You are on page 1of 120

Umiejętność czytania

dokumentów finansowych

Jak w banku!
Formy prowadzenia
działalności
 W jakiej formie prawnej możemy prowadzić w
Polsce działalność gospodarczą?
 Jakie sprawozdania finansowe musimy
przygotowywać w zależności od formy
prawnej działalności?
 Jakich dokumentów wymagają banki w
zależności od formy prawnej, wielkości firmy,
wielkości i tenoru kredytu?
Wprowadzenie do
sprawozdawczości finansowej
Celem szkolenia
 … nie jest zrobienie z Was księgowych
 … ale przekazanie Wam wiedzy, która
umożliwi zrozumienie w jaki sposób
przygotowywane są sprawozdania
finansowe
 … i w jaki sposób mogą być
manipulowane w zgodzie z przepisami
prawa
Rachunkowość jaką znamy
 Po raz pierwszy opisana została w
1494 r. w książce „Summa de
Arithmetica, Geometrica, Proportioni
et Proportionalita” przez Luca Pacioli,
franciszkanina opiekującego się
zapasami wina w klasztornych
piwnicach
Luca Pacioli
 W rozdziale 3 Pacioli opisał w jaki
sposób należy prowadzić księgowość
Źródła regulacji
 Podstawowe zasady rachunkowości
 Ustawa o rachunkowości
 Krajowe standardy rachunkowości
 Międzynarodowe Standardy Rachunkowości
 Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości
Finansowej
 Dyrektywy Unii Europejskiej
 US GAAP
Zasady rachunkowości
regulują:
 Które aktywa i zobowiązania pojawiają się w bilansie?
 Jak wyceniamy aktywa i zobowiązania?
 Które przychody i koszty wykazujemy w rachunku
wyników?
 W jakiej wielkości pokazujemy przychody i koszty?
Ustawa o rachunkowości PL
1.
Postanowienia
ogólne 2.
MSR i MSSF Prowadzenie
ksiąg

11.
Przepisy 3.
końcowe Inwentaryzacja

10. 4.
Ustawa o
Przepisy Wycena
rachunkowości
przejściowe aktywów i
pasywów

9. 4a.
Odpowiedzialność Łączenie się
karna spółek

8. 5.
Ochrona Sprawozdania
danych 7. finansowe
Badanie i
ogłaszanie
Komitet Standardów
Rachunkowości
Krajowe standardy
rachunkowości
 opublikowano dotychczas
6 standardów
 prowadzone są prace nad
kolejnymi
 poszczególne standardy
można pobrać ze stron
Ministerstwa Finansów
pod adresem:

http://www.mf.gov.pl/dokument.php?const=1&dzial=74&id=17731&typ=news
Podstawowe zasady
 W Polsce nadrzędne zasady rachunkowości sformułowane są w
art. 4-8 ustawy o rachunkowości
… ale też ukryte są w innych rozdziałach UoR
 W Europie powszechnie obowiązują międzynarodowe standardy
rachunkowości (MSR – ang. IAS) i międzynarodowe standardy
sprawozdawczości finansowej (MSSF – ang. IFRS)
 Od kilku lat polskie firmy notowane na giełdzie, banki i firmy
ubezpieczeniowe muszą stosować MSR
 W USA obowiązuje US GAAP – spółki polskie notowane na rynku
amerykańskim, muszą przygotować sprawozdanie w zgodzie z
tymi zasadami
 Od kilku lat prowadzone są prace w celu ujednolicenia
standardów i zasad rachunkowości (MSR i US GAAP)
PL UoR

wiernego obrazu
 Art. 4.1. Jednostki obowiązane są stosować
określone ustawą zasady rachunkowości, rzetelnie i
jasno przedstawiając sytuację majątkową i finansową
oraz wynik finansowy.
 Art. 4.2. Zdarzenia, w tym operacje gospodarcze,
ujmuje się w księgach rachunkowych i wykazuje w
sprawozdaniu finansowym zgodnie z ich treścią
ekonomiczną
PL UoR

istotności
 Art. 4.4. Jednostka może w ramach przyjętych
zasad (polityki) rachunkowości stosować
uproszczenia, jeżeli nie wywiera to istotnie
ujemnego wpływu na realizację obowiązku
określonego w ust. 1
 Art. 8.1. Dokonując wyboru rozwiązań
dopuszczonych ustawą i dostosowując je do
potrzeb jednostki należy zapewnić wyodrębnienie
w rachunkowości wszystkich zdarzeń istotnych do
oceny sytuacji majątkowej i finansowej oraz
wyniku finansowego jednostki, przy zachowaniu
zasady ostrożności, o której mowa w art. 7
PL UoR

ciągłości
 Art. 5.1. Przyjęte zasady (politykę) rachunkowości należy
stosować w sposób ciągły, dokonując w kolejnych latach
obrotowych jednakowego grupowania operacji gospodarczych,
wyceny aktywów i pasywów, w tym także dokonywania odpisów
amortyzacyjnych lub umorzeniowych, ustalania wyniku
finansowego i sporządzania sprawozdań finansowych tak, aby
za kolejne lata informacje z nich wynikające były porównywalne.
Wykazane w księgach rachunkowych na dzień ich zamknięcia
stany aktywów i pasywów należy ująć w tej samej wysokości, w
otwartych na następny rok obrotowy księgach rachunkowych
PL UoR

ciągłości – c.d.
 Art. 8.2. W celu rzetelnego i jasnego przedstawienia sytuacji
jednostka może, ze skutkiem od pierwszego dnia roku
obrotowego, bez względu na datę podjęcia decyzji, zmienić
dotychczas stosowane rozwiązania na inne, przewidziane
ustawą. Zmiana dotychczas stosowanych rozwiązań wymaga
również określenia w informacji dodatkowej wpływu tych zmian
na sprawozdania finansowe wymagane innymi przepisami
prawa, jeżeli zostały one sporządzone za okres, w którym
powyższe rozwiązania uległy zmianie. W przypadku takim należy
w sprawozdaniu finansowym jednostki za rok obrotowy, w
którym zmiany te nastąpiły, podać przyczyny tych zmian,
określić liczbowo ich wpływ na wynik finansowy oraz zapewnić
porównywalność danych sprawozdania finansowego
dotyczących roku poprzedzającego rok obrotowy, w którym
dokonano zmian
PL UoR

kontynuacji działania
 Art. 5.2. Przy stosowaniu przyjętych zasad (polityki)
rachunkowości przyjmuje się założenie, że jednostka będzie
kontynuowała w dającej się przewidzieć przyszłości działalność
w nie zmniejszonym istotnie zakresie, bez postawienia jej w
stan likwidacji lub upadłości, chyba że jest to niezgodne ze
stanem faktycznym lub prawnym. Ustalając zdolność jednostki
do kontynuowania działalności kierownik jednostki uwzględnia
wszystkie informacje dostępne na dzień sporządzenia
sprawozdania finansowego, dotyczące dającej się przewidzieć
przyszłości, obejmującej okres nie krótszy niż jeden rok od dnia
bilansowego.
PL UoR

memoriału
 Art. 6.1. W księgach rachunkowych jednostki należy
ująć wszystkie osiągnięte, przypadające na jej rzecz
przychody i obciążające ją koszty związane z tymi
przychodami dotyczące danego roku obrotowego,
niezależnie od terminu ich zapłaty
PL UoR
współmierności
kosztów i przychodów
 Art. 6.2. Dla zapewnienia współmierności
przychodów i związanych z nimi kosztów do aktywów
lub pasywów danego okresu sprawozdawczego
zaliczane będą koszty lub przychody dotyczące
przyszłych okresów oraz przypadające na ten okres
sprawozdawczy koszty, które jeszcze nie zostały
poniesione
Internacjonalizacja zasad
 Firmy pozyskują kapitał z rynków poza krajem swojej
siedziby – ujednolicenie zasad wyeliminuje
konieczność przygotowywania podwójnych
sprawozdań finansowych, które niekiedy różnią się
znacząco
 Firmy europejskie działające w ramach jednolitego
rynku powinny mieć porównywalne sprawozdania
finansowe
Ciekawy eksperyment
Najbardziej Maksymalny Minimalny
(w milionach Euro) prawdopodobny zysk netto zysk netto
zysk netto
Belgia 135 193 90
Niemcy 133 140 27
Hiszpania 131 192 121
Francja 149 160 121
Włochy 174 193 167
Holandia 140 156 76
Wielka Brytania 192 194 171
Podstawy analizy
Ocena firmy

Oceniając firmę musimy


spojrzeć na nią z wielu
perspektyw – może się
bowiem okazać, że
dostrzeżemy różne obrazy
Analiza sprawozdań
finansowych wymaga:
 Zrozumienia otoczenia ekonomicznego
 Zrozumienia charakterystyki przedsiębiorstwa
 Zrozumienia wpływu strategii firmy na
sprawozdanie finansowe
 Zrozumienia polityki rachunkowości
analizowanej spółki
 Zrozumienia formatu sprawozdań
finansowych i informacji w nich zawartych
Otoczenie ekonomiczne
 Analiza PEST
 Wskaźniki makroekonomiczne
 Inflacja
 PKB
 Stopa bezrobocia
 Deficyt budżetowy
 Prognozy makroekonomiczne
Analiza strategiczna
 Walidacja misji (wizji)
 Ocena strategii
 Najczęściej spotykane narzędzia analizy
strategicznej:
 SWOT
 5 sił Portera
 Matryca BCG
„Mierz siły na zamiary,
czy zamiar podług sił”
Firmy zachodnie zastanawiają się
jak obejść bariery i jakie zasoby
będą im do tego potrzebne Tu chcielibyśmy
być

Tu jesteśmy

Większość polskich firm


niestety wybiera to Tu zmierzamy
rozwiązanie w obliczu barier
Najczęściej spotykane metody
„wojskowej” analizy strategicznej
Analiza Matryca
SWOT
luki BCG
PEST Model
5 sił Portera
Analiza
strategiczna

Wejście Algorytm Wyjście


Model strategii
SWOT a kierunki strategiczne
Silne strony Słabe strony

Szanse Zagrożenia

Strategia = zamień słabe strony na silne,


wykorzystaj szanse i unikaj zagrożeń!
Model 5 Sił Portera
potencjalna konkurencja

dostawcy konkurencja klienci

produkty zastępcze
Analiza finansowa
 Pionowa
 Pozioma
 Wskaźnikowa
 Branżowa
 Benchmarking
 Analiza trendów
Bilans i rachunek wyników
Bilans
 Zdjęcie stanu finansów firmy na dany punkt
w czasie
 Pokazuje stan majątkowy firmy (aktywa) oraz
stan zobowiązań i kapitałów własnych
(pasywa)
 Aktywa są wynikiem decyzji inwestycyjnych
oraz operacyjnych firmy
 Pasywa są wynikiem decyzji finansowych
Podstawowa reguła bilansowa

AKTYWA = PASYWA
Filozofie tworzenia bilansu

 (PL) Aktywa = Pasywa


 (US) Aktywa = Kapitał + Zobowiązania
 (UK) Aktywa – Zobowiązania = Kapitał
Bilans przedsiębiorstwa (PL)
AKTYWA PASYWA
 Aktywa trwałe  Kapitał własny
 Aktywa obrotowe  Zobowiązania i
 Zapasy rezerwy na
 Należności zobowiązania
 Inwestycje  Rezerwy
krótkoterminowe  Zobowiązania
 Rozliczenia długoterminowe
międzyokresowe  Zobowiązania
krótkoterminowe
FORMAT PREZENTACJI: od najmniej płynnych do najbardziej płynnych
Bilans przedsiębiorstwa (US)

AKTYWA Kapitały i zobow.


 Gotówka  Zobowiązania
 Należności krótkoterminowe
 Zapasy  Zobowiązania
 Majątek trwały długoterminowe
 Rezerwy
 Kapitały

FORMAT PREZENTACJI: od najbardziej płynnych do najmniej płynnych


Bilans (Wielka Brytania)

Aktywa długoterminowe
+ Aktywa obrotowe
- Zobowiązania krótkoterminowe
- Zobowiązania długoterminowe
= Kapitał
Bilans (MSR)
 Aktywa które należy ujawnić w bilansie:
 Rzeczowy majątek trwały
 Wartości niematerialne i prawne
 Aktywa finansowe (bez udziałów w jednostkach zależnych,
współkontrolowanych i stowarzyszonych)
 Inwestycje wykazywane zgodnie z metodą praw własności
 Udziały w jednostkach obcych
 Zapasy
 Należności
 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty
Bilans (MSR)
 Pasywa które należy ujawnić w bilansie:
 Zobowiązania z tytułu dostaw towarów i usług oraz
pozostałe zobowiązania
 Zobowiązania podatkowe
 Rezerwy
 Długoterminowe zobowiązania oprocentowane
 Udziały mniejszości
 Elementy składowe kapitału własnego
 Inne istotne informacje w zależności od charakteru jednostki
Wycena aktywów
i pasywów
Rzeczowy majątek trwały
 Zasoby ujmowane w bilansie jako wynik
transakcji historycznej
 Korzyści płynące z zasobów muszą być
mierzalne
 Coraz częściej spotykać będziemy się z
wartością godziwą składników majątku
Rzeczowy majątek trwały
 Wykazywany jest w bilansie w
wartościach netto:

Wartość początkowa
- dotychczasowe umorzenie
= Wartość netto
Długoterminowe
aktywa finansowe
 Art. 28. 1. Aktywa i pasywa wycenia się nie rzadziej
niż na dzień bilansowy w sposób następujący:
 3) udziały w innych jednostkach oraz inne niż wymienione w
pkt 1a inwestycje zaliczone do aktywów trwałych - według
ceny nabycia, pomniejszonej o odpisy z tytułu trwałej utraty
wartości lub według wartości godziwej; wartość w cenie
nabycia można przeszacować do wartości w cenie rynkowej,
a różnicę z przeszacowania rozliczyć zgodnie z art. 35 ust. 4,
 4) udziały w jednostkach podporządkowanych - według
zasad określonych w pkt 3, z tym że udziały zaliczane do
aktywów trwałych mogą być wycenione metodą praw
własności, z uwzględnieniem zasad wyceny określonych w
art. 63,
Wartości
niematerialne i prawne
 Art. 28. 1. Aktywa i pasywa wycenia się nie rzadziej
niż na dzień bilansowy w sposób następujący:
 1) środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne -
według cen nabycia lub kosztów wytworzenia, lub wartości
przeszacowanej (po aktualizacji wyceny środków trwałych),
pomniejszonych o odpisy amortyzacyjne lub umorzeniowe, a
także o odpisy z tytułu trwałej utraty wartości,
 1a) nieruchomości oraz wartości niematerialne i prawne
zaliczane do inwestycji - według zasad, stosowanych do
środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych,
określonych w pkt 1 oraz w art. 31, art. 32 ust. 1-5 i art. 33
ust. 1 lub według ceny rynkowej bądź inaczej określonej
wartości godziwej,
Wartość firmy (Goodwill)
 Po przejęciu firmy różnica pomiędzy
ceną nabycia a wartością godziwą
aktywów netto ujawniana jest w
aktywach jako wartość firmy
 Według UoR amortyzowana, według
IAS i US GAAP badana utrata wartości
Ujemna wartość firmy
(Negative Goodwill)
 Może się zdarzyć, że w bilansie firmy w
pasywach znajdziemy ujemną wartość
firmy – co to oznacza?
 Czy jest to dobry czy zły znak dla
analityka?
Analityczne podejście do
wartości firmy
 W trakcie analizy sprawdzamy czy nie
nastąpiła utrata wartości firmy
 Jeśli mamy jakieś podejrzenia,
eliminujemy wartość firmy z aktywów i
o taką kwotę pomniejszamy kapitały
Aktywa obrotowe
 Zapasy
 Należnosci
 Inwestycje któtkoterminowe
 Środki pieniężne
Metody wyceny zapasów
 FIFO First In First Out
 [pierwsze weszło, pierwsze wyszło]
 LIFO Last In First Out
 [ostatnie weszło, pierwsze wyszło]
 Średnia

 UWAGA: LIFO nie jest dopuszczalne pod US


GAAP i pod MSR, natomiast może być
stosowane w zgodzie z UoR.
FIFO
LIFO
Średnia
Bilans przedsiębiorstwa
+ = wykorzystanie + = źródło
- = źródło - = wykorzystanie

AKTYWA PASYWA
Rachunek wyniku
 Firma może przedstawiać swój
rachunek wyniku w układzie
rodzajowym lub kalkulacyjnym
- czy forma prezentacji ma znaczenie
dla analityka?
Rachunek zysków i strat
Wariant kalkulacyjny Wariant porównawczy
A. Przychody ze sprzedaży A. Przychody ze sprzedaży
B. Koszty sprzedanych produktów B. Koszty działalności operacyjnej
C. Zysk brutto ze sprzedaży (A-B) C. Zysk (strata) ze sprzedaży (A-B)
D. Koszty sprzedaży D. Pozostałe przychody operacyjne
E. Koszty ogólnego zarządu E. Pozostałe koszty operacyjne
F. Zysk (strata) ze sprzedaży (C-D-E) F. Zysk (strata) z działalności operacyjnej
G. Pozostałe przychody operacyjne G. Przychody finansowe
H. Pozostałe koszty operacyjne H. Koszty finansowe
I. Zysk (strata) z działalności operacyjnej I. Zysk (strata) z działalności gospodarczej
J. Przychody finansowe J. Wynik zdarzeń nadzwyczajnych
K. Koszty finansowe K. Zysk (strata) brutto
L. Zysk (strata) z działalności gospodarczej L. Podatek dochodowy
M. Wynik zdarzeń nadzwyczajnych M. Pozostałe obowiązkowe zmniejszenie zysku
N. Zysk (strata) brutto N. Zysk (strata) netto
O. Podatek dochodowy
P. Pozostałe obowiązkowe zmniejszenie zysku
R. Zysk (strata) netto

Mirek Jasiński strona: 13


Przychody ze sprzedaży
 Największym problemem dla analityka
jest oszacowanie czy przychody
wynikające z rachunku wyników są
rzeczywistymi przychodami i czy
przypadkiem nie zostały zawyżone
 Większość z afer w USA w latach 2002-
2004 wynikała z zawyżania przychodów
Koszty
 Musimy zadać sobie pytanie, czy
wszystkie koszty znalazły swoje
odzwierciedlenie w rachunku wyników
 Czy istnieją jakieś koszty, które zostały
aktywowane?
 Czy istnieją jakieś koszty, które
podlegały inżynierii finansowej?
Koszty produktu i okresu

KOSZTY

Aktywowane Koszty okresu


Kreatywne unikanie kosztów
Aktywowanie kosztów

Inwestycje Nakłady na WNiP


środki trwałe
modernizacja
czy remont? Zapasy produktów
gotowych i
produkcja w toku
Kreatywne unikanie kosztów
Rachunek wyniku Aktywa Pasywa

Sprzedaż Kapitał własny 


- koszty Kapitał akcyjny 
Zysk 
(pomniejszone o
niewypłacone
wynagrodzenia kadry
menedżerskiej) Gotówka 

Zysk  Aktywa  Pasywa 


IV kwartał IV kwartał IV kwartał IV kwartał
2003 2003 2002 2002

Jednostkowy zysk
brutto PKN ORLEN 204 1 159 294 314
wg PSR
Jednostkowy zysk
netto PKN ORLEN 253 955 162 176
wg PSR
Skonsolidowany
zysk brutto wg 237 1 275 289 455
PSR

Skonsolidowany
261 1 041 158 266
zysk netto wg PSR

Skonsolidowany
zysk brutto wg 214 1 250 271 418
MSR

Skonsolidowany
271 1 013 119 215
zysk netto wg MSR
Millennium
– wykorzystanie derywatów
 W dniu 1 października 2003 r. Bank zawarł umowę typu swap z
Banco Comercial Portugues ("BCP") mającą na celu
zneutralizowanie wpływu dywidend otrzymanych od PZU S.A.
oraz kosztu finansowania inwestycji w akcje PZU S.A. na wynik
finansowy Banku.
 Zgodnie z zawartą umową Bank będzie otrzymywał, w skali
rocznej, kwotę stanowiącą równowartość ekonomicznego kosztu
finansowania inwestycji w akcje PZU S.A. opartą o
trzymiesięczną stawkę WIBOR (płatną kwartalnie) w zamian za
kwotę stanowiącą równowartość dywidendy otrzymanej od PZU
S.A.
 Umowa reguluje także warunki jej wcześniejszego rozwiązania
w wypadku sprzedaży akcji PZU S.A., w tym określa formułę
rozliczenia przewidującą udział BCP w przychodach ze
sprzedaży, jeżeli wartość transakcji przekroczy kwotę
1.600.000.000 złotych.
 Bank zachowuje pełną kontrolę nad akcjami PZU S.A. Umowa
zawarta została na okres 5 lat.
Zyskowność
Piramida DuPonta
(uproszczona)

Stopa zysku

Wskaźnik
Marża zysku x wykorzystania
zasobów
Piramida DuPonta
Sprzedaż
Marża zysku
R-K WYNIKU

(-)
Koszty wytworzenia
(-) netto
Koszty ogólne zysk netto
(-) sprzedaż
Odsetki
(-)
Podatki
ROA
Rotacja
AKTYWA

Majątek trwały
+
aktywów ROE
Majątek obrotowy sprzedaż
aktywa
Zobowiązania bieżące
+
PASYWA

Zob. długoterminowe Pasywa


+
Kapitał własny FLM
Kapitał
własny
Marża zysku

Zysk
x 100%
Sprzedaż

W zależności od potrzeby liczymy ten wskaźnik na odpowiednim


poziomie zysku:

zysk ze sprzedaży, zysk operacyjny, zysk brutto lub zysk


netto

PAMIĘTAJ by zawsze sprawdzić konstrukcję wskaźnika przed


rozpoczęciem analizy!!!
Marża zysku brutto

Zysk brutto ze sprzedaży


x 100%
Sprzedaż

UWAGA: Nie jest to pozycja zysku brutto (przed


opodatkowaniem) z rachunku wyników. Przy kalkulacji tego
wskaźnika często występują pomyłki. Wskaźnika tego nie można
łatwo wyliczyć, jeżeli przedsiębiorstwo nie przedstawia
kalkulacyjnego rachunku wyników
Ćwiczenie
 Wyobraź sobie, że jesteś dyrektorem
finansowym w firmie produkcyjnej.
 Marża zysku brutto wynosi 20%
 Dyrektor marketingu prosi Cię o radę.
Właśnie otrzymał wyniki badań, które
mówią, że jeśli obniży cenę o 10% to
sprzedaż wzrośnie o 65%.
 Jaką radę mu udzielisz?
Stopa zysku

menedżera
Zysk przed odsetkami
x 100%
Aktywa netto

akcjonariusza
Zysk przed opodatkowaniem
x 100%
Wartość netto
Stopa zysku

ROA
Zysk netto
x 100%
Aktywa

ROE
Zysk netto
x 100%
Kapitały własne
Stopa zysku

RONA
Zysk netto
x 100%
Aktywa netto

ROIC
Zysk netto
x 100%
Kapitał podstawowy
Inne wskaźniki
zyskowności
 EBIT  Niektóre firmy liczą
 EBITDA bardzo specyficzne
 ROFE wskaźniki
zyskowności, np.:
 ROI
 Zysk na metr kw.
 ROCE  Zysk na punkt
 EVA kasowy
 Itd. itp.  Zysk na tonę
 Zysk na km
Ćwiczenie
 Jaki będzie wpływ dwukrotnego
wydłużenia amortyzacji na wskaźnik
EBITDA?
Płynność
Gotówka
 Z perspektywy dyrektora finansowego pogotowie
kasowe powinno być jak najniższe
 Z perspektywy banku chcemy sprawdzić ile środków
pieniężnych dostępnych jest do spłaty
krótkoterminowych wierzycieli
 UWAGA: Sprawdź dostępność środków!
 UWAGA: Casus Parmalat
Papiery wartościowe
 Krótkoterminowe lub przeznaczone do obrotu
(łatwo zbywalne, na które istnieje płynny rynek)
 Kryterium klasyfikacji – zamierzenie sprzedaży w
ciągu 365 dni
 Dla celów analizy może zaistnieć konieczność
reklasyfikacji jako inwestycje
 Uwaga: Sprawdź w jakiej wartości wycenione są
poszczególne papiery – dla celów analizy może
zaistnieć konieczność przeliczenia w wartości
rynkowej.
Należności
 Z reguły warto pokusić się o skorygowanie
dla celów analizy:
 Należności handlowe – analiza historyczna i być
może utworzenie rezerw na nieściągalne
należności; przy należnościach nieściągalnych
ujmujemy bezpośrednio w rachunku wyniku jako
koszt dla celów analitycznych. Sprawdź też
koncentrację należności!
 Weksle i pożyczki udzielone – przy dużych
kwotach warto sprawdzić zdolność kredytową
pożyczkobiorców i odpowiednio skorygować
Cykl należności (dni)
Należności
x 365 dni
Sprzedaż

 Porównaj ze standardowym terminem płatności


 Sprawdź czy istnieje możliwość zwrotu
 Sprawdź cykliczność w trakcie roku
 Sprawdź udział sprzedaży gotówkowej
 Sprawdź analizę historyczną należności
Rotacja należności
 Innym często stosowanym wskaźnikiem jest rotacja
należności w trakcie roku:

Sprzedaż

Należności
Zapasy
 Sprawdź sposób kalkulacji kosztu
wytworzenia
 Sprawdź sposób wyceny zapasów:
 FIFO
 LIFO
 Średnia ważona
 Inna
Cykl zapasów (dni)
Zapasy
x 365 dni
Koszt produktów sprzedanych

 Sprawdź analizę historyczną zapasów


 Zadaj pytanie o celowość utrzymywania zapasów
 Sprawdź czy dokonano przeceny zapasów
trudnozbywalnych lub niezbywalnych
Rotacja zapasów
Koszt produktów sprzedanych
Zapasy

 Często stosowany wskaźnik – szczególnie w firmach


handlowych
Cykl operacyjny

 Mówi o zapotrzebowaniu na
cykl należności finansowanie majątku
obrotowego
+ cykl zapasów
 Użyteczny do celów
= cykl operacyjny prognozowania
 Lepszym wskaźnikiem jest
cykl kapitału pracującego,
który często nazywany jest
cyklem gotówkowym
Kapitał pracujący

 Pamiętaj o cykliczności
Aktywa  Różnorodne strategie
krótkoterminowe finansowania (od
konserwatywnej, po
- Zobowiązania agresywną)
krótkoterminowe  Jeśli dodatni, musi być
sfinansowany ze źródeł
= Kapitał pracujący długoterminowych
Cykl kapitału pracującego

Cykl należności  Musi być sfinansowany ze


+ Cykl zapasów źródeł długoterminowych
 Jeśli ujemny, to może być
- Cykl zobowiązań sam w sobie źródłem
finansowania
= Cykl gotówkowy długoterminowego (zob.
przykład supermarketu)
Wskaźnik bieżący
Aktywa bieżące

Zobowiązania bieżące
Wskaźnik szybki
Aktywa bieżące - zapasy

Zobowiązania bieżące
Sterowanie wskaźnikiem
bieżącym
 Co się stanie jeśli spłacimy część
zobowiązań na dzień bilansowy?
(gotówka + należności + zapasy)
bieżące zobowiązania

(100 + 200 + 100)


=2
200

(0 + 200 + 100) =3
100
Wypłacalność
Pokrycie odsetek
Powtarzalny EBIT

Odsetki + korekty

 Z EBIT eliminujemy zyski o charakterze


jednorazowym (niepowtarzalne)
 Odsetki korygujemy o odsetki nieuwzględnione w
rachunku wyniku (aktywowane odsetki od kredytów
inwestycyjnych i skapitalizowane odsetki w
instrumentach dłużnych)
FCC – Fixed Charge Coverage
Powtarzalny EBIT + część odsetkowa od leasingu

Odsetki + korekty+ część odsetkowa leasingu

 Odmiana wskaźnika pokrycia odsetek, skorygowana o


część odsetkową rat leasingowych
 Niektórzy analitycy korygują ten wskaźnik również
dalej, dodając w mianowniku spłaty rat kapitałowych
(kredyty + leasing) przypadające na dany rok
Wskaźnik zadłużenia
Zobowiązania obce

Aktywa

 Niektórzy analitycy korygują ten wskaźnik dość znacznie:


 Rezerwy
 Odroczone podatki
 Udziały mniejszości
 Uprzywilejowane papiery wartościowe wyemitowane przez Spółkę
 Inne korekty
Dźwignia finansowa
Zobowiązania obce

Kapitał własny

 Niektórzy analitycy korygują ten wskaźnik dość znacznie:


 Uwzględnienie finansowania pozabilansowego
 Korekta kapitałów o wartości niematerialne i prawne
 Obligacje wymienne wyemitowane przez Spółkę rozdzielone na
dwie pozycje
 Inne korekty
Dźwignia finansowa
(bankowa)
Kredyty długoterminowe

Kredyty Kapitał własny

Kapitał własny Zobowiązania na których


płatne są odsetki

Kapitał własny
Korekty dla obliczenia dźwigni
 Pomniejszenie kapitału o wartość firmy
 Uwzględnienie leasingu operacyjnego
 Inne korekty kapitałów
 Rezerwy
 Udziały mniejszości
 Akcje uprzywilejowane i obligacje
zamienne
 Zobowiązania warunkowe
Instrumenty pochodne
 Bardzo rozbudowane standardy
(zarówno US GAAP jak i MSR) –
prawdopodobnie ulegną dalszym
zmianom
 Ujmowane w wartości godziwej
Analiza przepływów środków
pieniężnych
Działalność operacyjna
 Wpływy
 Sprzedaż produktów, towarów i usług
 Przychody z odsetek
 Otrzymane dywidendy
 Wypływy
 Zapasy i należności
 Dostawcy
 Wynagrodzenia
 Podatki
 Odsetki zapłacone
Działalność inwestycyjna
 Wpływy
 Spłaty udzielonych pożyczek
 Sprzedaż wierzytelności lub posiadanych inwestycji
 Sprzedaż posiadanego majątku trwałego
 Wypływy
 Pożyczki dla innych podmiotów
 Zakup długu lub innych papierów wartościowych
 Zakup majątku trwałego
Działalność finansowa
 Wpływy
 Emisja akcji (podniesienie kapitału)
 Emisja obligacji
 Uzyskanie kredytu lub pożyczki
 Wypływy
 Wypłata dywidendy
 Zakup akcji w celu umorzenia
 Spłaty kredytów lub pożyczek
Rachunek przepływów

 Metody prezentacji:
 Bezpośrednia
 Pośrednia
 Analityczna
Bilans a przepływy środków

Aktywa Pasywa

+=- +=+

-=+ -=-

Jeśli aktywa rosną, to w przepływach będziemy mieli ujemne strumienie,


jeśli aktywa maleją to w przepływach strumienie będą dodatnie
Jeśli rosną pozycje pasywów, to znaczy że były one dla nas źródłem
finansowania, jeśli maleją to znaczy że wykorzystywały środki pieniężne
Pokrycie spłat zadłużenia
przepływem operacyjnym

Strumień operacyjny

Część zadłużenia długoterminowego


przypadająca do spłaty w bieżącym
okresie + weksle do wykupu
Pokrycie długu
przepływem operacyjnym

Strumień operacyjny

Łączne zadłużenie
Przepływ operacyjny na akcję

Strumień operacyjny – dywidendy preferencyjne

Ilość akcji zwykłych


Pokrycie dywidendy
przepływem operacyjnym

Strumień operacyjny

Łączna kwota dywidendy


Wskaźniki bankowe
1. Dźwignia finansowa
2. Wskaźnik bieżący
3. Pokrycie przypadających spłat
kredytów strumieniem pieniężnym
4. FCC
5. Marża zysku netto
Covenants
1. Dźwignia finansowa
2. Wskaźnik bieżący
3. Wskaźnik wypłaty dywidendy
4. Strumień pieniężny/przypadające
spłaty zadłużenia
5. FCC
Wskaźniki kontrolerów
1. EPS
2. ROE
3. Zysk netto
4. Dźwignia finansowa
5. Marża zysku netto
6. ROA
Najczęściej spotykane cele
1. EBIT
2. EBITDA
3. ROE
4. EVA
5. EPS
6. P/E (C/Z)
Ulubione wskaźniki biegłych
1. Wskaźnik bieżący
2. Cykl należności
3. ROE
4. Dźwignia finansowa
5. Wskaźnik szybki
Sygnały problemów
 Przyrost należności przekraczający dynamikę
sprzedaży
 Wzrost zapasów
 Niższy strumień operacyjny niż zysk netto
 Nakłady inwestycyjne przekraczające
strumień operacyjny
 Spadek nakładów inwestycyjnych
 Zbytnie uzależnienie od kredytów obrotowych
 Spadek stopy dywidendy
EVA
 EVA = NOPAT – opłata kapitałowa

 Najpierw liczymy NOPAT:


NOPAT = Net Operating Porfit After Tax
[zysk operacyjny netto po podatku]
= EBIT – podatek
EVA – wyliczania c.d.
 By wyliczyć podatek musimy znać
gotówkową stopę podatku
Podatek = EBIT x CTR

 CTR = Cash Tax Rate


[gotówkowa stopa podatku]
EVA – wyliczania c.d.
 Teraz musimy obliczyć opłatę
kapitałową. Zanim będziemy mogli to
zrobić musimy policzyć WACC, czyli
średnioważony koszt kapitału
 I tutaj zaczyna się problem, ponieważ
musimy obliczyć koszt kapitału
własnego
Koszt kapitału własnego
 Dla spółek notowanych na giełdzie musimy
przemnożyć średni wzrost indeksu przez
współczynnik beta dla danej spółki
 Jeśli spółka nie jest notowana na giełdzie, to
trzeba improwizować – można zapytać
właściciela, lub wrócić do wcześniejszego
modelu premii za ryzyko (oprocentowanie
obligacji skarbowych + premia za ryzyko
kraju, branży, spółki, projektu)
WACC
 Gdy już uporamy się z kosztem kapitału
własnego musimy pogrupować składniki
pasywów według kosztu:
 Kapitał własny
 Obligacje
 Kredyty
 Zobowiązania handlowe
WACC – struktura pasywów
 Mając pogrupowane składniki pasywów
według kosztu, musimy teraz policzyć
ich udział w strukturze bilansu
 Teraz już wszystko staje się proste:
mnożymy współczynnik struktury przez
koszt i sumujemy by otrzymać
średnioważony koszt kapitału
EVA – końcowe wyliczenie
 Mnożymy teraz WACC przez aktywa i w
ten sposób otrzymujemy opłatę
kapitałową
 Od NOPATu odejmujemy opłatę
kapitałową i mamy nadzieję, że EVA
będzie większa od zera