You are on page 1of 21

Kompromis ę ą Radzieckiego, któ

-
ry tak dalece ż na losach Czech, podyktowa-
ny ę obawami przed ż ś ą konfliktu ze
Stalinem. ż ą Czechów wojska
ROA oddane ą w ę Armii Czerwonej.
D
nia 30 kwietnia 1945 r. premier
Winston Churchill w ś do pre-
zydenta Stanów Zjednoczonych
Harry Trumana ł "Nie ż ć ą
ś ż wyzwolenie zachodniej Cze-
ł przez nasze armie ł
zasadniczo ł ą ć na ą sytu-
ę w tym kraju, a ż ż ć
znaczny ł na kraje ą Z dru-
giej strony, ż sojusznicy zachodni nie
ą znacznej rol i w wyzwoleniu Cze-
ł to kraj ten pójdzie ś Ju-
ł Prezydent Truman z ł nie
ł ł do popierania planów brytyj-
skich w stosunku do ą Radzieckie-
go. ł pod ę ł ł ł
nie ń przeciwko Ja-
ponii. Jednak w sprawie ł
nie ł zdecydowany co do linii ę
wania, ż ł ą decy-
ę gen. Dwightowi Eisenhowerowi.
ż 3 Armia ż przed dwoma
tygodniami ł do czeskiej granicy,
dopiero 4 maja o godzinie 7.30 wieczo-
rem Eisenhower telefonicznie ł mi
zezwolenia na jej przekroczenie" - wspo-
ł gen. Omar Bradley. ,, 3 Armia ż
od tygodni ł aby ć jej ę
ę Dl aczego - ł George' a
Pattona - ż z was w 3 Armii tak bar-
dzo rwie ę do wyzwalania Czechów? -
Naprzód! Na ł ę - za-
ł ś ą ę George. - Fraterniza-
cja! ż ż do wszystkich ł chce-
cie ć ę ą ą z takim
bojowym okrzykiem na ustach?
Wyzwolenie ł ł ż za-
ż dla Armii Czerwonej , ż mie-
ś ć ę tylko do Pilzna, kilka mil
za ą ą Patton ł prze-
... Wiosna 1945 r.
Wojska niemiec-
kie na terenie
ł
ć za
ą ę -
nawet ę
fanatycy ś
ż tylko o rato-
waniu ł
skóry.
(zbiory prywatne)
.... Praga - stolica
utworzonego
przez III ę
Protektoratu
Czech i Moraw
ę ł losu
Warszawy. Roz-
budowywana
w XIX wieku na
jej wzór, zachowa
ł swe ę
(zbiory prywatne)
1821
ciwko takiemu ograni-
czeniu ą ż ż
ś ć ż do Pragi. I faktycznie,
gdyby SHAEF ą ł swój rozkaz, Patton
ł ę prawdopodobnie w ą
24 godzin na Placu ł Kiedy jednak
Eisenhower ł dowództwo ra-
dzieckie, ż ł nasze ą na
ę ś sytuacja ę tego wymaga/a,
ł ł w odpowiedzi, ż nie powin-
pow tania w Pradze dowództwo sprzymie-
rzonych ł Armii Czerwonej, ż
wojska ń ą ć zie-
mie ł Ei en-
.... Niemiecki garnizon na tereni e pra-
skiego zamku Hradczany w 1943 r.
(zbiory prywatne)
T Guzik i odznaka noszona na mundu-
rach przez czeskie Regirungstruppen
Protektoratu Czech i Moraw.
(zbiory A. Ters)
lowe Vary i ć te mia ta. ź
ę gotowi ą ć ę w ł
wacji - ś ę tego ł sytuacja
- do linii ł i Ł by ć za-
chodnie ich brzegi". W tym przypadku cho-
ł o ę Pragi. ź dowódz-
twa radzieckiego ł negatywna. W tym
samym czasie ą niemieckimi gru-
pami armi i ł Ferdynand
Schorner i gen. Lothar Rendulic postano-
wili ć jak ę swoich jednostek
Amerykanom. ą ł ę odwrót na za-
chód niemieckich wojsk ą
w ł
Jeszcze 28 kwietnia 1945 r. Stalin w roz-
mowie z mar ł Iwanem Koniewem
ł kto pierw zy wyzwoli ę Wia-
domo, ż naj lepsze warunki ku temu ł
1 Front ń ł Koniewa.
ę ę przygotowania do nowej
operacji. 1 maja Stawka ł plan
operacji praskiej. W ł tych mia-
ł ć armie 1, 2 i 4 Frontu Ukra-
ń kiego, ą razem ponad 2 mln ż ł
nierzy. W ramach l Frontu ń
w operacji praskiej planowano ż ż
cie 2 Armii Wojska ł
hower w depeszy do szefa szta-
bu Armii Czerwonej gen.
Aleksieja Antonowa ł
NajlepS1J! warunki Armia ta ł znacznie ł
"Zamierzamy ą ć na-
tarcie w ł do
mial 1 Front biona po stratach poniesionych
ń mar·
ł Koniewa.
w bitwie pod Budziszynem i li-
ł ł 70000 ż ł
Gen. Siergiej Sztemienko
ogólnej linii Czeskie Budziejo- ł ł ą w niej ł ę (wopera-
cji praskiej) ł l Front ń
ś ą ć ę
poza ę
jowice, Pilzno,
Karlsbad".

ostatnie dni wehrmachtu
W ą maja 1945 r. w Europie milkl
ż ł ł 4 maja przed ł
Bernardem Montogomerym ł
jednostki niemieckie w ł Niem-
czech. ę dnia ą ł do ł
ż broni przed wojskami ń
niemiecka Grupa Armii "G" w Bawarii
oraz Grupa Armii "E" w Au trii i Chorwa-
cji. Radziecka Stawka ł ę ż na
terytorium ł gdzie stacjono-
ł niemieckie jednostki Grupy Armii
Ś i "Ostmark", ą ć
Amerykanie. Jeszcze przed ę
1822
... Praga, 5 maja
1945 r. Czecho-
ł oddzia-
ł narodowe ob-
ą ę
na ł
(AKG)
.... Niemieckie
ł ż
ne Hetzer pod-
czas ł na uli-
cach Pragi.
(AKG)
Niemiecki
ł przeciwlot-
niczy Luftschutz
wykorzystany
przez ą par-
ę
(zbiory prywatne)
ł on ą ć nieprzyj acielowi drogi od-
wrotu na zachód i ł
ć ł i zachodni front ą
ż wojsk Sch6rnera, usadowionych
w Rudawach i Sudetach. Ze wschodu skie-
rowany swym grotem na ł ł
4 Front ń Andrieja Jeremienki.
z:
trzymanle gen. ł po-
wierzone ł dowódcy ra-
dzieckiej 162 Brygady Pancernej,
ł I. Mlszczence, a ł je od·
ł pod dowództwem kapitana M.
Jakuszewa. ł ł ę
w samochodzie osobowym w cofa·
ą ę kolumnie. Schowany pod
ą rzeczy I przykryty kocem uda-
ł chorego szeregowca. Zdema·
skowali go ludzie z jego ochrony.
Od ł ł 2 Front ń
Rodiona Malinowskiego. Po ą ż
ni eprzyjaciela poszczególne Fronty ł
za zadani e ć na ę ś i ć
ą ż zgrupowania jednoczesnymi, ko-
lejno po sobie ę ą uderzenia-
mi na ą i z powietrza". W ą
z ń ą ą wyzwolenia
znacznej ę ś Czech, przygotowani a do
ę operacji przeprowadzono
w rekordowym czasie. ł Ko-
ni ew ł po latach: ś
ś ć wojska, ze-
ś ć je, ł ą ż je-
ż ś ł ni e ą ż ą po-
ś ć do wyznaczonego rejonu
w nakazanym terminie, natar-
cie i tak ę rozpocznie".
Stawka ł przygoto-
wani a i ą ł ń wy-
znaczono na 6 maja. ł pro-
fesora Edwarda ł
go "operacja praska, z uwagi na cele, jakie
ł ł ł ż ź ą o sowiec-
ą ą ę w ś Eu-
ropie ą ś przemocy".
ż w pierwszym dniu operacji jednost-
ki 1 Frontu ń ł ł ę na
ę ś ć 25 km w ę ą i za-
28 IV 1945
.........................
• ł partyzanci
ą do niewoli Musso·
liniego i jego ę
ę Petacci. W kilka
godzin ź ą
ich krwawa egzekucja.
29 IV 1945
Ś ś
ę Braun. W kill{a go·
dzin ź ł ą sa-
mobójstwo.
1 y 1945
....••.•...•.............
• Niemcy: ł ą od·
ł ń
i radzieckich na linii laby.
1823
... ą -
utworzone przez
Niemców i kon-
trolowane przez
nich - oddzialy
wojskowe Protek-
toratu Czech
i Moraw, zwane
Regirungstruppe
lub V/adni Vojsko.
(zbiory prywatne)
T Medal nada-
wany przez Nie-
mców za ł
"ochotnikom
wschodnim".
(zbiory prywatne)
1824
ę ł praktycznie pier-
ś ń ł niemieckiej
Grupy Armii Ś
ł ł Rosjan by-
ł ż wycofania ę
jednostek niemieckich na zachód.
ł Protektorat
W pierwszych dniach maja 1945 r. nowe-
mu kanclerzowi Rzeszy, ł Kar-
lowi Danitzowi wiele problemów sprawia-
ł zagadnienie Protektoratu Czech i Mo-
raw. a 3 maja ł on do siebie szefa
Protektoratu, Karla Franka, który ł ż ł
sprawozdanie z sytuacji ą w Cze-
chach oraz ł o planowanym
szybkim wybuchu powstania, ą ż
o próbach zbrojnego oporu przeciwko armii
niemieckiej w wielu rejonach Protektora-
tu. Frank ż ł ż utrzymanie ł
ł ż ż W obawie przed
szybkim opanowaniem Czech przez Ar-
ę ą zebrani postanowili wy-
ł ć do gen. Eisenhowera parlamentariu-
szy w celu przedyskutowania warunków
kapitulacji jednostek niemieckich w Cze-
chach i na Morawach. ł Danitz po-
ł jednak ć ę z ą
ą do czasu uzyskania ł rapor-
tu od dowództwa Grupy Armii Ś
Raport, przywieziony ę dnia
przez szefa sztabu grupy, gen. von
Natzmiera, ł bardzo pesymistyczny.
Dowództwo Grupy Armii stwierdza-
ł ż ł jej jedno tki nie ę ą
w stanie ć ę ł ż ż przez dwa
tygodnie. ś ć ta ą ł
ł ROA (Ruskaja Oswobodi-
tie/naja Armija) . Ochotnicy rosyjscy
byli pozbawieni ł przywódcy
i rozproszeni ś ł nie-
mieckich. Dopiero ą 1944 r.
Himmler uzna oficjalnie rosyjskich
ochotników za ą ę
(zbiory prywatne)
T Karisbad, ń 1945 r. Rozmo-
wy ń i radzieckich pod-
oficerów na temat wytyczenia na tere-
nie ł linii demarkacyjnej
ę wojskami obu sojuszników.
(AKG)
o ę rozmów kapitulacyjnych.
7 maja 1945 r. ł Scharner
ł od ł Danitza
i ł Keitla rozkaz na-
ą "jak ę wy-
ć z frontu wschodniego
wszystko, co tylko ż
W razie ś prze-
ć ę ś walk przez
linie radzieckie". Na podsta-
wie tego rozkazu dowódca
Grupy Armii Ś ł
ł jednostkom stawianie
oporu Armii Czerwonej, ą zara-
zem, ż "wojna przeciwko ą Ra-
dzieckiemu ę kontynuowana".
W ń powstania
Tymczasem w stolicy ł doj-
ł ś o ę powstani a.
W tym okresie ń mogli ć tylko
na ą pomoc ze strony tacjo-
ą na terenie Czech ł ROA
gen. Andrieja ł Trzeba ę ć
ż ROA nie ł ś ł ą
ć przeciwko Niemcom i ć ę o uzy-
skani e azylu u zachodni ch ali antów.
W przeciwnym wypadku jej ż ł
ł ś ć w momencie ę ich do
niewoli przez ę ą Gen. Wla-
sow przybyl do Pragi 16 kwietni a 1945 r.
i natychmiast próbowal ć ą
ę ą ą ą
w ą wszystkich Cze-
chów ni e ą
z komunistami. Mogliby oni ć
Czechy i ą ć przeciwko Armii Czer-
wonej jako gospodarze ż do przybycia od-
dzialów ń ł ś ć Ko-
mitetu Wyzwoleni a Narodów Rosji ł
skierowana ż na ś ą ę do Pro-
tektoratu ł jednostek ROA znaj-
ą ę terenie Austrii i Chorwacji.
W ń kwiet ni a 1945 r. w ł armii
gen. ł ł dwie dywizje pie-
choty (w tym tylko jedna uzbrojona), jed-
nostki kozacki e oraz lotnictwo.
W potrzasku
Podczas ń zorgani zowanych przez
ą ę z przywódcami czeskie-
go podziemia przedstawiciel gen. ł
wa omawial ł ł ł z gen.
ą który po ń I woj ny
ś ł oficerem czeski ego korpu-
Tego dnia
Stal ę ich powierniki em ś pl a-
nów zbrojnego powstani a w Pradze. Pra-
ę oni ć ę czy ą ć na
wsparcie powstani a przez 1 ę Pie-
choty ROA. Gen. Buni aczenko przyrzekI
su ą na Syberii
z bolszewikami. Gen. K1ecan-
da ni e ł ś ze
ł z gen. ł
i nie ł sprawy, ą re-
ł ROA. ż
ZakaZIli ż zaopa-
trywania wlasow-
ę
pomoc, ą ż inne
jednostki Komitetu Wyzwole-
ni a Narodów Rosj i ą
podobnie. Liczyl na udowod-
ni enie aliantom, ż do tej po-
ry ł ROA ł wy-
i ę
i ali anci - w obawie przed ą ze
ą Radzieckim - odrzucili pl any
ł ł ą jednostek
ROA do wojny z Hitl erem po
stronie ń
ś ć o próbach ą
ni a przez ł kontaktów
z ali antami dotarl a do dowództwa
ni emieckiej Grupy Armii Ś
ł Schi:i rner ś
ł 1 ę by ć jej
ś ć ą ą jakie ł nasta-
wienie ż ł ł do Niemców,
ł on ć na ł ROA w dal-
szych walkach na froncie. Zakazal ż dal-
szego zaopatrywania ł w ę
i ę a ż ł rozkaz o zablo-
kowaniu ż ś marszu jednostek
ROA w kierunku Pragi. Pomimo to dowód-
cy 1 Dywizji Piechoty ROA, gen. Buni a-
czenko i jego 25000 ż ł ł ę wy-
ć ą ę i ś ą ć po-
ę ł ni emi eckimi . Dotarli
w rejon stoli cy Czech. Na ą maja
1945 r. na ł od Pragi ż stacjonowa-
ł 1 Dywizja Piechoty. ż ni euzbrojo-
na 2 Dywizja Piechoty, po opuszczenia te-
renów Austrii dotarla w okolice miasta i za-
ę ł pozycje na ł od ni ego. ł
planów gen. ł obie dywizje ł
ć w tym rejonie na przybycie jed-
nostek ń
W pierwszych dni ach maja czescy par-
tyzanci ź sztab gen. Buni aczenki.
ą przeciwko Armii Czerwonej. 5 ma-
ja 1945 r. gen. Slunecko, komendant
Obrony Naroda wydal rozkaz ę
walk w Protektoracie Czech i Moraw.
<III ę
zniszczony pod-
czas walk ulicz-
nych praski ra-
tusz. Na pierw-
szym planie wi-
doczne jest unie-
ruchomiony nie-
miecki "Iowca
czolgów" -
Helzer.
(CKBZH)
<III Oznaka nara-
mienna ROA w
kolorach carskiej
Rosji: ę
ż Ś Andrze-
ja na ł tle.
(zbiory prywatne)
T ę
ż ł ROA.
(zbiory prywatne)
<III Oznaka na
czapce wojsk
Protektoratu
Czech i Moraw.
(zbiory A. Ters)
1825
10 maja
1945 r. ł
radzieckie (tu:
pancerniacy
i piechota na
pancerzu ł
T-34) ą
do zabytkowej
ę ś Pragi.
(AXG)
"Po ziemi wro-
ga - naprzód do
ę -
plakat radziecki
z ń 1944 r.
(zbiory prywatne)
T Gen. ł
i jego ł
bezapelacyjnie
traktowane ę ą
przez ę Czer-
ą i NKWD jako
zdrajcy ojczyzny.
Prawie wszyscy
ą straceni.
(zbiory prywatne)
ostatnia walka
iemcy spodziewali ę wybuchu powsta-
nia w Pradze, ale w samym ś znajdo-
walo ę niewiele oddzialów o pelnej warto-
ś bojowej, ż ż Dowódca Policji
i SS w Pradze, Brigadefiihrer Carl Graf von
Puckler-Burghauss ograniczyI swoje dzia-
lania do przeprowadzenia sprawnej ewa-
kuacji niemieckich ę i skierowania
do walki przeciwko ń
ł SS "Das
Fiihrer".
Po wybuchu po-
wstania jako pierwsi
do akcji wkroczyli cze-
scy policjanci. Otrzy-
mali oni zadanie ę
cia ż
miejsc strategicznych na
terenie Pragi oraz Protek-
toratu. Jednym z kluczo-
wych punktów wyznaczo-
nych do opanowania w sto-
licy Czech ł budynek radia.
Walki o ę ą rozpo-
ę ł ę o godzinie 11. Poli-
cjanci napotkali za-
ę opór grupy
ż ł Waffen
SS, którzy opano-
wali dwa ę bu-
dynku. Pomimo to
ł ę im we-
ć do studia
radiowego i ć
pierwszy apel o pomoc,
kierowany przede
wszystkim do ł
czeskiej policji na obsza-
rze Protektoratu. Coraz
ę opór niemieckich oddzia-
ł ą w stolicy
Czech ł ż o godzinie
12.38 w eter ł ą l ę
ny apel o pomoc. Tym ra-
zem wzywano na pomoc
ali antów. Ale znajdo-
wali ę oni za daleko.
Jako pierwsi na ra-
tunek ń
commogli
ś ć tylko ż ł
rze 1 Dywizji Piechoty ROA.
Wieczorem 5 maja ł l Dywizji
Piechoty ROA gen. Buniaczenki weszly do
Pragi i ł niemieckie ł
Na ś ć o ż ę jednostek Ar-
mii Czerwonej, wieczorem 7 maja dowódca
1 Dywizji Piechoty ROA ł rozkaz
o wstrzymaniu dalszych ł ń bojowych
w Pradze. ę dnia rano dywizja
ś ł ę Czechoslowacji. W dwu-
dniowych bojach stracila ona 300 ż
Czesi z ą powitali swo-
ich wyzwolicieli . Czeska Rada
Narodowa, w której ę ś ć
stanowili ś ż
ł ę od ł ń ł
zabitych i rannych. Ze ę
ł im ę we- na brak ą ci rozkaz o wyco-
ć do stlldia faniu ę nie ł do wszystkich
radiowego. oddzialów 1 Dywizji. Pozostale
w ś grupy ł pod-
ą ę jednostkom Armii Czerwonej.
W czasie walk 1 Dywizji z iemcami, do-
wództwo ł Grupy ROA (2 Dy-
wizja Piechoty i inne ł Armii) o ą
ą ż nie ż sobie ż ą
ków ze zdrajcami i niemieckimi najemni-
kami. ś do dowództwa cze-
skiego powstania w Pradze ł in-
formacje, ż wojska ń 3 Armii
gen. Pattona ł ę o 40 km od
Pragi, a z ł ż ł ę armie
1 Frontu ń
6 maja 1945 r. 3 ł piechoty z 1 Dywi-
zji ROA ą wszystkie drogi prowa-
ą do lotniska Ruzyne. ę
dnia w praskiej dzielnicy Pan kranc
1 ł piechoty ą ł ę z Kampf
gruppe SS "Wallenstein", a 4 ł
ROA ł wzgórze Petrin, gdzie
ł ę tanowiska niemieckiej ar-
tylerii. ł ą na lewym brzegu ł
2 ł ROA ł posuwanie ę nie-
mieckiej Kampfgruppe SS "Klein."
ę ł porozumienie z aliantami co do od-
dania ę w ę armii ń wszyst-
kich jednostek Komitetu Wyzwolenia a-
rodów Rosji, jednak z braku ł ą ś ani
z 1 ą ani z gen. ł dowód-
ca 2 Dywizji nie ą ł ostatecznej decyzji.
ł to ż ł ą ż znaczna ę ś ć od-
ł dywi zji wraz ze sztabem, zaskoczo-
na ś ą ł ń Armii Czerwonej, do-
ł ę do ni ewoli radzieckiej. Pozostale
jej ł ł ę ę ś i zostaly
internowane przez ł ń
3 Armii w rejonie Krumau.
ś
8 maja z ł ń ł w kierunku
Pragi specjalnie zorganizowana grupa szyb-
ka radzieckiej 38 Armii. Dowódca armii ,
gen. Moskalenko, w swoich wspomnieniach
ł "Sztuka ł w tym wypadku
na tym, aby w jak naj krótszym czasie prze-
ć ę do Pragi [ ... j. Ogniska oporu obcho-
ć tylko ć - ł gen.
Bondariew. W ż wypadku nie ć ę
ą ą ć w ę niepowst rzymanie po-
ą ż ć na ę i ę ć ż o jej urato-
waniu decyduje ż chwila". Gdy oddzia-
Iy radzieckie, a ż wojska Czeskiego
Korpusu utworzonego na terenie ą
Radzieckiego ł do stolicy ł
wacji , iemcy byli ż w odwrocie. "W Pra-
dze ś - ł gen. Moskalen-
ko - jedynie opór odizolowanych podod-
ł SS, które ł w krótkim czasie
zli kwidowane lub ę do niewoli . Mia-
sto ł ż uwolnione od hitlerowskiego
ź ź ż ż ł naszego oddzia-
lu mogli ą ć po ą raj-
dzi e. ś ć entuzjastyczni e ł ra-
dzieckich ż
Pomimo rozkazu ł
Schornera, ą wycofanie ę na
zachód, ę ś ć jednostek Grupy Armii
Ś ł ę do niewoli radziec-
kiej. Od 6 do 11 maja Armia Czerwona
ę ł do niewoli na terenie ł
wacji 859440 ż ł ni emieckich. Na
ą drugiej dekady maja jednostki
radzieckie ł do lini i zajmowanej
przez wojska ń W ten sposób
ł ROA ł ę w potrzasku.
Il maja w rejonie Szlusenburga przed
Amerykanami ł ż ł ń 1 Dywizja ROA,
ą wkrótce wydano przedstawicielom do-
wództwa radziecki ego, ą ę
Tego dnia
ł ż ą ę za ę ojczyzny". ę
tych do niewoli oficerów ROA rozstrzela-
tym, ż ł ę ona na ob-
szarze, który ł ć przekaza-
ny Armii Czerwonej.
Gen. ł ą ł do nie-
woli (przy ą zgodzie
ń patrolu) spe-
cjalny ł radziecki . "Posta-
"Postanowiono
ą ć go do nie-
woli f.ywcem, by
ł ł ż
no natychmiast bez procesu, na-
tomiast ż ł wywieziono
do specjalnych filtr acyjnych
obozów na Syberii. ę ś ć
ż ł armii gen. ł
skazano na ś ć lub na ł ą ę
nowiono ą ć go do ni ewoli ż - ł
ł Gieorgij Ż - by ł
ą ę w sowiec-
kich ł Sam ł po fikcyjnym
procesie ł skazany na ś ć w 1946 r.
Dla oszuka-
nych przez ę
ż ł ROA nie
ę miejsca ani
w szeregach zwy-
ę ani po-
ę pokonany-
mi , którym przy-
ł ą komba-
tanckie prawa.
Oficjalna historia
ł Wojny
ź wy-
ż ich ze swych
kart, a radzieckie
organy bezpie-
ń ę ą
ł
(zbiOry prywatne)
ń nie-
mieccy ę
do niewoli przez
praskich
ń
(zbiory prywatne)
T Kapitulacja
III Rzeszy wywo-
ł ł na ł
Pragi entuzjazm
i ę ś
(zbiory prywatne)
1821
Jeszcze nie w ł ł ł walk w ruinach Berlina,
gdy w kwaterze ł ł Oonitza w Plon ł
ę ą tymczasowy. Armia niemiecka nie ł ż jednak
zdolna ć zorganizowanego oporu ...
O
brona Rzeszy przerodzi-
ł ę w ę sporadycz-
nych, niekiedy ł
nych walk, w których niedobit-
kom dumnej ś armii
niemi eckiej ł przede
wszystkim o ę z ą
w ę ł (Breslau) bro-
ni ę ż do 6 maja 1945 r. , co po-
ą za ą (wraz z ą
straty 170000 ludzi. W przeci-
ń do Hitlera Diinitz,
w ł ś powagi sytuacji,
nia ę w ę ali antów zachod-
ni ch jak ę liczbie ucie-
kinierów i ż ł z frontu
wschodniego. Dotyczy to ni eba-
gatelnej ś ni emal 2 mln ż ł
ni erzy ą w ł
wacji pod rozkazami Schiirnera,
ą ę w Austrii ,
ł ą ć ł
tereny ł ...
2 maja 1945 r. nabiera mocy
podpisana trzy dni ś
kapitulacja jednostek niemi ec-
kich we ł ni e ł ę ż -
przynajmniej w kwe-
stii doprowadzenia
do kapitulacji Rze-
szy - ł ą
2 maja 1945 r.
nabiera mocy Iw-
pitlllacjajedno-
stek niemieckich
3 maj a ł Frie-
deburg ł mar-
ł Montgo-
mery'emu propozy-
ę kapitulacji trzech
armii ą ę
ć jakakolwiek ż we ł
nica ń ę
dowództwem zachodnich al ian-
tówa ą ą Jego ce-
lem jest ż jak ł ż
granie na ł ę i powstrzyma-
nie ę Armii Czerwonej,
by tym samym ć ę odda-
1828
z frontu rosyjskiego ę
Berlinem a Rostocki em. Mont-
gomery od rzuca ę ę
zgodnie z rozkazem Eisenho-
wera, który - jak nakazuje mu
ś ć wobec radziecki ego
sojusznika - ż do przy-
ę aktu kapitulacji ł ą
od jednostek ś wal-
ą z aliant ami zachodni-
mi. 4 maja 1945 r. zostaje pod-
pi sana kapitulacja ł Wehr-
machtu w Danii , Holandii
i Norwegii. 5 maja 1945 r. nie-
mi eckie ł zbroj ne ą
wszelki e ł wojenne na
ą morzu i w powietrzu.
U brzegów Ł Brytyjczycy
i Amerykanie ć ę
ą ę pojedynczych
ń wojska, ł ą
ę ni ekiedy z ż za ady
ś wobec ą Ra-
dzieckiego i ą kapitu-
ę ł ą
z ą ą
... 7 maja
1945 r. o go-
dzi nie 2.41
w Reims zo-
staje podpi-
sana kapitu-
lacja ni e-
mieckich jed-
nostek wal-
ą na
froncie za-
chodnim. Ce-
remonii prze-
wodniczy ge-
ł Bedell
Smith, szef
Sztabu Gene-
ralnego gen.
Eisenhowera.
(zbiory prywatne
.... Berlin noc
z 8 na 9 maja
1945 r. Pod-
ą akt
kapitulacji
III Rzeszy
ł
Ż wyda
ą do
rana bankiet.
(zbiory PlY'w!llle)
Manewry polityczne
5 maja 1945 L, z polecenia admi-
rala D6nitza, do kwatery ł
gen. Eisenhowera udaje ę ad-
miral Hans-Georg von Friede-
burg. Jego ą jest ł ż Na-
czelnemu Dowództwu si l ali anc-
kich propozycj i dalszej kapitulacji
woj k niemieckich na rzecz ali an-
tów zachodnich. Nie kryje on
przed swymi rozmówcami, ż po-
woduje nim nadzieja ż
nia ś na Zachód podczas
ń do podpisania cal-
kowitej kapitulacji Rzeszy jak naj-
ę ś ż ł i cywilów.
I tym razem Eisenhower nie
przyjmuje niemieckiej propozy-
cji. ś ż -zgodnie z ukla-
dam i ze ą Radzieckim -
- zaakceptuje on ł ą ł
ą ę wojsk
niemieckich na wszystkich fron-
tach. 6 maja 1945 r. ł
D6nitz po raz ostatni próbuje ra-
ć ę ł propozy-
ę ą ź natychmiastowego
wstrzymania ł ń wojennych
z zapewnieniem ł niemiec-
kim prawa do czterodniowego
swobodnego przemieszczani a ę
ą ź podpisanie kapitulacji
w dniu 8 maja 1945 r. , z 48 go-
dzinnym okresem jej uprawo-
mocnienia Wszystkie te rozpacz-
liwe kroki ą na celu ę
o los ś niemieckiej. Nie-
mieckie aczelne Dowództwo,
nauczone ś Prus
Wschodnich, czyni wszelkie sta-
rania, by ć przed zbrod-
niami Armii Czerwonej jak naj-
ę ą Ś Ć obywateli zrujnowa-
nej Rzeszy. Ale i te propozycje
ą na opór ze strony
Eisenhowera, który ż ą natych-
miastowej kapitulacji, ę zgadza-
ą ę na ż warunki.
ł D6nitz nie ma wyj-
ś Musi ą ć ę przed wyma-
ganiami ę Obdarza
ł do podpisania
bezwarunkowej kapitulacji
III Rzeszy Generalobersta Jodla.
Akt ów zostanie podpisany w Re-
ims, 7 maja 1945 r., o godz. 2.41.
Zostanie on wprowadzony w ż
cie 8 maja 1945 L o godz. 23.0l.
Ceremonii przewodniczy ł
Bedell Smith, szef Sztabu Gene-
ralnego gen. Eisenhowera. Stro-
ę ą reprezentuje ł
parow, ą - Sevez.
Z punktu widzenia ą Ra-
dzieckiego akt podpisany w Re-
ims jest zaledwie dokumentrm
strony niemieckiej w ceremonii
ą ł Keitel,
gen. Stumpff i ł Friede-
ą Sta-
lin ę ż ą
ceremonii kapitula-
cyjnej w Berlinie.
ę ę ona
Donitz po raz
ostatni próbuje
ć ę
burg. Po raz ostatni,
na pytanie ł
ka Ż o nowe
klauzule do aktu ka-
w budynku kasyna oficerskiego
w Karlshorst, w ś mar-
ł Ż ę amery-
ń ą ć ę za-
ę gen. Eisenhowera,
brytyjski ł Ted-
der. ń
ł Spaatzowi
i ł francuskie-
mu de Lattre de Tassigny
przypada w udziale rola
ś Ze
pitulacji, Keitel usi-
ł ć 24 godziny na
wprowadzenie jej w ż Po zde-
cydowanej odmowie, podpisuje
dokument. Jest ł w nocy
z 8 na 9 maja 1945 L
W ę ź
rozpoczyna ę
uroczysty bankiet
wydany przez Ż
kowa na ś ć zwy-
ę ć on
ę do rana.
.... Berlin,
noc z 8 na
9 maja
1945 r. W ka-
synie oficer-
skim marsza-
ł Keitel
ł swój
podpis pod
dokumentem
kapitulacyj -
nym.
(D/Tf/US/S)
-<II Reims,
7 maja
1945 r. Pod
okiem mar-
ł Mont-
gomery'ego
akt ł
cji podpisuje
gen. Kinzel.
(zbiory prywatne)
-<II Wiado-
ś ć
o ń
wojny rozcho-
dzi ę ł
skawicznie na
ł ś
(zbiory prywatne)
1829
P

A

N

O

R

A

M

A

...

P
o
d
c
z
a
s

n
a
t
a
r
c
i
a

n
a

l
i
n
i
e

n
i
e
p
r
z
y
j
a
c
i
e
l
a

t
e
n

z
n
a
k
o
m
i
t
y

k
a
r
a
b
i
n

z
d
o
l
n
y

ł

ć

z
a
r
ó
w
n
o

p
o
j
e
d
y
n
c
z
y
m
i

n
a
b
o
j
a
m
i

(
w

p
o
z
y
c
j
i

o
b
r
o
n
n
e
j
)
,

j
a
k

i
s
e
r
i
a
m
i
.

W

t
e
n

s
p
o
s
ó
b

p
i
e
c
h
o
t
a

n
i
e
m
i
e
c
k
a

ł

ć

ą

ę

ą

n
a
d

ł

ż

w

ł

k
a
r
a
b
i
n
y

s
a
m
o
p
o
w
t
a
r
z
a
l
n
e
.

.

..

ę
..

J
e
d
n
a

z

p
i
e
r
w
s
z
y
c
h

n
i
e
m
i
e
c
k
i
c
h

ś

w
y
r
z
u
t
n
i

p
o
c
i
s
k
ó
w

r
a
-
k
i
e
t
o
w
y
c
h
,

k
t
ó
r
a

ł

w

ż

z

ą

1
9
4
4

r
.

S
t
r
z
e
le
c
,

ł

s
z
y

ą

n
a

r
a
m
ie
n
iu
,

ł

ż

ę

ł

e
l
e
k
t
r
y
c
z
n
e
g
o

g
e
n
e
r
a
-
t
o
r
a
.

Z
w
o
l
n
i
e
n
i
e

n
a
c
i
s
k
u

n
a

ź

ę

ł

i
m
p
u
l
s

p
o
t
r
z
e
b
n
y

d
o

ł

r
a
k
ie
t
y
.
W

ź

o
k
r
e
s
ie

w
p
r
o
w
a
d
z
o
n
o

w

ż

ż

m
o
d
e
l
R
P
z
B

5
4

-
z

ą

ą

ą

ą

ą

ć

ł

o
d
p
a
l
a
n
e
j

r
a
k
i
e
t
y
.

K
A
L
IB
E
R
:
7
,
9
2

m
m

W
Y
M
IA
R
Y
:

ł

ś
ć

-
9
4
0

m
m
,

ś
ć

s
a
m
e
j
lu
ly

-
4
1
9

m
m

Ę
Ż

5
,
2
2

k
g

M
A
G
A
Z
Y
N
:

3
0

n
a
b
o
i

Ś
Ć

Ą

P
O
C
IS
K
U
:

6
5
0

m
/
s

Ś
Ć

5
0
0

s
lr
z
.
/
m
in

K
A
L
IB
E
R
:
8
8

m
m

W
Y
M
IA
R
Y
:

ś
ć

-
1
,
6
3

m

Ę
Ż

w
y
r
z
u
ln
ia

-
9
,
2
k
g
,
r
a
k
ie
la

-
3
,
2
7

k
g

Ś

Ś
Ć

1
5
0

m

Ś
Ć

4
-
5

s
lr
z
.
/
m
in

..

P
i
s
t
o
l
e
t

m
a
s
z
y
n
o
w
y

z
a
p
r
o
j
e
k
t
o
w
a
n
y

p
r
z
e
z

p
r
o
f
e
s
o
r
a

B
a
r
n
i
t
z
k
e

w

r
a
m
a
c
h

p
r
o
g
r
a
m
u

r
o
z
w
i
j
a
n
i
a

m
a
s
o
w
e
j

p
r
o
d
u
k
c
j
i

b
r
o
n
i

a
u
t
o
-
m
a
t
y
c
z
n
e
j
.

P
ie
r
w
s
z
e

j
e
g
o

e
g
z
e
m
p
la
r
z
e

ł

d
o
s
t
a
r
c
z
o
n
e
-
j
a
-
k
o

w
z
ó
r

-
l
i
c
z
n
y
m

d
r
o
b
n
y
m

ę

p
r
o
d
u
k
c
y
j
n
y
m

w

l
i
s
t
o
p
a
d
z
i
e

1
9
4
4

r.
T
o

r
o
z
p
r
o
s
z
e
n
ie

p
r
o
d
u
k
c
j
i

H
u
m
a
c
z
y

d
r
o
b
n
e

ź

w
j
e
g
o

k
o
n
s
t
r
u
k
c
j
i
.

ą

ę

P
r
o
d
u
k
c
ja

t
e
g
o

ł

ł

ę
ł

ę

w

P
r
a
d
z
e

w

ń

c
u

1
9
4
3

r.
W
je
g
o

k
o
n
s
t
r
u
k
c
j
i

o
p
a
r
t
o

ę

n
a

ą

ż

w

p
o
d
w
o
z
iu

c
z
e
s
k
ie
g
o

ł

3
8
(
t
)
.
"
H
e
t
z
e
r
"

ł

ł

w

p
r
o
d
u
k
-
c
ji
i
p
r
o
s
t
y

w

ł

K
A
lI8
E
R
:
7
,
9
2

m
m

(
.. k
u
r
lz

)

W
Y
M
IA
R
Y
:

ś
ć

-
8
8
5

m
m

Ę
Ż

4
,
6
2

k
g

M
A
G
A
Z
Y
N
:

3
0

n
a
b
o
i

Ś
Ć

Ą

P
O
C
IS
K
U
:
7
7
0

m
/
s

Ś
Ć

3
0

s
lr
z
.
/
m
in

Ł

4
o
s
o
b
y

Ę

s
iln
ik

P
r
a
g
a

A
C
/
2
8
0
0

o
m
o
c
y

1
5
0
-
1
6
0

K
M

W
Y
M
IA
R
Y
:

ś
ć

k
a
d
lu
b
a

-
4
,
8
0

m
,

ś
ć

-
2
,
5
0

m
,

ś
ć

-
2
,1
0

m

Ś
Ć

n
a

d
r
o
d
z
e

-
3
9

k
m
/
g
o
d
z
.

Ę

2
5
0

k
m

M
A
S
A

B
O
J
O
W
A
:
1
4
,
5
I

l
l
l
l
s
t
r
a
c
j
e
:
J
e
m
l

R
e
s
t
a
y
l
l

.&. Ci , którzy - nie
ą niekiedy po
prostu ż
innego ś -
ą swój los
z hitlerowskimi
Niemcami, nie
mogli ć na
ł ś ć aliantów.
Angl icy i Amery-
kanie wydali ich
w ę ś
w ę radzieckie,
a to zawsze ozna-
czalo ę
(ECPA)
Nawet przej-
ś ż
ROA na ę
czeskich po-
ń w Pra-
dze w 1945 r. nie
uchronilo ich
przed ą
NKWD za ę
ojczyzny.
(zbiory prywatne)
1832
-
ą losu niektóre ś ę ż ś
przez II ę ś ą ń bynajmniej nie ą
z ą po ń ł ń wojennych_ Ich ś
w ę ł ą Radzieckiego ę wyni-
kiem ł ł negocjacji ę sojusznikami ...
Przetarg o ę wygra!
Stalin. Obrona czeskiej
stolicy ą ę po-
za termin oficjalnej kapitulacji armii
niemieckiej. Nic dziwnego, skoro
ś jej ń byli ci, dla któ-
rych poddanie ę równoznaczne ł
z wyrokiem gorszym ż ś ć - tor-
turami w kazamatach NKWD.
"
O godzinie 19.30 zadzwonil gen.
Bradley. ł ż natarciu
na ł ę dano zielone ś ł
ra Clifta Andrusa) oraz 2 ą Piechoty
i 16 ą ą ł ż roz-
kaz Xl i Korpusowi, aby ł zgodnie
z planem. Gen. Gay, który obdarzony ł
szóstym ł ż po ł ł
w stan ś alarmowej 16 ę
ą ł bowiem, ż ś wisi w po-
wietrzu. Bardzo ę ś ć ę
ę do walki, zanim wojna ę ń
a jej ż ł ż tego ę
Oba Korpusy wyru ł rano 5 maj a
ę ą 8.00 a 10.00, V Korpus
w ł 97 i 2 Dywizji Piechoty oraz ę
i ł kiedy ł je roz-
ą ć ł ż na-
ę dnia rano. ę
sceptycznie ę do tego ł
ale ż ś ę ś ć
Bardzo ę
ś ć ę
ę do walki.
ś 16 Dywizji Pancernej.
l Dywizja oraz ę ś ć 9 Dywizji
Pancernej ł ł ą ć ę
do walki szóstego. Otrzyma-
ł od Bradleya instrukcj e,
dobrze, ł jednak ę moim ł
atychmiast ł ą ł ę z Korpusem
i ł mu ć 1 ą Piechoty
(w tym cza ie ą przez gen. majo-
które ł korpusom, ż nie wol-
no nam ą ć ę ż ł poza li-
ę ą ą przez Pilzno z ł za-
chodu na ł wschód, wolno nam
jednak, i ś ć energicz-
nie rozpoznanie w kierunku Pragi.
XII Korpus ą ł natarcie
90 i 5 ą a jego 11 Dywizja Pancer-
na i 26 Dywizja, zluzowane potem do dzia-
ł ń w kierunku ł przez 65 Dy-
ę Pi echoty z XX Korpusu, ł
Linz. ę ż w czasie tego natarcia
ł z gen. ł ą
26 Dywizj i, który ł moje ł
wa, kiedy jego jeszcze nie ł dy-
wizja ł 7 ź do ł po-
ł wtedy, ż jego ż ł to
grupa amatorów ą ę w zawodo-
wych wojaków i przyjdzie im dobrze ę
ż ć ł aby móc ł ć z za-
wodowcami. ł te, jak ł ł
ł ć zastosowanie ż teraz,
w jego ostatnim natarciu na Linz, ponie-
ż na skutek strat i ń dywizja
w ż mi erze ł ł ż ł
nierzami , którzy jeszcze ni e ą pro-
chu. Niemniej jednak ę ą ą
ł ż od ą w jej ł
ż ł a ą istnieje ł ż
nica. Woj na rozwij a du ę ł ą jed-
nostki i nawet, ś ł nie pozostanie w ni ej
wielu starych ż ł nie potrzeba du-
ż ż ż aby to ciasto ł
Niedobrze jest, ż ł ni ewi elu do-
wódców (a ani jeden polityk) rozumi e in-
ś ć jednostek i ś ć wy-
grywania ć ludzki ch. W ą z tym
przypominam sobi e, ż ten sam ł po-
ł mi ś z ł ą ś ą
ż jeden z najbardziej ą mo-
mentów ż ł podczas bi twy o wybrzu-
szenie, kiedy ą ł go ramieni em i zapy-
ł "No, a jak czuje ę mój ł
ł ą sukinsynek dzisiaj?" ł twier-
ł ż ł te ł na duchu ni e
ł jego, ł wszystki ch ż ł dywi-
Ś ą
zj i i to jest ł prawdopodobne.
Huebner mnie ł ż ś kiedy-
ł spotkam ę z Rosja-
ć ś ż przeznaczamy
mni ej ę ę ą nasza dywizja
nami, ę ć przygotowa-
ny na wzajemne ę
sobi e ł flag i rzeczy
"No, a jak czuje ę
mój ł ą
slIkinsynek dzisiaj?"
ę ł ć dywizji ro-
syjskiej, z ą ą ż kon-
takt , ś ć Legii Honoro-
wych naj ż stopni a
i ś ć ą Gwiazd. osobistych. [ .. . j Natychmi ast
ł ę ł z gen.
ł jakie odznaczeni a ę ę
Korpus rosyjski otrzyma od naszego Kor-
pusu ę ć Legii Honorowych i trzy
ą Gwiazdy. W tym wypadku ł
wa orderów Legii Honorowej ę stop-
nia oficerskiego. Na szczeblu armii ż
my ę ć ś Legii Honorowych
ż stopnia - ł ą z trzecim, czyli
komandorskim, i - w razie potrzeby - do-
ć kilka ą Gwiazd. Natychmiast
ł ś ę do rzeczy i ł ś so-
bie ą ś ć ń
Wobec komunikatów radiowych o zdo-
byciu Pragi przez czeski ch ł go-
ą ą ł dopomóc im w ł po-
ł ę ł o ł na
to, ale mi ł Ni emniej jednak trze-
ba ć ż ł rozpoznawcze
3 Armii ł ę ż w ł ż Pra-
gi i w ten sposób ą ę ł ł na
wschód ę punkt, do którego do-
tarl a ł armia zachodnia. 3 Ar-
mii ł ż w ł zaszczyt,
ż ł ą ą ą prowa-
ą ą ł zaczepne.
6 maja definitywni e ustalono, ż nie wol-
no nam ć ę poza ł ę zatrzymania,
A Maj 1945 r.
Euforia ś
ą do
Pragi na ę ż
kach ł ra-
dzieckie witane ą
z entuzjazmem
przez ś ć sto-
licy ł
cji. ł kto prze-
czuwa, na czym
ć ę
odzyskana
ś ć
(AKG)
.... W maju
1945 r. ą
ce ę ł
ł niemiec-
kie nie ł
ż dowodzenia,
które ł
ć
ich ruchy. Fiihrer
ł w swym
bunkrze samobój -
ą ś ą
Kapitulacja
III Rzeszy ł
ż tylko ą
godzin.
(zbiory prywatne)
1833
ą ą przez Pilzno, dalej ż 5 mil. Bar-
dzo mnie to ł ł wtedy, i na-
dal jestem tego zdania, ż ś byli
ś ć do rzeki ł a ś Rosjanom
ę ni e ł to niechby poszli do dia-
ł Dopiero kilka tygodni ź wykry-
ł przyczyny - i to ł - które ł ę
ł na ę gen. Eisenhowera zatrzymania
nas w miejscu nakazanym przez niego.
Polecono nam ż ć
marsz w kierunku ł
nim w dolini e Dunaju i ć na mi ej-
scu do chwi li , ż Rosjanie ą ż ą z na-
mi kontakt. O godzini e 11.00 ł
grupa bojowa 16 Dywizji Pancernej (do-
wodzona przez ł C. H. No-
bl e' a) ł do Pilzna. III Korpus
ę ś w ż Norymbergi,
gdzie ł on ą ć ę Bawa-
rii w ramach tzw. ł ć
ś ż meldunek, ż
100000 ł pragnie ę ć
Ludzie ci znajdowali ę ą w fa-
talnej sytuacj i i mieli ze ą ą ę
kobiet i dzieci. Ż ł ś
jako ń wojennych, kobiety i dzieci -
jako osoby przesiedlone.
Siódmego ś ż ż wojna
ń ę o ł z 8 na 9 maja. Bra-
dl ey ż ł radzieckiemu ł
ł przedostanie ę przez
V Korpus do Pragi w celu poinformowania
dowódcy niemieckiej Grupy Armii, gen.
Schornera, o warunkach kapitulacji.
Gen. Gay ł na tyl e przezorny, ż
ł naczelnego lekarza 3 Armii do
Moosbergu w celu przeprowadzenia in-
spekcji i upewnienia ę ż ń ż ł
rze wojsk sojuszniczych, ą pod odpo-
ą ą ą i ą
dostateczne ż
Noc z 6 na 7 maj a ę ł u nas ę
Patterson, pod ekretarz w Departamencie
Wojny, i siódmego ś w dwóch
lekkich samolotach eub do XX Korpusu.
Tego dnia ż ż ś przez ę Enns
i przez ę ś w jednym miejscu
na bocznicy kolejowej przynajmniej
100 ę lokomotyw.
cel u ż cel, jakiemu ś te ł ł ż ć
Po lunchu gen. Walker ą ł dla nas
bardzo ą i wspaniale przepro-
wadzony pokaz jazdy konnej. Niemniej
jednak ł mnie, ż jest nieco dziw-
ne, ż w ś w którym ł ę woj-
na, ł dwudziestu ł lub w ś
Po przybyciu do sztabu
ł ś ę
ż XX Korpus ł w po-
ż zamku ł ą ę ą
ń ą ą Aka-
- Gellerale,
dlaczego lIie ę
ś Pragi?
nim wi eku ludzi o ł
kondycji fizycznej oraz ł
trzydziestu ł stajen-
nych ę ł czas na treso-
waniu koni w ę zadem
ę Kawalerii, która w czasie ż
ę Rosjan ś ł ń Akademia ta
ł w Wi edniu od czasów Karola V,
króla Hiszpanii .
ż ewolucje, jakich uczono, ł
w swoim czasie znaczenie wojskowe. Uczo-
no konie ć na tylnych nogach w tym
celu, aby ń ł na przednie nogi rów-
ś z uderzeniem miecza, przez co
cios ł ę ł wolty i ł
ł ł ź ź ą ć
ataku przeciwnika; skok w powietrze,
uderzenie kopytami w przód i do ł
ł na celu uwolnienie ę ź ź
od zbyt bliskiego kontaktu z przeciw-
nikiem, itd. Z biegiem lat i rozwojem
nauki wojennej , cel tej formy jazdy
konnej ł w zapomnienie,
a ewolucji uczono jako "sztuki
dla szt uki".
ł
wy, podobnie
jak w wielu innych
dziedzinach, ludzie
ę ć ra-
czej ś ą do
lub podnoszeniu nóg stosownie do pew-
nych ł danych ł i wodzami.
Jakkolwiek bardzo ę konie, ł
mi ę to jednak marnowani em energii.
Z drugiej strony ł prawdopodobnie
ł aby jakakolwi ek ę
sztuka, nawet najbardziej ś mia-
ł ą ć a czy sztuka jest ś
to ż ż od punktu widzeni a. ł
mnie, na ł sztuka ż tresury
koni jest ą ciekawsza ż ma-
larstwo czy muzyka.
Po opuszczeniu XX Korpusu podsekre-
tarz Patterson i ja ś nad Lin-
zem, o wiele bardziej zniszczonym, ż ą
ł ę ą ś w sztabie
XII Korpusu, ł nas gen. 1r-
win. ą ś samolotem do me-
go sztabu o godzinie 20.00. [ ... l
O godzinie 11.30 ż ł ę na
ostatniej odprawie z korespondentami wo-
jennymi . Podczas odprawy, jeden z nich
ł
-Generale, dlaczego nie ę ś Pragi?
- ę wam to ł ć -
- ł
<l1li Radziecki
order "Za zdoby-
cie Pragi ".
(zbiory prywatne)
A 10 maja
1945 r. ł
radzieckie na uli-
cach Pragi. Opa-
nowanie ł
kraju przez ę
ą na ł
gie lata ą
ł ę
w ę ł
ZSRR. Austrii uda
ę ą ć po-
dobnego losu.
(AKG)
...... ..... ..... .... ... .... ... .... .
<l1li ł ROA
ł w ł
kowitej niepew-
ś jutra.
Wiadome ł
jedno - ich przej-
ś na ę
ą by
ł ą ć ę do
walki z bolsze-
wizmem, nie zo-
stanie im nigdy
wybaczone, a gdy
ą w ę
NKWD - czeka
ich niechybna
ś ć
(zbiory prywatne)
Wszyscy ą ę notesy i wyczeku-
ą na mnie patrzyli.
- ż dano nam rozkaz, aby tego
nie ć
ł mi wybuch ś
ż ł te ł korespon-
dentów. Potem ł mnóstwo au-
tografów na bankiecie i ł do nie-
zli czonej ś wspólnych ę ć Ogólnie
ą korespondenci akredytowani przy
3 Armii zrobili ś ą i ą ę
ł im ę ć ludziom w kraju doskona-
ł ł i zgodny z rzeczywi- I I
ś ą obraz wojny. ••
G. PatIOn .. Wojna jak ą poznajem" , MON,
Warszawa 1964, s. 292·297
Ś ą
Ostatnie dni III Rzeszy
ł ć kontynu-
ę polityki Hitlera. Kapi-
tulacja Niemiec, bynajmniej nie wol-
na od ć ę aliantami, wykluczy
ę ą przez ł
Diinitza.
"
Ceremonia w Reims ł ś ś woj-
skowa. ę ł ę
z dokumentem. ł nim ł
ł Smith, wyczerpany, ł ż ę
ł ż ć ł mimo to do nie-
go z pytaniem, co ę ł z tekstem Euro-
pejskiej Rady Konsultacyjnej . Najpierw po-
ł ż nie przypomina sobie, bym
ł ł mu ś dokument na ten temat.
ż tak! ę sobie ć ę du-
ż ą ą ę ę ą ą panu
ł ż zawiera tekst zatwierdzo-
ny przez wszystkich aliantów". ł
przebudzony szef sztabu ą ą ł mundur
i ł do kwatery ł ź
ś ą ę tam, gdzie ą ł ż ł
w szufladzie na tajne dokumenty.
W ę ź ś tele-
gram z Waszyngtonu, ż Moskwa prote-
stuj e: podpisana w Reims kapitulacja nie
ł zgodna z ustalonym tekstem.
A oto, co ę ł gen. Smith,
w trosce o ą spraw, wszystkie ż
szej wagi , ł ę roztargnienia. Za-
ł ż Rada Konsultacyjna zredago-
ł tekst aktu kapitulacji. Gdy gen.
Montgomery ł ą Kwa-
ę ł ą aliantów, ż Niemcy ą goto-
wi do kapitulacji, Smith ł trzem swo-
im oficerom, by przygotowali projekt
ę wojskami radzieckimi i anglosaski-
mi, które ą ż ł naprzeciw siebie, a dzie-
ł je tylko resztki armii nieprzyjaciela. Ja-
ko doradca polityczny gen. Eisenhowera
ł ę czy istnieje jeszcze nie-
miecki ą ł niemieccy dzia-
tekstu, zgodny ze wszystkimi
dokumentami , które ł
ę w ł po sztabie.
ł Iwan ł
row, reprezentant armii ra-
dzieckiej przy Kwaterze
Podpisana w Reims
kapitulacja nie by-
ł zgodna Z; ustalo-
ł w Reims z ż
wielkiego ł D6nitza,
mianowanego Fiihrerem albo
przez samego Hitlera przed je-
go samobójstwem, albo przez nym tekstem_
ł Eisenhowera, ł grzecznie
tekst przedstawiony mu przez Bedella
Smitha. Jego ą nic mu nie ł
o dokumencie zaaprobowanym przez wiel-
ą ę ę dnia ł on jed-
nak wezwany do Moskwy.
Kwatera ł ę ł z ł
ą komunikat ł ą ż podpisa-
na w Reims kapitulacja ł tylko "przy-
gotowaniem", i ż "oficjalny" akt zostanie
podpisany w Berlinie 9 maja. [ ... l
Potrzeba ł dwóch ę by zapa-
ć nad ą ą ą i jej
sojusznikami, którzy stal i ę ń wo-
jennymi. Przede wszystkim ż ł za
ą ę ć ż ś konfliktu
Martina Bormanna, sekreta-
rza generalnego partii nazistowskiej.
ż w Berlinie sygnatariusze nie-
mieccy byli akredytowani przez D6nitza.
Trzy ą alianckie ł zatem ć
ą wielkiego ł z ą w tym-
czasowej stolicy - Flensburgu, na granicy
ń W kilka dni ź zarówno
w Londynie, jak i w Waszyngtonie, ę
to ć na temat ą D6nitza.
Czy ę ł reprezentantem Nie-
miec? [ .. . l Eisenhower ł
D6nitza, ż robi wszystko, by ć nie-
ę ę Anglosasami I I
a Rosjanaml. ••
Robert Murphy, "Dyplomaw ś ż
wftom, Paris 1965, str. 264·267
• Reims (Fran-
cja) , 7 maja
1945 r. ł
Montgomery pod-
pisuje dokument
kapitulacyjny
ł niemieckich
na froncie za-
chodnim.
(zbiory prywatne)
<l1li 9 maja
1945 r. Przybycie
ł Rzeszy
Wilhelma Keitla
do radzieckiej
Kwatery ł
w Berlinie w celu
podpisania bez-
warunkowej kapi-
tulacji.
(zbiory prywatne)
1835
Postacie

ł trzynastym synem wiejskiego kraw-
ca. Po ń ł cerkiewnej,
ę pomocy najstarszego brata, pod-
ą ł ę w Seminarium Duchownym w ż
nym Nowogrodzie. ł w 1919 roku do
Armii Czerwonej, oddaje Rewolucji swe ł
i talenty dowódcze. Szybko awansuje i ż
w 1930 roku, w randze dowódcy batalionu,
ł ę w leningradzkiej Szkole Woj-
skowej. Kolejno dowodzi ł ą
Nie ż ę politycznie, jego ż ł
jest wojsko, i ć ż ę temu omija go
"czystka" kadr dowódczych w 1937 roku. Ja-
ko " pewny", zostaje w roku 1938 ł do
Chin jako doradca wojskowy armii Czang Kai
Szeka, ą z ń
ą ł
Armii Czerwonej
ś ł z lat kolektywizacji ,
krwawa rozprawa ze "spiskiem Tuchaczew-
skiego" , a wreszcie dwuznaczna rola wyzna-
czona mu w ń misji, gdy ś
ł ć nacjonalistów i wrogich im
ń komunistów, stopniowo ż ł
w nim zaufanie co do ś intencji Sta-
lina. Ale nadal ł ż ł wiernie. Latem 1941 ro-
ku gen. major ł na czele 37 Armii bro-
ni Kijowa, a ę przebija ę przez
ś ń niemieckiego ą ż W uznaniu
dla swych talentów strategicznych otrzymuje
od Stalina rozkaz przygotowania obrony Mo-
skwy. Grudniowe kontrnatarcie dowodzonej
ń 20 Armii odrzuca Niemców od stoli-
cy. Kolejny order i awans na ń genera-
ł ą 1942 roku nowy rozkaz
Stalina kieruje ł na Front ł
ski, by ą ł tam dowództwo nad ą ą
ć Leningrad 2 ą ą
która ł ą ż przez Niemców
i ę ł w bagnach. Stalin "spisuje ę
na straty". ł samolot po ł Ten
odmawia porzucenia swych ż ł
Armia, która nigdy nie ł
Po 18 dniach przedzierania ę przez bagna,
ów jeden z najwybitniejszych dowódców Ar-
mii Czerwonej wpada w ę niemieckie.
ą ś ę ą ą Stalina, ł
sow ś Niemcom, ż pragnie utwo-
ć ę ą który w sojuszu z Niem-
cami wywalczy ą ą od stalinowskiej
dyktatury. Hitler jest jednak przeciwny wszel-
kim koncesjom na rzecz ł ń "pod-
ludzi". ł proklamuje powstanie Rosyj-
skiej Armii ń (ROA), ale Niemcy
ą ą mu ł ż ą
ż w Wehrmachcie ą ę
ochotników, ł krasnoarmiejców. ROA
pozostaje ę ą ł zostaje osa-
dzony w areszcie domowym w Berlinie, gdzie
z gronem ł ż ł
ż oficerów Armii Czerwonej , pisze
szy, postanawia ł ć ł ł
sow otrzymuje wreszcie zezwolenie na for-
mowanie 3 dywizji ROA, ale ł ą z Ro-
ł polityczne do ł
Bez skutku. Zezwala mu ę tyl-
ko na szkolenie propagandy-
stów zwerbowanych w obozach
jenieckich. ł rozumie
skutki ludobójczej polityki Hi-
tlera. ą to i liczni nie-
Rozpoznany, zostaje
uprowadzony - prr,y
biernej postawie Ame-
rykan6w obecnych
prr,y incydencie.
sjan ą w obozach
jenieckich i obozach pracy. Od
ł ł z " wielkoru-
skim" ł ę ł ę
Ostlegionen. ś ć bojowa
dywizji ROA i morale ą
ę zeru. Niemcy ą je na
mieccy wojskowi. Niemniej stanowisko Hi-
tlera jest niezmienne: ż Rosji, ż
rosyjskiej sojuszniczej armii ... Dopiero la-
tem 1944 roku Himmler, druga osoba w Rze-
.... Gen. ł
nie ł na swym
mundurze ż
dystynkcji ROA,
ani ż jakichkol-
wiek ń
niemieckich. Jego
mundur ł ż
unikatem - ł to
rodzaj bluzy szytej
specjalnie dla nie-
go. Jedynie na je-
go czapce widnia-
ł kokarda w kolo-
rach carskiej
Rosji.
(zbiory prywatne)
front ń ale Rosjanie ą ż
ę ą ł ć tylko rozkazów ł Od-
ł ROA samowolnie ą ę
w ę ł ku ż ą ę
wojskom ń ą ż ci ocho-
czo ą ich pod swe ł ę Nie-
miec jest nieunikniona. ł ma szanse
uzyskania azylu w Hiszpanii. Odmawia.
12 maja ż ł ROA ą rozbrojeni
przez Amerykanów i wkrótce potem wydani
w ę NKWD. W drodze do dowództwa ame-
ń samochód ł zostaje za-
trzymany przez przypadkowy ł sowiec-
ki. Rozpoznany, zostaje uprowadzony - przy
biernej postawie Amerykanów obecnych przy
incydencie. 2 sierpnia 1946 roku prasa ra-
dziecka ł ż ł oraz 11 jego
ł ł skazanych za
ę przez Kolegium Wojskowe ą Naj-
ż ZSRR na ę ś przez po-
wieszenie. Wyrok wykonana no.
ż do roku 1933 nauka niemiecka ż ł do naj-
lepszych na ś ż wielu znanych ż
skich lub opozycyjnych uczonych ś ł swój
kraj. W tern sposób Niemcy ł wielu ze swych
najwybitniejszych naukowców.
W
ielu innych ł ę
ć Niektórzy zamie-
rzali po prostu kontynu-
ć ą ę ą na ubo-
czu biegu historii, inni z ł
mieckich uczonych i na ich aparatu-
ę ą Szybko ę ż ł cy-
nizm, do tego stopnia, ż ł na-
ukowców z Niemiec ni e ł
ę ć niczym innym, jak pozy-
oddali ę na ł re-
ż hitlerowskiego
i jego wojennej machi-
nyeksterminacji.
Amerykanie, jak
skiwaniem wybitnych
jednostek przez przy-
ł antagoni stów
w zimnej wojnie. Nie-
ą uczeni traci-
li w ten sposób ę ś ć
swej ś przede
W roku 1944 pro-
blem nauki niemi ec-
kiej nauki ł ę
i Rosjanie, ę
prawdziwe polowanie
na niemieckich
uczonych.
w centrum zainteresowania zarów-
no aliantów, jak i ą Radziec-
kiego. ł ę z ą dwie tenden-
cje: jedna - ą naukowców
ł ą z hitl eryzmem
i druga - wykorzystania ą
ą ę ć niemieckich prac badaw-
czych. To pomieszanie ś
i cynizmu ł ż zarówno
Amerykani e, jak i Rosjanie rozpo-
ę prawdziwe ł na nie-
wszystkim ł im jednak o to,
by nie ą ć po wojnie przed ą
ń hipokryzja
W czerwcu 1944 r. w ramach operacj i
"Overcast" ź "Papercl ip")
ń komitet wojskowo-na-
ukowy ł zadanie zdobycia
wszelkiej ż dokumentacji
ą z badaniami nuklearnymi.
ł ż ć niemieckich
naukowców, których prace badawcze
w tej dziedzinie ł zaawansowane.
ń sztab ł zainteresowa-
ny w równym stopni u ą ę
Niemców w dziedzinie aeronautyki,
co wojny chemicznej. Przed setkami
naukowców, skompromitowanych ko-
ą z ż ł ę
niepowtarzalna szansa: w zamian za
ę ł z Joinl Inte/ligen-
ce Objectives Agency (JIOA) - insty-
ą ą za ę
"Paperclip", ł ona maksy-
ą ę w sprawach ą
cych ich nazistowskiej ł ś
Hubert Wagner
Hubert Wagner ł ż kie-
ą ą ą po-
cisków rakietowych w ł Lot-
niczych Henschela. ł ą
pierwszego w czasie drugiej wojny
ś sterowanego pocisku rakie-
towego HS-293. 19 maja 1945 r. on
i jego ł jako pierwsi
ś nazistowskich uczonych, wy-
ą w Stanach Zjednoczonych.
Marynarka ń której
spieszno ł ć ę Wa-
... 1931 r. Profesorowie Instytutu
ż ł Technicznej
w Berlinie: Gustav Hertz (nagro-
da Nobla 1925 r.), Richard Bec-
ker i Wilhelm Westphal.
(AKG)
T Fizyk niemiecki Max Born,
urodzony we ł ę
z 1960 r).
(AKG)
1831
4 ś 1959 r. Werner
von Braun odbiera z ą prezy-
denta Republiki Federalnej Nie-
miec Theodora Heussa wysokie
odznaczenie ń - Bun-
desverdienstkreutz.
(AKG)
T ń projekt ą
cych bomb Northrop. Wkrótce
programy rozwoju nowych broni
w USA wsparte ą przez
uczonych z III Rzeszy.
(zbiory prywatne)
T 8 stycznia 1963 r. Werner von
Braun obiera na ń Uni-
wersytecie Technicznym nomina-
ę na doctora honoris causa.
(AKG)
gnera w dziedzinie ą bomb,
by ż ć ich przeciwko Japonii , zata-
il ajego przyjazd przed ę imi-
gracyj nym, ą ą ć jakiegokol-
wiek dochodzenia w jego sprawie.
Wagner byl nazi ą z przekonania,
czlonkiem SA. ł ę ę na
czele ł listy zbrodniarzy nazi-
stowskich, którzy skorzystali z opera-
cj i "Paperclip", aby ą ć ę wy-
miarowi ś i ą ć
nowe ż w Stanach Zj ednoczo-
nych, i to z jawnym ł ofi-
cjalnej polityki ń ...
Oficjalnie operacja "Paperclip" za-
ł ń w roku 1948. W rze-
ś zorganizowana imigracja
niemieckich naukowców, z których
wielu ł na listach ż
nych w proce ie norymberskim, trwa-
ł ż do roku J 973. ą ę
przesiedlonych uczonych szacuje ę
na J 600. Z ś ą ę
pre ż w' ród nich ł ę Wer-
ner von Braun, ł ł ra-
1838
kiet V-l i V-2, dawny ł SS. Ra-
kiety, konstruowane w laboratoriach
na Peenemiinde, montowane ł
w ł w Mittelwerk, za ę ż
cia ę ń wojennych z pobli-
skiego obozu Dora.
Von Braun ł ć ł
wie przez kilka ę w o tatnim
okresie wojny z ą Grupa daw-
nych pracowników z Peenemiinde
i z Mittelwerk ł ą ł do niego ż
po kapitulacji Imperium. Zo tali za-
trudnieni w F9rt Bli s przy projekto-
ł SS i SA. ś zwiedza-
ą ś Centrum Lotów Kosmicz-
nych im. Kennedy'ego, ą tam
ą ć jego portret, powieszony przy
ś w dowód uznania jego ł
dla ń ojczyzny.
Z AuSChw!tz dO USA
ę ł ł jednak
ą przypadek Otto Ambra-
sa. Podczas wojny ł on ą
f G Farben, ą ą ł B -
gaz, ż w obozach ł
waniu ń ra-
kiet. ł ę
ś nich Arthur Ru-
dolph, który, jako dawny
dyrektor produkcji za-
ł w ł
ę pre-
stiiem ś nich
ł ę JJerner
ś wybral Au-
schwitz, aby tam ł ż ć
ę f G Farben. Tam
ł rezultaty swo-
ich ń przeprowa-
ą ś na
fon Braun.
ł bezpo' rednio odpowiedzialny za
sposób taktowania ń z Dory.
ż Kurt Debu , który ł ć
pierwszym dyrektorem Centrum Lo-
tów Kosmicznych im. Kennedy'ego
na ł ą Canaveral, ł ś
ł Zatrzymany w roku 1945,
ł uznany w Norymberdze win-
nym przetrzymywania w niewoli i ma-
sowych morderstw, skazano go jed-
nak tylko na osiem lat ę
JIOA ł jego zwolnienie/w ro-
ku 1951 i potajemnie ł go
do USA, gdzie ł jako dorad-
ca dla armii i dla wielu ę
biorstw prywat nych. a pod tawie
dostarczonych przez Ambro a doku-
mentów z Auschwitz, departament
chemii armii ń kiej przepro-
wadzal takie same eksperymenty
z gazami toksycznymi, jakich doko-
nywano w laboratoriach f G Farben.
W ą ę bazie Edgewood
ł ponad 7000 ń
ż ł ł ż ł za "króliki do-
ś .
polityka ą Radzieckiego
Stalin nie ł w tyle. W roku
1939 ł ę ż ę pakto-
wi radziecko-niemieckiemu ą
Radziecki ę ł do woli ko-
ć ze zdobyczy niemieckiej tech-
nologii . Marzenie ł ł na niczym,
Norymberga 1945 r. ż
ny, szef produkcji firmy chemicz-
nej Buna und Gittgas Otto Am-
bros w rozmowie ze swym ń
ą Dr. Fritzem Dri schnelem.
(zbiory prywatne)
.... Fizyk Gustav Hertz (Nagroda
Nobla 1925 r.) zmarl30 ź
nika 1975 roku w Berlinie
Wschodnim.
(AKG)
ł ł to sobie w roku 1945.
Bardziej ż Amerykanie ł do
szybkiego ł ł ę
ć ą naukowców oraz zdemon-
ć setki ł by je zrekon-
ć w ZSRR. ł uczonych
ł ę jako mniejsze ł
ukryli ę na obszarach ł ż
na wschód od Niemiec z ą ż
Rosjanie ę ż Amerykanie
ą ich "denazyfikacji". Max
Steenbeck ł ł fizykiem ato-
ą ą od gazów, dyrekto-
rem jednego z badawczych ł
laboratoryjnych Siemensa. W czasie
wojny ł deportowanych
jako ł ę ą ł ł do
radzieckiego obozu dla ę ź cy-
wilnych. ł tam swe
ł w charakterze eksperta, a je-
go oferta ł ę Umiesz-
czono go w ł ł i otoczono ą
a ę przeniesiono do centrum
badawczego w Suchumi, gdzie kon-
ł ą ę wraz z radziec-
kimi i niemieckimi specjalistami
w dziedzinie atomistyki.
U ł ż tych ę ć ż
wielka rozgrywka, jaka ł ę
w ń okresie wojny ę
dzy Stanami Zjednoczonymi
a ZSRR - ś o ń
w skonstruowaniu bomby atomowej.
Stan zaawansowania prac obu mo-
carstw nad ą bomby "J.:'
otoczony ł ę ą ą
Kaida ze stron ł ę ż dru-
ga ą ś Amerykanie do-
prowadzili sami do realizacji pierw-
szej bomby, jednak dla ą
Radzieckiego ł Niemców - do-
browolny czy ż nie - ł znacze-
nie ą W Suchumi praco-
ł 250· niemieckich naukowców
i ż Znajdowali ę ś
nich laureaci nagrody Nobla - Gu-
stav Herz i Max Bom, a ż zbrod-
niarz wojenny P. A. Thiessen. Zago-
ł nazista, ą Rady
ń Naukowych ministra Speera,
ł ł w proj ekcie ekstermina-
cji Ż ł ę ł
rosyjskim, które go "zdenazyfikowa-
ł w zamian za ę przekaza-
nia ł swej wiedzy i posiadanych
informacji. Za swe cenne ł i lo-
ś ć ł uhonorowany w roku
1951 ą ą
Zycie codzienne
W innych krajach
ż inne ń ł ł
ę nazistowskim uczonym.
ż z mocarstw ą
prze ł ą ę okupacyj-
ą w Niemczech w poszukiwaniu
"ukrytych talentów". Brytyjczycy
ł z Amerykanami :
ę sobie wzajemnie listy
poszukiwanych, a ł ż wywiadow-
1839
-
........................... .
ą ę do nas czytelnicy
z zapytaniem, w których godzi-
nach Polskie Radio nadaje przez
megafony uliczne komunikaty
wojenne? ż jak nam komuni-
kuje Polskie Radio ę godzi-
ą 10 i 12 ś Krakowska
nadaje, po artykule politycznym,
komunikaty wojenne, a po raz
drugi transmituje przez megafony
komunikat wojenny, ł
najnowszymi ś
ę ą 14 i 16. Prócz
komunikatu wojennego ł
ś podaje bogaty ł infor-
macyjny, ą prasy itp. Od
ś dnia 7 -go lutego, ę
ą 14 i 16 Kraków ć
ę ł specjalne, obra-
ą np. ż Poloni i za grani-
ą ś ze ą Ra-
dzieckiego itp. O godzinie 16
ł ś Lubelska nadaje rów-
ż przez megafony uliczne
ostatni komunikat wojenny.
"Dziennik Polski", 6 /I 1945 r.
.... ............................. .
Jeszcze przed niewielu dniami
ł po tej ziemi, zalanej ł
mi i ą ą butna stopa
ż ś ż ż ę
chwila, gdy ł kraj wolny ę
dzie od ń ż ż
cy, gdy ę nasz naród
odetchnie ą ś ą
i rozpocznie ę Wielkiej,
ł Demokratycznej
Polski Ludowej . ś ć ę jed-
nak trzeba ć ą
i ą Bohaterski ż ł Armii
Czerwonej i ą z nim ra-
ę przy ramieniu waleczny ż ł
nierz polski nie ę ą ż
ani krwi i w niepowstrzymanym
ę ą w proch i ł
umocniony ł ż ę
gi , ą precz ę hitlerow-
ą do jej legowiska - do Berlina.
.. Robotnik". 17 /I 1945 r.
1840
'Y Proces Norymberski 1945 r.
ż OHo Ambros, szef pro-
dukcji firmy chemicznej Buna und
Giftgas - filii IG Farben ą
cej m.in. Cyklon B, odpowiada na
zarzuty ś ż che-
mika N. M. Eliasa.
(AKG)
cze obu krajów ł ż nie
ę ą ć ś naukowców
ł nazistów. W roku 1946 Bry-
tyjczycy ę ł ni e-
mieckich uczonych do krajów Zjed-
noczonego Królestwa. Skromny
ł w wykorzystywaniu kompe-
tencj i nazistów ł ż Fran-
cja. W celu ź ę bardzo
ł wówczas przemysiu
lotniczego wykorzystano infrastruk-
ę i naukowców, sprowadzonych
w czasie wojny. Zadowolono ę
ż ą nazwy ni ektórych sa-
molotów: Messerschmitt 108 prze-
mi anowano na Nord 100, a Junkers
52 - na Toucan. Pi erwszy francuski
odrzutowiec, Tri/on, który ł od
1946 r. , do ł ł
Messerschmitta 262.
Filia ł ń
Wielu niemiecki ch intelektualistów
ł do Ameryki ł
ł zcza do Argentyny, a ż do
Chil e, Paragwaju i Boliwii. Masowa
emigracja do Argentyny w ń lat
czterdziestych, kierowana ś
nio przez USA, pokazuje, jak bardzo
zorganizowana ucieczka nazistow-
ski ch zbrodniarzy ł ę wraz
z ą ą Dla ń ar-
mii wszystkie ś ł dobre, ś
ł o to, by ą ć ni emiec-
kich naukowców jak naj dalej od
ZSRR. Wszystkich specjalistów -
dawnych nazistów, których Stany
.. ą polskiej ż faszystowskiej" - katowicka "Trybuna
Robotnicza" z 3 czerwca 1945 r, oszczerczo ę ą po-
ę Naczelnego Wodza - gen. broni K. Sosnkowskiego, dowódcy
2 Korpusu - gen. dywizji W. Andersa oraz dowódcy Armii Krajowej -
gen. dywizji "Bora" Komorowskiego. Przypisywano im ę
z Niemcami w celu utworzenia wspólnego frontu przeciwko ZSRR!
(zbiory prywallle)
Zjednoczone nie ł ł
tych naj bardziej ł - nOk
ł ł do Ameryki ł
Ucieczka nazistow kich naukow-
ców byla zatem w ogromnym stop-
niu ł ś nie ę orga-
nizowana, przez ę z 1945 r.
Ci, którzy ę procesu w No-
rymberdze, ę ę im so-
wicie. Gdy Neil Armstrong ł
ę na ę ż ludzie, którzy kie-
rowali ń programem
kosmicznym, nazywali ę von Braun,
Rudolph i Debus. Zostali ń
ski mi bohaterami. Przedtem praco-
wali dl a Hi tlera .. .
SPOTKANIE
ł Adolf esesa,
ą w lesie.
- O czym dumasz - ł -
Kochany esesie?
Czy marzysz o ę
Europy gmachu?
- ź do ł - ł junak -
ss-am ze strachu!...
Bogdan ń Ż ł Polski", 1945
- y!!
HOMO SAPER
ą ł piechur raz sapera,
gdy ten ę za ż ł
- ł ś er cetera.
- Wcale nie, ja homo saper.
2. , Ż Polski". 1945
- y!!
Z ROZBIEGU
- ś ł ł ś Jurek
ł wczoraj 10 kilometrów,
a potem w ł rynsztunku
ł rów ę
- Phi! Z takiego rozbiegu!...
.. Ż ł Polski", 1945
1. Kurtka pochodzenia holenderskiego, upodobniona do niemieckiej, z patkami i naramiennikami ROA • 2. Spodnie
ł wz. 1940 • 3. Znak ż ś • 4. ż wz. 1934 z ą ROA • 5. Trzewiki ż ł regulamino-
we • 6 Spinacze brezentowe wz. 1942 • 7. Pas ż ł z ł • 8. Granat trzonkowy w·z. 1924 • 9. ż
wz. 1931 • 10. Bagnet do karabinu Mauser wz. 1898 • 11. Szelki szturmowe wz. 1939 • 12. ł wz. 1935, z ą do
naczepiania elementów ą - ś ł ą traw itp. • 13. Gazeta w ę rosyjskim - Nowaja Ż ń (Nowe
Ż - wydawana przez niemieckie ł ż propagandy, a przeznaczona dla rosyjskich ochotników· 14. Karabin Mo-
sin wz. 1891/30 - z magazynów niemieckiej zdobyczy wojennej