AKSIJALNO NAPREZANJE

• Zatezanje i pritisak • Štap je izložen zatezanju ili pritisku kada na njega djeluju kolinearne vanjske sile čiji se pravci poklapaju sa uzdužnom osom štapa. Ove sile se nazivaju aksijalnim silama.

AKSIJALNO NAPREZANJE DEFORMACIJE .

p L i L p D D . apsolutna uzdužna deformacija ili apsolutno izduženje. naziva poprečnom deformacijom ili skraćenjem. Relativne deformacije (diletacije) pri zatezanju su: pri čemu je relativno izduženje >0.AKSIJALNO NAPREZANJE-deformacije Zatezanje-deformacije: L = L1 L . dok je relativno skraćenje <0. D = D1 D .

AKSIJALNO NAPREZANJE-deformacije U slučaju pritiska relativne deformacije su: < 0 dok je p >0. U području elastičnih deformacija postoji veza između uzdužnih i poprečnih diletacija koja je eksperimentalno određena i data izrazom: p gdje je Poissonov koeficijent. .

FL L = AE gdje je: Analizom izraza se može zaključiti da je apsolutno izduženje štapa: -srazmjerno vanjskoj sili (opterećenju) i dužini (L) . .obrnuto srazmjerno modulu elastičnosti (E) i površini poprečnog presjeka (A). apsolutno izduženje štapa u području linearne elastičnosti se može izraziti i na drugi način. E F A L E L .AKSIJALNO NAPREZANJE Primjenom Hookeovog zakona.

-geometrijskog oblika štapa -vrste materijala. Proizvod (A E) se zove aksijalna krutost štapa. apsolutno izduženje štapa U području linearne elastičnostI zavisi od: -intenziteta sile. .ZAKLJUČAK: Prema tome.

Pri tom su linearne deformacije za sve njegove tačke u svim pravcima konstantne. (t1 t0 ) . Eksperiment pokazuje da se slobodno čvrsto tijelo pri zagrijavanju ili hlađenju linearno deformiše. Odgovarajuća relativna temperaturna deformacija iznosi: t . Porastom temperature za t t1 t 0 . izduženje štapa dužine l iznosi: lt t l t.Izduženje pri zagrijavanju Deformacije čvrstog tijela mogu nastati i zbog promjene temperature tijela. gdje je koeficijent linearnog širenja materijala.

aluminijum 23 10-6 1/ K i bakar 16.5 10-6 1/ K. Pri porastu temperature pojavljuje se naprezanje na pritisak. . onda se u njegovim presjecima pojavljuje temperaturno (toplinsko) naprezanje. a kada temperatura pada naprezanje na zatezanje.Naponi pri zagrijavanju Međutim. Ovi naponi prema Hookeovom zakonu su: T E t E t1 t0 Koeficijent linearnog širenja materijala se kreće u području vrijednosti za: čelik 11do 17 10-6 1/ K. ako se slobodno tijelo spriječi u njegovom širenju.

A A k Y F1 A I Y F2 Y F3 B II Y F4 Y F1 Y dA F2 dA A . u bilo kojoj tački proizvoljnog poprečnog presjeka A prizmatičnog štapa. koristi se metoda presjeka.Normalni naponi Na štap djeluje uravnoteženi sistem aksijalnih sila. Za određivanje normalnih napona .

F2 . Normalni napon im pozitivnu vrijednost ako je Fi >0. U jednačini . Fi predstavlja sumu svih aksijalnih sila desno ili lijevo od posmatranog presjeka. i . Ako je F < 0. i u tom slučaju štap će se izdužiti. glasi: A Fi 0 Iz jednačine se mogu izračunati normalni napon u bilo kojoj tački poprečnog presjeka štapa. Uz pretpostavku da normalni napon u svim tačkama poprečnog presjeka ima konstantne vrijednosti tj.( A) dA =0 Fi = dA ( A) gdje Fi predstavlja algebarski zbir svih aksijalnih sila lijevo od presjeka. normalni napon će imati negativnu vrijednost.Normalni naponi F1. jednačina. = const. pa će se isti skratiti.

dozvoljeni napon koji se ne smije prekoračiti. gdje je doz. On obično iznosi samo jedan dio kritičnih graničnih napona ( . Iz tog uslova jednačina za proračun čvrstoće konstrukcije je oblika: F = A doz . maksimalni napon koji se pojavljuje u toku opterećenja (radni napon) mora biti manji od dozvoljenog napona.Proračun štapova izloženih na zatezanje i pritisak Prilikom proračuna štapova izloženih na zatezanje i pritisak. ) i računa se na slijedeći način: M R .

gdje je M broj koji je veći od jedan i naziva se stepen sigurnosti. . = M . Ovaj broj pokazuje koliko je puta dozvoljeni napon manji od graničnog kritičnog napona M .Dozvoljeni napon a) Dozvoljeni napon za krte materijale se određuje prema granici čvrstoće pomoću izraza: M doz.

Izbor stepena sigurnosti se mora izvršiti dosta oprezno. -uslova rada i vrste konstrukcije. Manje vrijednosti ovog koeficijenta se uzimaju za stalna opterećenja.10. .Dozvoljeni napon b) Dozvoljeni napon za plastične materijale se određuje prema granici razvlačenja R . pa je: doz. Kreće se u granicama od 2 . = R R Stepen sigurnosti zavisi od: -fizičko mehaničkih osobina materijala.

pa se treba odrediti potreban poprečni presjek štapa.Proračun čvrstoće Pomoću jednačine za proračun čvrstoće mogu se rješavati tri slijedeća tipa zadataka: 1. vrši se dimenzionisanje . Iz jednačine računa se potrebna površina poprečnog presjeka: Pomoću ovog konstrukcije. Date su vanjske sile i dozvoljeni napon materijala. izraza A F doz.

. U slučaju kada je poznata sila i poprečni presjek.Proračun čvrstoće 2. F A. na osnovu kojeg se provjerava čvrstoća konstrukcije. zadatak se svodi na određivanje radnog napona.

Proračun čvrstoće Kada je poznat poprečni presjek i dozvoljeni napon. . Intenzitet sile se računa prema izrazu: F A. zadatak se svodi na određivanje intenziteta sile kojom se konstrukcija može opteretiti.

.AKSIJALNO NAPREZANJE • Zatezanje i pritisak • Štap je izložen zatezanju ili pritisku kada na njega djeluju kolinearne vanjske sile čiji se pravci poklapaju sa uzdužnom osom štapa. Ove sile se nazivaju aksijalnim silama.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful