สนทนาภาษาธรรม เลม ๑๙

จากเว็บไซตกัลยาณธรรม
ตอบปญหาโดย
ทานอาจารย ดร.สนอง วรอุไร

ชมรมกัลยาณธรรม
หนังสือดีอันดับที่ ๑๔๗
สนทนาภาษาธรรมเลม ๑๙ : จาก website kanlayanatam.com
ตอบคำถามโดย
: ทานอาจารย ดร.สนอง วรอุไร
จัดพิมพถวายเปนพุทธบูชาโดย
ชมรมกัลยาณธรรม
๑๐๐ ถ.ประโคนชัย ต.ปากน้ำ อ.เมือง
จ.สมุทรปราการ โทร. ๐๒-๗๐๒๙๖๒๔
หรือ ชมรมกัลยาณธรรม
๘๙/๖-๗ ซอยศึกษาวิทยา ถ.สาธรเหนือ
สีลม บางรัก กทม. โทร. ๐๒-๖๓๕๓๙๙๘
ภาพปก : ภาพประกอบ
: ดญ.กมลมาศ สมุทรรัตนกุล
คติธรรมประจำฉบับ
: กิจปฏิบัติของพระโพธิสัตว
รูปเลม-จัดพิมพ
: กอ นเมฆแอนดก นั ยก รปุ โทร. ๐๘๙ ๗๘๕-๓๖๕๐
พิมพครั้งที่ ๑
: พฤษภาคม ๒๕๕๔ จำนวน ๖,๕๐๐ เลม

สัพพทานัง ธัมมทานัง ชินาติ
การใหธรรมะเปนทาน ยอมชนะการใหทั้งปวง

www.kanlayanatam.com

ชมรมกัลยาณธรรม
ขอนอมถวายเปนพุทธบูชา
และ
กราบบูชาอาจริยคุณ
แด

ทานอาจารย ดร.สนอง วรอุไร

คำนำในการจัดพิมพถวายเปนพุทธบูชา
ชมรมกัลยาณธรรม ไดดำเนินกิจกรรมเผยแผธรรมและใหธรรมทาน
แกสาธุชนตอเนื่องเกือบทศวรรษ นอกจากการไดรับศรัทธาหนุนเนื่องจาก
มหาชนแลว ปจจัยสำคัญอีกประการหนึง่ คือ พวกเรามีครูผูประเสริ

ฐทีเป
่ ย ม
ดวยเมตตาและความเสียสละ คือทานอาจารย ดร.สนอง วรอุไร เปนเหมือน
รมไมใหญที่มีธรรมหยั่งรากลึก เปนศูนยรวมแหงศรัทธาและพลังใจในการ
สืบสานความดีงาม รักใครสามัคคีในหมูพี่นองกัลยาณธรรม และเปนที่มา
แหงประโยชนแกพหูชน เพื่อพระศาสนาอยางไมมีที่สิ้นสุด
คอลัมนสนทนาภาษาธรรม ยืนหยัดมาอยางยาวนาน เคียงคูกั บเว็บ
ไซตกัลยาณธรรมที่ไมเคยเงียบเหงา ทานอาจารย ดร.สนอง มีเมตตาตอบ
ปญหาและขอของใจของผูใฝ
 ธรรม ชวยดับทุกขและหาทางแกทางออกแกผู
มีปญหาทีถาม
่ มาไดอยางกระจางชัดถูกตรงตามธรรม และดวยเมตตา ทาน
อาจารยทำงานอยางตรากตรำตอเนือ่ ง บางคราวตืน่ ขึน้ มาตอบคำถามตอน
ตีหนึ่งถึงตีสองจนรุงเชา หวังใหทุกทานที่ถามมา รวมทั้งผูอานไดคลายทุกข
และมีแสงธรรมนำทางแหงชีวิต
ชมรมกัลยาณธรรม ขอนอมบูชาพระคุณทานอาจารยผูเปรียบ
ประดุจบิดาของเราทุกคน บุญกุศลใดอันเกิดจากพลังแหงความดี ที่ชมรม
กัลยาณธรรมมีสวนเกื้อกูลใหเกิด และทำใหเจริญงอกงามขึ้น ขอบุญกุศล
นั้นจงเปนพลังอันยิ่งใหญ มาคุมครองอภิบาลทานอาจารยผูเปนแบบอยาง
ใหถึงยังฝงแหงความพนทุกขตามที่ทานปรารถนาทุกประการ และหวังวา
ทานผูอานจะไดรับประโยชนจากสนทนาปญหาธรรมเลมที่ ๑๙ ตามสมควร
ทพญ.อัจฉรา กลิ่นสุวรรณ
ประธานชมรมกัลยาณธรรม

อนุโมทนากถา
หนังสือสนทนาภาษาธรรม เปนการตอบปญหา โดยใช
ปญญาเห็นถูกตามธรรมเสนอวิธีแกปญหา ผูใดเขาถึงความจริง
เชนนีได
้ หรือปฏิบตั ตาม
ิ คำชีแ้ นะ ดวยการคนเหตุทีถู่ กตองไดแลว
ปญหายอมหมดไปอยางถาวร
ผู ตอบ ปญหา ขอบคุณทุก ทาน ที่ รวม แรง กาย แรง ใจ
ตลอดจนแรงทรัพย ทำใหหนังสือสนทนาภาษาธรรมสำเร็จเปน
รูปเลม และเผยแพรใหมวลชนไดรู พรอมทั้งอางเอาอานิสงส
แหงการใหปญญาเปนทานในครั้งนี้ จงเปนพลวปจจัยสงผลให
ชีวิตของทุกทานดำเนินไปสะดวก ราบรื่น และมีความสุข ทั้งใน
ชาติปจจุบันและชาติหนาถัดๆไป เทอญ.

ดร.สนอง วรอุไร

๖ : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m

หนา
๑.
๒.
๓.
๔.
๕.
๖.
๗.
๘.
๙.
๑๐.
๑๑.
๑๒.
๑๓.
๑๔.
๑๕.
๑๖.
๑๗.
๑๘.
๑๙.
๒๐.
๒๑.
๒๒.
๒๓.
๒๔.
๒๕.
๒๖.
๒๗.
๒๘.
๒๙.

ชางวาดรูป ................................................................................................... ๑๐
โอกาสเปนคนดี ......................................................................................... ๑๓
เปนเรือ่ งของเขา ........................................................................................ ๑๕
อยูที่บานก็ทำได ........................................................................................ ๑๖
ลูกออด ......................................................................................................... ๑๗
สัตวโลกเปนไปตามกรรม ........................................................................... ๑๘
กลัวสัมภเวสี ................................................................................................. ๒๑
ผีคอื อะไร ..................................................................................................... ๒๓
รูด ว ยปญญาเห็นแจง .............................................................................. ๒๕
เห็นดวยไหม ................................................................................................ ๒๖
อยากชวยคนอืน่ ......................................................................................... ๒๙
เพศทีส่ าม .................................................................................................... ๓๑
หักคอปลา .................................................................................................. ๓๓
คนตกงาน ..................................................................................................... ๓๗
รถแกสปะทะรถน้ำมัน ................................................................................ ๓๙
เรือ่ งพระราหู ............................................................................................... ๔๒
เขาสมาธิระดับ ๓ ไดหรือไม ................................................................. ๔๕
รับขัน .............................................................................................................. ๔๕
คนจิตฟุง ........................................................................................................... ๔๗
ใครวาไมดี .................................................................................................... ๔๘
มาตรวัดการปฏิบตั ธิ รรม ............................................................................ ๔๙
ขอภริยาไปบวช ........................................................................................ ๕๒
ตัณหาขวางกัน้ ................................................................................................ ๕๓
กรรมตัดรอน ............................................................................................ ๕๕
กลับคืนสูธ รรมชาติ ................................................................................... ๕๗
แทะกระดูกขาตัวเอง ................................................................................. ๕๘
วินยั ของพระ .................................................................................................... ๖๐
สงสารคุณแม .............................................................................................. ๖๓
ไปวัดกับแม ..................................................................................................... ๖๖

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๗

๓๐.
๓๑.
๓๒.
๓๓.
๓๔.
๓๕.
๓๖.
๓๗.
๓๘.
๓๙.
๔๐.
๔๑.
๔๒.
๔๓.
๔๔.
๔๕.
๔๖.
๔๗.
๔๘.
๔๙.
๕๐.
๕๑.
๕๒.
๕๓.
๕๔.
๕๕.
๕๖.
๕๗.
๕๘.
๕๙.
๖๐.

รูแตไมมี ...................................................................................................... ๖๙
อำนาจของกรรม ..................................................................................... ๗๒
บัวกำลังจะแยมบานกลีบ ........................................................................... ๗๔
ตามรอยธรรม ................................................................................................ ๗๙
ประพฤติไมถกู ตรง ....................................................................................... ๘๑
ศีลคุมใจ ............................................................................................................. ๘๒
คนชางสงสัย .................................................................................................... ๘๔
กะจะเขาไปแอบหลับ ................................................................................ ๘๙
สังฆทานทางไกล ......................................................................................... ๙๑
ยิม้ ไดเร็ว ......................................................................................................... ๙๒
เปนการพนันหรือไม ...................................................................................... ๙๔
ไมสามารถกำจัดมาร .................................................................................... ๙๖
กึง่ นัง่ กึง่ นอน ................................................................................................ ๙๗
ลำบากมาก .................................................................................................. ๙๘
ทุกขเพราะเห็นผิด ..................................................................................... ๑๐๐
ปฏิบตั ธิ รรมใหถกู ทาง .............................................................................. ๑๐๒
ผูไ มหวังเกิดอีก .......................................................................................... ๑๐๓
สิวบนใบหนา ............................................................................................... ๑๐๖
ชอบคิดในสิง่ ไมดี ........................................................................................ ๑๐๘
สีลพั พตปรามาส ........................................................................................ ๑๐๙
แมแทกับแมบุญธรรม ......................................................................... ๑๑๑
ณ ปาวาลเจดีย .............................................................................................. ๑๑๔
อินทรียย งั ออน ............................................................................................. ๑๑๘
ควรแกไขอยางไร ................................................................................... ๑๒๐
ทำวิจยั อยูท ี่ USA ....................................................................................... ๑๒๑
ทำงานในคาสิโน ...................................................................................... ๑๒๒
วิบตั เิ พราะทำอาชีพเสีย่ ง ........................................................................ ๑๒๗
ยังเห็นผิด ..................................................................................................... ๑๓๓
สงบบางฟงุ บาง ..................................................................................... ๑๓๕
รูส กึ พะวักพะวน .......................................................................................... ๑๓๗
นอนสูงกวาแม .............................................................................................. ๑๔๐

๘ : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m

๖๑.
๖๒.
๖๓.
๖๔.
๖๕.
๖๖.
๖๗.
๖๘.
๖๙.
๗๐.
๗๑.
๗๒.
๗๓.
๗๔.
๗๕.
๗๖.
๗๗.
๗๘.
๗๙.
๘๐.
๘๑.
๘๒.
๘๓.
๘๔.
๘๕.
๘๖.
๘๗.
๘๘.
๘๙.
๙๐.

โงเอง .......................................................................................................... ๑๔๒
ควรเลิกกับเธอไหม ..................................................................................... ๑๔๔
เขาเปนคนขีเ้ มา ........................................................................................... ๑๔๖
ควรฝกวันละกีช่ วั่ โมง ................................................................................ ๑๔๗
ทำอยางไรไดอยางนัน้ ............................................................................... ๑๔๘
ไมอยากทำแลวคะ ...................................................................................... ๑๔๙
ตามแบบหลวงพอ ....................................................................................... ๑๕๐
ตองปฏิบตั อิ ยางไร ................................................................................... ๑๕๒
หนูตอ งการชวยคุณแม ............................................................................. ๑๕๕
หากเปนเรือ่ งจริง ........................................................................................ ๑๕๗
ไดบญ
ุ หรือไดบาป ..................................................................................... ๑๖๑
ทำงานอยูท ลี่ ำพูน ....................................................................................... ๑๖๒
ขออนุญาตรบกวน ................................................................................... ๑๖๔
ผูส ำนึกผิด ...................................................................................................... ๑๖๗
งงไปงงมา ...................................................................................................... ๑๖๙
ตกใจปนงง ๆ ............................................................................................. ๑๗๑
อยากใหเปลีย่ นชือ่ ...................................................................................... ๑๗๔
คำถามทีค่ าใจมานาน ................................................................................. ๑๗๖
อยากใหแมสบายใจ ................................................................................... ๑๗๗
ตองการลาพุทธภูมิ ................................................................................... ๑๘๐
อธิษฐานและขอพร .................................................................................... ๑๘๒
เพือ่ เตรียมตัวตาย .................................................................................... ๑๘๔
เหมือนกับมีสองคน .................................................................................... ๑๘๖
ฆราวาสสอนสงฆไดไหม ....................................................................... ๑๘๘
ดูใหถกู ตรง .................................................................................................... ๑๙๐
กลัวกรรมใหผล ............................................................................................ ๑๙๔
ทำไดหรือไม .................................................................................................. ๑๙๗
เห็นตางจากสามีคะ .................................................................................... ๑๙๘
ทำเหตุใหตรง ............................................................................................... ๒๐๒
กรรมสนองกรรม ....................................................................................... ๒๐๔

เสียงกระซิบสูดวงใจเมื่อพุทธศักราช ๒๕๓๒

พระอานันท พุทธธัมโม ณ โฮงหลวงวัดบานปาง ต.ศรีวิชัย อ.ลี้ จ.ลำพูน

ความผิดคือดาบอันคมกลา ความถูกก็คือดาบอันคมกลา
สุดแตใครจะใชใหเกิดประโยชน
ตัวเจาคือกระจกเงาของเจา คนอื่นก็เปนกระจกเงาของเจาดวย
คนดีจะไมหลงยกยอตนเอง และจะไมตั้งตัวเปนเอก
คนชั่วเปนอุทาหรณที่มีคุณคายิ่ง คนดีก็เปนเยี่ยงอยางอันล้ำเลิศ
วาจาที่ออกมาจากใจคนดี มิใชถอยคำหวานลอมเพื่อประโยชนตน
เมื่อใจเปนนาย กายเปนบาว เจาจะเปนผูขับขี่ไปบนสรรพชีวิต
พุทโธ ธัมโม สังโฆ เปนที่พ่งึ อันประเสริฐของเจา
เห็นกายมิใชกาย นั่นคือ พุทธมณฑล
เห็นจิตมิใชจิต นั่นคือองคพระพุทธเจา
เห็นสรรพชีวิตไรตัวตน นั่นคือเห็นเหลาอริยะสาวก
ขอใหดวงใจของเจาจงเปนน้ำอมตะรสหลอเลี้ยงสัตวโลก
ขอใหดวงตาของเจาจงเปนแสงสวางสองทางใหชีวิตทั้งมวล
ขอใหหูของเจาจงสดับสรรพสิ่งเปนธรรมสาร
ขอใหปากของเจาจงเปลงวาจาอันเปนมิตรภาพและสันติภาพ
ขอใหเทาของเจาจงกาวไปสูทางแหงความสรางสรรค
ขอใหมือของเจาจงเชื่อมสัมพันธไมตรีผูกมิตรกับทุกผูอยารูคลาย
ขอใหสายโลหิตของเจาเปนทิพยโอสถรักษาโรคาพยาธิของทุกรูปนาม
ขอใหชีวิตรางกายของเจาเปนตนโพธิ์แกวที่อาศัยพักรอนของสัตวโลกทั้งผอง

10 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๑๐

๑. ชางวาดรูป
คำถาม
กราบเรียนทานอาจารยสนอง วรอุไรที่เคารพ
๑. ผมไมแนใจวาสิ่งที่ทำไปเปนบาปหรือเปลา... ดวย
ความที่บานภรรยาผม ที่ผมอยูนั้นมีเนื้อที่ในบานคอนขางจำกัด..
คือมีชั้นเดียว แลวผมก็ไดนำโตะหมูบูชา และพระพุทธรูป พระ
เครื่อง(สมเด็จพระญาณสังวร หลวงปูเณรคำ ฉัตติโก ฯลฯ) ไป
ไวในหองนอนดวยเพือ่ ความสะดวกในการสวดมนตนัง่ สมาธิ มัน
จะเปนบาปไหมที่ผมทำแบบนี้... เพราะหองนอนตองมีกิจของ
ฆราวาส... แตเรื่องการวางเทาผมจะไมชี้ไปทางพระพุทธรูปเด็ด
ขาด ผมพยายามคิดในทางทีดี่ วาผมมีความจำเปน ผมไมมเจตนา

คิดและทำแบบนี้ ผมมีความศรัทธาดวยซ้ำ ถาผมจำไมผิด หลวง
พอจรัญเคยบอกไวในหนังสือไววา ใครมีโตะหมูบู ชาไวในหองนอน
เทวดาจะไมสถิตพระพุทธรูป... ผมไมติดใจวาจะมีอะไรมาสถิต
หรือไม แตที่ผมทำมันเปนบาปไหมครับ
๒. ทุกเดือน ผมจะสงเงินเลี้ยงดูพอแมตามกำลัง (ผม
ทำงานรับราชการเงินเดือนเพิง่ เริม่ ตนไดไมนาน) ไมเคยขาดการ
สงตั้งแตรับราชการมาเกือบสามปแลว ตั้งแตเด็กจนทำงานไม
เคยทำตัวใหพอแมเสียใจในเรื่องไมดี.. แตผมไมคอยไดมีโอกาส
ปรนนิบัติอยูใกลๆเพราะทำงานที่กรุงเทพ อยูกรุงเทพตั้งแตมา
เรียนจนทำงานเกือบ ๑๓ ปแลว ยังดีที่มีพี่สาวดูแลอยู อยาก
ถามอาจารยวา การดูแลพอแมแคสงเงินใหแตละเดือนมันเพียง

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๑๑
11

พอหรือไมกับการเลี้ยงดูบิดา มารดา มันดูนอยไปไหม ขาดตรง
ไหน ควรเพิ่มตรงไหนครับ
๓. ขณะที่ภรรยาตั้งครรภ ถาไดฟงธรรมะเพื่อเผื่อแผ
ถึงลูก ลูกจะไดสิง่ ดีๆติดตัวมาตอนคลอดไหมครับ (ถาไมรวมกับ
กรรมเกาที่ติดตัวมา)
๔. ผมเปนชางวาดรูป เคยวาดรูปพระบฏ(ผืนผายาวๆ
วาดรูปเรื่องราวเกี่ยวกับพระพุทธเจา) บางครั้งมีความจำเปน
ตองนั่งทับพระพักตรพระพุทธเจา เพื่อจะวาดไดถนัด แบบนี้
ถือวาเปนบาปไหมครับ (แตกอนวาดก็กราบขอขมากอน)
๕. กอนผมและเพื่อนอีกคนจะสอบเขารับราชการได
ไดรวมกันวาดรูปพระเจาสิบชาติจำนวน ๑๒๐ รูป เพื่อแสดง
นิทรรศการในงานวันอาสาฬหบูชาที่ทองสนามหลวง ในตอน
กลางคืนของวันสุดทายที่กำลังจะวาดสำเร็จ ไดมีกลิ่นโชยเขา
มาในหอง ผมกับเพื่อนถึงกับมองหนากัน กลิ่นที่ไดรับนั้นเหมือน
กลิ่นน้ำหอมโบราณ หอมมากครับ(หอมอยูนาน) ถาผมจะคิดวา
เปนกลิ่นของเทพยดามาอนุโมทนาในอานิสงสครั้งนี้ จะเปนไป
ไดไหมครับ เพราะไมทราบวาเทวดามีกลิ่นประจำองคดวยหรือ
ไม หรือถาอาจารยจะกรุณา ถาอาจารยเคยไดรับ
รูกลิ่นเทวดาชวยอธิบายลักษณะกลิ่นไดไหมครับ
(บางเรื่องที่ถามอาจไรสาระ ขอความ
กรุณาอาจารยชวยสงเคราะหดวยครับ เพราะ
ติดของในใจอยูนานแลวครับ)
ขอบพระคุณอยางสูงครับ

12 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๑๒

คำตอบ
(๑). ไมมีเจตนาลบหลูสิ่งศักดิ์สิทธิ์ ไมถือวาเปนบาป
(๒). การเลี้ยงดูพอแมดวยการสงเงินไปให ถือวาเปน
จริยธรรมที่ลูกที่ดีพึงปฏิบัติ นอกจากนี้ยังมีจริยธรรมของลูกที่
อยูหางไกล สามารถประพฤติได เชน ดำรงวงศสกุลมิใหเสื่อม
เสีย ประพฤติตนเปนทายาททีดี่ ไมนำความไมสบายใจไปสูพ อแม
เมือ่ ใดทีไป
่ ทำบุญแทนทาน (บุญกิรยิ าวัตถุ ๑๐) ตองสือ่ สารใหพอ
แมทราบ ดวยการโทรศัพทบอกใหรู เมือ่ ทานกลาวอนุโมทนา พอ
แมยอมไดรับบุญนั้น อนึ่งการสงหนังสือธรรมะไปใหพอแมอาน
สงซีดีธรรมะไปใหทานฟง สงวีดีโอธรรมะไปใหทานดู ฯลฯ ยัง
เปนการตอบแทนคุณของพอแมไดอีกดวย
(๓). ไดแนนอนครับ
(๔). อิรยิ าบถใดที่ผูถามปญหาไดกระทำแลว หากมีจิต
ระลึกไดและทำใหไมสบายใจ อิริยาบถนั้นถือวาเปนบาป
การขอขมากรรม หมายถึง กลาวคำขอโทษที่ประพฤติ
ลวง เกิน สิ่ง ศักดิ์สิทธิ์ แลว ดวย กาย วาจา และ ใจ เพื่อ ให สิ่ง
ศักดิ์สิทธิ์ยกโทษให ผูขอขมากรรมตองไมประพฤติลวงเกินเชน
นั้นอีก การขอขมากรรมจึงจะถือวาสัมฤทธิ์ผล
(๕). กลิ่นหอมที่ผูวาดรูปสัมผัสไดนั้น เปนการ
แสดงความยินดีของเทวดา กลิ่นหอมอันเปน
ทิพยมีลักษณะหอมทวนลม หอมไดไกลกวา
กลิ่นหอมใดๆที่มีอยูในภพมนุษย

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๑๓
13

๒. โอกาสเปนคนดี
คำถาม
กราบเรียนทาน อ.สนอง
ทุกวันนีดิ้ ฉนั มีความทุกขมากคะไมรวู าจะแกไขอยางไรดี
ดิฉันเปนคนที่มีโมหะมาก และก็มีอกุศลสัญญาเก็บไวในจิตเยอะ
มาก
คือ ดิฉัน ได มี โอกาส เขา รวม ปฏิบัติ แนว ของ คุณ แม สิริ
มาหลายครั้งทุกครั้งก็จะเห็นความไมดี(เลว) ของตัวเองเยอะ
มาก คือจะคิดไมดีตอพระพุทธ พระอริยสงฆ และผูมีพระคุณ
แบบไมมสาเหตุ

บางทีไม
่ เคยรูจ กั แคไดยนิ ชือ่ ก็พาลไมชอบ ดาวา
แชง ไมเขาใจตัวเองเลย กลัวใจตัวเองมากคะ รูวามันปาบมาก
พยายามรักษาสติแตก็ทำใหเลิกคิดไมได บางวันที่ตั้งใจรักษาสติ
ใหอยูกับการเดินหรือการหายใจมากๆ ความคิดอกุศสก็มีมาก
บางวันก็นอย
ดิฉันควรจะทำอยางไรดีคะ อยากขอความกรุณาทาน
อาจารยชวยชี้แนะดวยคะขอพระคุณมากคะ
ดวยความเคารพอยางสูง
คำตอบ
คนที่รูวามีความไมดีอยูในตัว คนนั้นแหละที่จะมีโอกาส
พัฒนาตัวเองใหดีใหมีบุญเกิดขึ้นไดในวันขางหนา

๑๔
14 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m

ศาสนาพุทธ เปนศาสนาที่มีเหตุผลกำกับ เปนศาสนา
แหงความจริง ฉะนั้นการคิดไมดีตอพระพุทธ พระอริยสงฆและ
ผูมีพระคุณ เหตุเปนเพราะจิตของผูคิดมีโปรแกรมติดลบเก็บ
บันทึกอยูภายใน คนประเภทนี้มีอัตตาสูงและมีกำลังของสติ
ออน “อัตตา” หมายถึงตัวตน หรือความเห็นแกตัว “สติ” หมาย
ถึงระลึกได นึกได ไมลืม เมื่อปจจัยทั้งสองทำงานรวมกัน ความ
คิดที่เปนอกุศลยอมเกิดขึ้นเปนธรรมดา ดังนั้นผูใดปรารถนาให
ตนเองมีความคิดทีดี่ งาม มีความคิดทีเป
่ นบุญเปนกุศล ผูนั น้ ตอง
เอาศีลอยางนอยหาขอที่ไมขาด ไมทะลุ ไมดาง ไมพรอย มาคุม
ใจใหไดทุกขณะตื่น แลวนำตัวเองไปพัฒนาจิต (สมถภาวนา) ให
มีกำลังของสติกลาแข็ง จนจิตเขาถึงความตั้งมั่นเปนสมาธิจวน
แนวแน (อุปจารสมาธิ) แลวนำจิตไปพัฒนา (วิปสสนาภาวนา)
จนกระทั่งเขาถึงปญญาเห็นแจง ไดเมื่อใดแลวโอกาสที่อัตตาจะ
ดับไป จึงมีไดเปนได .... พิสูจนไหมครับ

ในขณะนี้ ซึ่งไดอยูในกายอันไดพบธรรมและมีโอกาสอันดี
อันไดมาโดยยาก การตั้งใจฟง ตั้งใจคิดไตรตรอง
และตั้งสมาธิทั้งคืนและวัน เพื่อปลดปลอยตนเองและผูอื่น
ใหหลุดพนจากการเวียนวายตายเกิด คือกิจปฏิบัติของพระโพธิสัตว

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๑๕
15

๓. เปนเรื่องของเขา
คำถาม
กราบเรียน ทานดร.สนอง
ดิฉันยายบานใหม บานเลขที่ ๒๓๔/๒๖๗ หนาบานหัน
หนาไปทางทิศตะวันตกเฉียงใต ดิฉนั อยากทราบวาจะหันหนาโตะ
หมูบูชาดานไหนของบาน เพราะตอนนี้หันโตะหมูหันหลังใหกับ
บานและมีคนทักวาไมดี ตอผูที่อยูอาศัย และมองดูก็ตรงตามที่
เขาทักมา จึงขอใหทาน ดร.สนองแนะนำดวย ดิฉันสวดมนตนั่ง
สมาธิทุกวัน
ขอขอบคุณคะ
คำตอบ
การประพฤตินอบนอม หมายถึงการแสดงความเคารพ
อยางสูง ผูใดประพฤติแลวบุญยอมเกิดขึ้น ในครั้งพุทธกาลไม
วาพระพุทธเจาสถิตอยู ณ ที่แหงใด พระสารีบุตรแสดงกิริยา
นอบนอม ดวย การ นอน หัน ศีรษะ ไป ทาง ที่ พระพุทธเจา ประทับ
ฉะนั้นผูถามปญหาวางโตะหมูบูชา แลวเห็นวา
เหมาะกับการแสดงความเคารพอยางสูงของ
ตน คนอื่นที่ไมเห็นดวยจะทายทักอยางไรก็
เปนเรื่องของเขา

16 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๑๖

๔. อยูที่บานก็ทำได
คำถาม
เรียนถามเรื่องฝกการนั่งสมาธิ
อยากจะเรียนถามทานอาจารยครับวา ผมอยากจะฝก
นั่งสมาธิดวยตัวเองจะทำไดไหมครับ
แลวมีแนวทางยังไงครับ แลวตองมีบทสวดมนตกอน
หรือเปลาครับ เพราะผมทำงานอยูตางประเทศชวงนี้ ผมฟง
อาจารยบรรยาย ตามเว็บไซตตางๆครับ ผมคิดวาผมทำกรรม
มาเยอะพอสมควรครับ เพราะตอนเด็กๆเคยฆาสัตวตางๆเพื่อ
ทำอาหารครับ ผมอยากจะเสริมสรางบารมีและแผสวนกุศลให
เจากรรมเผื่อจะใหบาปกรรมทุเลา เบาบางลงบางครับ
ขอบคุณครับ
คำตอบ
บุคคลสามารถฝกสติอยูที่บานได ดวยการสวดมนต
สรรเสริญคุณพระรัตนตรัย (อิติปโสภควา ... จนจบ, สวากขา
โตฯ ..., สุปฏิปนโนฯ .... ) หลังจากสวดมนตจบแลวใหเจริญอานา
ปานสติ ดวยการหายใจเขากำหนดวา “พุท” หายใจออกกำหนด
วา “โธ” ประมาณ ๓๐ นาที หรือนานเทาที่มีเวลาทำได หลังจาก
นัน้ ใหอุทศิ บุญกุศลใหเจากรรมนายเวร ทุกครัง้ ทีทำ
่ กิจกรรมแลว
เสร็จ

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๑๗
17

๕. ลูกออด
คำถาม
กราบเรียนถามทานอาจารยดร.สนอง คะ
กรณีทีที่ บ่ านมีสระน้ำ เนือ่ งจากทิง้ ไวนาน ทำใหมีคางคก
กบ ลูกออดขึน้ ในบอมากมาย สงเสียงดังมากๆกลัววาจะเปนการ
รบกวนเพื่อนบานขางเคียง ถาจะปลอยน้ำในสระออกก็กลัวลูก
ออด ไร ตางๆจะตาย ทิ้งไวก็จะเปนแหลงเพาะพันธุเพิ่มมากขึ้น
เรื่อยๆ กรณีนี้มีวิธีใดที่พอจะแกไขปญหาดังกลาวไดบางหรือไม
อยางไรคะ
ขอบพระคุณทานอาจารยอยางสูงที่เมตตา
คำตอบ
แกปญหาดวยการใชสวิงตักลูกออดทีมี่ อยูใน
 บอทัง้ หมด
ไปปลอยในแหลงน้ำอื่น แลวปลอยน้ำในสระออกใหแหง
จิตของผูที่ยึดติดกับคนที่รักระส่ำระสายดุจสายน้ำ
จิตของผูที่เกลียดชังศัตรูเผาไหมดั่งเชนไฟ
จิตของผูที่โงเขลา หลงลืมไปวาจะรับอะไรไว
และจะทิ้งอะไร เต็มไปดวยความบดบัง
การไมยึดติดกับสิ่งตางๆ คือกิจปฏิบัติของพระโพธิสัตว

18 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๑๘

๖. สัตวโลกเปนไปตามกรรม
คำถาม
ถามปญหา อ.สนอง วรอุไร
กราบเรียนทานอาจารยสนองที่เคารพ ผมมีปญหาซึ่ง
เปนความทุกขทางใจ ขอความกรุณาอาจารยชวยผมดวยครับ
ความทุกขของผมก็คือ เมือ่ ปเศษมานีแม
้ ผมไดถึงแกความตายลง
ขณะนั้นทานอายุ ๙๑ ป หลายทานอาจเห็นวาทานอายุมากแลว
คงจะหมดอายุ แตมันมีเหตุใหผมเสียใจและจิตใจเศราหมองมา
ตลอดวาผมทำใหแมตายหรือไม กลาวคือ กอนตายแมมีอาการ
เจ็บปวดจากการมีแผลกดทับ แตผมและพี่ๆไมไดเอาแมไปโรง
พยาบาล เพราะผมไปเชื่อหมอที่รับมาดูและรักษาอาการวาไม
ตองเอาไปโรงพยาบาลหรอก เพราะแมอาการหนักคงอยูไดไม
นาน และหากเอาไปโรงพยาบาลหมอจะขูดแผลกดทับทำใหเจ็บ
ปวดมาก และจะมีการใสสายยางตางๆทำใหไดรับความทรมาน
แสนสาหัส ควรปลอยใหแมจากไปเองทีบ่ าน ซึง่ ผมก็เชือ่ แตแมมี
อาการทรุดลงเรือ่ ยๆ พีสาว
่ และพีสะใภ
่ จึงไปรับหมออนามัยมาดู
อาการ หมอใหรีบเอาไปโรงพยาบาล พี่สาวและพี่สะใภจะเอาไป
โรงพยาบาล แตพีๆ่ อีกหลายคนก็คัดคาน บอกวาอยากใหแมตาย
ที่บาน ไมใชที่โรงพยาบาล ผมกลับมาบานตอนเย็น พี่สาวใหผม
ตัดสินใจ ผมก็ตกลงใหเอาไปโรงพยาบาล แตพี่ๆบางคนยังคง
คัดคาน และแสดงความเบื่อหนายที่จะตองไปนอนเฝาแม ตาง

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๑๙
19

อยากใหแมไปเสียเร็วๆ ผมเลยใจเขว ไดโทรศัพทไปถามหมอคน
เดิมอีกครั้ง หมอยังคงยืนยันอยางเดิมวาไมควรเอาไป ผมเห็น
วาหมอคนนีเป
้ นแพทยทีใหญ
่ กวาหมออนามัย นาเชือ่ ถือกวา เลย
ตัดสินใจไมเอาแมไปโรงพยาบาล และนึกดีใจที่จะไดไมตองขัด
แยงกับพีๆ่ อีกหลายคน แตนัน่ เปนการตัดสินใจทีผิ่ ดพลาด เพราะ
แมอาการทรุดลงเรือ่ ยๆ ผมเปดอินเตอรเน็ตดูวิธดูี แลผูป วยแผล
กดทับ เขาบอกใหพลิกตัวบอยๆ เลยตกลงกับพี่สาวที่ดูแลแมวา
ใหพลิกตัวแมตอนเที่ยงคืน แตการณกลับเลวรายลง เพราะการ
พลิกตัวทำใหแมหายใจไมออก ซึ่งผมก็ไมทราบ คิดวาแมใกลจะ
ตายเอง พี่สาวเรียกผมไปนั่งดูใจ ผมดูจนกระทั่งแมหมดลมตอ
หนาตอตาผม ทำใหผมรูสึกผิด และเศราหมองใจเสียใจมาโดย
ตลอด เพราะผมรักแมมากแตกลับไมไดปฏิบัติตอแมใหดีที่สุด
ผมจึงขอถามดังนี้
๑. แมตายเพราะความผิดของผม หรือวาแมถึงคราว
จะตองตายเอง แลวผมมีความผิดบาปมากนอยแคไหนครับ
จะไถโทษไดอยางไร (จนถึงทุกวันนี้ผมยังคงทำบุญอุทิศใหแม
เสมอมา)
๒. การที่คนเราทุกคนถึงแกความตายเพราะผูนั้นถึง
คราวจะตองตายหรือไม อยางกรณีของแม ถึงผมจะพาแมไปโรง
พยาบาล แมก็ยังคงถึงแกความตายอยูดี เปนเชนนั้นหรือไม
๓. ทำอยางไรจิตใจผมจึงจะหายหมนหมองครับ
ขอใหอาจารยตอบและใหกำลังใจดวยครับ

๒๐
20 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m

คำตอบ
กมฺมุนา วตฺตตีโลโก แปลวา สัตวโลกเปนไปตามกรรม
(๑). เกิด-แก-ตาย เปนกฎธรรมชาติทีไม
่ มใคร
ี ผูใด
 แมแต
พระพุทธเจา ยังไมสามารถเลี่ยงกฎนี้ได ดังนั้นเมื่อพระอัญญา
โกณฑัญญะ (ปฐมสาวก) พระมหาโมคคัลลานะ (อัครสาวกเบือ้ ง
ซาย) มาทูลขออนุญาตเขานิพพาน พระพุทธเจามิไดทรงทักทวง
แตทรงอนุญาตใหเขานิพพานได สวนพระมหาปชาบดีภิกษุณี (ผู
เลี้ยงดูเจาชายสิทธัตถะ) มาทูลลาเขานิพพาน พระพุทธเจาตรัส
วา กาลฺชานาหิ โคตมี (จงรูเวลาเถิดทานโคตมี) แลวมีบัญชาให
แสดงฤทธิให
์ มวลชนดู เพือ่ เปนการบอกใหรูว า สตรีเพศสามารถ
พัฒนาจิตจนมีฤทธิได
์ พระสารีบุตร (อัครสาวกเบือ้ งขวา) มาทูล
ลาเขานิพพาน พระพุทธเจามิไดทรงทักทวง แตทรงตรัสถามวา
แลวเธอจะไปนิพพานที่ไหน พระสารีบุตรกลาวตอบวา “ที่บาน
เกิด” หลังจากนั้นพระพุทธเจาทรงอนุญาตใหเขานิพพานได
(๒). เปนเชนนั้นครับ
(๓). ผูใด
 ประสงคมิใหจิตเศราหมอง พึงดูพระอริยสาวก
เปนตัวอยาง แลวพัฒนาจิตใหเขาถึงธรรมแมเพียง
ขั้นตน เปน พระ โสดาบันที่ ตาย เกิด อีก ไม เกิน
เจ็ดชาติ ยังมีความทุกขเหลือนอยเทาขี้ฝุนติด
ปลายเล็บ เมื่อเทียบกับความทุกขที่กำจัดได
แลว เหมือนขี้ฝุนที่หลงเหลืออยูในพื้นปฐพี ....
พิสูจนแลวจริงครับ

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๒๑
21

๗. กลัวสัมภเวสี
คำถาม
กราบเรียนอาจารย ดร. สนอง
อาจารยคะ คุณพอหนู(วิคมน สิริทิพากร) ไดถูกรถชน
ที่หนารานดาวคะนอง จ.ลำพูน เมื่อ ๒๘ ส.ค. ๕๓ และทานได
เสียชีวิตลงที่ รพ.ลำพูน ๒๙ ส.ค. ๕๓ หนูมีคำถามมาปรึกษา
อาจารยดังนี้คะ
๑. คุณพอหนู เปนสัมภเวสี ใชไหมคะ แลว หนูจะทำ
อยางไรที่พอจะชวยทานไดบาง แลวเราจะทราบไดอยางไร วา
ทานจะหมดอายุขัยเมื่อใด (ปจจุบันหนู ปฏิบัติธรรมอยูที่บาน
และจะลาพักรอนไปปฏิบตั ทีิ วั่ ดตาลเอน วัดอัมพวันหรือ ยุวพุทธฯ
ตามแตโอกาสจะเอื้ออำนวยคะ) ไมนานมานี้ รุนนองมาคางเปน
เพือ่ นทีบ่ าน ไดเห็น ลักษณะคลายคุณพอมายืนทีหน
่ าบานคะ นอง
เขามัน่ ใจวาไมใชคนแนๆ หนูเลยอธิฐานบอกเจาทีหรื
่ อเทวดาทีปก

ปกษรักษาบานหนูอยู หากเปนคุณพอจริงๆใหคุณพอเขามาอยูใน

บานได จะได ไมรอน หนาวหรือเปยก หนูทำถูกไหมคะ แตแลว
ก็ทำใหหนู กลัว ไมกลาอยูบานคนเดียวอีกคะ
๒. นอกจากการเสียชีวติ ดวย อุบตั เิ หตุแลว การเสียชีวติ
อยางใดอีกที่จะทำใหเปน สัมภเวสีคะ
๓ . ได อานที่ อาจารย ตอบ คำถาม หลาย ทาน ใน เรื่อง
สัมภเวสีแลว แตยังสงสัย(กลัว) วา สัมภเวสี สามารถปรากฏ

22 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๒๒

ใหเห็นหรือสื่อสารกับเราไดหรือไมคะ คือ ขณะนี้หนู กลัวจนจิต
ไมเปนสมาธิ ปฏิบตั ธรรม
ิ ไดบางไมไดบาง หนูกำหนด กลัวหนอๆ
ๆๆ คิดหนอๆๆ ก็ยังไมนิ่งคะ จึงลืมตาแลว เดินจงกรม บางครั้ง
ก็กังวลใจ วุนวายใจ หนูจะแกไข อยางไรดีคะ
ขอบคุณอาจารยดร. สนอง ที่เมตตาตอบคำถามหนูคะ
คำตอบ
(๑). ผูที่ตายกอนครบอายุขัย ตองเปลี่ยนสภาพจากรูป
กายหยาบ ไปเปนรูปนามละเอียดที่เรียกวา สัมภเวสี ตรงกัน
ขามผูที่ตายตามอายุขัยกำหนด ตองไปเกิดในรูปใหมเปนสัตว
(รูปนาม) อยูในภพใดภพหนึ่งของวัฏฏะ ตามกรรมที่ทำไวเปน
เหตุ
ขออนุญาตเจาที่ใหสัมภเวสีเขาบริเวณบานได เปนการ
กระทำที่สมควร แตสมควรยิ่งกวา หากไดทำบุญ (บุญกิริยา
วัตถุ ๑๐) แลวอุทิศบุญใหกับสัมภเวสี
(๒). คำวา “อุบัติเหตุ” หมายถึง เหตุที่เกิดขึ้นโดย
ไมคาดคิด ซึ่งเปนผลมาจากอดีตของผูตาย ประพฤติกรรม
ตัดรอนมากอน เชน ฆาสัตว สรางเครื่องมือทำลายชีวิตของผู
อื่น ดื่มสุรา ฯลฯ
(๓). ผูใดปฏิบัติสมถภาวนา แลวปรารถนาใหจิตตั้งมั่น
เปนสมาธิ ตองเอาศีลที่ ไมขาด ไมทะลุ ไมดาง ไมพรอย ลงคุม
ใหถึงใจ แลวจึงนำตัวเองเขาปฏิบัติธรรมขางตน โดยมีสัจจะ มี
ความเพียร และไมสงสัยในคำชี้แนะของครูบาอาจารยผูเขาถึง

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๒๓
23

ธรรมมากอน โอกาสจิตตั้งมั่นเปนสมาธิและเกิดความรูแจงใน
สรรพสิ่ง เชน กลัวผี กลัวตาย กลัวยากจน กลัวไมสบาย ฯลฯ
จะไมเกิดขึ้น .... พิสูจนไหม?

๘. ผีคืออะไร
คำถาม
กราบเรียนอาจารยสนองที่คารพยิ่ง
ผี คือ อะไร
หนูมีอวิชชาอยูมากคะเกี่ยวกับความเขาใจเรื่องผี คือ
เมื่อใดถาหนูตองอยูในที่มืดแลว จะมีมโนภาพเห็นแตสิ่งนากลัว
คนตาย
หนูอยากถามวา ผี ที่แทคืออะไร (ความหมายทาง
ธรรม) หนูอยากเขาใจใหถูก และจะไดเลิกกลัวหากรูวาแทจริง
แลว ผี คืออะไร มีความสามารถแคไหน และเราควรทำ
อยางไรหากเผชิญในขณะที่สติยังไมเขมแข็งพอ หนูปฏิบัติแนว
อานาปานสติ ของทานพุทธทาสทานไมเอยถึงเรื่องแนวนี้เลย
เราเลยไมไดคำตอบที่แท เลยจัดการกับใจไมถูกบอกความจริง
ใหจิตรูในสิ่งแทจริงไมไดเลย ยังกลัวมาก
อยากรบกวนถามเปนขอนะคะเพื่อจะไดตอบงาย
๑. ผี มีจริง หรือไม

24 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๒๔

๒. ถามี ผีทำรายคนไดหรือไม
๓. ถาเราเผชิญหนากับผีเราจะตองทำอยางไร หากสติ
เรายังออนอยู
๔. มีวิธีฝกใหเลิกกลัวไดหรือไม หนูไมอยากกลัว เพราะ
ดูเหมือนเรือ่ งไรสาระทีไม
่ เกีย่ วกับการปฏิบตั ิ แตจิตมันฝงใจมาก
เมื่ออยูในที่มืดแลวเปนทุกครั้ง ฝกสูกับความรูสึกนี้แลวนอนคน
เดียวตอนไปปฏิบตั ธรรม

ยังไมมคำ
ี ตอบใหจิตเลยยังกลัวอยูมาก

คะ
ดวยความเคารพอยางยิ่งคะ
คำตอบ
คำวา “ผี” หมายถึง สภาวะของจิตวิญญาณที่มองไม
เห็น แตเชื่อกันวาอาจปรากฏเปนรูปนามหยาบใหระบบประสาท
สัมผัสได และใหคุณใหโทษกับมนุษยได
ในทางธรรม “ผี” หมายถึง สัมภเวสี ที่ยังไมไปเกิดเปน
สัตวอยูในภพใดๆของวัฏฏะ เมื่อใดที่ผูถามปญหาพัฒนาจิตให
มีกำลังของสติกลาแข็ง และมีปญญาเห็นถูกตามธรรมไดแลว
จะไมกลัวผีอีกตอไป (หากมีโอกาสโปรดอาน ทางสายเอก ของ
ผูเขียน)
(๑). ผี (สัมภเวสี) มีจริง
( ๒ ) . ผู ใด สติ กลา แข็ง และ รู จริง เรื่อง ผี ยอม ไม ถูก ผี
ทำราย

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : 25
๒๕

(๓). ผูมีสติออนแกปญหากลัวผี ดวยการเปดไฟฟาใหมี
แสงสวางแลว ผียอมหายไป
(๔). ตองฝกปฏิบัติธรรม ใหไดผลตามแบบที่ผูตอบ
ปญหาเขียนไวในหนังสือ ทางสายเอก

๙. รูดวยปญญาเห็นแจง
คำถาม
เรียน อาจารยสนองที่เคารพ ขอเรียนถามปญหาดังนี้
ทุกวันนีได
้ พัฒนาจิต ดวยการปฏิบตั วิิ ปสสนา ตามทีได
่ รับ
การอบรมสัง่ สอน จากพระอาจารยวีระนนท วีระนันโท เจาอาวาส
วัดปาเจริญราช คลอง ๑๑ ปทุมธานี ดวยการเดินและนั่งสลับ
กันตามเวลาและโอกาสจะอำนวย แตพยายามรักษาสมดุลของ
การนั่งและการเดิน ถานั่งจะนั่งขัดเพชรสูงสุดได ๑ ชั่วโมง มอง
เห็นพองยุบชัดเจน ถาเผลอก็จะสามารถเรียกสติกลับมาไดเร็วขึน้
เวลาเดินสติก็จะอยูที เท
่ ามองเห็นการยก การยาง การเหยียบ ถา
เผลอก็จะเรียกสติกลับมาไดเชนกัน แตมีปญหาวาบางครัง้ รูส กึ ได
วาจิตเกิดดับๆๆ เร็วและมากมาย ตลอดเวลา จึงอยากจะทราบ
วามีวิธตรวจ
ี สอบไดอยางไรวาสิง่ ทีเรา
่ รูเกิ
 ดจากปญญา หรือเกิด
จากความรูที่ไดยินไดฟงครูบาอาจารยสอนมากันแน
ขอกราบขอบพระคุณในความเมตตา

26 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๒๖

คำตอบ
ผูใด
 ปฏิบตั สมถ
ิ ภาวนา แลวจิตตัง้ มัน่ เปนสมาธิจวนแนว
แน (อุปจารสมาธิ) แลวนำจิตไปพัฒนา (วิปสสนาภาวนา) จน
เกิดปญญาเห็นแจงไดแลว ยอมรูเห็นเขาคำสอนของผูอื่นไดวา
ถูกหรือผิดไปจากธรรมวินัยในพุทธศาสนา .... สัจธรรมพิสูจนได
ตามแนวนี้

๑๐. เห็นดวยไหม
คำถาม
กราบเรียนทานอาจารยสนอง วรอุไร
ผม ขอก ราบ เรียนขออภัย ทาน อาจารย กอนที่จะ ถาม
คำถามนี้ เพราะผมไมเคยเห็นมีใครจะสนใจถามคำถามนี้ในที่อื่น
ใดเลย ผมเกรงวาผมจะเปนเหมือนคนโงหรือคนที่มาลองภูมิ
ทานอาจารย แตหามิไดผมไมเคยคิดจะลบหลูทานอาจารยแต
ประการใดเลย หากเปนคำถามทีไร
่ สาระทานอาจารยงดทีจะ
่ ไม
ตอบก็ไดนะครับ ผมไดยนิ ชือ่ เสียงทานอาจารยมากอนแตเพืง่ จะ
ไปฟงการบรรยายธรรมของทาน เมื่อเสารที่ ๑๘ กันยายน นี้ ที่
โรงปูนซิเมนทไทย บางซื่อ
ผมก็นึกอยากจะถามคำถามนี้กับอาจารย ณ ที่ประชุม
นั้น แตผมไมกลา ผมจึงแอบเก็บมาถามในวันนี้ คำถามของผม

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๒๗
27

มีอยูว า อันวาดวงวิญญาณทีอยู
่ ใน
 กายมนุษยและสรรพสัตวทัง้
หลายนี้ เกิดมาแตไหน และเกิดมาไดอยางไร ? และผมเคยไดยนิ
หรืออานพบมาวา มนุษยทุกคนในทีส่ ดุ ก็จะไดเขานิพพานหมดทุก
คน อาจารยพอจะเห็นดวยไหมครับ ผมขอขอบพระคุณเปนอยาง
สูง มา ณ ที่นี้ดวย ขอใหทานอาจารยจงมีสุขภาพรางกายแข็ง
แรงและอายุยืนยาวที่ชวยเหลือตนเอง ไดตลอดไปนะครับ
ขอแสดงความเคารพอยางสูง
คำตอบ
สิ่งที่ไมควรคิด (อจินไตย) ที่พระพุทธโคดมไมทรงตอบ
สี่อยาง ไดแก
๑. วิสัยของพระพุทธเจาทั้งหลาย (พุทธวิสัย)
๒. วิสัยแหงฌาน (ฌานวิสัย)
๓. วิบากของกรรม (กรรมวิบาก)
๔. ความคิดเรื่องโลก (โลกจินตา)
ดังนัน้ สิง่ ทีถาม
่ ไป คือ ดวงวิญญาณของมนุษยและสัตว
เกิดมาแตไหน เปนอจินไตย ขออภัยไมตอบ
ที่ถามไปวา เกิดไดอยางไร
ตอบวา : เกิดไดเพราะแรงผลักของกรรมที่ทำสั่งสมไว
ในดวงจิตเปนตนเหตุ อาทิ
ความหลง เปนเหตุผลักดันจิตวิญญาณใหไปเกิดเปน สัตว
เดรัจฉาน

28 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๒๘

ความโลภ เปนเหตุผลักดันจิตวิญญาณใหไปเกิดเปน
สัตวเปรต สัตวอสุรกาย
ความโกรธ เปนเหตุผลักดันจิตวิญญาณใหไปเกิดเปน
สัตวนรก
ศีล ๕ เปนเหตุผลักดันจิตวิญญาณใหไปเกิดเปน สัตว
มนุษย
ทานและศีล หรือ กุศลกรรมบท ๑๐ เปนเหตุผลักดัน
จิตวิญญาณใหไปเกิดเปน สัตวเทวดาในสวรรค
ฌาน เปนเหตุผลักดันจิตวิญญาณใหไปเกิดเปน สัตว
พรหม อยูในพรหมโลก
อานหนังสือแลวพบวา “มนุษยทุกคน ในที่สุดจะไดเขา
นิพพานทุกคน” เปนความเห็นของผูเขี
 ยนหนังสือ แตผูท รงความ
สัพพัญูรูวา มนุษยเปรียบไดกับบัว ๔ เหลา บัวเหลาที่ ๑-๓
เทานัน้ ทีสามารถ

พัฒนาจิตจนเขาถึงพระนิพพานได ผูตอบ
 ปญหา
มิไดปลงใจเชื่อตามหลักกาลามสูตร แตไดไปพัฒนาจิตตามแนว
สติปฏฐาน ๔ จึงรูวา มนุษยทุกคนไมสามารถเขา
นิพพานได เวนไวแตบัวเหลาที่ ๑-๓ เทานั้น ที่
พัฒนาจิตแลวสามารถเขาสูพระนิพพานได

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๒๙
29

๑๑. อยากชวยคนอื่น
คำถาม
กราบสวัสดีคุณพอสนองที่เคารพ
ดวยความเคารพเลื่อมใสในตัวของคุณพอ ในคำสอน
ของคุณพอลูกจึงขอเรียกแทนตัวเองวาลูกนะครับ คุณพอครับ
ตอนนีลู้ กอายุ ๒๓ ปมีหนาทีการ
่ งานดี ชีวติ ทีผ่ านมาของลูก เต็ม
ไปดวยบาป ลูกไมมีหิริโอตตัปปะ เพราะลูกสงสัยในโลกหลังค
วามตาย กลาวคือลูกไมแนใจวามีจริงหรือไม ลูกจึงนึกถึงแต
ความสุขที่อยูตรงหนาเทานั้น (แตก็ไมไดเปนคนเลวเสียทีเดียว)
แตตอนนี้ จากคำสอนของคุณพอ ทำใหลูกเชื่อวาโลก
หลังความตายมีจริง และ ลูกกำลังจะหาทางพิสูจนใหเห็นจริง
ดวยตัวของลูกเอง ผานคำสอนของคุณพอ และการบรรยาย
ของคุณพอ
คุณพอครับ ลูกทำผิดศีลขอ กาเมฯ กับหญิงคนหนึ่ง
เธอมีสามี และ ลูกแลว เพราะสามีของเธอทำเหมือนไมไดรัก
เธอแลว คือเขาไปมีหญิงอื่น ลูกไมเคยกลัวบาป เพราะคิดวาได
ทำใหเธอมีความสุข จนกระทั่งตอนนี้เธอเสียชีวิตแลว ลูกจึงได
เขาใจหัวใจของตนเองวา แทที่จริงแลว ลูกรักเธอเพียงใด การ
สูญเสียครั้งนี้ ทำใหลูกกลัวกับการที่จะตองมีความรัก และ สูญ
เสียคนที่รักไปอีก ลูกไมอยากเสียใจอีกแลว ลูกอยากชวยเธอผู
ลวงลับใหพนทุกข จะเปนไปไดหรือไมครับ

30 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๓๐

ทุกวันนี้ จากทีไม
่ เคยสวดมนตกอนนอน ลูกทำทุกวัน จาก
ที่ไมเคยทำบุญ ลูกทำเมื่อมีโอกาสเสมอ เพราะเปนหวงเธอ คุณ
แมของเธอก็แนะนำใหลูกหาการบรรยายของคุณพอมาฟงจนลูก
พบกับ www.kanlayanatam.com ที่แหงนี้ไขขอของใจใหลูกได
มากมาย แตลูกอยากถามในกรณีสวนตัวของลูกดวยครับ
๑. กรรมของเธอที่ลูกเปนผูรวมกอ ลูกขอรับไวเอง
ทั้งหมดไดหรือไม ถาไดตองทำอยางไรครับ
๒. เรื่องปดอบายภูมิ ถาหากลูกมีบุญพอที่จะทำได ลูก
จะชวยใหเธอ บิดา มารดาของลูก และคนอื่นๆ ปดอบายภูมิได
หรือไม อยางไรครับ (ทั้งที่ไดลวงลับไปแลว และ ยังมีชีวิตอยู)
ลูกพอมีคำตอบในใจบางแลว แตอยากกราบขอคุณพอ
ชวยไขขอของใจเพือ่ ใหลูกสิน้ สงสัยดวยครับ ยิง่ ลูกศึกษาจากคำ
สอนผานการสนทนาธรรมของคุณพอเทาไหร ลูกยิ่งเห็นวาสิ่ง
ที่ลูกพึงกระทำคือ ปลอยวาง และเขาใจวาสัตวโลกเปนไปตาม
กรรม ลูกจึงมาคิดตอวา นีคง
่ ไมใชเรือ่ งบังเอิญทีชี่ วติ ของลูก ได
เขามาพยายามศึกษาธรรมะ ทั้งที่ ตลอดชีวิตที่ผานมา ไมมีเคย
มีความคิดเหลานี้เลย
สุดทายนี้ ขอคุณพอ และ ทีมงานกัลยาณธรรม จงมีแต
ความสุขความเจริญ มีสุขภาพแข็งแรง เพื่อจะไดชวยใหผูที่หลง
ทางไดพบกับสิ่งที่ เปนความสุข ความสงบอยางแทจริง
ดวยความเคารพ

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๓๑
31

คำตอบ
ผูใดปฏิบัติสมถภาวนา จนจิตเขาถึงความทรงฌานได
แลว เมือ่ ถอนจิตออกจากความทรงฌาน ปุพเพนิวาสานุสติญาณ
ยอมรู เห็น เขาใจวาชีวติ ดำเนินเวียนตาย-เวียนเกิด มานับภพชาติ
ไมรูจบ
ผูที่อยูหลัง ประพฤติตนใหมีบุญ แลวอุทิศบุญใหผูลวง
ลับ หากเขามาอนุโมทนาบุญได เขายอมไดรับบุญนั้น
(๑). เปนกรรมที่สองคนตองรับผลของกรรมรวมกัน
( ๒ ) . ไมมี ใคร ชวย ใคร ได เขา ตอง ชวย ตัว เอง ดัง ที่
พระพุทธ โค ดม ได ทำให ดู เปนตัวอยาง พระ พุทธะ ไม สามารถ
ชวยพระเทวฑัต (พี่ภรรยา) ไมสามารถชวยพระเจาสุปปพุทธะ
(พอตา) ใหพนจากนรกได จึงปลอยวางเปนอุเบกขา

๑๒. เพศที่สาม
คำถาม
กราบสวัสดีทานอาจารยสนอง วรอุไรนะครับ
วันนี้ผมมีคำถามจะมาถามทานอาจารยครับ ผมยังคาง
คาใจเรื่องเพศที่สามครับ จึงอยากถามคำถามดังนี้ครับ
๑. ที่อาจารยบอกวา ไมสามารถบรรลุโลกุตรธรรมได
แตการทีต่ องไดเกิดมาเปนเพศทีสาม
่ ก็เพราะทุศลี ขอทีสาม
่ แลว

32 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๓๒

ถากรณีเชนนี้ บุคคลที่เคยทุศีลขออื่นๆ ก็ตองไมสามารถบรรลุ
โลกุตรธรรมไดเชนกันสิครับ
๒. ทีอาจารย

บอกวา สามารถบรรลุไดแตโลกิยธรรมนัน้
หมายถึง ยังสามารถเขาฌานได ยังสามารถมีคุณวิเศษหาอยาง
ได รวมไปถึงไปเกิดสูงสุดในพรหมได ใชไหมครับ
๓. แลวการที่คนเพศที่สาม อยางเกย กระเทย จะไป
ปฏิบตั ธรรม
ิ ดวยการบวชเปนพระ จะสมควรไหมครับ หรือทำได
มากแคบวชพราหมณ นุงขาวหมขาว
๔ . เรา ไมมี วิธี อื่นๆ ที่ จะ แกไข ขอ ที่ ไม สามารถ บรรลุ
โลกุตรธรรมไดจริงเหรอครับ หากบุคคลเพศที่สามไมปรารถนา
จะมารับทุกขอีก อยางการเกิดมาเปนมนุษยอีกแลว กรณีศึกษา
ในสมัยพุทธกาลยังจะพอมีไหมครับ
๕. แลวกรณีที่เพศที่สาม ที่เขารับการบำบัดรักษาทาง
จิตวิทยาใหหายแลว สามารถกลับมาบรรลุโลกุตรธรรมไดไหม
ครับ
รบกวนอาจารยดวยนะครับ ตอนนีรู้ ส กึ ทุกขใจมาก ไมรู
จะทำเชนไรดี
ขอบคุณลวงหนาครับ
คำตอบ
(๑). ผูใดประพฤติทุศีล และชดใชหนี้เวรกรรมจนหมด
แลวเมือ่ ใด ผูนั น้ จึงจะสามารถพัฒนาจิตจนเขาถึงโลกุตตรธรรม
ได

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๓๓
33

(๒). บรรลุโลกิยธรรมเบื้องตนได แตไมสามารถพัฒนา
จิตใหเขาถึงความทรงฌานได
(๓). ถาถือเครงครัดตามวินยั ทีพระพุ

ทธโคดมบัญญัตไว

กระเทยไมสามารถบวชเปนภิกษุได
(๔). สิริมาและอัมพปาลี หยุดประกอบอาชีพโสเภณี
อยางเด็ดขาด แลวหันมาประพฤติทาน ศีล ภาวนา ยังสามารถ
พัฒนาจิตใหเขาถึงความเปนอริยบุคคลได
(๕). ผูที่บำบัดอาการวิปริตทางจิตจนหายเด็ดขาดแลว
สามารถพัฒนาจิตใหเขาถึงอริยธรรมได

๑๓. หักคอปลา
คำถาม
กราบเรียนทานอาจารย ดร.สนอง วรอุไร
ผมเพิ่งเริ่มสนใจปฏิบัติธรรม เชน สวดมนต นั่งสมาธิ
เดินจงกรม ฟงธรรมจาก ผูรูธรรม จากพระสงฆ แตสวนใหญ
จะฟงจาก ซีดี เพราะฟงขณะขับรถ ผมมีความเชือ่ วา บุญ บาป
มีจริง เวร กรรมมีจริง ผมไดตั้งปณิธานไวกับตัวเองและเพื่อน
รวมงาน วา ผมจะนำ ศีล หา มาปฏิบัติในชีวิตประจำวันใหครบ
จากการฟงธรรม ทราบวาถารักษาศีล หา ไมบกพรอง ไปจนถึง
วาระสุดทายของชีวิต มีโอกาสจะไดกลับมาเกิดเปนมนุษย

34 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๓๔

อาจารยฯครับถึงแมความทุกขจะมีมากเหลือเกินในโลก
มนุษย แตผมก็อยากเกิดมาเปนมนุษย และตองการบวชเรียน
ตั้งแตเปนเณร ศึกษาพระธรรม ตามหลักพระพุทธศาสนา เพื่อ
ถายทอดใหกับเพือ่ นมนุษย อาจารยฯครับชาติหนาผมก็ไมแนใจ
วาจะไดเกิดมาเปนมนุษยอีก ผมก็เลยตองรีบทำบุญ ทำทาน
ถือศีล ภาวนา เพราะผมเคยทำให แม และ พอ เสียใจ เมื่อครั้ง
ที่ผมเปนวัยรุน แมผมรองไหเสียใจเพราะผมแสดงพฤติกรรม
กาวราว เชน โยนถวยจานขาวทิ้งตอหนาแม โยนวิทยุทิ้งตอหนา
แม ตั้งแตผมเรียนจบปริญญาตรีจนถึงปจจุบัน ผมปฏิบัติตัวเปน
ลูกที่ดีมีความกตัญู มาตลอด ผมมีความรูสึกไดวา แมและ
พอ มีความภูมิใจในตัวผมพอสมควร ที่ไมเกเร มีหนาที่การงาน
ที่มั่นคง แตพอผมเสียชีวิตแลวตั้งแตวันที่ ๒๕ พ.ย ๔๙
ขออภัยนะครับอาจารยฯทีเล
่ ายาวไปหนอย ผมมีคำถาม
ดังนี้ครับ
๑ . อายุ ประมาณชั้น ประ ถมฯ ผม เคย เห็น วิญญาณ
และเห็นพรอมกับนองสาว เวลากลางคืน ลักษณะคือไมมีเทา
เคลื่อนไหวลักษณะลอย ไมไดเดินเหมือนมนุษยเรา รูปรางการ
แตงกายเห็นชัดเจน เวลานั้น ผมและนอง ตะโกนเรียกพอวา
มีคนเขามาในหอง ผมและนองเลาลักษณะการแตงกาย คนที่
เราเห็นใหพอฟง พอก็นิ่งไปชั่วขณะ แลวก็บอก ผมกับนอง วา
เปนการแตงกายของยา (แมของพอ) แลวพอก็มองขึ้นไปที่ขื่อ
บาน บนขื่อมีกระดูกของยาที่พอไปนำมาจากวัดเก็บไว เพื่อรอ

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๓๕
35

วันจะทำบุญใหยา ลักษณะเชนนี้ยาผมนาจะรับผลบุญไดแลวใช
ไหมครับ
๒. หลังจากพอผมเสียชีวติ เดือน พ.ย .๔๙ เดือน ธ.ค. ๔๙
ผมจุดธูปกลางแจงเวลากลางคืน บอกพอวา คืนนีผม
้ จะสวดมนต
ใหพอมานัง่ สวดมนตดวยกัน ประมาณเทีย่ งคืนผมมีความรูส กึ วา
มีคนมานั่งอยูขางๆผม ทางขวา แตก็ไมกลาหันไปมอง ชวงนั้น
ผมขนหัวลุก ขนลุกไปทัง้ ตัว ผมกลัวก็เลยตองสวดมนตเสียงดังๆ
สวดจนเกือบหมดเลม ประมาณตีสอง ผมเหนื่อย และงวง ผม
ลมตัวนอนตรงที่สวดมนต แตไมกลาปดไฟ ไมถึง หานาที บาน
ไหว เหมือนคนเดินดวยปลายเทา เดินสองรอบ ตอจากนั้นผม
ไดยินเสียงการปูเสื่อ สองครั้ง ในหองนอนของพอ ซึ่งไมมีใคร
นอน ผมรูเลยวาพอมาจริง ผมนอนไมหลับ เลยตองนอนนับ
หนึ่ง สอง...ไปเรื่อยๆ แตก็ไมรูวาหลับไปชวงใด บานผมเปนบาน
ไมสองชั้น ผมนั่งสวดมนตอยูชั้นสองคนเดียว พอผมเคยสอนวา
เดินบนบานอยาเดินลงสนทาว และการเดินของพอผมบนพืน้ บาน
ทุกครั้ง เมื่อครั้งมีชีวิต บานก็จะไหว
เวลากลางคืน วันทำบุญครบ ๑๐๐ วัน ผมตั้งกองผาปา
ไดเงินถวายวัด แสนกวาบาท และสรางพระพุทธรูปปางประทาน
พร หนาตัก ๔๙ นิ้ว ถวายวัด มีคนเห็นพอผมยืนยิ้มอยูบนบาน
หันหนามายังบริเวณงาน ลักษณะเชนนี้พอผมไดรับผลบุญแลว
หรือไมครับอาจารย
๓. ชวงวัยรุนผมเคยไป หาปลา จับกบจับเขียด การ
จับเขียดผมจะมีความชำนาญมากไมคอยพลาด จับไดผมก็จะ

36 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๓๖

หักขาใสของไว ทุกวันนี้ผมมีปญหาที่ขอทาวและขอเขา วิ่งไม
ได การหาปลาครั้งหนึ่งผมกับพอชวยกัน คือ พอผมทอดแห ใน
ลำคลอง ผมกับพอดำน้ำลงไปกดตีนแหไว ปองกันไมใหปลา
ออก และก็คลำๆหาปลา ถาจับปลาไดก็หักคอ แลวก็โยนขึ้นบน
บก จำไดวาประมาณ ๑๐๐ ตัว ที่ผมหักคอ อาจารยครับ ทุก
วันนี้ผมมีอาการปวดคอ ปวดหัว ปวดไหล ปวดเอว ไปหาหมอ
รักษาก็ไมหาย เวลาปวดที่ไรนึกเห็นภาพที่ผมหักคอปลาทุกที
กรรมตามทันใชไหมครับ ผมจะชดใชกรรมไปอีกนานไหมครับ
อาจารย
อาจารยจะตอบหรือไมก็ไมเปนไร ผมก็จะฟงธรรมที่
อาจารยบรรยาย จากซีดี
กราบขอบพระคุณอาจารยมากครับ
คำตอบ
(๑). ยาจะรับผลบุญได ตองมีผูอุ ทศิ บุญให และทานตอง
มาอนุโมทนาบุญ
(๒). พอไดรับผลบุญแลว เมื่อมีญาติอุทิศบุญใหทาน
(๓). ผูใด
 ประพฤติเหตุทีเป
่ นอกุศลกรรมไวกอน เมือ่ กรรม
ใหผลเปนอกุศลวิบาก ผูทำเหตุ

ไวกอนตองเสวยอาการปวดตางๆ
เหลานัน้ จนกวาเจากรรมนายเวรเลิกจองเวร ผูใด
 ประสงคใหหนี้
เวรกรรมหมดไป ตองประพฤติบุญใหญ (ปฏิบตั ธรรม
ิ ) แลวอุทศิ
บุญใหญใชหนี้ เมือ่ เขาเลิกจองเวร อาการปวดดังกลาวจึงจะหาย
ไปได

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๓๗
37

๑๔. คนตกงาน
คำถาม
เรียนทานอาจารย ดร สนอง วรอุไร
กระผมไดติดตามผลงานของทาน ดร สนอง มาตั้งแต
ป พศ ๒๕๔๙ ทั้งทางหนังสือ และทางเว็บไซตชื่นชอบและมี
ความศรัทธามากครับ กอนอื่นผมขอแนะนำตัวเองกอนครับ
ชื่อ นายไกรสีห อายุ ๔๔ ป สถานะ หยา (ภรรยาผม
ติดเชื้อ เอช ไอ วี แตผมกับลูกไมติดครับ) การศึกษา ปริญญา
ตรี สงเสริมการเกษตร ปริญญาโท รัฐประศาสนศาสตร (เรียน
ไมจบเพราะเรียนไปดวย และตองเลี้ยงดูบุตรและแมดวยครับ)
อาชีพ วางงาน (กอนหนานี้เคยเปนผูจัดการทรัพยากรบุคคล
ของโรงแรมแหงหนึ่งในจังหวัดภูเก็ต)
หลังจากที่ถูกเลิกจาง ในวันที่ ๗ กรกฎาคม ๒๕๕๓ และ
ไดกลายสถานะเปนผูตกงานทันที ลำบากมากครับ มีภาระตอง
เลี้ยงดูบุตรชาย อายุ ๖ ขวบหนึ่งคนและแมอายุ ๗๐ ป บาน
ก็ตองเชาเพราะไมมีทรัพยสินอะไรครับ พยายามหางานใหมก็
หายากมากครับเพราะอายุมากแลว มีหลายที่เรียกไปสัมภาษณ
แตก็เงียบไปหลังสัมภาษณ คิดจะลงทุนคาขายแตก็ตองคิด
หนักและตองคิดหลายรอบมากเพราะของขายยากมาก และ
ถาลงทุนไปแลวขายไมได เงินเก็บก็หมด ยิ่งทำใหยากลำบาก
กวาเดิม เห็นตัวอยางหองที่อยูติดกันเขาขายของกิน ชากาแฟ

38 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๓๘

ขายยากมากครับไดวันละไมเกิน ๕๐๐ บาท คาเชาตึกเดือนละ
๘,๐๐๐ บาทเลยทีเดียว
ผมมีคำถามอยากถามทาน อาจารย ดร.สนอง ดังนี้
ครับ
๑) ชาติกอนกระผมคงไมไดทำบุญสะสมมามากเทาไหร
ใชไหมครับ ชาตินี้จึงตองลำบากมากขาดเงินทองที่จะเลี้ยงกาย
แถมตองทำใหคนทีเรา
่ รักพลอยลำบากไปอีกดวยอีก รวมถึงการ
ศึกษาดวยครับพยายามแลวแตเจอแตอุปสรรคมากครับ กระผม
จะตองทำอยางไรบางครับจึงพอจะเพิม่ บุญและลดความทุกขลง
ไปไดบางครับ
๒) ถาผมจะบวชไดไหมครับ (ผมเคยบวชมาแลวตอน
อายุ ยี่สิบสอง)โดยสงลูกชายกลับไปอยูกับแมเขา ซึ่งแตงงาน
ใหมไปแลว (เขามีทรัพยสมบัติรวมทั้งสวนยางพาราพอสมควร
และผมแนใจไดวาลูกไมอดแน) และสงแมกลับไปอยูกั บนองสาว
โดยกระผมจะเอาเงินเก็บที่มีอยูบางไมมากให เขาไวใช สวนตัว
ผมไมจำเปนตองมีก็ได แตก็อดเปนหวงลูกชายซึ่งตองไปอยูกับ
พอเลี้ยงไมได
๓ ) ข อ สุ ด ท า ย ครั บ ท า น อาจารย พอ จะ
แนะนำ อะไร ไห ผม ได บ า ง ครั บ เพื่ อ ให ทุ ก
อยางมีทางออกโดยแมและลูกชายไมตอง
พลัดพรากจากกันครับ
ขอแสดงความนับถืออยางสูง

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๓๙
39

คำตอบ
(๑). คนรวยทรัพยได ตองใหทรัพยเปนทาน คนมีศีล ๕
คุมใจยอมมีโภคทรัพย คนมีดวงดีไมตกงาน ตองประพฤติทาน
ศีล ภาวนา อยูเสมอ คนมีเงินเก็บตองบริโภคใชสอยมักนอย
บริโภคใชสอยแตสิ่งที่เปนสาระกับชีวิต
(๒). สัตวโลกเปนไปตามกรรม บุคคลมีชีวิตเปนของตัว
เอง ผูรูไมมีสิทธิ์เขาไปกาวลวง ฉะนั้นผูถามปญหาตองตัดสินใจ
ดวยตัวเอง
(๓) ประพฤติบุญกิริยาวัตถุ ๑๐ อยูเสมอแลวทุกอยาง
ยอมมีทางออกที่ดี

๑๕. รถแกสปะทะรถน้ำมัน
คำถาม
กราบเรียนทานอาจารย ดร สนอง วรอุไร
ขอ อนุญาต ใช เรียก แทนตัว เอง วา หนู นะ คะ ในความ
เกรีย้ วกราดทีต่ องเลีย้ งลูกคนเดียว ทำไหลูกฝงใจ และปฎิกริยา
ที่ทำกลับมามันชางรุนแรงในจิตใจ และอยากจะตาย เพื่อใหลูก
ของหนูไดพนทุกขที่มีแมแบบนี้ที่ผานมา
ณ ปจจุบันหนูพยามแกไข แตไมรูวา ทำกรรมอะไรไว
กับลูกรุนแรงขนาดไหน ดูแลวมันชางยากที่จะประสานรอยราว
ระหวางแมกับลูก ลูกหนูเปนคนดีนะคะ สวนตัวหนูก็เปนคนดีคะ
แตไมรูทำไมหนูกับลูกพูดคุยกันทีไร เหมือนรถแกส กับ รถน้ำมัน

40 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๔๐

มาประสานงากัน แลวลุกเปนไฟเผาผลาญ จิตใจทั้งหนูและลูก
ลูกไมเคยบอก แตหนูก็รูว าลูกก็คงมีความรูส กึ ไมแตกตางกัน คือ
ไมไดอยากใหมันเปนแบบนี้ ทัง้ หนูและลูกจิตใจกำลังย่ำแย แตหนู
ยังมีวุฒภาวะ
ิ และสภาวจิตทียั่ งรับมือกับสภาพทีหั่ วใจแตกสลาย
แตลูกของหนูเคาคงทุกขใจแสนสาหัสกวาหนูหลายรอยเทา ทีเค
่ า
ทำใหหนูรองให โดยการใชคำที่รุนแรง ซึ่งเคาเองไมไดตองการ
ใหเปนอยางนี้ เพราะมนุษยเราในโลกนื้ มีแตแมเทานั้นที่จะเปน
มิตรแท และเปนผูปกป
 อง คุม ครองใหลูกปลอดภัย แตหนูกับลูก
กลับเปนศัตรูกันโดยไมไดเจตนา และหนูก็เชือ่ วาลูกคงรูส กึ แบบนี้
เหมือนกัน เมือ่ หลายครัง้ ทีผ่ านมา หนูและลูกมีโอกาสปรับสภาว
จิตไดพูดคุยกันหนูไดพูดออมๆ ใหเคาไดเขามาคุยกับทานอาจารย
เคาก็เคยเขามาในเว็บไซตของชมรมฯ และเคยพูดวาถาเคาได
กลับเมืองไทยเคาจะไปชวยรวมทำกิจกรรมของชมรมฯ และเคา
คิดจะเรียนทางดานจิตวิทยา และถาเคามาศึกษาทางดานพุทธ
ศาสนาควบคูไปดวย หนูคิดวา เคาคงสามารถรักษาบาดแผลใน
จิตใจในชาติปจจุบนั ไดเอง หรือหลุดพนจากกรรมเกาทีหนู
่ และลูก
ทำกันมาแตปางกอน นั้นก็คือ การดับทุกขดวยตัวเองใชไหมคะ
แตในขณะนี้ลูกหนูไมมีที่สิ่งนำทาง ไมมีกำลังใจ ไมมีใครที่เคาจะ
เปดอกคุยดวย หรือแมแตหนูก็ไมมบุี ญบารมีทีจะ
่ เปนกัลยาณมิตร
ใหเคาได เพราะวันนี้หนูกับลูกไดประสานงากันอยางแรง หนูจึง
สงขอความมา ขอทานบารมีจากทานอาจารย ใหชวยชี้แนะ
และวิเคราะหชี้ทางสวาง ใหสภาวจิตลูกของหนูฟนตัว กอนที่สี
ขาวขุนๆจะกลายเปนดำสนิทเกินกวาจะแกไข

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๔๑
41

เคาเคยอานหนังสือของทานอาจารย เรื่องตายแลวไป
ไหน และเลมอื่นๆอีกหลายเลม และเคาเคยบอกวาเคาหัดนั่ง
ทำสมาธิดวย แตก็ทำไมเปนไมเขาใจในขั้นตอน และตอนนี้หนู
ไมรูเคายังพยายามทำอยูหรือเปลา หนูไมรูวาจะจบขอความนี้
อยางไร ถาสวนไหนหนูเขียนไมเหมาะสม หนูกราบขออภัยดวย
นะคะและรอการชี้แนะจากการวิเคาะหของทานอาจารยคะ
หนูขอใหทานอาจารยมีสุขภาพแข็งแรงยิ่งๆขึ้นนะคะ
ดวยความเคารพอยางสูง
คำตอบ
คนดี คือ คนทีมี่ ศีล มีธรรม คุม ครองใจ คนดีมีพฤติกรรม
คิด พูด ทำ ไมทำรายตนเองและผูอื่น คนดีมีอารมณสงบเย็น
คือใหอภัยในทุกสิ่งที่เปนเหตุขัดใจ ฯลฯ เหลานี้เรียกวา คนดี
ฉะนั้นจงถามตนเองวา เรามีลักษณะดังที่กลาวไวหรือไม หาก
มีพฤติกรรมตรงกันขาม เมื่อรถแกสกับรถน้ำมันโคจรมาพบกัน
ยอมมีโอกาสประสานงากัน ดังนั้นหากผูถามปญหา ปรารถนา
มิใหการโตแยงโตเถียงระหวางแมกับลูกเกิดขึ้น ทุกครั้งที่มีเหตุ
ขัดใจเกิดขึ้น ตองอดทน และสงบกาย วาจา ใจ ดวยการใหอภัย
เปนทาน แลวคุณธรรมตัวที่เรียกวา เมตตา จะเกิดขึ้น และถูก
เก็บสั่งสมอยูในจิตวิญญาณของผูถามปญหา เปนเมตตาบารมี
เมื่อใดควบคุมพฤติกรรมไดเชนนี้ ก็เปนที่หวังไดวา ชีวิตหนาไม
ตองลงไปเกิดในอบายภูมิ

42 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๔๒

๑๖. เรื่องพระราหู
คำถาม
เรียนทานอาจารยสนองที่เคารพ
ดิฉันขอรบกวนเรียนถามเรื่องเกี่ยวกับการรับพระราหู
วาเกี่ยวของกับดวงชะตาของเราหรือไม คือมีเพื่อนที่ทำงาน
ไดดูดวงลูกสาว แลวบอกวาตองทำพิธีรับพระราหูในเดือนเกิด
ถาไมทำจะมีเรือ่ งรายๆ เขามาหาลูก( ลูกสาวนับถือคริสต) ดิฉนั
ก็วิตกกังวลมาก แตดิฉันไดเคยเขาปฎิบัติธรรม ที่บานคุณแมสิริ
มาแลว ๓ ครั้ง ดิฉันไดสวดมนตและนั่งสมาธิกอนนอนทุกคืน
และไดแผเมตตาใหลูกทุกครั้ง พอมีเรื่องพระราหู ดิฉันก็ตั้งจิต
อธิษฐาน ขอใหบุญกุศลที่ดิฉันไดเขาปฎิบัติวิปสสนากรรมฐาน
จงปกปองคุม ครองลูกใหแคลวคลาดจากสิง่ ชัว่ ราย และอันตราย
ทัง้ ปวง ซึง่ ดิฉนั เชือ่ วาความรัก ความปรารถนาดีของแม จะตอง
ปกปองคุมครองลูกได ดิฉันขอเรียนถามวา
๑. พระราหูเกียวของกับพระพุทธศาสนาหรือไม
๒. ดิฉันควรจะเชื่อในเรื่องพระราหูหรือไม
๓. เราควรตองเชื่อคำทำนายทางโหราศาสตรหรือไม
(ดูดวงตามตำรา)
๔. ลูกสาวเปนคนที่อัตตาสูง จนถึงดื้อรั้น(เรียน
มหาวิทยาลัย ป.ตรี) เรียนเกง ทำอยางไร จะทำใหลูกมีอารมณ
ที่ออนโยน ลดอัตตาลง

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๔๓
43

๕. ดิฉันปรารถนาใหทุกคนในครอบครัวดิฉัน(สามีและ
บุตร)ไดเขาปฎิบัติธรรม เหมือนดิฉันเพื่อสรางบุญกุศล เปนการ
เตรียมเสบียงเพื่อการ เดินทางไปภพหนาที่เราไมรูวาจะไปที่ใด
ขอขอบพระคุณอาจารยมากที่สุด ตั้งแตกลับจากไป
ปฎิบัติธรรมดิฉันจะชอบฟงธรรมะ บรรยายมาก โดยเฉพาะ
ของอาจารย เปดฟงทางอินเทอรเนต สามีและลูกๆก็ฟงดวย
ทีวีเลิกดูแลวคะ จิตใจเยือกเย็นมากเลยคะ สามีก็ชอบฟง
ธรรมะ บางครั้งดิฉันก็จะอานหนังสือธรรมะใหฟงคิดวาสามีคง
ไดบุญ กุศลมากเชนกัน
กราบขอบพระคุณอาจารยคะ
คำตอบ
(๑). หากคำวา “ พระราหู ” หมายถึง เทวดาที่เปนยักษ
ยังมีความของเกี่ยวกับพุทธศาสนาได แตไมมีอำนาจเหนือจิต
ของผูมีธรรมวินัยในพุทธศาสนา พระพุทธโคดมจึงไมแนะนำให
พุทธบริษัท เอาพระราหูมาเปนที่พึ่งที่เคารพกราบไหวบูชา
(๒). จะเชื่อหรือไมเชื่อเรื่องพระราหู เปนสิทธิ์ของผู
ถามปญหา แตหากผูใดพัฒนาจิต (สมถภาวนา) จนเขาถึงสมาธิ
ระดับฌานไดแลว ถอนจิตออกฌาน แลวอธิษฐานขอเห็นเทวดา
ที่มีชื่อสมมุติวาพระราหู ความสมปรารถนาจึงมีโอกาสเกิดขึ้น
(๓). พระพุทธโคดม มิไดสอนใหภิกษุเอาจิตเขาไปของ
เกีย่ วอยูกั บเดรัจฉานวิชา (โหราศาสตร) ผูใด
 เชือ่ พระพุทธะ แลว
ปฏิบัติธรรมใหถูกตรง ผูนั้นมีโอกาสเขาถึงอริยธรรมได

44 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๔๔

(๔). การศึกษาเพื่อใหไดมาซึ่งความรูทางโลก (สุตมย
ปญญาและจินตามยปญญา) เปนเหตุใหอัตตา หรือตัวตน หรือ
ความเห็นแกตัวเกิดขึ้น ยิ่งมีความรูทางโลกสูงขึ้น ความเห็น
แกตัวยอมใหญขึ้นเปนเงาตามความรูที่เพิ่ม ผูใดประสงคลด
ความเห็นแกตัว ตองประพฤติจริยธรรมที่ตนเกี่ยวของ อาทิ
จริยธรรมการเปนลูกที่ดีของพอแม จริยธรรมการเปนศิษยที่ดี
ของครู จริยธรรมการเปนพลเมืองทีดี่ ของประเทศชาติ ฯลฯ เมือ่
ประพฤติไดแลว สิ่งดีงามในจริยธรรมยอมกลบฝงอัตตา หรือ
ความเห็นแกตัวไวในจิตใตสำนึก มิใหแสดงออกเปนพฤติกรรมที่
ไมพึงปรารถนาของผูอยูรอบขาง
(๕). เมื่อใดที่ผูถามปญหาพัฒนาตนเอง จนกระทั่งการ
คิด การพูด และการกระทำ แสดงออกเปนพฤติกรรมดีงาม
ไดแลว สมาชิกในครอบครัวยอมศรัทธา นำตัวเขาใกลพูดคุย
ไตถาม และขอคำชี้แนะไดกอนแลว เมื่อนั้นผูถามปญหา จึงจะ
สามารถสอนหรือบอกกลาวใหคนในครอบครัวประพฤติตามทีตน

ปรารถนาได

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๔๕
45

๑๗. เขาสมาธิระดับ ๓ ไดหรือไม
คำถาม
เรียนถามอาจารยดร.สนอง วรอุไร
ผูใดทำผิดศีล แมเพียงขอเดียว หรือ เผลอไป มีโอกาส
เขาสมาธิ ระดับ ๓ ไดหรือไมอยางไรครับ ขอบคุณครับ
คำตอบ
เคยประพฤติทุศีล แลวระลึกไดวาเปนการกระทำไมดี
ควรไปสารภาพผิดตอสิ่งศักดิ์สิทธิ์ แลวหยุดประพฤติผิดศีลอีก
ตอไป จากนั้นลงมือปฏิบัติสมถภาวนา โดยมีสัจจะและความ
เพียรสนับสนุน จิตจึงจะมีโอกาสพัฒนาใหเขาถึงความตัง้ มัน่ เปน
สมาธิแนวแน (อัปปนาสมาธิ) ได

๑๘. รับขัน
คำถาม
กราบเรียน อาจารย สนอง วรอุไร
สวัสดีคะ หนูชื่อ ณัฏฐนราวรรณ เจริญสกุล คะ
ตอนนี้ฟาอายุ ๒๐ ป แตดวยความรูเทาไมถึงการณ
อยากจะใหอาจารยชวยบอกวิธีการเลิกรับขัน

46 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๔๖

ชวงวัยเด็กๆจนเติบโตมาเรื่อยๆ ก็ชอบแนวๆนี้ ชอบ
อานหนังสือธรรมะ ทำบุญ แตดวยความที่รูเทาไมถึงการณ มี
คนแนะนำวารับขันจากเทพพระอุมา แลวจะประสบผลสำเร็จ
พอ ๑๙-๒๐ ป ฟากอมานั่งสมาธิ ปฏิบัติธรรมภาวนา
และอานหนังสือของอ.สนอง โลกของฟากอคอยๆเปลี่ยนไป
ฟาจะเอาขันที่รับมาบูชาไปไวที่ไหน ? ตองบอกกลาว
อะไร ทำอะไร กอนหลังหรือไมคะ ? เพราะบางคนบอกวาถาจูๆ
เอาขันไปลอยน้ำ หรือฝากไวกับเจาอาวาสทันทีที่ยังไมไดทำบุญ
เขา/วิญญาณจะโกรธเรามาก..จริงหรือคะ ????
ปล . เดือน หนา ( ตุลาคม ๕๓ ) ไป ปฏิบัติ ธรรม ที่ วัด ปา
สุนันทวนาราม ยังไงอยากทำเรื่องนี้ใหเสร็จกอนจะไปถือศีล
ภาวนาคะ
คำตอบ
เมื่อบอกรับขัน (ขันใสดอกไม) ได ก็บอกเลิกได ดวย
การสวดมนตบทสรรเสริญคุณพระรัตนตรัย ตอหนาสิง่ ศักดิส์ ทิ ธิ์
แลว บอก ยกเลิก ขันที่ รับ มา แลว กับ เทวดา
ที่ คุม รักษา สิ่ง ศักดิ์สิทธิ์ จาก นั้นนำ ขัน ไป
วาง ไว ที่ โคน ไม แลว หัน มา ปฏิบัติ ธรรม
ดวยการเอาศีล เอาสัจจะ มาคุมใจ เรง
ความเพียรปฏิบัติธรรม โอกาส ที่จิตจะ
ตั้ง มั่น เปน สมาธิ และ เกิด ปญญา เห็น แจง
ยอมเกิดขึ้นได

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๔๗
47

๑๙. คนจิตฟุง
คำถาม
เรียน อาจารยที่เคารพ หนูรบกวนเรียนถามดังนี้คะ
หนูไดเขารับกรรมฐานจากวัดมหาธาตุฯ เมื่อวันที่ ๑
พ.ค. ๒๕๕๑ และไดไปปฎิบัติธรรมเปนระยะๆ ในชวงแรก ๓-๔
ครั้งตอสัปดาห ๒ ปหลังก็เริ่มลดนอยลง ปญหาก็คือ หนูไมเคย
ไดสัมผัสถึงสมาธิเลยสักครั้ง เพราะทุกครั้งที่ไปปฎิบัติ ไมวาจะ
เดินจงกรมหรือนั่งสมาธิทุกวินาทีที่หลับตาและกาวยาง ความ
คิดตางๆ ทั้งเรื่องครอบครัว เรื่องที่ทำงานมันพุงเขามาในความ
คิดหนูเหมือนลูกธนูที่ยิงมาจากกองทัพทหาร แมแตสวดมนต
สมองสวนหนึ่งและปากก็สวดมนต แตสมองอีกหลายๆ สวนก็
คิดอีกหลายเรื่อง อาจารยคะหนูอยากมีสมาธิ อยากมีสติ หนู
ควรปฎิบัติอยางไรคะ รบกวนอาจารยแนะนำหนูดวยนะคะ
กราบขอบพระคุณคะ
คำตอบ
ผูที่ศึกษามาทางโลกเขาใจวา สมองมีหนาที่คิด แตผู
ที่เขาถึงธรรมในพุทธศาสนา รูวาจิตเปนสิ่งที่มีหนาที่รู คิด นึก
ดังนั้นการพัฒนาจิตใหมีสติ เทากับเปนการจำกัดการรู คิด นึก
ของจิต ใหอยูกับปจจุบันขณะ เมื่อใดที่จิตจดจออยูกับอิริยาบถ
ที่เปนปจจุบัน ขณะจิตยอมตั้งมั่นเปนสมาธิโดยอัตโนมัติ จิต

48 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๔๘

จะจดจอ (สติ) อยูกับปจจุบันได ตองมีศีลบริสุทธิ์ มีศีลอยูครบ
คุมใจใหไดทุกขณะตื่น แลวจิตจึงจะตั้งมั่นเปนสมาธิ นี่คือสิ่งที่ผู
มีประสบการณชีแ้ นะใหทำ เมือ่ ใดผูถาม
 ปญหาเอาศีลในลักษณะ
ดังกลาว คุมใจไดแลว สมาธิยอมเกิดขึ้นแนนอน

๒๐. ใครวาไมดี
คำถาม
เรียน อาจารยสนอง
กระผมไดติดตามเทปบรรยายและหนังสือของอาจารย
มาหลายปและไดพิมพแจกเปนธรรมทานไปหลายครัง้ ตอนนีผม

มีปญหาอยากจะรบกวนสอบถามอาจารยดังนี้
๑) ถาผมจะบวชในระหวางเขาพรรษานี้จะไดหรือไม
(เพราะเคยไดยินไดฟงมาเขาวาไมดี) เพราะวาชวงนี้ผมมีเวลา
วางพอดีนะครับ (กย.-ตค. ๕๓)
๒) จากขอ ๑ ถาบวชไดผมอยากไปบวชกับวัดที่
สอนกรรมฐานดวยและอยูบริ
 เวณใกลๆบาน
เกิดที่ จ.เชียงราย
ขอรบกวนอาจารยชวยแนะนำวัดดัง
กลาว ให ดวย ครับ ขอขอบคุณ อาจารย
สนองมากครับ

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๔๙
49

คำตอบ
( ๑ ) . พุทธ ศาสนา มิได สอน ให เชื่อ ฤกษ ยาม และ การ
ทำความดีไมขึน้ กับวันเวลา ฉะนัน้ หากผูถาม
 ปญหามีโอกาสเปดให

เถิด พระพุทธ
บวชเปนภิกษุไดเมือ่ ใด จงบวชตามวันเวลาทีสะดวก
โคดมมิไดกำหนดวา บุคคลจะบวชเปนภิกษุในระหวางพรรษาไม
ได
(๒). วัดแพรธรรมาราม อยูไม
 หางจากสถานีรถไฟเดนชัย
เทาใดนัก ทีนั่ น่ เหมาะทีจะ
่ บวชและปฏิบตั ธรรม

ในรูปแบบของวัด
หนองปาพง

๒๑. มาตรวัดการปฏิบัติธรรม
คำถาม
กราบเรียน ทานอาจารย ดร.สนอง วรอุไรคะ
หนูไดมีโอกาสฟงเทปธรรมบรรยายของทานอาจารย
จาก Website กัลยาณธรรมหลายๆเรื่องแลวนำไปปฏิบัติในชีวิต
ทำใหหนูไดรูจุ ดมุง หมายในชีวติ ของตัวเองวาเราเกิดมาเพือ่ อะไร
จากคำพูดของทานอาจารยทีว่ า “ ไมเชือ่ ลองไปพิสจู นดูสิ” หนูได
ลองทำตามหลังจากตัวเองฟงเรือ่ งอธิษฐานบารมีจบ ไดอธิษฐาน
ขอพบเจอและไดไปกราบทานอาจารยดร.สนอง วรอุไร ในใจก็คิด
วาคงยากนาดู แตก็ไดพยายามปฏิบัติ ทาน ศีล ภาวนา ทำองค
ประกอบใหครบตามที่ทานอาจารยบอก โดยมีศีล มีสัจจะกำกับ

50 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๕๐

หลังจากนั้นแคสองอาทิตยเทานั้นเอง ไดมีโอกาสไปฟง
ธรรมบรรยายจากทานอาจารยตัวจริงเสียงจริง อาจารยมาเอง
เลย ไมตองเดินทางไปที่ไหน ที่โรงเรียนอนุบาลชัยนาท ในใจปติ
มากที่ไดมีโอกาสพบครูบาอาจารย ระหวางที่ฟงก็ถามปญหาใน
ใจ เพราะรูวาอาจารยตองรูวาเราถาม(นั่งแถวหนาสุดเลยคะ)
และก็ไดรับคำตอบจากอาจารยจากธรรมบรรยายนั่นเอง หลัง
จากทานอาจารยบรรยายจบก็ไดมีโอกาสเขาไปกราบอาจารย
สาธุ ขอใหเจริญๆ นั่นเปนคำกลาวของอาจารยที่เปนกำลังใจให
หนูพยายามเรงปฏิบัติธรรมใหตรง ตามเปาหมายที่ตั้งใจไว หนู
มีคำถามเรียนถามอาจารยดังนี้คะ
๑. นัง่ สมาธิ จิตตามดูลมหายใจพอง-ยุบ จนเกิดเวทนา
ที่ขา กำหนด ปวดหนอๆ ไปเรื่อยๆ ปวดมากทนไมไหวเหมือนเขา
จะแตก จนจิตตามดูอาการปวดรูวามันปวดที่ขา ไมไดปวดที่จิต
นั่งดูมันปวดเฉยๆ โดยที่จิตไมไดไปเกาะกับอาการปวดนั้น ทำไม
เหมือนมีตัวรูอีกตัวดูจิตกับกายอยู แลวเราคือตัวไหนคะ จนจิต
รูสึกเฉยๆอาการปวดก็หายไปเปนปลิดทิ้ง รูสึกเบาสบาย โลง
เหมือนไมมลม
ี หายใจ จิตก็จะนิง่ ๆเหมือนหายไป เกิดเพียงชัว่ แวบ
เดียว จากนั้นก็จับพอง-ยุบไดตามเดิมจนครบเวลา หนูปฏิบัติได
ถูกรึเปลาคะ
๒. มาตรวัดในการประพฤติปฏิบตั ธรรม
ิ ของคนทีปฏิ
่ บตั ิ
อยูที่บานวาปฏิบัติไดถูกตรงตามคำสอนของพระพุทธะ มีอะไร
บางคะ

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๕๑
51

๓. หนูคิดวาหนูตองมีครูบาอาจารยอยากใหอาจารย
ชวยแนะนำสถานที่ปฏิบัติธรรมใหดวยคะหนูอยูจังหวัดชัยนาท
สุดทายนี้หนูขอกราบขอบพระคุณอาจารยอีกครั้ง ที่
ไดสละเวลาตอบคำถาม
และจะพยายามปฏิบัติใหไดตามที่
อาจารยสั่งสอนคะ เพื่อพิสูจนความจริงที่อาจารยไดบอกไว
คำตอบ
(๑). เรา คือจิตที่มีตัวรูนั่นเอง ปฏิบัติธรรมถูกทางแลว
รักษาปฏิปทาเชนนี้ใหคงอยูตลอดไป ดวยการพัฒนาจิตใหมี
กำลัง (พละ๕) อยูเสมอ
(๒). มาตรชี้วัดการปฏิบัติธรรมที่บาน ตองปฏิบัติใหถูก
ตรงตามหลักตัดสินธรรมวินัย ๘ ประการ ตามที่พระพุทธโคดม
ไดประทานใหกับพระมหาปชาบดีภิกษุณีในครั้งพุทธกาล ดังนี้
๑. ปฏิบัติธรรมที่ถูกทาง ตองมีจิตคลายกำหนัด มิใช
เพื่อเสริมความยึดติด หรือเสริมความติดใครในกาม
๒. ปฏิบัติธรรมที่ถูกทาง จิตตองไมทุกข จิตหมดเครื่อง
ผูกรัด มิใชเพื่อผูกรัดหรือประกอบดวยทุกข
๓. ปฏิบัติธรรมที่ถูกทาง กิเลสตองลด มิใชเพื่อเพิ่มพูน
กิเลส
๔. ปฏิบัติธรรมที่ถูกทาง ตองมีจิตมักนอย มิใชเพื่อ
ความมักมากหรืออยากใหญ
๕. ปฏิบัติธรรมที่ถูกทาง ตองมีจิตเปนสันโดษ มิใชมีจิต
ไมสันโดษ

52 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๕๒

๖. ปฏิบัติธรรมที่ถูกทาง ตองมีจิตสงัด มิใชเพื่อความ
คลุกคลีหมูคณะ
๗. ปฏิบัติธรรมที่ถูกทาง ตองทำใหความเพียรเพิ่ม มิใช
มีความขี้เกียจเพิ่ม
๘. ปฏิบัติธรรมที่ถูกทาง ตองเปนผูเลี้ยงดูงาย มิใชเปน
ผูเลี้ยงดูยาก
(เหลานี้เปนธรรม เปนวินัย เปนคำสอนของพระพุทธ
โคดม)
(๓). แนะนำใหไปปฏิบัติธรรมที่ วัดมเหยงคณ จังหวัด
อยุธยา

๒๒. ขอภริยาไปบวช
คำถาม
กราบเรียนคุณพอสนองที่เคารพครับ ลูกขอถามดังนี้
ครับ
๑. อยากจะถามวาลูกจะไดบวชแบบไมสึกไหมครับใน
ชีวิตนี้ แตเนื่องจากขอภริยาไปบวชแตเขาก็ยังไมใหไปครับ มัน
เหมือนมีโซทีมอง
่ ไมเห็นมาคอยเหนีย่ วรัง้ ไวครับ แตอยางไรก็ตาม
ลูกก็จะปฏิบตั ธรรม
ิ ใหไดทุกวันครับเพือ่ เตรียมตัวตายครับ เพราะ
ไมรวู าลูกจะตายเมือ่ ไหรครับ และเวลาลูกสวดมนตนัง่ สมาธิเสร็จ
ลูกก็จะแผสวนบุญสวนกุศลใหกับคุณพอดวย นะครับ

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๕๓
53

๒. เวลาลูกอุทิศสวนบุญใหคนที่ยังมีชีวิตอยูลูกจะอุทิศ
บุญ ให กับ เทวดา และ สิ่ง ศักดิ์สิทธิ์ ที่ คุมครอง คนที่ ยัง มี ชีวิต อยู
ไดไหมครับ คนเราทุกคนจะมีเทวดาประจำตัวคุมครองหรือไม
ครับ
ลูกขอกราบขอบพระคุณคุณพอที่ใหลูกมีธรรมะติดตัว
ครับ
คำตอบ
สาธุ
(๑). การปฏิบัติธรรมสามารถปฏิบัติไดในทุกสถานที่ที่
มีความเหมาะสม (สัปปายะ) ดังนั้นเมื่อผูถามปญหายังมีภาระ
ครอบครัว ควรทำหนาที่ครอบครัวใหสมบูรณ คือปฏิบัติธรรม
อยูที บ่ าน แลวใชเวลาทีว่ างจากภารกิจของครอบครัว มาทำงาน
ใหกับตัวเอง โอกาสเขาถึงธรรมยอมเกิดขึ้นได
(๒). ไดครับ ผูมีศีลมีธรรมคุมครองใจอยูทุกขณะตื่น
ยอมมีเทวดาคุมรักษา

๒๓. ตัณหาขวางกั้น
คำถาม
กราบเรียนอาจารยดร.สนองที่เคราพ
ผมมีเรือ่ งใหอาจารยชวยเหลือดัง่ นีครั
้ บ ผมเปน นักเรียน

54 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๕๔

ชั้น ม. ๔ (ฆราวาส ผูมีกิเลสตัณหา ในกามคุณ และ รูป เสียง
สัมผัส จิตนาการ รสของมาร)
๑. ผมมีปญหากับการปฎิบัติธรรม คือ ผมปฎิบัติธรรม
ไมขึ้นเลย อยากทราบวา ผูที่ปฎิบัติธรรมขึ้นตองมีคุณสมบัติ
ใดบางและผมมีงานที่ยังทำไมเสร็จ แตผมคิดวาผมจัดการได
ไมเกี่ยวกัน ผมอยากจะเขาถึงธรรมใหไดครับ (สมาธิระดับ ๓
หรือ ปญญา ระดับสาม) เคยเอาชีวติ เขาแรก แตแพตลอดทำให
ผมเสียทั้งสัจจะ และ ความอดทน ครับ ผมจะพยายามตอไป
อาจารยชวยผมดวยนะครับขอบคุณครับ
๒. ตองขอโทษถาจะถามวา ผูทีสำเร็จความใครจะเขา
ถึงธรรมไดไหม และยังพอใจในรูป รส กลิ่น เสียง อยู เขาถึง
ธรรมไดไหม หรือ วาผมตองมี สำรวมอินทร ถึงจะแกปญหา
ความพอใจเหลานี้ได
๓. ผมอยากไดสมาธิระดับสาม เพราะจะทำใหการเรียน
ดีขึ้น แนนอน ผมจะพยายามตอไปครับ
ป.ล. ถาไดรับคำตอบนีแล
้ ว ผมหวังอยางยิง่ วา จะทำให
ผมเขาถึงธรรมได...สาธุ
คำตอบ
(๑). ใจที่มีศีลไมขาด ไมทะลุ ไมดาง ไมพรอย เปนใจที่
พัฒนาใหเขาถึงความตั้งมั่นเปนสมาธิไดงาย ดังนั้นผูถามปญหา
ตองพัฒนาใจใหเปนดังที่กลาวใหไดกอน แลวจึงนำตัวเองเขา
ปฏิบัติธรรม แนะนำใหผูถามปญหาไปดู Life Museum ที่วัด

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๕๕
55

พระบาทน้ำพุ จังหวัดลพบุรี แลวโอกาสที่จิตจะสงบระงับ ยอม
เกิดขึ้นได
(๒). วิสาขาโสดาบันแตงงานแลวมีลูกไดถึง ๒๐ คน
แสดงวาวิสาขายังของอยูกับกามราคะ ดังนั้นสิ่งที่บอกเลาไป
ยังมีโอกาสเขาถึงธรรมได หากนำตัวเองเขาปฏิบัติธรรมอยาง
จริงจัง
(๓). ตองเอาศีลตามที่กลาวไวในขอ (๑). มาคุมใจใหได
กอน แลวประพฤติเหตุใหตรง ความสมปรารถนายอมเกิดขึ้น
ได ตรงกันขาม สิ่งที่ปรารถนายอมเกิดขึ้นไมไดดวยความอยาก
(ตัณหา)

๒๔. กรรมตัดรอน
คำถาม
กราบเรียนทานอาจารยสนองที่เคารพอยางสูง
ทำอยางไรที่จะสงบุญใหผูวายชนมไดดีที่สุด ดิฉันมีขอ
สงสัยวา ทำไมนองชายซึ่งปกติเปนคนที่มีสุขภาพแข็งแรงมากๆ
ไมเคยเจ็บปวยอะไรมากมายเปนคนดี จิตใจดี ไมเคยทำรายใคร
มีเพื่อนและคนรักมากมาย ถึงตองจากไปเร็วแบบนี้
กลาวคือเมือ่ วันที่ ๒๐ สิงหาคม ๕๓ ทีผ่ านมาเขาไมสบาย
ก็ยังเดินไปเขาโรงพยาบาลเองได และภายในวันรุง ขึน้ ก็ทราบผล

56 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๕๖

วาเปนโรครายแรง (Acute Leukemia) ซึ่งหมอก็วางแผนการ
รักษา บอกวามีโอกาสหาย ๘๐ % พอวันที่ ๒๓ ส.ค. ที่เริ่มทำ
คีโม
รุงเชาวันที่ ๒๔ ส.ค. เขามีอาการปวดหัวรุนแรง หมอ
ยายเขาหอง ICU พบวามีเลือดออกในสมองตองผาตัด ขณะที่
เตรียมผาสมอง ภายในไมกี่ชั่วโมง เลือดก็ออกมาปดกานสมอง
ทำใหหลับและรางกายไมมีการสนองตอบใดๆ อยูไดดวยเครื่อง
หายใจ จนถึงวันที่ ๒๘ ส.ค. ก็จากไป
กอนหนานี้ประมาณเดือนนึง ซึ่งเปนวันเกิด ก็ไดทำบุญ
ถวายสังฆทาน และพระพุทธรูป แลวยังคุยกันวา อยากใหไป
ปฏิบัติธรรม กำลังหาวันวางในเดือนกันยายน ซึ่งนองชายก็
รับปากจะไป
ตอนนี้ดิฉันควรจะทำบุญอะไร หรือทำอยางไร ที่จะได
สงบุญกุศลไปใหเขาไดบุญและไดไปสูภพภูมิที่ดี
ขอทานอาจารยชวยชี้แนะดวยคะ กราบขอบพระคุณ
อาจารยมา ณ ที่นี้ดวยคะ
คำตอบ
ผูใด
 เคยประพฤติทุศลี ขอปาณาติบาตมากอน เมือ่ กรรม
ใหผล การเจ็บปวยและมีอายุสั้นยอมเปนผลแหงกรรมนั้น หาก
ผูถามปญหาประสงคอุทิศบุญใหผูลวงลับ ยอมทำไดดวยการ
ประพฤติบุญกิริยาวัตถุ ๑๐ เมื่อประพฤติแลวบุญยอมเกิดขึ้น

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๕๗
57

แลวจึงจะสามารถอุทศิ บุญใหผูตาย
 ได สวนผูตาย
 จะไดรับบุญนัน้
หรือไม ขึ้นอยูกับภพที่จิตวิญญาณของเขาโคจรไปสู อาทิ ภพที่
เปนปรทัตตูปชีวีเปรต รวมถึงภพที่เปนอมนุษยอื่นที่สามารถรับ
สือ่ การอุทศิ บุญ ตองการบุญจากการอุทศิ และมาอนุโมทนาบุญ
อมนุษยเหลานั้นยอมสามารถรับบุญได และยิ่งไปกวานี้บุญยัง
สามารถอุทศิ ใหกับมนุษยทียั่ งไมตายได ดวยมีผูอุ ทศิ มีบุญทีอุ่ ทศิ
มีผูมา
 อนุโมทนาบุญ เมือ่ ปจจัยทัง้ สามนีถึ้ งพรอม ความสำเร็จใน
การอุทิศบุญ ยอมเกิดขึ้น

๒๕. กลับคืนสูธรรมชาติ
คำถาม
เรียนอ.สนองที่เคารพ
ขาพเจามีเรื่องรบกวนอาจารยชวยแนะนำคะ ขาพเจา
จะนำอัฐิ กระดูกของบิดา ไปทำอยางไรดีคะ ที่ขาพเจาคิดไวคือ
จะนำไปลอยอังคารสวนหนึ่ง และ จะนำไปโปรยในพื้น
ดินสวนหนึ่ง ทานอาจารยวาเหมาะสมหรือไมคะ
มีญาติบอกวาใหนำไปไวที่วัดเพื่อที่จะ
ได ไปทำบุญใหตามเทศกาลดวย แตขาพเจา
อยากใหอัฐิ ไดกลับคืนสูธรรมชาติ

ดังเดิมนะคะ
รบกวนอ.ชวยแนะนำดวยนะคะ

58 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๕๘

คำตอบ
ดิน น้ำ ไฟ ลม ที่มาประชุมเปนรูป (รางกาย) ใหจิตเขา
อยูอาศัย ใชทำกิจกรรมของชีวิตชั่วคราว เมื่อถึงวาระที่จำเปน
ตองทิ้งราง ผูรูไมเอาจิตเขาไปผูกติดเปนทาสอยูกับ ดิน น้ำ ไฟ
ิ ดังนัน้ สิง่ ทีผู่ ถาม
 ปญหาบอกเลาไป แสดงวา
ลม ทีเป
่ นสมบัตโลก
ผูถาม
 ปญหาเปนผูรู จึ งคิดเชนนัน้ หากเมือ่ ใดประพฤติไดตรงตาม
ความคิดแลว ... สาธุ

๒๖. แทะกระดูกขาตัวเอง
คำถาม
กราบเรียนทาน อาจารยดร.สนอง วรอุไร
ตอนนีครอบครั

วหนูกำลังมีความทุกขมาก เนือ่ งจากสุนขั
่ ว
พันธไทยทีข่ าพเจาเลีย้ งมา อายุประมาณ ๕ ป เมือ่ ปลายปทีแล
สุนัขของขาพเจาโดนทำรายโดยไมทราบสาเหตุ และตั้งแตนั้นก็
เดินไมได พิการขาสองขางดานหลังใชงานไมได ควบคุมอุจาระ
และปสวะไมได ทุกครั้งที่กินหรือดื่มเขาไปก็ปลอยออกมาดาน
หลัง ตองลางทำความสะอาดวันละ ๔-๕ รอบ และ ตองใสผา
ออมผูใหญไวเปนประจำ เปนที่ปวดราวหัวใจแกคนในครอบครัว
มาก นั้นไมใชปญหาใหญที่หนูจะ ถามทาน ปญหามันอยูที่ ตอนนี้
ขาของสุนัขของขาพเจา เนา และหัก เกิดจากการที่เขากัดแทะ

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๕๙
59

เทาเขาเอง และ เกิดการอักเสบบวม เขากัดนิ้วตัวเองขาดและ
แทะกระดูกขาหลังของตัวเอง มีเพื่อนหลายคนที่เขาแนะนำให
ขาพเจาพาไปฉีดยาใหเขาหลับไปเสียเพราะเขาคง ทรมานมาก
เนื่องจากเปนปแลวแตขาพเจายังทำใจไมไดและกลัวบาปมาก
ไมรวู าถาปลอยใหเขาเปนอยางนีกั้ บ ใหหมอฉีดยาใหเขาไป อยาง
ไหนบาบปมากกวากันคะ ขอความกรุณาจากทานอาจารยดวยคะ
เพราะหนูทรมานมากเลยเวลาเห็นเขา พาไปหาหมอหลายครั้ง
แลวคะ แตไมหาย หนูจะใหเขาไป หรือตองทนดูเขาเปนอยางนี้
ตอไปดีคะ ?
กราบขอบคุณอาจารย มากคะ
คำตอบ
สัตวโลกเปนไปตามกรรม สุนัขเปนสัตวโลกที่อยูในภพ
ดิรัจฉาน สุนัขมีกรรมเปนของตัวเอง หากผูเปนเจาของนำสุนัข
ไปใหสัตวแพทยฉีดยาใหสุนัขตาย เทากับวาผูเปนเจาของเขาไป
รวมกระทำอกุศลกรรมกับสุนัข ถือวาเปนบาป ตรงกันขาม ผู
รูเอาสุนัขเปนครูสอนใจตัวเองวา ผูใดประพฤติชั่วไวกอนแลว
เมื่อใดที่กรรมชั่วใหผล ผูทำกรรมชั่ว (สุนัข) ยอมตองเสวยผล
แหงอกุศลวิบากนั้น ผูรูจะไมประพฤติเชนเขา อยางนี้ถือวาเปน
บุญ ผูไมรูหรือผูมีจิตออน (สติออน) ยอมเอาบาปของสุนัขมา
เปนบาปของตัว .... ไมฉลาดเลย

60 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๖๐

๒๗. วินัยของพระ
คำถาม
เจริญพร อ.ดร.สนอง วรอุไร
กอนอืน่ อาตมาก็ขออโหสิกรรมตออาจารย กรรมใดทีได

ลวงเกินอ.ดร.สนอง วรอุไร ดวยกาย วาจา ใจ ดวยเจตนาก็ดี ไม
เจตนาก็ดี ตอหนาก็ดีลับหลังก็ดี ก็ขอใหอาจารยอโหสิกรรมดวย
นะครับ อาตมามีปญหาอยากจะถามอาจารยเรือ่ งวินยั ของพระ
มีดังนี้
๑. ถาพระติดอาบัติหนักแลวปกปดไวนานจะทำยังไง
ดี เคยศึกษาวาตองไปอยูปริวาสกรรม แตปกปดไวนานไมรูวา
จะไปเขาปริวาสที่ไหนแตก็เคยไปอยูแตก็ทำอาบัติ ซอนอีกจะทำ
ยังไงดี
๒. ถาพระที่สวดออกกรรมติดอาบัติแลวเราไปเขาอยู
กรรมจะออกไดไหม
๓. การที่เราเก็บเงินที่ตกอยูในวัดมาเปนของตัวเองจะ
ปาราชิกไหม
๔. การที่พระโหลดหนัง หรือโปรแกรมลิขสิทธิมาใชจะ
เปนอาบัติปราชิกไหม
๕. เมื่อเจาอาวาสมรณะภาพ อาตมาไดรับฝากหนังสือ
แตอาตมาไดเอาหนังสือที่รับฝากนั้นไปแจกใหโยม เพราะเห็นวา
หนังสือนั้นไมมีใครเอาจะเปนอาบัติปาราชิกไหม

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๖๑
61

๖. การทีพระ
่ ติดอาบัตหนั
ิ กแลวรับบิณฑบาตแลวเอาของ
บิณฑบาตนั้นไปแจกใหโยมแมคนที่ไดรับของนั้นจะเปนบาปไหม
๗ . อาตมา เปนคน สติ ไม คอย ดี เคย เขา โรงพยาบาล
ประสาทมากอนแลว ตอนไปอยูปริวาสเคยกลาวคำสึก(คำลา
สิกขา) ถือวาคำลาสิกขาเปนผลไหม
๘. คนวิกลจริตบวชเปนพระไดไหม
๙. การที่ติดหนี้แลวไปบวชจะถือวาการบวชนั้นเปนผล
หรือไม
(ไมไดหนีหนี้ เพราะมีคนคอยใชใหอยูหนี
 เป
้ นหนีจาก
้ การ
กูเงินเรียนหนังสือ )
๑๐. ถาอยากจะเจอครูอาจารยที่จะสอนกรรมฐานให
ตรงจริตเราควรทำยังไงดี
๑๑. อาจารยเคยบอกวาถาคนไมมศีี ลธรรม หรือศีลขาด
ปฎิบัติธรรมไดแตเขาไมถึงธรรม แลวคนคนนั้นควรจะปฎิบัติ
ธรรมตอหรือไม
๑๒. พระติดอาบัติหนักสามารถรวมลงอุโบสถ (ฟง
ปาติโมกข)ไดไหม
สุดทายนีคำถาม

บางคำถามอาจจะดูไรสาระ แตคำตอบ
ที่อาจารยตอบอาตมา เปรียบเสมือนการชี้ทางสวางจะไดเปน
ทางออกในการปฎิบัติสืบตอไป
คำตอบ
อโหสิครับ

62 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๖๒

(๑). อาบัติหนัก (ปาราชิก) ที่ทำใหขาดจากความเปน
ภิกษุมีสี่อยางคือ เสพเมถุน ลักของเขา ฆามนุษย และอวดอุ
ตริมนุสธรรมที่ไมมีในตน ดังนั้นการประพฤติผิดวินัยทั้งสี่อยาง
นี้ ไมสามารถทำใหหมดไปไดดวยการเขาปริวาสกรรม ดังนั้นผู
ทีเห็
่ นทุกขโทษในนรกแลว ควรเวนไมประพฤติลวงวินยั ดวยการ
ลาออกจากความเปนภิกษุจะดีกวา
(๒). ออกจากกรรมชั่วไมได
(๓). เปนปาราชิกได ถาเงินที่เก็บไวมีคาเกินหนึ่งบาท
(เกินหามาสก)
(๔). การโหลดหนังหรือนำโปรแกรมที่ละเมิดลิขสิทธิ์มา
ใช ถือวาเปนการลักขโมยของเขา จัดเปนปาราชิกได
(๕). ไมเปนปาราชิก เพราะเจาของตายไปแลว แตถือวา
เปนวิสาสะ
(๖). เปนบาป
(๗). เคยกลาวคำลาสิกขา แลวไมเปลี่ยนมาอยูในเพศ
ฆราวาส การกลาวเชนนั้นใหผลเปนบาป
(๘). ไมวิกลจริตมาบวชเปนภิกษุได แตหากวิกลจริตแลว
มาบวชเปนภิกษุ ถือวาการบวชนั้นเปนโมฆะ
(๙). ในกรณีที่บอกเลาไป ยังสามารถบวชเปนภิกษุได
เพราะมีผูอื่นใชหนี้แทนให
( ๑๐ ) . ตอง อธิษฐาน เมื่อ ใด เหตุ ปจจัย ลงตัว ความ
สมปรารถนายอมมีโอกาสเกิดขึ้นได

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๖๓
63

(๑๑). จะปฏิบัติธรรมตอไปหรือไม ขึ้นอยูกับความเห็น
ของเขา แตผูรูแนะนำใหปฏิบัติธรรมตอไป ดวยการพัฒนาใจให
มีศีลอยูครบใหไดกอน
( ๑๒ ) . อาบัติ หนัก ที่ ไม เปน ปาราชิก สามารถ รวม ลง
่ ดจากการฟงสวดปาฏิโมกข ยอมไมเกิดผล
อุโบสถได แตบุญทีเกิ
กับจิตที่ยังเสวยอกุศลวิบาก

๒๘. สงสารคุณแม
คำถาม
กราบเรียน อาจารย ดร.สนอง ที่เคารพ
ขณะ นี้ ดิฉัน มี เรื่อง ทุกข ใจ เกี่ยว กับ คุณ แม เนื่องจาก
เมื่อ ๒ อาทิตยกอนนี้คุณแมถูกทำรายจนเสียชีวิต หลังจากนั้น
ครอบครัวเราไดทำฌาปนกิจเรียบรอยแลว แตแลวในคืนนั้นเอง
ตอนประมาณตี ๒ กวา บานตรงขามทั้งสามีและภรรยา ไดยิน
เสียงคนรองไห จึงเปดหนาตางดู เห็นวาเปนคุณแมมายืนรองไห
อยูหนาบานเกือบ ๑ ชั่วโมง ทานไมสามารถเขาบานได คำถาม
๑. ทำไมทานถึงเขาบานไมไดคะ ทั้งๆที่เราจุดธูปขอเจา
ที่เจาทางใหแลว เปนไปไดไหมคะวาเนื่องจากทานเสียชีวิตนอก
บาน มีคนบอกวาตองนิมนตพระทานมาทำพิธีให
๒. มีคนทีนั่ ง่ ทางในบอกวา คุณแมไปบนวาทำไมไมใสชุด

64 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๖๔

สีทีท่ านชอบใหทาน ทำไมวันทีเก็
่ บอัฐไม
ิ ยอมทำบุญถวายสังฆทาน
ดวย แลวก็ไมยอมจุดธูปเรียกทานเขาบาน เราจำเปนตองทำ
พิธีกรรมเหลานี้ดวยหรอคะ แลวคนที่นั่งทางในยังบอกวาให
สรางพระดวยอีก ๑๐๐ วันทานถึงจะไปพรอมพระ อันนี้เชื่อถือ
ไดขนาดไหนคะ
๓. ตอนที่คุณแมมีชีวิตอยูทานทำแตความดี ไปเรียน
อภิธรรมทุกวันอาทิตย วันที่ทานโดนทำรายทานก็กำลังเดินทาง
ไปเรียนอภิธรรมดวยคะ แลวทานก็ชอบไปทำบุญทุกๆที่ ทำไม
ตองเสียชีวิตอยางนี้ดวยคะ
๔. แลวตอนนี้ทานอยูในภพไหนคะ จะชวยใหทานพน
ทุกขไดอยางไรบางคะ การถวายสังฆทานบอยๆ ชวยทานได
ไหมคะ
ตอนนีดิ้ ฉนั ก็พยายามจะชวยทานทุกทางทีทำได
่ ไปถวาย
สังฆทาน ไปบริจาคทาน นั่งสมาธิ ไดแตสงสารคุณแมมากๆคะ
รบกวนอาจารยชวยดิฉันดวยคะ ขอบพระคุณอยางสูง
คะ
คำตอบ
(๑). เหตุที่คนตายเขาบานไมได เพราะอมนุษย (เจาที่)
ไมรูจักรูปนามที่เปนทิพย จึงไมอนุญาตใหเขาบริเวณบาน หากผู
ถามปญหาประสงคใหแมที่ตายไปเขาบานได ตองไปบอกใหผูที่
สามารถสื่อสารกับเจาที่ได มาทำพิธีขออนุญาตนำรูปนามของ
แมที่ตายเขาบาน

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๖๕
65

(๒). ใครพูดอยางไรก็เปนเรือ่ งของผูพู ด พระพุทธะสอน
พุทธบริษัทมิใหปลงใจเชื่อตามหลักกาลามสูตร แตใหพิสูจนดวย
การพัฒนาจิตตนเองใหเขาถึงความรูสูงสุด แลวความจริงยอม
ปรากฏ
หากผูเป
 นลูกประสงคแสดงความกตัญูกตเวทีตอแมผู
ลวง ลับ ตองประพฤติจริยธรรมของการเปนลูกที่ดี คือทำบุญ
อุทิศใหเมื่อทานลวงลับ
(๓). สัตวโลกเปนไปตามกรรม กรรมคือการกระทำ
บุคคลสามารถทำไดทัง้ กรรมดีและกรรมไมดี เมือ่ ถึงวาระทีกรรม

ไมดี (อุปฆาตกรรม) ใหผล ยอมเขามาตัดรอนกรรมดีที่ทำอยูใน
ปจจุบันใหขาดไปหรือหยุดไป
(๔). จิตวิญญาณทีทิ่ ง้ รางแลว มีแรงกรรมเปนพลังผลัก
ดันใหโคจรไปสูภพใหม บุคคลที่เคยมีความสัมพันธยังสัมผัสได
แสดงใหเห็นวา จิตวิญญาณโคจรไปไมไกลจากภพมนุษย ดังนั้น
หากผูอยูหลังประสงคอุทิศบุญใหผูลวงลับยอมทำได เชนบุญที่
เกิดจากการถวายสังฆทาน หรือบุญที่เกิดจากการปฏิบัติธรรม
พระพุทธะตรัสวา ผูใดยังนำพาชีวิตเวียนวายตายเกิด
อยูในวัฏสงสาร ผูนั้นยังตองประสบกับความทุกข
ไมสิน้ สุด ดวยเหตุนีผู้ ถาม
 ปญหาพึงพัฒนาตัวเอง
ใหพนไปจากทุกขใหไดกอน จึงจะสามารถชวย
เหลือผูอื่น (ชี้ทาง) ใหเขาพัฒนาตนเองไปสู
ความพนทุกขได

66 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๖๖

๒๙. ไปวัดกับแม
คำถาม
กราบเรียนอาจารย ดร.สนองที่เคารพอยางสูง
หนู มี ปญหา สงสัย และ คอนขาง ไม สบายใจ เรื่อง หนึ่ง
จึง ขอ เรียน ปรึกษา ทาน อาจารย สนอง ที่ เคารพ หนู ยัง ดอย
ประสบการณ อาจจะทำในสิง่ ทีรู่ เท
 าไมถึงการณไปหรือไม หนูไม
อาจทราบไดแตไมคอยมัน่ ใจหลังจากทีทำ
่ ไปแลว ขอกราบปรึกษา
ทานอาจารยสนองเพือ่ โปรดชีแ้ นะ ถึงแนวทางทีถู่ กตองทีหนู
่ ควร
ปฏิบัติในการนี้ดวยคะ
ปกติ หนู จะ ไป ทำบุญ ที่ วัด กับ แม เปน ประจำ เกือบ ทุก
วันพระ ที่วัดใกลบาน หากวันใดที่มีกิจธุระไมสะดวกก็อาจจะไม
ไดไป เมือ่ วันพระทีผ่ านมาในครัง้ ทีแล
่ ว หนูไดสังเกตเห็นในโบสถ
วิหารของหลวงพอพุทธโสธร (จำลอง) ของวัดนี้ มีพระพุทธรูป
พระแกวมรกตปางสมาธิอยูสอง
 องค แตมีองคหนึง่ ทานเศียรหัก
คะ เหลือแตองคฐานทานตัง้ อยูอย
 างนัน้ และเศียรของทานก็ตัง้
ไวใกลๆกันบนถาดของวัด แตอีกองคหนึ่งยังปรกติดีอยู
ดวยความสงสัยหนูจึงถามแมวาทำไมทานจึงมาอยูที่
ตรงนี้ แตแมของหนูก็ไมไดใหคำตอบทีชั่ ดเจนกับหนูคะ เพียงแต
บอกวาคงมีญาติโยมทำองคทานชำรุดแลวนำมาตัง้ ถวายวัดไวก็
อาจเปน ได แตในใจหนูคิดวา การนำองคพระพุทธรูปมาถวาย
วัด ควรจะเปนองคที่สมบูรณปรกติ ไมควรเปนลักษณะแตกหัก

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๖๗
67

อยางนี้ แตในใจก็คิดวาหากลูกศิษยวัดมาเห็นก็คงจะประดิษฐาน
ทานไวในทีที่ เหมาะ

สม ตอไป แตตอมาในวันนี้ ซึง่ ผานมาอีกหนึง่
สัปดาหแลว เมือ่ มาทีวั่ ดก็เจอพระพุทธรูปองคดังกลาวทีชำรุ
่ ดยัง
ตั้งอยูที่เดิม หนูจึงแนใจวาคงจะไมมีคนสนใจ หนูจึงไปสอบถาม
ลูกศิษยวัดคนหนึง่ ตรงจุดทีขาย
่ ดอกไมในวัดวา ทีวั่ ดนีมี้ คนดูแล
วิหารหลวงพอหรือไม และเลาเหตุการณพระพุทธรูปที่ชำรุด ให
ลูกศิษยวัดทานนีฟ้ งและสอบถามวามีทีที่ เหมาะ

สมใหมหรือไม แต
กลับไดคำตอบวาไมรู และลูกศิษยวัดทานนียั้ งกลาวอีกวา ชอบมี
คนเอาพระพุทธรูปชำรุดมาตัง้ ทิง้ ไวหลายครัง้ แลว ยายไปหลายที
แลวก็มีมาตัง้ ใหม เขาบอกวาพบพระพุทธรูปนีตั้ ง้ อยูที ใด
่ ก็ใหนำ
กลับไปตั้งตรงที่เดิมนั้นนั่นแหละ ทำใหหนูเสียความรูสึกมากคะ
หนูรูส กึ วาเพราะไมใชเรือ่ งของตัวเอง จึงไมมคน
ี สนใจเลยหรือไร
ทั้งที่วัดคือสถานที่ที่ทุกคนมากราบไหวสิ่งศักดิ์สิทธิ์ ควรชวยกัน
ดูแลเปนหูเปนตา หนูจึงเดินไปถามหลวงพอรูปหนึ่ง ที่นั่งอยูไม
ไกลจากจุดนั้น ทานบอกวาดานหลังเมรุมีที่ตั้งที่จัดไวอยู ใหลอง
เดินไปดูเอง หนูจึงตัดสินใจอัญเชิญทานเดินไปตามทีหลวง
่ พอรูป
นั้นบอก จึงพบวามีโตะตัวหนึ่งตั้งอยู และมีพระพุทธรูปที่ชำรุด
วางอยูกอนแลวจำนวนหนึ่ง รวมถึงตุกตาศาลพระภูมิที่แตกหัก
ชำรุดบางสวนวางอยูบนโตะนั้นรวมอยูดวย
หนูจึงกราบอัญเชิญทานประดิษฐานไว ณ ที่แหงนั้น ซึ่ง
หนูเขาใจวาคงเปนสถานทีที่ ท่ างวัด จัดไวสำหรับการนีโดย
้ เฉพาะ
และกราบขออนุญาตอัญเชิญทานประดิษฐาน ไวทีตรง
่ นีแทน
้ คะ

68 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๖๘

เมื่อมาถึงบานหนูเลาเรื่องนี้ใหแมฟงภายหลัง กลับโดนแมตอวา
อยางรุนแรง วาหนูไปเจากี้เจาการในเรื่องของวัด ไมกลัวพระ
หรือลูกศิษยวัดเกลียดหรือ ซึ่งหนูรูสึกเสียใจมากคะ เพราะหนู
เจตนาดี และตองการนำทานไวในที่ที่เหมาะสมกวา
ซึ่ง หนู ไม แนใจ วาการ กระทำ ของ หนู นี้ ถูก ตอง หรือ ไม
เพียงคิดวาทานไมควรอยูที่วิหารของหลวงพอโสธร (จำลอง)
และแมยังตอวาหนูวาใครๆที่มากราบไหวก็มองเห็นเหมือนกัน
ทำไมเขายังไมจัดการทำอะไรเลย แลวทำไมหนูจึงไปทำแบบนี้ แต
ในใจของหนู หนูไมไดมีเจตนาจะไปยุง หรือเจากีเจ
้ าการ เพียงแต
หวังดีอยากทำใหถูกตองเทานั้น ทั้งที่ตอนที่หนูทำหนูมั่นใจวาหนู
ทำในสิง่ ทีถู่ กตอง แตเมือ่ โดนตอวาหนูจึงไมเหลือความมัน่ ใจแลว
คะ หนูรูสึกเสียใจมากคะอาจารย อาจารยสนองคะ หลังจากที่
หนูโดนแมตอวาเกี่ยวกับเรื่องนี้ทำใหหนูไมสบายใจมาก ไมรูวา
ตกลงแลวหนูทำผิดหรือถูกตองกันแน อยากขอใหอาจารยสนอง
โปรดเมตตาชีแ้ นะหนูดวยคะ วาหนูทำผิดไปหรือเปลา หากทำไม
ถูกแลวหนูควรแกไขอยางไรคะอาจารย เพราะหนูไดนำทานไป
ประดิษฐานที่ใหมที่หลังเมรุแลวคะ
หนูขอกราบขอบพระคุณอาจารยลวงหนา สำหรับคำ
ตอบ ที่ ทาน อาจารย สนอง ได โปรด เมตตา ชี้แนะ ตอ หนู ผู ดอย
ประสบการณคนนี้ดวยนะคะ
คำตอบ
ทำถูกหรือทำผิด ขึน้ อยูกั บปญญาของผูกระทำ

ผูใด
 คิดวา

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๖๙
69

ทำแลวดี (ไมผิดกฎหมาย ไมผิดศีล ไมผิดธรรม) จึงกระทำ อยาง
นี้ถือวาทำแลวไดบุญ ผูใดคิดวา ทำแลวไมดี (ผิดกฎหมาย ผิดศีล
ผิดธรรม) จึงไมกระทำ อยางนี้ถือวาไมกระทำแลวไดบุญ ตรงกัน
ขาม ผูใดคิดวาทำแลวดี แตไมกระทำ อยางนี้ถือวาการไมกระทำ
ใหผลเปนบาป ผูใดคิดวาทำแลวไมดี แตไดกระทำ อยางนี้ถือวา
การกระทำใหผลเปนบาป
ดวย เหตุ นี้ พระพุทธ โค ดม จึง ได ตรัส ในทำนอง ที่ วา
บุญหรือบาป (ดีหรือชั่ว) ขึ้นอยูกับการกระทำของตัวเอง มิได
ขึ้นอยูกับคำพูดของคนอื่น ดังนั้นเหตุที่ผูถามปญหามีความไม
สบายใจ (บาป) เพราะผูถามปญหาไมเชื่อพระปญญาตรัสรูของ
พระพุทธเจา

๓๐. รูแตไมมี
คำถาม
กราบเรียน อาจารยสนองคะ
กอนอืน่ ตองกราบขอขมากรรมตออาจารยกอนคะ หาก
ไดรบกวนทาน หรือทำสิ่งใดไมดีตอทานไป โปรดใหอภัยดวยนะ
คะ ขาพเจามีขอสงสัยทางธรรม ขอรบกวนอาจารยกรุณาชวย
ใหความกระจางดวยคะ เนื่องจากขาพเจาไดปฎิบัติธรรมเอง
โดยฟงเทปธรรมะจากพระหลายทานคะ อาทิ หลวงพอเกษม

70 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๗๐

เขมรังสี ทานอาจารยสนอง หลวงพอเหรียญ วรลาโภ หลวง
พอชยสาโร เปนตน ขาพเจาไดทำ ทาน รักษาศีล ๕ ภาวนา ให
ไดครบทุกวันคะ ขอรบกวนเรียนถามทานอาจารยดังนี้คะ
๑. ขาพเจาเขาใจวา ทุกอยางเปน อนิจจัง ทุกขัง อนันตา
ไมวาจะเปน รูป เวทนา สัญญา สังขาร จิตวิญญาณ และรูป
เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ ก็ไมใชตัวเรา ของเรา สรุป
วา เราเปนผูไมมีอะไร จริงๆ แลวจิตเดิมเราวางเปลา ไมมีักิเลส
นิวรณ แตกิเลส นิวรณที่เกิดนี้ เกิดจากจิตปจจุบัน ไดปรุงแตง
ขึ้นมา เปนเครื่องกางกั้น ใหเราทุกข ไมทราบวาขอนี้ ขาพเจา
เขาใจ ถูกตองหรือไมคะ
๒ . กาย นี้ ก็ สัก แต วา เปนธาตุ แต จิต ปรุง แตง สมมติ
บัญญัติมันวา เปนหญิง ชาย คน หรือสัตว จริงๆ แลวก็เปน
แคสภาวะธาตุ ที่เรามาอาศัยอยูชั่วคราว ทำหนาที่ตามกรรมที่
กำหนด และใชธาตุขันธนี้ ประกอบกรรมดี เมื่อหมดเวลา
ธาตุขันธนี้ก็คืนสูธรรมชาติ เปน ดิน น้ำ ลม ไฟ ไมทราบวาขอนี้
ขาพเจาเขาใจถูกตองไหมคะ
๓. ทุกอยางบนโลกนี้ ลวนเปนสมมติบัญญัติ ตามจิต
ปรุงแตง อาทิ ไมวาจะเปน พอ แม พี่ นอง ญาติตางๆ หมา
แมว จริงๆ แลว ทุกอยางลวนแตเปนสภาวะธาตุ ที่ลวนอาศัย
อยูชั่วคราว เพื่อมาทำหนาที่ตามกรรมที่กำหนด ในแตละชาติ
(เพราะบางที บางชาติ บางคนอาจเกิดมาเปนภรรยา แตชาตินี้
มาเปนพอ หรือแม หรือพี่นอง) ดังนั้น จึงขึ้นอยูกับเราวา เราจะ

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๗๑
71

อาศัยธาตุขันธนี้ ทำแตกุศลกรรมดีหรือไม ไมทราบขอนี้ขาพเจา
เขาใจถูกตองไหมคะ
ขอกราบขอบพระคุณมาลวงหนาคะ
คำตอบ
(๑). จิตมีหนาที่ รู คิด นึก ผูใดใชจิตที่ตั้งมั่นเปนสมาธิ
จวนแนวแน ตามดูขันธ ๕ วาดำเนินไปตามกฎไตรลักษณจริง
ปญญาเห็นแจงในขันธทัง้ หายอมเกิดขึน้ ปญหาเรือ่ งขันธ ๕ ยอม
ไมเกิดขึ้นกับจิตของผูนั้น ตรงกันขาม ผูใดใชสมองคิดวาขันธ ๕
ดำเนินไปตามกฎไตรลักษณ ความสงสัยตามที่ถามไปยอมเกิด
กับผูนั้น
(๒). ผูใดพัฒนาจิต (วิปสสนาภาวนา) จนเกิดปญญา
เห็นแจงไดแลว ยอมเห็นถูกตรงตามธรรมวา รางกายนีเป
้ นเพียง
ธาตุ ดิน น้ำ ไฟ ลม มาประชุมกันขึ้นเปนรูปราง ใหจิตไดเขาอยู
อาศัยและใชรางนี้ทำกิจกรรมใหกับชีวิต ผูเห็นถูกตรงเชนนี้ มี
พฤติกรรมไมรังเกียจรูปนามอื่น ยอมเขากันสนิทแนบแนนกับ
รูปนามอื่น เชน คนขอทานที่แตงกายสกปรก คนบา หมาขี้เรื้อน
ฯลฯ
(๓). ผูใด
 รูเห็
 นเขาใจชีวติ ไดถูกตรงตามความเปนจริงแท
(ปรมัตถสัจจะ) ไดแลว ผูนั้นยอมไมสงสัยในสิ่งที่ถามไป ตรงกัน
ขาม ผูใดรูความรู (สุตมยปญญา และ จิตตามยปญญา) แตไมมี
ความรู ผูนั น้ ยอมสงสัยในธรรมวินยั ของพระพุทธโคดม วามีจริง
เปนจริงหรือ

72 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๗๒

๓๑. อำนาจของกรรม
คำถาม
เรียนอาจารย ดร.สนองที่เคารพอยางสูง
อาจารยคะหนูมีเรือ่ งทุกขใจทุกขกายทีแปลก

ประหลาด
และนาอับอายมากจะมาขอความเมตตาจากอาจารย ชวยหาวิธี
ทางแกไขใหดวยคะ
เมื่อ ๘ ปที่แลวมีอยูคืนหนึ่งหนูรูสึกวามีอำนาจอะไร
บางอยาง มาบังคับรางกายหนูใหเคลื่อนไหวคะโดยที่หนูเอง
ไมสามารถเห็นไดเลยวาเขา คนนั้นเปนใคร ไมไดยินเสียงและ
สัมผัสไมไดแตสิ่งนั้นบังคับรางกายหนูใหเคลื่อนไหวไปเอง (แรง
เขาเยอะกวาหนูคะ) และทีสำคั
่ ญไมไดเคลือ่ นไหวทำอยางอืน่ แต
เปนการเคลื่อนไหวเพื่อขมขืนหนู คะ (หนูเปนโสด และอยูหอพัก
คนเดียว ไมเคยมีเพศสัมพันธกับชายใดมากอนเลยคะ)
หนูตองทนอยูโดยไมเขาใจนี้มาตลอด และไดขัดขืนเขา
แตไมคอยสำเร็จคะ บางคืนหนูตองดิ้นรนขัดขืนจนสวางไมได
นอนคะ หนูรูสึกทรมานมากเพราะในเวลาเชาถึงเย็นตองไปทำ
วิจัย (หนูกำลังเรียนปริญญาเอกอยูคะ) แตวันไหนเพลียจาก
การขัดขืนมาทั้งคืนมากๆ ไมไดนอนทั้งคืนตองมาหลับตอนชวง
เชาก็จะไปทำวิจยั ไมไหวคะ หนูไดแตตองหลอกเพือ่ นๆวานอนไม
หลับ พึง่ จะทานยานอนหลับตอนชวงใกลเชาเลยตืน่ ไมไหวเพราะ
ฤทธิ์ยายังอยูคะ แตระยะหลังสิ่งนั้นรุนแรงและถี่มากคะ ทำให

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๗๓
73

หนูทรมานมากๆคะ และก็รูสึกวาการบอกเพื่อนๆอยางนั้นมันดู
พร่ำเพื่อไปแลวคะ จะบอกความจริงกับใครๆไมวาจะเปนคุณแม
หรือเพื่อนๆก็อับอาย และที่สำคัญใครเขาจะเชื่อวาเปนไปไดคะ
ดวยเหตุนี้หนูจึงเขียนจดหมายมา เพื่อกราบขอความเมตตาจาก
อาจารย ชวยแนะนำวิธีแกไขใหหนูดวยคะ ถาเขาเปนเจากรรม
นายเวรหนูหนูจะตองทำบุญอะไรไปใหเขาคะ เขาจึงจะอโหสิกรรม
เพราะวาหนูพยายามเดินจงกรม และนั่งสมาธิเพื่ออุทิศบุญกุศล
ใหเขา (ทำที่หอพักคะ) แตเขาก็ใชกำลังดึงหนูออกมาจากทาง
จงกรม และการนั่งสมาธิคะทำใหปฏิบัติไมไดเลยคะ
หนูจึงตองกราบขอความเมตตาจากอาจารย ชวยแนะนำ
วิธทีี หนู
่ จะพนจากอำนาจนีไป
้ ไดสักทีคะ (จริงๆหนูก็ตองการทราบ
ดวยคะวาสิง่ นีคื้ ออะไร แตถาทราบแลวออกไปจากสิง่ นีไม
้ พนหนู
ก็คิดวาไมเกิดประโยชนอะไรคะ) หนูตองขอขอบพระคุณทาน
อาจารยอยางสูงคะ ที่เมตตาอานจดหมายฉบับนี้และเมตตา
ชี้แนะคะ
ดวยความเคารพอยางสูง
คำตอบ
กัมมุนา วัตตีโลโก สัตวโลกเปนไปตามกรรม ที่บอกเลา
ไปเปนอกุศลวิบาก ทีเกิ
่ ดจากผูถาม
 ปญหา ไดประพฤติกรรมไมดี
ไวกอน ปญหาใดๆจะแกไขใหลุลวงได มิไดแกที่อดีต แตตองแก
ที่ปจจุบัน ดวยการประพฤติบุญใหญ (ปฏิบัติธรรม) ใหเกิดขึ้น

74 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๗๔

แลวอุทิศบุญใหญใชหนี้เจากรรมนายเวร เมื่อใดมีเวลาวางจาก
การทำวิจัย หรือเมื่อทำปริญญาจบแลว จงหาเวลาสักสิบวัน ไป
ปฏิบัติธรรมที่วัดมเหยงคณ จังหวัดอยุธยา แลวอุทิศบุญทุกวัน
เพื่อใชหนี้เจากรรมนายเวร แลวโอกาสพนจากปญหาที่บอกเลา
ไป ยอมเกิดขึ้นได

๓๒. บัวกำลังจะแยมบานกลีบ
คำถาม
สวัสดีครับครูสนอง
ผม ได รับคำ ตอบ ที่ แจม แจง เสมือน หอง ที่ เคย มืด ถูก
ทดแทนดวยความสวาง ผมมีความรูสึกมีปติและนับเปนเหตุ
ปจจัยที่ผมไดสรางมาเพื่อไดพบกับผูรูที่ผมมั่นใจ แตกอนผมคิด
วาเปนความบังเอิญและดูเหมือนจะบังเอิญมากๆ เพราะผม
เคยเห็นชื่อครู ในเว็บไซตมานานแตผมก็ไมเคยไดคลิ๊กเขาไปฟง
เสียงบรรยายเฉกเชนพระอาจารยรูปอืน่ ๆ จนรูส กึ เสียงบรรยาย
แรก ของ ครู ที่ ผม ได ฟง คือ เรื่อง สัมมา ทิฏฐิ เพราะ ผม คนหา
คียเวิรดดวยใจที่อยากมีสัมมาทิฏฐิตลอดภพชาติจนถึงนิพพาน
ผมกลัวหลงภพและชาติจะเปนเหมือนตัวอยางคนดังๆในหนา
หนังสือพิมพ และไดคลิกเขาไปฟง...ผมฟงจนจบและไมมีวจีใดที่
จะไมเชื่อครูเลย(ทั้งๆที่ครูมักเอยเสมอวาไมตองเชื่อผม)

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๗๕
75

ผมเชื่อเต็มรอย..และใจยังคิดตอไปวาผมนาจะนำเรื่อง
นี้ใหเพื่อนสนิทผมไดฟง แตเพื่อนผมติดในเรื่องบัญญัติมาก เขา
จะชอบอานพระไตรปฎกและมีพื้นฐานดีในเรื่องพุทธศาสนา แต
ผมชวนเขาปฏิบัติสมถวิปสสนา เขาบอกยังไมพรอมเพราะติด
ครอบครัว แตเขาบอกเขาเจริญสติอิริยาบถยอยเสมอ ผมจึง
คิดวาก็เปนวิธีหนึ่งของสติปฏฐาน ๔ แตชวนใหนั่งทำสมาธิ เขา
ยังไมทำ...ผมก็ไมทราบวาทำไม
ผมเปนคนที่มีชีวิตเรียบงาย จนรูสึกเหมือนงายเกินไป
ชีวิตการทำงานราบรื่นไมมีปญหา ถึงมีปญหาแตปญหาก็ผาน
ไปไดดวยดีเสมอ (ผมทุกขไดไมนาน ก็หมดลง เชน ผมไปรักษา
รากฟนเด็ก แตพลาดเข็มที่ลางรากที่บิดงอ ๙๐ องศาไหลลง
ไปในคอเด็กอยางรวดเร็ว ขณะเด็กรองไห ตอนนั้นผมใจหายไป
อยูตาตุมแตผมก็ทราบวาโอกาสที่จะออกมาทางอุจจาระมี ผม
admit เด็กและเฝาดูอาการ ปรากฏก็ออกมาไดจริง ในวันรุง
ขึ้น ทั้งๆที่ดูเหมือนจะยากเต็มที เข็มงอๆจะคุดคูเลื่อนไปมาใน
ลำไสเล็กไดโดยไมเกีย่ วกับผนังลำไสเลยไดอยางไร) อีกเรือ่ งทีผม

ถือวาปาฏิหาริยคือระหวางแคะรากฟนเครื่องมือที่งอยาวเกือบ
๓ ซ.ม. หักเขาไปใน sinus ของคนไข ใจผมไปอยูตาตุมอีกครั้ง
ผมรับผิดชอบในสิง่ ทีทำ
่ ผิดพลาดเสมอ พาคนไขไปหา specialist
พีหมอ
่ เขาก็เอาฟลม ทีผม
่ x-ray ลาสุด เปนแนวในการผาตัดเลย
เพราะเห็นจะๆเลยวามี แตผานไปชั่วโมง หายังไงๆก็ไมเจอ ทั้งๆ
ที่หลังเปดเขา sinus แลวไมนานเกิน ๑๐ นาที ตองเจอแลว พี่

76 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๗๖

หมอเลยไป x-ray ใหมซ้ำ ๔ ฟลม (ทั้งกะโหลกเลยครับ) ก็ไม
พบเหล็กที่งอเลย... พี่หมอเขางงไมเคยเจอเคสแบบนี้ และก็ปด
แผลผาตัดในปากลงและบอกใหคนไขกลับไป ครูสนองครับ ผม
ก็ไมเขาใจจริงๆ ตอนที่หักเขาโพรงอากาศขากรรไกรบนรูเปด
ในปากมีทางเดียวคือรอยแผลที่ผมแคะรากซึ่งเปนรูกลมเสนผา
ศูนยกลางเล็กกวา ความกวางของเครือ่ งมือทีหั่ กถึง ๓ เทา แลว
เหล็กที่หักนั้นไปไหนไดอยางไรภายในเวลาวันเดียว...
วิทยาศาสตรพิสูจนไมไดครับครู...คนไขพอใจในตัวผม
เขาใจผมไมเคยดุวาตำหนิ ออมีคนหนึ่ง ผูหญิงเขาเมามาและ
วาผมวาอุดปดชองวางฟนหนาไมสวยสั่งใหรื้อออก นั่นคือครั้ง
แรกที่ผมโดนตำหนิ แตผมไมถือสาเพราะเขาเมามาตอนทำฟน
ครับ...)
ชวงนั้นผมขาดสติมาก จนผมกลับมาพบธรรมะของ
พระพุทธเจาอีกครั้ง (เนื่องจากนองคนหนึ่งที่ผมสอนหนังสือ
ยามวางไดเสียชีวติ ลงกระทันหันจากอุบตั เิ หตุรถชน จนผมโยนิโส
มนสิการ คิดวาเราประมาทชีวติ เราไมไดแลว เขาอายุนอยกวาเรา
เขายังไปไวกวาเราเลย) ชวงนั้นผมรูสึกตัวเองมีเวลาวางมากๆ
มากจนคิดไปวาทำไมเรารูสึกสบายจัง เราเปนคนโชคดีจัง เพื่อน
เราจะมีโอกาสแบบเราไหมที่ไดมาวายน้ำสบายๆ วิ่งเลนกีฬา
เพลิดเพลิน (คือผมไมไดคิดจะปมเงินเหมือนเพื่อนๆวัยเดียวกัน
ผมทำงานพอเลี้ยงชีพ)
คำถามของผมนะครับครู

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๗๗
77

๑. เพื่อนสนิทผมคนนี้ ทำไมเขาถึงยังไมเชื่อครูแบบที่
ผมเชื่อครับ (พรุงนี้ผมจะพบเขาผมจะลองโหลดไฟลเสียงของ
ครูใหเขาฟง)
๒. ชีวิตผมมีอุปสรรค แตก็ผานไปไดเร็วมาก มีเหตุที่
ทำใหเปนเชนนั้นแนๆใชไหมครับครูสนอง
๓. วงจรชีวติ แตละวันของผมสัน้ มาก ตืน่ นอน สวดมนต
ทานขาวเชา ทำงาน ออกกำลังกาย ทานขาวเย็น สวดมนต นอน
ผมไมไดไปเทีย่ วเสวนากับใครเลย บางทีผมวิง่ ก็วิง่ ๑๐ กิโลเมตร
คนเดียว (แตกอนมีพี่จาวิ่ง แตตอนนี้พี่เขากลุมใจเรื่องลูกเลย
หยุดวิ่งไปเลย) ผมไดพูดคุยกับคนไข, ผูชวยก็จริง แตผมก็ไมได
คุยกับใครจนสนิทเปนเพือ่ น คนทีผม
่ คุยดวยมากสุดคือพอกับแม
ในแตละวัน ผมก็มีความสุขกับชีวติ ครับ ไมไดซึมเศราอะไร ผมคง
สรางเหตุไมตรงใชไหมครับ จึงไมไดอยูใกล
 เพือ่ นๆทีผม
่ จะพูดคุย
ดวยได อะไรทำใหผมตองทำอะไรดวยตัวคนเดียวเสมอ ปจจุบนั
ผมมีธรรมะเปนเพือ่ น...เปดฟงทุกทีทุ่ กเวลาทีมี่ โอกาส แตผมกลับ
ไมมีคนเปนเพื่อนที่อยูใกลที่พูดคุยหรือเสวนาเลนกีฬา ในแตละ
วันแบบเพื่อนสนิทของผม(พวกเขาอยูไกลจากผมหมดเลย) ผม
มีมิตรนอยเพราะเหตุใด
ป.ล.ผมไดฟงปฏิจจสมุปปบาทของอ.วศิน ผมเขาใจวา
พระพุทธเจาไมตรัสเอยถึงกิเลสในสมุทัย เพราะเหตุวาความ
ทุกขกายและใจมีเหตุเบื้องตนมาจากตัณหาใชไหมครับครูสนอง
การทำลายหวงโซทอนไหนดีนะครับเปนการเหมาะสมดีที่สุด
กราบขอบพระคุณในความกรุณาที่ใหวิชาทั้งทางโลก

78 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๗๘

และทางธรรม แกศิษยคนนี้ทั้งตอนที่ผมเรียนเชียงใหมและจบ
ออกมาแลวจนถึงปจจุบัน
คำตอบ
(๑). เหตุปจจัย คือ บุญบารมีของเขายังไมพรอม ที่จะ
ผลักดันจิต ใหมาศรัทธาผูมีปญญาเห็นถูกตามธรรม
(๒). ผูใด
 มีบุญบารมีถึงวาระใหผล ผูนั น้ ยอมมีสติปญญา
เห็นถูกตามธรรมเกิดขึ้น และทำใหผานพนอุปสรรคและปญหา
ทั้งปวงไดงาย ผานไดเร็ว
(๓). ผูใดมีปญญาเห็นถูก ยอมเห็นไปคนละอยางกับผู
มีปญญาเห็นผิด โอกาสเขามาใกลชิดและเสวนาจึงเกิดขึ้นไมได
พระพุทธโคดมตรัสวา “ธรรมเปนเครื่องจำแนกสัตวบุคคลใหดี
ชั่ว เลว หยาบ” และอีกครั้งหนึ่งไดตรัสกับภิกษุที่อยูแวดลอม
ในทำนองที่วา “ภิกษุ เธอจงมองดูโนน
- ผูมี จริตชอบเลนฤทธิ์ ยอมอยูร วมกลุม กับพระมหาโมค
คัลลานะ
- ผูมีจริตในทางใชปญญา ยอมอยูรวมกลุมกับพระสารี
บุตร
- ผูมีจริตในทางวินัย ยอมอยูรวมกลุมกับพระอุบาลี”
และในปฏิจจสมุปปบาท อวิชชาเปนตนเหตุนำมาซึง่ ทุกข
ทางกาย (ทุกข) และนำมาซึง่ ความทุกขทางใจ (โทมนัส) อันไดแก
ความโศก (โสกะ) ความร่ำไรรำพัน, ความคร่ำครวญ, ความบน

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๗๙
79

เพอ (ปริเทวะ), ความคับแคนใจ, ความสิ้นหวัง (อุปายาส) ผู
ใดกำจัดอวิชชาใหหมดไปจากใจไดแลว ผูนั้นไมตองนำพาชีวิต
มาเวียนตาย-เวียนเกิด เปนสัตว (รูปนาม) อยูในภพใดๆของ
วัฏสงสารอีกตอไป ผูที่มีความสามารถใชปญญาเห็นแจง กำจัด
อวิชชาใหหมดไปจากใจไดแลว เรียกวา พระอรหันต ดวยเหตุนี้
ผูรูไมจริง จึงใชความเห็นผิดไปตัดหวงโซปลองอื่นในปฏิจจสมุป
ปบาท แตผูมี ความเห็นถูก กำจัดอวิชชา อันเปนตนเหตุของความ
ทุกขทั้งปวงใหขาดสิ้นลงได

๓๓. ตามรอยธรรม
คำถาม
เรียน อ.สนอง ที่เคารพ
กอนอื่นตองกราบทานอาจารย ที่มีพระคุณตอชีวิต ใน
การใชชีวิต การปฏิบัติธรรม การมีหลักหรือแกนในการคิดตางๆ
ใหถูกตอง ตรงตามธรรม การใหทาน การมีศีลคุมใจใหไดทุกขณะ
การมีความเพียรในการปฏิบตั ิ การมีสัจจะ บุญกิรยิ าวัตถุ ๑๐ สิง่
ที่ไมดีลดละเลิก ไมใหเกิด ถาเกิดแลวก็กำจัดใหหมดไปเรื่อยๆ
สิ่งที่ดียังไมไดทำ ใหเพียรทำและสราง สิ่งที่ดีอยูแลวใหรักษาไว
การคิดพิจารณาปญหาตางๆ จากสิ่งที่กระทบใหรูเทาทัน อดทน
ตอสูกิเลสในใจ

80 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๘๐

ตอนนี้ทุกวันจะพยายามทำหนาที่การงาน หนาที่ทาง
ครอบครัวใหดีที่สุด ใชเวลาใหมีคามากที่สุด มีเวลาเหลือจะ
พยายามปฏิบัติ ฟงธรรม สวดมนตไหวพระ ใสบาตรทำบุญ
สังฆทาน ชวนพอแมฟงธรรม ทำบุญและปฏิบตั ิ ใหอานหนังสือ
ธรรมะ พูดคุยเกี่ยวกับเรื่องธรรมะ อยางที่อาจารยตอบในขอ
๓๓ วาธรรมเปนเครือ่ งจำแนก ดี ชัว่ ตอนนีก็้ รูส กึ เหมือนคุณหมอ
เหมือนกัน คอนขางโดดเดี่ยว เพื่อนนอยลง พอจะทราบคำตอบ
แลว แตคิดวาเราเดินมาถูกทางแลว ตองเดินตอไป จะกลับหลัง
ไปเหมือนกอนไมได บางครั้งอยากสนุกสนานกับเพื่อน แตมีเหตุ
ใหไมสามารถไปได หลายๆอยางเปลี่ยนไป
อยากมีโอกาสทำบุญกับอาจารยมาก ๆ ขอใหอาจารย
สุขภาพแข็งแรง อยูเปนหลักใหกับเพื่อนมนุษยเทาที่จะเปนไปได
ฟงธรรมะจากครูบา อาจารย หลายๆ ทาน ถูกจริตกับอาจารย
มากที่สุด เขาใจงายและปฏิบัติได ขอบคุณมากคะ
คำตอบ
ชีวติ ทีดำเนิ
่ นไปตามรอยธรรม เปนดังทีบอก
่ เลา
ไป .... สาธุ จงเดินตอไป และไปใหสุดทางชีวิต

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๘๑
81

๓๔. ประพฤติไมถูกตรง
คำถาม
เรียน อาจารยดร.สนอง วรอุไร
นอง คน หนึ่ง ที่ รูจัก สวด มนต ไป ขณะ ที่ นั่ง รอ ลูกคา เขา
มาสอบ ถาม หรือ ขาย ของ ( เพชร ) ดิฉัน อยาก ทราบ วา จะ ผิด
บาปมั๊ยคะ ที่หากมีใครบังเอิญเดินเขาไปขัดจังหวะขณะที่นอง
กำลังสวดมนตอยู โดยไมทราบวานองไดกระทำการดังกลาว
อยู
รบกวน อาจารย ชวย อธิ บาย สิง ที่ ควร และ ไม ควร ดวย
คะ และการไมรูของเราที่ไปขัดจังหวะการสวดมนตของนองจะ
บาปมั๊ยคะ
กราบขอบพระคุณอาจารยเปนอยางสูงคะ
คำตอบ
ผู รู ไม จริ ง ชอบ เอา เวลา ของ การ ทำงาน ภายนอก
(คาขายเพชร) มาทำงานใหกับตัวเอง เชน สวดมนต ซึ่งถือวา
เปนงานภายใน การประพฤติทีไม
่ ถูกตรงเชนนี้ มีผลเปนบาปเกิด
ขึน้ กับผูประพฤติ

ดังนัน้ การทีมี่ คนเขามาขัดขวางการประพฤติที่
ไมถูกตรง ไมถือวาเปนบาป

82 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๘๒

๓๕. ศีลคุมใจ
คำถาม
กราบสวัสดีทานอาจารยดร.สนองที่เคราพ
ผม มี เรื่อง ไม เขา ใจ อยาก ให อาจารย ชวย ตอบ ดังนี้ . . . .
ขอบคุณครับ
๑. คนธรรมคนหนึ่งตองการมี ศีลคุมใจ จะตองปฎิบัติ
อยางไร ใหมี ศีลคุมใจอยูทุกขณะตื่น และผมไมเขาใจคำวาศีล
คุมใจ
๒. ถาคิดจะถือศีล ๘ แตวายังเรียนรองรำนาฎศิลป วิชา
บังคับ เขาใหรองใหรำ แตถาเรียนเพื่อคะแนน ไมถือวาผิดศีล ๘
ใชไหม
๓. ถาใหตองการได สมาธิสูงสุด มีความสุขที่จิตเปน
อิสระ และไดปญญาและระดับ ๓ ตองปฎิบัติตนอยางไร
๔ . บอก ตาม ตรง วา ศีล ( คุม ใจ ) ไม ใช คุม กาย กับ
สัจจะนะ (สัจจะคุมใจ) ผมทำไมคอยไดเลย (ไดบาง) อยากให
อาจารยชวยแนะนำหนอย ผมจะพยายามทำใหได ไมตองตอบก็
แต ที่พิมพไปเพราะพิจารณาดูตัวเองเอาที่ทำไมได เพราะ สัจจะ
มันตองคุมใจ
และสุดทายนี้ขอขอบคุณอาจารยสนอง ในทุกสิ่งทุก
อยาง (ทาน ศีล ภาวนา) ๓ สิ่งนี้ผมทำทุกวัน อาจจะมีบางวันที่
ไมไดทำ ผมขอใหบุญนี้ถึง พอแม เจากรรมนายเวร และครอบ

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๘๓
83

ครับในชาตินี้ ชาติทีแล
่ ว สถานทีที่ เคย
่ ไปอยู เทวดา ครูบาอาจารย
รวมถึงอาจารยสนองดวย และผูที่เกี่ยวของ กับ กัลยาณธรรม
ทุกๆคน ขอใหไดมีความสุข รวมทัง้ คนทีอ่ านคำถามของผม หรือ
คำตอบ ของอาจารยสนองดวย ผมขอสาธุในบุญนะครับ (ตอนนี้
ผมรูสึกดีครับ) (ผมพยายาม กระทำ ทาน ศีล ภาวนา ทุกวัน)
คำตอบ
(๑). จิตหรือใจเปนพลังงานชนิดหนึ่ง ที่มีขนาดความถี่
คลื่นเล็กมาก จนเครื่องมือทางวิทยาศาสตรไมสามารถตรวจวัด
ได จิตเปนพลังงานทีมี่ การเกิด-ดับ จึงสามารถทำหนาทีใน
่ ลักษณะ
ที่เรียกวา รู คิด นึก ฉะนั้นที่บอกวา “เอาศีลคุมใจ” หมายความ
วา ทุกขณะที่จิตมีการเกิด-ดับ หรือทุกขณะที่จิตทำหนาที่ ตอง
เวนจากการคิดฆาสัตว เวนจากการคิดลักทรัพย เวนจากการคิด
ประพฤติผิดในกาม เวนจากการคิดพูดเท็จ และเวนจากการคิด
ดื่มสุราเมรัย อยางนี้เรียกวา มีศีลคุมใจอยูทุกขณะตื่น
(๒). ผูใดคิดจะถือ ศีล ๘ แลวยังประพฤติละเมิดศีล
ขอเจ็ดที่ใหเวน ฟอนรำ ขับรอง บรรเลงดนตรี ฯลฯ แมจะ
ประพฤติเพื่อเอาคะแนน ก็ถือไดวาผูนั้นประพฤติศีล ๘ ไมครบ
หากหลีกเลี่ยงไมได ถือศีลแคหาขอ (ศีล ๕) ก็พอที่จะพัฒนาจิต
ใหเขาถึงอริยธรรมขั้นโสดาบันและสกิทาคามีไดแลว
(๓). ตองมีอยางนอยศีล ๕ ที่ไมขาด ไมทะลุ (มีครบ)
ไมดาง ไมพรอย (ไมมีกิเลสปนเปอน) คุมใจใหไดทุกขณะตื่น

84 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๘๔

แลวนำตัวเองเขาปฏิบัติสมถภาวนา โอกาสเขาถึงจิตตั้งมั่นเปน
สมาธิยอมเกิดขึ้นได โอกาสเขาถึงปญญาเห็นแจงยอมเกิดขึ้น
ได และโอกาสเขาถึงความสุขที่มีจิตเปนอิสระ ยอมเกิดขึ้นได
เชนกัน
(๔). ความศรัทธาในสิ่งดีงาม เกิดขึ้นไดดวยการนำตัว
เขาใกลผูทรงคุณธรรมและเสวนากับทาน เมื่อใดที่ความศรัทธา
เกิดขึ้นแลว ยอมมีพลังผลักดันตัวเอง ใหมีศีลและมีสัจจะคุมใจ
ไดงาย ฉะนั้นพึงสรางศรัทธาใหเกิดขึ้นใหไดกอน

๓๖. คนชางสงสัย
คำถาม
กราบพระอาจารยสนองที่เคารพ
กระผม ได ติดตาม ผล งาน ของ อาจารย มาระ ยะ หนึ่ง
ประทับใจกับการเสียสละของอาจารย อาจารยปรารถนา มี
ความ เมตตา จะ ชวย เพื่อน รวม วัฎ ฎ สงสาร ให พน จาก ภูมิ ที่ ต่ำ
กวา มนุษยภูมิ เพราะภูมิต่ำกวานี้ผูนั้นตองเสวยผลที่มีแตความ
ทุกข อาจารยตองเบรคตัวเอง ซึ่ง (ผมเขาใจวา) อาจารยจึง
ไมอาจ เขาสูจุดหมายสูงสุดได
กระผมขออนุโมทนา ผลของการกระทำของอาจารย
ดวย เพราะมีผลตอเพื่อน เพื่อนรวม มนุษย ตอนนี้หลายทาน

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๘๕
85

ที่ไดรับความรูจากทานอาจารยและนำไปปฎิบัติ การไดกำลังใจ
จากทานอาจารย ซึ่งผมมีความเขาใจเสมอวา การกระทำของ
อาจารย เสมือนเปนพระโพธิสตั ว อยางหนึง่ เพราะเปนการโปรด
และชวย มนุษย แตทานอาจาย เคย บรรยายวาไมใช เพราะพระ
โพธิสัตว ตองมีการชวย และ บำรุงพระพุทธศาสนา ใหดำรงอยู
เชน สรางวัด สรางเจดีย สรางคนใหมีความรู และ เผยแผธรรม
ออกไป เปนกำลังทางพระพุทธศาสนนา แตผมมีความเห็นวาการ
กระทำของอาจารยที่เผยแพรคำบรรยาย ก็เปนการทะนุบำรุง
พระศาสนา เปนทนายแกตางใหศาสนา ใหความรู เชนกัน และ
ผมมีอาจารยเปนแบบอยาง และ มีความปรารถนา (เล็กๆ) ให
มีความสามารถ ความรู ในการเผยแผตอไป ตามกำลังที่มีอยู
และพัฒนาตอไป เฉกเชนอาจารยกระทำอยู
วันนี้อยากขอกราบเรียนถามปญหาจากทานอาจารย
ดังนี้
๑) พระพุทธเจา มีทั้งหมดกี่พระองคแลวครับ พระปฐม
พระพุทธเจามีมานานแคไหนแลว แตละพระองคทำไมจึงสะสม
บารมีมาเปนกัลป ไมเทากัน กวาจะมาตรัสรูเปนพระพุทธเจา
บางองคสะสมนานมากมาก ความตั้งใจแนวแนของทาน ไมรูจะ
บรรยายอยางไร เทาที่ทราบ พระอาริยะ บางพระองคทานใน
ยุคของเรา ก็อธิษฐานขอลาจากพุทธภูมิ หากสะสมบารมีแตละ
องค มีระยะเวลากำหนดที่แนนอนแลวในการเปนพระพุทธเจา
ทำไมบางพระองคตองนานมากครับ

86 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๘๖

๒) คำวาพระปจเจกพระพุทธเจา มีความแตกตางกับ
พระพุทธเจา เชนไร และ ตางกับ พระอรหันตอยางไรครับ บาง
ตำราวา พระปจเจกทานไมประกาศ หรือเผยแผ ธรรมะสอนแก
เวไนยสัตย ทำใหผมคิดถึงสมัยพระพุทธเจาตรัสรู ทานมีความ
เห็นวาธรรมะที่ทานตรัสรู ธรรมเปนเรื่องละเอียดออนมาก
และยากที่จะเขาใจ และไมมีเจตนาจะสอนหรือเผยแผธรรม
นั้นออกไป จนตองมีพระพรหมมาอาราธนาใหพระองคทาน ได
เผยแผ และสอนธรรมที่พระองคทานตรัสรูไดมา ดังนั้นจะตาง
กันกับพระปจเจกพระพุทธเจาเชนไร หรือเพียงแตมีพระพรหม
มาอาราธนา หรือไมมีเทานั้นครับ
๓) มีคำสอนจากอาจารยหลายทานเกี่ยวกับ นิมิต ไม
ใหสนใจกับ นิมิต ที่เกิดขึ้น อยากเรียนถามวา นิมิต จะเกิด
ขึ้นไดอยางไร ตองมีสมาธิในระดับใด ระดับญานชั้นใดหรือไม
อาจารยบางทานบอกวา ที่เห็นนะเห็นจริง แตเรื่องหรือของที่
เห็นนั้นอาจจะไมใชของจริง อยาไปยึดติดมัน
ดังนั้น ผมอยากเรียนถามวา แลวหากเรา เห็นเรื่องราว
ที่เราเขาใจวา เปนอดีตชาติของเรา หรือ กรรมที่เราทำในอดีต
เกิดเปนอะไร จะรูไดไงวา ของจริง หรือ ของหลอก
การที่คนเขาณานได แลวอธิษฐานขอเห็น เรื่องนั้น
หรือ อื่นๆ จะรูไดไงวา เปนเรื่องจริง หรือวา จิตเรามันหลอก
เราเอง
๔) การที่มีกลาวกันวา มีการนั่งทางใน เพื่อดูสิ่งตาง ๆ
เชนของหายอยูที่ไหน คนหายไปที่ใด ทำไดจริงหรือไม เพราะ

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๘๗
87

มันก็ไมเกี่ยวกับตัวของเราเลย จิต หรือ สติที่ติดกับเรา จะไป
ระลึกรูเรื่องของคนอื่นไดเชนไร
ดวยความเคารพอยางสูง
คำตอบ
(๑). ผูตอบปญหายังเขาไมถึงสภาวะของการดับรูป
และดับนาม จึงไมทราบวาพระพุทธเจามีกี่พระองค และไม
ทราบวาพระพุทธเจาองคปฐม อุบัติขึ้นมานานแคไหนแลว รูแต
ไมมีความรูวา
พระปญญาธิกพุทธเจา ตองบำเพ็ญบารมีรวมทั้งสิ้น
๒๐ อสงไขย กับอีกหนึ่งแสนมหากัป
พระสัทธาธิกพุทธเจา ตองบำเพ็ญบารมีรวมทั้งสิ้น ๔๐
อสงไขย กับอีกหนึ่งแสนมหากัป
พระวิริยาธิกพุทธเจา ตองบำเพ็ญบารมีรวมทั้งสิ้น ๘๐
อสงไขย กับอีกหนึ่งแสนมหากัป
จึงจักไดตรัสรูเปนประเภทของพระพุทธเจาตามที่ตน
ปรารถนา
(๒). คำวา “ปจเจกพุทธเจา” หมายถึง บุคคลผูตรัสรู
เฉพาะตน ไมสามารถสั่งสอนผูอื่นใหรูตามได ตางจากพระ
สัมมาสัมพุทธเจาตรงที่วา เมื่อตรัสรูแลว สามารถนำธรรมวินัย
ออกมาเผยแพรใหผูอื่นรูตามได
พระอรหันต คือ ผูที่นำเอาธรรมวินัยของพระสัมมาสัม
พุทธเจา มาปฏิบัติไดอยางถูกตรง แลวจิตบรรลุอริยธรรมขั้น
สูงสุดได จึงเรียกวา พระอรหันตสาวก

88 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๘๘

เรือ่ งคิด (ดำริ) ไมเผยแพรธรรมทีทรง
่ ตรัสรู เพราะเปน
ธรรมวินยั ทีทวน
่ กระแสของกิเลส ซึง่ มนุษยสวนใหญในโลก นำพา
ชีวิตไปตามแนวทางนั้น พระพุทธโคดมมิไดมีเจตนาไมสอน แตมี
ดำริที่จะไมเผยแพรธรรมดวยสาเหตุดังกลาว แตมาระลึกไดวา
มนุษยเปรียบเหมือนบัว ๔ เหลา ดังนี้
๑. บุคคลที่สามารถรูและเขาใจธรรมะไดอยางฉับพลัน
ยังมีอยู
๒. บุคคลที่สามารถรูและเขาใจธรรมะไดตอเมื่อไดฟง
ซ้ำ หรืออธิบายขยายความ ยังมีอยู
๓. บุคคลที่สามารถสอนใหรูและมีธรรมะได ยังมีอยู
๔. บุคคลผูรู ต วั บทหรือถอยคำ แตไมสามารถเขาใจความ
หมายของธรรมะ ยังมีอยู
ดวยเหตุนี้ บุคคลทีเปรี
่ ยบเหมือนบัวเหลาที่ ๑-๓ สามารถ
เขาถึงธรรมได พระพุทธโคดมจึงไดนำธรรมวินยั ออกเผยแพรอยู
นานถึง ๔๕ พรรษา กอนเสด็จดับขันธปรินิพพาน
(๓). นิมติ เกิดขึน้ เมือ่ จิตตัง้ มัน่ เปนสมาธิระดับตน (ขณิก
สมาธิ) ผูใดสัมผัสกับนิมิต แลวเอาจิตไปยึดติดหรือหลงอยูกับ
นิมิต ยอมเปนเหตุใหจิตเขาไมถึงปญญาเห็นแจง ผูรูจึงไมเอาจิต
ไปหลงอยูกับนิมิตที่เกิดขึ้น
(๔). ผูพัฒนาจิตใหเขาถึงความทรงฌานไดทิพพจักขุ
ยอมรูเห็นเขาใจในสิ่งที่ตาเนื้อมองไมเห็น ... พิสูจนดูสิครับ

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๘๙
89

๓๗. กะจะเขาไปแอบหลับ
คำถาม
กราบสวัสดีทานอาจารยสนองครับ
เมือ่ กอนผมไมเคยสนใจธรรมะเลย จนกระทัง่ ทีทำงาน

มี
การจัดอบรม แลวก็มีชวงบายวันสุดทายของการอบรมเปนวิชา
ธรรมะ กอนเขาหองก็ไดรับแจกหนังสือธรรมะมาหลายเลม หนึง่
ในนั้นคือ หนังสือเรื่อง ทางสายเอก ของทานอาจารย ตอนแรก
กะจะเขาไปแอบหลับในหองซะหนอย แตพอหยิบหนังสือมาดูก็
ลองเปดอานดู ไมนาเชือ่ วาผมอานไดจบเลมในเวลารวดเร็ว (ปกติ
ไมเคยอานหนังสือธรรมะเลย) ก็เริ่มสนใจธรรมะขึ้นมา เลยนั่ง
ฟงการบรรยายธรรมะอยางตั้งใจ จำไดวาผูบรรยายเปนทาน
อาจารยทวีศักดิ์ คุรุจิตธรรม ผมก็แปลกใจตัวเองมากที่ทำไมถึง
นัง่ ฟงธรรมะไดจนจบการบรรยาย หลังจากนัน้ เปนตนมาผมก็ได
เริ่มลองฝกปฏิธรรมดวยตัวเองมาตลอด ผมขอสอบถามทาน
อาจารยดังนี้ครับ
ขอ ๑ ผมฝกปฏิบัติดวยตัวเองจากการอานหนังสือ
โดยที่ไมมีครู อาจารยสอนเลย จะเปนอะไรหรือเปลาครับ
ขอ ๒ มีอยูครั้งนึงไมนานนี้ ผมนอนไมหลับเลยนอนทำ
สมาธิแทน ใจก็คิดถึงเรื่องการตาย สงสัยในการตายวาเปนยัง
ไง ก็เลยกึ่ง ๆ อธิษฐานอยากรูวาเปนยังไง ปรากฎวาเหมือน
จะเคลิ้มไป แตเห็นเปนภาพตัวเองนอนอยูแลวรูสึกวากำลังจะ

90 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๙๐

ตาย คือคอย ๆ หายใจแผวลง ๆ เริ่มเห็นวาธาตุทั้ง ๔ แตก ลม
หายใจเริ่มติดขัดหายใจไมสะดวก แลวก็รูสึกเหมือนมีแรงดูด
บางอยาง ทันไดนั้นก็รูสึกวาวิญญาณกำลังเคลื่อนออกจากราง
พอเห็นดังนั้นก็คิดวาความตายเปนอยางนี้เอง แลวผมก็ลืมตา
ขึ้นมา ตอนแรกคิดวาฝนไปแตไมใช มีความรูสึกวาเหมือนเปน
ความจริงมากกวา ไมทราบวาผมคิดมากไปหรือวาเกิดนิมิตขึ้น
มาครับ
ขอ ๓ ผมเปนคนที่ไมคอยขยันฝกปฏิบัติเลย ทาน
อาจารยมีวิิธีอยางไรใหขยันมั่งครับ
ผม กราบ ขอบพระคุณทาน อาจารย เปน อยาง สูง ที่ ให
ความกรุณาครับ
คำตอบ
(๑). การอานหนังสือแลวปฏิบัติตามไดถูกตรงตามธรรม
และเมื่อเกิดปญหาจากการปฏิบัติขึ้นแลว สามารถแกปญหา
ไดดวยตัวเอง ก็ไมจำเปนตองแสวงหาครูบาอาจารยที่ไหน มา
ชวยบอกทางแกปญหาให แตหากใชปญญาแกปญหาผิดทาง
ปญหายอมไมถูกกำจัดใหหมดไป หรือแกปญหาหนึ่งไดแลว แต
ไปสรางปญหาอื่นใหเกิดขึ้น อยางนี้ตองแสวงหาครูบาอาจารย
ผูมีประสบการณตรงและเขาถึงธรรมไดแลว มาเปนผูชี้แนะ
(๒). มิไดเนื่องมาจากการคิดมาก แตเปนนิมิตของ
ความตายที่มาปรากฏใหจิตสัมผัสได .... สาธุ

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๙๑
91

(๓). ผูใดทำใจใหมีศีล มีสัจจะ และพัฒนาจิตดวยการ
สวดมนตกอนนอน หลังสวดมนตเจริญอานาปานสติ (พุท-โธ)
อยูเสมอ จนจิตเขาถึงความตั้งมั่นเปนสมาธิไดแลว ความขยัน
ยอมเกิดขึ้นกับผูนั้น

๓๘. สังฆทานทางไกล
คำถาม
กราบเรียนถามปญหาทานอาจารยดร. สนอง วรอุไร
คะ
คือ หนู อยาก ทราบ วาน อก จาก การ ที่ เรา จะ ซื้อ ของ ไป
ถวายเปน สังฆทานแลว เราจะสามารถสงเงินหรือเช็คไปถวาย
ที่วัดแทนแลว แจงความจำนงวาขอใหเปนสวนสังฆทานไดหรือ
ไมคะ เพราะบางวัดอยูไกล เชน ที่ตางประเทศไมสะดวกที่เรา
จะซื้อของไปถวายคะ
กราบขอบพระคุณทานอาจารยดร. สนอง วรอุไรมา ณ
โอกาสนี้คะ ขอใหอาจารยมีสุขภาพแข็งแรงนะคะ
คำตอบ
ทำไดครับ .... สาธุ

92 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๙๒

๓๙. ยิ้มไดเร็ว
คำถาม
กราบเรียนถามอาจารย ดร. สนอง คะ
ขอ ๑. อาจารยคะ หนูมีโอกาสไดฟงธรรมบรรยาย
ของทานหลายเรื่อง ฟงแลวรูสึกศรัทธาทานมาก อยากหันมา
ศึกษาธรรมะอยางจริงจัง เพื่อชำระลางจิตใจใหใสสะอาดขึ้น
บาง แตดวยความที่หลงทางมานานทำใหมีภาระหนี้สินทางโลก
พอสมควร จึงอยากชำระหนี้ตรงนี้กอน ถึงจะสามารถกาวไป
สูเสนทางธรรมไดเต็มตัว หนูชอบคำวาที่อาจารยสอนวา “ให
เอาศีลหาคุมใจ” มากคะ เพราะมันเปนเครื่องคอยเตือนใหหนู
ระมัดระวัง การกระทำของตัวเองมากขึ้น และเขาใจวา ขณะ
นี้ ตัวเองศีลยังไมบริสุทธิ์พอ มีดางมีพรอยบาง แตก็พยายาม
ลด ละ เลิก อยูคะ ตอนนี้หนูก็สวดมนต เดินจงกรม ประมาณ
๓๐ นาที นั่งสมาธิ ประมาณ ๓๐ นาที ทุกวันไมเคยขาด แมจะ
มีอาการขี้เกียจและเบื่อหนายบางก็ตาม (ฝกตามแนวที่เคยบวช
เนกขัมมะและเขากรรมฐานมาคะ) คิดเอาเองวาเปนการเตรียม
พรอมรางกายและจิตใจ ไปพลางๆ กอน แมจะไมกาวหนาสัก
เทาไรก็ตาม การคิดและการปฏิบัติเชนนี้ หนูไมรูวาถูกหรือผิด
รบกวนอาจารยชวยแนะนำดวยคะ
ขอ ๒. เวลามีสิ่งที่มากระทบจิตใจ แบบตั้งรับไมทัน คือ
พอกระทบปุบ เรารูส กึ ไมพอใจกอนเปนอันดับแรก แลวคอยๆ คิด
พิจารณาเรื่องราวตางๆที่เกิดขึ้น จนความหงุดหงิดใจหรือไม

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๙๓
93

พอใจนัน้ หายไป บางเรือ่ งใชเวลานาน บางเรือ่ งยิม้ ไดในไมกีนาที

หนูอยากทราบวาตัวเองจะแกไขอารมณแบบนี้ไดอยางไรคะ
และโอกาสนี้หนูขอขมาตออาจารยดวยคะ ที่ไดรบกวน
เวลาอันมีคาของอาจารย ขอใหอาจารยโปรดอโหสิกรรมใหแก
ความไมรูของหนูดวยนะคะ
ขอกราบขอบพระคุณเปนอยางยิ่งคะ
คำตอบ
(๑). ผูรูยอมรับความจริงที่ตนเคยประพฤติเบียดเบียน
ผูอื่นมากอน จึงไมคิดเบี้ยวหนี้เวรกรรม แตชดใชหนี้เวรกรรมไป
เรื่อยๆจนกวาจะหมด แตขณะเดียวกัน ผูรูไมประมาทประพฤติ
บุญกิริยาวัตถุ ๑๐ เพื่อใหบุญสั่งสมอยูทุกขณะที่โอกาสของชีวิต
เปดใหทำได ผูถามปญหาประพฤติมาถูกทางแลว จงทำตอไป
โดยมีศีล มีสัจจะ มีความเพียรเปนแรงสนับสนุน แลวโอกาสนำ
จิตใหพนไปจากความหลง ยอมเกิดขึ้นได
(๒). เมื่อใดมีสิ่งกระทบไมดีเขากระทบ แลวจิตรับเขา
 วา บาปไดเกิดขึน้ แลว และสัง่ สม
ปรุงเปนอารมณไมดี พึงรูเถอะ
อยูในจิตของผูมีอารมณไมดี ผูใดปลอยใหอารมณไมดีเกิดขึ้น
ยาวนาน บาปยอมเกิดขึ้นมาก ฉะนั้นหากผูถามปญหาประสงค
มิใหมีบาปเกิดขึ้น ตองพัฒนาจิต (สมถภาวนา) ใหมีกำลังของ
สติกลาแข็ง แลวอารมณไมดียอมหายไปได ผูใดมีสติกลาแข็ง
มาก จนสามารถระลึกไดทันสิ่งไมดีที่เขากระทบจิต แลวเห็นสิ่ง
กระทบทีไม
่ ดีดับไปตามกฎไตรลักษณไดแลว อารมณไมดียอมไม
เกิดขึ้นกับจิต นี่เปนวิธีปองกันบาปดีที่สุด

94 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๙๔

๔๐. เปนการพนันหรือไม
คำถาม
สวัสดีครับ
ผมขอรบกวนคุณพอสนองโดยผมมีคำถามจะถามดังนี้
ครับ
๑. การซื้อสลากออมสินถือเปนการเลนการพนันหรือไม
ครับ
๒. ผมนั่งสมาธิแลวลมหายใจคอยๆละเอียดครับ แต
เหมือนมีอาการคลายๆลมหายใจจะดับ (เหมือนกับตัวเองจะ
กลั้นลมหายใจครับ) ก็เลยกลับมาหายใจใหมครับ ผมอุปทาน
ไปเองหรือปลาวครับและผมตองทำยังไงดีครับ แลวนั่งสมาธิ
บางทีตัวก็จะโยกไปซายบาง ขวาบางครับ ควรทำยังไงตอดี
ครับ กระผมทำโดยตามรูครับ กระผมทำถูกไหมครับ
๓. เวลาสวดมนตหรือนั่งสมาธิเสร็จ นอกจากผมจะ
แผบุญกุศลใหสรรพสิ่งแลว กระผมแผสวนกุศลใหกับเทวดา
ประจำตัวของกระผม รวมถึงเทวดาประจำตัวของเพื่อนฝูง
ญาติพี่นองและผูมีพระคุณทั้งหลายไดไหมครับ
๔. ผมควรจะแกกรรมอยางไรดีครับ (ปจจุบันมีโรค
ประจำตัวอยูครับ)
สุดทายนี้ขาพเจาขอกราบขอบพระคุณคุณพอมากครับ
คำตอบ
(๑). ซื้อสลากออมสิน โดยมีเจตนาออมเงินไวใชในยาม

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๙๕
95

จำเปน ไมถือวาเปนบาป แตหากซื้อสลากออมสิน ดวยมีเจตนา
ถูกรางวัลไดเงินตอบกลับคืนมา ถือวาเปนการพนันได
(๒). นั่งสมาธิ แลวระลึกไดในลมหายใจที่แผวเบาลง
ผูรูใชจิตที่ตั้งมั่นเปนสมาธิ ตามดูลมหายใจไปเรื่อยๆ เมื่อใดที่
ลมหายใจไมมี (ดับ) แสดงวา ลมหายใจเขาสูอนัตตาตามกฎ
ไตรลักษณ แลวปญญาเห็นแจงในลมหายใจจะเกิดขึ้น ฉะนั้นจง
ตามดูลมหายใจไปจนกวาจะถึงความสิน้ สุด แตผูรู ไม
 จริงกลัวตาย
จึงกลับมาเอาลมหายใจเขาสูรางกาย ซึ่งเปนการปฏิบัติธรรมที่
ผิดทาง เชนเดียวกันหากมีอาการตัวโยก ตองกำหนดวา “โยก
หนอ ๆๆๆๆ” ไปเรื่อยๆจนกวาอาการตัวโยกจะยุติ (ดับ) แลวจึง
ดึงจิตกลับมาสูองคบริกรรมเดิม ที่ใชในการพัฒนาจิต
(๓). ผูใดมีบุญอยูในใจ ปรารถนาแผบุญใหใครยอม
ทำได
(๔). วิธีบริหารหนี้เวรกรรม ทำไดดังนี้
๑. เมื่อหนี้เวรกรรมตามทัน (โรคประจำตัว) ตอง
ยอมรับความจริงวา เคยประพฤติเบียดเบียนผูอื่นมากอน และ
ตองชดใชหนี้เวรกรรมไปเรื่อยๆ จนกวาจะหมดสิ้น
๒. ทำบุญใหญ (ปฏิบัติธรรม) แลวอุทิศ
บุญใหญชดใชหนี้กรรม
๓. ทำความดีทุกขณะตื่น เพื่อหนีหนี้
เวรกรรมที่ยังไมเกิด มิใหตามทัน
๔. หนีเขานิพพาน

96 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๙๖

๔๑. ไมสามารถกำจัดมาร
คำถาม
เรียน อาจารย ดร.สนอง
หนู ขอ เรียน ปรึกษา อาจารย เกี่ยว กับ อาการ ที่ เกิด ขึ้น
จากการ นั่งสมาธิและเดินจงกรมคะ คือ หนูเริ่มปฏิบัติได
ประมาณ ๑ สัปดาหหลังจากที่กอนหนานี้เคยปฏิบัติในแนวพอง
-ยุบ กับคุณแมสิริมากอนเมื่อประมาณ ๒-๓ ปที่แลว ซึ่งหนูมี
อาการเวียนศีรษะ เหมือนอยูในเรือหลังปฏิบัติ เปนมา ๕-๖
วันแลวคะ ทำใหตองเลิกนั่งสมาธิและเดินจงกรมในชวงนี้แลว
หันมาใชวิธีดูจิตกับดูกายแทน แตอาการเวี่ยนศีรษะกับอาการ
อึดอัด ก็ยังไมหายไป จึงอยากเรียนปรึกษาอาจารย เกี่ยวกับวิธี
การที่จะทำใหอาการที่เปนอยู ทุเลาเบาคลายลงไปคะ และหนู
ควรปฏิบัติในแนวใดดีคะ จึงจะเหมาะกับหนูคะ
กราบขอบพระคุณอาจารยคะ
คำตอบ
ทั้งสองแนวทางที่ผูถามปญหานำมาใชพัฒนาจิตนั้น ดี
อยูแลว เพียงแตไมสามารถกำจัดมาร (เวียนศีรษะ, อึดอัด)
ใหหมดไปจากใจได จึงทำใหการปฏิบัติธรรมไมกาวหนา ผูรู
และมีประสบการณตรงใหกำหนดวา “เวียนศีรษะหนอ ๆๆๆๆ”
จนกวาอาการเวียนศีรษะจะดับไป เมื่อรูสึกอึดอัด ใหกำหนด

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๙๗
97

วา “อึดอัดหนอ ๆๆๆๆ” ไปเรื่อยๆจนกวาอาการอึดอัดจะดับ
ไป แลวดึงจิตกลับมาสูองคภาวนาเดิม ผูใดทำตามโดยไมสงสัย
คือไมประพฤติเปนน้ำชาลนถวย และเอาความเพียร เอาสัจจะ
มาเปนแรงสนับสนุนไดแลว ปญหาดังกลาวจึงจะหมดไปได

๔๒. กึ่งนั่งกึ่งนอน
คำถาม
ผมยังมีขอสงสัยในคำตอบของอาจารยครับ
๑. ผมมีปญหาความสงสัยในการนั่งสมาธิครับ ผมนั่ง
สมาธิแลว ลำตัวผมจะเอนลงเรื่อยๆ จนตองนอนลงกับพื้นเคย
ฝน อดทน ใหลำตัวเอนลง แลวจับจิตที่แผนหลังวาเกิดอะไร ก็
รูสึกกำลังเกร็งไมมาก และเฝาดูตอไป ลำตัวก็คางลอยๆ กึ่งนั่ง
นอน เหมือนจะนอนแตไมนอนลงไป เพราะ ลำตัวลอคอยู จนสัก
พักก็นอนลง ผมก็ไมแนใจวา ควรจะกำหนดจิตในทานั่งขัดสมาธิ
ตอ หรือ จะนอนทาศพ เหมือนโยคะ แลวจับลมหายใจดีครับ ?
คำตอบ
(๑). ขณะตัวเอนลง ใหกำหนดวา “เอนหนอๆๆๆๆ” ไป
เรื่อยๆ จนกวาอาการเอนลงของรางกายดับไป แลวดึงจิตกลับ
มาสูองคบริกรรมเดิมที่ใชอยู

98 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๙๘

๔๓. ลำบากมาก
คำถาม
๑. อาจารยครับ ผมไมเขาใจคำวา “ดึงจิต” และ “องค
บริกรรมเดิม”
...... “ดึงจิตกลับมาสูองคบริกรรมเดิม”.......
ผมเขาใจดังนี้ครับ เมื่อนอนไปแลวก็กำหนดจิต วา
วิญญาณของเราอยากกลับมานั่ง
[ผมพยายามนึงถึงขันธหา ถาใชคำผิดรบกวนอาจารย
ชวยแกไขใหดวยครับ]
ก็กำหนดอยากนั่งหนอ อยากนั่งหนอ เมื่อนั่งแลวก็นั่ง
ใหหลังตรงกำหนดที่ทองพองยุบเหมือนเดิมใชไหมครับ
๒. อาจารยครับ ผมไดสนทนากับนักปฏิบัติบางทาน
ซึ่งเขาไดผานการภาวนามา สิ่งที่เขาปฏิบัติ คือ ภาวนาละเอียด
มากครับ เชน จะทานขาว อยากทานหนอๆๆ มือจับชอนหนอๆ
ๆๆ จึงจับชอน ชอนเย็นหนอๆๆๆ ยกแขนหนอ เหยียดแขน
หนอ ..... อาหารถึงปาก รูรสเผ็ด[เวทนา]หนอ....[สังขาร]อาจ
ปรุงแตงไมชอบหนอ แตฟงดูแลวนาจะคลายที่ อาจารยเคย
บรรยาย ครับ[อาจารยเคยบรรยายไววาตอนอยูกับทานเจาคุณ
โชดก เวลาจะทานขาวคำนึง ลำบากมาก] แตอาจารยไมไดให
รายละเอียดวาลำบากมากคืออะไร ผมเขาใจวาลำบากเพราะ
ตองฝกอยางที่นักปฏิบัติผูนั้นทำครับ สิ่งที่ผมปฏิบัติก็ทำบางถา

๙๙
ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : 99

การงานไมไดรีบก็จะภาวนา แตไมทุกขั้นตอนเทานักปฏิบัติผูนั้น
หรือบางครั้งก็แคกำหนดรูวาขณะนั้นเกิดอะไร กำลังทำอะไร
เชน เขาปาก[ผิวกายในปากสัมผัส รับรูสัมผัส] จะเริ่มเคี้ยว[ก็รู
วาใจวิญญาณ อยากเริ่มเคี้ยว] ผมควรจะทำอยางไรดีครับ จะ
ไดมีแนวทางเหมือนเสาใหยึดเปนหลักครับ
กราบขอบพระคุณครับ
คำตอบ
(๑). ไมกำหนดตั้งทานั่งสมาธิและนอนทาศพ ขณะที่
รางกายกำลังเอนลง ตองกำหนดวา “เอนหนอๆๆๆ” ไปเรื่อยๆ
จนกวาการเอนลงของรางกายจะดับไป เมื่อการเอนตัวลงดับ
ไป รางกายยังคงนั่งอยูในทานั่งสมาธิเหมือนเดิม
คำวา “ดึงจิต” หมายถึง เอาจิตกลับมาสูการบริกรรม
ดังที่ทำอยูในครั้งแรก
คำวา “องคบริกรรมเดิม” หมายถึง กรรมฐานที่นำมา
ใชเปนองคภาวนาในครั้งแรก เชน ใชคำภาวนาวา “พุท-โธ” นั่น
หมายถึง องคบริกรรมเดิม
(๒). คำวา “ลำบากมาก” หมายถึง ตองเอาจิตจดจอ
อยูกับทุกอิริยาบถที่กำลังจะเกิดขึ้น ดังนั้นผูถามปญหา ตองทำ
ตามครูผูสอนกรรมฐาน ใหไดทุกอยางตามที่ครูสอน ผูปฏิบัติ
ธรรมที่ไดมรรคผลกาวหนา เขาไมคิดอะไรอื่น เพียงแตทำตาม
ที่ครูบอกเทานั้น

100 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๑๐๐

๔๔. ทุกขเพราะเห็นผิด
คำถาม
กราบเรียน อาจารยสนองที่เคารพ
หนูไดมีโอกาสไปปฏิบตั วิิ ปส สนากรรมฐานมาเมือ่ อาทิตย
ที่ แลว จริงๆตัง้ ใจวาปนีจะ
้ ไปอยูแล
 วแตมีทุกขทางใจเกิดขึน้ จาก
ความพรัดพรากในคนที่รักอยางกะทันหัน (จากเปน) จึงเรงหา
เวลาไปทันทีทันใด ในขณะที่อยูที่นั่น ๗ คืน ๘ วัน ก็มีความสงบ
เกิดขึ้นบาง แตการปฏิบัติไมไดกาวหนาเหมือนคนอื่น เชน มี
อาการฟุง คิด อยูขณะ
 เดินจงกรมอยูเนื
 องๆ ขณะนัง่ สมาธิก็ไมมี
สภาวะใดเกิดขึ้นเปนพิเศษ อาการเหน็บชาที่ขาก็มีบาง แตไมได
รูสึกปวดทรมานเหมือนที่คนอื่นรูสึก อาการใดๆที่แสดงวาเปน
วิปสสนานุสากิเลส ก็ไมเกิด หลังจากออกจากคอรสปฏิบัติกลับ
มา ก็ไมไดรูสึกโปรงโลงเบาสบายอยางที่อาจารยผูสอนบอกไว
วาควรจะเกิด เรียกไดวากลับมาเศราโศกเหมือนเดิม
เหตุแหงทุกขนี้เกิดมาเปนครั้งที่สองแลวกับคนๆเดิม
อาการทรมานใจยังมีอยูไม
 ตางจากครัง้ แรก สถานการณทีเกิ
่ ดก็
ไมมความ
ี แตกตางกันเลย ทำใหหนูมีคำถามในใจวาหนูไปทำกรรม
ใดไวกับเขามากมายขนาดไหน ความทุกขจึงไมเบาคลายซักที ทุก
บัลลังคทีนั่ ง่ หนูก็อุทศิ สวนกุศลใหเขา ทุกเชาเย็นทีสวด
่ มนตขณะ
ปฏิบัติก็แผเมตตาใหดวยความตั้งใจที่จะ อโหสิกรรมตอกันทุก
ครั้ง หนูตั้งจิตอธิษฐานวาขอใหเกิดปญญาแกหนูเพื่อที่หนูจะได

๑๐๑
ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : 101

ประจักษเห็นการ เกิดดับของทุกสิ่ง เพื่อที่จะไดมองเห็นอนิจจัง
ของทุกขครั้งนี้เชนกัน
ทำไมหนูถึงรูสึกวาตัวเองเปนพวกชอบจมอยูกับความ
ทุกขแหง รัก น้ำตาเออทนไดงายแคคิดถึงความทุกข ลึกๆ
เหมือนสงสาร สมเพชตัวเอง ทั้งๆที่ก็มีชีวิตดานอื่นๆที่ดีไม
นอย ไมวาจะเปนสุขภาพ การงาน ครอบครัว พอแม พี่นอง
ทำอยางไรจึงจะเปนผูมีจิตใจเขมแข็งเบิกบาน หนูมีโอกาสได
ทำบุญเสมอในหลายรูปแบบ เมื่อมีความไมสบายใจก็อาศัยการ
ทำบุญเปนทางออก
หนูควรจะตองปฏิบัติตัวอยางไรเพิ่มเติมเพื่อใหการพน
ทุกขทางใจเปนไปไดเร็วขึ้น ขอขอบพระคุณในความกรุณาของ
อาจารยเปนอยางสูงคะ
คำตอบ
หากผูถามปญหาประสงคทำใหปญหาหมดไป ควรนำ
ตัวเองไปพิจารณาอสุภะ (Life Museum) ที่วัดพระบาทน้ำพุ
จังหวัดลพบุรี แลวจะรูวาตัวเองเห็นผิด ที่เอาจิต
ไปผูกติดเปนทาสอยูกับสิ่งที่ตาเห็นวางาม ซึ่ง
ไมมีอยูจริงแท พิจารณาดูซากศพที่หอยแสดง
ไว จนเกิดเปนความเห็นถูกตามธรรมขึ้นแลว
ผูถามปญหา ยอมตาแจง เห็นความทุกขใจที่
เกิดขึ้น เปนเพราะเราโงเอง ... ขออภัยพูดตรง

102 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๑๐๒

๔๕. ปฏิบัติธรรมใหถูกทาง
คำถาม
กราบเรียนพระอาจารย
(ขออนุญาติเรียกพระอาจารยนะคะเพราะหนูถือวาทาน
เปนผูสอนหนูใหรูถึงธรรมะ) หนูไดมีโอกาสไปเขารวมกิจกรรม
แสดง ธรรม ครั่งที่ ๑๗ ณ หอประชุม ธรรมศาสตร หลังจาก
กลับมาก็รูส กึ วาตนมีสติขึน้ มามาก จากทีคื่ อทำอะไรแลวก็ยึดติด
ไปกับทุกสิ่งทุกอยาง แตเดี๋ยวนี้หนูปลอยวางขึ้นเยอะ และหนู
ก็เคยคิดเลนๆวาถาวันนึงหนูนั่งสมาธิ กำหนดจิต แลวหนูจะมี
โอกาสไดเจอกับทานทางจิตหรือไมคะ มันทำไดจริงหรือไม แลว
ทานมีสิ่งไดพอที่จะแนะนำหนูไดบางคะ
กราบขอบพระคุณ
คำตอบ
การปฏิบัติธรรมที่ถูกทางคือ ปฏิบัติสมถภาวนา แลว
จิตตองตั้งมั่นเปนสมาธิ ปฏิบัติวิปสสนา แลวจิตตอง
เกิดปญญาเห็นแจง ผูมีปญญาเห็นแจง เห็น
สรรพสิ่งเกิดแลวดับ สรรพสิ่งจึงไมใชตัวตน
แทจริง หรือคือไมมีอยูจริง จิตปลอยวาง
สรรพสิ่ง จิตเปนอิสระจากสรรพสิ่ง อยาง
นี้จึงจะเรียกไดวา ปฏิบัติธรรมถูกทาง

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๑๐๓
103

๔๖. ผูไมหวังเกิดอีก
คำถาม
กราบสวัสดีทานอาจารยคะ
๑. ใจของหนูไมหวังเกิดอีกแลวถามีบารมีพอทีจะ
่ ปฎิบตั ิ
ใหถึง เพราะหนูเห็นทุกขของการเวียนวายตายเกิดแลว การ
ผูกพันในคน ในพอ แม พี่นอง สามี ลูก มีแตหวง แตหนูโชดดีที่
เกิดมาเปนเด็ก กำพรา พอ แม บุญธรรมนำมาเลี้ยง ชีวิตที่ผาน
มาหนักไปในทางทุกข ชวง อายุ ๓๐ ไดฝกปฎิบัติกรรมฐานและ
ศึกษาธรรม ปที่ผานไดนั่งกรรมฐานนั่งสมาธิผานไปสักครู เห็น
ถึงขอที่ทำใหเราตองผูกพัน คือศีลขอ ๓ ระหวางหญิงและชาย
ผานไปเห็นถึงการปฎิสนธิเด็กที่กำลังเกิดเปนเหมือนตัวลูกออด
ผานไปอีกหนอย เห็นการแก และตายจากนัง่ พยายามพิจารณาใน
สมาธิ ไมสามารถหยุดการรองไหได รองแบบสะอึกสะอืน้ มากๆ
อยากถามทานอาจารยวาสิง่ ทีหนู
่ เห็น และไดรับรูนั น่ มันเปนการ
ปฎิบัติที่ถูกทางเปลาคะ
๒. การทำอานาปานสติไปสักครูในเกิดความสงบแลว
คอย ภาวนา พุธโธ นี้ถูกตองใชไหมคะ เคยไปปฎิบัติวัดอัมพวัน
มา จะไมถนัด หยุบหนอ พองหนอ แตจะชอบเดินจงกรมมากคะ
ชวยแนะนำหนูดวยคะ
๓. แลวถาเรารูคูของเราอยูในสถานะเปนพระปฎิบัติดี
ปฎิบัติชอบ ทำใหเราดวงตาเห็นธรรม แตเราไมมีจิตใจที่จะทำให

104 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๑๐๔

ทานไมไดสรางบารมีตอ เพราะชาตินีเรา
้ ไมหวังเกิดและพูกพันกับ
ใครอีกแลว ตางคนปฎิบัติมรรคผลนิพพานไดหรือเปลา แลวทำ
อยางไรถึงจะกาวผานไปไดคะ
๔. ปกติจะชอบไปไหนมาไหนคนเดียว หรือทำบุญกับ
เพื่อนที่ปฎิบัติดวยกัน แตรูสึกเสียใจมากเมื่อไมกีวันมานี้ ปกติ
จะไปทำบุญดวยกันในกลุม มีบางที่ที่เราไปแลวเราก็มาเลาให
เคาฟง มีบางที่ที่เราชวนแลวไมมีใครไปเพราะไมอยากไป แต
เวลาเคาชวนเราไป เราไมอยากไปแตตองไป เพราะวาไมอยาก
ขัดเคา เพราะถาเราไมไปเคาก็จะไมไดไปสรางบารมีบาง ที่เรา
ชวนเคาดวยคำพูดแบบไมไดคิดวาจะยัดเยียดใหเคา เราพูดวา
เธอไปสิ ดีนะ ดีนะ แลวเราก็เลาใหเคาฟง แตเคากลับบอกเรา
วาบางที่เราพูดเหมือน บังคับจัง เคาก็ยกตัวอยางวา เพื่อนเคย
พูดวาของดีจริงไมตองโฆษณาหรอก เคาบอกวาถาอยากไปพูด
แลวไปเอง หนูรูสึกวาหนูไมไดตั้งใจที่จะพูดแบบซ้ำกันแคเลาให
ฟงไมไดรูสกึ วา เคาตองไป แตถาไปดวยกันก็ดีจะทำบุญดวยกัน
พูดเพราะกำลังเบิกบานในบุญทื่ไปทำมา
รบกวนถามอาจารยคะ ถาเปนแบบนี้ทำอยางไรเพื่อน
สนิทมากปฎิบตั ธรรม
ิ ดี ปฎิบตั ธรรม
ิ ชอบ แลวควรขออโหสิกรรม
ใหเคาเปลาคะ เพราะเคาไมรูวาเราเสียใจมากแลวรองไห การที่
ทำใหคนจิตใจกำลังเบิกบานในบุญมา เคาจะบาปหรือเปลาคะ
รบกวนดวยคะ

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๑๐๕
105

คำตอบ
(๑). สิ่งที่ผูถามไดเห็นและไดรับรู นั่นคือสิ่งที่ผูกมัดใจ
สัตวไมใหพนจากกามภพ ซึ่งยังตองเสวยความทุกขที่เกิดจาก
กาม ผูใดปรารถนานำพาชีวิตใหพนไปจากความทุกข ตองไม
เอาจิตเขาไปเปนทาสของสิ่งที่เห็น ตรงกันขาม ตองพัฒนาจิต
(วิปสสนาภาวนา) จนเกิดปญญาเห็นแจง แลวใชปญญาเห็น
แจงกำจัดสังโยชนสามตัวแรก (สักกายทิฏฐิ วิจิกิจฉา สีลัพพต
ปรามาส) ใหหมดไปจากใจไดเมื่อใดแลว จึงจะถือไดวาปฏิบัติ
ธรรมถูกทาง
(๒). การพัฒนาจิต (สมถภาวนา) ใหตั้งมั่นเปนสมาธิ
ดวยการกำหนดลมหายใจเขาวา “พุท” กำหนดลมหายใจออก
วา “โธ” เรียกการปฏิบัติเชนนี้ อานาปานัสสติ หรือนิยมเขียน
วา อานาปานสติ การปฏิบัติสมถภาวนาใหจิตตั้งมั่นไดเร็วและ
ยาวนาน ตองเลือกบทกรรมฐานที่เหมาะกับจริตของผูปฏิบัติ
( ๓ ) . ผู ใด ปฏิบัติ ธรรม จน สามารถ กำจัด สังโยชน หา
(สักกายทิฏฐิ วิจิกิจฉา สีลัพพตปรามาส กามราคะ และปฏิฆะ)
ไดแลว ผูนั น้ ยอมมีจิตเปนอิสระจากใครผูใด
 ตรงกันขาม มีจิตมุง
ตรงสูความพนไปจากทุกขทั้งปวง ฉะนั้นผูปรารถนานำพาชีวิต
ไปในแนวนี้ ตองพัฒนาปญญาเห็นแจงใหเกิดขึ้น แลวใชปญญา
เห็นแจงกำจัดสังโยชนทั้งสิบตัวใหหมดไปจากใจ โดยมีอิทธิบาท
๔ เปนเครื่องสนับสนุน
(๔). ปญหานี้แกไขได โดยพัฒนาตัวเองใหมีศีล มีธรรม
คุม ครองใจ คนทีเข
่ ามาใกลและสนทนาดวยยอมเกิดศรัทธา เมือ่

๑๐๖
106 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m

ความศรัทธาเกิดขึน้ แลว และเขาเปดทางใหเราชวนเขาไปทำบุญ
ดวย เมื่อนั้นเราจึงมีสิทธิ์ชักชวนเขาไปทำบุญโดยไมตองพูดซ้ำ
เมื่อชวนแลว เขาจะไปหรือไมไป เปนสิทธิของเขา ผูรูจริงไม
เซาซี้ หรือบังคับใจใหเขาตองไปดวย ผูใดไมสบายใจถือวาผูนั้น
มีบาปเกิดขึ้น เชนเดียวกัน ผูใดเอาจิตไปคิดในเรื่องของคนอื่น
แลวทำใหตัวเองไมสบายใจ ผูนั้นมีบาปเกิดขึ้น

๔๗. สิวบนใบหนา
คำถาม
กราบเรียน อาจารย ดร. สนอง ครับ
ผมมีคำถามเกี่ยวกับราคจริตที่แกไมหายครับ เดิมผม
เปนคนหนาตาพอใชได ผูใหญเห็นมักเมตตา เพศตรงขามก็พอ
มีมาสนใจครับ แตมาวันหนึ่ง โรคสิวบนใบหนาก็เกิดขึ้นจนถึง
ปจจุบัน เรื้อรังมา ๔ ปแลวครับ แรก ๆ ก็รักษาโดยไปหาหมอ
แตผมวามันเรื้อรังมานาน จนคิดวาอาจเปนโรคเวรโรคกรรม
ก็ได ผมพอจะทราบวาวิธีหนึ่งคือปลงใหไดจึงหัน
มาสนใจธรรมะ แตจิตยังทุกขอยูเหลือเกิน
บางวันจิตไปยึดจนนั่งสมาธิไมได ผมจึง
ขอ ความ กรุณา อาจารย ชวย หา หนทาง ที่
ถูก ตอง และ ถูก ตรง ให อาการ ทุ เลา หรือ
หายขาดไดก็จะขอบพระคุณอยางสูงครับ

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๑๐๗
107

ผมเองยังไมทราบดวยตนเองจริง ๆ วาสวรรคนรกมี
จริงหรือไม หากมีจริงผมขอบุญที่ทำมาในอดีต ปจจุบัน และที่
จะทำในอนาคตชวยสงผมไปใหไดพบกับอาจารยสักครั้งจะบน
โลกมนุษยหรือสวรรคก็ตาม และหากวันนั้นราคจริตของผมยัง
ไมหมดไป ขอใหไดฟงธรรมจากอาจารยจนจิตไมยึดกับรูปอยาง
นี้ดวยเทอญ สาธุ
ขอกราบขอบพระคุญอยางสูงยิ่งครับ
คำตอบ
วิธีแกปญหาไดอยางถูกตรงที่สุด คือ ปฏิบัติธรรม
(วิปสสนาภาวนา) จนเกิดปญญาเห็นแจง แลวใชปญญาเห็นแจง
พิจารณาขันธ ๕ (รูป เวทนา สัญญา สังขาร และวิญญาณ) จน
เห็นวา เปนไปตามกฎไตรลักษณจริง เมื่อขันธ ๕ ดับ รางกาย
ไมมีตัวตนไมมี ใบหนาของตัวก็ไมมี เมื่อหนาของตนไมมีอยูจริง
สิวบนใบหนา ยอมไมมีตามไปดวย ผูใดเห็นแจงเชนนี้ ปญหา
เรื่องสิวขึ้นที่ใบหนา ยอมไมเขามากวนใจ คือ หายขาดอยางสิ้น
เชิง
ผูใดปรารถนาเห็นนรก ปรารถนาเห็นสวรรค ผูนั้นตอง
พัฒนาจิต จนตั้งมั่นเปนสมาธิแนวแน (อัปปนาสมาธิ) หรือเรียก
วา สมาธิระดับฌาน เมื่อถอนจิตออกจากฌาน แลวอธิษฐานขอ
เห็นนรก ขอเห็นสวรรค ตาทิพย (ทิพพจักขุ) ยอมสัมผัสกับสิ่งที่
ปรารถนานั้นได ... พิสูจนไหมครับ

๑๐๘
108 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m

และเชนเดียวกัน ปรารถนาพบกับอาจารย ของตัว
ตองทำเหตุใหตรง คือ เอาศีล ๕ คุมใจ และมีสัจจะคุมใจอยูทุก
ขณะตื่น แลวอธิษฐานขอพบอาจารยของตัวเอง เมื่อใดที่เหตุ
ปจจัยลงตัว ความสมปรารถนายอมเกิดเปนจริงได

๔๘. ชอบคิดในสิ่งไมดี
คำถาม
อยากสอบถามปญหาธรรมกับ อาจารยดร.สนอง วรอุไร
ครับ
อยากสอบถามปญหาเกี่ยวกับความคิดครับ คือผมมี
ความทุกขที่เกิดจากความคิด คือผมชอบปฏิบัติธรรมไหวพระ
สวดมนต และพยายามคุมความคิดใหคิดแตในสิ่งที่ดี ๆ แต
ควบคุมไมคอยไดคือ จิตชอบคิดในสิ่งที่ไมดีในสิงที่ไมอยากคิด
พอคิดในสิ่งที่ไมดี จิตก็ไปพะวงกับความคิดที่ไมดีเหลานั้นเชน
กลัวบาปกับความคิดนั้นทำให ฟุงซานไปใหญ กวาจะกลับมาได
ก็หาวิธีแกตั้งนาน
อยากถามอาจารยวา ถาเราคิดในสิ่งที่ไมดีซึ่งเราไม
อยากคิดแตควบคุมไมทันทำใหคิดเลยเถิดไป เราจะบาปกับ
ความคิด ที่ไมดีเหลานั้นมากไหม และจะมีวิธีการแกไขอยางไร
ใหคิดแตในสิ่งที่ดีๆ และเปนบุญ ครับผม
ขอบคุณ อาจารย ดร.สนอง วรอุไร มากครับ

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๑๐๙
109

คำตอบ
บาป มาก หรือ บาป นอย ขึ้น อยู กับ ความ ยาวนานของ
ความคิดไมดี ถาคิดไมดียาวนานมาก ก็บาปมาก วิธีแกไขคือ ทุก
ครั้งที่ความคิดไมดีเกิดขึ้น ตองบริกรรมวา “คิดหนอๆๆๆๆ” ไป
 ปญหาไมทำตัวเปน
เรือ่ ยๆจนกวาความคิดไมดีจะดับไป หากผูถาม
น้ำชาลนถวย มีสัจจะ มีความเพียร ทำตามคำชีแ้ นะ ความสำเร็จ
ในการแกปญหาคิดไมดี ยอมเกิดขึ้น

๔๙. สีลัพพตปรามาส
คำถาม
กราบเรียนทานอาจารย ดร.สนอง วรอุไร ทีเคารพ

อยาง
สูง
เรื่อง สี ลัพพต ปรามาส เทา ที่ กระผม ทราบ จาก ทาน
อาจารย และตามบทความทั่วไป คือความยึดมั่นถือมั่นอยูในสิ่ง
์ อศีลพรตภายนอกพระพุทธศาสนา ในเรือ่ งนีกระผม

ศักดิส์ ทิ ธิหรื
มีความไมมั่นใจในเรื่องการกราบไหวอยาง เชน การเขารวมพิธี
ไหวศาลหลักเมือง หรือไหวรูปปน บุคคลสำคัญตางๆ ในบานเมือง
กระผมขอรบกวนใหทานอาจารยกรุณาใหความกระจางในเรือ่ งนี้
ดวยครับ วาเราไหวอะไร ถาจำเปนตองไหว ตองทำอยางไร
กระผมขอกราบขอบพระคุณ ทานอาจารย ดร.สนอง
เปนอยางสูงครับ

๑๑๐
110 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m

คำตอบ
สีลัพพตปรามาส เปนกิเลสตัวหนึง่ ทีผู่ กมัดใจ (สังโยชน)
สัตวบุคคล ใหเวียนตาย-เกิดในวัฏสงสาร ซึง่ อริยบุคคลสามารถ
เวนไดแลวคือ
๑. ไมประพฤติตนเหมือนอยางโค (โควัตร) คือ กินหญา
แลวคิดวาเปนทางนำพาชีวิตเขาถึงวิมุตติธรรม
๒. ไมประพฤติตนเปนเหมือนอยางสุนขั (กุกกุรวัตร) คือ
กินอาหารสกปรก เสพกาม และทองเที่ยวไปในที่ตางๆ แลวคิด
วาเปนทางนำพาชีวิตเขาถึงวิมุตติธรรม
๓. ไมประพฤติตน นุงลมหมฟา (ชีเปลือย) อดอาหาร
มีกินบาง ไมกินบาง แลวคิดวาเปนทางนำพาชีวิตเขาถึงวิมุตติ
ธรรม
๔. ไมประพฤติกสิณภาวนา จนสามารถเขาฌานสมาบัติ
ไดเพียงอยางเดียว แลวคิดวาเปนทางนำพาชีวิตเขาถึงวิมุตติ
ธรรม
๕. ไมประพฤติสวดมนต ออนวอนผูมี อำนาจยิง่ ใหญ คือ
พระเจาผูสรางโลก ใหประทานความสุขที่เปนนิรันดรให
ตรงกันขาม ปุถุชนที่ประกอบพิธีกรรม กราบไหวบูชา
สิ่งศักดิ์สิทธิ์ เชน รูปปนของบุคคล ศาลหลักเมือง ไมเรียกวา
เปนสีลัพพตปรามาส เพราะมิไดปรารถนาความหลุดพน แต
เรียกวาเปนการแสดงความเคารพกราบไหว บูชาผูที่ควรบูชา
ซึ่งถือวาเปนมงคลชีวิต (ปูชา จะ ปูชะนียานัง เอตังมัง คะละ
มุตตะมัง)

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๑๑๑
111

๕๐. แมแทกับแมบุญธรรม
คำถาม
กราบเรียนอาจารยสนองที่เคารพอยางสูง
เรียนถามคะ วาระหวางแมผูใหกำเนิดซึ่งเลี้ยงลูกไดแค
๓-๔ เดือน แลวลูกก็ตองระหกระเหเรรอนไปตามบานญาติและ
ไมใชญาติ มาประมาณ ๖-๗ ป แลวแมบุญธรรมซึ่งเปนพี่สาว
ของพอรับมาเลี้ยง สงเสียอยางดี แตระหวางที่เราเติบโตอยู
กับแมบุญธรรม แมแทๆมารบกวนบีบคั้นตลอด ซึ่งหนูเกลียด
แมตัวเองมากๆ และไมเคยเรียกแมจะเรียกนามาตลอด ตอนที่
แมเเทๆมีหนู แกอายุแค ๑๔-๑๕ ป แมของหนูคนนี้เปนผูหญิงใจ
รายมากๆ เเกมีลูกของตัวเองดวย แตลูกทิ้งไมดูแล ไมสงเสีย
สามีตาย ชีวิตย่ำแยมากๆ พอหนูเห็นอยางนั้นก็อดที่จะสงเสีย
ไมได แบบไมเต็มใจ แถมยังตองสงเสียลูกของนองชายคนละ
พออีก สวนแมบุญธรรมหนูไมเคยตองสงเสียหรือวาชวยเหลือ
อะไรเลย ตัวหนูเองมาทุมใหกับแมแทๆ ตัวของแมแทๆ แก
ทำกรรมไมดีเยอะมากๆ ชวง ๔-๕ ปมานี้ กรรมเริ่มตามสนอง
แลวคะ ตัวเองเปนเบาหวาน แลวตามมาหลายๆโรค ที่สำคัญพา
คนและลูกสาวตัวเองไปทำแทง ๓-๔ คน สวนตัวแก ตอนนี้เปน
มะเร็งมดลูกระยะที่สอง ตัดมดลูกและตอมน้ำเหลืองซึ่งแผลไม
ติดน้ำเหลืองไหลเต็มทอง หนูก็ไมรูจะชวยยังไง ไดแคแนะนำให
สวดมนตนั่งสมาธิ ตัวแกทรมานมาก หนูพยายามจะใหกำลังใจ

๑๑๒
112 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m

ตัวเองวา เราทำบุญเพื่อสรางบารมีสรางบุญใหกับตัวเองเพื่อ
จะไดพาติดตัวไปชาติหนา แมบุญธรรมเราไมคอยไดชวยเหลือ
หรือตอบแทนบุญคุณเลย เพราะตัวหนูเองอยูเมืองนอก สวน
แมแทๆหนูสงเงินไปทั้งรักษา กินอยู สงเด็กเรียน ๒ คน (คือลูก
ของนองชายคนละพอ เรียนม. ๒ นอกจากสงเสริมเรื่องเรียน
แลว หนูใหเด็กบวชเณรตอนปดเทอม สวนชวงเรียนใหสวดมนต
นั่งสมาธิ เชา-เย็น อีกคนนองสาวคนละเเมเรียนพยาบาล)สวน
ตัวหนูเองไมมีเหลือเทาไหร ไมมีสงใหแมบุญธรรมเลย แตทานก็
ไมเคยเดือดรอนเรื่องเงิน อาจจะปหนึ่งสักครั้งสองครั้ง
ปญหาของหนูทีคิ่ ดมาตลอดคือ หนูเปนคนอกตัญู คน
ทีเลี
่ ย้ งเรามาเราไมเคยตอบแทนบุญคุณ สวนคนทีไม
่ เคยดีกับเรา
แตเปนผูกำเนิด เราตองมาสงเสียชวยเหลือ หนูคิดบางครั้งวา
ทำไมเราไมเปนคนใจดำนะ นาจะมองขามไปเหมือนคนใจราย
แกถูกลูกทิ้งเพราะแกเปนแมที่ใจรายมาก(เลี้ยงลูกดวยมือดวย
เทา แลวอางวา รักลูก)เปนครอบครัวมิจฉาทิฐิทั้งครอบครัว
่ สงเสียใหแมผูให

อยากจะถามอาจารยคะ บางครัง้ ทีหนู
กำเนิด ไมคอยเต็มใจนัก หนูคงไมไดบุญใชไหมคะ สงเงินที หมื่น
ถึงหาหมืน่ เงินขนาดนีบาง
้ ครัง้ ทำใจไมไดคะ ตัวเองใชไมถึงหาพัน
ตอเดือนเลย ทอคะ แตพอคิดบวก วาดีเหมือนกัน เขาอยูเขามา
เพือ่ ใหเราสรางบารมี แตจะไมไดบุญก็ตรงไมยินดีในตอนกอนทำ
ขณะทำ แตพอเห็นผลเปนยินดีหลังทำ
ขอขอบพระคุณอยางสูงคะ

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๑๑๓
113

คำตอบ
แมผูให
 กำเนิดชีวติ แมจะไมไดเลีย้ งดูลูกก็ถือวา เปนผูมี
คุณ ใหเราไดรูปนามมาใชสรางบุญสรางบารมี การดูแลแมผูให
กำเนิดดวยการสงเงินใหใช ถือวาเปนความกตัญูกตเวทีอยาง
หนึ่งที่ลูกสามารถทำได แตกอนที่จะสงเงินให ตองมีศรัทธาวา
แมเปนผูมี บุญคุณใหชีวติ แกเรา ขณะสงเงินตองสงใหดวยความ
ตั้งใจ และเมื่อสงเงินใหแมแลวมีความสบายใจ ถาทำไดอยางที่
กลาวมานี้ถือไดวา ผูถามปญหาไดสรางและสั่งสมบุญเต็มรอย
ใหกับตัวเองแลว
สวนแมที่อุปการเลี้ยงดูเรามาจนเติบใหญ หากลูกเลี้ยง
หวังความเจริญในชีวติ ตองประพฤติตอบแทนคุณแมเลีย้ ง ดวย
การทำตัวเปนคนดี มีศีล มีธรรมคุมครองใจ ทำใหทานสบายใจ
ดวยทำตัวใหมีชีวติ มัน่ คง ก็ถือไดวาเปนการตอบแทนอุปการคุณ
ทานแลว
เรื่องวิบากกรรมของแมผูใหกำเนิด ทาน
เปนครูสอนลูกไมใหทำอยางทาน แลวเราจะไม
วิบัติ เชนทาน ฉะนั้นจง ดู เรื่อง นี้ ให ออก ชวย
เหลือเทาที่สามารถชวยได เรื่องใดชวยไมได
ตองปลอยวาง โดยถือวาเปนผลของอกุศล
กรรมทีท่ านทำของทานเอง ผูรู ใน
 พุทธศาสนา
ประพฤติเชนนี้

114 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๑๑๔

๕๑. ณ ปาวาลเจดีย
คำถาม
กราบสวัสดีครับครูสนอง
ผมไดอานคำตอบชี้แนะของครูที่มีคามหาศาลตอการ
ปฏิบัติธรรมของผม ผมยังมีความสงสัยตอไปวา
๑. “การยางกาวของเทา หากผูถามปญหาเอาจิตไป
จดจออยูกับการกาวเดิน หรือมีจิตจดจออยูกับอิริยาบถยอย
อื่นใด ถือไดวาเปนการเจริญสติ” ครูสนองหมายถึงหากผมจะ
เดินดวยจังหวะปกติ แตใจผมจดจอกับบทสวดระหวางเดิน ผม
ก็สามารถเจริญสติทำสมาธิไดใชไหมครับโดยที่ผมไมไดกำหนด
อิริยาบถในการเดินเลย ถือเปนการเจริญสติหรือไมครับ ผมไม
เคยเดินจงกลมเปนจริงเปนจัง ผมชอบเดินจังหวะปกติมากกวา
ผมเปนคนชอบเดินมากๆ เดินไดนานๆ เดินวนไปมาในที่แคบๆได
หรือแมกระทั่งเดินวนเปนวงกลมปด ผมชอบเดินเมื่อผมจะใช
ความคิด ผมผิดปกติจากคนอื่นไหมครับ
๒. เพราะหลังจากภาระการงานเสร็จสิ้นลง ผมจะใช
เวลาวิ่งมากแมกระทั่งวายน้ำ ประมาณ ๑ ชั่วโมง โดยเฉพาะวิ่ง
ผมวิ่งเปน ๑๐ กิโลเมตร ผมจึงสามารถทองบทสวดฯ ไดหลาย
จบ ผมเปนคนชอบออกกำลังกาย โดยหากผมไมโหลดไฟลเสียง
มาฟงในมือถือขณะออกกำลังกาย ผมก็จะทองบทสวดระหวาง
กิจกรรมดังกลาวดวย เปนการทำสมาธิอยางหนึ่งไดใชไหมครับ

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๑๑๕
115

๓. ผมไดฟงและอานเรือ่ งอานนท พุทธอนุชา มีตอนหนึง่
กลาววา พระพุทธะเจาตัดสินพระทัยวาจะปรินิพพานที่ปาวาล
เจดีย เมืองไพสาลี กลาวกับพระอานนทวา “หากบุคคลใดไดเจริญ
อิทธิบาท ๔ ประการ และบุคคลนั้นมีความสามารถใหมีอายุยืน
ไดถึง ๑ กัปปหรือมากกวานัน้ ก็จะมีชีวติ ยืนยาวไดสมปรารถนา”
และมีอีกครั้งหนึ่งที่พระองคทรงอาพาธหนัก หลังฉันอาหารที่
นายจุนทะมาถวาย พระองคตรัสวาไดใชอิทธิบาท ๔ จึงสามารถ
ประทังอาการอาพาธได ผมอยากทราบวา ความหมายเปนเชนไร
ครับ ฉันทะ วิรยิ ะ จิตตะ วิมงั สา เกีย่ วของอยางไรกับเหตุการณ
ทั้งสองอยางนี้ครับ หากใชเปนเรื่องการงานผมยังพอเขาใจได
มากกวาครับ ทำไมพระพุทธเจาใชอิทธิบาท ๔ จึงมีผลตอการ
กำหนดชีวิตยืนยาวและการอาพาธไดครับ
๔. ผมสงสัยคำ ๒ คำ คือ กิเลสกับตัณหาครับ ๒ คำ
นี้มีความสัมพันธเกี่ยวของกันอยางไรครับ เห็นคนชอบพูดติด
กันวากิเลสตัณหา ในบทสวดพระธัมมจักร ผมทองใจความแปล
มาไดวา ตัณหาเปนเหตุใหเกิดทุกข แลว ทำไมพระพุทธะองคไม
กลาวถึงกิเลสในสมุทัยครับ
ป.ล. ผมจะเจริญรอยตามครูสนองครับ ผมคิดเชนครู
สนองวาการเดินไมกวาดตามองสิง่ ภายนอกอืน่ มากกวาการเดิน
ตามรอยทางเพื่อไปสูจุดหมายเปนการทำจิตใจใหมีสมาธิไมปรุง
แตง ผมใชวิธีนี้ เพื่อลดละการปรุงแตงโดยตา จนมีวันหนึ่งผม
หยิบเหรียญ ๑๐ บาทเพื่อไปจายคาวายน้ำ (ถัดจากวันที่ลืมของ

๑๑๖
116 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m

ที่สระน้ำนะครับ) แตเพราะผมเตรียมแบกอาหารเม็ดสุนัขแมว
ไปเลี้ยงที่สระ และกระติกน้ำพรอมอุปกรณวายน้ำออกจากรถ
จนผมไมทราบวาทำเหรียญตกตอนไหน ใจคิดวาตกในรถ เลย
ไมสนใจไปหยิบเหรียญใหมมา ผานไป ๑ วัน ๑ คืน เต็มๆ เปน
เพราะ ผม เดินกม หนา มอง แต พื้นนี่ แหละ ครับ ผม เจอ เหรียญ
ของผมตกที่ๆผมจอดรถไวเมื่อวาน หลังจากวายน้ำเสร็จแลว
ผมแปลกใจและดีใจนึกขึ้นไดวาเปนเหรียญเราแนๆ ที่ทำตกไว
เมื่อเย็นวาน ทั้งๆที่ๆตรงนั้นทหารและคนทั่วไปเดินผานไปมา
ขวักไขว แตเหรียญไมหายไป ผมขนลุกนิดหนึง่ เมือ่ นึกขึน้ ได และ
นีคื่ ออานิสงสของการเดินกมหนามองพืน้ หรือไมครับ ผมยังติดใจ
กับตัวเองไมหายทำไมผมถึงตองชอบเดินกมหนามองพื้นหนอ
กราบ ขอบพระคุ ณ คุ ณครู ใน ความ กรุ ณา ธรรม ทาน
เสมอมาตอผมนะครับ
คำตอบ
(๑). ผูใดกาวเดินตามปรกติ แลวเอาจิตไปจดจออยูกับ
บทมนตทีสวด
่ ถือวาเปนการเจริญสติได ผูถาม
 ปญหาเปนคนชอบ
เดิน เมื่อใดที่เดินแลวทำใหจิตเปนสมาธิ สามารถนำกำลังสมาธิ
ไปใชเปนฐานใหเกิดปญญา (ความคิด) ได
คำวา “ผิดปรกติ” หมายถึง ไมเหมือนเดิม หรือไมเหมือน
ที่เคยเปน ถาผูถามปญหาเปนคนชอบเดินแลวคิด ก็ไมถือวาผิด
ปรกติ แตหากนำไปเปรียบเทียบกับคนอื่นที่ไมมีพฤติกรรมเชนนี้
ถือวาผิดปรกติไปจากคนอื่นได

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๑๑๗
117

(๒). อิริยาบถใด เมื่อนำมาใชบริกรรมแลว ทำใหจิตตั้ง
มั่นเปนสมาธิได การนำเอาอิริยาบถนั้นมาใชฝกสมาธิ ถือวาไม
ผิด
(๓). พระพุทธโคดม เปนผูมีอินทรียพละกลาแข็ง เมื่อ
นำเอาอิทธิบาท ๔ มาปฏิบัติดวยใจที่เขมแข็งแลว ยอมสามารถ
ทนตอการอาพาธได แตพระพุทธะรับปากกับมารวาจะนิพพาน
จึงตองเสด็จดับขันธปรินิพพานไป เมื่อมีอายุขัยได ๘๐ ป ทั้งๆที่
สามารถตั้งปรารถนาใหมีอายุยืนยาวถึงหนึ่งกัปได ก็มิไดทำเชน
นั้น ดวยรักษาสัจจะยิ่งชีวิต
(๔). คำวา “กิเลส” หมายถึง สิ่งที่ทำใหใจเศราหมอง
เชน ความโลภ ความโกรธ ความหลง ฯลฯ เมื่อเกิดขึ้นกับใจ
ของผูใดแลว ยอมทำใหใจขุนมัวเศราหมอง ซ้ำรายหากกิเลสทั้ง
สามตัวดังกลาว เขามามีอำนาจเหนือใจ ตายแลวจิตวิญญาณมี
โอกาสถูกพลังของกิเลศทั้งสามนั้น ผลักดันใหไปเกิดเปนสัตว
อยูในอบายภูมิได
สวนคำวา “ตัณหา” หมายถึง ความอยาก หรือความ
ไมอยาก เมื่อเกิดขึ้นกับใจของใครผูใดแลว ผูนั้นยอมมี
จิตขุนมัวเศราหมอง ปฏิบัติธรรมแลวไมสามารถ
เขาถึงธรรมที่ปฏิบัติได ดังนั้นตัณหาจึงเปน
กิเลสชนิดหนึ่งดวยเชนกัน ปุถุชนนิยมพูด
สองคำนี้ติดกันวา กิเลสตัณหา ซึ่งหมายถึง
ตัณหาเปนกิเลสนั่นเอง

๑๑๘
118 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m

อนึ่ง พระพุทธะตรัสไวในเรื่องของปฏิจจสมุปปบาทวา
ทุกขทั้งหลายอันไดแก ทุกขประจำคือ บุคคลมีการเกิดเปนทุกข
มีการแกเปนทุกข มีการตายเปนทุกข และไดตรัสถึงทุกขจร คือ
ความโศก ความคร่ำครวญบนเพอ ความคับแคนใจ ความสิ้น
หวัง ฯลฯ เหลานี้เปนทุกขจรที่เกิดขึ้นกับใจ โดยสรุปแลวกลาว
ไดวา บุคคลมีทุกขทางกายและมีทุกขทางใจ เกิดขึ้นดวยมีความ
ไมรูจริง (อวิชชา) เปนตนเหตุ ฉะนั้นผูถามปญหา พึงนำเอาปฏิ
จจสมุปปบาท มาพิจารณาใหถองแท แลวจะทราบดวยตัวเอง
วา ทำไมพระพุทธองคจึงไมกลาวถึงกิเลสในสมุทัย
การพบเหรียญ ๑๐ บาท ที่ทำตกหลนไว เปนอานิสงสที่
เกิดจากศีล ๕ โดยเฉพาะศีลขอ ๒ ที่ผูถามปญหายังรักษาไวได
รวมกับอานิสงสที่เกิดจากจิตมีสติ

๕๒. อินทรียยังออน
คำถาม
สวัสดีคะทานอาจารย
ดิฉันไดมีความสนใจในเรื่องการปฏิบัติตน เพื่อใหพน
ทุกขและมีความสุขในปจจุบัน และวันหนึ่งดิฉันไดฟงเสียงธรรม
ของหลวงปูชา ทานกลาวคำวา “อินทรียมันยังออนก็พยาม
ปฏิบัติกันตอไป” คำวาอินทรียออนนี้หมายถึงอะไรคะ หมาย

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๑๑๙
119

รวมถึงทั้งรางกายและจิตใจ ของบุคคลนั้นทนตอสิ่งเราตาง ๆ
ไมคอยไดตองตกเปนทาสมัน ดิฉันเขาใจถูกหรือไม เปดอานใน
หนังสือก็ไมเขาใจเพราะบางที่ก็กลาวถึงอินทรีย ๕ พละ ๕ เปน
เรื่องเดียวกันหรือไมคะ
ขอขอบพระคุณทานลวงหนา ที่จะชวยไขขอของใจให
กับผูที่เบาปญญาในเรื่องนี้
คำตอบ
คำวา “อินทรีย” หมายถึง สภาพเปนใหญในการทำ
หนาที่ เชน หูเปนใหญในการไดยิน ตาเปนใหญในการเห็น จมูก
เปนใหญในการสัมผัสกลิ่น ฯลฯ ซึ่งตามที่กลาวนี้หมายถึง
อายตนะภายในหกอยาง (หู ตา จมูก ลิ้น กาย ใจ)
อินทรีย ๕ และพละ ๕ มีความหมายเปนอยางเดียวกัน
คำวา “พละ” หมายถึง กำลังที่ทำใหใจเกิดเปนความเขมแข็ง
มั่นคง ซึ่งธรรมที่เปนฝายตรงกันขามจะครอบงำไมได เชน
ความไมเชื่อ ความขี้เกียจ ความประมาท ความฟุงซาน และ
ความหลงงมงาย ไมสามารถครอบงำ หรือเขา
มามีอำนาจเหนือใจของผูมีศรัทธา มีวิริยา มี
สติ มีสมาธิ มีปญญา (เห็นถูกตามธรรม)
กลาแข็งได ฉะนั้นที่หลวงปูชาพูดวา อินทรีย
ยังออน นั้นหมายถึง พละ ๕ ออนนั่นเอง

๑๒๐
120 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m

๕๓. ควรแกไขอยางไร
คำถาม
เรียน ดร.สนอง วรอุไร
โปรดชี้ทางสวางใหแกชีวิตดวยคะ ทุกวันนี้หนูไดรักษา
ศีล ๕ และพยายามรักษา กาย วาจา ใจ ไมใหทำรายผูใด พรอม
ทั้ง รับใชพระครูบารูปหนึ่ง ฝากตัวเปนลูกศิษยทาน คอยอยู
ชวยงานวัดและทานตลอด นานหลายเดือนแลว แตชีวิตทุกวัน
นี้การปฏิบัติยังไมกาวหนา และ ชีวิตทางโลกก็ยังไมดีขึ้น ทั้งๆที่
พระครูบาทานมีเมตตาจิตที่สูงมากคอยสั่งสอนดวยดีมาตลอด
อยากเรียนสอบถามวาหนูควรแกไข อยางไรดีคะ เพื่อ
ชีวิตทางโลกของหนูจะไดดีขึ้นมากกวานี้ เชน เวลาออกจาก
สมาธิหนูควรอธิษฐานจิต กลาวขอเจริญกาวหนาในหนาที่การ
งาน อยางไรดีคะ
ดวยความเคารพอยางสูง
คำตอบ
สิ่งที่แกไขไดแลวดี คือ พัฒนาจิตตัวเองใหมีคุณธรรม
เหมือนกับที่ครูบาไดทำใหดูเปนตัวอยาง เชนเดียวกันหากผูถาม
ปญหา ประสงคความเจริญในหนาที่การงาน ตองพัฒนาตัวเอง
ใหเปนคนเกงและดี คนเกง คือ คนที่มีความรู มีความสามารถ
เหนือคนอื่น คนดี คือ คนที่มีคุณธรรม สถิตอยูกับใจทุกขณะตื่น
คนที่มีคุณสมบัติเชนนี้ เปนคนที่ประสบความสำเร็จของชีวิต

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๑๒๑
121

๕๔. ทำวิจัยอยูที่ USA
คำถาม
เรียน ดร.สนอง วรอุไร
ผมนายกิตติพงษ พุฒขาว อายุ ๒๔ ป มีคำถามเกีย่ วกับ
เรื่องการปฏิบัติกรรมฐานรบกวนอาจารยชวยตอบดวยนะครับ
คือ ผมสนใจการปฏิบัติกรรมฐานครับและผมก็เริ่มปฏิบัติมาได
สักพักนึงแลว ผมนั่งสมาธิอยางเดียวนะครับไมไดเดินจงกรม
แตไดทราบมาวาการปฏิบัตินั้นควรจะมีอาจารยชวยแนะนำจะ
ไดใหผลเร็วขึ้น และไมหลงทางหรือไมเปนอันตราย แตตอนนี้
ผมกำลังทำวิจัยอยูที่ USA ไมมีอาจารยคอยแนะนำ ก็เลยนั่ง
ปฏิบตั ไป
ิ เรือ่ ย ไมรวู าถูกหรือผิดอยางไรและจะเปนอันตรายหรือ
เปลาครับ และระยะหลังมานี้รูสึกวาตัวเองนั่งไดไมนาน ไมมี
สมาธิเหมือนตอนเริม่ นัง่ ใหมๆ คือ ตอนเริม่ นัง่ ใหมๆ ผมนัง่ ไดเปน
ชัว่ โมง แตระยะหลังมานีนั้ ง่ ไดไมกีสิ่ บนาทีก็ฟุง ซานไปหมดจนนัง่
ไมได ผมควรแกไขอยางไรครับ รบกวนอาจารยใหคำปรึกษาดวย
นะครับ
ดวยความเคารพอยางสูง
คำตอบ
ผู ใด หวัง ความ กาวหนา ใน การ พัฒนา จิต ผู นั้น ตอง
ประพฤติตนใหมีศีลอยูครบและเปนศีลที่บริสุทธิ์ อยางนอยศีล
๕ คุมใจอยูทุ กขณะตืน่ แลวจึงนำตัวเองไปพัฒนาจิตใหมีสติ ดวย

๑๒๒
122 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m

การสวดมนตกอนนอน หลังสวดมนตแลวเสร็จใหเจริญอานา
ปานสติ ดวยการหายใจเขากำหนดวา “พุท” หายใจออกกำหนด
วา “โธ” ใหจิตจดจออยูกับลมหายใจเขา-ออก นานประมาณ ๓๐
นาที หรือมากกวา หลังประพฤติแลวเสร็จ ตองอุทิศบุญกุศลให
กับเจากรรมนายเวรทุกครั้ง การประพฤติไดถูกตรง ยอมทำให
จิตเขาถึงความตั้งมั่นเปนสมาธิ ผูมีจิตเปนสมาธิ ยอมมีความถี่
ของคลืน่ สมองเปนระเบียบ ซึง่ สงผลทำใหมีความจำเพิม่ มากขึน้
การศึกษาเลาเรียนวิชาการทางโลกจึงเขาถึงความสำเร็จไดงาย
ผูใด
 มีศีลทีขาด
่ มีศีลทะลุ มีศีลดางพรอย และไมเอาศีล
มาคุมใจ ความฟุง ซานของจิตจึงเกิดขึน้ เปนธรรมดากับผูนั น้ ผูใด

มีศีลในลักษณะตรงกันขาม ผูนั้นมีจิตเปนสมาธิไดงาย

๕๕. ทำงานในคาสิโน
คำถาม
กราบสวัสดีอาจารย ดร.สนอง วรอุไร
ผม เคย อาน หนังสือ ของ อาจารย เลม ปก เขียว ออนๆ
เมื่อปที่แลว พออานหนังสือธรรมะก็จะเกิดแรงบันดาลใจ ที่จะ
ทำความดีมากๆกลัววาตายไปจะไปในที่ไมดีนะครับ
ขอเริ่มเรื่องที่ผมจะถามนะครับ
ปจจุบนั ผมไดเดินทางมายังสหรัฐอเมริกา และไดทำงาน
ในคาสิโนที่ รัฐแคลลิฟอร โดยทำงานใหกับบริษัทที่เปนเจามือใน

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๑๒๓
123

คาสิโน หนาที่ผมก็คือ คอยดูการแจกไพของคนแจกไพ ใหเปน
ไปตามกฏิกา และคอยดูวาคนแจกไพ รับและจายเงินใหผูเลน
ไดอยางถูกตองตามจำนวนที่ แทง
ผมรูสึกสับสนกับชีวิตของผม มากๆครับ คือ ที่ผมมา
อเมริกานี้ ก็เพราะอยากปลีกตัวออกจากสังคมที่ประเทศไทย
และก็เบือ่ งานในอดีตทีเคย
่ ทำคือ เปนผูอำนวย

การทางดานหลัก
ทรัพย พูดภาษาชาวบานก็คือ หาคนมาเลนหุน ตามเปาหมาย
ที่บริษัทมอบหมายมาให คราวนี้ พอลูกคาที่ผมหามา เกิดการ
ขาดทุนจากการลงทุน ผมก็รูสึกผิด และเริ่มเบื่องานที่ทำ ทำให
เปาหมายที่บริษัทวางไวไมบรรลุ ก็เลยเหมือนโดนบีบออก ก็มี
สวนที่ทำใหผมมาอยูที่อเมริกา พอมาอเมริกาก็หนีไมพนงานที่
ทำใหชาวบานเดือดรอนอีกครับ
เรื่องที่ผมอยากเรียนถามอาจารยก็คือ
๑. การทำงานแบบนี้บาปไหมครับ ผมไมสามารถเลือก
งานที่อเมริกาได เพราะภาษาไมดี และคนที่นี่ที่มีการศึกษาสูงๆ
ยังตกงานอีกมาก พอมาสมัครงานนี้ ทางบริษทั รับเขาทำงานผม
ก็เลยตองทำไปกอนครับ
๒. ผมยังหลงในวัตถุนิยมชอบซื้อนูนซื้อนี่ เพราะคิด
วาเงินทองของนอกกายมีก็ใชใชซะ ทำอยางไรจึงจะเลิกหลงใน
วัตถุนยิ มครับ เพราะทุกวันนี้ ทีอยาก
่ มีเงินมีงานก็เพราะมาสนอง
ตัณหาตัวนี้แหละครับ
๓. ใจหนึง่ ก็คิดวารูส กึ เหงา อยากมีคู มาเปนเพือ่ น พราะ
อายุก็ไมนอยแลวครับ (ผมเกิดป ๔ มกราคม ๒๕๐๖) และคิด
วา เผื่อจะมีลูกดวยกันที่อเมริกานี่ เพราะใจยังคิดอยูนะครับวา

124 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๑๒๔

คนเราตองมีคูชีวิตจะไดไมเหงาไมรูคิดถูก หรือผิด แตก็ตัดใจไม
ขาดสักที ทำอยางไรถึงจะตัดใจไดวาไมจำเปนตองมีคู และไมรู
สึกเหงาๆดวยครับ
๔. มันเกี่ยวพันกับขอ ๓ ครับ ทำอยางไรจะตัดขาด
จากความรูสึกทางกามารมณไดครับ เพราะทุกวันนี้ ถึงจะมี
นอยลงไมเหมือนสมัยหนุมๆ แตก็ยังมีอยูครับ ทำอยางไรที่จะ
สามารถตัดขาดไมเกิดอารมณทางเพศไดเลยครับ จะไดไมตอง
มีคูครอง
๕. ผมเคยวาดฝนวา สักวันผมจะตองทำธุรกิจใหประสบ
ความสำเร็จ มีเงินทองมาทำบุญมากๆๆๆๆ แบบสรางวัดไดดวย
ตัวเอง ทำนองนี้นะครับ แตจนปานนี้ ผมก็ยังไมประสบความ
สำเร็จสักที นึกแลวเสียใจ นอยใจในโชคชะตาชีวิต ที่ไมประสบ
ความสำเร็จ (การศึกษาของผมก็มีสวนกระตุน ใหผมอยากมีนัน่ มี
นี่ อยากทำธุระกิจใหเจริญรุงเรือง ดวยครับ ผมจบ บัญชีจุฬาฯ
และ MBA จุฬา ครับ) ทำอยางไรจึงจะทำใหความคิดนี้หมดไป
จากใจไดสนิทใจครับเพราะทุกวันนี้เหมือน ไดแตปลอบใจตัวเอง
วา ถึงรวยขึ้นมา ตายไปก็เอาไปไมได ไดแตคิดปลอบใจตัวเอง
แบบนีตลอด

ในขณะทีใจ
่ ลึกอยากประสบความสำเร็จ มีชอื่ เสียง
และมีเงินทำบุญมากๆ ตั้งโรงทานแบบ อณาบิณฑิก เศรษฐี ใน
สมัยพุทธกาล นะครับ
๖. พอมันไมเปนไปตามที่เราคิดก็รูสึกเบื่อหนายกับชีวิต
นะครับ รูสึกวามันเปนทุกข จัง แตเดี๋ยวกิเลสก็มากระตุนใหเรา
กลับไปคิดอยากมี อยากเปนอีกแลวครับ
ขอบพระคุณอาจารยมากๆๆครับ กราบสวัสดีครับ

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๑๒๕
125

คำตอบ
(๑). บาปครับ
(๒). ความหลง เกิดจากเหตุไมรูจริง (อวิชชา) จึงเอา
สิง่ เศราหมอง (กิเลส) เชนโลกธรรมและวัตถุมาทับถมใจใหหมด
อิสรภาพ ผูใด
 ประสงคจะปลดจิตใหเปนอิสระจากสิง่ เศราหมอง
เหลานี้ ตองพัฒนาความรู (ปญญา) สูงสุดใหเกิดขึน้ กับตัวเอง ซึง่
มนุษยมีความสามารถพัฒนาตัวเองใหเขาถึงปญญาได ๓ ระดับ
คือปญญาที่เกิดจากการฟง การอาน (สุตมยปญญา) ปญญาที่
เกิดจากการคิด การวิจัย (จินตามยปญญา) และปญญาสูงสุด
คือ ภาวนามยปญญา ซึ่งตองนำตัวเองเขาปฏิบัติธรรม เมื่อใด
เขาถึงปญญาเห็นแจงไดแลว ความหลงจะหมดไป จิตจึงเปน
อิสระจากโลกธรรมและวัตถุได ชีวติ ยอมดีทัง้ ชาตินีและ
้ ชาติหนา
ไดแนนอน
(๓). การมีชีวิตคู เปนความเห็นถูกของผูมีปญญาทาง
โลก (สุตะฯและจินตามยปญญา) แตเปนความเห็นผิดของผูเขา
ถึงปญญาเห็นแจง (ภาวนามยปญญา) พระพุทธเจาเปนผูรูทุก
สิ่งทุกอยาง (สัพพัญู) และเปนความรูจริงแท คือวันนี้จริง อีก
พันปหมื่นปแสนป ฯลฯ ก็ยังคงเปนความจริงที่ไมแปรเปลี่ยนไป
เปนอยางอืน่ (ปรมัตถสัจจะ) พระพุทธะรูว า มนุษยมีทรัพยสมบัติ
เปนหวงผูกขา ทำใหไปไหนมาไหนยาก มีสามี/ภรรยาเปนหวงผูก
มือ ทำสิง่ ตางๆไดไมอิสระ และมีบุตร/ธิดาเปนหวงผูกคอ ทำให
มีภาระตองรับผิดชอบ ฉะนั้นจงพิจารณาเอาเองเถิด แลวเลือก
เอาตามที่ชอบ
(๔). จงพิจารณาซากศพบอยๆ หรือถามีโอกาสใหไปดู

126 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๑๒๖

ศพที่แขวนไวที่ Life Museum วัดพระบาทน้ำพุ จังหวัดลพบุรี
แลวจิตจะสงบจากกามไดเอง
(๕). สรางวัดเปนการทำเหตุดี ไดผลเปนบุญ ตายแลว
พลังของบุญ สามารถผลักดันจิตวิญญาณทีหลุ
่ ดออกจากราง ให
โคจรสูสุคติภพเกิดเปนเทวดา (สวรรคสมบัติ)
ผูใด
 อยากมีชอื่ เสียงตองหมัน่ ใหทาน อยากมีเงินตองให
ทรัพยเปนทาน แมจะมีเงินมากเทาใด ตายแลวบาทเดียวก็เอาไป
สูภพ
 ใหมไมได ตองทิง้ ไวกับโลกใหเปนทรัพยกำพราเจาของ มีแต
บุญและบาปที่เก็บสั่งสมอยูในใจเทานั้นที่ติดตามขามภพชาติได
อนาถบิณฑิกเศรษฐี มิไดเพียงแคตั้งโรงทาน ยังสราง
วัด เชต วันถวาย ไว ใน พุทธ ศาสนา และ ยัง ปฏิบัติ ธรรม จนจิต
บรรลุโสดาบันอีกดวย ตายจากมนุษยแลวพลังบุญยังผลักดันจิต
วิญญาณใหโคจรไปเกิดเปน อนาถบิณฑิกเทพบุตรโสดาบันอยูใน
ดุสิตสวรรค อยูจนทุกวันนี้
(๖). การพัฒนาปญญาทางโลกจนสูงสุดระดับปริญญา
เอก ก็ยังจัดวาเปนความรูที่ไมจริงแท ยังมีความเบื่อหนายชีวิต
ยังมีความทุกขกายทุกขใจ ยอมมีไดเปนธรรมดา ผูตอบ
 ปญหาได
พัฒนาปญญาทางโลกมาจนถึงระดับสูงสุดแลว เกิดความไมเชือ่
คำสอนในพุทธศาสนา จึงไดนำตัวเองไปพิสูจน ดวยการปฏิบัติ
ธรรมและเขาถึงปญญาเห็นแจง ทำใหตัวเองมีความสะดวก มี
ความสบาย และมีความสุขอยูทุกขณะตื่น พิสูจนดูเองสิครับวา
สิ่งที่ตอบมานี้เปนจริงแททุกประการ

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๑๒๗
127

๕๖. วิบัติเพราะทำอาชีพเสี่ยง
คำถาม
เรียนทานอาจารย สนอง ที่นับถือ
ผมไดฟงการบรรยายธรรมจากทานแลว รูสึกซาบซึ้ง
มากและตอนนี้ตัวผมเองก็ใจเย็นขึ้นมาก
กระผมขอถามเรื่องกรรมจาก ๔ อาชีพ คือผูพิพากษา
อัยการ ทนายความ ตำรวจ
๑. ผูพิ พากษา ในการลงโทษผูกระทำ

ผิดใหสมกับทีทำ
่ ไว
นัน้ จะเปนการสรางกรรมไดอยางไร และในกรณีลงโทษผูบริ
 สทุ ธิ
โดยยึดตามแนวทางการสอบสวน ทีฝ่ ายตรงขามกุเท็จใสรายขึน้
มา โดยที่คนตัดสินไมมีอคติ จะเปนบาปหรือไม เพราะเหตุใดจึง
เปนเชนนั้นครับ แลวฝายที่ใสรายจะรับกรรมอยางไรบาง
๒. อัยการ มีหนาที่ฟองตามสำนวน ที่ตำรวจสงมาทุก
อยาง วากันไปตามพยานหลักฐาน จะเกิดกรรมไดอยางไร หาก
ทำดวยความบริสุทธิใจ
๓. ทนายความ ที่ชวยเหลือผูถูกกระทำใหไดรับความ
ยุติธรรม โดยการฟองรองอีกฝายใหไดรับผิด ที่กอไวทำใมตอง
เกิดกรรมดวยครับ
๔. ตำรวจ มีหนาทีปราบ
่ โจรผูร า ย ไมใหมาเกะกะระราน
คนสุจริต ทำไมตองรับกรรมดวย หรือจะตองปลอยใหโจรผูร า ย
ทำอะไรตามใจชอบครับ ทัง้ หมดทีถาม
่ ทานมานี้ หมายถึงเฉพาะผู

128 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๑๒๘

ทีดำรง
่ ตนทำหนาที่ อยางถูกตองตรงไปตรงมาเทานัน้ ไมรวมถึง
ผูทุจริตรับประโยชน กินสินบนเพราะนั่นคือตองรับกรรมแนๆ
๕. อาชีพหมอ มีหนาที่รักษาคนปวย ใหหายจากโรคภัย
ตางๆ ทำไมถึงตองมารับกรรม จากการรักษาคนเหลานั้นดวย
ตามที่อาจารยบรรยายมาวา หมอตาก็จะตาบอด หมอรักษา
มะเร็งก็เปนมะเร็งตาย ทำใมถึงเปนเชนนั้นครับ หรือตองใหโรค
ภัยเกาะกินรางกายไปจนกวาจะตายครับ
๖. ทหาร เปนอาชีพที่เสี่ยงกับการตกนรกหรือปลาว
ครับ
สำหรับทางแก ที่ทานอาจารยบอกมา สำหรับผูที่อยูใน
แวดวงทีกล
่ าวมานัน้ คือ ใหทำบุญอุทศิ ใหเจากรรมนายเวร เพือ่ ที่
จะหนีกรรมดังกลาวไมใหตามทัน หรือหนีไหสุดๆนัน้ รูส กึ เหมือน
วาจะเปนการแกทีปลาย

เหตุ สักวันก็จะตองทันอยูด ี ไมทราบวามี
วิธีแกที่ตนเหตุหรือไมครับ ทั้งหมดที่ถามมา เพื่อตองการทราบ
เพื่อจะไดไมกอเวรใหกับตัวเอง เพราะคิดที่จะประกอบอาชีพ
เหลานี้ และสถานการณบานเมืองตอนนี้พวกเอาเปรียบสังคม
เยอะเหลือเกิน แลวเราจะทำอยางไรกับคนที่ทำผิดกฎหมายดี
หรือวาตองปลอยใหพวกนั้นทำอะไรตามใจชอบครับ
คำตอบ
(๑). การตัดสินลงโทษผูกระทำความผิด ใหไดรับโทษ
ตามกฎหมายที่สังคมบัญญัติขึ้น เปนสิ่งถูกตองที่ผูมีหนาที่รับ
ผิดชอบตองปฏิบัติใหถูกตรง มนุษยจะไดอยูกับอยางสงบ ตรง

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๑๒๙
129

กันขาม ในปรภพ พญายมมิไดใชกฎหมายของมนุษยเปนเครื่อง
มือประกอบอาชีพตุลาการ พญายมใชกฎแหงกรรมเปนกฎหมาย
คือทำความดีตองไดรับผลดี ทำความชั่วตองไดรับผลชั่ว และ
พญายมยังใชผลของกรรมที่ถูกบันทึกไวในจิตวิญญาณเปนหลัก
ฐาน ผูที่ตายจากมนุษยไปแลวและมีจิตตกอยูใตอำนาจของกาม
ยังตองพบกับพญายมแนนอน พญายมจะตัดสินใหจิตวิญญาณ
โคจร ไป เกิด เปน สัตว อยู ใน ภพ ใด ขึ้น อยู กับ ขอมูล กรรม ที่ จิต
บันทึกไวเปนหลักฐาน อาทิ เปนมนุษยแลวมีจิตตกอยูใตอำนาจ
ของความโกรธ ความโลภ ความหลง หรือประพฤติทุศีลยอมมี
หลักฐานบาปใหพญายมตัดสินชีวิตใหม ใหไปเกิดเปนสัตวอยูใน
อบายภูมิ เกิดเปนมนุษยแลวประพฤติตนมีศีล ๕ คุมครองใจ
อยูเสมอ ยอมเปนหลักฐานบุญใหพญายมตัดสินชีวิตใหม ใหไป
เกิดเปนรูปนามอยูใน มนุสฺสโลก เกิดเปนมนุษยแลวบำเพ็ญทาน
รักษาศีล ๕ หรือประพฤติกุศลกรรมบถ ๑๐ อยูเนืองนิตย ยอม
เปนหลักฐานบุญ ใหพญายมใชตัดสินชีวิตใหม ไปเกิดเปนเทวดา
อยูในเทวโลก ฯลฯ
ดวยเหตุนี้ผูใดเขาไปมีสวนเกี่ยวของในกระบวนอกุศล
กรรมของคูกรณี ผูนั้นยอมตองไดรับผลของบาปของคูกรณีที่
ยังผูกเวรกันอยู
อนึ่ง ผูใสรายเปนผูสรางบาปใหเกิดกับตัวเอง ยังตอง
ชดใชหนี้เวรกรรมเมื่ออกุศลกรรมใหผล ทั้งในชีวิตปจจุบัน และ
/หรือในชีวิตหนาอีกดวย
( ๒) . อัยการ เปน ผูรวม กระทำ อกุศล กรรม กับตำรวจ

๑๓๐
130 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m

เพราะไมสามารถระลึกไดวา เรือ่ งราวแตงขึน้ เปนเท็จ จึงเปนการ
ทำบาปดวยความบริสุทธิ์ใจนั่นเอง
(๓). ผูใดสามารถพัฒนาปญญาสูงสุดใหเกิดขึ้นไดแลว
ผูนั้นยอมรู เห็น เขาใจในเหตุและผลวา กฎแหงการกระทำ (กฎ
แหงกรรม) มีอยูจริ
 ง ดังนัน้ คูกรณี
 คือ ผูที ผู่ กหนีเวร
้ กรรม สืบตอ
หลายภพชาติยาวนาน ทนายความไมรความ
ู จริงเชนนี้ จึงเขาไปมี
สวนรวมในหวงเวลาหนึง่ ของการจองเวรของคูกรณี
 ทนายความ
จึงตองรับ (อกุศลวิบาก) บาปของคูกรณีนั้นดวยเหตุแหงความ
ไมรูจริงเชนนี้
(๔). มนุษยมีงานของชีวิตใหทำอยูสองงาน คือมีงาน
ภายนอกที่ทำใหกับสังคมสวนรวม และมนุษยยังตองทำงาน
ภายใน คือประพฤติและสัง่ สมบุญใหกับตัวเอง ขณะยังมีชีวติ ทัง้
ทนายและตำรวจ ตองทำงานภายนอกใหดีทีส่ ดุ เพือ่ ใหสังคมอยู
รวมกันอยางสงบสุข แมภายนอกจะใหผลเปนทั้งบุญและบาปก็
ตองทำใหดีทีส่ ดุ แตตองทำงานภายในใหเกิดบุญใหญและสงผล
่ เลาใหฟงดังตอ
มากกวาบาปทีทำ
่ ชีวติ จึงจะไมวิบตั ิ ดังเรือ่ งทีจะ
ไปนี้
๑. ทานเจาคุณโชดกไดเลาใหผูตอบปญหาฟง เมื่อครั้ง
ที่ไปปฏิบัติธรรมอยูที่วัดมหาธาตุฯ คณะ ๕ ทานเลาวา มีผู
พิพากษาทานหนึ่งมาปฏิบัติธรรมอยูที่คณะ ๕ และสามารถเขา
นิโรธสมาบัตได
ิ นาน ๒๔ ชัว่ โมง นัน่ หมายความวา ผูพิ พากษาทาน
นัน้ มีสภาวะของจิตเปนฆราวาสอนาคามี ตัดสินคดีความอยางไร

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๑๓๑
131

ก็จะไมตองรับโทษไปเกิดเปนสัตวอยูใน
 อบายภูมอีิ กตอไป เพราะ
สามารถปดอบายภูมิไดแลว
๒ . ผู ตอบ ปญหา ได พบ ผู พิพากษา ทาน หนึ่ง ที่ จังหวัด
นครปฐม ไดเขามาฟงการบรรยายธรรมของผูตอบปญหา และ
ไดเลาใหฟงวา ทานไดรับคดีเกี่ยวกับรถชนคนตาย ทานเฉลียว
ใจจึงไปดูทีเกิ
่ ดเหตุกอนมีการตัดสินคดีความ เมือ่ ไปถึงทีเกิ
่ ดเหตุ
ไดมีชาวบานผูเห็นเหตุการณในวันนั้นมาบอกเลาใหทานฟง ซึ่ง
มีสาระตรงกันขามกับคดีที่ทานไดรับ ผลปรากฏวา กอนมีการ
ตัดสินคดีความ ผูเปนโจทกยื่นฟองไดถึงแกชีวิตในโรงพยาบาล
สวนจำเลย ตายในวันเกิดเหตุ ดังนั้นเมื่อโจทกและจำเลยไมมี
ชีวิตอยู คดีความเปนอันถูกยกเลิกโดยปริยาย ผูตอบปญหาได
กลาวกับทานผูพิพากษาวา .... สาธุ รักษาคุณธรรมเชนนี้ไวตราบ
จนหมดหนาทีตั่ ดสินคดี คุณธรรมทีว่ านัน้ คือ ทานมีเบญจศีลและ
มีเบญจธรรม คุมครองใจ หรือเรียกไดวา มีศีลมีธรรมคุมครอง
ใจ ยอมมีเทวดาคุมรักษามิใหวิบัติ การประพฤติตนใหไดเชนนี้
เหมาะสำหรับผูที่มีงานภายนอก (อาชีพ) เปนตำรวจ อัยการ
ทนายและผูพิพากษา
(๕). อาชีพหมอ ยอมไดบุญจากคนไขที่ตนเองชวยให
คนไขหายจากการเจ็บปวย และหากการเจ็บปวยเปนผลจากการ
ผูกพยาบาทจากเจากรรมนายเวร กรรมที่มีกับคนไข จึงตองได
รับบาปจากการถูกจองเวรจากผูเปนเจากรรมนายเวรของคนไข
ดวย ฉะนั้นอาชีพหมอจึงไดทั้งบุญและบาป เวนไวแตวาคนไข
ปวยดวยเหตุออกกำลังกายไมสม่ำเสมอ เพียรมากนอนนอย และ

๑๓๒
132 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m

ฤดูกาลเปลีย่ น เจ็บปวยดวยเหตุ ๓ อยางนี้ หมอทีเข
่ าไปชวยเหลือ
คนไขใหหายเจ็บปวย ยอมไดแตบุญเพียงอยางเดียว
( ๖ ) . ผู ใด ประสงค ดำเนิน ชีวิต ไม วิบัติ ตอง ทำงาน
ภายนอก (อาชีพ) ที่ไมผิดกฎหมาย ไมผิดศีล ไมผิดธรรม ดังที่
จะบอกเลาใหฟงดังนี้
ตัวอยางที่ ๑ คดีภิกษุสองรูปตีหัวกัน ภิกษุทีถู่ กตีหัวแตก
มาฟองพระผูใหญ และพระผูใหญใหสมเด็จโตเปนผูตัดสินความ
ทานตัดสินวา ภิกษุรูปที่มาฟองเปนฝายผิด เพราะไมประพฤติ
ตามพุทธวจนะที่วา “เวรยอมระงับดวยการไมจองเวร”
ตัวอยางที่ ๒ ในเวลาที่ใกลจะเสด็จดับขันธปรินิพพาน
พระพุทธะไดตรัสกับพระอานนทวา “เมือ่ ตถาคตลวงไปแลว สงฆ
จงลงพรหมทัณฑแกพระฉันนภิกษุ” เมื่อกระทำสังคายนาแลว
เสร็จ พระอานนทไดนำหมูสงฆ ไปลงพรหมทัณฑแกฉันนภิกษุที่
โกสัมพี ดวยบอกวา “บัดนี้ สงฆไดลงพรหมทัณฑแกทานแลว”
ฉันนภิกษุ : พรหมทัณฑ นั้นเปนเชนไร
พระอานนท : ตอไปนี้สงฆจะไมวากลาว ไมตักเตือน ไม
พร่ำสอน และไมคบหาสมาคมดวย
พระฉันนะไดฟงถึงกลับเปนลมสลบไป เมือ่ ตืน่ ฟน ขึน้ มา
ฉันนภิกษุไดปรับตัวเองใหเปนผูว านอนสอนงาย ไมดือ้ รัน้ ไมกลาว
วาจาเสียดสีพระผูใ หญและภิกษุอืน่ อีกตอไป พรอมกับนำตัวเอง
เขาหาพระมหาเถระทีป่ าอิสปิ ตนมฤทายวัน แขวงเมืองพาราณสี
เพื่อขอรองใหทานสอนธรรมให แลวกลับมาหาพระอานนทสอน
ธรรม (ปฏิจจสมุปบาท) ใหนำไปปฏิบัติตอ จนสามารถบรรลุ
อรหัตตผลไดในที่สุด

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๑๓๓
133

จากตัวอยางทั้งสองที่ยกขึ้นมาแสดง จะเห็นไดวาผูมี
ปญญาเห็นแจง ไมแกปญหาทีตั่ วของผูอื น่ ใหเกิดเปนเวรผูกพันตอ
กัน แตแกปญหาที่ตัวเอง ปญหาจึงยุติลงไดดวยความสวัสดี
ดวยเหตุนี้ อาชีพทหารจะเสีย่ งตอการตกนรก ตอเมือ่ มี
เจตนาประพฤติปาณาติบาต ประพฤติคอรัปชัน่ ประพฤติลวงเกิน
ลูกเมียผูอื น่ ปฏิบตั หน
ิ าทีด่ วยความอาฆาตแคน ฯลฯ การทำงาน
ภายนอกที่ยังตองของเกี่ยวอยูกับคนไมดี หากมีเวรผูกพยาบาท
กันไว ถือเปนบาป จึงตองทำงานภายใน ใหมีบุญยิ่งใหญเกิดขึ้น
ใหมีพลังของบุญสงผลอยูเสมอ ยอมนำพาชีวิตหนีความวิบัติได

๕๗. ยังเห็นผิด
คำถาม
เรียนอาจารยสนองที่เคารพ
หนูขอบพระคุณอาจารยมากคะ ทีเสี
่ ยสละเวลาพักผอน
มาตอบปญญาใหคนไทยที่อยูทุกมุมของโลกอานกัน ถึงหนูจะ
อยูคนเดียวที่อเมริกา หนูก็ไมเคยรูสึกมีความมุงมั่นที่จะปฏิบัติ
ธรรมเทานี้ในชีวิตเลยคะ หนูไมมีคำถามใดๆ ใหอาจารยตอบ
ทั้งสิ้นคะ หนูเพียงอยากจะฝากบอกคนที่ถามกระทู ๑๕๕๒-๓
วา หนูไดไปปฏิบัติธรรม สอนโดยทานโกเอนกา ที่รัฐ Colorado

๑๓๔
134 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m

และ Goergia ในชวงปที่ผานมา เปนหลักสูตรเขมขน ปฏิบัติสิบ
วันโดยไมพูด เปนการฝกสายเถรวาท เนนระเบียบวินัยมาก ฝก
อานาปนสติกอน แลวจึงทำเวทนานุสติ หนูอยากฝากบอกใหคน
ไทยที่อยูในอเมริกา หรือ ประเทศอื่น ๆ ที่คิดวาหาอาจารยสอน
กรรมฐานนอกเมืองไทยไมไดลองปฏิบตั ดูิ คะ จริง ๆ เคามีศูนยทัว่
โลก ที่เมืองไทยก็มีคะ เขาไปสมัครไดที่ www.dhamma.org
หนูเคยคิดวาเมือ่ หนูเรียนจบปริญญาเอกทีนี่ แล
่ ว จะรีบ
กลับไปกูเงินไปซื้อที่ิดิน สำหรับทำสถานที่ปฏิบัติธรรมใหใครที่
สนใจมานั่งสมาธิดวยกัน และวางระบบใหดี ๆ เพื่อที่จะเปนแรง
บรรดาลใจใหคนทียั่ งไมไดปฏิบตั ธรรม
ิ เห็นวาธรรมะมี ประโยชน
กับชีวิตประจำวัน ทั้งสวนตัวและสังคม
ตอนนีหนู
้ เปลีย่ นความคิดนิดหนึง่ คือวา หนูควรจะปฏิบตั ิ
ธรรมจนกระทั่งมีดวงตาเปนธรรมกอน แลวคอย
ๆ เก็บเงิน เดินตามมรรคแปด จนพรอมทั้ง
เงินและสติปญญา จึงคอยสรางสถานปฏิบตั ิ
ธรรมคะ หวังวาหนูคงมีโอกาสไดเจออาจารย
อีกทีตอนหนูกลับไปอยูที่เชียงใหมนะคะ
กราบสวัสดีคะ
คำตอบ
พระพุทธโคดมตรัสวา “การเปนหนี้เปนทุกขอยางยิ่ง”
การมีดวงตาเห็นธรรมขั้นพระโสดาบัน ยังมีโอกาสสรางสถาน
ปฏิบัติธรรมได หากสูงกวานั้นหมดโอกาสครับ

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๑๓๕
135

๕๘. สงบบางฟุงบาง
คำถาม
เรียน ดร.สนอง ที่เคารพ
ดิฉันขอกราบ ฝากตัวเปนศิษย อาจารย ไดมั้ยคะ หลัง
จากไดพยายามปฏิบตั ตาม
ิ รอย ครูบาอาจารยอยูเป
 นประจำปญหา
ขอที่ ๑ ดวยดิฉันมีลูกชาย อายุ ๘ ป ลูกสาวอายุ ๓ ป ทำใหดิฉัน
เผลอมีโทสะกับลูกบอย ดิฉนั ก็อาศัยเจริญเมตตา เพือ่ ใหโทสะดับ
แตลูกๆก็สรางปญหา ทำใหโทสะดิฉนั เกิดบอยมาก ไมรจะ
ู ทำยังไง
ดิฉันชวนลูกสวดมนต ลูกก็ไมคอยอยากสวด ทั้งที่ดิฉันก็สวดเปน
ตัวอยางทุกวัน นั่งสมาธิใหดูทุกวัน (ตอนนั่งสวดมนตและทำสาม
ธิเปนชวงที่ไมมีโทสะนะคะ) ดิฉันจะทำยังไงดีคะ
ขอ ที่ ๒ ดิฉัน ทำ ตาม ที่ อาจารย แนะนำ ตลอด คือ
พยายาม รักษาศีลใหคุมใจ และกายตลอด ในทุกขณะตื่น พบ
วาการทำสมาธิของดิฉนั ก็ยังสงบบางฟุง บาง ในชวงทีเกิ
่ ดความ
สงบตัวเบาสบาย ดิฉันก็บอกตัวเองวาเดี๋ยวมันก็ดับไป การบอก
กับตัวเองใชจิตเกิดปญญาหรือไมคะ และทำไมเวลาชวงทีจิ่ ตอยู
ในอารมณสงบเบาสบาย ยังมีอีกจิตหนึ่งที่สามรถคิดไดอีกคะ
ขอที่ ๓ ทำยังไงจิตจะรวมเปนสมาธิทุกครั้งไมฟุงคะ
ดิฉันไมอยากอยูในวัฏสงสารแลว ขออาจารย แนะนำ
สั่งสอนศิษยคนนี้ใหขามภพขามชาติดวยนะคะ ขอบุญบารมีที่
อาจารยเมตตา ตอศิษยและเพือ่ นมนุษยจงเปนปจจัยใหอาจารย
บรรลุมรรคผลนะคะ
ดวยความเคารพอยางสูงสุด

136 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๑๓๖

คำตอบ
เมื่อใจผูถามปญหา คิด พูด ทำ ถูกตรงตามธรรมวินัยที่
ระบุไวในพุทธศาสนา เมื่อนั้นถือวาเปนศิษย เปนอาจารยกันโดย
ปริยาย
(๑). พระพุทธโคดมสอนใหแกปญหาที่ตัวเอง ผูใดให
อภัยเปนทานในทุกเหตุที่เปนสิ่งขัดใจไดแลว เมตตายอมเกิดขึ้น
และสั่งสมอยูในจิต ซึ่งสงผลใหมีอารมณสงบเย็น ดังนั้นปญหา
ที่ถามจึงมิใชเมตตาที่แทจริง เหตุที่เกิดโทสะ เพราะจิตมีกำลัง
ของสติออน จึงไมสามารถระลึกไดทันสิ่งขัดใจที่ลูกๆสงให ลูก
เปนครูทดสอบกำลังใจใหแมไดเห็นจุดออนของตัวเอง ปญหานี้
หมดไปดวยการเจริญสติใหมีกำลังกลาแข็ง
(๒). จิตเปนพลังงานที่มีธรรมชาติ รู คิด นึก ขณะที่จิต
อยูใน
 อารมณสงบ เบาสบาย แลวคิดไดวา อารมณดังกลาวยอม
ดับไป การรู เห็น เขาใจเชนนี้ เปนตัวปญญาทีเกิ
่ ดขึน้ ในจิต ในหมู
นักปฏิบัติธรรมที่เขาถึงสภาวะเชนนี้ เรียกวา เห็นจิตในจิต
(๓). ตองเจริญสมถภาวนา จนจิตเขาถึงความเปนมหา
สติ คือ สามารถระลึกทันทุกสิง่ ทีเข
่ ากระทบจิต ผูใด
 มีจิตเปนมหา
สติ ผูนั้นมีจิตสงบจากอารมณปรุงแตงอยูทุกขณะตื่น
ผูใด
 ปรารถนานำพาชีวติ ไปใหพนการเวียนตาย-เวียนเกิด
ใน วัฏฏะ ผูนั้นตองพัฒนาจิต (วิปสสนาภาวนา) จนเกิดปญญา
เห็นแจง แลวใชปญญาเห็นแจง ขจัดความไมรูจริง (อวิชชา) ให
หมดไปจากใจไดเมื่อใด การไมวนมาเกิดเปนรูปนามในวัฏฏะ จึง
มีไดเปนได

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๑๓๗
137

๕๙. รูสึกพะวักพะวน
คำถาม
กราบเรียนทานอาจารยสนอง
หนูมีปญหาเรียนถามทานอาจารยดังนี้คะ
๑. หนูนั่งสมาธิโดยภาวนายุบหนอพองหนอ มีอาการ
ปวดที่บริวเวณขา หนูก็ภาวนาวาปวดหนอ ๆ พรอมกับเฝาดู
พิจารณาอาการปวดนั้นวาเปนอยางไร ปวดแบบไหน เชน บางที
ก็ปวดบิดเปนเกลียว บางทีก็ปวดแบบมีอะไรทิม่ แทงลงไป บางที
ก็ปวดแบบพองออกเหมือนกับจะระเบิดออกมา เมื่อภาวนาไป
ความปวดบริเวณที่ภาวนานั้นก็หายไป แลวก็ไปปวดบริเวณอื่น
แทน เปนแบบนี้ไปเรื่อย ๆ จนกอนจะหมดเวลา หนูมีความรูสึก
วา รางกายของหนูกำลังนัง่ ภาวนาอยู สวนความปวดนัน้ ก็ยังอยู
แตแยกกันอยู ขณะเดียวกันก็มีความรูสึกวาหัวใจเตนแรงมาก
ขณะนั้นมีความรูสึกพะวักพะวน ไมรูจะกำหนดปวดหนอตอดี
หรือภาวนายุบหนอพองหนอดี จนกระทั่งหมดเวลาพอดีคะ หนู
กราบเรียนถามทานอาจารยวา หนูปฏิบัติถูกตองหรือเปลาคะ
และตองทำอยางไรบางคะ
๒. พระคาถาบทนี้ หมายถึงอะไรคะ มีความเปนมา
อยางไร ปะโต เมตัง ปะระชีวินัง สุขะโต จุติ จิตตะ เมตะ
นิพพานัง สุขะโต จุติ
๓. หนูเปนคนที่มีจิตใจฟุงซานมากและขี้หลงขี้ลืม เลย

138 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๑๓๘

พยายามบังคับตัวเอง โดย เมื่อเวลานั่งรถ หรือนั่งรอ ก็ทองบท
สวดบูชาพระพุทธคุณ อิติิปโส ฯ ไปเรื่อย ๆ วิธีการแบบนี้ควรทำ
หรือเปลา ดีหรือไมดีอยางไรคะ
๔. การที่เราทำบุญกับคนหมูมาก เชน การโอนใหกับ
มูลนิธิ-โรงพยาบาลตาง ๆ ผานบัญชีธนาคาร ติดตอกันครบ ๗
วัน แบบนีถื้ อวาเปนการสรางมหาทานหรือเปลาคะ และในชวง
ที่เราสรางมหาทานใน ๗ วันนั้น ทุกวันกอนนอนเราสวดมนตไหว
พระอธิษฐานจิตกอนนอนเปนปกติอยู ตองงดอธิษฐานจิตในชวง
นี้กอนหรือไม แลวคอยอธิษฐานจิตในวันที่ ๗ ทีเดียวไปเลยคะ
๕ . คุ ณ พ อ ของ หนู เสี ย ชี วิ ต ไป เมื่ อ ประมาณ ป ๓๘
เนื่องจากพลัดตกลงในแมน้ำหนาบาน กอนเสียชีวิตคุณพอไม
สบาย แตตอนนั้นหนูไมไดอยูกับคุณพอ มารูทีหลังวาคุณพอ
เปนโรคซึมเศรา กอนหนานัน้ คุณพอบอกวาเวรกรรมตามทันแลว
และอยากจะบวช แตคุณแมไมเห็นดวย บอกวาถาไมสบายไปจะ
ลำบากไมมีใครดูแล แบบนี้คุณแมจะบาปหรือไม คุณแมหนูคิด
วาที่คุณพอตกน้ำนั้นคุณพออาจฆาตัวตาย เพราะชวงที่ไมสบาย
คุณพอเคยบนวา ในเมือ่ แกแลวทำงานไมได (ขาคุณพอลีบไปหนึง่
ขาง) จะอยูไปทำไม อันที่จริงคุณพอเคยบวชมากอนแลว และก็
เคยพูดใหฟงวาการฆาตัวตายเปนบาปตองชดใชกรรมเปนรอย
ชาติ หนูกราบเรียนถามอาจารยวา คุณพอหนูตายเพราะอะไร
คะ แลวตอนนี้ทานอยูที่ไหน
กราบขอบพระคุณทานอาจารยเปนอยางสูงคะ

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๑๓๙
139

คำตอบ
(๑). การปฏิบัติธรรมยังไมถูกตอง ดวยเหตุที่วา การ
บริกรรม พอง หนอ - ยุบ หนอ เปนการ ปฏิบัติ เพื่อ ให จิต มี กำลัง
ของสติเพิ่มมากขึ้น ขณะบริกรรมแลวยังเอาจิตไประลึกอยูกับ
อารมณอื่นที่เกิดขึ้น เปนเครื่องหมายบงชี้ใหเห็นไดวา สติได
เคลื่อนออกไปจากองคบริกรรม จึงถือวา สติหลุด หรือ ขาดสติ
ดังนัน้ เมือ่ มีอาการปวดเกิดขึน้ ตองกำหนดวา “ ปวดหนอๆๆๆๆ”
ไปเรื่อยๆจนอาการปวดหายไป จึงเปนการแกปญหาที่ถูกตอง
(๒). ผูใด
 พัฒนาจิตจนเกิดสติและเกิดปญญาเห็นแจงได
แลว ผูนั น้ ยอมเขาถึงความศักดิส์ ทิ ธิ์ ยิง่ กวาเอาจิตไปจดจออยูกั บ
บทมนตคาถา ผูตอบปญหาไมแนะนำใหเอาจิตไปสนใจอยูกับสิ่ง
ดอยคุณคา
(๓). ตองทำดวยเอาใจจดจออยูกั บบทมนตทีสวด
่ เพราะ
เมื่อใดมีจิตจดจออยูกับอิริยาบถที่เปนปจจุบันขณะ เมื่อนั้นสติ
ยอมเกิดขึ้นแนนอน
(๔). การประพฤติดังที่บอกเลาไป ถือวาเปนการสราง
มหาทานได และจะใหมหาทานมีผลมาก กอนทำตองศรัทธา
ขณะทำตองตั้งใจ ทำแลวตองสบายใจ เมื่อทำครบ ๗ วันแลว
จึงอธิษฐานครับ
(๕). บาปเกิดขึ้นเมื่อไปขัดขวางการทำความดีของผู
อื่น คุณพอตายดวยกรรมตัดรอน แลวทำใหลมหายใจเขา-ออก
จำเปนตองหยุด อยากรูวาคุณพอตายแลวไปไหน รางกาย (ศพ)

140 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๑๔๐

เอาไปเผา เอาไปฝง สวนจิตโคจรสูปรภพตามแรงผลักดันของ
กรรม อยากรูว าไปไหน ผูถาม
 ปญหาตองพัฒนาจิต (สมถภาวนา)
จนเขาถึงความตั้งมั่นเปนสมาธิระดับฌานไดแลว ใหถอนจิต
ออกจากความทรงฌาน แลวอธิษฐานพบคุณพอที่ตายไป ความ
สมปรารถนาจึงจะมีโอกาสเกิดขึ้นได

๖๐. นอนสูงกวาแม
คำถาม
กราบเรียน ทานอาจารยสนอง วรอุไร
หนูไดกระทำสิ่งที่ไมดีตออาจารยคะ คือ ในขณะที่ได
ฟงธรรมบรรยายของทานอาจารยในเว็บกัลยาณธรรม ขณะ
หนึ่งจิตของหนูคิดไมดีตออาจารยคะ แลวหนูก็รูสึกตัววา ไม
ควรทำเปนความเห็นผิดที่คิดลบหลูครูบาอาจารยที่หนูศรัทธา
และนับถือ ซึ่งจะมีผลทำใหปฏิบัติธรรมไมขึ้น หนูก็ไมเขาใจตัว
เองเหมือนกันที่อยู ๆ ก็มีความคิดไมดีแบบนี้ อาจารยเคยบอก
วา ความคิดที่ไมดีแบบนี้ เกิดจากการที่มีกำลังสติออน ซึ่งก็เปน
ความจริงคะ ดังนั้นหนูขอกราบขอขมาตอทานอาจารยสนอง ว
รอุไร ดวยกายกรรม ๓ วจีกรรม ๔ มโนกรรม ๓ กรรมอันหนึ่ง
อันใดที่หนูไดประมาท พลาดพลั้งลวงเกินตอทานอาจารยสนอง
วรอุไร ทั้งตอหนาก็ดี ลับหลังก็ดี ขออาจารยโปรดเมตตา

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๑๔๑
141

อโหสิกรรมใหแกหนูดวยคะ หนูมีเรื่องเรียนถามอาจารย ๑ ขอ
คะ คือ
จากการฟงธรรมบรรยาย อาจารยบอกวา หากเรา
นอนสูงกวาพอแม คือ พอแมนอนชั้นลาง สวนเรานอนชั้นบน
จะทำใหเราทำอะไรก็ไมเจริญ หากวามีความจำเปนที่คุณแม
ตองนอนชั้นลาง เนื่องจากคุณแมอายุมากแลว เดินขึ้นบันไดไม
ไหวคะ หนูบอกทานแลววามันเปนบาปกับหนู ทานบอกหนูวา
ทานไมถือ แลวก็นอนตำแหนงไมตรงกัน คงไมเปนไรหรอก
เรียนถามทานอาจารยวา อยางนี้ถือเปนบาปหรือไมคะ
ถาเปนบาปตองแกไขอยางไรคะ
ขอกราบขอบพระคุณอยางสูงคะ
คำตอบ
อโหสิใหแลวครับ
เมื่อใดพอแมไมถือวาเปนโทษ โทษนั้นยอมไมมีกับผู
ถามปญหา ที่บอกเลาไปสามารถทำได จะดียิ่งขึ้นหากผูถาม
ปญหาสวดมนตกอนนอน หลังสวดมนตกำหนดลมหายใจ (พุท
-โธ) เมื่อเสร็จกิจทั้งสองแลว อุทิศบุญใหพอแม แลวบอกใหทา
นอนุโมทนา และจะดีที่สุดหากผูเปนลูกมีความกตัญูกตเวที
ดวยการประพฤติจริยธรรมของการเปนลูกใหถูกตอง เชน ทาน
เลี้ยงมา เลี้ยงทานตอบแทน ทำงานแทนพอแม ไมประพฤติโต
แยงโตเถียง ประพฤติตนไมใหวงศตระกูลตองเสื่อมเสีย ฯลฯ

๑๔๒
142 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m

๖๑. โงเอง
คำถาม
กราบเรียนคะ
ลูกมีเรื่องอยากขอคำแนะนำจากอาจารยคะ ขณะนี้
ลูกมีฝกงานอยูที่ตางประเทศ และมีเรื่องที่ทำใหลูกไมสบายใจ
เนือ่ งจากเพือ่ นรวมงานคะ ลูกเพิง่ ไดรับงานทีมี่ ความซับซอนเล็ก
นอย แตสิ่งที่ทำใหลูกเกิดความทุกขใจ และสงผลกระทบตอลูก
มากที่สุดคือเพื่อนที่รวมทำงานกับลูก เพราะลูกมีึวิตกจริตคอน
ขางมาก ทำใหเวลาที่ไดยินเพื่อนรวมงาน คุยกระซิบกระซาบ หู
ก็มักจะพยายามตัง้ ใจฟงวาเขานินทาเราหรือไม บางครัง้ ลูกก็คิด
วาเขาพูดถึงลูกในแงลบ หรือหมัน่ ไสลูกเพราะนายของลูกมีความ
เมตตาตอลูกมาก แตเพื่อนที่ดีลูกคิดวาเขาดีจริงๆก็มีคะ
อีกเรื่องคือ งานที่ลูกไดรับเปนงานของเจานายอีกคนที่
กำลังจะลาออกไป ซึง่ เปนงานทีสำคั
่ ญตอบริษทั มาก ลูกกลัวกวา
เขาจะมองเราวาเพิง่ มาทำงาน ทำไมจึงไดรับมอบหมายงานเชน
นี้ ลูกควรทำอยางไรคะ มีความทุกขใจเชนนี้ เปนอุปสรรคตอการ
ทำงานของลูกมาก ดูเหมือนคนรอบๆมีความไมจริงใจตอเรา พูด
กับเราดีตอหนาแตแอบวาเราลับหลังหรือไม
ลูกอยากจะทำหูใหเปนหูหมอหูกระทะ เชนทีอาจารย

เคย
บรรยาย แตมันยากเหลือเกินคะ ขณะนีลู้ กแทบจะนับวันรอกลับ
ไทยเลยเพราะลูกรูสึกโดดเดี่ยวมาก
อาจารยชวยกรุณาแนะนำลูกดวยคะ ลูกทราบวาเหมือน

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๑๔๓
143

โงทีไป
่ รับสิง่ ทีไม
่ ดีมาเก็บไวในจิต แตลูกก็ไมทราบวาจะแกอยางไร
ตราบใดที่ลูกยังตองไดยินสิ่งที่ทำใหลูก ไมสบายใจเชนนี้
คำตอบ
ทีบอก
่ เลาไปเปนการแสวงบาปใสตัวทีคน
่ โงนิยมประพฤติ
กัน (ขออภัยที่พูดตรง) ผูใดพัฒนาจิตใหมีสติ เชน สวดมนตกอน
นอน เจริญอานาปานสติหลังสวดมนต เมื่อประพฤติจนเปนปกติ
ไดแลว จิตยอมมีกำลังสติเพิ่มขึ้น มีปญญาเห็นถูกตามธรรมเกิด
ขึ้น จิตที่มีสติปญญาสองนำทางใหชีวิต จะไมรับเอาบาปของคน
อื่นมาเปนบาปของตัว คนอื่นกระสับกระสาย มันเปนเรื่องของ
เขา แตเราโงเองที่ไปเอาเรื่องของคนอื่นมาเปนเรื่องของตัว ดัง
นั้นผูใดประพฤติตามที่แนะนำไดแลว ปญหาจึงจะหมดไปได เชน
เดียวกัน ใครประพฤติไมจริงใจ มันเปนเรื่องของเขา แตเราตอง
ประพฤติจริงใจตอทุกคนที่เขามามีสัมพันธดวย
การเขามาทำงานใหม แลวไดรับมอบหมายใหทำงาน
สำคัญของบริษัท นั้นเปนเรื่องของศักยภาพในการทำงานของ
ผูถามปญหา มีสูงกวาคนอื่นที่ทำงานมากอน ผูถามปญหาไดรับ
มอบหมายใหทำงานสำคัญ เพราะเจานายผูมี อำนาจสัง่ การ เห็น
วาผูถาม
 ปญหามีความสามารถเหมาะสมกับงาน จึงไดสัง่ การเชน
นั้น
อนึ่ง ผูใดรูวาตนเองโง ผูนั้นมีโอกาสเจริญไดในวันขาง
หนา และหากผูใดประพฤติตามคำชี้แนะ ผูนั้นมีโอกาสพนไป
จากปญหาที่เกิดขึ้นได

144 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๑๔๔

๖๒. ควรเลิกกับเธอไหม
คำถาม
กราบเรียน ทานอาจารย สนอง วรอุไร
ผมมีเรื่องอยากเรียนทานอาจารยครับ คือ ปจจุบัน
ผมไดมาทำงานที่ตางประเทศเกือบสิบปแลว และหาเดือนที่
ผานมาผมไดคบกับผูหญิงคนหนึ่ง ซึ่งเธอก็มีแฟนอยูแลวแต
แฟนของเธอก็ มี ภรรยา อยู ที่ เมือง ไทย เมื่อ เธอ ได เจอ กับ ผม
เธอ ก็ตัดสิน ใจมา อยู กินกับ ผม เธอ ก็ ดี กับ ผม และ รัก ผม มาก
และผมก็รักเธอมากเชนกัน เราตั้งใจจะสรางอนาคตดวยกัน
แตความรูส กึ ของผมเหมือนทำผิดทีพราก
่ เธอมาจากผูช ายคนนัน้
แตอีกใจนึงก็คิดวาผูชายคนนั้นมีภรรยาอยูแลว และไมไดรับผิด
ชอบเธอจริงๆ ผมเลยเกิดความสับสนอยูตลอดเวลา และหลัง
จากที่ผมไดฟงการบรรยายธรรมจากทานอาจารย และหลวงปู
เณรคำแลว ผมก็คุยกับเธอและเปดคลิปการบรรยายธรรม ให
เธอฟงผมลองถามเธอวา ถาผมจะไปบวชจะวาอยางไร เธอก็ไม
ยอมครับ ผมก็สงสารและเปนหวงเธอเชนกันเลยตกลงกับเธอ
วา เราสองคนจะบวชที่บาน คือตอไปจะรักษาศีล ๕ และทาน
ไมใหขาด
เรื่องที่ผมอยากถามอาจารย ก็มีดังนี้ครับ
๑. ผมและเธอทำผิดศีลใชไหมครับ และผมควรเลิกกับ
เธอไหมครับ

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๑๔๕
145

๒. ตั้งแตวันนี้เปนตนไปผมและเธอ จะตั้งใจรักษาศีล
และทานไปตลอด ผมและเธอจะหลุดพนจากบาปไดไหมครับ
๓. ผูที่เคยทำบาปมาแลว อยางผมกับเธอวันนี้คิดจะทำ
แตความดี ขอให ทานอาจารยไดโปรดชี้แนะแนวทางที่ถูกที่ควร
ดวยครับ
ขอบพระคุณอาจารยมากครับ
คำตอบ
(๑). ถือวาผิดศีลขอ ๓ ผูใดรูวาทำผิดแลวทำใหมใหถูก
คือไปสารภาพผิดตอเจาของ แลวขอขมาเปนภรรยาของตน
เมื่อพอแมยกให ความผิดอันเปนบาปจะยุติลงเทานั้น แตบาปที่
ทำไวกอนยังรอใหผล
(๒). จะพนจากบาปนั้นได ตองปฏิบัติทาน-ศีล-ภาวนา
จนสามารถปดอบายภูมิได ดังที่สิริมาโสเภณีแหงแควนมคธ ได
ทำใหดูเปนตัวอยางแลวนั้นไง
(๓). สำหรับผูที่มีบุญบารมีเกา สั่งสมมาแตอดีตไมมาก
นัก ตองนำตัวเองเขาปฏิบัติธรรม จนสามารถพัฒนาจิตใหเขา
ถึงดวงตาเห็นธรรมไดแลว บาปเกาที่ยังถูกเก็บสั่งสมอยูในจิต
ยอมหมดโอกาสใหผล

146 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๑๔๖

๖๓. เขาเปนคนขี้เมา
คำถาม
กราบเรียนทาน ดร.สนอง วรอุไร คะ
หนูมีเรือ่ งทุกขใจอยากจะสอบถามหนอยคะวา ทำไมหนู
จึงมีจิตใจที่เปลี่ยนแปลงไปมาก คิดวกวน มีนิสัยดื้อรั้น คือเริ่ม
เปนคนสับสนในตัวเองอยางมากคะ ไมแนใจวาทีคิ่ ดแบบนีถู้ กหรือ
ผิด และก็กลัวไปเองในสิ่งที่ยังไมเกิดขึ้นจนบางคนเขาก็บอกวา
หนูบา เปนโรคประสาท ไมเต็มบางคะ ไมทราบวาที่เปน แบบนี้
เขา เรียกวาเปนบาหรือจิตวิปลาสไหมคะ รูสึกวาตัวเองเปนคน
ใจรอนรนคิดจะดาวาก็ทำโดยไมสนใจใคร บางครัง้ รูส กึ วาตัวเอง
ทำเสียหายเสียชือ่ เสียง และทีคิ่ ดจะเลิกกับแฟนเพราะเขาเปนคน
ขีเมา
้ มีเมียเยอะแกกวาหนูหลายปแตใจดี และหนูไมสามารถทำ
อยางทีเขา
่ ตองการได ทัง้ ทีหนู
่ ก็รักเขาแตหนูก็คิดจะตัดใจ เดีย๋ ว
บอกเลิก เดี๋ยวก็ไมเลิกหนูควรจะทำอยางไรกับเขาดีคะ จนเขา
และเพื่อนเขาเริ่มจะสับสน และเบื่อหนูแลวคะทำเหมือนคนไมมี
ศักดิ์ศรีเลยไมอยากเปนแบบนี้เพราะ รูสึกแย
ทำไมหนูถึงเปนแบบนี้ และควรจะทำอยางไรดีคะถึงจะ
ถูกตองและมีชีวิตที่ดีขึ้นนะคะ
ขอบคุณทานอาจารยมากคะ
คำตอบ
คนที่คิดสับสน คิดวกวน ถือวาเปนคนที่ขาดสติ หรือ

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๑๔๗
147

สติมีกำลังออน ผูใดพัฒนาจิต (สมถภาวนา) จนเขาถึงความตั้ง
มั่นเปนสมาธิไดแลว ยอมมีโอกาสเกิดปญญาเห็นถูกตามมา ผู
ใดมีสติและมีปญญาเห็นถูก เรียกผูนั้นวามีสติสัมปชัญญะ ผูมี
สติสัมปชัญญะสามารถระลึกไดทันสิ่งที่เขากระทบจิต เมื่อรูวา
ดีแลวประพฤติ เมื่อรูวาไมดีแลวไมประพฤติ ผูมีการประพฤติ
เชนนี้ยอมมีพฤติกรรมดีงาม ความคิดสับสน คิดวกวนยอมหมด
ไป ดังนั้นผูถามปญหาปรารถนาผานพนพฤติกรรมไมดีของชีวิต
ตองนำตัวเองไปพัฒนาจิต จนเกิดปญญาเห็นถูกตามธรรมได
เมือ่ ใด ความคิดวกวน ความคิดสับสน การมีพฤติกรรมไมดียอม
หมดไป ผูรู ไม
 กาวลวงในชีวติ ของใครผูใด
 แตชีแ้ นะ
แนวทางที่จะทำใหปญหาหมดไปได

๖๔. ควรฝกวันละกี่ชั่วโมง
คำถาม
การฝกจิต อยากรูว า ควรฝกวันละกีชั่ ว่ โมงครับ ผม
พึ่งฝกวันเเรก ขอคำเเนะนำหนอยนะครับ ขอบคุณครับ
คำตอบ
ฝกปฏิบตั ธรรม
ิ วันละกีชั่ ว่ โมง ยังไมสำคัญเทากับ ฝกได
ถูกตรงตามธรรม มีศีล มีสัจจะ และฝกตอเนื่องทุกวัน เมื่อเหตุ
ปจจัยลงตัว ผลสัมฤทธิ์ยอมเกิดขึ้น

148 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๑๔๘

๖๕. ทำอยางไรไดอยางนั้น
คำถาม
กราบเรียนทานอาจารยสนอง
การ ทำบุญ ตักบาตร ทุก เชา กับ การ ถวาย เงิน เปนคา
อาหารเลี้ยงภิกษุสามเณรและผูปฏิบัติธรรมทุก ๆ เดือน มี
อานิสงสตางกันอยางไรคะ
กราบขอบพระคุณทานอาจารยเปนอยางสูงคะ
คำตอบ
ใหอาหารเปนทานดวยการใสบาตรทุกวัน เมื่อกรรมดี
ใหผล ยอมมีอาหารบริโภคอุดมสมบูรณ สวนการ
ถวายเงินถือวาเปนการใหทรัพยเปนทาน เมื่อ
กรรมดีใหผล ผูถวายทรัพยเปนทานทุกเดือน
ยอมมีทรัพยใหใชจายอยางไมขาดมือ
เมื่อละเวนจากสถานที่ที่เปนอันตราย ความรูสึกยุงเหยิง
ตางๆ จะคอยๆ ลดนอยลงไป การปราศจากความไขวเขว
จะทำใหความอุตสาหะในทางที่ดีเพิ่มขึ้น
เมื่อมีจิตใจที่แจมแจงบริสุทธิ์ การเขาใจหลักธรรมอันแจมชัด
แนนอน ก็จะเกิดขึ้น การฝกฝนโดยปราศจากความไขวเขว
คือกิจปฏิบัติของพระโพธิสัตว

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๑๔๙
149

๖๖. ไมอยากทำแลวคะ
คำถาม
กราบเรียน ทานอาจารย ดร.สนอง วรอุไรคะ
หนูเรียนคณะสัตวแพทย ชัน้ ปที่ ๕ ทีผ่ านมาตองฆาสัตว
หลายชนิดเพื่อการศึกษา ซึ่งหนูไมอยากทำเลยคะ .. ไมอยากทำ
แลวคะ เมื่อคิดวาป ๖ ก็ตองทำตอไปและมากกวาเกา และถา
เรียนจบไปประกอบอาชีพ ก็มีโอกาสประกอบกรรม การทำหมัน
การฆาเห็บหมัด การตัดสินชีวิตสัตว และอื่นๆอีก
ความคิดและความรูสึกดังกลาวมานี้ ทำใหคิดจะหยุด
เรียนและรับปริญญา วทบ.เฉยๆคะ แต..นองชายก็เพิ่งดร็อป
เรียน .. แมกับพอผิดหวังคะ หนูคิดวา ถาหนูจะทำอีกคน พอ
กับ แม คงจะ ผิด หวัง มาก ที เดียว ไมรู จะ ตัดสิน ใจ อยางไร คะ
ขออาจารยชวยชี้แนะ..แนวทางการคิด..ดวย
๑. อาจารยบอกวา “บุคคลมีชีวติ เปนของตัวเอง ผูรู ไม
 มี
สิทธิ์เขาไปกาวลวง” ถาพอแมคาดหวัง แลวเราทำใหผิดหวัง ..
ไมบาปแต .. จะดีหรือคะหนูพูดไมออกจริงๆ
๒ . ถ า เลื อ ก ตั ด สิ น ใจ เรี ย น ต อ ควร
ประพฤติ + รักษาใจ อยางไรคะ เพื่อนๆบอก
วา ปญหาอยูที่ใจหนูมากกวาคะ .. ควรจะทนๆ
ไป อีกปครึ่งเอง..
ขอบพระคุณคะ

150 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๑๕๐

คำตอบ
(๑). พอกับแมคาดหวังใหลูกทำในสิ่งที่ผิดไปจากธรรม
ลูกไมประพฤติตามยอมไมมีบาปเกิดขึ้น แตพอและแมผูรูไมจริง
แท จึงสรางบาป (คาดหวัง) ใหเกิดขึ้นกับตัวเอง ผูคาดหวังจึง
ตองรับบาปนั้น เมื่อลูกพูดไมออกก็ไมตองพูด เพียงแตนิ่งเฉยไว
และตองประพฤติจริยธรรมลูกที่ดีตอพอแม แลวชีวิตของลูกจะ
ไมวิบัติ
(๒). หากตัดสินใจเรียนตอใหจบ ผูเปนลูกตองพัฒนาจิต
ตัวเองใหมีบุญมากกวาบาป แลวบุญจะสามารถคุม ครองชีวติ มิให
วิบัติได

๖๗. ตามแบบหลวงพอ
คำถาม
กราบเทา ครูอาจารย ดร.สนอง
ผมไดฟงซีดของ
ี ทานอาจารย ดร.สนองมาหลายครัง้ แลว
เกิดความเลื่อมใสในจริยวัตรตางๆ ของทานอาจารย ดร.สนอง
เปนอยางมาก แตยังไมมโอ
ี กาสไดไปกราบเทาอาจารย ดร.สนอง
เลย เพราะอยูถึงชลบุรี ผมไดเจริญสติ มาประมาณ ๑-๒ ป แลว
ไดฝกมาหลายๆอยาง แตรูสึกวา ถูกจริตกับ พุทโธ แตมาระยะ
หลัง มาบริกรรม นะมะ พะธะ ตามแบบหลวงพอฤาษีลิงดำ แลว

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๑๕๑
151

รูสึกถึงความโลงเบา และจิตเขาสมาธิเร็วกวาเดิม อยางนี้ถือวา
การบริกรรม นะมะ พะธะ ถูกจริตมากกวาไหมครับ อยากรบกวน
ทานอาจารย ดร.สนอง ชวยชี้แนะดวยครับ
- การทีผม
่ ฝกเจริญสติดวยตนเอง โดยไมมพระ
ี อาจารย
ใด ชวยแนะนำอยางจริงจัง จะทำใหผม ผิดทางไดหรือไม หาก
เปน ไป ได อยาก ให ทาน อาจารย ดร . สนอง ชวย แนะนำ พระ
อาจารย ที่เปนกัลยาณมิตรของผมดวย
- แฟนผมเปดรานเพ็ทชอป อาบน้ำตัดขน สุนัข ตองมี
การเก็บเห็บ หมัดจากสุนขั ไปปลอยเสมอ แตอาจมีบางครัง้ ทำให
มันตายโดยไมตั้งใจ จะเปนการสะสมบาปหรือไมครับ แลวควร
ทำอยางไรดี
- ปจจุบันรานมีแนวคิดจะนำลูกสุนัขมาจำหนาย แตมี
เพื่อนบอกวาเปนบาป ไมควรทำ การทำแบบนี้บาปหรือไมครับ
แลวควรทำหรือไมครับ
สุดทายนีขอก
้ ราบเทาทานอาจารย ดร.สนอง ดวยความ
เคารพยิง่ ขอใหทานอาจารย ดร.สนอง สัง่ สอนธรรมไปนานๆนะ
ครับ
คำตอบ
ตามทีบอก
่ เลาไปถือวาประพฤติธรรมไดถูกตรงกับจริต
แตตองไมลืมพัฒนาจิตตนเองใหเกิดปญญาเห็นแจง เพื่อนำพา
ชีวิตไปสูความเปนอิสระ และพนไปจากความทุกข

๑๕๒
152 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m

ผูใดมีบุญบารมีสั่งสมมาแตอดีตมากพอ ผูนั้นสามารถ
ปฏิบัติธรรมดวยตัวเองได คือปฏิบัติสมถกรรมฐาน แลวจิตเขา
ถึงความตั้งมั่นเปนสมาธิ ปฏิบัติวิปสสนากรรมฐาน แลวจิตเขา
ถึงปญญาเห็นแจงไดผลแหงการปฏิบัติธรรมเปนเชนนี้ จึงจะถือ
ไดวาปฏิบตั ธรรม
ิ ไดถูกตอง ตรงกันขาม ผูที อบรม

สัง่ สมบารมีมา
ไมมากพอ ควรแสวงหาครูบาอาจารย ผูมีประสบการณถูกตรง
ตามธรรม มาเปนครูสอนกรรมฐาน หากผูถามปญหาปรารถนา
ความเจริญในชีวติ ควรฝากตัวเปนศิษยกับหลวงปูภู พาน แลวอยู
ปฏิบัติธรรมกับทาน
ความไมสบายกาย ความไมสบายใจ หากเกิดขึน้ กับผูใด

แลว ถือวาผูนั้นมีบาป ผูใดปรารถนาไมใหบาปเกิดขึ้น ตองเลือก
ประกอบอาชีพทีเป
่ นสัมมาอาชีวะ หรือประกอบอาชีพเดิมทีเป
่ น
บาป แตตองพัฒนาบุญใหเกิดขึ้นอยูเสมอ พัฒนาบุญใหมีผลยิ่ง
ใหญกวาบาป แลวชีวิตจะไมวิบัติ

๖๘. ตองปฏิบัติอยางไร
คำถาม
กราบเรียนอาจารยที่เคารพครับ อยากใหทานอาจารย
ชวยอธิบาย เรื่อง คำถามตอไปนี้ครับ
๑) เรื่องที่คิด ในสิ่งไมดี ไมเหมาะสม แตการกระทำไม
เคยกระทำ ทำไมจิตของเราไมเปนตัวเราครับ เพราะจุดประสงค

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๑๕๓
153

แทจริงเราอยากเปนคนดี แตในหลายครัง้ จิตกลับคิดสิง่ ทีไร
่ สาระ
สกปรก นารังเกียจ แมแตผูมีพระคุณ หรือ ผูมีคุณธรรมสูงครับ
บาปมาก กลัวมาก แตก็ยังแกไมได อาจารยใหเจริญสติใหกลา
แข็ง แลวจะแกได ก็กระทำอยู แตยังทำไมได ถาไมเจอหรือ พบ
ก็ไมคิด แตหากมาพบหรือเจอกลับคิด เชนกัน หากกระผมไดเคย
ลวงเกินทานอาจารยไมวาทางใด ขออาจารยจงงดโทษ ยกโทษ
อโหสิกรรมใหกระผมดวยครับ มีคำกลาววาทุกสิ่งเกิดจากเหตุ
เมื่อเหตุดับ ทุกสิ่งก็ดับ กรณีนี้มันเกิดมาจากเหตุใดครับ
๒. ชาตินี้รูสึกตนวาเปนคนโง คนมีไหวพริบนอย ไมทัน
คน ตองทำบุญอยางไร หรือปฏิบัติอยางไร จึงจะพัฒนาตนให
เปนคนฉลาด มีปญญาไว (ในชาติตอไป) ครับ
๓. คำวา มหาทานนั้น ตองทำอยางไรครับ ใหเหมาะ
กับสภาพ เศรษฐิกิจของตนเองครับ เห็นคนทำบุญ ตั้งโรงทาน
แตตนเองกับมีรายไดไมมาก แคตนเองก็แทบเอาตัวไมรอดแลว
ครับ
๔. ทุกวันนีทำไม

คนดี ( ตองมารวมรับกรรมกับคนเลว)
เชน น้ำทวมหาดใหญ น้ำทวมโคราช บางคนสิ้นเนื้อประดาตัว
เห็นแลวสงสารครับ และยังมีคำทำนายของคนบางคน นากลัว
มาก เพราะแค สึนามิ อันเดิมที่คนตายไปกวาสองแสน บอกวา
เปนแคชิมลาง ตอไป จะมีอีกและอาจเกิดได สองฝงทะเลไทย
อาจารยจะแนะนำเกี่ยวกับเรื่องนี้อยางไรครับ
ขอขอบพระคุณอาจารยเปนอยางสูงครับ

๑๕๔
154 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m

คำตอบ
(๑). หากผูถาม
 ปญหาปรารถนาใหพนจากบาปทีตน
่ ระลึก
ได ตองขมากรรมตอสิ่งศักดิ์สิทธิ์ เชน พระพุทธรูป พระเจดีย
ที่บรรจุพระธาตุ เจดียที่บรรจุพระธรรม ฯลฯ แลวพัฒนาจิตให
มีศีลคุมอยูทุกขณะตื่น จากนั้นตองฝกจิตใหมีสติกลาแข็ง จิตที่
มีศีลและมีสติอยูทุกขณะตื่น สามารถปองกันสิ่งชั่วรายมิใหเขา
มามีอำนาจเหนือใจได แลวปญหาที่ถามก็จะยุติไป
(๒). ผูใดปรารถนาความเฉลียวฉลาด รูเทาทันคน ผูนั้น
ตองเขาใกลและเสวนากับคนที่ปญญาเห็นถูกตามธรรม และดี
ทีส่ ดุ หากนำตัวเขาปฏิบตั ธรรม

จนสามารถเขาถึงปญญาเห็นแจง
ไดเมือ่ ใดแลว ความเปนผูมี ปญญาเฉลียวฉลาด และรูท นั คนยอม
เกิดขึ้นได
(๓). คำวา “ มหาทาน ” หมายถึงทานที่ใหกับคนหมูมาก
ใหกับหมูสงฆ ผูทรงคุณธรรมสูง ใหทานอยางตอเนื่องยาวนาน
เจ็ดวัน ใหกับหมูสงฆที่มาจากจตุรทิศ ฯลฯ เหลานี้เรียกวา มหา
ทาน
การใหทาน สามารถใหสิ่งดีงามไดตามความ
เหมาะสมของตน เชน ใหทรัพยเปนทาน ให
ขาว ใหน้ำ ใหยาน ใหที่อยูอาศัย ใหแรงงาน
เปนทาน ใหโอกาสเปนทาน ใหอภัยเปนทาน
ใหธรรมะเปนทาน ฯลฯ

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๑๕๕
155

๖๙. หนูตองการชวยคุณแม
คำถาม
กราบเรียนอาจารยสนองที่เคารพ
ในชวงปที่ผานมา ไดรับประโยชนจากธรรมะที่อาจารย
แนะนำอยางมากเลยคะ ทำใหมีหลักคิด พูด ทำไดถูกตองและ
ชัดเจนขึน้ หนูขออำนาจคุณพระศรีรัตนตรัยและบุญกุศลทีเคย
่ ทำ
ไวทัง้ ในอดีตชาติและ ปจจุบนั ชาติจงสำเร็จแกอาจารยสนอง รวม
ทั้งทีมงานทุกคนในชมรมกัลยาณธรรมใหมีความสุขกาย สุขใจ
และประสบความสำเร็จในการทำสิ่งดีงามทุกประการนะคะ
อาจารยคะ หนูขออนุญาตถาม ๒ คำถามนะคะ
๑. หนูตองการชวยคุณแมทำงานเพื่อลดภาระใหทาน
ทำงานนอยลง แตเนื่องจากที่บานเปนรานของชำซึ่งจำหนาย
เหลา บุหรี่ อยูดวย ไมอยากขายสิ่งเหลานี้เลยคะ ชวงแรก ๆ
ชวยทำงานไป บางครั้ง จิตตก ทุกข แตสักพักก็คิดไดวา ตอง
รักษาใจไมใหตก (อะไรก็เสียได แตใจหามเสีย) ก็ดีขึน้ และปฏิบตั ิ
ธรรม รวมทัง้ สวดมนตทุกวันพรอมทัง้ อธิษฐานจิต ขอใหทุกคนใน
ครอบครัวของหนูหลุดออกจากวิบาก ที่ตองขายสิ่งเสพติดและ
มิจฉาอาชีพทุกประการ ทัง้ ในภพนีและ
้ ทุก ๆชาติภพไป อยากขอ
คำแนะนำอาจารยคะ วาควรทำอยางไรดีที่สุดคะ
๒. เผอิญไดเจอขอมูลที่ระบุวา ใหหยุดทำบาปดวยการ
ไมถวายเงินทองแดพระภิกษุสงฆ สามเณร โดยขอมูลอางวาผิด

๑๕๖
156 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m

พระบัญญัติพระไตรปฎก เลม ๓ หนา ๙๔๐ เลมสีน้ำเงิน และ
เลม ๓ หนา ๘๘๗ เลมแดง ที่พระพุทธองคไดระบุวา ดูกอน
ภิกษุทั้งหลาย...อนึ่งภิกษุใด รับก็ดี ใหรับก็ดี ซึ่ง ทอง เงิน หรือ
ยินดีทอง เงิน อันเขาเก็บไวใหก็ดีเปนนิสสัคคิยปาจิตตียตอง
อาบัตินิสสัคคีย ตองสละสิ่งของนั้นออกไป จึงจะพนโทษ หนู
งงมากเลยคะ ตกลงถวายเงินใหพระไมไดหรือคะ แบบนั้นการ
ทอดกฐิน ทอดผาปาก็ไมถูกตองหรือคะ อาจารยชวยแนะนำ
หนอยนะคะวา ตองคิดอยางไรใหถูกตองตามธรรม
กราบขอบคุณอาจารยมากๆเลยนะคะที่สละเวลาชวย
ตอบคำถาม
คำตอบ
(๑). การเกิดมาแลวไดอัตภาพเปนมนุษย มีงานใหญ
ที่ตองทำอยูสองงาน คือ งานภายนอกที่ตองทำใหกับสังคม
เชน เปดรานขายของ และงานภายในที่ตองทำใหกับตัวเอง คือ
สั่งสมบุญ เพื่อใชเปนปจจัยเดินทางสูปรโลก ผูมีปญญารูเห็น
เขาใจ เชนนี้ไดแลว ยอมไมประมาทพัฒนาจิตใหมีบุญอยูเหนือ
บาป เพื่อใหบาปตามสงผลไมทัน ทั้งในชีวิตนี้และในชีวิตหนา
และจะดีที่สุดหากสามารถพัฒนาจิต แลวปดอบายภูมิใหได ดัง
ที่อริยบุคคลไดทำใหดูเปนตัวอยาง
(๒). ภิกษุรูปใดมีจิตเปนทาสของทรัพยเงินทอง ภิกษุ
รูปนั้นยอมมีชีวิตวิบัติ ไมสามารถพัฒนาจิตใหพนไปจากความ

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๑๕๗
157

ทุกขได ดังที่พระพุทธโคดมตรัสกับพระอานนท เมื่อเห็นถุง
บรรจุเงินที่โจรนำมาทิ้งไวที่หัวคันนา ขณะเดินบิณฑบาต ใน
ทำนองที่วา
พระพุทธะ
: อานนท เธอเห็นงูพิษไหม
พระอานนท : เห็นพระเจาคะ
ตรงกันขาม ภิกษุรูปใดมีจิตเปนอิสระจากทรัพยเงิน
ทอง นำเงินที่ไดจากการทอดกฐิน ทอดผาปา ฯลฯ ไปใชสราง
ศาสนสถาน เชน สรางโบสถ สรางเจดีย สรางศาลาปฏิบัติ
ธรรม ฯลฯ ไดถูกตรงตามเจตนารมณของผูสละทรัพยทำบุญ
บาปยอมไมเกิดขึ้นกับภิกษูรูปนั้น

๗๐. หากเปนเรื่องจริง
คำถาม
เรียนทานอาจารย ดร.สนอง
ทุกครั้งที่ลูกมีความทุกขลูกจะนึกถึงทาน เสมือนแสง
สวางในความมืดของลูกยังไมรูวาจะเริ่มตนจากจุดทางไหน ขอ
ความกรุณาจากทานดวยเถิด ลูกกำลังประสบปญหาวิบาก
กรรมเปนจุดใหญที่จะเปลียนแปลงชีวิตลูก ลูกรูวาลูกเคยทำผิด
มากมาก ยี่งระลึกไดก็ยี่งรูวาตัวเองเลวมาก อยาวาแตชาติที่
แลวเลยชาตินี้ลูกก็จะกะอักแลว ลูกวันนี้ลูกก็พยายามรักษาศีล

158 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๑๕๘

กาย วาจา ใจ ทั้งทาน และ ภาวนา เทาที่มีโอกาสอยางแทจริง
แตทุกครั้งที่ลูกตั้งใจทำ เชน ตื่น ตี ๕ สวดมนต นั่ง สมาธิ ทำ
กับขาว ไปทำบุญตักบาตร หมั่นทำประจำ แตสี่งที่มากระทบ
เกิดขึ้นกับลูกก็ยังรุนแรงอยู เชนพอลูกทำบุญเสร็จลูกตั้งจิตอธิ
ฐานอุทิศบุญกุศลใหเจากรรมนายเวร ออกชื่อคนที่ลูกกำลังมี
ปญหาที่ทำใหลูกทุกขใจ ทั้งที่ไมไดเจอกันนาน ก็ตองมีเหตุใหเจอ
กันอยางไมมีเหตุผลและความรุนแรงก็เกิดขึ้นจนลูกตั้งตัวไมทัน
ทั้งที่ลูกกับเขาไมได มีปญหารุนแรงอะไรกันมากมายถึงขนาด
จะเขามาทำรายกัน แตวันไหนที่ลูกไมสวดมนต ไมไปทำบุญวัน
นั้นเหตุการณปกติไมมีอะไรเขามากระทบใจกระทบกาย ลูกไม
ไดทอ แตก็อดสงสัยไมได และเห็นคนอื่นเขาก็ยังทำผิดศีลอยูที่
ก็ยังมีชีวิตที่ดี ประสบความสำเร็จในธุรกิจ
แตกับลูกยังตองทนทุกขกับตัวเองอยางหลีกเลี่ยงไม
ได ยังไมรูวาตองทำยังไง สถานะการณตอนนี้ ลูกตกงาน ธุรกิจ
ก็โดนโกงและขาดทุน แฟนนอกใจไปมีคนอื่น ลูกตองอยูอยาง
โดดเดียวในทามกลางวิกฤต ไมมีแมกระทั่งคนที่จะกลาวถามวา
สบายดีไหม ทั้งที่ไมมีใครแตภาระที่ตองรับผิดชอบชีวิดคนอื่นก็
มีมาก อยู ลูกทั้งสองคนก็กำลังเรียนอยู ลูกสาวเรียนดี กำลัง
จะจบ ม.ปลาย และ เอนท เขามหาลัย แตยังไมรูวาจะติดอะไร
ก็มีปญหากันนิดหนอย เพราะสี่งที่เขาอยากเปนลูกก็ไมไดพอใจ
นัก แอบผิดหวังอยูแตก็ไมกลาพูดอะไรมาก และลูกก็ตองสง
เงินเลี้ยงแมที่ตองอยูคนเดียว ทั้งที่ลูกแมก็เยอะแตภาระเรื่อง
เงินก็ตกอยูที่ลูกคนเดียว แตลูกก็ยังมีความสุขที่ไดทำอยางนั้น
ไมไดคิดวาเปนภาระอยางไร ลูกอยากมีโอกาสไปปฎิบัติธรรม

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๑๕๙
159

อยางแทจริง เพราะวาวางงานอยู แตก็ไปไมไดเพราะ มีหมา
พิการอยูตัวหนึ่ง ที่ตองลางขี้ลางเยี่ยวอยูขออภัยที่ใชคำนี้คะ
(เคยเขียนมาปรึกษาทานครั้งหนึ่งวาตองทำยังไงกับเขาดี) และ
อยางที่บอกวา ลูกไมมี่ใครจริงๆ อยูคนเดียว ที่ไมสามารถจะพึ่ง
ใครไดในวิบากกรรมเชนนี้ ถาลูกจะที้งไปก็กลัวบาป ไปทำบุญ
แตจะไดบาป ลูกจะตองทนทุกขและโดดเดี่ยวอยางนี้ไปอีกนาน
ไหมคะ ประมาณ ๒ ปแลวคะที่ลูกเปนอยางนี้ ลูกสำนึกผิดแลว
จริงจริงคะแตไมรูวาจะเริ่มตนยังไง
*ตองทนทุกขรับกรรมอยางนี้ไปอีกนานเทาไร ?
* ถา ลูก ไม สามารถ สง เสีย ลูก เขา มหา ลัย ได ลูก จะ บาป
ไหม ?
*และถาลูกยังไมมีอะไรทำอยู สัตวเลี้ยงที่ลูกดูแลตอง
โดนทิ้งลูกจะบาปไหม ? เพราะ แฟนเกาเขาก็ไมรับผิดชอบชวย
ทั้งที่กอมาดวยกัน.
ลูกตัดสินใจเขียนมาหาทานเพราะรูวามีทานคนเดียวที่
ลูกคิดออกในตอนนี้และรูวาจะดีรับคำตอบที่เปนแสงสวางที่แท
จริงในชีวิต เพราะวิบากกรรมที่ลูกประสบอยูตอนนี้ มีเขามา
เกือบทุกวัน ลูกยังงงอยูสี่งที่ไมนาเกิดก็ยังเกิด
กราบขอบพระคุณคะ
คำตอบ
หากมีชีวติ เปนจริงดังทีบอก
่ เลาไป ก็เปนชีวติ ทีน่ าสงสาร
เหตุเพราะกรรมไมดี กำลังใหผลเปนอกุศลวิบาก ผูทำกรรมไมดี
ไวกอน จึงตองยอมรับความจริง และชดใชหนีเวร
้ กรรมไปจนกวา

๑๖๐
160 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m

จะหมดสิน้ แลวชีวติ จึงจะพนอกุศลวิบากนัน้ การปฏิบตั ธรรม
ิ เปน
บุญใหญสุด ผูใด
 ปฏิบตั ธรรม
ิ แลวอุทศิ บุญใชหนีเจ
้ ากรรมนายเวร
หนี้เวรกรรมยอมหมดไปไดเร็ว
(๑). ถามไปวา : ตองทนทุกขรับกรรมอยางนี้ไปอีกนาน
เทาไร
ตอบมาวา : ตองรับอกุศลวิบากไปอีกนาน เทาที่ชดใช
หนี้เวรกรรมไดหมด หรือเจากรรมนายเวรอโหสิให
(๒). ถามไปวา : ถาลูกไมสามารถสงเสียบุตรใหเขาเรียน
ในมหาวิทยาลัยได จะบาปไหม?
ตอบมาวา : ถาเขาไมประสงคจะเรียนในมหาวิทยาลัย
ไม ถือวา เปน บาป ถา เขา ประสงค แสวง ความ รู
ใน สถาบันนอก มหาวิทยาลัย แลว ผู เปน แม ไม
สงเสริมใหเขาเรียน ถือวาเปนบาป เพราะไม
ประพฤติจริยธรรมของการเปนแมที่ดี
(๓). ถามไปวา : ถาสัตวเลีย้ งทีผู่ ถาม
 ปญหาดูแล
อยู ถูกทิ้งจะบาปไหม
ตอบมาวา : บาปครับ
เพื่อนที่มีความสัมพันธคบหากันมานานก็จะจากกันไป
ทรัพยสมบัติและสิ่งที่ครอบครองมาดวยความพยายามก็จะตอง
ละทิ้งไป วิญญาณสิ่งเปนแขกพักอาศัยอยูในกายก็จะออกจาก
กายไป การไมยึดติดกับชีวิตนี้ คือกิจปฏิบัติของพระโพธิสัตว

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๑๖๑
161

๗๑. ไดบุญหรือไดบาป
คำถาม
อยากถามอาจารยวา
การที่ผมนำเงินใสซองแลวปดอยางมิดชิด เพื่อนำซอง
นั้นไปถวายพระคุณเจา โดยที่กระผมใสบาตรดวยของแลวตาม
ดวยซอง ซึ่งเจตนาของผม นั้นเพื่อบำรุงพระพุทธศาสนาหรือ
ตามความประสงคของพระคุณเจา การกระทำเชนนีเป
้ นบุญหรือ
เปนเปนบาปครับ อาจารยชวยชี้ทางใหดวยครับ
ขออนุโมทนาบุญที่อาจารยไดตอบคำถาม สาธุ สาธุ
สาธุ
คำตอบ
บาตรเปนภาชนะทีภิ่ กษุสามเณรใชรับ
อาหารบิณฑบาต ดังนัน้ การนำอาหารไปใสลง
ในบาตร ผูใสบาตรไดบุญ การนำของปจจัยไป
ใสลงในบาตร เปนการทำที่ผิดวัตถุประสงคแลว
ไมสบายใจ ถือวาเปนบาป
เมื่อไปพัวกันกับคนพาลผูมีจิตอกุศล
พิษสามประการก็จะเพิ่มขึ้น กิจในสมาธิก็จะถอยลง
ความเมตตา และความกรุณาก็จะหมดสิ้นไป
การละทิ้งการคบหากับคนพาล คือกิจปฏิบัติของพระโพธิสัตว

๑๖๒
162 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m

๗๒. ทำงานอยูที่ลำพูน
คำถาม
สวัสดีครับ ทานอาจารย ดร.สนอง
กระผม นายวิรัตน มีตัน ทำงานอยู บริษทั ฮานาฯ สาขา
จังหวัดลำพูน จากวันนั้นที่ทานอาจารย ไดกรุณาเขาไปบรรยาย
ในบริษัทครับ ทำใหรูจักทานอาจารย กระผมอยากจะเรียนถาม
ทานอาจารยครับวา การนั่งสมาธิโดยลำพัง ในหองพระที่บาน
โดยที่เรายังไมเคยไดรับเปนลูกศิษยของ ครูบาอาจารย ทานใด
เลย เราจะมีความกระจางในธรรมหรือไม แลวจะมีผลกระทบที่
จะเกิดขึน้ กับเราหรือไม เพราะวันนัน้ อาจารยบอกวาควรมีครูบา
อาจารยดวย
ที่ถามคำถามนี้เพราะกระผมไมแนใจและยังลังเล อยู
วา จะ มี ผลก ระ ทบ อะไร หรือ ไม อยางไร โดย ปกติ ผม จะ สวด
มนต อยูสามบทหลักคือ สวดยอดพระกัณฑไตรปฎก แลวสวด
พาหุงมหากา แลวสวดคาถาชินบัญชร แลวกอนจะนั่งสมาธิ
จะอธิษฐานจิตถึงทานเจาพระคุณสมเด็จฯพุฒจารยโต พรหม
รังสี คุมครอง แลวนั่งสมาธิ และเมื่อกอนหนาเคยปฏิบัติ ตาม
แนวทางของหลวงพอจรัญ วัดอัมพวัน สิงหบุรี ตามในหนังสือ
ของทาน แตกระผมก็ไมเคยไดรับเปนศิษยทานและไมเคยไปฝกที่
วัดทานเหมือนกัน จึงไมแนใจวาเราจำเปนทีจะ
่ ตองไปรับเปนศิษย
กับครูบาอาจารยทานโดยตรง หรือไม หรือแคเราตัง้ อธิษฐานจิต

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๑๖๓
163

ขอเปนศิษยทาน ใหทานคุมครองไดไหมครับ หรืออยางไร ชวย
แนะนำใหทีครับ คือกระผมปฏิบัติมาคอนขางนานแลว แตไม
สม่ำเสมอ เลยยังไมไปถึงไหน แตทุกครั้งที่สวดมนต ก็จะสวด
ทั้ง ๓ บทที่วา ถาขาดอันใดอันหนึ่งแลว ไมสบายใจครับ ก็เลย
สวดทั้ง ๓ เลย รูสึกดี
รบกวนทานอาจารยสนอง ชีแ้ นะแนวทางใหทีครับ ถา
เกิดวาทานอาจารยคิดวาจำเปนตองไปรับเปนศิษยหรือตองมี
ครูบา อาจารยโดยตรงนั้น ชวยแนะนำครูบาอาจารยที่อยูใกล
แถว ลำพูน เชียงใหม ใหทีครับ ขอบพระคุณมากครับ
ดวยความเคารพอยางสูง
คำตอบ
พระสัมมาสัมพุทธเจา พระปจเจกพุทธเจา ไดสั่งสม
บุญ บารมี มา แต อดีต มาก จน สามารถ ปฏิบัติ ธรรม ได โดย ไม
ตองมีครูบาอาจารย แตพุทธสาวกสั่งสมบุญบารมีมาไมมาก
พอ สั่งสมมาเพียงหนึ่งอสงไขยแสนกัป เชน พระมหาโมคคัล
ลานะ และพระสารีบุตร ยังตองมีครูอาจารยชี้แนะแนวปฏิบัติ
ธรรมให จึงจะบรรลุดวงตาเห็นธรรมเปนพระอรหันตได ดังนั้น
โอกาสที่คนสวนใหญจะกระจางในธรรม จึงตองมีครูอาจารย ผู
มีประสบการณตรงและเขาถึงธรรมแลวเทานั้น มาเปนผูชี้แนะ
การนำ เอา แนว ปฏิบัติ ของ ผู ใด มา ประพฤติ ให ถูก ตรง
และมีพฤติกรรมถูกตรงเหมือนกับผูนำแนวปฏิบัตินั้นออกเผย
แพร ความเปนครูเปนศิษย ยอมเกิดขึ้นโดยปริยาย

164 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๑๖๔

การ สวด มนต หาก ผู สวด มี จิต จดจอ กับ บท มนต ที่ สวด
สติยอมเกิดขึ้นกับผูสวด และหากพัฒนาใจไดถูกตรงกับความ
หมายของบทมนตนั้น ความศักดิ์สิทธิ์ในการสวดมนตยอมเกิด
ขึ้น มีสิ่งที่นาคิด นาพิสูจน คือ บทมนตสรรเสริญคุณของพระ
รัตนตรัย พระสงฆผูเปนอริยสาวกตองนำมาสวดในการทำวัตร
เชา ทำวัตรเย็นทุกครั้ง ทำไมจึงเปนเชนนั้นครับ

๗๓. ขออนุญาตรบกวน
คำถาม
กราบเทาทานอาจารยดร.สนองที่เคารพอยางสูง
ดิฉันมีคำถามขออนุญาตรบกวนทานอาจารย ดิฉันขอ
คำแนะนำจากทานดวยคะ เนื่องดวยเคยไดอานคำถาม คำตอบ
จากทางเว็บไซต ที่ทานอาจารยไดเคยกลาวไววาอาชีพที่ถูกทั้ง
ทางโลก ทางธรรม เชนอาชีพการเปนครูสอนพระกรรมฐาน นั้น
ดิฉันขอความเมตตาทานอาจารยชวยแนะนำถึงอาชีพที่ถูกทาง
โลก ทางธรรม พอมีอาชีพอืน่ อีกบางหรือไมคะ และ การเปดราน
ขายอาหาร รานกาแฟ หรือทำเสือ้ ผา ของเลนเด็ก ตลอดจนเปน
พนักงานธนาคาร(ทำงานหนาเคานเตอร ไมมหน
ี าทีใน
่ การบริหาร
ตรวจสอบ เกี่ยวของใดๆในสวนของภาษี) นี่ถือวาเปนอาชีพที่

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๑๖๕
165

เปนเหตุแหงความหลง ซึ่งผิดทางธรรมดวยหรือไมอยางไรคะ
และหากมีความจำเปนตองทำอาชีพที่เปนการผิดธรรมแตไมผิด
ศีล จะสามารถเขาถึงธรรมไดหรือไมอยางไรคะ ถาไมแลวตอง
แกไขอยางไรเพื่อการเขาถึงธรรม
การเปนพระโสดาบันนั้น พอไปเกิดในชาติตอไปแลว
ยังจำไดหมายรูในความเปนพระโสดาบันของตัวเองหรือ ไม ถา
อยางนั้นคนที่เกิดมาแตความเปนพระโสดาบันที่จะไมตกต่ำอีก
เกิดมาจะมีโอกาสทำผิดศีล ผิดธรรมบางหรือไม หรือเกิดมา
แลวก็ถือศีลหาเปนนิจตั้งแตเด็ก ไมทำราย ไมฆาสัตว เลยโดย
อัตโนมัติตั้งแตเด็กๆ
สุดทายนี้ หากมีการพิมพบทสวดมนตเพือ่ แจกเปนธรรม
ทาน วางไวตามวัดตางๆใหญาติโยมหยิบได และไดมีการจัดวาง
ไปแลวเปนอยางนอยเกินรอยใบ และไดมาทราบในภายหลังวามี
การพิมพบทสวดมนตดังกลาวนั้นผิด ทั้งที่ก็ไดมีการตรวจสอบ
แลวหลายรอบ อยางนีจะ
้ เปนการบาป หรือไม มากนอยอยางไร
และวิธีแกไขตองทำอยางไรบางคะ
หากดิฉันไดกระทำพลาดพลั้งลวงเกินตอทานอาจารย
ดวย กาย วาจา ใจ โดย เจตนา หรือ รู เทา ไม ถึง การณ กราบ
ขออโหสิกรรมตอทานอาจารย มา ณ ที่นี้ดวยนะคะ และขอ
อนุโมทนาในความเมตตาและเสียสละอยางใหญหลวงของทาน
อาจารยดวยคะ
กราบขอบพระคุณทานอาจารยอยางสูงที่เมตตา

๑๖๖
166 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m

คำตอบ
ชีวติ มีอยูสอง
 งานใหญทีต่ องทำ คือ งานภายนอกทีทำให

กับสังคม เพือ่ แกปญหาใหสังคม เพือ่ แกปญหาการดำรงอยูของ

ชีวิตปจจุบัน สวนงานภายใน ไดแกงานที่ทำใหกับตัวเอง สั่งสม
บุญเพื่อใชเปนปจจัยเดินทางสูปรโลก
งานภายนอกที่ดี ทำแลวตองไมผิดกฎหมาย ไมผิดศีล
และไมผิดธรรม ดังนัน้ การขายโลงศพ ขายอาหารมังสวิรตั ิ ขาย
วัสดุกอสราง ขายสังฆภัณฑ ฯลฯ จึงเปนงานทีดี่ ตรงกันขาม งาน
ทีทำ
่ แลวผิดกฎหมาย หรือผิดศีล หรือผิดธรรม เชน คาขายสัตว
มีชีวิต คายาพิษ คาอาวุธ คาเครื่องดักเครื่องประหาร ฯลฯ ผูใด
ประพฤติแลว ยอมเกิดเปนอกุศลวิบากตามมาในภายหนา
อนึ่ง อาชีพที่ของเกี่ยวกับการพนัน ขายหวย ขายเหลา
เบียร ฯลฯ เหลานี้เปนอาชีพที่ผิดธรรม ผูใดประพฤติผูนั้นมีบาป
เกิดขึ้น ผูมีอาชีพดังกลาว สามารถทำบุญได เชน เลี้ยงพระ ใส
บาตร ตัง้ โรงทาน ฯลฯ แลวไดบุญ แตหากนำตัวเขาปฏิบตั ธรรม

ยอมไมประสบผลสัมฤทธิ์ในการปฏิบัติ
ผูมีบาปปรารถนานำพาชีวิตไปสูความสวัสดี ตองหยุด
ประกอบอาชีพที่เปนบาปแลวหันมาปฏิบัติ ทาน ศีล ภาวนา ได
อยางถูกตรง โอกาสพนความวิบตั ิในกาลขางหนายอมเกิดขึน้ ได
ตัวอยางเชน ธนัญชานีพราหมณ เลิกประพฤติทุจริตเพือ่ ใหไดมา
ซึง่ ทรัพย แลวหันมาประพฤติสุจริตตามธรรม สามารถหนีบาปไป
เกิดอยูใน
 พรหมโลกได สิรมา
ิ โสเภณีแหงแควนมคธ เลิกประกอบ
มิจฉาอาชีพ แลวหันมาปฏิบตั ิ ทาน ศีล ภาวนา จนจิตบรรลุโสดา

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๑๖๗
167

ปตติผล ปดอบายภูมได
ิ และคนทีเกิ
่ ดมามีจิตบรรลุโสดาบันแลว
จะไมประพฤติผิดศีลธรรมอีกตอไปจนกวาจะนิพพาน
ความไมสบายกาย ความไมสบายใจ เมื่อเกิดกับผูใด
แลว ถือวาผูนั้นมีบาป สวนจะบาปนอยหรือบาปมากขึ้นอยูกับ
ความรุนแรงของอกุศลวิบากที่ใหผล การพิมพบทสวดมนตผิด
โดยไมเจตนาแลวแจกใหมวลชน ถือวาไมเปนบาปกับผูพิมพ แต
ผูปฏิบัติธรรมจนเขาถึงอริยธรรมไดแลว ถือวาเปนบาปที่เนื่อง
ดวยจิตขาดสติ
อโหสิใหแลวครับ

๗๔. ผูสำนึกผิด
คำถาม
เรียน ทานอาจารยสนอง ที่เคารพ
ดิฉนั มีเรือ่ งคางในใจ มองไมเห็นใครทีจะ
่ ตอบคำถามได
ขอรบกวนอาจารยเมตตาตอบคำถามดิฉันดวยคะ
ตอนดิฉันยังเด็ก อยูชั้นประถม พอแมไดสงไปเรียน
โรงเรียน พุทธศาสนาวันอาทิตย ดิฉันไมชอบไป เพราะขี้เกียจ
คะ ตอนนั้น เพื่อนที่เรียนดวยกัน เลาถึงพระองคหนึ่งที่วัดวา
พระองคนั้น ชอบเยาแหยเพื่อน และอะไรดิฉันก็จำรายละเอียด
ไมได พระองคนี้เอง เคยทำกิริยาแบบนั้นกับดิฉันบาง แตจะ
มากหรือนอยอยางไร ดิฉันก็จำไมได เพราะยังเด็กมาก แตตัว
เองก็ไปรูสึกวาพระองคนี้ไมดี

168 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๑๖๘

ตอมาดิฉันไมอยากไปเรียน พอแมก็ถามวาทำไม ดิฉัน
ก็บอกวา ไมอยากเรียน เพราะพระองคนี้มาถูกตัวดิฉัน พอแม
โกรธมาก ไปตอวา พระมหาอาจารยที่วัด และตอมาพระมหา
ไดพาพระองคนั้นมาที่บาน มาขอโทษ และจำไดเลาๆ วา พระ
บอกวา เห็นเปนเด็กจึงแหยเลนเทานั้น ดิฉันรูสึกผิดมาก แตไม
ไดสารภาพผิดกับใคร และเก็บเปนความลับ พอแมก็ไมทราบ วา
ดิฉันเปนเด็กโกหก ใสรายพระสงฆ
นอกจากนี้ เมื่อกอนดิฉันโงเขลามาก ไดวิพากษวิจารณ
หลวงตามหาบัว เรือ่ งของกองทุนผาปาชว ยชาติ ดิฉนั ไดไปกราบ
ขอขมาทานที่วัด แตไมไดเอยปาก เพียงแตบอกในใจ ถือวาใชได
หรือไมคะ
ขออาจารยชวยชี้ทางใหดิฉันดวย ดิฉันควรทำอยางไร
จึงแกไขบาปนีได
้ อยาใหดิฉนั ตองตกนรกหมกไหมเลยคะ ดิฉนั
กลัวบาปกรรมที่ทำมากคะ ทำไปเพราะโงเขลาจริงๆ
ดิฉันขอกราบขอบพระคุณอาจารยลวงหนา บุญกุศลที่
อาจารยไดกรุณาใหคำปรึกษาแกดิฉันและผูอาน ขอใหอาจารย
และครอบครัวมีแตความสุข ความเจริญทั้งในทางโลก และทาง
ธรรมนะคะ
คำตอบ
ผูใดรูวาตัวเองทำผิดมากอน และมาสำนึกไดถึงความ
ผิดนั้นในภายหลัง ผูนั้นยังมีโอกาสเจริญไดในวันขางหนา ดวย

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๑๖๙
169

การขอขมากรรม วิธีการคือ นำดอกไมธูปเทียนไปกราบไหวสิ่ง
ศักดิ์สิทธิ์ในพุทธศาสนา อาทิ พระพุทธรูป เจดียบรรจุพระบรม
ธาตุ บรรจุพระไตรปฎก ฯลฯ สวดมนตบทสรรเสริญคุณพระ
รัตนตรัย แลวกลาวขอขมากรรมที่ทำแลว จากนั้นรักษากาย
วาจา ใจ มิใหผิดพลาดขึ้นอีก สวนเรื่องขอขมาหลวงตามหาบัว
นัน้ ผูถาม
 ปญหาตองไปกลาววาจาขอขมาโทษ เมือ่ หลวงตาฯ เอย
ปากยกโทษให โทษที่มีกับหลวงตายอมหมดไป แตดวยเดชของ
ศีลยังทำใหวิบัติได ดังนั้นผูขอขมาตองรักษาใจใหมีศีลบริสุทธิ์
และไมวิพากษวิจารณหลวงตาฯ อีกตอไป

๗๕. งงไปงงมา
คำถาม
เรียน ทานอาจารยสนอง ที่เคารพ ครับ
ผมมีคำถามที่อยากจะรบกวนให อาจารยชวยชี้แนะ
หนอยนะครับ ดังนี้
การทีบอก
่ วา ความเปนจริงแลว ตัวตนเราไมมี เชน มีแต
ความตาย ไมมีคนตาย คนที่ตายไมใชเรา ผมมีขอสงสัยอยูเรื่อง
หนึ่งนะครับ คือ เรื่องของพอแม ผมเคยอานหนังสือแลวพบวา
ความจริงแลว พอแม ไมมี เพราะ เมื่อตัวเรายังไมมี พอแมเรา
จะมีมาแตไหน ประเด็นนี้ทำใหผมไมเขาใจ และ ปฏิบัติตัวไม

170 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๑๗๐

ถูกครับ วา เราจะคิดกับเรือ่ งนีอย
้ างไร ตอนนีที้ ผม
่ ก็พยายามจะ
ทำความเขาใจ วา ทุกสิง่ ทุกอยางเปนโลกสมมุติ เพราะ เรายังไม
เขาใจโลกของความจริงทีมั่ นเปนจริง แตก็พยายามจะไปตรงนัน้
ก็เชือ่ วา ความจริงเปนเชนนัน้ แต ก็พยายามอยูใน
 โลกของความ
สมมุตให
ิ ดีทีส่ ดุ และ ปฏิบตั ตาม
ิ หลักธรรมทีเกี
่ ย่ วของ ผมอาจจะ
ถาม งง ไป งง มา นะครับ เพราะเรียบเรียงยังไมถูก แตทาน
อาจารยคงพอจะจับประเด็นได ขอความกรุณาชวยใหคำชี้แนะ
ดวยนะครับ ขอบคุณครับ .....
คำตอบ
เรื่องที่ถามไปเปนสิ่งที่ไมผิดปกติของคนที่เขาถึงความ
รูทางโลก (สุตมยปญญา และ จินตามยปญญา) แมจะศึกษา
หาความรูมา
 จนสูงสุด ก็ยังเขาถึงความจริงทีไม
่ แท (สภาวสัจจะ)
จึงเปนเรื่องธรรมดาที่ผูเขาไมถึงความจริงแทยังตองงงไปงง
มา หากผูใดเขาถึงความรูสูงสุด (ภาวนามยปญญา) โดยเฉพาะ
ปญญาเห็นแจงไดแลว ยอมรู เห็น เขาใจ ความจริงแท (ปรมัตถ
สัจจะ) ผูเขาถึงความจริงแท รูวาสิ่งตางๆที่อุบัติขึ้นในโลก ลวน
เปนสิง่ สมมุตทัิ ง้ สิน้ ในทีส่ ดุ ไมมอะไร
ี มีอยูจริ
 งแท ลวนตางเปนสิง่
ไมใชตัวตนแทจริง (อนัตตา) ผูรู จริ
 งแทจึงมีชีวติ อยูกั บสมมุตของ

โลกได โดยมีจิตไมเปนทาสของสมมุติ หรือคือมีจิตเปนอิสระจาก
โลกธรรม มีจิตเปนอิสระจากวัตถุ กิเลส ตัณหา อุปาทาน ฯลฯ
ความงงไปงงมา จึงไมเกิดขึ้นกับผูตอบปญหา

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๑๗๑
171

๗๖. ตกใจปนงง ๆ
คำถาม
ถามการปฏิบัติธรรมคะ
หนูปฏิบตั ธรรม
ิ มาไดสองปแลวคะ โดยวิธของ
ี หลวงพอ
จรัญ โดยหลังจากเริ่มปฏิบัติที่บานทุกวัน โดยมีผลปฏิบัติ ดังนี้
- ตอนปฏิบัติมาไดสองเดือน มีคืนหนึ่งหนูนั่งอยู อยูๆ
จิตก็สงบรวม แลวเห็นรูปที่นั่งพองยุบอยูนั้นไมใชเรา ก็ตกใจ
จากนั้นก็เห็นความคิดที่เกิดขึ้นแลวดับไปอยางรวดเร็วสองครั้ง
แลวรูสึกทันทีวา ความคิดนี้ก็ไมใชเรา จากนั้นหนูลืมตาขึ้นมา
แบบตกใจปนงงๆ แลวมีความสุขใจ
- หลังจากครั้งแรกผานไปอีกราวสองเดือน ครั้งที่สอง
ที่เกิดความประหลาดใจขึ้นคือ วันนั้นหนูนั่งแลวจิตสงบดี มี
ความสุข หลังจากนั้นรูสึกวาครั้งนี้จิตมันตั้งมั่น เปนกลาง และ
รูเห็นอะไรไดรวดเร็วดี พอลืมตาขึ้น อาการอยางนั้นยังคงอยู
ทั้งวัน คือรูสึกวาเราเปนผูรู ผูดู เปนกลางอยางมาก เดินไปไหน
ในวันนั้น รูสึกวา โลกใบนี้แทจริงแลวมันเปนสมมุติ ไมมีอะไรสัก
อยาง คนไหนๆสัตวไหนๆในโลกก็สมมุติเหมือนเรา เพราะเรา
เอง รูป นามนี้ไมมี เขาก็ตองไมมี
- แตหลังจากปรากฎการณทีเกิ
่ ดขึน้ ทัง้ สองครัง้ ผานมา
จนวันนีราวๆ
้ เกือบป จิตหนูไมคอยตัง้ มัน่ อยางเคย หนูคิดวาอาจ
เปนเพราะหนูมีความอยากได อยากเห็นอีก รูทั้งรูวาไมควร แม

172 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๑๗๒

เพียงนิดมันจะไปไมได แตหนูก็พยายามวางมันแลว ไมใหอยาก
ดี อยากไดปญญาใด หนูไมแนใจวาเพราะอะไรคะ หรือเพราะ
หนูทำแตวิปสสนาคะ หนูตองเพิ่มสมถะรึเปลาคะ
- ตอนนี้หนูเห็นวาตอนปฏิบัติในรูปแบบหนูไมกาวหนา
หนูเลยเพิม่ การรูกาย
 ใจระหวางวันตามหลวงพอเทียน พยายามรู
กายตอนยืนเดินนัง่ นอน และขยับ รูบ างไมรบู างก็หมัน่ ทำคะ สวน
ใจนั้น หนูดูความดิดและอารมณ คิดมาหนูรูแลววางไป ไมไปอยู
กับมัน มีอารมณใดๆหนูรู ดูมันจนมันคอยๆๆดับไป หนูรูสึกดีคะ
ใจเริ่มไมยึดถือความคิดและอารมณ เห็นมันเปนของชั่วคราว
- หนูปฏิบัติถูกทางไหมคะ และควรเพิ่มอะไรคะ หนูขอ
คำแนะนำดวยคะ หนูอยากออกจากสังสารวัฏนี้เสียทีคะ
ปล.ครอบครัวหนูรูจักคุณลุงไพศาล ลุงตึ๋ง คะ หนูจึงไดฟงซีดี
ของคุณลุง ดร.สนองเปนประจำ
ขอบพระคุณมากคะ
คำตอบ
ผูถามปญหาปฏิบัติธรรมเริ่มตนตามแบบของหลวงพอ
จรัญนั้น ดำเนินไดถูกแลว แตมาเสียดายหลังที่จิตไมสามารถ
ตานอำนาจของมารได ทั้งนี้เปนเพราะจิตไมมีกำลังมากพอที่จะ
รักษาความดีใหคงอยู
ตอมาไดหันไปปฏิบตั ธรรม
ิ ตามแนวของหลวงพอเทียน ก็
ปฏิบตั ได
ิ ถูกตรงแนวทางแลว แตจะรักษาความดีใหคงอยูได
 หรือ

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๑๗๓
173

ไม ก็อยูที่กำลังใจอีกนั่นแหละ ฉะนั้นหากผูถามปญหาประสงค
ความกาวหนาในการปฏิบัติธรรม จงเลือกเอาวิธีใดวิธีหนึ่งมา
ประพฤติปฏิบัติ และตองเพิ่มกำลังใหกับใจดวยการเจริญพละ
๕ ใหกลาแข็ง
๑. เจริญศรัทธา ดวยการนำตัวเขาใกลและสนทนาธรรม
กับผูทรงคุณธรรมสูง
๒. เรงความเพียร ดวยการปฏิบัติธรรมอยางตอเนื่อง
และยาวนาน
๓. ทุกขณะตื่น เอาจิตจดอยูกับอิริยาบถที่เกิดขึ้นจาก
การคิด พูด และทำ
๔. เจริญสมาธิใหเขาถึงความตัง้ มัน่ จวนแนวแน (อุปจาร
สมาธิ) ดวยการเลือกบทกรรมฐานที่เหมาะกับจริตมาบริกรรม
๕. ใชจิตที่ตั้งมั่นจวนแนวแน พิจารณาสรรพสิ่งที่เขา
สัมผัสจิตวา ดำเนินไปตามกฎไตรลักษณ
ผูใด มีศีลไมขาด ไมทะลุ ไมดาง ไมพรอย คุมใจอยูทุก
ขณะตื่น มีสัจจะ และมีความเพียรในการปฏิบัติธรรม ผลสำเร็จ
ในการพัฒนาจิตยอมเกิดขึ้น

174 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๑๗๔

๗๗. อยากใหเปลี่ยนชื่อ
คำถาม
กราบเรียนอาจารยสนองที่เคราพ
ผมเคยไดฝกเจริญสติ จนควาทุกขหายไปเยอะครับ (แต
พอแมไมเคยรูเรื่องนะครับ เพราะไมอยากบอก)
แมของผมอยากใหผมไปเปลี่ยนชื่อครับ เพราะทานไป
เชื่อหมอดูนะครับ ทานมองผมเปนคนไมคอยดีเทาไหร ทั้งพอ
และแม โมหะกับโทสะทานสูงครับ เวลาไมไดดั่งใจ แชงผมให
ไปตายประจำ บางทีผมก็โมโหทานครับ แตไมขาดสติแนๆ แต
บางทีผมผิดจริง แตบางทีก็ใชงานแลวไมไดดั่งใจทานนะครับ
เชนทานใหตบยุง แตในใจผม ถือศิลขอ ๑ เปนที่สุด ผมก็แกลง
ตบไมโดน แลวใหมันบินหนีไป เพราะตอนนีแม
้ แขนทานหักอยูนะ

ครับไมหายเสียที
อยากใหทานหายไวๆเหมือนกันนะครับ โรคประจำตัว
ทานเยอะ เวลาเห็นทานนอนปวยก็สงสารทานมากนะครับ สวน
พอเวลาหลับ นอนละเมอรุนแรงมากครับพอและแมทานไมได
ปฎิบตั ธรรม
ิ อะไรนะครับ เคยบอกๆไปทีแลวแตโดนดาครับ แต
ทานก็ทำบุญบางนะครับ
สุดทาย ผมเชือ่ มัน่ พระรัตนตรัยทีส่ ดุ ดวยภูมรูิ ภู มธิ รรม
ของทานอาจารยสนอง โปรดเมตตาชวยตั้งชื่อใหผมหนอยนะ
ครับ เพื่อเปนมงคล และปนความสบายใจของแมผมครับ อะไร
ก็ไดครับ

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๑๗๕
175

คำตอบ
คนฉลาดมองความไมดีของตัวเอง แลวจัดการแกไขให
ถูกตองตามธรรม คนโงชอบมองความไมดีของคนอืน่ แลวบอก
 ปญหา
คนอืน่ ใหแกไขตามอำนาจของกิเลสทีผลั
่ กดัน ฉะนัน้ ผูถาม
อยากเปนคนฉลาดหรืออยากเปนคนโง ก็เลือกเอาตามที่ชอบๆ
ผูมีกำลังสติของจิตกลาแข็ง ยอมเห็นสิ่งกระทบดับไป
ตามกฎไตรลักษณ จึงไมเอาสิ่งกระทบเขาปรุงอารมณ การเกิด
อารมณโมโหเปนเพราะจิตขาดสติ
กมฺมุนา วตฺตตีโลโก แปลเปนภาษาไทยวา สัตวโลกเปน
ไปตามกรรม ฉะนั้นแมมีโรคประจำตัวเยอะ (อกุศลวิบาก) ก็
เนื่องดวยเหตุที่แมทำกรรมไมดีไวกอนจึงเปนเรื่องของแม ลูกที่
ฉลาดยอมเอาแมเปนครู ดูแมเปนตัวอยาง ถาไมอยากเจ็บปวย
อยางทาน ก็อยาทำกรรมไมดีอยางทาน แตลูกที่ดีตองมีความ
กตัญูกตเวที เชนนำทานไปหาหมอรักษา ปรุงอาหารใหทา นบริ
โภค ชวยทำงานบานแทนทาน ไมสอนพอแมเมือ่ ทานยังไมศรัทธา
ในตัวลูก ฯลฯ
สวนเรื่องการตั้งชื่อใหใหมนั้น ตอง
ขออภัย ผูตอบปญหาเปนคนซื่อตรงตอธรรม
วินยั ของพระพุทธโคดม จึงไมสามารถทำตาม
ความปรารถนาของกิเลสได

176 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๑๗๖

๗๘. คำถามที่คาใจมานาน
คำถาม
กราบสวัสดีทานอาจารยดร.สนอง
ดิฉันมีคำถามที่คาใจมานาน อยากเรียนถามทานดังนี้คะ
ดิฉัน ทำ รับ ราชการ และ ทำ กิจ กา รอ พาร ท เมน ท ดวย
ตั้งแต เริ่ม กิจ กา รอ พาร ท เมนท ใน ป ๒๕๔๙ มา นั้น ก็ได ไหว
พระพุทธ ศาลพระพรหม และศาลเจาที่ ดวยของคาวหวานที่อ
พารทเมนท ทุกวันไมเคยขาด
แตพอหลังจากที่ไดอานหนังสือ/บทความตางๆ ของ
ทาน รวมทัง้ ฟงธรรมบรรยายมาระยะหนึง่ ทำใหฉุกคิดขึน้ มาวา
เราไดทำถูกแลวหรือไม ในใจคิดวาควรไหวของคาวหวานเฉพาะ
วันพระก็เพียงพอแลว แตก็กลัวเจาที่เจาทางจะไมพอใจ
อยากจะเรียนปรึกษาทานวาดิฉันควรทำแบบเดิมคือ
ไหวอาหารคาวหวานทุกวันตอไป หรือไหวเฉพาะวันพระเทานั้น
คะ แลวเราจะบอกเจาทีและ
่ สิง่ ศักดิส์ ทิ ธิอย
์ างไรดีคะ ขอใหทาน
ชวยชี้แนะดวยคะ
ขอกราบขอบพระคุณทานเปนอยางสูงคะ
คำตอบ
ภพภูมเจ
ิ าทีเป
่ นภุมมเทวดาในสวรรค ชัน้ จาตุมหาราชิกา
เวลาในสวรรคชั้นนี้ ๑ วัน กับอีก ๑ คืน เมื่อเทียบกับเวลาใน

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๑๗๗
177

ภพมนุษยแลว ยาวนานถึง ๕๐ ป และพระพรหมที่มักมาสูโลก
มนุษย เปนพรหมที่อยูในพรหมโลก ชั้นมหาพรหมาภูมิ ซึ่งมีอายุ
ขัยยาวนานถึง ๑ กัป ซึ่งเมื่อเปรียบเทียบกับเวลาในภพมนุษย
แลว มิอาจเทียบกันได ฉะนั้นการแสดงคารวะตอเทพทั้งสอง
ชั้น จะถี่หางแคไหนขึ้นอยูกับปญญาของผูกระทำ ปญหามีอยู
วา กอนแสดงคารวะ ตองศรัทธา ขณะเซนไหวตองตั้งใจ เซน
ไหวแลวสบายใจ เปนอันใชได สวนจะบอกกลาวเจาที่หรือสิ่ง
ศักดิ์สิทธิ์อยางไร สามารถทำไดตามใจปรารถนา เหตุที่ตองเกิด
มาเปนเจาที่ เพราะจิตยังมีความหลงและเปนจิตแบบปุถุชน ผูรู
บอกวา ไมมีความศักดิ์สิทธิ์ใดจะยิ่งไปกวาความศักดิ์สิทธิ์ของ
ธรรมวินัยในพุทธ ศาสนา เพราะธรรมวินัยสามารถทำใหบุคคล
มีสภาวะของจิตเปลี่ยนเปนอริยบุคคลได และทำใหพนจากทุกข
ทั้งปวงได

๗๙. อยากใหแมสบายใจ
คำถาม
กราบเรียนอาจารย ด.ร. สนอง ที่เคารพ
ผมมีปญหาถามอาจารยครับ
๑. ตอนนี้พอกับแมผมประกอบอาชีพประมงอยู แตแม
ผมเปนคนถือศีลธรรมะ ทานจะถือศีลทุกวันพระชอบตักบาตร
ทุกวัน ทานทำมา ๔๐ กวาปแลว แตดวยอาชีพที่ตองทำมันขัด

178 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๑๗๘

กับคำสอนของพระพุทธเจา แมผมตองการเลิกอาชีพนีอย
้ างมาก
เพราะทานรูวาเปนปาบแตดวยหนี้สินที่มีอยูหลายลานบาท ตอง
ี นสงหนีให

ทำใชเขาแมผมจึงไมสามารถทีจะ
่ เลิกไดถาเลิกก็ไมมเงิ
เขา แมผมลำบากใจมากเพราะตอนนี้ ทานก็อายุมากแลว ๖๐ ป
แลว
ผมจึงใครเรียนถามอาจารยวาพอจะมีคำแนะนำหรือ
ทางออกอยางไรบางมัย้ ครับ ผมอยากใหแมผมสบายใจครับ ทาน
บนตลอดเลยวาอยากหยุดอาชีพนี้ซักที
๒ . ผม ก็ มี ป ญ หา อย า ง แม เหมื อ น กั น ครั บ คื อ ผม มี
ครอบครัว แลว ลูก ๑ คน แต ผม ตองการ หลุด พนตองการ
แสวงหาธรรม แตดวยหนาที่และหนี้สินที่แมมี ผมตองชวยแม
ใชหนี้ คือไมสามารถที่จะหนีไปบวชได สงสารแม ครับ ผมควร
ทำอยางไรดีครับ ตอนนี้ใจผมไมตองการที่จะอยูทางโลกแลว
ครับ ใจตองการแสวงหาธรรมอยางมากเลยครับ เลยเกิดเปน
ความรูสึกเบื่อมาก และอึดอัดที่สุด เพราะงานทางโลกของผม
ตองอยูกับการโกงและโกหก เพราะถาผมไมทำก็อยูทำงานไมได
(การโกงและโกหกนี้ไมไดทำใหใครเดือดรอน หรือเสียหายครับ)
เพราะเปนคำสัง่ จากหัวหนางานครับจึงจำเปนทีจะ
่ ตองทำตามที่
สั่ง (ผมทำงานโรงงาน)
ผมลำบากใจมากๆครับ สวนตัวผมเองนั่งสมาธิทุกวัน
ครับวันละ ๓๐-๖๐ นาทีและปฏิบัติธรรมทุกครั้งที่มีโอกาสครับ
(ศีล ๘) ไมทราบวาอาจารยมีทางออกใหผมบางมั้ยครับ
ขอบพระคุณทานอาจารยอยางสูงครับ

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๑๗๙
179

คำตอบ
( ๑ ) . มนุษย มี งาน ใหญ ตอง ทำ อยู สอง งาน คือ งาน
ภายนอก (ทำประมง) และงานภายในคือ พัฒนาจิตตนเองใหมี
บุญสั่งสม การรักษาศีลทุกวันพระและตักบาตร (ใหทาน) ทุกวัน
คุณธรรมทั้งสองเปนเหตุใหเกิดในสวรรค ดังนั้นแมจึงมีทั้งบาป
และบุญสัง่ สมอยูใน
 จิต ปญหามีอยูว า อยางไหนใหผลรุนแรงกวา
กัน ขณะจิตทิ้งรางกาย หากบาปใหผล จิตวิญญาณยอมโคจรไป
เกิดเปนสัตวในทุคติภพ ตรงกันขาม ขณะจิตทิง้ รางกายและบุญ
ใหผล จิตวิญญาณยอมโคจรไปเกิดอยูใน
 สุคติภพ มนุษยสามารถ
ทำบุญใหญที่มีพลังมากใหเกิดขึ้นได ดวยการสวดมนตกอนนอน
หลังสวดมนตแลวเจริญอานาปานสติ ทุกวัน หลังจากนั้นอุทิศ
บุญ ใหญ ใช หนี้ เจา กรรม นายเวร ไป เรื่อยๆ และ จะ ดี ที่สุด หาก
เลิกอาชีพที่เปนบาป และหันมาทำบุญใหญ (ทาน ศีล ภาวนา)
เพียงอยางเดียว โอกาสที่บาปจะตามใหผลไมทันยอมเปนไปได
ดังตัวอยางธนัญชานีพราหมณตายแลวจิตวิญญาณโคจรไปเกิด
อยูในพรหมโลก ชั้นมหาพรหมาภูมิ หรือ สิริมาโสเภณีมคธ ได
ฟงธรรมจากพระโอษฐจนจิตบรรลุโสดาปตติผล ซึ่งจะไมลงไป
เกิดเปนสัตวในอบายภูมิอีกตอไป (ปดอบายภูมิ) ไดทำใหดูเปน
ตัวอยางแลวอยางไรละ
(๒). ทำใหไดอยางที่แนะนำไวในขอ (๑). แลวโอกาส
นำพาชีวิตหนีอบายภูมิ หรือปดอบายภูมิ ซึ่งพนไปจากบาปทั้ง
ปวง ยอมมีไดเปนได

180 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๑๘๐

๘๐. ตองการลาพุทธภูมิ
คำถาม
เรียนทาน ดร.สนอง ที่เคารพ
ขอโอกาสถามเรื่องจิตปราถนาพุทธภูมิ แรกๆผมก็อาน
หนังสือ เกี่ยว กับ พุทธ ภูมิ ทำให มี จิต ที่ อยาก เปน เกิด ขึ้นตั้งแต
อายุประมาณ ๑๘ ป ได ทุกครั้งที่ทำความดี ก็จะอธิฐานใหได
สัพพัญุตญาณในอนาคต แตพอศึกษาอยางจริงจังแลว ไมใช
เรื่องงาย ตองเวียนวายตายเกิดเยอะมาก ผมตองการลาพุทธ
ภูมิก็ตั้งใจลาพุทธภูมิหลายรอบ แตพอเวลาผานไปจิตมันก็จะ
ระลึก ขึ้นมาอีก โดยนิสัยสวนตัวชอบศึกษาธรรมะ จึงใหเขาใจ
วาเราจะตองปฏิบัติ เพื่อออกจากวงจรแหงการเวียนวายตาย
เกิด ไปใหไดหากปรารถนาพุทธภูมิ ก็ตองไปเวียนวายตายเกิด
อีกมากมายนับไมได แตจิตไมยอม หลายครั้งที่ลาพุทธภูมิก็จะมี
จิตสงสารขึ้นมา
ขอให ดร.สนองชวย ใหความกระจาง และชวยบอกวิธี
ทำใหจิตพนจากความอยากในพุทธภูมิใหดวยครับ
คำตอบ
ประโยคที่วา “เวียนวายตายเกิดเยอะมาก” ขอเปลี่ยน
เปน ประโยค ที่ วา “ เวียน วาย ตาย เกิด นับ ภพ นับ ชาติ ไม ถวน
(อนันต)” จะถูกตองมากกวา เพราะตองตายเกิดนับจากภพนรก

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๑๘๑
181

ขึ้นไปจนถึงพรหมโลก นำพาชีวิตวนไปวนมาเชนนี้ไมรูจบ ทั้งนี้
เนื่องมาจากเหตุสองอยางคือ การจะมีความเปนสัพพัญูได
บุคคลตองสั่งสมบารมีใหครบ ๓๐ ทัศ และขึ้นอยูกับประเภท
ของพระพุทธเจา (พระปญญาธิกพุทธเจา พระสัทธาธิกพุทธเจา
พระวิริยาธิกพุทธเจา) ที่ตนปรารถนาจะเปน ตองใชเวลานับแต
๒๐ อสงไขยกับอีก ๑๐๐,๐๐๐ กัป ๔๐ อสงไขยกับอีก ๑๐๐,๐๐๐
กัป และ ๘๐ อสงไขยกับอีก ๑๐๐,๐๐๐ กัป ตามลำดับ
อนึง่ พระโพธิสตั วผูยั งมิไดถูกพยากรณจากพระพุทธเจา
พระองคใดพระองคหนึ่งมากอน (อนิยตโพธิสัตว) สามารถลา
พุทธภูมได
ิ ดวยการสวดมนตสรรเสริญคุณพระรัตนตรัย ตอหนา
สิง่ ศักดิส์ ทิ ธิใน
์ พุทธศาสนา แลวกลาววาจายกเลิกความปรารถนา
เดิม และกลาววาจาตั้งความปรารถนาใหม มาเปนพุทธสาวก
ยอมทำไดดวยการรักษาสัจจะในอธิษฐานใหม และทำเหตุใหตรง
(วิปสสนากรรมฐาน) การเขาถึงอรหัตตผล ยอมมีไดเปนได
เมื่อไววางใจในกัลยาณมิตรผูเจริญธรรมกับปญญา
ความบกพรองก็จะหมดไป คุณสมบัติที่ดีก็จะเจริญงอกงาม
คลายดวงจันทรที่กำลังจะเต็มดวง
การคบหาและยึดมั่นในกัลยาณมิตร
ผูเจริญธรรมและปญญามากกวายึดมั่นในกายของตนเอง
คือกิจปฏิบัติของพระโพธิสัตว

๑๘๒
182 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m

๘๑. อธิษฐานและขอพร
คำถาม
เรียนอาจารยสนองที่เคารพ
ดิฉันขอเรียนถามวา การไปกราบไหวพระพุทธรูป พระ
ประธานตามวัดตาง ๆ ในโบสถ เราควรจะอธิษฐานขอพรทาน
หรือไม สมควรที่จะขอพร ขอสิ่ง ตางๆ ที่เราปรารถนาหรือไม
 กราบไหว
จะเปนการถูกตองหรือไมของชาวพุทธ ซึง่ ดิฉนั เห็นผูไป
จะกลาวคำอธิษฐานมากมาย จะจัดวาเปนกิเลสของคนๆนัน้ หรือ
ไม ซึง่ ดิฉนั เคยฟง อาจารยพูดวาการกระทำเหลานัน้ จัดเปนกิเลส
ของคนๆ นัน้ ดิฉนั จึงอยากเรียนถามวาทีถู่ กตองควรจะกลาวเชน
ไร ทุกครั้งที่ดิฉันไปกราบไหวพระ ตามโบสถตางๆ ดิฉันไมทราบ
จะกลาวอยางไร เพียงแตบอกกลาวทานวา วันนี้ลูกไดเดินทาง
มาทำบุญที่วัดแหงนี้และขอกราบบูชาองคพระประธานของวัด
นีตลอด

จนสิง่ ศักดิส์ ทิ ธิทั์ ง้ หลายในทีนี่ ขอ
้ จงปกปองคุม ครองภัย
ใหลูกเดินทางกลับ ดวยความปลอดภัย และบางที่ ก็จะกราบไหว
โดยไมไดกลาวอะไร
ดิฉันอยากขอคำแนะนำจากอาจารยในการปฎิบัติที่ถูก
ตองดวยคะ
กราบขอบพระคุณ
คำตอบ
คำวา “พร” หมายถึง สิง่ ทีขอ
่ เลือกเอาตามประสงค และ
คำวา “อธิษฐาน” หมายถึง ตั้งจิตขอรองตอสิ่งศักดิ์สิทธิ์ เพื่อ

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๑๘๓
183

ผลอยางใดอยางหนึง่ ทัง้ สองคำมีความหมายใกลเคียงกัน ตางกัน
ตรงทีว่ า ขอพรแลวมีผูให
 พร เชน กอนทีพระ
่ อานนทจะรับเปนพุทธ
อุปฏ ฐาก พระอานนทไดขอพรตอพระพุทธโคดม ๘ ขอ และหนึง่ ใน
แปดขอนัน้ คือ “หากพระองคไปแสดงธรรมลับหลังขาพระพุทธเจา
ขอพระองคโปรดแสดงธรรมนั้นใหขาฯ ฟงอีกครั้ง” พระพุทธโค
ดมใหพรตามที่พระอานนทขอ แตคำวาอธิษฐานตองทำเหตุให
ตรงจึงจะไดผลสมปรารถนา เชน พระพากุละอธิษฐานไมอาพาธ
แลวทำเหตุตรงคือ ปรุงยาถวายสาวกของพระวิปสสี และในครั้ง
ทีเกิ
่ ดมาพบพระพุทธกัสสปะ ไดสรางวัดและจัดยาประจำวัดไวให
พระไดบริโภคในยามเจ็บปวย เมื่อเกิดมาพบพระพุทธโคดม จึงไม
อาพาธดวยโรคใดๆ การอธิษฐานใหมีรูปสวยงาม ใหมีทรัพยสมบัติ
มาก ใหมีบริวารมาก ใหไดเปนใหญเปนโต ฯลฯ เปนการอธิษฐาน
เพือ่ เอากิเลสมาทับถมใจ ผูรู ไม
 นิยมอธิษฐานเชนนี้ ตรงกันขาม ผูรู 
นิยมอธิษฐานเกิดมาพบพระพุทธศาสนาและมีสัมมาทิฏฐิ อธิษฐาน
มีปญญาเห็นแจง อธิษฐานใหไดดวงตาเห็นธรรม ฯลฯ เหลานี้
เปนการอธิษฐาน เพื่อนำพาชีวิตพนไปจากความทุกข แตที่สำคัญ
ตองทำเหตุใหตรง จึงจะสมปรารถนาตามคำอธิษฐาน
การอธิษฐานตามที่บอกเลาไปนั้นถูกตองแลว ขอเพียง
ทำเหตุใหตรงคือ การเดินทางจะปลอดภัยได ตองมีศีล และมี
สติคุมใจขณะเดินทาง ใครผูใดพัฒนาใจใหมีธรรมมีวินัยในพุทธ
ศาสนาคุมใจไดทุกขณะตื่น ผูนั้นมีความศักดิ์สิทธิ์ และไมตอง
ไปขอรองสิง่ ศักดิส์ ทิ ธิอื์ น่ ใด มาคุม ครองใหชีวติ ปลอดภัย เพราะ
ไมมความ
ี ศักดิส์ ทิ ธิใด
์ จะยิง่ ไปกวา ความศักดิส์ ทิ ธิของ
์ ธรรมและ
วินัยที่มีอยูในพุทธศาสนา

๑๘๔
184 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m

๘๒. เพื่อเตรียมตัวตาย
คำถาม
กราบเรียนทานอาจารย ดร.สนอง
อธิษฐานปฏิบัติธรรม
ดิฉันอายุ ๕๖ ยางเขา ๕๗ ป แลว เคยตั้งใจวาจะออก
จากงานเมือ่ อายุ ๕๘ ป คือ ตุลาคม ป ๒๕๕๕ เพือ่ เตรียมตัวตาย
ประมาณ ๒ เดือนทีผ่ านมาก็เริม่ ฝกสมาธิอยางจริงจัง แตวันหนึง่
คุยกันกับสามี (รูวาสามีตั้งใจอนาคามี) สามีก็บอกวา โสดาบัน
ยังตองกลับมาเกิดอีก จะตองพบกับความทุกขอีก ดิฉนั ก็หนักใจ
แคโสดาบันชาตินีจะ
้ ผานหรือไมยังไมรู นีจะ
่ ชวนไปใหถึงอนาคามี
.. พื้นฐานสมถะของดิฉันยังออนมาก สามีก็ไมสนับสนุนใหออก
จากงาน จึงอธิษฐานขอใหขายสวนไดภายในเดือนเมษายนป ๕๔
นี้ จะออกจากงานเพื่อฝกสติใหไดอยูกับบาน (สามีไมชอบแนถา
จะลาอกจากงานเลย เพราะเขาเปนหวงการเรียนของลูกที่ตอง
ใชเงินมากเพราะตอนนีคน
้ โตกำลังเรียน ทีอั่ งกฤษ เขาไมยอมให
ลูกรับทุนรัฐบาล และตั้งใจใหลูกเรียนใหจบ ป. เอก คนเล็กก็มี
โครงการไปเรียนตอตางประเทศเชนกัน) ตอนนี้ก็มีคนมาขอซื้อ
แลวและตกลงขายแลว จะโอนกันสัปดาหหนานี้
จะถามเลยนะคะ
คำ อธิษฐาน นี้ ถือ เปน สัจจะ ที่ ตอง ปฏิบัติ ตาม อยาง

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๑๘๕
185

เครงครัดใชหรือไม ถามีผูทัดทานมากๆ จะออกเลยไปเปนเดือน
ตุลาคม ๕๔ หรือพฤษภาคมป ๕๕ จะเกิดโทษหรือไม
ขอขอบพระคุณทานอาจารยลวงหนาคะ ดิฉันไมมีใคร
่ ชีน้ ำ
แลว เพราะทัง้ องคผูมี คุณวิเศษ และทานผูมี คุณวิเศษ ทีเคย
ชักจูง คนไมเอาไหนอยางดิฉันก็จากดิฉันไปหมดแลวคะ จึงใคร
ขอความเมตตาจากทานอาจารยเปนที่พึ่งคะ
คำตอบ
ผูใดมีศีลและมีสัจจะคุมใจอยูทุกขณะตื่น ผูนั้นมีกาย
ศักดิ์สิทธิ์ มีวาจาศักดิ์สิทธิ์ ผูมีความศักดิ์สิทธิ์ คิด พูด ทำ สิ่ง
ใดยอมสำเร็จไดดังใจปรารถนา ดังนั้นผูถามปญหาจะใหความ
ศักดิ์สิทธิ์ คง อยูกับตัวเอง หรือ ไม ผู ถาม ปญหา ตอง เลือก เอง
เพราะบุคคลมีชีวิตเปนของตัวเอง และตองบริหารจัดการชีวิต
ดวยตัวเอง ผูรูไมบังอาจเขาไปกาวลวงในชีวิต
ของผูอื น่ อนึง่ ผูใด
 คิด พูด ทำ แตสิง่ ดีงาม
สิ่งที่เปนคุณธรรมอยูเสมอ โทษยอมไมมี
กับผูนั้น ตรงกันขาม คิด พูด ทำ แตสิ่ง
ทีเป
่ นอกุศล (ทุศลี ไรธรรม) เมือ่ กรรมให
ผล โทษยอมเกิดตามมาใหผูทำกรรม

ตอง
ไดรับ

๑๘๖
186 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m

๘๓. เหมือนกับมีสองคน
คำถาม
กราบเรียนอาจารย ดร.สนอง
หนูมีขอสงสัยขอปรึกษาอาจารยดังนี้คะ
หนูมักมีความคิดไมดีกับ พอ แม โดยเฉพาะกับพอคะ ใจ
ที่คิดไมดีนะ มันคิดขึ้นมาเอง ซึ่งหนูไมไดตองการอยางนั้น และ
ไมใชเฉพาะกับพอ และแม หากหนูผานพระพุทธรูป, รูปภาพเทพ
หรือสิง่ ศักดิส์ ทิ ธิต์ าง ๆ หนูก็มักคิดไมดี ดาวา ขึน้ มาเองในใจ โดย
ตัวหนูเองนั้น เหมือนกับมีสองคน คนนึงดาวา คนนึงเคารพบูชา
คือหนูไมตองการความคิดไมดี แตหามความคิด บังคับความคิด
นัน้ ไมไดคะ ตัง้ แตจำไดหนูก็เปนอยางนีมา
้ ตัง้ แตเด็กนะคะ ตอนนี้
ก็ สามสิบกวาแลวคะ ตลอดเวลาหนูก็พยายามคิดวา ไอจิตทีคิ่ ด
ไมดีนะ มันไมใชความคิดของหนู แตตอนนี้หนูเริ่มไมแนใจวา ถา
ไมใชความคิดของหนู แลวจะเปนใครหละ ก็มันอยูในใจของหนู
๑. หนูจะแกไขปญหาทางดานจิตใจนี้ไดอยางไรบางคะ
หรือกรณีของหนูนั้นตองไปหาคุณหมอทางจิตเวช
๒. ความคิดอกุศลที่หนูเปนนั้น เปนบาป หรือไมคะ
เพราะหนูควบคุมไมได แตหนูก็ไมไดตองการเชนนั้น ขอรบกวน
อาจารยชวยอธิบายดวยนะคะ
๓. ความคิดอกุศลนั้น มันคืออะไรคะ คนทั่ว ๆ ไป จะ
มีความคิดที่ผุดขึ้นมาโดยไมไดตั้งใจแบบนี้หรือไมคะ หรือมันคือ

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๑๘๗
187

ความตั้งใจแตไมรูตัวนะคะ หนูไมเขาใจมาก ๆ คะ แลวมันคือ
ความคิดของหนูหรือไมคะ (ขอโทษนะคะ ถาหากคำถามหนูดูไร
สาระ แตหนูไมเขาใจจริง ๆ คะ)
๔. หนูควรเนนการกระทำความดีในดานใดใหมากๆ คะ
ขอขอบพระคุณอาจารยมาก ๆ นะคะ ที่เมตตาตอบ
คำถามของหนูคะ
คำตอบ
ใจของคนมีทั้งบุญและบาปสั่งสมอยูภายใน ยามใดที่
บาปใหผล ความคิดที่ไมดียอมเกิดขึ้น ตรงกันขาม ยามใดที่บุญ
ใหผล ความคิดทีดี่ งามยอมเกิดขึน้ เปนธรรมดา ซึง่ ทัง้ สองอยาง
นั้นมีอยูกับใจของผูถามปญหา
(๑). หากผูถามปญหาประสงคแกไขเรื่องความคิดไมดี
ใหหมดไปจากใจ ตองพัฒนาจิตใหมีกำลังสติกลาแข็ง มีปญญา
เห็นแจงกลาแข็ง ดวยการนำตัวเองเขาปฏิบตั ธรรม

แลวใชจิตทีมี่
ปญญาเห็นแจงไปพิจารณาความคิดทีไม
่ ดีใหดับไป (อนัตตา) ตาม
กฎไตรลักษณ ไดเมื่อใดแลว ปญหายอมหมดไปโดยปริยาย
(๒). ผูใดมีความคิดที่เปนอกุศลเกิดขึ้นกับใจ ผูนั้นกำลัง
เสวยอกุศลที่เปนบาป เหตุที่ควบคุมความคิดไมได เพราะจิตมี
กำลังของสติออนกวากำลังของบาปทีส่ งผล หากผูถาม
 ปญหาไม
ตองการใหความคิดที่ไมดีเกิดขึ้นกับตน ตองหยุดการอาน แลว
นำตัวเองเขาปฏิบัติธรรมตามที่ไดแนะนำไวในขอ (๑).

188 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๑๘๘

(๓). ความคิดอกุศล เปนผลที่เกิดจากอกุศลกรรมที่ผู
ถามปญหาทำกรรมที่ไมดีมากอน ผูใดหยุดการอาน แลวนำตัว
เองเขาปฏิบัติธรรมจนเกิดความรูสูงสุด (ภาวนามยปญญา) ได
แลว ความรูเห็น เขาใจ ในสิ่งที่เขียนตอบมา ยอมสวางกระจาง
ชัด (สันทิฏฐิโก) กับตัวของผูถามปญหาได
(๔). กระทำความดี ดวยการพัฒนาจิตใหเขาถึงปญญา
สูงสุดได นั่นแหละดีที่สุด

๘๔. ฆราวาสสอนสงฆไดไหม
คำถาม
กราบเรียนอาจารย ดร. สนอง วรอุไร
ผมมีขอสงสัยปรึกษาอาจารยครับ.
๑. ฆราวาสสอนสงฆไดมั้ยครับ ทั้งในทางธรรมและ
ทางโลก
๒. แลวถาสอนจะบาปมั้ยครับ บาปแคไหน..
ปใหมนี้ขอใหอาจารยสุขภาพแข็งแรงอยูเปนเสาหลัก
ของศาสนาพุทธตอไปตราบนานเทานานครับ.. สาธุ.

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๑๘๙
189

คำตอบ
(๑). คำวา “สงฆ” ในทางโลกหมายถึง ภิกษุในพุทธ
ศาสนา หรือสมมุติสงฆ แตในทางธรรมหมายถึง หมู สาวกของ
พระพุทธเจา (อริยสงฆ) ดังที่ระบุในคำสวดมนต บทเจริญสังฆ
คุณ อันไดแกบุรุษ ๔ คู ๘ บุรุษ คือ
คูที่ ๑. โสดาปตติมรรค และ โสดาปตติผล
คูที ๒. สกทาคามิมรรค และ สกทาคามิผล
คูที่ ๓. อนาคามิมรรค และ อนาคามิผล
คูที่ ๔. อรหัตตมรรค และ อรหัตตผล
หากเปนฆราวาสผูมีศีล ๕ หรือ ศีล ๘ สามารถสอน
ภิกษุสงฆได เพราะไมมีพุทธบัญญัติหามไว ตรงกันขาม หากเปน
นักบวชเพศหญิง (ภิกษุณี) หากไปสอนภิกษุสงฆถือวา ประพฤติ
ละเมิดวินัยที่พระพุทธเจาบัญญัติไว
(๒). ภิกษุณีสงฆที่ประพฤติละเมิดวินัย ถือวาเปนบาป
ถามวาบาปมากแคไหน ตอบวา บาปถึงขั้นปฏิบัติ
ธรรมแลวเขาไมถึงธรรมทีปฏิ
่ บตั ิ คือปฏิบตั สมถ

กรรมฐาน แลวไมสามารถพัฒนาจิตใหเขาถึง
สัมมา สมาธิ ได ปฏิบัติ วิปสสนา กรรมฐาน
แลวจิตเขาไมถึงปญญาเห็นแจง
ความเพลิดเพลินสนุกสนานในกามาวจรภูมิทั้งสาม
เปรียบดั่งน้ำคางบนปลายใบไม อันจะหายไปในชั่วพริบตา
การปฏิบัติใหบรรลุถึงสถานะมั่นคง คือการหลุดพน
อันไมเปลี่ยนแปลง คือกิจปฏิบัติของพระโพธิสัตว

190 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๑๙๐

๘๕. ดูใหถูกตรง
คำถาม
เรียนทานอาจารย ดร.สนอง ที่เคารพ
ดิฉนั มีปญหากับสามี คือดิฉนั ถือศีล ๕ ไมทะลุไมขาด ไม
ดาง ไมพรอยมาเกือบ ๓ ปแลวคะ ซึ่งชวง2ปก็จะอารธนาศีล ๕
กอนลุกจากเตียงทุกวันและกอนนอนวามีศีลใดบกพรอง แตหลัง
จาก ๒๗ เมษา ๒๕๕๓ ก็เห็นปฏิจจสมุปบาท วาเปนเพียงเหตุ
ปจจัยอิงอาศัยกันและกันเทานัน้ เอง ไมมตัี วตน คนสัตวบุคคลเรา
เขา หญิงชาย เปนแตเพียงธาตุขันธ เกิดจากเหตุปจจัยลวน....
สามี ดิฉัน เปด ใจ รับ ธรรมะ ก็ เพราะ หนังสือ ของ ทาน
อาจารย เลม ทางสายเอก และไดรับการอบรมจากคุณแมสิริ
เมื่อป ๒๕๕๒ แตเขาก็ไมดีขึ้น เนื่องจากยังดื่มสุรา ติดสังสรรค
เขา เลิก ไม ได เพราะ สามี บอก วา ยัง มี สังคม ( เขา เปนทหาร
บกคะ)
สมัยกอนที่ไมเคยเจอกัน เขาไมรูจักการตักบาตร การ
ทำทาน การเขาวัดเพื่อเวียนเทียนเลยคะ
ปญหาก็คือ
๑) สามีดิฉัน ไมมีศีล ๕ เพราะชอบพูดคำหยาบเวลาโมโห
/ ดื่มสุรา / และถาดิฉันพูดอะไรไมไดดั่งใจเขา ๆ ก็จะดา และ
หาวาดิฉันสันดานเลวหรืออะไรก็ตาม...ดิฉันก็บอกไปวา ดิฉันพูด
อะไรก็อยูในศีล ๕ และวาจา/ใจไมไดเบียดเบียนและทำใหใคร

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๑๙๑
191

เดือนรอน และเขาก็เงียบรูส กึ ผิดมัง้ คะ ก็เลยหนีไปนอนคนเดียว
ในอีกหองหนึ่ง ซึ่งดิฉันไมไดตอบ...
คำถาม-ดิฉันตองการใหเขาปฏิบัติตอ จะทำอยางไรดีคะ?
๒) พูดอะไรไมเขาหูเขา ไมไดดั่งใจกับคำตอบของดิฉัน
เขาก็วาดิฉัน โง ยิ่งกวา วัว ควาย (ดิฉันก็ไมรูสึกอะไร ไดยินแลว
ก็ดับไป ไมเพียงเกิด แลวก็ดับ) วัว ควาย มีศีล ๕ (ดิฉันก็มีศีล
แตทำไมเขายังกลาที่จะเปรียบเทียบ)
คำถาม – วัว ควายมีศีล 5 จริงหรือเปลาคะ ? ดิฉนั ตอบ
เขาไปวา มนุษยเปนสัตวประเสริฐ วัวควายเปนสัตวเดรัจฉาน จะ
มีศีลไดอยางไร ในเมื่อไมมีปญญา.. เขาบอกวา ถาอจ.ตอบวา
วัวควายมีศีล ๕ ตองเคารพเขานะ ดิฉันก็ตอบวา มันเปนการ
สนทนาธรรม ทำไมตองเคารพบุคคลที่ไมมีศีล ไมมีธรรม
๓) สามีดิฉัน ไมเชื่อวา เวลาปฏิบัติแลวจะรูไดเฉพาะตน
ซึ่งดิฉันก็บอกเรื่องคำแปลใน บทสวดพระพุทธคุณ พระธรรม
คุณ (พระพูทธเจาตรัสไวดีแลวเปนสิ่งที่ผูศึกษาและปฏิบัติพึง
เห็นไดดวย ตนเอง ใหผลไมจำกัดกาล เปนสิ่งที่ควรกลาวกับผู
อื่น วาทานจงมาดูเถิด เปนสิ่งที่ควรนนอมเขามาใสตัว และเปน
สิ่งที่รูไดเฉพาะตน) พระสังฆคุณ (ปฏิบัติดีแลว ปฏิบัติตรงแลว
ปฏิบัติเพื่อพนทุกขและปฏิบัติสมควรแลว).
คำถาม – ขอใหทานอจ. แนะนำเปดทางสวางใหดวย
เพราะดิฉันจะเอาคำถาม คำตอบของทานอาจารยใหสามีดิฉัน
อาน เพราะเขาเคารพทานอาจารยอยูคนเดียว
๔) คำถาม – ทำไม สามีไมเคารพฆราวาสที่มีศีล ๕

192 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๑๙๒

หรือศีล ๘ ที่ไดโสดาบันหรือสกิทาคามี ? เขาจะพูดเสมอวา เขา
ยอมรับนับถือ แตพระภิกษุสงฆ (หมผาเหลืองเทานัน้ ) แมวา พระ
สงฆจะประพฤติ ปฏิบัติถูกตรงหรือไมก็ไมเปนไร แตจะเชื่อใน
(สมมุตสงฆ
ิ เทานัน้ ) ยกเวน ทานอาจารยคนเดียวทีเป
่ นฆราวาส
แลวสามีดิฉันนับถือ ก็เขาใจไดวา เหตุปจจัยเขามีมาอยางนี้..
ขอขอบพระคุณทานอาจารยมาลวงหนา ดิฉันไมมีผูใด
ที่รูจัก(และเปนอริยบุคคล) ที่สามารถบอกกลาว และขอใหทาน
อาจารยเมตตาชวยตอบคำถามดวยคะ
คำตอบ
(๑). ผูถามปญหาจงดูใหออกวา สามีที่ไมมีศีล ๕ นั้น
เขาเปนครูที่อยูใกลชิด ไมตองเดินทางไปหาครูในที่หางไกลให
ยากลำบาก จงขอบคุณเขาที่เขามีเมตตาสอนเรา มิใหประพฤติ
เชนเขา และตองตอบแทนคุณที่เขามีอุปการะตอเรา ดวยการ
ประพฤติจริยธรรมของการเปนภรรยาที่ดี ประพฤติจริยธรรม
ของการเปนศิษยที่ดี แลวความเจริญของชีวิต ยอมเกิดขึ้นกับ
ผูถามปญหา เมื่อใดที่ภรรยาประพฤติไดถูกตรงเชนนี้แลว สามี
ยอมศรัทธาในคุณธรรมของภรรยา เขาจะนำตัวเขาใกลพูดคุย
ไตถามและสำนึกผิด แลวจึงจะหันมาปฏิบัติธรรมตามที่ภรรยา
ไดทำใหดูเปนตัวอยาง
(๒). วัวควายที่ไปกินขาวปลูกของชาวนาคนอื่นโดยมิได
ขอ อนุญาต วัว ควาย ตัว นั้น ประพฤติ ผิด ศีล ขอ ๒ วัว ควาย ที่ ไล
ขวิดตัวผูอื่นใหหนีไปหางไกล แลวไปสมสูกับวัวควายตัวเมียของจา

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๑๙๓
193

ฝูงเดิม ถือวาประพฤติผิดศีลขอ ๓ ดังนั้นผูถามปญหาพึงวิเคราะห
ดวยสติปญญาของตัวเองวา วัวควายตัวนั้นประพฤติผิดศีลหรือไม
ผูตอบ
 ปญหาเอาธรรมวินยั ในพุทธศาสนามาสถิตไวกับใจ
ผูมีธรรมวินัยไมปรารถนาใหใครตองมาเคารพ ศรัทธา เลื่อมใส
เพราะเห็นสิ่งดังกลาวไมใชตัวตน (อนัตตา) จิตจึงเปนอิสระตอ
สิ่งเหลานั้น
(๓). ความไมเชือ่ เกิดจากปญญาทีมี่ อยูใน
 ตัวของบุคคล
ใครผูใด
 พัฒนาปญญาเห็นถูกตามธรรมไดแลว ความรู เห็น เขาใจ
เฉพาะตน (สนฺทิฏฐิโก) ยอมเกิดขึ้นเปนธรรมดา
อนึ่ง บุคคลมีชีวิตเปนของตัวเอง เขาจะเชื่อหรือไมเชื่อ
ก็เปนเรื่องของเขา ผูใดประสงคพิสูจน “รูไดเฉพาะตน” ตอง
นำตัวเองไปพัฒนาจิตใหเกิดปญญาเห็นแจง (วิปสสนาภาวนา)
ไดเมื่อใดแลว ความสงสัยในการรูไดเฉพาะตนยอมหมดไปเปน
ธรรมดา
(๔). มนุษยสามารถพัฒนาปญญาไดทัง้ ทางโลกและทาง
ธรรม ผูใด
 พัฒนาสุตมยปญญาและจินตามยปญญา (ปญญาทาง
โลก) ไดแลว ยอมเห็นสรรพสิ่งเปนจริงเพียงชั่วคราว (สภาว
สัจจะ) ตรงกันขาม ผูใดพัฒนาภาวนามยปญญา (ปญญาทาง
ธรรม) จนเกิดปญญาเห็นแจงไดแลว ยอมเห็นสรรพสิ่งเปนจริง
แท (ปรมัตถสัจจะ)
เมื่อเปนเชนนี้ สามีจะเคารพนับถือใคร ก็เปนเรื่องของ
ปญญาที่เขาพัฒนาได จงเอาสามีเปนครูสอนใจตัวเอง แลวเรา
จะไมโงอีกตอไป

๑๙๔
194 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m

๘๖. กลัวกรรมใหผล
คำถาม
เรียนถามคำถามทานอาจารย จากผูเศราหมองคะ
กอน อื่น หนู ขอก ราบ ขอบคุณทาน อาจารย ที่ เมตตา
ตอบปญหากอนหนาที่เคยถามไปกอนหนานี้ และไดทำใหหนู
หันมาสนใจธรรมมากขึ้น ขณะนี้หนูมีเรื่องไมสบายใจอยางมาก
เนื่องจากเมื่อ ๓ วันกอนครอบครัวหนูไดขับรถไปตางจังหวัดกัน
ขณะทีขั่ บอยูในหมูบ านเล็กๆ ถนนสองเลนนัน้ มีแมสุนขั ขามถนน
และลูกสุนัขขามถนนตามแมของเขาแตยังอยูบนถนน
หนูคิดวาสามีควรจะเบรคหยุดใหเขาเดินพนไปกอน แต
สามีไดหักหลบเล็กนอย ขณะนั้นเองลูกสุนัขเมื่อเห็นรถกลับวิ่ง
กลับไปทางเดิม ซึ่งทำใหถูกลอทับทันที แมสุนัขวิ่งกลับมาหาลูก
ซึ่งขณะนั้นยังรองหงิงๆ และเงียบเสียงไป แมสุนัขไดเหากับรถ
มอเตอรไซดที่ผานมา คิดวาเขาคงอยากใหชวยลูกเขา
เราไดแตหยุดรถและอุทิศสวนบุญกุศลที่ไดทำมาใหเขา
แตไมไดลงไปทำอะไรเลยเนื่องจากกลัวเขาจะกัด แลวก็จากไป
เมือ่ เห็นวาคงชวยไมไดแน ซึง่ มันทำใหหนูรูส กึ แยจนถึงวันนี้ และ
ไมสามารถสลัดภาพนัน้ รวมถึงความรูส กึ ขณะทีรถ
่ ทับลูกสุนขั ตัว
นัน้ หากยอนกลับไปไดอยากจะเขาไปเอาเขาไปหลบขางทาง และ
ไหวขมาทั้งลูกและแมสุนัขนั้น แตมันก็เปนไปไมไดแลว ที่ผานมา
แมหนูและสามีก็เลี่ยงที่จะฆาสัตวแมกระทั่งมด พยายามปด

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๑๙๕
195

หรือเปาใหพนทาง แตนี่กลับไปฆาสัตวที่ตัวใหญกวาเสียอีก จึง
ขอรบกวนถามอาจารยดังนี้คะ
๑. ทำอยางไรจึงจะสลัดความรูส กึ ผิดทีไม
่ ได ทำอยางทีใจ

คิดนีออก
้ ไปไดคะ เสียใจทุกครัง้ ทีนึ่ กถึง รูส กึ วาตัวเองทำไมใจดำ
อยางนี้ รูวาสิ่งนื้ทำใหใจเศราหมองแตมันก็ยังคิดอยูเรื่อยๆ
๒. การทีอุ่ ทศิ บุญใหเขาในตอนนัน้ และขอใหเขาอยูใน
 ภพ
ภูมิที่ดีขึ้น แตเปนขณะที่ตกใจอยูนั้น ลูกสุนัขนั้นจะไดรับสวนบุญ
ของหนูไหมคะ แลวหากหนูถวายสังฆทาน และอุทิศบุญใหเขา
หลังจากเวลาผานไปแลวหลายวันเขา หรือการสวดมนตและนั่ง
สมาธิ แตหากใจสงบบางไมสงบบาง หรือการปลอยโค เขาจะ
ไดรับบุญนั้นพรอมทั้งอโหสิกรรมใหหนูและสามีไหมคะ
มีวิธีอื่นใดที่หนูควรจะทำเพื่อชดใชในสิ่งที่สามีไดทำอีก
เพื่อขอใหเขาอโหสิกรรมใหอีกไหมคะ
๓. ขณะนี้หนูเองไมไดคุมกำเนิดกลัววากรรมที่สามีได
ขับรถทับเขา พรากชีวติ ไปจากแมของเขา กลัววากรรมนีจะ
้ มีผล
หากตัง้ ทองขีนมา
้ จึงขอความเมตตาจากทานอาจารย ชวยชีแ้ นะ
วาควรทำอยางไรดีคะ
ทายทีส่ ดุ นีต้ องขอขอบพระคุณอาจารยอยางสูง สำหรับ
ธรรมที่อาจารยไดมอบใหผูไมรูทั้งหลาย รวมถึงหนูใหไดสนใจใน
ธรรม และขออำนาจคุณพระศรีรัตนตรัย โปรดประทานพรให
ทานอาจารยมีสุขภาพแข็งแรง เพื่อจะไดเปนเผยแพรพระพุทธ
ศาสนาอีกยาวนานคะ

196 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m
๑๙๖

คำตอบ
(๑). ผูใดมีจิตระลึกถึงสิ่งไมดีผานไปแลว ผูนั้นยังมีบาป
ตกคางอยูในใจ บาปจะหมดไปได ตองชดใชดวยการอุทิศบุญให
เจากรรมนายเวรไปเรื่อยๆ จนกวาจะหมดหนี้บาป (ไมระลึกถึง)
ิ ) ใหเกิดขึน้ แลวอุทศิ บุญ
ผูรู นิ ยมประพฤติบุญใหญ (ปฏิบตั ธรรม
ใชหนี้เวรกรรม หนี้เวรกรรมยอมหมดไปไดเร็ว
(๒). จิตวิญญาณใดระลึกไดในบุญกุศลทีมี่ ผูอุ ทศิ ให แลว
เขามาอนุโมทนาบุญ จิตวิญญาณนัน้ ยอมไดรับบุญกุศลทีมี่ ผูอุ ทศิ
ให การอุทิศบุญใหญ (เจริญจิตภาวนา) ใหเจากรรมนายเวร (ลูก
สุนัข) หากเขามาอนุโมทนาหนี้เวรกรรมยอมหมดไปไดเร็ว ผูรู
นิยมประพฤติเชนนี้
(๓). ผูที่ยังอยูในวัยเจริญพันธุและมิไดคุมกำเนิด คน
โบราณสอนใหปองกันตนเอง จากจิตวิญญาณที่ไมดีมาเกิดเปน
ลูก ดวยการประพฤติศีล ๕ และนำอาหารไปใสบาตรใหพระ
สงฆอยูเสมอ ผูมีทานและศีลคุมใจ จิตวิญญาณที่จุติจากสวรรค
เทานั้น ที่จะมาเกิดเปนลูกในทองได
แมแตเทวดาก็ยังถูกจองจำอยูในคุก
แหงการเวียนวายตายเกิด และพวกเขาจะมาปกปอง
ผูอื่นไดอยางไร ดังนั้นเมื่อหาที่พึ่ง จงพึ่งพระรัตนตรัย
ที่ไมมีความหลอกลวง นี่คือกิจปฏิบัติของพระโพธิสัตว

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๑๙๗
197

๘๗. ทำไดหรือไม
คำถาม
เรียน อาจารย ดร.สนอง วรอุไร
เคยติดตามการตอบคำถามของอาจารย แลวหางหาย
ไป เพราะยังมีงานทางโลกมาก แตยังคงสวดมนตกอนนอน
ขอเรียนถามอาจารยดังนี้
เดือนธค.ไดรูจักพระสงฆรูปหนึ่งที่ตางแดน ทานบวช
ประมาณ ๒๐ พรรษา กำลังจะไดทุนศึกษาตอที่ตางประเทศ
แตในทุนนั้นไมรวมคาใชจายดานที่พัก อาหาร ทานบอกวาทาน
ไมสามารถขอบุคคลอื่นที่ไมใชพี่นอง เพื่อนได เพียงแตเลาใหฟง
โดยทานไมมีปจจัยเก็บสะสมไวเลย เทาที่ไดสังเกตุ ๒๐ วันที่ได
รูจัก ทานตั้งใจทำงานตามหนาที่(วัดนี้พระทุกรูปจะมีหนาที่ของ
ตน) และไดสอบถามจากผูอื่นที่ทำงานรวมกับทานมา ๖ เดือน
ก็บอกวาทานปฏิบัติกิจของสงฆไดดี กอนกลับ จึงไดรับปากวา
จะชวยเหลือปจจัยดานการเรียน โดยแจงทานวาเปาหมายเดียว
ที่ตองการในการสนับสนุนปจจัยครี้งนี้ คือ การมีพระสงฆที่ดี
ชวยสืบสานพุทธศาสนาตอไป และไดแนะนำทานเรื่องการเรียน
ภาษาอังกฤษ แตเมื่อมาอานเรื่องวินัยสงฆ จึงเกิดความไมมั่นใจ
วา ที่ดิฉันทำนี้สามารถทำไดหรือไม และขอชื่อสถานที่ปฏิบัติ
ธรรมใกลถนนรามอินทราดวยคะ
ขอกราบขอบพระคุณคะ

๑๙๘
198 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m

คำตอบ
ผูใดเปดโอกาสใหขอ (ปวารณา) ในสิ่งที่เหมาะสมกับ
การบริโภคใชสอยของภิกษุ ภิกษุนั้นประพฤติไดโดยไมผิดวินัย
สงฆทั้งผูปวารณาและผูขอ
สวนชือ่ สถานปฏิบตั ธรรม
ิ ใกลถนนรามอินทราแนะนำวัด
ทับทิมแดง อยูหลังตลาดไท

๘๘. เห็นตางจากสามีคะ
คำถาม
ดิฉันมีความทุกข ในเรื่องธรรมะ ที่เห็นตางจากสามีคะ
สามีดิฉนั มีความเห็นถูกหรือผิดอยางไร ในคำตอบดาน
ลางคะ ซึ่งสามีเคารพทานอาจารยอยูเปนอยางมาก คือ :๑ ) บท สวด ธรรม คุ ณ “ สวา กขา โต ” พระ ธรรม
พระพุทธเจามีไวเพื่อสอนพระเทานั้น จริงหรือไมคะ ?
๒) พุทธวัจนะแปลวาอะไร ? ตามความเห็นดิฉัน คือ
คำสอนของพระพุทธเจา แตสามี แปลวา ทำเปนประจำของผูรู
ผูตื่นฯ หรือปลาวไมรู ? แตสำหรับคนที่อยากเปนมนุษยแคกิจ
วัตประจำวันก็คงพอแลว รักษาศีล ๕ อยูรวมครอบครัวสังคม
มีการปฎิบัติกรรมฐานบาง เพื่อกันกิเลสเขาทาง๖ชองทาง ดวย
ความเขาใจในขันธ ๕ ก็พอแลว.

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๑๙๙
199

๓) บทสวด “สุปะฎิปนโน” เปนคาถาสรรเสริญเฉพาะพระ
สงฆ จริงหรือไมคะ ? ถาอริยบุคคลตั้งแตโสดาบันขึ้นไป ซึ่งเปนผู
ปฏิบัติดี ปฏิบัติตรง ปฏิบัติเพื่อพนทุกข และปฏิบัติสมควร ถือวา
รวมเปนบุคคลที่อยูในบทสวดสรรเสริญ สุปะฎิปนโน หรือไมคะ?
๔) มีความรูทางธรรม ดีแลวแตสวนใหญมีไวสอนพระ
สงฆทั้งสิ้น..อานเพื่อความเขาใจเทานั้น เอามาปฎิบัติยาก...ขอ
ควรปฎิบตั จริ
ิ งก็ทีพระ
่ สงฆเอามาเทศนและอางถึงพระ ธรรมนัน่
แหละ? จริงแทอยางไร รบกวนอาจารยชี้ทางสวางใหดวยคะ ?
๕) พยายามอยาอางถึงพระพุทธเจามาก หาคนอางถึง
หรือยกตัวอยางใกลๆตัวหนอยนะ จะดีขึ้นมาก เอาแคพระก็หรู
แลว ? ความเห็นอยางนี้ ถูกตองหรือไมคะ ?
ขอขอบพระคุณทานอาจารยลวงหนา มา ณ ที่นี้ดวยคะ
คำตอบ
(๑). ไมจริงครับ บทสวดมนตดังกลาวมีไวใหพุทธบริษัท
ใชสวดเพือ่ ใหจิตตัง้ มัน่ เปนสมาธิ และเกิดความศรัทธาเลือ่ มใสใน
คุณของพระธรรม
(๒). คำวา “พุทธวจนะ” เปนสมมุติบัญญัติที่หมายถึง
คำพูด หรือถอยคำ ที่พระพุทธเจาตรัส พุทธวจนะจึงมิใชคำสอน
หรือสั่งบัญญัติใหทำเปนประจำ พระพุทธเจาโคดมบัญญัติธรรม
วินัย (ธรรมและวินัย) ใหพุทธบริษัทนำไปประพฤติ ผูใดประพฤติ
ถูกตรงจนเกิดผลแหงการปฎิบตั ได
ิ แลว ความสวัสดีของชีวติ ยอม
เกิดขึ้นกับผูนั้น

๒๐๐
200 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m

(๓). จริงครับ สุปะฏิปนโนฯ เปนบทสวดสรรเสริญคุณ
ของพระสงฆ (อริยสงฆ) ไดแกพระสงฆที่มีสภาวะของจิตเปน
โสดาปตติมรรค โสดาปตติผล สกทาคามิมรรค สกทาคามิผล
อนาคามิ มรรค อ นาคา มิ ผล และ อร หัต ตมรรค อร หัต ต ผล
เทานั้น
(๔). ความรูในพุทธศาสนาสามารถเขาถึงไดสองทาง
๑. เขาถึงดวยการอานตำรา คัมภีร หรือผูรูมาบอกเลา
ใหฟงและสามารถจดจำสิง่ ทีบอก
่ เลานัน้ ได ความรูเช
 นนีเป
้ นเพียง
สัญญา
๒. เขาถึงไดดวยการนำตัวเองเขาปฏิบัติธรรม จนเกิด
ปญญาสูงสุดขึน้ ในดวงจิต (ภาวนามยปญญา) ความรูเช
 นนีเรี
้ ยก
วา ปญญา
ใน ครั้ ง พุ ท ธกาล มี อยู คราว หนึ่ ง พระ มหา กั ส ส ปะ
(ประธานปฐมสังคายนาพุทธศาสนา) ไดกลาวเตือนภิกษุที่เรียน
รูธรรมวินัยจากการอาน (ปริยัติ) แตไมสนใจในการปฏิบัติรรม
ในทำนองที่วา “เพียงแคทองบนพุทธวจนะได ยอมทำใหรูไมจริง
มองไมเห็นตัวเอง จึงสำคัญผิดคิดวา ตัวเองประเสริฐกวาผูอื่น”
ดวยเหตุนี้ฆราวาสสามารถศึกษาธรรมวินัย ดวยการ
อานเพียงอยางเดียว ก็สามารถจำสิ่งที่อานนั้นได เชน อานเรื่อง
ศีล ๕ รูวาศีล ๕ ระบุใหเวนประพฤติหาอยาง แตตัวเองยังดื่ม
สุราเมรัย ยังไปหยิบฉวยเอาของผูอื น่ ทียั่ งมิไดอนุญาต ยังตบยุง
ฯลฯ อยางนี้เรียกวา รูศีล ๕ แตยังไมมีศีล ๕ คุมใจ ตรงกันขาม

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๒๐๑
201

ผูที่รูศีล ๕ และเวนประพฤติทั้งหาอยางนั้นได เรียกวา รูและมี
ศีล ๕ คุมใจ
ดังนัน้ การไดยนิ ผูอื น่ พูด พึงอยาปลงใจเชือ่ แลวพัฒนา
 ชิดกับคนพูด
ตนเองใหเขาถึงปญญาเห็นถูกตามธรรม และอยูใกล
นานๆ จึงจะรูวา ผูพูด รูและมีธรรมวินัยนั้น จริงหรือไม
( ๕ ) . เหตุ ที่ มี การก ลา วอาง ถึง พระพุทธเจา อยู บอยๆ
เพราะพฤติกรรมของพระพุทธเจา ไดถูกพิสูจนมายาวนานแลว
จนเห็นวา พระพุทธตรัสไวอยางไร พระองคประพฤติไดถูกตรง
อยางที่ตรัส เชนเดียวกันพุทธสาวกที่บรรลุอรหันตผลที่ดับรูป
ดับนามไปแลว เปนผูประพฤติไดถูกตรงตามธรรมวินัยที่ระบุไว
ในพุทธศาสนา ก็สามารถยกขึ้นมากลาวอางได เชน หลวงปูมั่น
หลวงปูฝน หลวงปูแหวน หลวงปูชอบ หลวงปูขาว ฯลฯ
ถามวา : ความเห็นของผูถามปญหา ถูกตองหรือไม
ตอบวา : ถูกของผูถาม แตไมถูกของผูรู
ตามธรรม ที่มีความเคารพศรัทธา เลื่อมใน ใน
พระปญญาคุณ ในพระบริสุทธิคุณ และในพระ
มหากรุณาคุณของพระพุทธเจา
พระผูมีพระภาคเจาทรงกลาวไววา ความทุกข
อันไมอาจทนทานไดในอบายภูมิทั้งสามเปนผลของการ
ทำชั่ว เพราะฉะนั้น การละเวนการทำชั่วแมจะเปนภัย
แกชีวิตของตนเอง คือกิจปฏิบัติของพระโพธิสัตว

๒๐๒
202 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m

๘๙. ทำเหตุใหตรง
คำถาม
เรียน ทานอาจารยที่เคารพ ดร สนอง วรอุไร
ไดติดตามการตอบคำถามอาจารย แตก็ยังมีคำถามตอเนือ่ ง
เพราะอยากทราบ อยากศึกษา ขอเรียนถามอาจารยดังนี้ครับ
๑. มีคนถามปญหาทานอาจารย เกี่ยวกับเรื่อง สิ่งที่เรา
ตองการ มีผลใหเกิดขึ้น สำเร็จ มีประโยคหนึ่ง ที่ขอใหอาจารย
ทานขยายความดวย ทำนองวา อาจารย แนะนำวา ปฎิบัติธรรม
ภาวนา และ อธิษฐาน พรอมกับ “ตองทำใหมีเหตุปจจัยใหถึง
พรอม” ความสำเร็จยอมเกิดขึ้นได ทีนี้ผมก็มองตาม ปญญา
แบบทางโลก ที่พอมีอยูบาง ( ปญญาตัวที่สามผมไมมี) ตัวอยาง
เชน อธิษฐานขอเรียนดี สอบไดสอบผาน ผมก็ตองทำปจจัยเหตุ
ใหถึงคือ อาน อาน หนังสือ ตรึกคิด พิจารณา ฝกฝน ใชความ
เพียร แตผมก็อาจมีเหตุขอจำกัด คือ สติ ปญญา ความรอบคอบ
ของ สมอง IQ - ของผม มันอาจไมถึง ทำใหสอบอาจไมผานมัน
ก็เปนไปไดเชนกัน หรือ ตองรอผลใหเกิด ใน อนาคต... ชาติตอ
ไป ๆ หรือเปลาครับ และ ปจจัยเหตุใหถึงพรอม ยังหมายความ
รวมถึงสิง่ อืน่ ในกรณีนี้ มีอีกไหมครับ ผลพลอยไดจากการปฎิบตั ิ
ธรรม สมาธิ และ ภาวนา จะชวยสรางเพิ่มประสิทธิภาพของ
สมอง ความจำ ความคิด และ ความรู ความรอบคอบ เปนไป
ไดจริงมาก boost ขึ้น มีทางเปนไปไดสูงเพียงใดครับ
๒. ในชีวิตจริง วันกอน ฟงเทปอาจารย เกี่ยวกับการมี

๒๐๓
ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : 203

ครอบครัวที่มั่นคง สองฝายตองมองสิ่งไมดีของแตละฝายกอน
แลวถามวาเราทนเขาได หรือไม มิใชแต จะดูแตสิง่ ทีดี่ ของแตละ
ฝาย ตองมีประชาธิปไตย ฟงเสียงสวนใหญในครอบครัว ไม
เอาอัตตาตนเปนใหญ ใหเกียรติอีกฝาย ของขวัญดีที่สุดใหคูเรา
คือ ความดี มนุษยเวลาจับคู จีบกัน มักจะซอนเรนในสวนที่ไมดี
 คนสวนใหญปจจุบนั มีปญหากันมาก
ของตนไว เวลานีชี้ วติ คูของ
เหมือนกัน
อยากเ รียนถามอาจารยวา คนเราเวลามาใชชีวิตคูกัน
นั้น เปนเพราะ กรรมปจจุบัน (จีบกัน) เปนหลัก หรือกรรมใน
อดีตที่ทำใหตองมาอยูรวมกัน
ขอบพระคุณอาจารยอยางสูงครับ
คำตอบ
(๑). ความสำเร็จในสิ่งปรารถนา ตองประพฤติเหตุให
ถูกตรงถึงพรอมสามอยาง
๑ . สรางมหาทาน
๒ . อธิษฐาน ใหเขาถึงความปรารถนาที่ตนตั้งไว
๓ . ทำเหตุใหตรง
ผูถามปญหาปรารถนา เปนคนเรียนดี สอบได สอบ
ผาน ตองทำเหตุทั้งสามขางตนใหถึงพรอม คือ สรางมหาทาน
่ เลาไป มิใชเปนการทำเหตุ
อธิษฐาน และทำเหตุใหตรง ตามทีบอก
ใหตรง ตามความรูของ
 ผูเข
 าถึงปญญาเห็นถูกตามธรรม (ภาวนา
มยปญญา) ซึ่งเปนปญญาสูงสุด ผูเขาถึงปญญาสูงสุด รูเห็น
เขาใจวา จิตที่ตั้งมั่นเปนสมาธิ ยอมสงผลใหความถี่ของคลื่น

๒๐๔
204 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m

สมอง มีความเปนระเบียบ แลวความจำยอมเพิม่ ขึน้ เปนอัตโนมัติ
การเรียนดี สอบได สอบผาน จึงจะเกิดขึ้นได
(๒). การสัมผัสกับสิ่งไมดีของคนอื่น มิใชเพื่ออดทน
เทานั้น แตตองมองพฤติกรรมไมดีของคนอื่น เปนครูสอนใจ
ตนเองวา เราอยาประพฤติไมดีเชนเขา แลวเราก็จะไมเปนเชน
เขา การมองเชนนี้ คนประพฤติไมดียอมมีอุปการคุณ คือเปน
ครูที่ไมดีสอนใจผูมองนั่นเอง
การใชประชาธิปไตยในครอบครัวมาตัดสินปญหา ตอง
ใชประชาธิปไตยที่มีธรรมะเปนฐานสนับสนุน แลวความสงบสุข
ในสังคมครองครัวจึงจะเกิดขึน้ พระพุทธเจาชีทาง
้ ใหเลือกผูมี ศีล
เปนหัวหนาครอบครัว ความสงบสุขจึงจะเกิดขึน้ กับครอบครัวได
ผูรู ผู ฉลาด

ไมเอาสิง่ เศราหมอง (กิเลส) ของคนอืน่ มาเปนของตัว
และพระพุทธะยังตรัสวา การจะรูวาเขาเปนคนเชนไร ตองอยู
ใกลและดูกันนานๆ แลวความจริงจะปรากฏ
ทัง้ กรรมทีทำ
่ ในอดีต และปจจุบนั เปนเหตุใหตองมาอยู
รวมกัน

๙๐. กรรมสนองกรรม
คำถาม
กราบเรียน ทานอาจารยสนอง ที่เคารพอยางสูงคะ
หนูเคยไดรับความเมตตาจากทานอาจารยในการตอบ
คำถามชีวิตบางแลวคะ ขอกราบขอบพระคุณคะ ขอใหทาน

๒๐๕
ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : 205

อาจารย มีสุขภาพแข็งแรง อายุยืน และเปนรมโพธิ์รมไทร ให
กับมวลชนตอไปตราบนานเทานานนะคะ
หนูอยากจะกราบเรียนถามวา
๑. วิธีขจัดอารมณ ที่ไมดี ออกไปใหหมด ทำไดอยางไร
คะ
๒. เวลาอยูในหองกรรมฐาน รูสึกไดถึงความสงบ เย็น
ดวยมีกำลังใจจากพระอาจารย ที่สอนใหปฏิบัติธรรม แตเวลาที่
อยู ในบาน หรือที่ทำงาน อารมณ เกิดขึ้นเร็วมาก บางครั้งตั้ง
รับไมทัน มารูตัว ตอเมื่อผานไปแลว ไมดีเลย ทำอยางไรใหตั้ง
สติรับใหทัน กับสิ่งที่มากระทบคะ อยากใหเปนความรูสึกที่โลง
โปรงสบายตลอดคะ
๓. มีวิธี่ใดที่ทำใหลูกซึ่งกำลังจะเขาสูวัยรุน เชื่อฟงและ
ทำตามเราไดโดยที่ไมตองฝนใจกันคะ เวลาที่ลูกไมทำตาม หนู
จะนึกถึงตอนที่หนูเปนเด็ก บางครั้งก็ดื้อกับแมเหมือนกันคะ หนู
พยายามสอนใหลูกกราบหนูกอนนอน และอวยพรลูกใหมีจิตเปน
สัมมาทิฐิ และเลาเรื่องสมัยพุทธกาลใหลูกฟงคะ
กราบขอบพระคุณทานอาจารย เปนอยางสูงคะ หนูและ
ครอบครัว ขออนุโมทนาในจิตที่เปนกุศล ในงานเผยแพรธรรม
ของทานอาจารยนะคะ สาธุคะ
จากสวนโมทนาธรรม จ. ตรัง คะ
คำตอบ
(๑). เมื่อใดที่จิตรับสิ่งกระทบไมดี รับสิ่งกระทบที่เปน

๒๐๖
206 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m

เหตุขัดใจ จะทำใหเกิดเปนอารมณไมดี ซึง่ มีวิธแก
ี ปญหานีให
้ หมด
ไป ดวยการใหอภัยเปนทานในทุกเหตุที่ทำใหขัดใจ แลวเมตตา
ยอมเกิดขึ้นและสั่งสมเปนเมตตาบารมีอยูในจิตใจ อารมณไม
ดีจะไมเกิดขึ้นกับผูมีเมตตา สวนอารมณไมดีที่จิตเก็บบันทึกไว
กอนแลว ตองกำจัดใหหมดไปดวยการพัฒนาปญญาเห็นแจงให
เกิดขึน้ แลว ใชปญญาเห็นแจงไปพิจารณาอารมณไมดีทีฝ่ งอยูใน

จิต วาดำเนินไปตามกฎไตรลักษณ เมือ่ ใดอารมณไมดีเขาสูความ

เปนอนัตตา จิตยอมเห็นแจงวา อารมณไมดีไมใชตัวตน จิตยอม
ปลอยวางและวางเปนอิสระ ผูใดปฏิบัติไดเชนนี้ (สนฺทิฏฐิโก)
ปญหาอารมณไมดีจึงจะหมดไป
(๒). ผูใดปรารถนาไมใหอารมณเกิดขึ้น ผูนั้นตองเจริญ
สมถภาวนา จนจิตมีกำลังของสติกลาแข็งไดแลว ยอมเห็นสิ่งที่
เขากระทบจิตดับไป (อนัตตา) ตามกฎไตรลักษณ อารมณใดๆ
ยอมไมเกิดขึ้นได
(๓). เหตุเคยทำกรรมไมดีกับพอแมมากอน ผลไมดีจึง
เกิดขึ้นกับตัวเอง ดวยการที่ลูกทำไมดีตอบแทน ทั้งนี้เปนไป
ตามกฎแหงกรรมนั่นเอง ฉะนั้นผูรูจึงยอมรับความจริง และ
ยอมชดใชหนี้เวรกรรมไปจนกวาจะหมดสิ้น
อนึ่ง ผูใดปรารถนาใหลูกศรัทธา แลวมากราบแมกอน
นอน ผูนั้นตองพัฒนาตัวเอง ใหมีพฤติกรรมถูกตรงตามธรรม
ใหไดทุกขณะตื่นแลว ผูอยูใกลยอมสัมผัสกับความดีงามนั้นได
ความศรัทธา (กราบแมกอนนอน) จึงจะมีโอกาสเกิดขึ้นได

ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๙ : ๒๐๗
207

กราบเรียนสาธุชนทุกทาน
ชมรมฯ มีนโยบายที่จะเผยแผธรรมะสูสังคม ดวยการ
จัดงานบรรยายธรรมเปนธรรมทาน และผลิตสื่อที่สงเสริมการ
พัฒนาคุณธรรมจริยธรรม เชน หนังสือ, เทปคลาสเส็ท, ซีดี,
MP3 และบริจาคเปนสาธารณกุศลไปยังสถานทีต่ างๆ เปนจำนวน
มาก
ทานสามารถมีสวนรวมเปนสมาชิกชมรมได ไมวาจะเปน
เพศใด วัยใด ไมจำกัดความรู เชื้อชาติและศาสนาดวยการสละ
แรงกาย แรงใจ และรวมบริจาคเพื่อเปนเจาภาพ ในการจัด
งานธรรมบรรยาย เปนเจาภาพในการบริจาคหนังสือไปยังหอง
สมุด หรือวัดตางๆ เปนตน ตามกำลังศรัทธาของทาน หรือเขา
รวมกิจกรรมตางๆ ของชมรม โดยไมเสียคาใชจายใดๆ
ทานผูมี จิตศรัทธาตองการหนังสือและสือ่ ธรรมทานของ
ชมรมกัลยาณธรรม กรุณาติดตอ

ชมรมกัลยาณธรรม
๑๐๐ ถ.ประโคนชัย ต.ปากน้ำ อ.เมือง จ.สมุทรปราการ
๑๐๒๗๐ โทร. ๐๒-๗๐๒-๗๓๕๓ และ ๐๒-๗๐๒-๙๖๒๔
โทรสาร. ๐๒-๗๐๒-๗๓๕๓ และ๐๒-๗๐๒-๘๗๖๓ หรือ

ชมรมกัลยาณธรรม
๘๙/๖-๗ ซอยศึกษาวิทยา ถ.สาธรเหนือ แขวงสีลม
เขตบางรัก กทม. ๑๐๕๐๐
โทร. ๐๒-๖๓๕-๓๙๙๘ โทรสาร. ๐๒-๒๖๖-๓๘๐๗

๒๐๘
208 : w w w. k a n l a y a n a t a m . c o m

..
...
...
...
...
...
.

ผลงานเลมอื่น ๆๆ
ของชมรมกัลยาณธรรม
ทางสายเอก (ฉบับภาษาไทยปกแข็ง, เลมเล็ก,
สองภาษา, และฉบับภาษาอังกฤษ)
บันทึกสนทนาธรรม ตามรอยพอ, ศีลและปญญา
การใชชีวิตที่คุมคา, ชีวิตยืนยาวอยางมีคุณคา
มาดสดใสดวยหัวใจเกินรอย, ดูรูหนึ่งพรรษา
สนทนาภาษาธรรม เลม ๑ - ๑๘
อัญมณีแหงชีวิต, ประวัติทานพระอาจารยมั่น
อริยมรรค และ การปฏิบัติคือบทพิสูจน
ชีวิตหลังความตาย ชีวิตใหมที่ตองเตรียมตัว
วิธีอยูเหนือดวง และโอวาทสี่ของเหลียวฝาน
อุบายทำใหจิตสงบและกระจกสองกรรมฐาน
ดวงดีวิถีพุทธ, มหัศจรรยแหงจิต, ธรรมะภาคปฏิบัติ
สันติวรบท และอริยธรรม, คนดีที่โลกตองการ
รวมรสบทธรรม, การพัฒนาศักยภาพในวัยศึกษา
ตายแลวไปไหน, บริหารใจเพื่อสรางจิตสำนึก
สติ ๕ อยาง และ บทโศลกแหงพุทธอิสระ
บารมีธรรมสูความสำเร็จ, เด็กหญิงพิมพวดี
ใหทานเพื่ออะไร, พระคิริมานนทสูตร
ปฏิบัติในชีวิตประจำวัน, เริ่มตนภาวนา ฯลฯ

นอกจากนี้มีเทปคำบรรยาย, ซีดี และ MP3 อีกจำนวนมาก
ติดตอไดที่ ชมรมกัลยาณธรรม
โทร. ๐๒-๖๓๕-๓๙๙๘ และ ๐๒-๗๐๒-๗๓๕๓
www.kanlayanatam.com

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful