ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΡΓΟΝΟΜΙΑ

Παρουσιάσεις από το βιβλίο “Σύγχρονη
Εργονοµία”
∆ρ.
∆ρ. Λάµπρου Λάϊου –
∆ρ.
∆ρ. Μαρίας Γιαννακοπούλου Σιουτάρη
Εισηγητής:
Εισηγητής: ∆ρ.
∆ρ. Γεώργιος Σκρουµπέλος

1

ΚΕΦ.5-H OΠTIKH O∆ΟΣ & Η ΟΠΤΙΚΗ
ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ

Σύγχρονη Εργονοµία

Σεπτέµβριος 2006

2

2

ΤΟ ΟΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΟΥ
ΑΝΘΡΩΠΟΥ
• Παρέχει πληροφορίες για αντικείµενα που δεν

βρίσκονται σε άµεση επαφή µε το σώµα
Είναι ο κύριος δίαυλος µετάδοσης πληροφοριών
από το περιβάλλον
Τα αισθητήρια είναι δύο ώστε:
– να λειτουργεί η όραση ακόµα και εάν το ένα
τραυµατιστεί ή αρρωστήσει
– να εξασφαλίζεται ευρύ οπτικό πεδίο
– να εξασφαλίζεται στερεοσκοπική όραση

Σεπτέµβριος 2006

3

Κεφ.5.1 & 5.2, σελ.123-124

3

σελ.Η ΕΥΑΙΣΘΗΣΙΑ ΤΗΣ ΟΡΑΣΗΣ • Η όραση δεν είναι εξίσου ευαίσθητη σε όλα τα µήκη κύµατος του φάσµατος παρά µόνο στο µικρό εύρος των 380 nm760 nm (ερυθρά – ιώδη) • Η ευαισθησία είναι µεγαλύτερη: – σε µήκη 555 nm (πράσινο – κίτρινο) όταν τα επίπεδα φωτισµού είναι υψηλά – σε µήκη 505 nm (µπλε – πράσινο) όταν τα επίπεδα φωτισµού είναι χαµηλά Σεπτέµβριος 2006 4 Κεφ.5.124 4 .2.

ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΥΧΝΟΤΗΤΩΝ Η/Μ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΩΝ & ΕΥΑΙΣΘΗΣΙΑΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΜΑΤΙΟΥ Σεπτέµβριος 2006 5 5 .

ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΥΧΝΟΤΗΤΩΝ Η/Μ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΩΝ & ΕΥΑΙΣΘΗΣΙΑΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΜΑΤΙΟΥ Σεπτέµβριος 2006 6 6 .

Αποτελείται από 3 στιβάδες (χιτώνες) χιτώνες) η διάταξη των οποίων θυµίζει το φλοιό του κρεµµυδιού: κρεµµυδιού: Ο κερατοειδής είναι λευκός εξωτερικός σκληρός χιτώνας ο οποίος παρέχει τη στήριξη στους άλλους δύο χιτώνες Ο χοριοειδής είναι ο µεσαίος µε πολυπληθή αγγεία για τη θρέψη Ο αµφιβληστροειδής είναι ο εσωτερικός φωτοευαίσθητος χιτώνας (το φιλµ του µατιού).Η ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΤΟΥ ΜΑΤΙΟΥ 1. 3. µατιού). 7 . 2. ο οποίος βρίσκεται στο εσωτερικό του οφθαλµικού βολβού απέναντι από την κόρη Σεπτέµβριος 2006 7 Στον αµφιβληστροειδή πέφτουν τα φωτόνια και εστιασµένα σχηµατίζουν το είδωλο του αντικειµένου ανάποδα.

1. και στέλνουν το σήµα στο αντίστοιχα δεξί και αριστερό έξω γονατώδες σώµα του εγκεφάλου.2. µάτι. εγκεφάλου. µάτι. σελ. µύτης). Αυτό το κύκλωµα επιτρέπει να βλέπουµε τα αντικείµενα και µε το ένα µάτι. • Από εκεί το σήµα µεταφέρεται στην αντίστοιχα δεξιά και αριστερή πλευρά του πρωτογενούς οπτικού φλοιού του ινιακού λοβού και στις ανώτερες περιοχές του εγκεφάλου για επεξεργασία. • Τα οπτικά νεύρα διασταυρώνονται στο οπτικό χίασµα (πίσω από τη ρίζα της µύτης).ΤΟ ΟΠΤΙΚΟ ΧΙΑΣΜΑ • Το οπτικό σύστηµα δέχεται το µεγαλύτερο πληροφοριακό φορτίο • Αποτελείται: Αποτελείται: – Από 2 αισθητήρια (µάτια) µάτια) – Οπτικά νεύρα – Οπτικό φλοιό (στον ινιακό λοβό) λοβό) • Ο αµφιβληστροειδής χωρίζει το οπτικό πεδίο σε δεξιά και αριστερή περιοχή (ρινική και κροταφική) κροταφική) η οποία γίνεται αντιληπτή από διαφορετική οµάδα οπτικών νεύρων σε κάθε µάτι. επεξεργασία.5.124 8 . Σεπτέµβριος 2006 8 Κεφ.

µορφή και βάθος – ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΑ ΓΙΑ ΤΟ ∆ΕΞΙ ΟΠΤΙΚΟ ΠΕ∆ΙΟ Σεπτέµβριος 2006 9 Κεφ.ΤΟ ΟΠΤΙΚΟ ΧΙΑΣΜΑ • Άρα η µεταφορά του οπτικού ερεθίσµατος γίνεται ως εξής: – ΑΡΙΣΤΕΡΟ ΟΠΤΙΚΟ ΠΕ∆ΙΟ Æ – ερεθίζει ∆ΕΞΙΑ ΟΜΑ∆Α ΟΠΤΙΚΩΝ ΝΕΥΡΩΝ ΜΑΤΙΩΝ (ρινική αριστερού.2. κροταφική δεξιού µατιού) µατιού) Æ – το ερέθισµα (εικόνα) εικόνα) µεταφέρεται χιαστί στη ∆ΕΞΙΑ ΠΛΕΥΡΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ (δεξί έξω γονατώδες σώµα Æ δεξιός οπτικός φλοιός ) ως αντίστροφο είδωλο Æ – από άλλες περιοχές του εγκεφάλου (δεξιός βρεγµατικός και κροταφικός φλοιός) φλοιός) γίνεται σύνθεση των πληροφοριών χρώµα.1. αριστερού. χρώµα. κίνηση.5.124 9 . κίνηση. σελ.

5.1. σελ.2.ΤΟ ΟΠΤΙΚΟ ΧΙΑΣΜΑ ΓΡΑΦΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΟΠΤΙΚΟΥ ΧΙΑΣΜΑΤΟΣ Σεπτέµβριος 2006 10 Κεφ.124 10 .

000 επιµήκη νευρικά κύτταρα τα οποία αποτελούν το οπτικό νεύρο το οποίο συνδέει τα µάτια µε τον εγκέφαλο Σεπτέµβριος 2006 11 Κεφ.000.5.Ο ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙ∆ΗΣ ΧΙΤΩΝΑΣ • Το σηµαντικότερο µέρος του µατιού • Εκεί η φωτεινή ενέργεια µετατρέπεται σε ηλεκτρική • Η κεντρική περιοχή του στην οποία παρατηρείται η • • µέγιστη οπτική οξύτητα ονοµάζεται ωχρά κηλίδα Περιέχει δύο ειδών φωτοευαίσθητα νευρικά κύτταρα που ονοµάζονται λόγω σχήµατος κωνία και ραβδία και είναι τα µικρότερα σε µέγεθος κύτταρα του νευρικού συστήµατος Κωνία και ραβδία συνδέονται στη συναπτική τους απόληξη µε 1.2.2.125 11 . σελ.

000) φωτοπική όραση Æ κεντρική όραση Æ ενεργά σε συνθήκες φωτός. γωνίες.5. ραβδία (125.000) σκοτοπική όραση Æ περιφερειακή όραση Æ ενεργά στο σκοτάδι Æ ανίχνευση κινήσεων σε µεγάλες οπτικές γωνίες.Ο ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙ∆ΗΣ ΧΙΤΩΝΑΣ ΟΠΤΙΚΟ ΝΕΥΡΟ 1.500. προσανατολισµό Σεπτέµβριος 2006 12 Κεφ. σελ.2.3. φωτός.000.126 και σχ. κωνία (6.5. ευαίσθητα στο χρώµα Æ διάκριση λεπτοµερειών 2.3. σελ.127 12 .

ενώ για το αντίστροφο απαιτείται περίπου 45-60 λεπτά.126 Η διαφορά του χρόνου προσαρµογής δηµιουργεί κόπωση στα µάτια όταν λειτουργούµε σε συνθήκες σταδιακής µείωσης του φωτισµού ή σε ηµίφως. 13 .Η ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ ΦΩΣ ΚΑΙ ΤΟ ΣΚΟΤΑ∆Ι • κάθε φορά που αλλάζουν οι συνθήκες φωτισµού η • µία οµάδα κυττάρων «παραδίδει» τη σκυτάλη στην άλλη η παράδοση των ηνίων από τα κωνία στα ραβδία είναι η πιο δύσκολη γιατί ο χρόνος προσαρµογής είναι µεγαλύτερος (έτσι την αυγή η προσαρµογή της όρασης είναι ευκολότερη από το δειλινό) δειλινό) • η προσαρµογή σε φωτεινές συνθήκες ολοκληρώνεται σε 1-2 λεπτά. Έτσι είναι κοπιαστικότερο να οδηγούµε ή να εργαζόµαστε το δειλινό ή σε χώρους (π. Σεπτέµβριος 2006 13 Κεφ.3.5. χώρους διασκέδασης) όπου επικρατεί ηµίφως γιατί υπάρχει µία διαρκής εναλλαγή ενεργοποίησης των κωνίων και ραβδίων.χ. σελ.2.

4. σελ.30cm Σε απουσία φωτός η απόσταση ανάπαυσης (καµία παραµόρφωση) των φακών του µατιού είναι περίπου 1m Απόκλιση από την εστίαση στον αµφιβληστροειδή δηµιουργεί µυωπία (εάν η απόκλιση είναι µπροστά από τον χιτώνα) ή υπερµετρωπία (εάν η απόκλιση είναι πίσω από τον χιτώνα) Η µη σφαιρικότητα του κερατοειδή προκαλεί αστιγµατισµό Η µε το χρόνο απώλεια της ικανότητας κοντινής εστίασης ονοµάζεται πρεσβυωπία Σεπτέµβριος 2006 14 Κεφ.128 14 .ΕΣΤΙΑΣΗ • Κατά την εστίαση ο φακός αλλάζει σχήµα ώστε το είδωλο • • • • • να σχηµατιστεί πάνω στον αµφιβληστροειδή Η προσαρµογή του οφθαλµού σε αντικείµενα στο χώρο κυµαίνεται από τα 3m µέχρι τα 20cm .5.2.

128 15 . σελ.ΣΥΓΚΛΙΣΗ • Η σύγκλιση των οφθαλµικών βολβών είναι • • • • δυνατή σε αποστάσεις µεταξύ 5 και 600 cm Απουσία φωτός η σύγκλιση «αναπαύσης» εντοπίζεται σε ενδιάµεση απόσταση Υπάρχουν µεγάλες ατοµικές διαφορές ανάλογα µε προηγούµενες συνήθειες Η οπτική κόπωση κατά την χρήση οθονών υπολογιστών οφείλεται κυρίως στην προσπάθεια σύγκλισης των βολβών σε µικρές αποστάσεις για µεγάλες περιόδους Η χρήση γυαλιών ενδείκνυται για να επιταχυνθεί η προσαρµογή Σεπτέµβριος 2006 15 Κεφ.5.2.5.

129 16 . σελ.6.2.Η ΓΡΑΜΜΗ ΤΗΣ ΟΡΑΣΗΣ (Γ TΟ) • Είναι η νοητή γραµµή που ορίζεται από την ωχρά κηλίδα και την κόρη • Παράµετροι εργονοµικού ενδιαφέροντος – Γωνία Γ ΤΟ και οριζοντίου επιπέδου – Γωνίας κεφαλιού σε σχέση µε το οριζόντιο επίπεδο Σεπτέµβριος 2006 16 Κεφ.5.

130 17 .6.2.5.σελ.129 & 5. σελ.5.129 και σχ.Η ΓΡΑΜΜΗ ΤΗΣ ΟΡΑΣΗΣ ΓΑΜ kfurt ή Fran Γραµµ Οριζόντιο επίπεδο 11ο = 15ο 40ο ΓΤΟ •Με το κεφάλι όρθιο η Γραµµή Αυτιού-Ματιού (ΓΑΜ) σχηµατίζει γωνία Ρ=150 µε το οριζόντιο επίπεδο •Η γραµµή Frankfurt σχηµατίζει γωνία 11ο µε τη ΓΑΜ •Η προτιµώµενη από τους χρήστες Γραµµή της Όρασης (ΓΤΟ) σχηµατίζει γωνία 40ο µε τη ΓΑΜ για αποστάσεις παρατήρησης 50-100 cm Σεπτέµβριος 2006 17 Κεφ.σελ.5.4.

2. σελ.5.6.ΠΡΟΤΙΜΩΜΕΝΗ ΓΡΑΜΜΗ ΟΡΑΣΗΣ •Ο µέσος χρήστης κλίνει το κεφάλι του µπροστά 13ο •Η πλειοψηφία των ατόµων θεωρεί ότι σε γωνίες 400 κάτω από την ΓΑΜ το βλέµµα τους αναπαύεται •Για οθόνες Η/Υ η τοποθέτηση του κέντρου της οθόνης συνιστάται να είναι σε γωνία 15-20ο κάτω από το οριζόντιο επίπεδο και σε απόσταση 75-83cm από τον παρατηρητή Σεπτέµβριος 2006 18 Κεφ.130-131 18 .

αριθµού.132 19 . συµβόλου κλπ εξαρτάται από την απόστασή του από ένα παρατηρητή Σεπτέµβριος 2006 19 Κεφ.σελ.Η ΟΠΤΙΚΗ ΟΞΥΤΗΤΑ • Ως οπτική οξύτητα ορίζεται η ελάχιστη οπτική • γωνία που επιτρέπει την αναγνώριση ενός αντικειµένου Η αναγνώριση ενός χαρακτήρα.5.2.9.

044m=44mm Σεπτέµβριος 2006 20 Κεφ.5. πράξη.044m=44mm D=(15/60*π /180)*10m=0.9. θεωρούµε ως ελάχιστη αντιληπτή γωνία κάτω από φωτεινές συνθήκες. συνθήκες.σελ.Η ΟΠΤΙΚΗ ΟΞΥΤΗΤΑ • Υπολογίζεται από τον τύπο • • • α= τοξεφ (S/D) Æ α= S/D για µικρές γωνίες • S το µέγεθος του αντικειµένου • D η απόσταση από ένα παρατηρητή • α σε ακτίνια Στην πράξη. τα 15 δεύτερα της µοίρας ήτοι: ήτοι: αmin=(15/60*π (15/60*π/180) /180)ακτίνια Παράδειγµα: Παράδειγµα: Υπολογισµός ύψους γράµµατος προς ανάγνωση από απόσταση 10m: 10m: S= αmin *D=(15/60* π/180)*10m=0.2.132 20 .

2.σελ. 6. 3. ηλικία. 5. Η απόσταση Το µέγεθος του αντικειµένου παρατήρησης Η περιοχή εστίασης στον αµφιβληστροειδή Η οπτική ρύπανση ή οπτικός Θόρυβος Ο φωτισµός Η αντίθεση αντικειµένουαντικειµένου-περιβάλλοντος (λαµπρότητα.132 21 . ασθένειες.Η ΟΠΤΙΚΗ ΟΞΥΤΗΤΑ Οι παράγοντες οι οποίοι επηρεάζουν την οπτική οξύτητα είναι: 1. ασθένειες. λαµπρότητα. Η κίνηση (δυναµική οπτική οξύτητα) οξύτητα) 8.2. απόχρωση) απόχρωση) 7. 4. Ποιότητα µατιού (ηλικία.9.5. ελαττώµατα) ελαττώµατα) Σεπτέµβριος 2006 21 Κεφ.

Η ΟΠΤΙΚΗ ΟΞΥΤΗΤΑ Σχετικός βαθµός οπτικής οξύτητας ανά ηλικιακή κατηγορία (ηλικία αναφοράς 40 έτη): • 10 ετών (1/3) • 20 ετών (1/2) • 30 ετών (2/3) • 40 ετών (1) • 50 ετών (2) • 60 ετών (5) Σεπτέµβριος 2006 22 22 .

σελ.9.132 23 .5.2.Η ΟΠΤΙΚΗ ΟΞΥΤΗΤΑ • • • Εφαρµογές: σχεδιασµός µεγέθους χαρακτήρων πινακίδων ενδείκνυται η τοποθέτηση των πιο κρίσιµων δεικτών πληροφοριών στο κέντρο του οπτικού πεδίου των χρηστών έλεγχος δυναµικής οπτικής οξύτητας σε ηλικιωµένους οδηγούς Σεπτέµβριος 2006 23 Κεφ.

σκούρο) Ένταση (αγνότητα Æ χωρίς προσµίξεις) Σεπτέµβριος 2006 24 Κεφ.Η ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΡΩΜΑΤΩΝ • Βασικές ιδιότητες χρώµατος – – – – Λαµπρότητα Απόχρωση (διαφορετικά χρώµατα) Τόνος (ανοιχτό.5.133 24 .10.σελ.2.

2.10.133 25 .5.σελ.Η ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΡΩΜΑΤΩΝ • Ανάλυση του φυσικού φωτός σε – – – – – – – Ερυθρό ή κόκκινο (Β) Πορτοκαλί (Σ) Κίτρινο (Β) Πράσινο (Σ) Κυανούν ή µπλε (Β) Βαθύ κυανούν (Σ) Ιώδες ή βιολετί (Σ) – – – Μαύρο Άσπρο Γκρι • Βασικά χρώµατα (Β) = δεν παράγονται από άλλα χρώµατα • Σύνθετα χρώµατα (Σ) • Ουδέτερα Σεπτέµβριος 2006 25 Κεφ.

133 26 .2.5.σελ.Η ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΡΩΜΑΤΩΝ • Η αντίληψη των χρωµάτων γίνεται λόγω αντίδρασης των χηµικών ουσιών που φέρουν τα κωνία στις αποχρώσεις: – Του πράσινου – Του κόκκινου – Του µπλε • Ικανότητα διατήρησης αντίληψης χρωµάτων – 60ο για κάθε µάτι αµφoτερόπλευρα (δεξιάαριστερά) – 30ο άνω και 40ο κάτω της ΓΤΟ Σεπτέµβριος 2006 26 Κεφ.10.

2.10. ανδρών.2.σελ. κλπ. Μέγιστη ευαισθησία στο πράσινο 5.133 27 . Όταν η περιοχή εστίασης στον αµφιβληστροειδή είναι η κεντρική Όταν ο φωτισµός είναι άπλετος Στο κεντρικό οπτικό πεδίο Όταν υπάρχουν συγκεκριµένοι συνδυασµοί χρωµάτων • • • • • • • Μαύρο στο κίτρινο Πράσινο στο άσπρο Κόκκινο στο άσπρο Μπλε στο άσπρο Άσπρο στο µπλε Μαύρο στο άσπρο κλπ. 4.5. Όταν δεν υφίστανται παθολογικά αίτια (8% ανδρών. 3.Η ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΡΩΜΑΤΩΝ • Η αντίληψη των χρωµάτων διευκολύνεται: 1. 1% γυναικών) γυναικών) • • ∆υσχρωµατοψία κυρίως στο κόκκινο και πράσινο Αχρωµατοψία Σεπτέµβριος 2006 27 Κεφ.

σελ.10.133 28 .2.Η ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΡΩΜΑΤΩΝ • Το ορατό οπτικό πεδίο εξαρτάται από τη δυνατότητα κίνησης της κεφαλής και των οφθαλµικών βολβών • Όταν τα µάτια είναι ακίνητα η δυνατότητα αντίληψης χρωµάτων είναι πολύ περιορισµένη • Ένα µεγάλο µέρος του πληθυσµού έχει µειωµένη όραση • Πολλά φάρµακα επηρεάζουν την όραση Σεπτέµβριος 2006 28 Κεφ.5.

133 29 .Η ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΤΟΥ ΒΑΘΟΥΣ • Η αντίληψη του βάθους καλείται στερεοσκοπική • όραση και προκαλείται από την διόφθαλµη ασύµµετρη αντίληψη του ιδίου αντικειµένου από τα δύο µάτια Εξαρτάται επίσης από: – – – – – – Την εµπειρία Τη σύγκλιση των βολβών Την εστίαση των φακών Το µέγεθος του αντικειµένου Την ταχύτητα του αντικειµένου Την απόσταση παρατήρησης (δεν είναι αποτελεσµατική πάνω από τα 200m 200m και δίνει λανθασµένες εκτιµήσεις σε κοντινές αποστάσεις) αποστάσεις) – Τις γενικές συνθήκες φωτισµού και αποχρώσεων Σεπτέµβριος 2006 29 Κεφ.2.5.σελ.10.

5.Η ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΤΟΥ ΒΑΘΟΥΣ • Εντύπωση 3-διάσταστης ζωγραφιάς στο πεζοδρόµιο! πεζοδρόµιο! Σεπτέµβριος 2006 30 Κεφ.10.2.σελ.133 30 .

133 31 .5.Η ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΤΟΥ ΒΑΘΟΥΣ • Εντύπωση 3-διάσταστης ζωγραφιάς στο πεζοδρόµιο! πεζοδρόµιο! Σεπτέµβριος 2006 31 Κεφ.σελ.10.2.

133 32 .Η ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΤΟΥ ΒΑΘΟΥΣ • Εντύπωση 3-διάσταστης ζωγραφιάς στο πεζοδρόµιο! πεζοδρόµιο! Σεπτέµβριος 2006 32 Κεφ.5.10.2.σελ.

5.2.10.Η ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΤΟΥ ΒΑΘΟΥΣ • Εντύπωση 3-διάσταστης ζωγραφιάς στο πεζοδρόµιο! πεζοδρόµιο! Σεπτέµβριος 2006 33 Κεφ.133 33 .σελ.

133 34 .σελ.10.2.5.Η ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΤΟΥ ΒΑΘΟΥΣ • Εντύπωση 3-διάσταστης ζωγραφιάς στο πεζοδρόµιο! πεζοδρόµιο! Σεπτέµβριος 2006 34 Κεφ.

2.133 35 .σελ.5.Η ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΤΟΥ ΒΑΘΟΥΣ • Εντύπωση 3-διάσταστης ζωγραφιάς στο πεζοδρόµιο! πεζοδρόµιο! Σεπτέµβριος 2006 35 Κεφ.10.

5.σελ.133 36 .2.Η ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΤΟΥ ΒΑΘΟΥΣ • Εντύπωση 3-διάσταστης ζωγραφιάς στο πεζοδρόµιο! πεζοδρόµιο! Σεπτέµβριος 2006 36 Κεφ.10.

5.Η ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΤΟΥ ΒΑΘΟΥΣ • Προσαρµογή αντίληψης στο κοντινότερο είδωλο Σεπτέµβριος 2006 37 Κεφ.10.σελ.133 37 .2.

Η ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΤΟΥ ΒΑΘΟΥΣ • Προσαρµογή αντίληψης στο κοντινότερο είδωλο Σεπτέµβριος 2006 38 Κεφ.5.10.133 38 .σελ.2.

2.Η ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΤΟΥ ΒΑΘΟΥΣ • Προσαρµογή αντίληψης στο κοντινότερο είδωλο Σεπτέµβριος 2006 39 Κεφ.133 39 .σελ.10.5.

5.σελ.133 40 .Η ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΤΟΥ ΒΑΘΟΥΣ • Προσαρµογή αντίληψης στο κοντινότερο είδωλο Σεπτέµβριος 2006 40 Κεφ.2.10.

σελ.5.3.ΦΩΤΙΣΜΟΣ • Πλεονεκτήµατα: – Ακριβής και λεπτοµερής πληροφόρηση – Ψυχική ευεξία – Συντηρείται εύκολα – Χαµηλό κόστος Σεπτέµβριος 2006 41 Κεφ.135 41 .

Το µέτρο του αισθήµατος φωτεινότητας παρέχεται από τη συνολική φωτεινή ένταση που εκπέµπεται (απευθείας ή εξ ανακλάσεως) ανακλάσεως) ανά µονάδα επιφάνειας ονοµάζεται φωτεινότητα (ή λαµπρότητα) λαµπρότητα) και µετράται σε Nit (1 Nit = 1 cd/ cd/ m2). 760nm). Η εκποµπή φωτεινής ροής ανά µονάδα στερεάς γωνίας του χώρου ονοµάζεται φωτεινή ένταση και µετράται σε Cd (1 candela = 1 lm/sr lm/sr)).135 42 .ΜΕΤΡΗΣΗ ΜΕΓΕΘΩΝ ΦΩΤΙΣΜΟΥ • Η ισχύς της Η/Μ ακτινοβολίας που εκπέµπεται από µία πηγή φωτός • • • • και αντιπροσωπεύει το σύνολο της εκπεµπόµενης ισχύος ονοµάζεται φωτεινή ισχύς και µετράται σε W (watt) . Σεπτέµβριος 2006 42 Κεφ. κατεύθυνση. (lumen). 2). Η φωτεινή ροή που προσπίπτει ανά µονάδα επιφάνειας ονοµάζεται φωτισµός και µετριέται σε lux (1 lux = 1 lm/ lm/ m2). Στην πράξη δεν µας ενδιαφέρει η συνολική φωτεινή ροή αλλά αυτή που εκπέµπεται προς µία συγκεκριµένη κατεύθυνση.3. Έτσι η ίδια φωτεινή ισχύς µπορεί να αποδίδει υψηλότερο επίπεδο φωτεινής ροής όταν εκπέµπεται στη φασµατική περιοχή των 550550-600 nm όπου το µάτι είναι πιο ευαίσθητο. Η εκποµπή (ροή) ροή) της ισχύος µετρούµενη σε σχέση µε την εντύπωση που προκαλεί στο µάτι ονοµάζεται φωτεινή (οπτική) οπτική) ροή και µετράται σε lm (lumen).σελ.1. ευαίσθητο. Το µάτι όµως είναι φωτοευαίσθητο µόνο σε ορισµένη µήκη κύµατος (380(380-760nm).5.

ΕΙ∆Η ΦΩΤΙΣΜΟΥ • Φυσικός και τεχνητός • Γενικός και τοπικός • Άµεσος και έµµεσος Σεπτέµβριος 2006 43 43 .

3. ορατή και υπέρυθρη) Τα πολύ χαµηλά ή τα πολύ υψηλά επίπεδα φωτισµού.136 44 .α.ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΦΩΤΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ • Προβλήµατα υγείας είναι δυνατόν να • προκληθούν από ακτινοβολία κάθε µήκους κύµατος (υπεριώδη. οι αντανακλάσεις και οι θαµβώσεις µπορεί να αποτελέσουν αιτίες οπτικής κόπωσης µε επακόλουθα: – – – – – Ερεθισµούς των µατιών Μείωση της οπτικής οξύτητας Κεφαλαλγίες Ιλίγγους ∆υσπεψία κ. Σεπτέµβριος 2006 44 Κεφ.5.σελ.3.

5.σελ.3.137 45 .4.ΦΩΤΙΣΜΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ • Αναδεικνύει ένα αντικείµενο µέσα στο περιβάλλον του • Τονίζει το σχήµα του • Αποκαλύπτει την υφή της επιφάνειάς του • Κάνει διακριτό κάθε σηµάδι στην επιφάνειά του Σεπτέµβριος 2006 45 Κεφ.

139 46 .5.ΦΩΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΠΟ∆ΟΣΗ • Γενικά η αύξηση του επίπεδου φωτισµού επιφέρει • • αύξηση της απόδοσης διότι βελτιώνεται η οπτική οξύτητα Η σχέση µεταξύ φωτισµού και απόδοσης δεν είναι απλή διότι οι µετρήσεις συχνά επηρεάζονται από παράγοντες που παραµορφώνουν τις µετρήσεις (υποκίνηση.σελ. νέο προσωπικό) Πείραµα Hawthorn Σεπτέµβριος 2006 46 Κεφ.7.3. αµοιβές.

000-20.146-150 47 .ΑΡΧΕΣ ΦΩΤΙΣΜΟΥ ΧΩΡΩΝ • Ο φωτισµός δεν είναι θέµα παραθύρων ή • συσκευών φωτισµού: µια καλή εγκατάσταση φωτισµού έχει λειτουργική σχέση µε όλο το περιβάλλον Σε γενικές εργασίες πρέπει να παρέχονται το λιγότερο 200 lux ενώ σε δύσκολες οπτικές εργασίες έως και 2.4.000 Lux Ικανοποίηση = 1.000 lux – – – – – Ιδεώδης στάθµη φωτισµού = 10.0001.000 lux Σεπτέµβριος 2006 47 Κεφ.000 Lux Γενικός φωτισµός κοινόχρηστων χώρων = 2020-200 lux Γενικός φωτισµός εργασίας = 200200-2.000-20.5.000-2.00010.σελ.0002.000 lux Συµπληρωµατικός = 2.

146-150 48 .4. επιφάνειες. οι ηλιακές οροφές και οι συσκευές φωτισµού Σεπτέµβριος 2006 48 Κεφ.ΑΡΧΕΣ ΦΩΤΙΣΜΟΥ ΧΩΡΩΝ • Καµία πηγή φωτός να µην προκαλεί ενοχλητικές • • θαµβώσεις Οι πηγές τεχνητού φωτισµού να επιλέγονται ώστε να αποδίδονται σωστά τα χρώµατα Να ελαχιστοποιούνται διακυµάνσεις της εντάσεως του φωτός και να εξασφαλίζεται µία µέση εναλλαγή φωτεινότητας – Μικρή εναλλαγή δυσκολεύει την παρατήρηση (µειώνει την οπτική οξύτητα) οξύτητα) – Μεγάλη εναλλαγή προκαλεί θάµβωση • Να αποφεύγονται τα στροβοσκοπικά φαινόµενα • Να συντηρούνται οι γυάλινες επιφάνειες.σελ.5.

σελ.4.5.146-150 49 .ΑΡΧΕΣ ΦΩΤΙΣΜΟΥ ΧΩΡΩΝ • Ο σχεδιασµός να προσφέρει µέγιστη οικονοµία σε συνδυασµό µε αποδοτική λειτουργία του συστήµατος φωτισµού • Αποφυγή ακραίων χρωµατικών αποχρώσεων – Όχι οπτική ρύπανση – Όχι µονοτονία (χρωµατικές αντιθέσεις) – Συνδυασµός χρώµατος µε δραστηριότητα Σεπτέµβριος 2006 49 Κεφ.

ΑΡΧΕΣ ΦΩΤΙΣΜΟΥ ΧΩΡΩΝ
• Σωστός φωτισµός απαιτεί συνδυασµό
φυσικών και τεχνητών πηγών:
– Τοπικός συµπληρωµατικός
• Για λεπτοµερή εργασία
• Για µείωση σκιάσεων
– Τεχνητός συµπληρωµατικός
• Για µείωση σκιάσεων
– Έµµεσος
• Για µείωση της θάµβωσης

Σεπτέµβριος 2006

50

50

ΘΑΜΒΩΣΗ
• Η θάµβωση προκαλείται όταν µειώνεται η

οπτική οξύτητα λόγω πρόσπτωσης φωτός
στα µάτια απευθείας ή από ανάκλαση.
• Η θάµβωση προκαλείται από πηγές µε
διαφορά φωτεινότητας >10 σε σχέση µε
το περιβάλλον
• Η θάµβωση δεν προκαλεί πάντα αισθητή
µείωση οπτικής οξύτητας αλλά
περισσότερο όχληση και απόσπαση
προσοχής.
Σεπτέµβριος 2006

51

Κεφ.5.3.9,σελ.141

51

ΜΕΤΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΥΓΗ ΤΗΣ
ΘΑΜΒΩΣΗΣ
• Γωνία φωτιστικώνφωτιστικών-οφθαλµών/
οφθαλµών/ επιπέδου δαπέδου >40ο
• Επίπεδο φωτισµού >500>500-700 lux όχι όµως πάνω από



2000 lux
Χρήση κουρτινών
Αποφυγή γυαλιστερών επιφανειών
Αποφυγή µεγάλων αντιθέσεων φωτισµού
Αποφυγή µεγάλων εναλλαγών φωτεινότητας (για τους

χρήστες οθονών ελάχιστη ένταση χαρακτήρων/
χαρακτήρων/ οθόνης 1/3 για
ανοιχτόχρωµο υπόβαθρο και 6/1 για σκουρόχρωµο υπόβαθρο)
υπόβαθρο)

• Αποφυγή µεγάλων χρωµατικών αντιθέσεων
• Αποφυγή λαµπτήρων λευκού φωτός
• Αποφυγή υπερβολικού φωτισµού
Σεπτέµβριος 2006

52

52

σελ.141 53 . προσπίπτουν στα µάτια παρατηρητή και δηµιουργούν θαµβώση Σεπτέµβριος 2006 53 Σχ.6.5.ΘΑΜΒΩΣΗ >40ο Προκαλούνται όταν οι ακτίνες φωτεινών πηγών ανακλώνται σε στιλβωµένες επιφάνειες.

5.Πως αποφεύγονται οι ενοχλητικές αντανακλάσεις Οι φωτεινές πηγές πρέπει να τοποθετούνται εκτός της ζώνης προσβολής Σεπτέµβριος 2006 54 Σχ.σελ.7.142 54 .

Σεπτέµβριος 2006 55 Κεφ.5. σήµανση των κτιρίων.5.150 55 .σελ.1.ΣΤΑΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ∆ΥΝΑΜΙΚΟΙ ∆ΕΙΚΤΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ • Οι δείκτες οπτικών πληροφοριών διαχωρίζονται σε • • • στατικούς και δυναµικούς Οι στατικοί δείκτες παρουσιάζουν πληροφορίες το περιεχόµενο των οποίων δεν µεταβάλλεται µε την πάροδο του χρόνου( χρόνου(οδικές πινακίδες. θερµόµετρα. ταχύµετρα. πιεσόµετρα) πιεσόµετρα) Με τούς δυναµικούς δείκτες πληροφοριών γίνονται αντιληπτές οι µεταβολές στην κατάσταση φυσικών συστηµάτων και καθίσταται δυνατός ο έλεγχός τους . γραπτά κείµενα) κείµενα) Οι δυναµικοί δείκτες παρουσιάζουν πληροφορίες των οποίων το περιεχόµενο µεταβάλλεται µε την πάροδο του χρόνου( χρόνου(ταχύµετρα. πινακίδες. θερµόµετρα. κτιρίων.

λ. θόρυβος κ.π.Οι σχεδιαστικές προδιαγραφές των δεικτών προσδιορίζονται από: • Το εύρος της κλίµακας της µεταβλητής για την • • • • οποία παρουσιάζονται πληροφορίες Το µέγιστο της ακρίβειας και της ευαισθησίας κατά τη µεταβίβαση της πληροφορίας Την ταχύτητα µεταβίβασης της πληροφορίας Την κανονική και την µέγιστη απόσταση ανάµεσα σε δείκτη και χρήστες του Τις συνθήκες του περιβάλλοντος που βρίσκεται ο δείκτης(φωτισµός.) Σεπτέµβριος 2006 56 56 .

σελ. φωτεινούς δείκτες και δείκτες πληρότητας δεξαµενών . βαλβίδες εν λειτουργία .157 ∆ιάγραµµα που αναπαριστά την δοµή ενός µηχανοστασίου µε τον κινητήρα . Παρόµοιοι δείκτες πληροφοριών απαντώνται επίσης σε πολλές βιοµηχανικές διεργασίες. 57 .8.Στατικός δείκτης πληροφοριών:∆ιάγραµµα Μίµησης Μηχανοστασίου Σεπτέµβριος 2006 57 Σχήµα 5.

160 58 .11.Τύποι ∆υναµικών ∆εικτών Πληροφοριών Αναλογικός δείκτης Ψηφιακοί δείκτες Σεπτέµβριος 2006 58 Σχήµα 5. σελ.

02 mrad(86min) H.86 mrad(27min) E.Μήκος µεγαλύτερης διαβάθµισης 7.Προτεινόµενες διαστάσεις διαβαθµίσεων κλιµάκων • Α.∆ιάκενο µεταξύ µικρότερων διαβαθµίσεων 2.82 mrad(20 min) G.49 mrad(12 min) F.163 Τα πλάτη των διαβαθµίσεων είναι περίπου τριπλάσια όταν λευκές διαβαθµίσεις προβάλλονται σε σκούρο υπόβαθρο.Πλάτος της µικρότερης διαβάθµισης 0.Μήκος µικρότερης διαβάθµισης 3.16 mrad (4 min) B.σελ.16 mrad (4 min) D.Πλάτος ενδιάµεσης διαβάθµισης 1.Μήκος ενδιάµεσης διαβάθµισης 5. 59 .87 mrad (3 min) C.Πλάτος κύριας διαβάθµισης 1.∆ιάκενο µεταξύ κύριων διαβαθµίσεων 25.13.62 mrad(9 min) Σεπτέµβριος 2006 59 Σχήµα 5.

2. κατανοητό.150-152 60 . το µήνυµα να είναι σύντοµο. Να αποφεύγονται «συντµήσεις» συντµήσεις» και τα «αρχικά» αρχικά».σελ. βανδαλισµών κ. συνθηκών.5.ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΣΧΕ∆ΙΑΣΜΟΥ ΟΠΤΙΚΩΝ ∆ΕΙΚΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ • Ο δείκτης να προσελκύει την προσοχή και να βρίσκεται σε σηµεία που • • • • • • κοιτούν οι χρήστες Ο δείκτης να είναι ορατός κάτω από όλες τις καιρικές συνθήκες Η δυνατότητα ανάγνωσης του µηνύµατος να βελτιστοποιείται µέσω µεγιστοποίησης της αντίθεσης χαρακτήρων και επιφάνειας και χρησιµοποίησης ευδιάκριτων χαρακτήρων Το µήνυµα να είναι απόλυτα κατανοητό. Οι σηµαντικές λέξεις να ξεχωρίζουν µε µεγαλύτερα γράµµατα ή/και υπογραµµίσεις Όπου είναι δυνατό να χρησιµοποιούνται τυποποιηµένα σήµατα και σύµβολα Τα υλικά του δείκτη να µην γηράσκουν και να µην φθείρονται λόγω καιρικών συνθηκών. Συγχρόνως.ά. Συγχρόνως. Σεπτέµβριος 2006 60 Κεφ. σύντοµο.5.

6.171 61 .5.α. Σεπτέµβριος 2006 61 Κεφ.σελ.5. LED και LCD κ. παρουσιάζεται η κατάσταση του αεροσκάφους µε ολοκληρωµένη µορφή και πληροφορίες οι οποίες προηγουµένως εµπεριέχονταν σε πολλούς παραδοσιακούς αναλογικούς δείκτες µε µηχανικά µέρη.ΤΑ «ΓΥΑΛΙΝΑ ΠΙΛΟΤΗΡΙΑ» • Στα σύγχρονα αεροσκάφη µέσω οθονών και γραφικών υπολογιστών.

15.172 62 .Το « γυάλινο» χειριστήριο αεροσκάφους Α320 Σεπτέµβριος 2006 62 Σχήµα 5.σελ.

16.Κύριος δείκτης πτήσεως αεροσκάφους Σεπτέµβριος 2006 63 Σχήµα 5.173 63 .σελ.

17.σελ.Οθόνη µε πληροφορίες για την κατάσταση των κινητήρων αεροσκάφους A320 Σεπτέµβριος 2006 64 Σχήµα 5.174 64 .

χειριστών. οι πιλότοι γίνονται µάνατζερς Οι χειριστές τείνουν να αφιερώνουν µεγάλο µέρος της προσοχής τους στον έλεγχο µεµονωµένων οργάνων και παραµελούν κρίσιµα καθήκοντα που σχετίζονται µε τον συνολικό έλεγχο του αεροσκάφους Οι χειριστές δεν πρέπει να αποµακρύνονται από διαδικασίες τις οποίες είναι πιθανόν να κληθούν να ελέγξουν όταν αστοχούν τα αυτοµατοποιηµένα συστήµατα ∆ιαπιστώθηκε απώλεια ικανοτήτων χειρισµού .Οι φόβοι για τις συνέπειες από την εισαγωγή γυάλινων πιλοτηρίων • Τα νέα συστήµατα παρουσιάζουν «επεξεργασµένες • • • πληροφορίες» πληροφορίες» και απλοποιούν τον ρόλο των χειριστών.ανοικτό ζήτηµα για το οποίο δεν υπάρχει επαρκής γνώση Σεπτέµβριος 2006 65 65 .