Nocioni i te dr.civile E dr.civile zakonisht definohet si degë positive e së dr.që përfshinë tërësinë e dispozitave jur.

që rregullojnë marëdhëniet shoqërore me karakter pasuror ose marëdh.shoqërore që në instancë të fundit marin karakter pasuror. E dr.civile dhe e dr.familjare E dr.familjare ka dalë nga e dr.civile si degë e pavarur e së drejtës. E dr.civile dhe e dr.familjare kanë ngjajshmëri.E dr.civile ka për object raportet e mallrave gjersa e dr.familjare ka për object studimi jeten e bashkëshortëve dhe familjen.E dr.familjarve nuk ka pasur sanksionin pasuror. E Dr.civile dhe e dr.e punës Dikur marëdhëniet e punës i rregullonte e dr.civile.sot e dr. e punës ëshët degë e pavarur e së dr. E dr.civile dhe e dr.tregtare E dr,tregtare paraqet një tërësi të pavarur që ka dalur-buruar nga e dr.civile. E dr.civile dhe e dr.ndërkombëtare private Edhe e dr.ndërk.private është degë e pavarur e drejtësisë e cila meret me zgjedhjen e kontesteve të lëmisë pasurore jurdike ku këto marëdhënie përmbajnë elementin e huaj. Ndarja e normave jur.dhe intepretimi i tyre Përkrah përmbajtja normat e së dr.ndahen në obliguese,ndaluese dhe autorizuese. Normat obliguese janë karakteristikë për të dr.administrative. normat ndaluese janë karakteristike për të dr.penale. ndërsa normat autorizuese janë karakt.për të dr.civile. Autorizuese janë ato norma që nuk përcaktojnë veprime të caktuara e as nuk i ndalojnë,por personit përkatës i krijojnë mundësi të kryejnë apo të mos kryejnë ndonjë punë. Sipas një kriteri tjeter normat i ndajmë në imperative dhe dispozitive. Normat imperative në të dr.civile caktojnë të dr.dhe detyrat e palëve ashtu që palët të mos mund ti ndryshojnë më vullnetin e vet. Nomrat dispozitive mund të jenë të dyllojshme normat e vërteta dispozitive dhe ato plotsuese dispozitive. Normat e vërteta dispozitive janë ato që personate e ndryshëm i krijojnë më
1

Interpetimi historic është sqarim i kuptimit të ndonjë dispozite duke marë parasysh rethanat historike që ndikuan në nxjerjen e asaj dispozite. Interpetimi zyrtar të ligjeve e bëjnë organet përkatëse shtetërore me qëllim të zbatimit të tyre. Norma është consultative kur qëllimi i saj është të lehtësoj kuptimin e punës jurdike. Cdo intepretimi ka për qëllim zbulimin e domethënies së vërtet të normës. interpretimi Interpretimi sistematik është sqarim i dispozitave me caktimin e vendit të tij në tërë sistemin e drejtësisë. Interpetimi logjik është sqarim i kuptimit të dispozitës me konstatimin e lidhjes logjike me dispozitat tjera juridike që i shfrytëzon ligji.zyrtar dhe privat. Llojet e ndryshme të interpretimit të ligjeve-kemi këto lloje të interp.të ligjeve:int.dhe do të thotë sqarim i kuptimit të ndonjë dizpozite në bazë të analizës gramatikore te regullave të gramatikës dhe sintaksës. Normë intepretimi është ajo që bënë interpertimin e ndonjë nocioni.deklarimin e vullnetit të vet në fomrë të punëve jurdike sidomos të kontratës normat plotësuese dispozitive janë ato dispozita ligjore që zbatohen vetëm atëherë kur palët në punët e tyre juridike nuk i kanë paraparë e janë të domozdoshme për zgjedhjen e cështjes jurdike civile. Interpretimi i ngushtë-është i kundërt në qoftë së kuptimi nxiret dhe zbatohet në mënyrë më të ngushtë.declarative.konsutative etj. Interpretimi i gjerë-ndodhë atëherë kur kuptimi i një dispozite zgjerohet. Interpetimi gramatikor-është faza e parë e int.nuk është i paraparë vend ii dozrimit të sendit. Analogjia Analogjia kërkon krahasimin e një gjendje faktike të pa regulluar më një apo më tepër gjendjesh faktike të regulluara në ligj që cojnë 2 . Normat juridike ndahen edhe në interpretuese.prandaj zbatohet edhe në rastet që në tekst nuk janë paraparë në mënyrë ekskluzive.psh.

civile janë: kushtetuta. nga aspekti material është force shhtëtërore. ligji.bashkëkohore 3 .zakonore.jur. Historiku i burimeve të së dr. Nocioni dhe natyra jurdike e burimeve të së drejtës civile Termi burim i së dr. Burimet positive të së dr.nuk është parapar më ndonjë dispozite por kjo bëhet duke u mbështetur në parimet më të përgjithshme të sistemit civilo-jur.civile është një process i pandalshëm dhe me siguri i papërfundueshëm. konventat ndërkombëtare dhe aktet tjera më të ulta së ligji. E drejta e shkruar në shumicën e shteteve është burim formal kryesor dhe burime të së dr.civile e humb rolin e vetë të cilin ë kishte në të kaluarën.praktika gjyqsore dhe doktrina jurdike.jur.gjithmonë i varur nga zhvillimi ekonomiko-shoqëror dhe intelektual e kulturor i shoqërisë njerzore. ndërsa aspekti formal nënkupton normat dhe aktet jurdike që manifestojnë formalisht këtë forcë shtetërore. Kuptimi material nënkupton forcën krijuese të së drejtës. Burime plotsuese formale janë: e dr.civile është i dy kuptimtë. Ka dy lloje të analogjisë: Ligjore dhe Juridike.zakonore dal nga dal edhe në të dr. E dr. Analogjia jurdike kur regullimi i ndonjë cështje jur.me të cilin ligji nuk ka të bëjë mrëpo kjo marëdhënie jur.të cilin ligji e regullon. Burim is ë dr. Krahas të drejtës të shkruar ekziston edhe e drejta e pashkruar.ëshët shumë ngjajshëme me mardh. Analogjia ligjore ekziston atëher nëse ligji zbatohet në marëdh.civile në të dr.respektivisht faktorët që e lindin e zhvillojnë dhe e zbatojnë atë të drejtë dhe kuptimi formal nënkupton format dhe mënyrat me të cilat manifestohet e drejta që regullon maredhëniet jurdike civile.përputhen janë të rëndësishme për gjykimin e tyre e ajo cka i dallon është e parëndësishme.deri te vërtetimi i elementeve të përbashkëta dhe vlerësimi i tyre nëse ato elemente me të cilat gjendjet faktike krahasohen.civile Zhvillimi i burimeve të së dr.material dhe formal.

Konventat ndërk.zakonore.doktrina etj E drejta angleze e cila i takon sistemin common laë nga disa konsiderohet se mbështete në të drejtën zakonore. Burimet e së dr. Burimet nacionale të së dr.me origjinë ndërkombëtare janë të krijuara në bazë të rregullave të hapsirës që e kalon atë hapsirë shtëtërore. Në Maqedoni dhe Kosovë burime të së drejtës civile. Burimet positive të së drejtës civile në Maqedoni Janë ato në bazë të cilave ndërtohet vetë sistemi jurdik i RM. Ligji mbetet burim primar is ë dr.praktika gjyqsore dhe doktrina. Sot si burime formale të pakontestueshme në të gjitha të drejtat civile konsiderohen ligji dhe e drejta zakonore ndërsa burimet tjera formale si praktika gjyqsore. Kushtetuta-është akt jurdik më i lart i një shteti. 4 .duke mos u mbyllur mundësinë e paraqitjes s burimeve tjera të së dr.që zë vendin më të lart nga i cili të gjithë organet shtetërore nxjerin legjitimitetin e tyre ligjor.civile. Ixhma dhe Kizhas.moderne civile e konsideron sit ë domosdoshme edhe dallimin në mës të burimeve nacionale dhe burimeve ndërkombëtare.e nxjerë nga pushteti legjislativ. Kinventat ndërkombëtare-paraqesin një lloj të kontratave në mes dy apo më shumë shteteve dhe janë burim is ë dr..me rastin e ratifikimit shpallen në gazetenm zyrtare ku shpallen edhe ligjet tjera që i nxjer kuvendi.ndërsa burimet e së dr.Konventat për të dhënë efekt duhet të jenë të ratifikuara nga organi competent i parapar me kushtetut. Ligji para se gjithash është një akt jurdik i nxjerë nga organi competent në procedurën e paraparë me kushtetut dhe se ligji ka funksionin e vet respektivisht ligji është regull e së dr.tradicionalisht janë ligjet.civile ndërsa e dr.praktika gjyqsore dhe doktrina janë burime të dorës së dytë. Kushtetua e RM është vepër e kuvendit të RM e cila ësshtë aprovuar më 1991.respektivisht ligj fundamental i shtetit.muslimane janë: në vend të parë Kurani pastaj Suna.E dr.civile si dhe ligji. e drejta zakonore.janë ato burime që kanë origjinë intërne .

Hyrja në fuqi dhe abrogimi i ligjeve-ligji civil për të qenë burim is ë dr.civile.respektivisht nëse palët nuk i kanë përjashtuar.dmth. Veprimi retroaktiv krijon pasiguri pasi që cka eshtë ne favor për njërën palë mund të jet jo favor për palën tjetër. Dënimet e shënuara sipas ligjit bëhen të zbatueshme ndaj atyre që shkelin ligjin. në bazë të së cilës ligji bëhet i njohur për të gjithë.se ai imponohet për në të ardhmen dhe sanksionohet që i parasheh bëhen të zbatueshme për atë që nuk i respekton dispozitat e ligjit.Aktet ndërk. Shtrirja e fuqisë së obligueshmë të ligjeve.Zyrtare të RM. Kjo lejohet vetëm nëse jemi në interest ë palës. 5 . Republikat dhe krahinat nxirnin ligjet vetanake.tractate.ndërsa shpallja e ligjit bëhet në Gaz.bartin emërime të ndryshme:kontrata ndërk.ai fiton forcën e obligueshme.marëveshje dhe përkah përmbajtaj janë dy ose më shumë palëshe.në përgjithsi pra ehde i së dr. Dispozitat imperative janë ato të cilat palët me vullnetin e tyre nuk mund ti ndryshojnë. Ligji në kuptimin e ngushtë si burim is ë dr.civile në vecnti.kur ligji hyn në fuqi. Kemi ligje imperative dhe në ligje plotsuese. Veprimi retroaktiv i ligjit-prapavepruesËshtë e njohur se ligjet nxiren të veprojnë për të ardhmen.akte ndërk. Në RM në të dr. Sanksioni vjen në shprehje kur sendet e debitorit që refuzon të eksekutojë obligimin e vet do të jenë të sukuestruara dhe do të shiten për llogari të kreditorit..pozitvive është e nevojshme të dihet njohuria se një ligj është në fuqi apo është i shfyqëzuar. Miratimi i ligjit bëhet duke u votuar në kuvendin e RM.civile Ligji ishte burim kryesor i së dr.konventa.si organ ligjdhënës.e RM është parashkruar që : ligjet nuk mund të kenë efekt prapavepruies. Ligjet apo dispozitat plotsuese mbrojnë interesin privat të palëve andaj ato zbatohen vetëm nëse palët i dëshirojnë. Nxjerja e një kodi civil më modern në RM nuk krijon kushte për përjashtimin e burimeve tjera të së dr. Kushtet për hyrjen në fuqi të ligjit janë të nevojshme: nxjerja e tij dhe shpallja që bëhët në procedut të caktuar me ligj.

pozitive civile dhe i kushtohet një kujdes i vecantë nga autorët botror.zakonore pranojnë se ë dr.vlera teritoriale e ligjit nënkupton se në cilin tëritor vlen norma e nxjerë.si burim formal is ë dr.gjyq. Disa autor që kanë studiuar të dr. Prakt. E dr.Gjyqtari nuk e krijon të drejtën por vetëm e zbaton ligjin ius dicere et non jus dare.Shtrirja-veprimi teritoaile e ligjit.zakonore sot konsiderohet burim is ë dr. Praktika gjyqsore burim is ë drejtës civile. Burimet positive subsidiare të së drejtës civile në RME drejta zakonore si burim pozitiv subsidiary is ë dr.e shkruar nuk mund të jetë burim kryesor por burim plotsues.duhet ti zgjidh rastet kur kemi zbastir jurdike.pra në teritorin mbi të cilin shtrihet sovraniteti i organit i cili e nxjer ligjin.civile për shkak të eksiztimit të një hiararkie të sigurt në mes të gjykatev të ndryshme e mbi të gjitha për hir të misonit të unifikimit të interpertimit të ligjit të njohur nga gjyqi me i lartë. aktet nënligjore i nxjerin organet administrative e më së shpeshti qeveria. Aktet nënligjore si burime të së drejjtës civile. Ne RM ku praktika gjyqsore është burim i dorës së dytë i së dr.civile.zakonore në RM bëhet në mënyr të heshtur.civile aktuale paraqet njërën nga cështjet më të diskutueshme në doktrinën juridike.e dr.eshtë burim is ë 6 . Praktika gjyq.por edhe organet tjera më të ulta.zakonore sot kur eksiston e dr. Praktika gjyqsore mund të ngrihet në nuvelin e një burimi të së dr. civile gjuqtari arin të bëhet një creator is ë drejtës. Organet thera më të ulta se ato ligjvënëse krijojnë akte jurdike të cilat konsiderohen burime të së dr. E drejta zakonore nënkupton regullat e pashkruara të sjelljes që nuk nxiren nga ndonjë organ shtetëror. Ligjet e RM vlejnë për tërë teritorin e saj.civile janë edhe aktet tjera nënligjore.por që lindin në mënyr spontane duke u persëritur brez pas brezi një kohë të gjatë dhe në rast të mosrespektimit pason sankisoni. Kodi civil i Zvicrës nga gjyqtari kërkon që në mungesë të normave me rastin e vendosjes të sillet sikur të ishte ligjvënës..civile. Zbatimi is ë dr.është thënë se burime të së dr.zakonore zbatohet edhe sot e kësaj dite.

e drj.suibjektyive është një pushtet i cili përbëhet nga një apo më shumë autorizimeve psh.eksiston atëher kur nuk eksiston mundësia e një personi që me shprehjen e vullnetit të tij të ndikoj në krijimin ndërimin ose ndërprerjen e ndonjë të drejtë subjective. Në RM dokrina juridke ende është në formim. Objekti dhe të dr.ndryshojnë ose shuajnë ndonjë të drejtë subjective.në artikuj të revistave shkencore ose në shënime tjera publike. 7 .jurdike janësubjektët. Marëdhënia juridike civile-konsiderohet cdo marëdhënie juridike e mbështetur në normat e të drejtës civile përmes të cilës palët krijojnë.civile. Këto norma regullojnë psh. Gjendja juridike. Ne RM gjithmon ka qene subsidar. Doktrina jurdike është tërësia e mendimeve te shfaqura nga shkencatrët juristë me të cilat ata shpjegojnë ose bëjnë interpretime për dispozitat e së drejtës në punimet e tyre shkencore.kontartën.civile. Kemi edhe këkresën. Doktrina si burim i së drejtës civile. me të cilat regullohen mardh.juridiko-civile. E cila ndryshe quhet edhe padia në kuptimin material. gjendje jurdike kemi ateher kur ekziston një tërësi rethanash jurdikisht relevante të cilave kur tu bashkohet edhe një rethanë shnërohet në të drejtë subjective.civile ka për qëllim efektin pasuror.civile por pas ligjit hde drejtes zakonore dmth burim subsidial.dr. gjyqtarët ose praktikuesit.dhe detyrimet të cilat lindin nga marëdh. Doktrina oërfshin punimet e juristëve sic janë profesorët.prej të drejtës subjective duhet të dallojmë gjithashtu edhe gjendjen jurdike. Elementet e marëdh.sipas autorve është burim subsidiar is ë dr.jur.shfrytzimit dhe të disponimit të sendit. E drejta subjectivenënkupton atë të drejtë të cilën individ respektivisht subjekti i nxjer nga e drejta objective. E drejta civile në kuptimin objektiv-është tërësia e normave dhe regullave juridike.e drejta e pronësisë si e drejtë subjective perbehet prej tre autorizimeve:autorizimin e perdrimit.pronesinë. Cdo marëdhënie jurdike e regulluar me norma të së dr. Fuqia juridike.

Zotësia e veprimit të personave fizik. Zotësia jurdike është aftësia e personit fizik që të jetë bartës it ë drejtave dhe detyrimeve.zotësia për të vepruar e personave jurdik dhe zotësia e deliktit.jurdike-civile.Pozita juridike ose statusi. Zotësia jurdike. Personi fizik si sub.cilësohet me disa zotësi jurdike:zotësine juridike.për dallim nga personat fizik tek keta fitohen që nga moment ii krijimit të tyre.të të kurorzuarve dhe të të vdekurve. Personi fizik si subject is ë drejtës – cdo person fisik konsiderohet subject is e drejtës.jane personat fizik dhe juridik.është aftësi e personit që të përgjigjet për veprimnet e veta-deliktet me masën e vet pasurore. kur i mbushin moshën 18 vjecare ose para mbushjes se kesaj moshe nësë martohet. Këto subjekte konsiderohen bartës të të drejtave dhe detyrimeve në një mardh.që ushtroijnë veprimtarin e caktuar dhe ajnë të regjistruara ose e kanë të përcaktuar cilësinë e subketit tës ë drejtës. Zotësia e deliktit. Subjektivisht fitohet me te lindur.gjegjësisht të jep shenja jete dhe të ketë formën e njeriut. respketivisht me shpalljen e tij per të vdekur. 8 . këto të drejta dhe detyrime i fiton si rezultat i madhorisë.paraqesin klrijesa artificiale në rendin jurdik.zotësin e veprimit dhe zotësin e deliktit.me zotësi veprimi kuptojmë zotësinë e veprimit që del në komunikimin jurdik për të krijuar të drejta dhe për të marë detyrime në mënyrë të pavarur. Per këtë kërkohet që ai të lind i gjallë. Janë grumbull njerzish që kanë masën pasurore që kanë organizimin e mbrendshëm.i së dr.vendbaninmi dhe vendqëndrimi. Personat juridik si subject i se drejtës.shtëtësia dhe librat e gjendjes civile. Atributet e personit fizik ajnë:emir. Librat e gjenjes civile jane 3 lloje:libra amë të të lindurve. kjo zotësi fitohjet nga momenti i lindjes dhe pushon me vdekje e personit fizik. Subjektet të së drejtës janë.paraqet grumbull rethanash lidhur me një subject që ka ndikim ne realizimin dhe mbrojtjen e të drejtave të tij subjective.

civile. Klasifikimi i të drejtave subjective civile. Nderi. Krijimi dhe shuarja e mardh.të te derjta apsolute eksiston e ashtuquajtura e drejta e racionit. Pasuria është një kategori kategori e krijuar nga qarkullimi ekonomik.integriteti fizik.ndryshimin apo shuarjne e ndonjë mardh.së personit të autorizuar i pergjigjet obligimi it e gjithë personave tjera dmth veprkjnë erga omnes. Ndahne në :ngjarje natyrore dhe veprime të njërzve.ndahet ne aktiv dhe passive.jurdiko-civile.për të cilin konludojmë në bazë të rethanave konkrete dhe ky nuk provohet por meret se është.ndahen në të drejta apsolutre dhe të drejta relative.liria personale.veprimet e njerzve. Sendet jane-objekt i rëndësishëm it ë dr. detyrimi i tyre është gjithmon negative. Prestimi-që është object i detyrimit mund të jetë një dhënie dare.shpirtëror dhe moral etj bëjjnë pjese në grupi e te drj.personale pasurore.janë të lidhura me vetë personin dhe ato atij i takojnë.mardh.nurmi i personave te detyrauar nuk është i caktuar. Faktet jurdike quajm atë fakt për të cilin e drejta e lidh krijimin.bërje facere dhe mos berjë non facere.detyrimore debitori është i detyraur që ta kryejë pëe kreditorin. Veprimet e palejuara ndyshe quhen delikte civile.supozimi është fakt jur.ketu janë të domosdoshme faktet jurdike. Veprimet e njerzve ndahen net e lejuara dhe te palejuara.Object si element i marëdhënieve jurdiko-civilejane:sendet.e titullarit ndaj të gjithve personave tjerë nuk është e kankretizuar.civile. Supozimet dhe fiksionet.objekt i ketyre mund te jete prestimi i cili ne baazë të mardh. Vlerat personale.pasuria dhe vlerat personale. dhe si atillë ajo parqitet edhe si object it ë dr.shëndeti.keto të drejta nuk parashkruhen.kerkesa lind me shkeljen e të drejtës. Te drjtat apsolute kane këto karakteristaika: të dr.dhe nenkuptojmë atë pjesë materilae te natyrës që mund te vërehet me shqisa eshët i përkufizuar në hapsirë dhe fizikisht egziston. Te drjtat relative i kane keto karakteriostika: verpjnë inter partes midis 9 . Veprimet e njerzveme keto krijohen te drejta dhe detyrime.jurdike.

jane të drejta të cilat dalin nga mardh. Te drejtat apsolute. Te drejtat subjective jane të bartshme. Te drejtat relative.paleve.jane te drejta sendore.nënkuptojmë bartjen e një të drejte perj subjektit në një send tjetër. Qarkullimi juridik.ato prashkruhen.servituti.janë të derjta apsolute:pronesia.te drejtat personale.te personaliotetit dhe te drejtat e autorit. Etj.të drejtat relative parimisht gjithmon ekzistojnë dy palë:kreditori dhe debitori. kerkesa lind në të njëjten koh me autorizimin. 10 .pengu etj.detyrimi është gjithmon pozitiv.e detyrimeve.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful