Digitized by tiie Internet Arciiive

in

2011 with funding from
University of Toronto

http://www.archive.org/details/patrologiaecur05mign

PATROLOGIJE
CURSUS GOMPLETUS
SIVE

BIBLIOTHEGA UNIVERSALIS, INTEGRA, UNIFORMIS, COMMODA, OECONOMICA,

OMNIUM

SS.

PATRIIM

,

DOCTORUM SCRIPTORIIMQUE

ECCLESIASTICORUM

qui

ab mvo apostolico ad usque innocenxn ui tempora
floruerunt;
RECUSIO CHRONOLOGICA OMNIUM QUiE EXSTITERE MONUMENTORUM CATHOLlCiE TRADITIONIS PER DUODECIM PRIORA ECCLESIiE S^CULA

lUXTA EMTIONES ACCUIUTISSIMAS, INTER SE CUMQDE NONNULLIS CODICIBUS M ANUSCRIPTIS COLLATAS, PERQUAM DILIGENTER CASTIGATA
DISSERTATIOMiBUS, COMNENTARUS LECTIONIBUSQUE VARIANTIBUS CONTINENTER ILLUSTRATA
;

OMNIBUS 0PER1BUS NON MI81 POST AMPLISSIMAS EDITIONES QVM TRIBUS NOYlSSIMlS SiSCULlS DEBENTUR ABSQLUTAS, DETECTIS, AUCTA;
INDICIBUS PARTiCULARlBUS ANALYTICIS, SINGULOS SIVE TOMOS} SIVE AUCTORES ALICUJUS MOMENTI ^ SUBSEQDENTIBUS, DONATA ;

CAPITULIS INTRA IPSDM TSXTUM RITE DISPOSITIS, NEGNON ET TITULIS SLNGULARUM PAGINARUM MARCINEM S1IPERI0REM DISTINGUENTIBUS SUBJECTAMQUE MATERIAM SIGMFICANTIBUS, ADOilNATA ;

0PERIBU8 CUM DUBIIS TUM APOCRYPHIS, ALJQUA VEBO AUCTORITATE IN ORDINE AD TkADlTIONEM ECCLESIASTICAM POLLENTIBUS, AMPLIFICATA

DUOBUS INDIGIBDS GENBRALIBUS LOCUPLETATA ALTERO SCILICET RERUM, QUO CONSULTO, QUIDQU UNUSQCISQOB PATRDM IN QUODLIBET THEMA SCRIPSERIT UNO IKTUITU C0NSPIC5ATUR; ALTERO SCRIPTUR^ SACRiE ex qdo lectori comperire sit obvium qlinam patres ei in QDIBUS OPERUM SUORUM LOCIS SINGULOS SINGOLORUM LIBRORUM SGRIPTURifi textds commentati sint.
:
,
:

ID

EDITIO ACCURATISSIMA, C;£T£RISQUE OMNIBUS FACILE ANTEPONENDA» SI PERPENDANTUR CHARACTERUM KITIDITAS. CHART/C QDALITAS, INTEGRITAS TEXTDS., PERFECTIO CORRECTIONIS, OPERUM RFCUSORUM TUM VARIETAJ TOM NCMERUS, FORMA VOLUMINUM PERQUAM COMMODA SIBIQUE IN TOTO OPEUIS DECURSC CONSTANTER SIMILIS, PRETIl EXIGUITAS, PRyESERTIMQCE 16TA COLLECTIO, UNA, METH0D1C4 ET CHRONOLOWCA, SEXCENTORDM PRAGMENTORUM OPUSCULORUMQUfi HACTENUS, HIC ILLIC SPARSORUM , HRINUM AOTEM IN NOSTRA 61BLI0TBECA , EX OPSRIBUS AD OMNES /£TATES , LOCOS, LINGUAS

FORMASQUE PERTINENTIBDS, COADUNATORUM.

SERIESPRIMA,
IN

OUA PRODEUNT PATRES, DOCTORES SCRIPTORESQUE ECCLESI^ LATIN/E A TERTULLIANO AD GREGORIUM MAGNUM
J..p,

ACCURANTE

MIGNE, (PTltt^Unnt

€0mpUt0mm

IN

SINGULOS SCIENTI^

ECCLESIASTlCiE RAMOS, EDITORE

PATROLOGI^

TOx^fUS V»

SIXTI PA^M, DIONYSII pap^, DIONYSII ALEXANDRJNI, S. FELICIS, S. EUTYCHIANI, CAII, COMMODIANI, ANTONII, S. VICTORINL MAGNETIS. ARNOBII TOMUS UN ICUS»
PARISIIS, EXCUDEBAT SIROU !N ViA DICTA D'AMB0ISE, PRES LA BARRlERE DT.NFER, OU PETIT-MONTROUGE.
1644

IHl INSTITUTE OF MFDJAEVAl STUOilS
10

ELWSLEY PLACE
5,

TORONTO

CANAOA,

DEC

4 1931

310

M^5

SHTl
S.

PAP^E.

DIONYSn PAP4 DIONYSU ALEXANDRINI,

FEUCIS»

S.

EUTYCfflAW, CAH, COMMODIAMI, ANTOWl,

S. VICTORINI,

MAGNETIS,

ARNOBII
AFRI,

OPERA OMNIA,
AD INTEGRAS
ET
D.

COUTANTII

,

GALLANDII, ORELLII EDITIONES EXPRESSA,

PRiEClPUIS RIGALTII, DAVISII, MURATORII, ORELLII

AC VARIORUM LECTIONIBUS ET NOTIS INSTRUCTA, NECNON ET ACCEDUNT

QUiEDAM DODWELLI CYPRTANICiE DISSERTATIONES.

TOMUS UNICUS.

PARISIIS

EXCUDEBAT SIROU

W

VIA DJCTA DAMBOISE, PRtS LA BARRIERE DENFER.

00 PITIT-MONTROUGE

ELENCHUS RERUM
qV/E IN

HOC VOLUJMaWE CONTINENTUR.

DODWELLl
SiXTI papae
(irini

Dissertationes Cyprianicae ire$.
11

De decreto unico qaod CAIO
nandos.

adscribitur, circa ordi-

Epistolae dubia cuoi Dionysii Alexan-

Fraginenlis.
pontificis

CAil p^pse Epistola ad Felicem episcopum.
adversus SabeU

Sancti

DIONYSII roraani lianos Fragmenium.

COiWMODlANi
primas.

Inslructiones adversos Gentiura
:

deos

pro cbrisliana disciplina

per

litteras

versuum

DIONYSIl ALEXANDRINI episcopi ad Dionysiura ro-

manum
Concilium

Fragraeuta.

romanum

in

causa Dicuysii AJexandnni

de Sabellianismo accusaii rabiium anno cctxiii,

tempore Dionysii papae
Sancii

ANTONII Carmen adversus gentes. Sancii \ICTOHiNl raanyris, pelavioneosis episcopi. Fragmenium de Fabrica mundi. SaDCti VICTORINl Scliolia in Apocalypsin bcaii
Joannis.

FELICIS

papae Epistoiae

dubi« qualuor

De sancio EUTYCHIANO papae decreiis adscriplis. S.EUTYCHIANl pap.Te Eshorlatio ad presbyteros ex
aoliqao codiee Yalicano-

MACNETIS Fragmentum.
ARNOBTI
Afri Disputalionuin adversus gentes libri

sepiem.

EUTYCHlAI^l papse

Episiola ei deercta dobia.

Appendices et indices ad Arnubii libros seplein.

S.

A.F

Snfcursai^,

ati

Peul-lioriironge, de l'imprwn«rie tue des Woyers, 37, a Paris .

de Sirou,

DISSERTATIO PRIMA
AD SANCTl CYPRIANI
EPISTOMKOCTAYU,
AUCTORE DODWELLO,

DE VISIONIBUS, UTQUE ViSIONUM SUARUM FIDEM GOMPROBARINT VETERES,
» -^<HHn
§ i. Pertnamisse visiones ei dona propheiica a temporibu$ Aposlolorum usque ad Cyprianum ex auciore
ApocalypseoSy Hermeie,- —
auclore EsdrcB Apocrypki.
| 2. CiemeiUe

etg.

A

tate

commendari non
erani

polerat.

venum

propriae.

—§

iO. Viiione» ju*

§

41, iS.

Quid de

iliis

Romano

et

seniiendum qui propkaias
habuerint.

illas

anliquorum ludibrio

§ 5. Jgnaiio,

§4r.
ei

Quadraio, Pkilippi (iUabus,Ammia PhHadelphiensi
Polycarpo.

§i.

—-Non eslquod

Uic rabbiaorum, aliorunivo, qai
,

§ 5. Jusiino Mariyre.

Sardensi, Alfxandro Phnjge, Altalo^ (Uiisque.
irenoso.

—§

— §6. Melilone —§
7.

ppopbelia

tgeruut visionibusque prophelids

coru"

pilacionem ieclor expeclei. Nos ea tauUim sell^eaiiis
quse ab erudiUs prseieriiVissa
,

8.

Perpeiua

ei

Saturo.

^on

fuisse illos

nouduuwe
qu:ie

saiis

aul-

Monianisias.
uistis

ub Ecclesia prGpheiiarum fuisse prwtexlum.

— ^9. Verun non esl.relicium Monla—
imperium Commodi^ eo ipso
ar-^

niadversa

suui,

quod sciam,

lamcu ad

illius

do

quo agimus sxcuii hisloriam allquid videbuulur
bere momenti.
ftlale

iiu-

§ 10. Conira post

(jnmetUo refuiaruni Mon^auisiarum propheiias catho^
lici
,

iluque faciunt erudiii qui qua) ieguni

iii

iliiu»

quod

veros prophetite

donum

in Eeclesia

Per-

sseculi aucloribus

de visionibus

,

ea ad

Moutauwu
usqa<s

peluum fuiurum esset; cum tamen Monlaninarum
illudjam {uissei extinctum.
nus, Epiphojiius.

traiiuut alque monlanisias, quasi vt^ro

:ib ipsis

§

U

.

ItaAsteriusUrba"

aposlolorum lemporibus visiunes
rinl,

in Ecclesia derece-

—§

l!^,i3.

Auctor Aclorum Perpetuoi

omnisque oarum
esi

prx'lextus iu ecclesia suspec-

el Felicitaiis.'-'l

H.

VisionesNataiiset Potamiente^

B

lus fuerilaique improbatus, solisque mouianislis iQJicius. Nibil

deque Aiexandro UierQsolymoium^ Fabiano Romai
consliluendis Episcopis,

omnino cur

iia seuiiaut.

Potius in

Origeim.

§ 15. Agnoscit prophetias

omni

illo iuiervallo,

ab apostolis ad Cyprianum ususus, somperiue ab
iila

§ 16.

Declinaiur tesiimonium Gregorii

que, perpetuas eiat visionuui

Nysseiti de S. Gregorio Thaumaturgo,

--

Dionysii Alexandrini .

ues ipsius Cypriani.

§ 17. Visio
"li,

Ecci^sia probalus. Subpriikji siculi finem scripia
esi,

§ 18, §

19, 20,

VisiO'-

quani iiabemus Apoeaiypsis, sivc ab aposlolo,
,

22. Visio aiia

Dionysii
so/i((B,

seu forle a joaniie presbytero

quai tamen omuis iu
circiier

AiexanUrini.— ^^li^ Visiones palam enunliari
[raudi, in

visionum argijujenio ver>aiur. Eodem
pore Pastoreai suum
e.-iim scripslsse

lcm-

idqueanie evenium, — §24. Vi visionum pneiextu^ subvmium — §25, 26, 27. De
sit.

scrlpsit IIeru»es,

sub Cienienie
,

argU''

couslal ex libro priiuo Yision.
iila

n. 2.

mentis quihuspwboieiur visionum fides^ prieseriim intrinsccis. DottUui

Nec

esi (juod

moreujur rcceniiora

PciiUficali-%
Pli

cogitailonum pate[aciendarum.


alio

carmiiium adversus Macionem aut qv.x
ferunlur episiolaium ad Justum

uouieo
tidei

§ 28, 29, 30.

Futurorum prcedicendorum, Fuiuray
crealas

Vlenueu-em,

quai

vires

aiioqui

non excederent, ab

omnia suspeeije,

iesiin)onia. liujus

opus cum tribus

iameny prwierquam Deo prwiici^ ex

iiiius cevi prin'

constet libris, primus visiouum i.iiuium pra^sefcrt.

dp«5, non poierani. a Dea ipso imrdediutey
iura revelata fuerinl.

§ 31.

Eodem

redit

,

sive

G

lotusque esi in eo argumento. In secundo eliam de

si sive

m(rdia aiiqua

crea-

propbeiarum

spiriiuuuique

veioruni

falsoruiuque

—§

Z%

Hypoiheseos hujus

disiim:tioue agii

cum phwnomenis

consensio veritalis argumentumesi.
fiUe

Quorsum
dooa

iilud,

ex pmfesso [Mandai., 11, \t) nisi verorum quoque propiietiirum

§ 35,

Ex

aliarum prophetiarum

ut aiiarum

eosiSiiue in Ecclesia

penuansisse credjdisset?
propiieiiiui

fidetn udstruxeriui.
onijiia

~*

§ 34»

Verorum propheiarjui

Uuuc Bloudelius larvatum

soinniaioreni'

non fuerunt propheiica.^ § 3o, 56, 57. Aiiqui
errores

que ap|}ClUa, moiitauisiicaruui sup.?rsiiitonum gurgiiem i^Xpolog. pro SenL Hieroiujm.^ p. lU, 17). IdCJn lameu ibidem pairum al.ier seniieuiium elogia pro

pYopheiamm
et

cum

ver<i

propheiia consistwit,

qiiinam

iili.

§ 58. Prophoiioi verilas ex

com\

munionis cui sc udjunxerat propheia^ unilaie probata
est»

more suo coacervavii admodum

houorifica, el qulalieuia$ii«<'

§ 3l^ Quorum

propheiice

onmes

fuissent

dem
rum.

a

montani^iicis
ir'

supersiitionibus

obscuroiy

eorum

jides aiiterniti

ex communionis uni'

lia nilul

eo monianisiicum reperire iM>tue
\


jf\

:

DODWELLl DISSERTATIO C7PRUNICA
illas

12

ruRt montanisiis co.xvi pntres, quique
tioncs primi damnarunt. ludicel lector
sit poiitjs

supersii-

A filias,

ex

illis

probahile est quoe SCripsit ad Viclorem

©i).a;.>;^5<ro?

cui

Polycri^tes.

Quadrati

ota^^rjv

Ammia

Philadel-

fidendiim.

pliiensis et ipsa

quoque propheiissa ad Montnni ortum
Urbanus ap. Euseb>, ubi supra).
propheticum
ipsi

§ 2.

— flermeii diximus coajvum

esse

Clemeniem

conlinuavit {Asterius

}lom;«num eumdcmquc donorum

prophelicorum pa-

Polycarpo

de

suo martyrio omniuin

tronum. Isiinsmodi enim dojia fuisse quibus superbiebant schisnjalis auclores, ex ilils ejus verbis faciie
colligilur.

oblatum esse, testes sunt excepiione majores
Smyrnici
in ea

quam de

eju.s

mariyrio dederunt ad

"Htm

xk

TrtTTo?, riT&j SuvaToj yvwcrtv
-/.pkszi
i

zc^tirziX-i,

Philomelienses epislola. Hunc Dociorem aposiolicum

TiTw Cijhg

h

oe-/.ata

(Clem. Al.

o*az/)ic?t, et
el

iidem

atque

prophelicum

appellant

,

fateniurque

reciius) );oywv. {Ep.

ad Corhith., § 48,

ex.Asterio

Lihil esse

ab co praedicium quin esset evenlu coniiv, 13.)

Urbano,

/i6.

v,

c. 47.)

Non

alio

spectant haec no-

probalum. (Ap. Euseb,, Hist. EccC,
pJ5fAa o

nav yup

mina quam ad dona
niffTif illa

illornni
gl.oriari
illa

temporum
poierant,

prophetica.
alia.

acp^zfv Ix

toO CTo^aaTOS' auToO

xat

ET£).et&>6'i3,

de qua

non

erat

inquiunt, zai

TftXgMjgriO-STOi.

Hunc An.

r.xLvii.passuoi

quam miraculorum

quam

Aoyov Trto-Tewf appellal

esse vult, ei quidem raaxima verisimilitudine, noster

Aposioius, quo loco dona Sp. S, Xdyot apud iUum audiunt. rvwo-ti- non qnrelibet eral cognitio, sed vero

erudiiissimns Cesiriensis..

B

§ 5.

— De Jusiino Mariyre idem
^-^'^

habel Eusebius.
«^fQ'^ x^?^^\!'^''^^

mysteriorum

illa

quain

m bxreiicis eo

nomine super-

Vpu.pi, inquit, wc ort x«l pixP'

bientibus iJ/«jowvvpiov ^vwo-tv

idem Yocat Apostolus.
quosen-

TTjjofUTty.a 5ti)x<:,u7:2v (///st. ls<Vc/e«.,iv,

18).

Recie
illa
:

q«i-

Eadem

o-oyta,

quam

et ^ii^ov

ffo-waf nuncupat. Ataxoto-tc

<Iem

ille.

Justini ad

Tryphonem verba suni

Oa/ia
«;;

>oywv eadem Cbt
su dona Sp. S.
fortc >oywv

fjure el Staxpto-ij irvsyf/.aTwv,

ya^

vjfztv */.at

^f/^pK vjv Tpo^u-nxvKU. xa.^-tcjxaTa £«TTtv
'KvXrxi sv

Aovo-Ji

appellaios esse diximus. Nisi

ou xat avToe cvvtevat oyeusTe, ort t«

t^

yevet

pro

\rj^ic\t.wi

inlelligamua

,

qno etiam.

vpiwv QVTa gt^ >?ftaf ^TeTgGr,. {Dialog. cuinTryphon.f
p.

sensa otaxpictv ^6v/jtaT«v de cogitaUonuin revela»
tione inlerpretabimur. His fortasse tencporibus cosb-

308,

B.)

Eodem

poslea usus est adversus Judieos

.irgumerilo, po&lChrisli advefllum, nullos fuisseapnd

vus erat auctor iibrorum Esdrae Apocryphorum, quo?

Judsgos, de quo Ipsos eorjuim seiisus lestes appeiiat
arr/.ixi sv
x-oi

rum pariem
§
.5.

k)nge

maximam

faciuni

\yi

genus. visione

yhu vjxwv

xara to

Tro/atov &Hog Trpof-nras

atque revelaiiones.

yiVflff^ffJSat- OTTg^

zai Q^&i vfuv
'J^ocp'

tS«tv eb-Tt. uzx' sxeo/ov

yxp

— Proximus

est Igjiatjjis

;

in qu.o id

ipsumrepropiiius.

ovSetff OACaf

"npo^Tnf

v/xtv ytysvr.roLt.

{Pog» 31 '4,

prehenduni bi aniiquitatis momi., quod est propheticis hisce donis

c, D.)

Permansissc auleu) apud sui quoi^ue leiuporis

magls,

quam

voLuni

iili,

chrisiiano$t ei>runidem sensuuiu lestifuonioconfirmat.

In § 7, Ep. ad

Philadelpli, suani ipsius

prophelbm

C eadem

IZst^

voce usos
a^aevoc,

:

y,a.i

TrapWjpLCJ

so-Ttv

wstv xat

commeniorat

,

quam

sibi

vere revelatam fuisse
yocp (infjuit)

Deum

QryXetaj xat.

yup\jix\t.(*.xv.

kr.h

tov rm-J^Kxo^ toO

ipsum lesiem appellal. Et
TivSs eSAr/C-av rr/ccvyiffat

xaTa

aupxoi. jxs

©soO exovTa?.

(Pa^. 315, B.)

Tam

ergo manifesium
Judaeis defe-

aX)vK

to TrveO^ ov TrXavarat,
jTraYet,

fuit chrisi.ianis fuisso

propheias

quam

«Tro Stryj ov. closv -/up TToQiv
y.at

tpyzruti xat ttoO

clssa.

Utrumque

ila nianifeslum, ut

argumenti vicem

Ta xov;rTa skiy/^u

'

e*xpaOyao-a .uiTa^v wv. gia)i)vv

susiinere possei advcrsus adversarium.

Eademque
iii,

•jLeya/.o ywv:^' tcX»
riotr.i,

ertcxOTroj Tzprjt^iyjxSf y.(d T&i Trpec^v.

argumentaiidi forma usus esiAppstoius, Gal.,

2,

xat Otaxovot*

ol

oi

Tzridcari? [U w?

7r|:o£t0oTa

pcr spirilum enim ex.lraordinaria Spiriius dona inleliigunlur.

Tov L».£pt7p.ov TtvcT»

/^.')'itv

TaCra. Mt'.iTV? Se

f/ot

(reclius

cdiiio inierpulala suffraganie ciiam velere inierpreie

§

fi.

— Sab finem Marci dc McliloneSardensi
«Vt^^i ;rvi Ju.aTt

illud

Ijsseiiano, Et ca {iTroTrTevive
cto-p.ov Ttv&iv /eystv

/xe

wf 7rpp/za6»vTa vov
)

p-e-

habemus Poiyciaiis Encomfum, quodSp.
CUncla gesserit, tov iy
Tat/'-vov

S. afflatus,

Tavra, MaoTvff aot

ev

w

^i^eaae,
ttjzv^;/.

;rayTa ro)vtrcVv, 24;. Jn ea-

oTt aTTo ffacxof
iy.rirjVTVVJ

KvSpr.jrrtvric

ovx eyvwv. to 5g

{Ap. Evseb.^ Hisi. Ecd.,

lib.

^syw

Taoe' yjj^piz toO iTrto^xoTrov, etC.

Idem
ilia
:

dern persecutione AJexander Phryx diciiuroOxaaoj^oo»
.l;ro7To).txov y/.pirjuaxos

de suis

id

genus doni9*in § 4, Ep. ad Tralliano^

{Ex Ep. Ludgun.
iila

et

Yienn,

Mri ov o-^v(/t/xat
jr,T:irji;

Ta sTQjpaviu '/pu-pm]
vixa S)aor/v TraoaS&j
'

cdj.a. (j)OGOJ|x«i ,a/j

D

up.

Euseb.^

lib. v, 1).

Iit

aposiolica graiia hanc
siinili

ojtjt^f

xai ffvyvflj^ovetT:
"

propholicam esse includendam jamvidimus e\
Sflriyrnaiorum de Pulycarpo
juiiguuliij- (A/;.

uot,

urtT.oxz ov Ovv7:6£vTes yoipriav.t orTjoayyaA6j6nTe

xat

loco, ubi hajc

duo con-

y«;>

syw ov xaOoTt, xat

fJvva/xevo»

Ta iTcoupuvKXy

/.ut

r^;

Euseb.,

j^., 5),

Ui.veiatioiicm Aitrdo

TO/TO&iTia; Tac dc/ysXt/.a», /ai Ta? cjTTace'.? Ta»' upyo>i-

faciamde Alcihiaue commemorai Ecclesia gailicana.
Frequoiitesque aliorum diversis in Ecclesiisprophetias

Ttxa?, ooaTa Tc xat aopaTa*
6/3Tri?
ei.af.

Tara tovto
luissc

yj^j]

xai fx«-

Nec vero siugulurein
ex aliisconsiabil

hac jn causa

(idem moniauisiicis
aiic.lor

illis

de prophetia
Iia

prar.iextiille
.

ii^naliuin,

illius a'vi

nionuinenlis.

bus fecisse,
•rr/.etsrat

est

Eusebius.

cnim

§ 4.

Igniiisuui pr»>xin!e fcXcepiiQuadrrtius, qui

apo-

oJv xar ^raeaoo^orottat toO &j'Oj

yarjirjuuxrjc

logiani uio cluisliunia
«;u;u Philfppi nliahus

Hadriam»

dicavil.

Uuuc una
illnstroni

ttcsTi TOTc
7<v

xaTa oiWJopryjc
Tzo/loi;

ex/."/r<o"taj i"/Te/ov/:;tiva:, 7:io"t: pofttXZ-jifj

quas S. Lucas prnpheiissas ap(jucque
graiiu

Trapa

tov
Ita

/.ur/.ivxjjg

rxupiiyj^*

pclliu lu sse

,

proiihclica
scT-ibii

ipsuni

{Euseb,^

ib.^ c. i).

inonianisiarum
ul

nondum

crat

Eusebiur»

{llm

Eccles.,
iiliigisse

wi, 37).

lu

proprius Lic
erudiii

pruitextus.

hactenub exisiimarunt

quidem

hc^c ub^pie

irmpoia

'iI\m>

Plnlippi

,

15
T'.— Idem de
nroos (Iren.,
illo, id

DE VISIONIBUS PROPHETICIS.
cst, sno, fiuoqiie soeculo Ireciijus

'14

A

milln, Exoroisi.ie vices 'obire velie,
drt;moiii.ica

cum

ea

tomqunm
ait

lib. li, c.
:

^),
St'
y.v.t

verba nobisgrseca
'crov

agere

,

ni abaliis coliiblius fuisscl,

servavit Eusebins
p.E/AovTwv,
y.al

oi

zac Trpoyvwo-tv zyji^JTvi

OTrTacfa?

fridnc

'7rf,0fn':ty&.g

(Apud

Apoilonius [Ap. Knseb., Hist. eccL^ y, 18). l)eSo(i\ lioc idem leslaiui yKiius t^ublius Julius l>evelii C<jloniui Episcopiis
eccl.,
iib.

Euseb., Hhl. EccL^ v, 7).
iirget

Quod ille nrgumemi loeo adversusbteroiicos. Idem ^\[bi:Vbi Ecclesia,ibi
Ecclesia
,

apud Seraploucm, ex

iMiseb. Hiat.

V,

c. 10. I)e

prf»>dicio Zoiico

Comanen^i
10, 17, 18).

ct SpiriluSf et nbi Spirilus Dei, illic

et

omnis
posse

Kpifecopo et Juliano
Eusel).. ib.
,

Apameno

Asierius Urbanus ap.
ib.
,

gratia{lreii.,

l.

iii, c.

40). Negat

numerum
wv -/«t«

iniri

v,

16 {Ap.

Enseb..,

c.

donorum
Ojy.

quae suo

lempore operaia essel Ecclesia.
TravTos"

Id taibolici ex variis, quibus veri essenl propiieire

ecTTi^j ocpLBtio^j
'0

T&iV yr^cf.ptcraurrjyj,
7ra,oa 0soO

toO

ab Enlhusiaslis secorncndi, colligebanl

;

qijod ru<:o

x6<7p'.ou

Ixx/.yjfftK

/a|3ovo-a, ev
l-rrt

tw' ov6paT«

oeuiorum supereilia capillosque

illevissci

Monlanus;

ly?ffou X/stffToO

ToO o-Tavp6<j0lvTOf

ilovTtov

Ilt^^TOD,

q«od

saiaria propheiis snis

mercaluramquequ;und:im

h.K<TT/ig riiiipag
lib. II, c.

eV

ixiipytffiu

twv IQvwv

l?rtT£Ae? (iren.,

eo prselexlu consliluisset; quod viros suos reliquisseiit

5^; ap, Euseb.,ib,}.

Exquo

id

quoque

inlei-

ejus mulierculjie

cum propbetissarum raunus
iii-.je

iii

ligimus, ea
tuisse hic

quam

fuerint vulgaria.

Nevero

falli

po-

se suscepissenl; quod

quoque

uvaritife pecuniislolro

suspicemur IrenaeHm, idquoque 2ddii,non

B

q"0 quavis lundem arte corradeudis
renl;

incumbe-

aiiena diintaxat fide se ea retulisse, sed

qu»

propriis

quod rrapa to xara

Tr«pc<^ocrry

y.ocl

y.aTa ota^o>^^v

ipse auribas iiausisset. Kal 7ro>to axovo|:x6v ahl^oiv sb
rft eXxXvjcrta T:pofnxi.v.ot

avw^ev t«c exx^vjs-ta? e&og docuissent

;

praisertim ver^

xaptflrfxaTa ex^^''^'"^»

'^^'^

Travtoy.tfX

quod
^isse

in

insaniam iUos profanus

ilie

spirilus adegisset,
conii--

oaTrat?
Apvr^ta

VAoOvtwv
ra

Sia tou wveu|xaTOs
sit;

yXwa^mc,
eTrt

ra

quod verls prophetis numquam crediderunt
Gatholici.

Twv Kv&pwrrwv

©av^ov gt/ovtwv rai

rw

en>p--

Hoc max«m8 argumenlum

occasio-

cptpovrt, xat

ivjtrr^pt»

$«©i3 sx^t^^ovjitsvov

{Ap^

nem
§

dedll TerluIUano scribendi de Ecsinsi adversus

Euseb.
§ 8.

ib.).

Hrs quid dici poluit manifestsus ?

Apoliooium.

Teriulliani Jesilmoojft propterea

non refero
nec

10*— Sed

et allo illo,

qnod dixlmus,

arguryiento

qm>d

iiluin

montanismr suspectum

facil RigaltisiSj

adversus

ilios usi

sunt caihoiicis iiac arrepla .nnsa.
pos^i

negat apud

eum

ppoplielicarum vlsioimni exempia

Masisnilla de se prsedixer^t,

se prophetissam

occurrere satis fpequenlia. Est et aiiud cosevum Ter-

aliam nori fuluram
ejus

,

sed
illa

constimmailonem. Yerba
sunt
:

tuUiano lesllmonium neutiquam sane praiiermitien-

apud Epiobanium
sffroiiy ocXkoi

Met
,

iixs rcpof^irtc

oO^?.),

dum

,

aclorum Ferpellise

el Fellcilatis. Ibi visiones
;

xm
G
^»«i

cvvTAeta (Ejnph.,

Hwr. XLVUi,

§

liabemus Perpeiuae et SatuTi

et quidern ipsls M^ar-

Quse raibi sane suadent ui Bloadelii
»

senieniifie accequ:xi

lyrum manibus
illas,

scrfpliaff

consfgnatas, Africanasetiam

"«n quidem om^ia
Ibi

ilia

oracula SibyHii»?.

planequc adCyprtanicarum fornram oonceptas.
etiani coaevi aucioris prsefationem, (^ua vi-

extant hodie, a montanistis esse conricia, sed eorum

Habemus

sallcm aliqua.

enim

in Marci

imperium mundi

sionum istiusmodi «sinn d Joeiis prophetia probat

haec g^vTsXsta stve coiisummalio rejiciuir.

Sub

illius

commcndalque. Mirum
doclissimus editor.
laisset

est<feiod Hinc scriptorem ip-

autem imperii linem Marceliinam excessissc miilimum
est,

verisi-

sosque adeo mariyrcs monlanislis Tavisse coliigat

Cum enim

ab ejus excefa^u aJ suum

Kon

est

bmnino

verisimiii&, id si

quoscribebafc amium^ annos

xm,

slve xiv, jnclioaium
,

martyrum censu numerandos, «jlondamque efiam eorum in Efede^ia* catliolica menionam. Nec eiifm n C^^priano inductam
verum/fore
ilios in

numeret Astcrius Urbanus [Ap, Euseb
V, 16, 17),

Mist. eccL

,

non aUo

illa

quftni ad

Goromod! imperiiun

apiius referriposse exisilmani eroditi, Conira catliolici

esse fllam

de neganda schismalicorum
,

martyrio

vel liinc ilios proplietJ»} prseiesius falsi convin,

sentemiam

sed ab ipso nsque TertuiUano Africa

cendos putant
fesso,

quod

suaB

prophetioe, vel

e:s

con-

fuisse receplajn, probavit

q% eodem Tertulllano C!

(inis foret

aliquando staiuendus.

Yerum

pro-

Cestriensis. El vero contra montanisias, polins

quam

plieiism perpeluam fore, ei ad

mundi usqne consumila

ex eorom senieniia, esseconcepta, quse Imc trahunt
viri erudiii,

matiouem

revera permar?suram.
illo^ ni falior
, ,

jnieliigebani

stntim osiendemas,

D
re,

Apostoium
Ita

ioco(A>/?.,iv, li, 12, 15).

§

9«— Quod

enlm

illi

prophetiamm prselextum

prophelas* Joelis

ut opinor, ilium

locum
ila

praeci-

lictum put^nt nionlamslls ab Ecciesfa
est.

Kec enim prd

veris

venim non prophetis montanum ejusve
cailiolici,

pue qiiem dlkimus. Qua raiiocinatione
a negandis

abfuenint

suorum temporum

propheiiis, ut in qu.v

niTiifercuias^

habuerant

nec defijcturam

cumque
§
yot^

Ecciesia non fuisseni prophetae, ea ne csset

nnquanf! credlderunt in^cclesia

prophetaram suc-

quJdem pro Eeoiesia habenda.

cessionem. Utrumiiue docuerant conira montanistascatbo^ici,

H.

Jta

argunieniaius est Asieritis Orbanus. Ei
rit^

pnssuntque ex eoruu» aUeruim a monia-

ftetof-

KoSparov xat

ev ^ikix^iKtfua. 'Aawtav

,

r.V

iiisiarum scriptoribus facillime distingui.

Non bono

^««'tv, cd'7:zpl Mbvravov Sffi^s^vro ^ovatxes- t6

npry^rir^ir.^vsb-

sed malo
prophelias,
{Euseb,
5

spintui tribueb:mt

iiias

monianistarum

x6v

y^cKpitTyiff.,

roOg" aTro

MovTavoO, x«e rwv yv.-atx&iv
*

unde

illa

ejus
v, 16,

apud EuseMum qutrela
exAsterio Vrbnno) / pro

rrap''

auTot? StsSe^avro §£t5«TC<)(7av

oeiv

yajt/

^r/at

ro

HisU eccL,

:rco^>3Tex6v •/v.picy.cf. ev Traffvj
Hiot.g 'Kotpox>a-i<x.c,

Th

iy.^Uricriu \J-i'/,pt

rvg rtliist.

lupo se, qui taraen agnus essel, haberi. Proinde Zo*

o 'Arro«rTo)o?

of^oliAp
;

Euseb
6ii

ticum

,

cum

se propiiclare

primum simuiai^t Maxi-

eccLj \, 17

).

ila Epi|5lianius

v:/

-/ap

x^iii.'7;j.urv

,

,ii

D01>W£LLI DISSERTA-^-iO CYPBiAMOA
;'-./.l

(G
;

.;ix5(r9.e,
t7.-TK

$it

h

ix>c7w«

z«/>i«^i*«r«,

rrSi,-

ovrict

A

vi^ioiKiS

erat con.plexurds

quan.]uan. cer(um..<;t

Mov-ravov, zat lUiczt/).«v,
;

xal MaStfitXA«o> &y^O'^(n
\

lianc inierprelalioneni ad nienlfcjn MaKimill«aco<jinnioriari

7rpO'vr)T«ff

K^ioa r,f.yri9VJ

rt

yv-^iZ

oO-/

a&YSt oi

/5

Z^V^i»

»0« posse.

Qux enim

posl se TuvxDxica fore

^v

«71«

h,/J.TjfTi(f. fio yi-JOL-zo.

Et 21 sw? rtvciC 7rG0f-r]TrJ-

ffov 01 TrfOj/r.TSvc-KVTS,", *xat

ovzsTt TrposvjTsvoufftv. aM«:

ovT£

npis-/i>.).K,
)

JTS M&t^ifJiD^. 7r//OfriTEuo-av ^aSTK (x«Ta

dixerai, eam oujuem suram nece&se erat. o"* Cum hac ipsa ar§uu»enla' lionc , an\e annos ad minin^um decem > in secia illa
pn)rsu.s propiieliaj usuju exclu-

sorib.
iv
Tf.

TK»

7rc&'>i3T»t«?

TK» §ta twv aytwv 'A7:oo-to>wv
(/itCf . .XLVin,

refellcnda usus fuerat Asterius Urbaiius
eadoiii argunieutiiii .ne

;

quis crcdal
/*-

«via

5?./->!^<7t'a 5o-/j.:za(T9£Lffa,'

| 2

).

usurum sect^

palroiiuiu 1

Epipli Phiue liTC E|>ipliani:jno sacuio non conveniuni, quo

Id eiiam

ex eodem

Urbano consial de

facio illos

jani in coulcsso eral

li^

y^urAcy.x-zu

eous«^iue

nou

omnem suam propheturum
misisse successoreiii.

successioi>cm in Maxi*

perniauasse. Exisiimo

igitur

ex ami(iuiore aliquo
velus

nulla lermiuasse, nec alium quemvis po^t

lUam ad^
usus
obiluni

scriptore illum b;ec imperiie descrif^sisse.

Eadem argumentalionc
,

^ 12.

.\d

eamdem fnrmam argumentalur
fuii,

ilie
,

Epipiiauius {H(vr. xlviii

§ 2j, post

iilius

auclor, qiiicumque

mariyrum conleniporaneus
illis

neminem alium a

nionlanistis aU sua usque
igiiur
in

lempora
puiest ul

iclorum Perpeiu;!^ et Felicilaiis.

Is ubi, aiialo Joelis

aguilum esse coj^irnidt. Fieri

non

•ocu, probassci, iu-vnon deficere a V. T.

N. Te.s-

B

»»o»lanisia

Saturum Pcrpetuamque
ex
illa

propheiannn

lamcnli proiiliciias

,

ul sint polius

ex adverso sub N.
in il-

aibum

reiiilcrit. Id saltera

.aliorum ar^uniCii'

T. potiores especuuid*; Uxc deinde subjmigit

taiione concedat lectur necesse cst» qui ita argumen-

lam,<iuam
til

dixi, senlejiiiam:
iia

<

Iiaquoet nos, qui sic-

pioplielias,
et

et visiones

novas pariier repro;

non esse eo nomine pro monlanisla aBstimanduni. Ncc tamen aiiud proferunl qut aliler sejillunl
teiur
viri

n.issys

aguoscimus ei
cui ei nussus
,

lionoramus

caterasqiie

saue cniditi. Scio equidem lubensque concedo

,

vlrlules

SpiriUis Saucii ad iii.^tirumenium EcclcL-ige
,

in loialiac

dc prophetiarum perpcluiLilc arguujenta*
,

repuiamus

esi idein

omuia donaiivu

tione haliucinaius esse veieres

nec ad eorum aucto-

adininislraus in omuibus

pruiit uiiicuique distribuit

ritaiem miuuendani facit, quod id geims erroris aiio$
frequentesijue agnoscarnus.

Dominus, necassurio ei digerimus, et ad gloriam Dei Icclione c<'iebramu5. Ut ne qua aul imbctiUilaS; nut
desperaiio
lidei
,

Nec enim

aiiud habLG»

runt serUejtii.e si>% fundamentiun
qiios

quam

textus ilios
,

npud voleres lanlum a^siimel gracui'.versal;im
:
,

diximns, unde rcctcnc ari;uniei)taii siml

non

liatii Diviiiiiaiis

sive

martyi*um, sive
ope-

de testimonio eunun, scd vero de judicio
siio, in

esi qikigo

]u revclaJionum «iiguaiione

cum sempcr Deus

qua nulhim hat>ent a sua vetustate pra.'sidiunL
luferu
,

rclur qUiC repromisit
,

^

non credenubus

in tesiiiuo-

Quod vero inde

dc facto

illos

aguovisse

ii)

nium ci-eiieniilms iu tjenefscisim (/>* Prafai.). > Eo onmJno speclat toU ea dispalaiio ne fiaudi essel scCJluris visiouibus nuod iilliiuis Ecclcsiic lcmporibus
illas

C

suo qjoquesaeculoprophelias, id jam in faclo vcsrsabiiur, de

quo tesiimoniuiu eurum
ul eo,

eril

pro suu satculo

certissimuiii.

Ueus revelare dignaius

sii.

Id

ne essel, huc

sibi

§

14.— Seil

undc digressa

esi,

ledeai oraiio,
,

prub;jndujn sumpibit, uUimi>% esseillas pr;rcipue lemporibus, seinperque ad coiisummaiiunein usijue expcctaiKias> Puierant
ditta
vidcri
,

eadem qua passx suut Pcrpetuaet

Felicilas

Severi

persecuiioiie, occurrebani ct alia vlsionuin

exem,

ea fortassis iidvcibus Ethuicos

pla {Auclor incognitus adv, Ariemouis
Etiseb.,
ris iila

Uaresln

«//>

pDlcrant eiiam adversus niontauislas.
»

Hhl. eccL^ v, 28). Nai:dis inprimis confessa-

Coufra monfanislas poiius dicta crediderim
piae dixer-.ii
vit.
,

quia

aub romano poniihce Zephyrino, quaab Arte*
eccL, vi, 5). Tujn Pou»nii«n* ali»
aiii

ea Scripiurarum tesiimoaio conrinna-

moiiis h:ero-i ad cathulicam Ccclesia:n revooaius est

saae manifesiumest qu;e hie pioiuleral esse qiiod a monlinisla scrihi apud *uos in confesso
!d
,

{Euseb.

,

tiisi.

,

quibus non Basilides modo, sed et
phires
aii

Alcxajidrini

omuiiio iiun potciat.
5 13.

lidem chrisilauam couversl funt. Pr;i}terea

— Notetur enim iupjluiis scripl^ esscab aucUcmiiii ccn, id es!,

rcveiaiii»nesvi$ioncsque ali'»,
est

quanmi prima

jussuci

lorc

aiiiio

annoab

obiiii

Mitxi-

Alexauder c Cuppadocia ut

in Paja?siinam

mi'

uiillio

ciiciler xxi:i; decessis-c
,

enim iliam diximus
si
itlius

D

graiei. (£'/se6., ib., i. il), scciuwla

atque teriia cuu\
Jii^lufci,

aniiO Maiti ultimo

mI e^i,

Do;u. clxiix. Atqui ea

voce

toelesii

qiiam

"^jp

Vu

aj^peliaut

<|ujhus

vcra

luis.sei

pr.jpheiissa,

non jam
ali' s

erat propheta

moniii suut ciim Episcop^t.suoUierosolymilanT, cuiu«

cxpeclandus. Qui igiinr

per cXiM'(iaudor; cxisiiuiavii,

adhuc expectavjt, semVw.vl uon pole^t ut illam
,

dcm Alexandtum

ul

in

Episcupaliun a^ImitleTCiil.

pio veia

pi

opheilssa liabutrll

nec pioliide moula!.'.*Tftc>is

nisia e^se pi«luil.
iii

Quymruam

eiiim ea

poslea

Sub Maxiiuino vel GordJano Fabianu.s revehitione Dvina factiis tsi Episcopus {Euaeb. , Bist. ecci., vi ad td), Sp. S. in illurn , coiumbx specie deIa[JbO
,

Y3ri:is doiiide see!:i^ disuilfUja fueiii; iu

eo tauien

eutiiULiU

plane lormam qua

iii

Saiv..toreni tleliipsus

Oii»m*s

co;.veniel».Tii

,

prim:is

ii..is

mniicrcutas, pru

fueral.
§

priipheiissis fuijse .'^gmisceiKhis. Nu^eiur ^* ut scn.su

15.~ Sub

Goidiaiio, vel !>olius fortasse Piiilippo

JieJiiguis^imo

.Maximllie v,m
,

h.i

in!erpit-le;nur, cl

de

suos :;dv£j^us Cclsnm lomos scripsisse vldeiui
giiu«s;

Jd-

ii.uUcr.bas
leil.tiaMu».:

^rophci is>;s

uuti «!» viiis pi-nphelis in;i

nec euiin c-icti
<;

iila ciijus

nieiniujl p. t2t),

ueiu

ijuiijeui IiaiK*pr,Yiaii,)ijem

mon-

ad remp. lefcienda cst
YJi

L^^. ui, udv. tV/s.;, ut puta-

^*' iila icnl)!

p'jiai>ie.

Pcipoiuic

<iih\i

piopueliss:c

imcrpres

,

scd ad sccias

pouus chriitiauormu

:

i-i

m V!S10NIBI'S
VdUm
yyovu}
,

PfiOPflKTICIS.
JJ«»«»

1S
iniellexerai.
f^i

hm

rrhlrj-jt

perseeutiohen»
TtuVut

jtnssl iu»)*
(iioit,

A

ani.oa

fiilurain

quulem ilb

tic^

erart chrlsiiadi

(juam

eiiaai

uiisso

uuauiuiiuiis dcfft-lu
sioliis, (|u;i

lalis eral *|«ialeui ile3'.Tij'Sll.\{

o-

Longain
iiieniirijt

Illaiii

[lacein ojuniuo (ierioiare vi^ieiur cujns

ipsa

quo(|ue C(U'dium occuiCi
ali;^

n.anifesln

Cypriaiius (dt-Lu/js.); iiuervaiiuu» uiiuiruiu

re»liJcrentur. Eral et

revelallo

<]:i:im

ad luiuidciioWir.i;)

a

persecuLioiift Severl

ad

illaui

Decii.

Uoc auJeni
,

mum

Jaiuuluu» (se ea j.roculiiubio
all, dic
ilU, iiuiuii,

voce

leinpure propliotlca dana apsul ciirisllauos viguisse
tesiis ipse esi de suo leinpore liUe (lignissiuius
,

luauiiaiaiu

securus

sli,

quia jax

qui

veuiura esu Jain loiige aberant a pacis
scriberei Cyprianus.

s^^c

cuni Ha

et

reni

Oiuueiu

pr«>i»heliconuu

dunurum

paucis

Nec uuneu

di^siuuilaiujuu» pn.j»li:in-':

ab^iolviu Ouzt tMV fh;

TrwrTaoii?' oCf'/.07p'iw iT«/>arr)./o-/.ov

lerea

credidit,

quin polius
I

iit.-iaiu

eul^iolisui
liiisse

1'uisse fra
•OTv jriCoO

irlbus legeudaiu.

a cerliuu

do evemu

srwuiAtav lath^rcjrixt ev louOtttoe^ Ttvi^

rrryo-

coiisiai, lore niliiloiniuus

quod proiuissuui

<?r:;L

^rttsvffavrec".

to ^ap

«ytov trvsufAa

uuoVj'^/r,.xo.t exstv&'>s

Oria persecuiione secessii.ldquoque ut nioi!y>u;iii
leci^se osieudimus, sic

y^rcuE^owrsvae
^yjTSvOevra
"utto

ctas^xj^yctvr^» st?

cov Ssov,

?«at
{

tov

tt^oo-

Deo

pariicr

annore

cousi.')i

rwy

7ra/>* «Orots'

rr.oo^riTiviv

Lib.
r.

vii,

fecisseCyprianum.iEl audiellSjTuquIt,
ad vos reducem

t)iuui:i,quai'<!.'

^. 557) Ideni supra de Judaeis jusiinus uiapi}
gil

Per

me Domiuus
>

fcceri!, qul lu scceil«'-

nulem Origenes
fJtev

:

Syj.ugta

U

rov «710W 7Tvsvfi«T0?

B

rem

jussit {Ep. x).
vita

Idem

iu

ep. xv,

mulilsijuc

ii<

x«t' &o;^ar

xv?

'l^<roO

(Jtoacrxa/az;,
•ZfTrSf^ou

usra Ss r«v
^s

ejusdem

Ponlius. Lap>is pacem, eo iucousuili»,
prcsbyieri.

mfulrr^cj aurov TT^stova gSsixvuTo,
jr/>3V

^TTOvra.

lcmere concesscranl
facere!,

De co ciiam,
:

quiii

xai vvv grt txyn

^cxcti

aurou

7r«p' o).iyoif, Tii

^v-

Dcum

liabuii

mouiiorcm

«

Cystigare no.s
tllebuc.

^a? Tw ^o^w x«l Tots xaT* «vtov rrcjtx^ZfTi 7,VAoSi(x,^ai-JOLg> Quod suo teiniM)re vesligia duuiaxat supercssedicat,
ad prlma
iila

ilaquediviuacensurauec uociibusdesiuii, uec

Pnter
a^las,

nociurnas cnim vlsioues, per dles quoque

chrisiiani

culius primordia ia penle-

implelur apiid nos Spiriiu sancto puerorum iunoceus
quce inexlasl videi cculis, et audii, el
iios

Cofte proculdubio

respexii, utque volull

cum

cliris-

It.quliiir

iiauorum cmjusque ordluis commuiiia ollm fuerint
sub aposlolis don.» Laec, qu* dlxiuius, prophciica,

quibus

Doiuinus moucre

el

iuslruere diguaiur.iIlillur-

Quinque presbyieri lapsoium paironi, quus
bas dederini, ubique eousiat
Id eilam
luiu est.
ei
«

jam

iilusirium duuiaxat priuiique merili christiauoTacta esse propria.

ex ejusdiu»

episiolis.

rum
illa

a

Domino

coelesli

visione nuiea revela;i!i;>,

§ 16.

— Benignumhicpra^bereiargumeuium vel una
,

Perseculio, iuquil, csl lucc
isii

el

au:"»

Gregoril Thauiuaiurgi
:

Origeuis diseipuli, viia a
fidci

teulalio

;

el quiiupie

presliyieri uiliil aliud stuU
ilii,

Nysseno conscripta

ni id

meiuereui ne ceruoris
si

quam quinque primores

qui edicio uuper
v

maal-

monunieulis fidem detraberem,

iiicerilora

eliam

G

gisiialibus futjraiu copulaii (Ep. xl).

lla

inlellexit

coacervarem. Hausitiiia Nysseuus
numeniis,

110«

e cotcvis mo-

recieque,

ut Yidelur>

Pamelius

:

f

Vldeiui*
qur-

nnbi

sed vero ex oraii plefumque tradiiione,

ludere ad
videntur

visiouem quampiam in
magistralibus quinqae

apparuisi^fi

nec

ifia

propius

quam ex
si

unius, ad miiiimuuu xiatis

cum

primores» qui

lulervallo deducia. t^a

coram accepissei

,

nec rem

cdicium coutra episcopos una publiearent.
§ 19.

gest:im aliter

quam

gesia esi, ratiociniis uimirum suis

— Secundam iilam

sui

temporissubGsilo ei
eiiamIia

coiijecluri&qtte

auctam, posteris repncseniasset, non
lidci

Yolusiano perseculionem jam aniea ex revclaiioiic
divinu didiceranl, deque ea populum
liiteris

videremsane cur Nysseno,curcuivis proh:ilic
assensus essel
itacienus protulimus, qu^ieque deiuceps
§ 17.

viro

deuegandus. Talia sunt auicm qu;e
profcremus.

num
luiui

extaniibus

nioueudum cxistimarunt.
:

ad

piebem Thibariianam Cyprianus
plius ct .'tdmoneaiuur, ad veslram

<

Nam cum Do-

— Quare

suppleai ejus locum alius ejus suh

insiruentis dignati<me iiisiigemur sicpius, ani-

Ori^eue coudiscipuius, Dionysius Alexaudriuus. Hic
sub rinein Pbilippi, iugruenle Aiexandrias popuii in
cliristianos

quoque couscienppiferrr»

liam admonitionis

nosirae

sulliciludiucm

ferocienlis
ju.ssus
Ila

iiupeiu, persecutiune, divino
esl, cui

debemus. Scire enim debeiis

ei pro cei lo cr»'dcre

ac

moniiu fugere

et fugaj

viam

prailer

tenere, priessurie diem super capui csse ctrpisse [Ev.

opiniouom aperuit.

de se ipse iu sua ad Cermatov ©sov,
y.«t

D

lvi),
lalia

elcnDeiude, paucis interposiiis

:

<

Nec puiemus
(|u:c

num

episl(»la

:

ze).£0o-avT6s" fxot .asTczcTflvat
,

essequaj veniunt, qualia fueruut iUa

irans-

:r«cao6^wr 65orotyj(7«vTOS'
ecclei., VI,

etc.

{.\pud

Emeb., HisL
i{tsum les-

ierunt.
eic.
I

Gravior nunc et ferocior pugua iiuminet,>

40).
:

Hac

vcra esse,

Deum

Rursusidemcuiu.»iynodoCypriauu.sadC .rne!ium
alierius ia-

lem apppllal
«VTO»

syw 5i x«t

gvwTriov tov 6soO, a«'/&>,
'

x«i

f^d eiiim cum videanuis diem riusus

otSev oTt ou

^s\iSoyi«.i

ov5e ^iav sri suavTov

festationis appropinquarc coepisse, et croinls aique

(SaMoasvor, «Sssi

TrsTrotjQixae

rrtv fuyri-j.

Quld

iiic fitiCie-

assiduis osiensioiiibus

admoucamur,

ui j<d

ceruuacn

nms?
cujus

Viro sauciissimo ne juraiyquidem credemus?

quod

nobis hoslisrudicii, arinaii etparati simus, p c-

H iii.-—
si

Ad

ipsa

jam Cypriaui

leujpoia deveijinuis,

bera eliam nobisdedivina dignaiionecmnmissam, ex-

nuius lesiimouia cousulamus, nec erii sane
fuisse visioncs aiiasque prouhetiaij,

hortationibus noslris paremus,elc. (Ep. liv).i Po-t-

quod dubiteuius,

ea

:

«Ohiemperandume.stnamqueostensiouibus
ut a pasloribus oves
>

aiquc;

rtec fui.sse etiani iiias veracissimas. lu

hac ipsaquam
louge os-

admonItIonibu.s juslis,

iu

pen-

traciamus episiula meminil
<cncr\>

visio;iis prius

culo nou de.seraulur, etc.
Splriiu

Kursus

:

tPlacuil uob;-;, vlsiory.

quam tPmpcslns

va«tilniis liitu? orireiur,

quam

sancio suggerenie el

Domino per

^9
r.iuUas et mauifesias

DODWELLl DISSERTATIO OYPIUANICA
admonenie quia hosiis nobis

50
coroiKitum
esse iradit Pcn-

A

post exacium
lius,

«nnum

colligere intra irnniinete prsnunlialnr et ostendilur, credent hi£C forcastra inililes Cbrisli , elc. > Non

in

quo hoc illi anie anuuin iuerai o^iensMrft (Poh/. Vita Cyprkm). Quid hic dubitauius ? De &omnio ?
ipso iiabuit Pontius doiri€Stioiis atque
jani aiue marlj^rii dieni

lasse athei.

Sed qnic habenl ^uo minus

lidc

^igna

Ata Cypriano
exiiii

non niuiias esse censeant? Yisiones hic babeinus, post evenlum rnodo, sed ei manifestas ; nec iilas
conficias, sed

comes. De Pvniio? At
ui

omnibus innoiuerat,
possdi
si S6\

ne quid Ponlius conHuinisci

vero aniea
;

pra^nuntialas^ eveatuque

maxtme
il>.).

voluisset. c

Medioenim,
iiia

inuuit,

comprobalas

nec id obscura privati ciyuspiam UUe,

ten^pore inimincns passio pro certo db omnibuf» scie-

sed synodi iotiusconsentientesuffrag!0,man5urisque,
si

balur {Pont.,

>

Quid quod

ediderit Poniius
;

falsse

fuisseui

,

in rei

memoriam

SBiernis

monu-

meniis, scriptisque consignalas soie, ut fiieronymus quid praierea veiie posaJt, clarioribus ; iion video
scnt ad

memoria quo ^einpoie Jam reccns quo mulii adhuc superessfini Cypriam hostesqui noerat Cypriani
niiui ejus essent

infei^i, gentiies^ lapsi, »uiuli,

ipsi

rem

facti

comprobandani,

si

modo ex

aiquo

eliam h^reiici. Hosne igiiur
historium,
&i

iudcrutiisse, factiquc

judicare velleut, nec fidem prorsus

omnem

homitii-

falsa essel,

tam refuiatu facilem. pr£*
iia-

bus derogare.
^O.
visiones, ut in disciplinae eiiam eGciesiasticae exer ciUo illas acceperit, aliasque deinceps expeetarei.

lermi&suros, puiaut esse verisimile? De somiiii
manifeslissimtis

Adeo famiiiaresCyprianoeraut hyjusraodi B que fide? Atqui illam
ceptione

omnique ex-

major comprobavit
ilia
,

evenius.

Quamquam
sibi coiii,

erg& defuissent
alia

qu% vidimus de visionum usu
lotique

de Florentio Pupiano, fore < si plenissime satisfecissei ui communicaiiouis €yus posseiU. Ijabere
ita iile

iam diserta leslimonia, ips^ lamen
soise

probandis vel

su/fecisseiu cyprianic^

ralionem mnnente tamen, inquil (£p. lxix)., apudnos divin» censura respeclu et melu; ut prius Dominum

adeo cuitus
§ 22.

cltristlani causae

commeHdandae.

— Ultimis
,

Gyprioai temporibus, ponliricaiu
cujus siipra

meum
et

consulam an

libi

municationem Ecclesiu!
admouiiionc
osieusum,
divina et

pacem dari , et te ad comsu» admiui sua osieosioue
Memini enim quid jam
quid servoobsequentiet U;

nimirum Xysli
sius
cit

ille

memiuimus Diony-

Alexaudrinus, visionis meminit qua fuctum di-

permiitat.

ut in ba^relicoruin Jibrorum leciionc ooniirmare-

iiiibi sit

immo

tur. Ita
clesiae

enim

scribit ia epistoia
:

ad Philemonem Ec-

meuli de

dominica auctoritale praeceptum
et revelare

romanse presbyterum

opufut, 6e«ir£|*7rTov nf>9

qui inier ca;iera

qu« osleudere

dignalus

cr6^6ov eTre/ijowo-e f^e, -/«t

ioyo^ Trpof (u yevouevos-, «^oivrvyy/jns Qig «v x^^-P"^^

esiet hacaildidil (verba erant proculdubioCbrisii in visioue qiiJ) suijjuiigii) ilaque qui Chrislo non credit

csTa?!

5tappiQS>}v kiyoiv' Tras-tv

/«gotb, §teu0vv«v

yap eWo-Ta

mi

Soxtfjuit^ftv

ixavo^

sT,

saceidolem

facienli, posiea
>

credere incipit sacerdo-

C

xat aot ^eyov*

toOto ec upxns

>5«t <if^? TrtaTeoo^

aiVtov

tem

vindicauii.

Iia

eraut frequenies ea ailaie di-

{Ap.Eu&eb., Hnl.
sii

eccle&.^ vu, 7).

Ab

boruu» Diony-

viuae revclaiiones, ut iic de resipisceuie

quidem Pu-

temporum

/iue

suormu lemporum iniiium arcesvii,

piauo

polliccii

auderet quid

c.-sscl

siatulurus,nealiud

sit

Euj-ebius {Hht. eccks.y

52). Qui

cum hoc
;

iii

iorlasse a

Deo juberetur,

ui

Deum

proinde primum

^ua hisioria notatu dignum duxerit, quousqtie dono-

iuuueret esse consuiendum, ut landein Dei in rebei-

lem poenam cxpeciaret, lalem plaue qualeiu aposlolicarum censurarum comiiein fui^se apud docios in
confesso
est.

Uerum de
qua

iresbyleris qui, se incon,

6uIlo, iapsis

communicaveranl
,

t

uiar. inquil

,

ea

udmoiiiiione

me Dominus

jubei
i

ut inlerim

prohibeaaiur offerre, etc. {Ep. x).
§ ^21.

rum [>ropbeueorum successio permauavii id sane inuuit suo jam lempore iiiam defecisse. Atque adeo poit Coiistanlini leinpora primum a doctoriliusqu»sita esl iilius defeclus raiio quamquam ne il.n quidein omnimodam eorum defeciionem agnoveriut. At Consianlino aniiquiorem nemiaem fuisse pulo qui itla dcfecisse credideiit nedum ul de defcctiouis raiione
;

ila coiisliii ijravioiis

momenii omnia, quie
Desiguatus
est

laborandum esse ccnserel.
§ 23.

quidem poblicuni
isiiusmodi

Ecclesioe

siatuin altinereni, esse
a
Js

— Est

et illud aniuiadvertenduni,

quod sane

vi^ioiiibus

prjedicta.

advisione^i

illius saeculi

commendalioncin plurimum
esseul dormiemibusque
inira

C>priauo leclor Celeriuus confessor (Ep. xxxiv).
contia pro liumllilale
EcclesiiC, Dei ijtsius

D

lacit,

quamquam noclu
obial;e,

suacum
csi
iie

couseniire dubiiarei
el horiatu
in visione

ui

piurimum

non iamen

privalortim

admouiiu

duiitaxat

hominum aicana

esse rcservatas, sed vero

per noctem

compulsus

negarel.
est

Nec deerat

palam

ei in

facie Eccicsi:e,

prima quaque occasi^^ne
aposlolorum temporiProplieiix-illa^ quaruin
,

quo de mariyiio suo moiiilus

vir sanctissimus,

CMunlialas. lU ab ipsis usque

somnium

propheiicum, et saue inanileslissimum. Quo primuni die in e\ilii Cuiuquidein illud, sed
biiaui loco mansii,

bus obseivatum esse onsiat
memiiiil
epislola

ad Coriiuhios

ecclesiasiicoruui

mors ejus

ei

quidem ipsum marsuiit.

eraiil oumiiio coeluum. Inde tauia

c<jeluum

illorum

lyiii geiius piopbetico
illc

symbolo repraisenlala

coufusio, quod simui plures loquereulur, ncc cxpectareiit

dilaiionem unius diei peiiit
suuis

accepitque, douec

prophelaiidi vices

:

quod doua

illa

exerceut qui
,

rcs

legiiima ordiuatione

dispouerei, Ecclesiui

rent quibus Ecclesia

aedihcari

non posscl,

iorias.^is iilas.

Dies

ille

pio idiomaie Daiiielis aique

dono linguarum uierenlur sine douo inlerprelandi
quod mulieres eiiam, piopbeiissai nimirum, in

Apocalyps^^os

prupliclico

aimum

dpsiguabat.-

Redie

coeii-

spondiiquc cv^nlub accuratissimti.

Eo euimipso

bus virorum proeler scxus decorum, quodque siue

;

2i

DE ViSlONIBUS PROPHKTICIS.
SibyHanim,
illain

22

veiis,passis fortasse capillis, ad rnodiim
propiietdreiil-

A dum

suspicionemailiiiei, allenissimaerai a;las pueio
iani sajculo prophetasse jam vidlmMS. Fraude ilaque rcmota,aIia.i;'.men suppi'ieargumenia quibtis a Deo aiKiorc proliuxiiisc

Nec

aliler Agal)ns

ramem

oecu-

rum, quos Cyp:
§ i5.
baiit

menicam

prscdixit, {|U8e iiupcranie

CJaudio coniigil
antciiuam
fa-

qua lanien pra>dictione monili

slatiin

mes

ipsa

evenisset,

subsidiis pecuniariis subvenie-

probaiclur ea picpheiia, vel enim mio
culo se a

cdiio

r.jira-

bahi, ad eamdeii pianc forniaut qua

Cyprianum jam
enim
is-

vidimuS persecuiioni simililer pryediclu; elianmum
fulupie

quod signum propheia? veicris lestamcnii scriptores appro])lieia conlirniabat,

Deo missum

occurenlem

{Act. xt, !28, 29, 30). Erani

jielkuil; vcl inlrinse(.is proplictiai
illani

argumcniis a Deo
se

publicaj ui plurimum calaniitales proplieliarum

emanasse probahai.

Si niiraculo

ccmmenerit
,

tiusmodi Jirgumentum,

vel

personarum SaUcm pu-

dare vellel, aliud donuin habcrei necesse

quod

blicarum. Isia S. Pauli vinculft proedixilAgabus, Acl.
XXI, 10,
dixit

lamen non

esi,

ex Evangolii oeconomia, necessarium,
,

ll.Pra^dixerlini eialii discipuli, V.4; praey.oLTOL

Inliinsecorum auiem argumentorum
cipue specJabanl ul revelaiionem
naturaj vires SHpeiare
soli
,

quie eo

praj-

^vsviiK

7T6).tv,

cap. XX

,

23,

id esi, ul

illam

probarent,
auciori

ego arbitror,
qiiai

ms-oticf.TLyA

slilgularum ccclesiarum,
diisiributDe

i.ainneque

proii)de

ea ciiaKi aciaie secundum civiiales
Ita

inbuendam, duo erant genera. Yel enim occulias
cogitatioiies prorerebani
,

sunt.
dicti

denique

posiremorum
(I

temporum

prac-

h hominum
tingeniia.

vel fulura
illius

con-

sunt errores

Tim.^

iv)

:

irjtvy.^^.

etiam in eo

Horum uirumque

,

ex

pruesenim

loco de conventuum
dicit
iiicc /jViTws"

proplieiis

inlelUgo,

quos culu

saeculi principiis, soll

Dco proprium, omnesqoe creaPrius

prjrdixlsse, id

nempe

innuit, disef-

lurarum vires superabat.

equidem; quia

is

lis h.nec

verbis esse pricdicla, proeier usiiatuni pro-

solus x«/;5£oyv6jcrT«i, rcruui atque cordium scruiator,
cui

phetiaium

morem

quse symbolis ul piutimum

ijiiel-

omuia sunt nuda aique Tsrpax^jW^gva. Proinde

lectudifficillimiseraiii invoiulaj. Id sdltem vcrisiiuil-

arcana Dei

nemo
ii,

investigare
11).

poierai

nisi

Spirilus

limum estprivatorum nullas receplas esse prophelias
qui se publico examinl iion probassent. Ita certe in publico

Dei

(I

Cor.^

Spirltum eliam discreiorem

cogitaiionum et intentionum cordis appellat Aposiolus [tleb.y iv, 12).

munussuum
i?i

exercuisse vidimus Ignaiium. Pupropiielias suas scribere jussi sunt

Qui ergo aiienas cogilaiiones ape-

blicum

usum

ruerai,

is

ubi fraudis

omnis suspicio remoia erat,
Inler ^rveup-aTiy.ou? Ecclesia
priedili,
:

ejusdems3eculiprophet:c. S. Joannes, pseUdo-Esdrns,
qui veri prophelre personam induere voluit, el Uer-

non

alic

quam

divino Spirilu afilams crcdebaiur.

§ 2G.

— Fuisse aulem
dono

nias.Cypriani etiam tempore paiam ei in facie Ecclesios

qui eo eliam essent
stolo
i

consiat ex

communicabant suas
^in
exilio
eiiani et illas

\isiones. Visionem illam ipsius
jain

Cor., xiv, 24, 25

<

Si auiemj inquit,

Apoomnes
:

omnibus innotuisse

osteiidimus, uii

G

propheient, iniret auiein quis inndelis vel idiola
convincitur ab

de insiante persecutione. Id^iue ex ipsa
colligitur,

omnibus, dijudicatur ab onmibus,
cordis
cjus
inanifesia
fiuut
r

visionummenlione saneabruptissima,
in

tum

Occulta

eniiii

et

ila

hac episiola, lum

in ep.

xl de quinque

pi'estjyleiia

cadens

in faciera adorabii
sil.
»

Deum
In

,

pronuhtians quod
Infideiis

ris,

lum

in ep. l\ix
,

de Fiorenlio Pupiano,

eerie

vere Deus in vobls

hoc

exempio
mani-

perstrinxit

nec

ullam

umquam

x«6c?fl?

exponit,

certum erai

nihii agi potuisse
,

ex condicto, ul proiiide

quasi

rem commemorarei jam omiilbus notissimam,

certissimuin esset
feslaret,
didicisse.

qui ita cogiiaiiones ejus

quoique adeo narralione noii .indigcret.

non

alio illas, quain divino Spiritu a!fianl«j
graiiic

§2i.

— Quod cuuj

ita

sehabcret, jam oplime cau-

liujus

frequens

fit

in
xii,

Salvaloris

Jum

videbatur ne qui falsyriorum duli iidelibus imInprimis enim nuHi

historia" fnentio (S.

Mai., sx,

%

4:

^5; Luc,

poilerent.

ad hoc niuuus adesset exisiima-

Y,

22;

VI,

8; xi, 17), a

Quo x«/3w

iotrl

xk^ixo^ ac-

mitii potucrunt nisi quorLim
lio,

optlnia

cepit Ecclesia.
ut in

Eadem usus
eliain

est in Ananiseel

Sapphlra

vitaque ab omni fraudis astudaiiiue suspicione

Simonis
iia
: >5

Magt causa S» Pelrus. De SilcrTiv «vOsra
:

alienissima. Ita facium ui piopbela?,

omni

suspicioiie

mone

zap3t« coj ovx

evwTrwv tSy
7r«pi«?

remola, de ejus duniaxai esse propbctia judicandum.

6£oO (Ac/., viii, 21).

Rursus

EtV

7«p

Is

xoaiJv

Hoc auiem

}tidicandi munu.s, ut

quam
iu

accuraiissime

D

/.(d o-Ov^eo-f-tov

«otxta? o/sw as ovra.
xiii, 9,

causa Eiiraas

pi'a.\siareiur.

oplima etiam erant

pubiico pi-aisidia.

magis S. Paulus {Act.
Sp. Sancto
,

10).

enlm plenus
,

Aderani enim

et alii propbeiop, aderant ei

prophela-

rum

judices, qui donocsseni discernendi Spirilus in*
ip.si

slructi,

eiiam famaj proculdubio integerrimae.
aiiquo pugnaret

modo Elymse factum sed dolosam eliam indolem reprebendit, quamquom aniea ignoti. Usum eliam vidimus Ignaiium . cuiri
non
iliud

Ilorum
essei,

cum eumdem
si
;

cum

id in confesso

scbismalicoruin occulia consilia prlirius in lacem
protuHt. Ei quidem nescio annon hoc foriasse fuerit

Dei Spiiitum sibi esse non*posse coii-

trarium
cioni.

plane sequebaiur jam

locum esse susplerat

donum
siolus.

^iaz/siaewf

7r.'£vu«Twv

cujUs mciiihilt Apo-

Quamquam enim certum
dona esse paiiter

omnia divini lamen eliam
afflulus

Afiinibus cerle verhis usi sunt scriptores

Spiritus
certuni,

infallibilia; id

sacri in

hoc ipso Spiritus negoiio.
etc* tieh.^
iv,

Dicilur

^K^ixithg
I

quoad

credibiliiaiis, quaj

vocant, moiiva,

h%iL-n<yiOii/

12,

<ivax/;rrtx6ff,

Cor.^

certiora essc

argumenia cur unus crederetur

tiv, 24, et vero Spirjius

pro corde cogitationibusut

quam

cur

alii;

jusiiim<iue esse ut qui iniaus esseicre-

que usuS frequenlior est quam

de eo moneiidus

dibilis, js

a credibiliori judicemr, Quodetiam adfrau-

Ml

lecior.

DODWELLl DlSSeRTATIO CYPRFANICA
hohiinum genera quorum § 27.--Diio auiern erani cogiuiiones iia paienereni. Vel enim aliopiim pro-

24
intelligl ruluri cul

A

possent nisi ex

illa

causa

aliapum

omnium causarum complexiode

facio essetobnoxia^

phetarum cogiialioues

paiefecerunt cum
|jal>eba!»t
,

quibus nul*

£am aulem
§ 29.

non aliam crediderunt

chrisiianl

,

quam

Inm
una

i|tsi

commercium

ex quo m:»gua ac-

primum, opiimum maximumque Deunu

cessil rei prandiciaj coiifirn»»iio. Ita

de Timoiheo non
ul supra

— Crediderunt imprimi<^ non casu fnclum esse
,

erai sed luullae Inierque se conseniieuies pro-

mundum

ut voleltant epicurei

,

sed cerla

quadam
lil)eruiii

pheiiaj de S. Paulo rrvivixaTwv xara. noht;.

providentia, factumque

eliamnum eadem
nisi

regi pro-

vidiniiLS. His aulem major craiadliibeuda fides quod nou humauorum duniaxat, sed divinorum quoque

videniia qua faetus est. Crediderunt deinde

nrbitrium nulli esse causse alieri

Deo

soli

ob«

afcanorum

con^^cii

viderentur.

Huraanarum auiem

noxium. Proinde

fati

omnes

illos sens\is
,

qui essent

duo erautgenera quse hoc dono esscnt manireslandn. Yel euim ndelium erani ilhc , vel
ccgilalioiuiru

a supremi Dei decreto distincti

peniius rejiciehant,

sive epicureorum illum a maierialium

causarum

in*

jjiUdeiium.

liifidclium

equidcm

si

quis malo
,

animp
af-

fluentia peiiium, sive asLroIogQruni illum a coelestium

in ecclesiiisiicos coMvenius irrepsissei

vel

prodendi

siderum sive moiu deductum, sive etiam causaiitale.
Si ergo soli

causa
fectui

,

vel ludibrio

expoueudi
id

,

vel ut

muudauo

Deo iiberum arbiirium obnoxium fece^

gratilicareiur,
;

ipsiim

Spirilu

revelanle

B

riiu,

plane sequitur eveutuum

eorum ccrlitudiucm
a

prodebatur
futsf>et,

uude

iiebat

ut

si

ex

quos Grneci

fTj^/TiwuovoCvTa?

eorum numero nppellant, non
in

qui vel ab ipso libero arbitrio, velacondiiione aliqua

per liberum arbitrium poneuda pendereni
solo
esi^e

,

Deo
illi

lam succenseret prodeniibus, quam
admiraiionem rapereiur, ut
lur Episiola^ ad
Coriulliios.
si

eorum polius
loco innui-

de facio deducendam. Quod vero ad ma-

iu pr.f dieto

lerialium

causarum evenius aiiinet, poterant

Fideliiim

autcm cogiqua fraudc
vel

moius universaiis vim aliquam mechanicam agnoscere. Sed nec iia lalem illam .li^uoveruut, ut crealura

L^iioues prodoiiriMitir,
])cndi, ut in
ii8i

qul esseui in cierum adscri;

exemplo Tiinoihei
ui

vel

si

aliqua,
pessit

cum qua

nobis est
illo

essent,

iu Anaiiia et

Sapphira;

etiam

ex universali

commercium vel ipsa motus consensu, fulura
,

insldiis, ul

Judam

prodidii insidiantem ipse

Dominus;
Id

Goniingentia cognoscere, vel nobis indieare. ludicarc
cerle nulla poiuii nisi intelleciualis,

vel alio denique forlas<^e ({uovis occullo

flagitio.

quam

christiani

enim

ipsnni

r«'preliendit

iu

Anania

el

Sapphira

angeluui
angelos,

appeliamus.

At qni

cum

nohL^ yersanlur

{Act.^ V, 4, 9) S. Peiriis

quod ausi essenl non ho;

eos certis creaturarum provinciis assiguay.oyov,

rninibus menliri,
leniarfMii.

sed Oeo

quod Spirilum Domini

hant, universorum provinciarum
exisiimaliant
,

priesidem
dixi,

Quasi

id exprol)ras«ei,
in (]uibiis

quod cum

iis

se

ui proiude angel<>rum,
,

quos

cum

cceiibiis adjuiixisseni,

Spiriius dona ipsi
<juo
fl.-igilia

C

nobis

versanliiim

nuUus

nioiui

uuiversali

iuerit

agUoverani; inierque
revelareniur;
pas'?^
ipsi

alia

i!!ud

quoqnc

arcana
laiere

adiuoius, ut possii ex

caiisaiiiate sua

de fi>turoruin
nec eos
iia

tamcn occulia sua
seque ca
iinjtune

contingeniium

eveniu judicare.

Sed

sperarini,

laiuros.

Idqne

ipsuiu magiinin prorMiidubio Incussitorcullorum etiam

incorporcosaguoverunt ui possent om^ia creata in specnlo creaioris iniueri. Nec omnia creaia iilis
innoiescere credideruni, uisi

Dagitiorum nictuni,cuni nuUas dcinde
c.iras ftire iiucllexisseul, v. 5.

l;ilel)ras

se-

qna Dmis
iilis

iilis

revelare

Nec

esl

quod

iu

hac

digualus essel

,

nec eiiam omnia

revelare Uc

ipsa raiiociuandi fornia vei ipsi athei poierunt merilo

facio esse dignalu/n. Mysteriuin dc

incarnaiione ab

rt'prelicnder«\
§ 28.
ip.^i

Ecclesia didicisse augelos lescis est Aposiolus {Epli.
ni, 10).

— Eraiianien cialiud argunicnluni,elqiI1ilem
,

Tria eiiam
,

,

anie inc;irnarnuiem dicmonem
-^S/i.

propheiiai dono iniriiiS«;cuni

(juo prupheiiaruni
.

latnisse

aucLorem liabemus ignaiiuui {hfnuL,

r.uarum

lidcm

vei»Tes

Citnlirniabant

fiilnrorum

ad Eplies., § 10). Sed non vacal hisee ui singulis

nfcmpe contingemium pranuiciio. Qna* quideui ceria
esse, ei a

immoremur.
§

Deo auciorc

luissc

init.IIecia

iltsain coiirirnias>Ri

ovenius. Kraique h.cc

cst,cum nrgumenIpse

30.— Liquet
,
,

inioriui, d.^ia liac Ijypuihesi, fuiura

conlingcnli-i

siv»»

a iibero arbiirio, sive ab uuiver-

taiio

CK

chrisiiaiiornin
apiKi D»'0

principiis ccrliiisin^a.

D

sn;i
iiio

Deus eo provocat
vcro
allcrl
qii;!Mi

Isal^m
liibni

(/.s«<.,

xli, 25).

Nec
ha»c

nnuu i.cndentia, neniiiienj poss , lu.-^i sutnmo Deo reveianic cogmiscerc. SimI nec si moiuni
uulvcisaiem cogho>*i5seni, vel
ii:.

ilo

lacio

potuit

iilnni

,).iS>eiit

do

ui-irifrum

coiuinge.iiium
l.il

prarscicusiri e.\

principiis

cvei.iiium isiius
iia

moai coriiiudinc juaiiare.
aiiquaiuio vtuilra niolnm

N^^c eniui

csjrisiir.noru.i».
(pii

rniiu deuiu:; iniihos esse eventus

mui.duni unlversoni otecnanicc a (»eo ivgl creiioii

vires

cr«'aLurarum

non

e)t«eil!»r<fMil

;

conCi'ssa
,

d<^bnnl, ul

iiiotii

i.ni-

i;unc;.

iii:i,

qnam

cliri^tiaoi iu«'i>:ini.ir,

providfulia

versaiem,

sn'>»iu.>

tamcu
ei

pr.«'tei'

illnm

,

in-o:? in»er,

fraiil

niliiloitiitius

cerii

quiuain

cvci.i;..^

qni uiiliaui
,

pouere et
niir;iculis
:

veilei

saieret;
,

couira cqbnietii
vellei

in

K.djeiiant
,

causniu n naiuia Oou

riiiinataii»
(pii

e.\

qua

pr.e.er

iilnui

<a*oiie'>

o:*.i.na.ias

••.v»riiiii

aiuea ci.gnosn;
j'.\

fi

verc

uon ex uuu
speclabani

etiani

eiectorinn

preces

exaudirc.

Frusira

eniui

."

iiqun cPii^a, scd
y

oinr.iofn c».nsc.isu coinplexiniuc
«lai

essent
seriiiu

i.i.iruni ;n«?ces ni

pi.srimnm, oro bonI.s pr«uihil

«•rtrcjiiiiji',
1

t;iw«KS

crnti

luibilcuiu

tempwrailbus;

sl

possel

l>'-*us

,»i*.eier

!,

iiios vci n.tius
,

c:.iis^«i

dctoctgs, vel eiiam
,

uuivers;dis naiura.* cursum, sine miraculo, presiare.

s.

i>

.

icrpu^iiio

rtiC.Tios fecii

ui

prGlndc

uou

Toiies enim eaenda esseui istiusmodi miracuta^ qwo-

: ,

25
Ues houorum essejtt
prailer
velit

DE VlSiONIBUS PaOPHETIClS.
preces audiendx.
illufu
;

2G

Quod
i)eus
,

si

A

expeciinduni. Quoqiie sacpius propheiiis ejus evenlus respondisseui, eo ceriiijs

ujuversalem

moluu) mulia
sequllur ex

ei

constabai

nou casui

(>neslare solerelque

iilo

si

vel

ha:c,

scd

vero ceriis causis esse (rihuenda.
,

Gum
de
pro

maxime
§ 51.

iouoiuissei, nihil csse de fuluiU couiiitgcu-

veru duorum es^eni generijm proplieiiaj
raciicsque iuielleclu
,

alix clarse

tibus cerlo pronuuliandum.

iu quibtis ttulla esse posset
aliie

— Quod

si

Uxe,

ut crealas vires ex uaiura

vcro prophet3ft
usilalo
libusqiie

sensu dubiialio;

rursus

sua nou superareni, uou lameu posseni a creaiura,
nisi

pr<kphcliarnm idiomale,

symbolis scnigma-

Deo reveianie, coguosci;

id

unum abunde

s«if-

iuvoluia), ui icgre iulelligi possel
:

quaMiam
judicao-

ficit, ul

quoiies hominibus innoiuissent
essent meriio iribueuda.
,

summo
renduuj

Deo tamen , Nec euim id quit-

prophetse esset aut numiuis scnienlia
verilale

ex priorum

de posierioribus erat

sotidissiiuo

Dcusne ipsc, anejusjussu permissuque crealura aliqua, ei tamen subdila homiiabus ea revelaret? sed, an, eonolenle, vis aliqua coulraria?
eo euim versalur crroris pericuhmi. Alqui, dala hac, quam repriEsenlavimus. hypoihesi; id cerlum
hi

duni. Si
linis

omnes obscura;
deliriis

essenl, ul iu oracuHs 4poI-

Loxise,

nostrorumque
;

hodiernorum

enihu-

siasiarum
dibiliiatis

nuUa jam eraut iutrinseca creui nisi argumeaia forte eum locum
,

exii'in>eea

suppiessent

,

quaniumvis
verit.uis,

vei cc

essenl
lalsis

erat hojusmodi

revelaiiones 2

vi

aliqua

coniraria
,

B

^t

uuUum

ccrie habel)ant

quo a
alios

esse

non posse. Nec

enim erat creatura qu;c

Deo

internoscerentur, characlerem,
ut vera crederenlur, obligabanl.
picure
;

nec
Sin

proinde,
pers-

nolenie, ca possei cognoscere; uec verisimile erat,
augelis coulrariis et suis
sissimls,

aliquie

suorumque hosiibus iufen-

jam

lacile

judicium eral, de reliquis quid
Si evcntiis vel
;

Deum

ea revelaiurum, quic non esseni iilo-

essei staiuendum.

uuius perspicuai

rum

naturae debila, nec possent, nisi eo revelauie,
,

prophelix non respondissci
reliquis esse (idendum
,

pl:»ne

sequebaiur uec
ilias vel

coguoscere. Sequitur ergo

ut angelorum miuisierio

quin polius
,

nalurali
spiritui

in revelaiione homiuibus patefaciendu utereiur, nisl

eulhusiasmo

,

vel

alteri

potius
Ila

diabolico

bonis tameu minime usurum. Nec metueudum quin
iiii

quam

diviuo esse iribueudas.

Maxiiiiilia^

pro-

munere

stbi

commisso diligeutissime

fidelissi-

phelias reellit Asterius Urbanus {Ap. Kuseb,, HUt,
eccl.f v, 16).

meque

fungereulur. Iia consiabat veras hasce de

Pnedixerai

illa

imuiiiiere TroAs/zoiif el

fuiuris contingeutibus reveiaiiones nisi a

Deo auc-

«x«Ta(rT«ffi«?,

cum lamen

post

annum

leriimu

dc-

tore esse nou posse.

cimum jam elapsum, nec
veriias, cu-

particulare

beiiimi aut

§ 32.

— Quamquam auiem hypotlieseos
commendaia;

universale iu terris fuisset, chrisiianis

eliam

pax

jus juslas hasce dixinms esse alque legiiimas conse*

firma stabilisque permansisscl, Inde coucludit luiem
ei

queutias, ex doceniium aucioriiaie probala est,
ct ipsa aliiaerai miracuiis
Cacit
,

qim G

omnem

esse dcrogaudam.
surit,

Quod

si

evenissent qua;

tamen
conse-

pn^dicia

pro lalium eveuluum Ircqueniia proslal iliia.

uonnihil ad prremissarum (|uoque veritateu)

phelie fides magis erai minusve
soIidis.sItua erat

Omnino

queuiiarum quoque ipsa probabilitas
inter se et

,

lamque apla

bujusmodi argumentaiio, nec video
nedurn ridere, obiendere possiul pro
nuuius-

cum

ph.-enoinenis ronuexio.

Nam

in

hujus-

quid

in

ea repreiieudere possini,
;

tnodi

causis

quas Ipsas nulla nosira a priorl ralio*

scurrie aihei
suis
,

nec quid

siiuiie

cinaiio ailingii, id

unum

student homiiies,

iit

sihi

(juas libdie vendiiani
,

propucliis, heri

quamdam

riiiganl

hypoihesin quae

cum

pluxniomenis

lerliusque nuli ianalici

sive

eorum

qui

commuui
c(»rum
Neuiri

apie Ciuiveuiai, nec aliaui (jua^runt ejus probaiionem,

proiestnniium Yocai)ulo ceusenli^r, sive

eiiair.

quam apinm libm cum

ptKvnometii^ conveirieniiam,
qu;v,
i;a
,

quos mysiicos appellant iheologos pouliiicii.
argumeniis
exlrinsecis

eaiuque veriorem judicanl

ph;cnomenis

pluri-

uionlur,

sive

miraculis

bus aiiliusque rosjvoudei.
orbiuui coelesiluui,
gueiis
ii.-ilura

juuicaui

de moiibus

corauj ei in propaioio, iiique iuiideiium lacle edilis,
sivo alioruin, a nobis etiam ;iguiioriim proiiiietarum
lesiiuiouiis.

luauiim

veoioj-umijue; dc
gciius

maNec
,

aliOiumque

iu

oiuuiuu!.

Neutri

lestimouiis

iulriusecis

,

sivc

tamcn minus
[uam orbiuiu
cuiii

csi a

uohis occiilta rauo pioviUonliie
miiiui apie

cordium iniidelium

i.aieraciis

occuliis,
,

sive i\iiuro-

ctjeiesiium. Ncs^

convenii

D

ruiu

oonuogculium pncdiclltme
51.

jatn diu anie eveii-

pbK^iiomenis h;uc chrisii.iuoiiiui de pfovidcnii.t
i\\v\n\ Pti-iema.':
jii;«
,

tum
§

maiiireslit, pubiicaim[i»e iu lucem edita.

hypoiuesis,
nicl
;

sive etl;im Gopei'*
cuiit iiiaiiuiiii

— Moneudi
iribuenda.

suni iuioiin» leciorjs
mutii;»
»iiiiu»?m

itosi

vsse
siul

*;ive

auerius ciijusvis As»roiioiiii

iauieu
spiriiui

quod itropheiarum

proplj-. lie»)

i^iuruii)

piucnouteiiis. Conu;» jioiius

ioi;ge ceriiores

Nc buc
,

juda-i de suis,
^icn-

eianl
«Je

ciiristiai.or(»iJi eii.»iii !i.udi*;e

imperiussunoiuin.
quatii

nec de Pyibiis
liie>

Gj.-eei

j-cc

de proplieiis buis
.^jiypiii
,

raiuris

couiiiigeiiiibus
eliaiii

proi.i;eii;c,

pcri-

alii,

PlKBuices litque
,

nec

.;ui

proi.'^li-

lisslii;4»!uui

.'i3U'uiogoruii»

jtiUlci:;.

Ex quo
,

p'.er.is

agJU5Y0i'iJui

»iilas

doeuisse

aiUiir<tr.

id e;ia.ii sei|Uej):uui

iovigc esse Yerisin»iiiiis

i)eo

sajum

hiiuii Sumtmiiidi.s iiirorluntuui.

nomaiiO ettam

esse

iiieo, qtiniii

;.

.juovis ii^tUiralUun causaruiii cou-

Sfiiriiu cdidit

noujiulla sauciisi>imus Apo^iOiiiS.
fides
1
;

Non
,

.^CiiSU

repeivoUa.

esi
ei*^U|.i;"!»:H;e,;h:\;.:i it.'a;:ei ;iaruii:

igliur
illi

prophet.ne

Jiti/it.iui

vo'.^;t.iua

si

^53.^

— Prob;iia

CX
ac-

quu
iis

uumauiius dicla eAckleiinl
iicc
l-i
.si

1*00

esi

,

in
,

evejiiu veri.uie, iia uoiiiiie tu^opiieue aucioriias
ce.";sii Uii

qu;*j

ipso

Spiiiiui

De.,
i».S

sca
Se

suo

jH.iiu.s

aiiaruiu propncii.irum

successum simiilicr

iriiiuii

ApOSiciUS iu

qu;^

:l0!i Dojili-

, ,

,

27
mnii

DODWELLI DISSERTATIO CYPaiANICA
hcnari ])ionmt,
cedere
ita

28

errasset;

non debuit
proplieiiaruni.

id

jn

A revelaverat

Spirilus. Colligebant poiius ex

inm

fre-

fraudem

aliarum ejus
,

Ne-

quenii cxlremoruin leniporum menlione in Volcris
Teslnmeiili propheiiis, quolies de rebus evangelicis
occnrrii meniio
uliimis
ligi.
,

que vero

inceria esi
aiiclor,

ut voluil profanus

Theolo-

gico-Politici

hnruin

Uiriusque

disiinclio

qua

tanien de judaicic oecononiias.

Quo
res,
sola

loco

Ciiuiionem interposuerant sacri scripio-

lemponbus
Spiritui

saiis

cominode poieiani
ipse

iniel-

ea ipsa cauiio signum erai, excipienda es5e

Omnino

a^quuni non est ul illos Iiominiini er-

dc quibus

fuerat

cauluin
Itu

,

reliqua

de

alio

rores

imputemus quos nec
eranl

Spiriius

esse spiriiu inteHigenda,
lis,
si

quia iu scrlplis epistoAp')Stolus
piaiie
,

suSceperat corrigendos; nec id ipsum assereboni qui

qua

suo spiriiu
esse

protulissei

id

ab

illo

spiritu

af.flali

,

esse id a spiriiu siiseesalis

ipsum

duxeral

moneiidum,

sequiiur
e^se iiaSpiiilu

piuin.

Siippeiebat

inierim
ralio.

ccrta

illa

.

quam

reliquorum
benduni.
auciore

aucloreiu dlvinum

Splrilum

diximus, judioaniii
perspicua eranl
,

Si eiiim

vel lilorum quaj

Contra quiA Ignaiius, quse
edidii,

diviiio

nec uUuin habebanl ubscuriiaiis
esseiit

eoruin

disurtis

verbis

Spiriunn
iis

cffugium
livLriv.ot?

,

quaique spiriius nomine
,

a
.

r.vev
nec a
satis

auciorein prseferebat, id quo<iue sequitur,
lis, reiiqua

cxcep-

venditaia

perpeuio coustabat fides
,

privato esse iguatii spirilui

iribuenda.

se uliibi dissenliens

id

ipsum argumenio erat
e;i

§ 33.

— Sed
aliis

et id exislimanlnonnulli,verosaffla-

B

^''"'i^^-s^o

^^

spiriiu afflaios essc qui
ilio

praidixe-

tosquc Dei Spiriiu prophetas, in rcvelalorum nianifeslaiione suo esse spiriiui pcrmissos, ut pro isuo

raul, ei quidem veracisbimo
ul proinde

alque adeodivino,

essent,

in

aliis

quoque

manifestis,
similiier

captu ea

ennuniiarent, qui alius eral iu alio
iii

spiritusjue r.omine

manifesio vendilaiis,

excnliior atque cxornaiior. Si ilaque
iier

rcbns ob-

credendi.

Si

conlra

perspicuorum

fldem

tvenias
fidetn

nolnndis

,

nec ad praecipuum propheiiie scopum,
,

fefellisset,id sallserai

adsimilium reliquorum

quicquam
sive

facientibus

sive

stitc

memori;je l:»psu
illis,

abrogandam.
§ 58.

dum scaudiiorum

erroneis quidem

sed

— Uecte

qiiidem hucusque, ni fallor, obscu-

rccepiis t:imen

prtfjudieiis

accommodanl,
,

(\ux ta-

rarum prOpiieliarum fidem cx manifestis confirmavimus, cumejusdem propheiae fuissent obscur:e
cujus nianiresise.
nieiito, leclor,
Quii^rel
iliae

men

eraut argumenlalionibus
,

qiiam ipsa revelala
illis

magis idonca
poleriint ut

quia hoic
:

probanda eranl,
si

uli

auiem foriusse
iliae

,

ncc im-

concessis

in

his

inquam
pro

balluci-

cum ad
nullDe

diversos

propbeli» per-

naii esseni

,

ne

is

quidem

errot- fesset spiriiui

pro-

tinerent, ui allerius raauifeslie
SGur^e
in

essenti alierius ob-

phelico

Impulyndus.

Quod
;

ilaque

Zacharia

omnes,
,

inanifesice,

quo pacio essent,

Jeremiam laudat Evangelista
cibus,

quod ^SO annos Judi-

co casu

obscurae

a maniresiis

comprobandae?

40

Saiili

iribu^i Apostolus,
B.

quod incerlum

C

P<nerat quidem ex indubii prophciae teslimonio dubius commendari. £rat l:imen ei aiia probi.ndi ratio'
a

stadiorum

numerum memorat
S.

Lucas, incerium
innuuni
relicias

BilptizJiiorum

Patilus;

plane

communi

splritus unitale peiita. Iia en>in cx illius
licuit

esse scripioruin

hurnanis

captibus hujusmodi ml-

aevi

principiis

argumentari

,

qui

ad uiiam

nulias, nec esse proptcreia

quod

in

Spirilum divi-

eamdemque eommunioiiem
iicei

perlinerent,

eorum ununi
iisdem scivirlule

num
modo

referaiuur.

essc spiriium, ex iisdem s:icramentis,

§ 36.

— Est

ei aliud

exemplam

In

qbb non illorum
sed
ct

gialiaj caualibus,

ejusdemque

iniiiiuli

qui

propnelias sliidissent,

ipsoium
in

derivatum. Necea dumiaxal
cludebant

generali ratione con-

quoque proptietarum irrepere possint errores,
propheiiarum
scilicel

unum

esse unius communionis spiritum

obscurarum

inierprelaiione.

quod
tiis
,

pari ratione fuissel iisdem sacrameniis collaqiiai

Erant enim nonniillu) proplielijc certo quodam Spiritus

cum symuola
,
.

essent ceriorum

quorum^am
spiritu

consilio

,

ila

obscurae

,

ut nOn

posseni

sine
in

legaliumque paclorum

de ipso

illo

nimirum
possit

alia reveliUione

inieiligi;

ul ptiuico

non alium

couferendo

non poterant sane
lioraines irrepere

alios obligare quara

flnem dalx viderenlur,
pltetarum curiosiiaiem

qUam

ul

sanclorum pro-

qnorum
spirlius
\)

illa

essent syrabola, ut non

malus

diligenliainque pi^o secundis

in

nisi qui virisslm
illo

cum
quod

impletrandis excilarent. Id
cipiie,
in

videmus

in

Daniele pric-

eo

paijli

essent; nec vero

cum

pacisci

homines

qiio Irequens

est

secundarum

visionum
Si

per symbola a boiio

spirilu

constitula; sed

pro

primarum inierprelalione mentio.

itaque

eiiam spirilus ipsum esset uniialis in eadem
nione yinculura. Ul igitur ex
illa

commuctimmu-

ante secundas visiones ipse primns ausus fuissol interpreiari,

exierloii

humano omnino, non
sl

divino,

spiritiU

nione eral deinierna eiiam communicme prresumen
dunl,
ila

tribuenda fuissct isliiismodi inierpreiaiio, ul pro-

cliam sequebaltir qni
participes,

eorumdem

fuisseni

indeejus error,

quisfuisset, iniquissime cssel in

sacramentorum
teriiaiurali

fuissc

eliam parilcr

Spiriium saiicium referendus.

§57. Idem staluebant veleres chrislianidc scrlpiis quoque prophetiis sicubi fuissent ob.scurae,
,

unius ejiisdemque spirilus parlicipes. Daia ergo pr:ealiqua
,

motione, quaj nec

a corporeo

aliquo aflfectu

nisi

codein quo diclaKc

fiiisseni

spiriiu dc

iiovo re-

velanie nculiquam csse certo inlclligendas
ilaque quod
fine

Non est miremur vclcrum de propliiquo mnndi liallucinHiloncs iNcc enim illum discrlis verbis

nec a naturali eniUusiasmo pioficisci polcrat, bcd essel plane in spiriium ali<juein conferenda; id inprimis supponendiim erat, non alium
esse illum spiritum quara qui in
reliqois

ejusdem

coinniimionis membris opcrarelur. Iia recie quis cx

,

S9

J)E

YISIONIBUS PROPHETICIS.

50
hodierni jure
possirti

reliquonim fncmbrorum operaiionibus sive hspysmg

A

video quod
dcrc.

ailiei

reprehen-

de hujus quoque merubri
Si

spiritu judicare

poterai.

honus

ruisset in

aliig,

malus

uii(]ue

in

hoc esse

§ 40.


:

l)e

\lsiombus lamen
aliis

id obiier

animadver,

iion

poiuii.

Qux

forie deeranl

in

hoc rnembro arutrurnne

lendum, nescio an ab
illas fuisse

aniui.^^dversum

Jnvenum

gumeiita qnibns disUirgui

possel

ad

bo-

proprias.

Me
et

cereberrlmo Hlo Joelis loco
el fi[fcB vestroe ; settesvesnri

norum
dus
;

esset» an

potiui^

malorum censum referehejusdem eorporis mysiici

colligo

l^'oj)ltetabunt
,

/itii

ea

lamen

in

aliis
lia

soTimia soitumburit

juvenes vesiri vtsiones videbunt

membris non deerant.
erat
ut

undem

eo deveniendum

{Joel;

n, 28). (riane seniDUslia somnia apianlur,

omnia qniecumqne aliorum meinbrorum
,

ui juvenibus visiones.

Vehemcns nimirum
nisi

illa

ou-

dona, nec d4)na modo
hoc jpsum doriuin
in

sed ei argiMnenia, quibtis
aliis

morum

agiialto

non erat

In

aiiatis

vigore

comprobalum fueral;
relerenda essent

lolcranda.

Maximus enim imitimebal

in

visionibus

ca quoque ad hujus eliam fidem

a visis lerror,
qui
los

quem etianinum lanuim
,

experiuniur
ul

QtcunKjfue propriis fuisset argumeniis destiiutum.
§ 39.

rem habenl cum piiaiibsmaiibns
ei palloi'

macies

il-

Id tamenetiani sequebaiur, nuHUTn esse lairisi

occupet, sensimque
conjicial.

in

vjliosissiniam
xaro/<3ff
,

lium obscurarum propheiianini
tate
prfiBsidium.

in EcclesJai uni-

corporis

habilurnnem

Accedit

lU enim

iliite

suo rtomine

nihil

B

ipstus vlolentissima dlsiortlo,

vuilus

irux

oculi

habent, quo eommendarcnlur;
nibil

ita, violata unitale,
,

arde.ntes,

ora spumaniia
Iia

,

palplianriura

ad enrum hdem laeiebant exirinseea haec
,

qusj

gravissimns anhelihis.

se

peciorum qnidcm habuit in geninvitissiina

dixi

argumenla. Si quem alinm propbeiam lesiem
,

tium
serit

propheiis,

ui

Tripodeni
,

atces-

adhibuissei, ne ipse quidem tesiis

exira unitatem

apud Lucahum Pyihla

et

nonnullae fherlnt

habebatur idonens. Quod vero "dliorum dona manilestationesque aiiinei, nihil
ilia

ipsa agitationis vioientia exiinct*. Ita

enim Lucanus

ad propheiam extra
ratione

[BeU. civ.,

tib. v, u.

116}

:

uniiAlem attinebant. Qurn
suspecta erat
,

polius, ea iusa
,

ex

his
,

principiis

quselibet

exira

Ecclesiam propiieiia

a bono

spirilii

esse pvopier-

ea non posse quod esset exira unituicm.

Cum euim
sacraqui media
bcnelicia
ni
,

Nam si qaa Deussub peclora veuit, Numiriis aul poena est niors immi.tura recepti, Aut prerunn (luipi^e stiuiulo tlucluqur» luiwls Couipa^es Luuiaua iahat, puibusque Deorum Cuucuiiuiit fragilcs auuuas.
:

Deus media conferendi
menta
a se
,

spirilus inhtiitiissei
,

El Valerius Maximus de delpiiico oraculo:

c

id illutn

voiuisse necesse erat
,

Uniia

de ui
^ ...
,

cejt;.e

cousulenlibus

sorles

iiistiiula

adhibere nolii

eum nec

peiunlur,
,,.
,

nimius diviui Spiriius
,
.,

liiiustus redilenlibus pestifer

per ula media obtinenda,
luTsset. imiia

consccuiurum. Id

vo-


.

.

fmsset mcdiorum aduibendorum obliilia

L equidem ., ^


,

viulentior erai

.•

galio,
sint

Et cam

pseudo-prophciarum en-

,

media

a

Deo

iuSliiuta,

non

alia

quam

unitatis

symbola (1n uuum euim corpus
il!o

ihusiastarumque motus, ut hoc ipso calholici veros a montanisiarum
suerint.
illis

bapiizamur, deque uiio

pane parlicipanies
inrinisse

in

unum

disiiuguendos esse cenproplietis

Nuiia

erat
illa

in

veris

msania,
Sibi

corpus coalescinms)
aliis

id

videiur nolle se
nulla
xKTo/rji
ipsis

lam
,

spiriium
id

suum

vehemens

jactalio.

coi.ferre nisi in uuiiate conslilulis.

consLabant poiius

prudenles scienlesque pr»-

Utcumque

certum, de facto illam obiinuisse apud
,

dicenda proferebaiii. Eral lameii visoruiii terror hu-

veieres senteniiam

non aliorum esse Dei Spiriium
in

man:e naiurie
ruit

jragiliiati

difficiie

fereiidus.
:

Uorest in
^

quam nnllorum.
liiim

Iia

hoc ipso dpiiorum spirituain

Dameli

spiritus (Dan., vii,

argumento inforunt, eum qui
vjnculum,

15)
eo

coUapsus

non-uniiis

teiram

(vm, 19); non
ejiis

reviansit in eo fortitudo
eal
i)i
,

sed

versalur spiritum non essc iilum Dei Spiriium qui
et species

immiitata

el

emarcuit

^

nec

uniiaiis

est

Illa

ipsa ratione Aposlolimi

habuil quicquam virium

(x,8);
in

jacuit

constermJtlns
9);

asum observavinr.s in secunda nobtra de schismale parte nondum ediia Bapiismum, quo Spiriius conferiur,

super faciein suum
slelit

et

viiUus
^

ejiis licerebal {errce{lbid..,

tremens (Ibid.
,
.

11);
in
,

visione dissoUilw

sunt

re<?eneiationis

lavjicrum

appellant.
'

Ecqois
viiai

dubitet nullum

esse in non renaiis spiriiualis

D et
.

compages ejus
habiius ejus
,

et

nihil

,.

.

miercUisus

est (ipid.,

,

eo remansil virium^ sed tr,\ ,j.„, m^„ „i:,,c 17). ISec anus
(/o/?., iv,

principiam? Quin exorcismos bapiizandis .idhibebanl pr
in
:)o

quain visionis propheticue terror in Jobo

receniiores

,

id

plaue rursus inuueutes

i5, 14) descnldtur

,

ei iu

Abrahamo

{Cen. xv, 12)»

non

unilis spirilum esse

plane diabolicuin. HaiC
ila

Non

est ilaque

utinam secum serio pcrpendanl qui hodio
tiunt

seti-

senibus
Id

fuisse

quod mireinur juvenibus haic quain lolerabiiioia. Proiude eliam apud

maguiOce de suo extra uniiatem
viderent

spirilu.

ellmicos

Tiresias

juveuum esse

xKToyJtv docet. Iia
v.

saltem

non

esse

iliam

cum

primaivis

enim apud Senecam

iile {(Ji^Jdip.f

29)

:

chrisiianis aflinilaiem

quam
de

tanlopere jaciant venspiriiu praetextibus

dilanlque,
aliis

in suis illis

Qui

Si forel viridis mibi....

utuntuf
luetliis,

quam
alium

a Deo
illis

Calidusque sanguis, peetore excuterem
iiistitulis Spirilus

Deum
noctur-

conle-

rendi
jusia

esse

quam divinum

Spiriluin
iilis
^

Cypriauus noster cum

disiinxisj^et visiones

esl

suspicio,

deiicieutibus praeseriim

nas, qucc suni ad senuui poiius somnia rerereuda,
a

quoe dixi, argumeuiis ipsi proplieiiic intrinsecis, Atque
haec

diurnis

propheiiis,
{Epist,

innucenii

pueroruin

iclati
itl

de velerum prophetlarum

Mq

;

in quibus nihi»

hascc tribuil

x)

;

x^.To;c^iv

nimirum,

,

!

,

Zi

fiDDWELLi DtSSERTATlO CYPRIaNICA
ifu:uuiu
s;inc
ti

enhn
ril
jfi
i

Ojiii»

vt-rua

Sii[»erius cx&eri|u;i, Sjij-

A

esse

tjlciutp,

i»e

lilius
trtii^.eu

Jn»j>oUi

liU'C

fieri

Jlce

Impieri,

ra}.luia;ue

a

sei»sibus,

.jiii

{ouiut'. E\].><'riuiUf

hodltf,
facile

In

&iiiill

adver«
conquaiu

ilUs

£cciesi;e

couirA

uiOjiUuisias tii&iiutniiouiL'L

sarioruhi
leiupius
faciie

genere
iu

,

quaia

ofriciarlo.^^uin

i)oif exiasis

appeliauir.

igiiur

Cyi>ri{«uo

son},

coiitenipiuui

veriaiur
iUas,
si

ofnsii;

nla sui)
lUt
sl

viiae fii^eui ob]et'ia

e>^e

tiiscliuuji

ex Pomio

avitleijue

fuiuuiias

quae aUi>i prae-

liiariuu,

(><taruiu

iaeutiuli
set^uelui'

vi.sioutiui

aiiijuac

ler vu'gl o]»iuiones occurraiu, iuiijuissljnt^s profecto

Ipsl

rt-velaiaj
,

iueriiil,

pauio

post juvou-

Uie quiu
ias
,

ulcatii

acerbius) boni

liouesiique regu{^ers^ntiruui

lu!en)

vergeiue jaui in seiuum Kiate ^ssuiu esse,
Si eiilin
poujit

arripiaiit

luijien

nd rohteiuptuin
se

(^uod cst s^ine verisiutitilinuni.

seneemtefu
ut

quorum
nera.iu;

Ciuiscieuiias niaie
qii^^iiii

haliei ofricll (iebiia
iia

ve*

proveciaui

auii,'i>set,

fieri
»

vix

nou

^psi

iiem

fiicile

ir^nsversuiu agl

Teriuiilauo innoUierii

cuin

lauten

iiusqttaiu lega-

paiianiur,
(luiu

ut

ue
si

caus^e Ipskis

ineritiuu

quitren-

mus

nisl in libris ejus fuisse versaiuu).

pute:.i,

quaniio

tie

§ 41.

pn>p!ieiarufn pei^sunis

Faieiir

equitieni

fuisse etisun aclaie

Cy-

ii.iuus
jijtiices

iiuiioriiice senseriui. ilils

auieui

^uos

i^s&c

prlaoi, «jui souuiia xisiouesque ludibrioiiabureul. Seti

iieuio

couceiiet.
si

quales fuissent

iili

,

prodii
c

ipse in e))istoia ad Flo-

§ 42.

— Ot^^J
,

illorum (juoque

»;»roplieiaruiV.

lem-

reutium Pupiauuin.
scIaDi

\Juaiuquain, inquit (E/i. lxix),
ei

K

poribus

qui

cenissiiua
,

etlldisseut

i)ropivcli:iruni

somiiia
viieri,

riUIcula

visloues incputs quibusillis

suarum
sores
,

tesiiinonla
iion

fnerint

tamen

istids nuxii
sl

ccu-

dam
qul
nio.

sed

uiique

qui

malunt
>

contra

est

utlque

inlraiidutn

m

Cyprianl

sacerdoies credere quani
iia stiuslssent
,

sacerdou'.
fuisse
ita

Plaue innuil

ciiam
inier

lempopa

incideriut,

cuin jani
,

luvalulssent

alieuo
lales

lu

Ecclesiam aui,

plillosopbos

Eplcurei

qul pra'ler naluraiia

Quod
id

auieiu

seuiireut

nou eiat
propiieti*
D^s'?

oninia

ludibrio imbiierint.

Id
,.

unuin

salis

cral

,

si

tiilque niiraiidun),

Fuefuui enim

ipsi fere

qut propiieiias, quos dixlmus
seiit
,

peuiiius

iiiteJiexis-

coxvi,

lioniiuum genus

quos

Scriptura

nce

ecruni iniererat ui fais»
iilas

iiaberenlur,

appellat,

qul quod argumeniis
id

numquani conficere
,

eoruin

uemo

in Uuiilunt

vocaril.

Yidliuus auiu

poUierunt,

risu

lanien

aique Jucis

scouimali-

tem
sia

Cypriano cosdvos projibetica dona
aguovi;»se, qui

Ecclc-

bus alque

dicteriis

conareiuur ul religionem ludivero in propbeiis geslus eiant
uonuiliil
alieui
,

quidem

liliiis

sa^cuil dociisslint

brlo exponerent» Et

bal>ereniar, reruinque ecclesiasilearum periiissiml.

nb usu iiominum coinmuni
faciie

quos

Neque
clesia

verissin Ile erat

tam severam
,

in Ecclesia disin

erat

ridlculis

liominibus repr;Eseniare lam-

cijdinam vigere potuisse
pi^cseniissimo

nisl

de numiue

Ec-

quam
ipse

ipsos eiiam ridicuios. Jo.sei.buui fraircs soin-

nianifestissimis

constaret in-

niaiorein

appellarunt

{Cen., xxxvn,

i9}, quod
il-

C

diciis.

Quod

si illuiu

spirilus propheiici pnelexluni
,

quoque observarat Cyprlanus. Proplieiam
Elisaeo missus
,

possent faUiiails
reliquoriiin
lides
,

conviiicere

jam labasceret una
eral

lum qui ab

Jebu regnum

israeliii-

jam

niiul

quod Ecclesi:e
lam lugraia

cum
runt.

promiserai

ciliis,

prinripp.*. exernec lamen oraculum ab co ediium aeglexe-

insanum vocaruni

coiiiinuuionem loi
amliireiu
;

annorum
conira

poeuiteniia

cu!ii

praeserim nuilus esset magisirauis
qui

lia

quem nomine
illa;

lenns insauuiu vocasseut

qwi

ci>gerei,

esset
in

rcbelles foverei
peiliceret«

serlo lameii pro insauo
rant.
licis

neuiiquam habendum duxelemporibus eiiam aposioe\lii-gueiidisve

omniquc
eslqtie

opera

rebclliouem

Quod

Et freijueuies

aulem ad aihcos epicureos
iivpnlhesibus coiiienti, iu
qiildeiu

aitlnel, full ea stmiper

cauiohe de nou coniemnendis
id
sa».is

hodie iilorum indoles, ut generaiihus suis
exttuipla

propiieiiis,
seiii

iiiMUunt

,

quam prodlvesesillis

pariloularla
illi

ne
u\

ad

id

facienduni homines de quo loiies erant

inquircMiiium

puieni.

Quam
sibi

Uieriiit

neces^ario mouendi. Nec erat sane aliud poribus expecianduiu fjuihus adeo esscni
cervicosi
sluiul
aU|iie ordinis publici

lem-

rehus
plo

ecciuslasilc.ls iiosplies,

vel uuius Celsi cxeir,-

propheiaj
,

manifesiuui cst. Qui
esse
jacl.iiiuiidus

cui.)

omnia
escct,

coiiipfrin

periurb.uores

cum

lissifiia

gloiiaUis

re-

cum propheiiss.-c in coe, libus virorum, capliibus etiam dlscooperiis, prs:ler sexus modesiiam, conciouareuiur ; ciim
dooa
icdilicaiionis
uiiiiiaiisqiie
iii

plurcs loquereniur

bus iauien Lcclesiu; laro seopum aiiingit. Esique

D

id

in

cu krc
vix

pt»rp(Muuiii

,

ui

cum
qu.*^!!!

Ecclcslam ferire
hrercllcos

vellei,
clesiui

Jaiiiei»

ad

aiios

Ec-

sua sine omni

rcspeciu
ila

exiorros p«rlineaiH ea, quibus Ecclesi:c cau-

edeieol prophei.e,
deiiiceps

es^enique, ne
Ecclcsiasiira

loijirum

sam

iai)cfacia.:dam credidit,

Kgn^gium vero

illuin

ficereut,

landcir

disciipsis,

Ecclesiai

censoicm, qul ue
iiii

Eicie.-i.iin <pi

dcn> ab b;c-

piiua coerceiidi. Erani e<iuidem h.fc

prophnis
viiio

reiicoruui
distingijt
i'e

inhji sis-:Iuio:tii;i co.iv«^ikUhui poieial

uou

donis

eonun

prophf^iicls,

verleiida,
illis

Qnem enim habueruni

spiriumi

,

suhji-ctus

:

ofc:

l'liEbliVTlLKIS iJOCTOlUiiLS,

oi

DISSERTAHO SECUNDA
i
*i-lJL
.

CYPfilAiM
AUCTOUE OODVVELLO,

IPISTfllU (IUARffl YIGISIMM,
JBYTERiS m PiiESBY
JDOCTOJUBiJS, DUCTOiiE AUi)lii:.TiUM ECCLj lASXiCiS.

ET LiiGAliONiiiUS

§ i. PresvyUii nociores
ritti

Cypmno

muquiores. prima-

hi

Eccksiu digmiuiis,

A

Ubi

lu^

§ i,

ApoMi%

hujusdoni meminli, ut platje zh ofncils sccleepiscopaius ei disconaius disan^uat. Qu.^e

cotevi^

a

sjasiicis

Judceorum Scribis docionbus dctiucli.
cHiciuju in

—§

5.

Eorum
§§ 4,

dono cxlraordinario fandatum.

5, 6*

Nm ornniwn
munus

einni se(junniur, perso/iaruu. .sunl doiia. runi eaque ipsa iia inler ; se gradibus

uun

um^^
ui

di^iincUi.

fui^e preibyierorimy ul vulgo
§ 7« In audienlium

pulanty

iliud docendi, --»

doclore probando preibifteros dociores sola

conm^

luh Cnprianns^ — §
rneni.

proxHiiuu) nianyri graduni docior occupet. nec viduis Jiiodo sit, sti\ ei viiginibus digniiaCe superior. idtn; posiea : t Esi uiiqne fraler, in^uil, ali.iuisd.ictor
scieniiaidoriaius?
*

graiii»

8. Aitdienlcs iideni aui caiechu^

etc.

Menunii TerUiUiano coaevus

§ 9. Voce eiiani caiecliumeni usi sunl,

Au-

dientium twmen unde deductiim.

-^

niariyr S.aurus Aspasii presbyieri docioris ab Oplaio

§ 10. CadecliU"

menorunt in&Uiutio

wysteriis respondebal.

— §11.

episcopodissideniis. {InAcu Perpei.eiFeVc, in Yis.
Saiuri.) Meininit vaiiis iu locis
<i

llennas

lib. j, vis.

Docior audiejuium Cypriano Jiypodiaconus,
t(jejiai

De Paniri

3

i-apldes

quidem
ii

Clmente AUxandrino

,

Origene,

schola

inconnnissuris,

quadraii ei albi, convenienks suniaposioli» etepiscopf, et docilli

Alexandrina caiechistis.^ § 12. Inferionun ordinum
mlnisltif

nunc Cleri communi nomine censeniu)\ nunc

exclndunlur^

apud Cyprianunu

—§

tores, ct niinistri, qui ingressi suni in denieniia Dci et episcopaiuni gesserunt, ei docueruni, et mini^lra.

15. Cypriuni
ejus

B

lcgationes omnsSf aliaique
Kp:slolis.

quarum

nieniio vi

— §14. Lc^aiiones per finidem raro hypoauiconaium 15, Leyationes exccdenies wlaie Cyprlani. —
ciericos^ ei

veruni sancle et n»ode>ie electis Dci qui donnierunl quique adiiuc snni, el seuiper cum iilis convenerunt et in se paceni liabuerunt et s,e iuviceni auJieruni. r
Miruni e.siquod hoc e loco
ruisse epi«copos
iila,
eliciL^i

iUos,

ui

plturinmm^

binos,

Bion(lel(w.s eosdeju

§

alloi

Cypriano onliquioreSy

Clemenlis Alexandrini alqv.e
Ecclesla:

Ircm'U
ni

— §10.

atque dociores; quasi vero verb^ ei euiscopaium gesseruni, ad dociores
releiejida
01

Legatioues

Smymensis,

sint»

nun ipsos puiius
.

(iul

eiiain

priecesserant

Polj^Ciirpiance alque Iqnaiianm mayis,
iiite,

hoHOiifictv,


quam Cypriasceculi

ApGslolici.
cxpresio^.

—§ — i^§

§

17.

LeyalUmes

18.

Pro moribus
Aposioli
solerent
§

juris hfjsphuiis
iiu

pi'xsLTti:n cinn occuiTant ibideiii verba iiIa,eidocuerunl, quai docioribns apiissiniae respondeaiiL f uisie equideni hoc dv.m insu-ucios episcopo5
esi sane verisiniiiiiiiiuni propler pru.»ceptuni Aj.osioli, quo Episcopu/n vuli esse ^t^^r.y.riy.;^
I

ej.iscopos

pei^etjtlnujii^s

ab

ui piuriniuni,

Ecclesiis

recepii

ut

a provinauliifiis suis

prmides procinciarKm.
sa^culi

^O.

Li'tjutii,'HCs iilius

rnaxime honorijicx.
lcaori^s

ierls illuin

§

i.—Ant quahdocam preibyleris doctoyibui>
Oplaium
consiiiuinmss

diligenier probaremns,

inter iectvres iiouiur^iu

C

M iTesbyierori.n.
nuiSi, ut

2; 11 Tiin., n, 24, aique adeo e pj-csiiypr«cipuo ad episcopatus iionorejn essd provccnjin quein eo dono constabat esse {.r;ediluni.
jij,

Tiin.,

eiian» dociofuiu jain

exempla

vidi-

audientium

Obscrvanduai

lioc
1

juuims
piiuinui

pi-oimlc necesse jion sit qui doctor lueiii,
etiai*n

presbylerarujii dociornni, quod non Cypria;

i^^u lorc
;«uctores

lempore uatuiu cnd, sed vero ab Aposiolis
linnus uteniiiiit. {Prwscript. adv. lloir.y

usqfje-adl

episcopuin. Fru.^ira vero nos ad illos relerl Blondellus, qui posi extincluni

m

cjus lempora deduciuiu. Cypriano uiUiqu{?ir TeriJlc.

f^A^i^
u;
1

5.
si

)

<

Quivl
si

docioraiu^ donuin iloruernni. Sed ad Hqcjilniin redeiimus. idein nirsus, iib. «,
A

crgo, iinjuii
virgo,
«i

,

si

episcopus,
si

si

diaconus,

vidm,

^Amm
t

nunc. Doinijie, audivi a quibus
alia poenileiiiia

doclor,

eliam luariyr, lapsns a

regnia

d:u.

.ivi,4uri!njs,

quod

non

e:i, clc/s'

iuciii; idco

li:erescsvcnialem videhunlur obiiuere?)

Lli;. vi, SJjnil. 9.

Quadraginla vero Aposiuli ei doc

,

35
lores sunipriedioailonisrilii Dei.

DODWELLl DISSERTATIO CYPRIANICA
1

06

Poslea

:

c

Et dixii:

A

cunidem

graiia

scienlije

donaium

efese dicii.
yupi^jtj.a.-zv.

Frolia-

Qiioniam hi aposloli et duciores qui prscdicaveruni

vimus enim
auntQ

islius nrodi Spirilus

ad Cy-

nomen

lilii

Dei,

cum

halienies lidem ejus ci potesia-

priaoi iiosiri tenipora
ilia

permansisse»

fc^ateor

oquidem
in ordifiiisse.

lem defuncli essenl praedicaverunt his qui anle obicrunt. > Ilerum : < De oct3'\0 vero monie, in quo plulimi erant fonles iuquiljus adaqu:d>aiur
creaiurae Dei,
qtios misii
lale-;

donornm extraordinarioriim ustmi

nariorum quofjue mu,nerum adminislralione

omne genus
:

sunt qui credideruni aposiolis,
in

munus hoc doctorum non minus fiiisse quam donum ipsam docirinne exlraordinariimi, inde
Sed
vero
c^lligimus qiiod deficieutibus hujusmodi donis, pauJaiim ipsum

Dominus

tolum orbem
et sincere

pra^dicare

et

quidam dociores
et

qui caste
>

praedicaveruur,

quoque munus

in

desueiudinem

abierit#

docuerunl, etc.

Lx quibus

omnibus id etiam

Nuila«inim ejus occurrit in posteriorum siTeculorum

inteiligimus, quaennui iliafueriL doclrinnjnae dociarum nomen habuerunl, munus illud priedi( andi, ut

canonibus mentio. Nec etitim uHibi

cum

ordinariis

episcopi, preshyieri aut diaconi rfficiis
in

conjungilur
aposioioruni,

loquitur

Hermas, lantamque

eliam

fuisse

eorum

N. T. sed

cum

extraordinariis

illis

diguilalem, ui
ganiur.
§

cum

aposiolis, ut

plurimum, conjun-

proplieiarum, rniraculorumque. quae jamdiu defecisse

2.— Frequens

etiam occurrit horiim doclorum
:

in

B

omnes confueniur. Nec suppetunt pairibus quarli s*cuU el deinceps de eorum officio quod scribant ex
sui S3ecuri receptis

Sacris Liiteris menlio

Acior., xxiii,

1,

propheiamm
secundo
ex-

moribus vel evapida vestigia, sed

et docloruin; lCor., xii, primonposiolorj^n,

perinde ac nos, e textu solum veierum<)ue scriplis
conjectantur. Yidcant igilur fraires Independenles

propiieiarum, tertio dociorum
tr.iordinaria xa/>iorpta?a
,

an.te-alia Spirilus
iv,
ji,

v.

28,29; Eph.,

apo-

qua raiione hoc ofncium continuandum censeant,

stoiorum, propheiarum, evangelisiarum, paslorum et

cum lamen dona
§ 4.
leris

ilia,

quibus innixum probavimus,

dociorum.

Insenmlor hfc Evangelist.^E et paslore^;

necipsi defceisse inficieniuf.

dona N. T. propria, neca Pentecosie, quo tempore Spirilus effosus est, deducenda. Evangelisijj enim
co tempore necessariierant quo evangeliumad exteros derivandum eral,

—Ammadvertendura prgeterea, cum de Presbynon fnrssent

docloribus meminit Cyprianus, hi simul innue-

re, fuisse ulique alios e preshyterio qui

quod nescio an anie Cornelii
fieri

dociores.

Ncc enim opus

erat ul presbyteros doctores

hisioriam contigerVt,

certe vix potest ui mortein

ab episcopis itidem doctoribus secerneret, ipse qui
hnec scriljeret episcopus.

Siephani anlecesserit,
sione txcitatara.
crat,

perseculionemque

ea occa-

Nec locum habebanl

aiii

in

Pastonim munus lunc neccssarium
ipsa

eorum probaiione qui

in cleruui

promoveudi essent,

cum

Ecclesiac eleemosyn.^fi erant in pauperes

quam

presbyteri.

Jdem Saiurus, cura Aspasium pres-

distribuendsfi.
1

Esienim ea

disiribuiio T:otpiaiv5«v
Iia fiel

C byterum

dociorem nppellat.

Cum

igitur docendi ilUid

Pel., V, 2, fuxia ea

qme

supra disputavimus.
post
ipsa

mu:ius ex Herma iciem fuisse didicerimus, quod praedicandi,p!anesequitur,Bon omniura fuisse presbyiero-

donorum originalium proximus locus sil doctoribus assignandus. Ex
ul

prophetas.

euim
sui

syna.'

rum, ui

in Ecclesia

concfonarenlur,

nedum

iia fuisse

goga derivatum est ad

Ecclesiam' hujiis

muneris
Rabbin?

officio presbyterali essenliale,

qu?im puiant bodlerni,
prssiiterit, is

exemplum. Siquidem

illi

quoque erant

schismatici ut qui illud

munus non

ne

w.Orr/y)roil, eru^vjtTiTat toO ai<wvocTO-"ro'j, Scrih^e, vof/ixot,

pro p.f^esbytero liabendus sitquidem. Nec vero reeentiorum soeculorum
id errori iribueniium era!»

voao^i^aerxa^oithis enira

omnibus

liiuiis insigniuuiur}.

Wem
17,

qui et 5tS«<rxa).oi simpliciter appeilantur,

Luc,

n, 46.

etiam sub apostolis obfinaisse conslat ex

I Tira., v,

Fuisse eiiam apud ipsos raunus
ficum constate Rom.,
essei SalVatori
11,

admodum

honori-

quamquam perperam
«TxaAta, fflisse laicos.

colliguni Trj^oecTWTaf illos presxoTri&Ja-tv

18, 19, 20, 21.

Ut n^cesse

by.teros, qui aliiessenta

ev "koy^ xai Ji5«-

de eo discipulos suos monere, ne

Cur

ita colligunl, nihil

habenfe

illtjmliiulum ambirent.

Quamtamen,

uriDCnmofiicio,

lexlu, nihii e recepiis illius sjsculi moribus, sn^idii.

ambiiionein
S. Jacob*,

eliaiTi chrislianis

irrepsisse suspicio est^

Setiuituriuquene ipsos quidemappstolosdonum illud
in ordinaudis exegisjje prievium, necinier ;^aptff/z«T«

III, I.

§3.

—Ut autemomuiaEcciesijEmuneraprimisillisD
ad-

ipsa

manuum

impositione collata locum habuisse;

originibtis exlraoj^dlnario Spiritus Sancli .uixilio

sed nec L»eum ipsum, cujus nulu omnia lunc gesta
suni, quique Ecclesi;c in necessariis

ministraia sutiii idem el in hocquoqueiniiuere conligisse certunl esl. (d innuit

non eralprocul-

verbum

£'5wxs EpU.., iv,

dublo defuturus, lale hoc officium instituisse, ut ad
ejus admiuisiraiionem esset hoc donura

11, referendum enim ad io(;um

Ps. lxvui, 19, v. 8,
KvQpwrrotr. Suiit ergo

omnino nesuie raoribus

laudalum

:

eJwxs So^aTa

Toif

cessarium.
§ 5.

eiiam docioresillls 36/zKa:i"iiaccense.ndi. Pfoindeiuter
Spirilus x^^.pifT^ttra
6.

— Cum etiam ex receptisa^iatis
coasueiudines

habemus

SiBaerAffj.iU-j^

Piom., xu.

spas plerumque

muluo

acceperiut

7

;

ixpofnrda-vei^iQuj^rr^, ICor., xiv, 6,

adesmdem,
TCDOf-nra.^

chrisiiaiu; vix puto ullum fuisse exempluai

qoo do-

plane formam qua supra

coojungi vidimus
ibid., oL^ayjiv, v.

ccndi

mnnus cum
iribu

sacerdotio esset necessario con-

atque 5toa(Txa>.ov?. Rursus,

^6. Nec

juncium. Jud;cis diximus scribas fuisse atque rabbinos, e

aliam fuisse doctorum lifricanorum rationem osien-

proculdubio sacerdolali

iilos.

Longe

dunt

illn

quoe

superius
\l)
;

e Teriulliano produxirnus

tamen aberal ul
riiil

toia familia sacerdoialis scribae fue-

{hcesmpt.yC

quibus quem doclorcm appeilal

aut ralbini. Scribarum ordinem ab iEgypiiis for-

57
lassis accoperint Juclx'!.lllisenim

DE PRESBYTERlfi
suierant 'upfjypcMr
alque doclissiini,
sit.

DOCTORIfJlJS.

58

A

l/Kxu; viri sacrorum peritissijni

ut proinde sacerdotes fuissc verisimillimum

Nec
di-

consilTO s»ia omnia a priino usqne (^piscopains exordio, gesla esse commeinorai, "i in rcbus singiilis neminem, ad qncm quidem ea
»'es

communi presbyierorum

tamen propierea sacerdotes omncs
gniias,

\z^oypv.[xiiv.xzlg

;>tliuerel>

a consilio suo

excluseril,

omnesque

erant, quin paueo^-um poiius fuisse videiur hsec

ctiau^

cumres omniiim

iateressel, admiserit.
dt?;

W qui-

dotalis

cum lamen lertia populi il^gyptii pars sacertnerit. IJemdc Alheniensium eiiam geniium'ispo7paav.aT£0cr« et 'le/jop^yjuoc-e statuensi

dem exigebiil aposiolica ilia modo meminimus) ut quo dono
immisceret ad donum suum
quitur etiam idem esse
iliud

donis regula (cujus

quisqne fuibsci pra-

que aliarum

ditns, ejus exercitio nnice incurnberet,
nihil

nec se

aliis

oum,

ui sine exemiilo fuisse necesse sit,

hnec

duo
slbi

aiirnentibus

Se-

munera,
pauca,

lain inier se divei^sa, censuissenl

lamen

dunum quo
docendi,

audientes atque

jnvicem fuissc conjungenda. Eraut tamen
si

admodum

quo

(ideles essent

quia in audie.a-

qua

sint uninino, quGC a Christianisinducta

tium doctore constituendo presbyleros docloresconsuluit.

suni, sine

exemplo.
iMsliiuto,

§ 6.

— Cum itaque probavimus, ncque ex
eliani

§

8.— Eraniequldem

alii

audientesin poenitentium

neque

de facio,
;

presbyteros

omnes

fuisse
iilo

censu, qui ubi Scripturas atque Mccv.cdivM audiissenl,

docendi douo pr;editos

jdane sequitur, qui dono

B

^ synaxibus crant excludendi. Et quidem

illi

Cypriano

caruissent, iia noii fuisse ;iddocendum obslrictos, ut

nostro coaevi,
nonicae

si

Gregorii Thaumaiurgi episiolaj casit.

munere lemperare debueriut. Id enim horiaiur Apo&iolus, ui, quo dono quispiam fuissei instructns, ei unice incumberei, Rom., xii,
potius ab eo docenUi
6, 7,8, elc.
:

credendum
vesiigium.

Sed horum nultum

in Eccle-

sia afiicana extat,
se^ate,

quod quidem sciam, ea praesenim

Nec

alios doctores

babebant quam

«

Sa|)ere queniqu;»m ad sobrieiatcm, et

fidePes.

Erani enim oranium fideiiumcommunesiilae,

unicuique &icut Deus divisit
cerio

quodam

consilio iia

mensuram fidei, v. 5; dislribuisse Deum, ut nemo
autem ut
alterius de-

quibus hi intererant, audiliones. Neque vero ex usu
Ecclesi;e africanae
alii

audienles erant

quam

caie-

dona omni:i

ipse habeat, alter

chumeni. Jarn supra vidiinusqui caiechumeni essent
ciero romano, Ep.
iii,

fectus suppleat, sinique ita sibiinvicem oinnes

mutuo

eosdemaudieniesesseCypriano,

necessarii, ut nonsitscHisMA in corpore (ICor., xij,

Ep. xni. Conslaique eiiani e TerluDiano, quo
nielior est Cypriani hiterpres.
intinctis

nemo

18, 24, 25).
caruissent,

j>

Si itnque

omnes

qui

dono quopiam
debuerinfc,

Apud

illum audientes

illud

ne

quidem exercere

opponuniur, quo sensu tingui apud

eumdem
6,

sequilur

iiios

quibu& negatum esset docendi donum,
oport^jisse.
si

idem valet quud bapiizari (De PxnU,fC,

7),

ne docere qaidem

Agnoscimus

interiin
praedili

Eosdem

auditores appellat,

quorum

et tyrocinia

me-

ex Apostoli mente,
plici illo,

qus sini uiroque

dono

G

morat, ne quis dubiiet alios esse
nos.

quam calechuma-

cl TTjooo-Tactar et §£^a(Tx«>ta?,

iUos esse merito, du-

quem

dicit, lionore

dignos.

Neque

baec

a

§9.

— Et quidem
aetate',

ipsum hoc audientium nomei»

nobis eo animo disputata sunt ut ignavise patrociueinur,
si

frequenilssiinum fuisse videiur. Nec lamen desanl, ea

quis nou

sli allis

Ecclesia) neoeBsariis inune-

qjjoque

exempia quibus iidem catechumen'
nornine

ribus obstrictus.

Nec

id voluisse

Apostolum

existi-

audiuni, et quidein apud latinos eiiam scriptores. Jani

mamus,

autEcciesisfliprimLV.^am. Poiius
si qiia

gaudendum

diximus hoc caiechuoienorum

usum

esse

exisiimarem aique ginuuianduin,
Iiaberei prcsi>yleros
ila salisfacere
({ui

Ecclesia taies

clerum romanum. Usus etiam est el ipse Cyprianus
Tesiim.
lib.

omnes \\\m doccndi muneri
ipsum indecore
negligerent.

m.

cap. 98; et Tertulitanus, de Coron.
c. 41. (^uod

posseni, ui nec illud
,

Mil. c. 2; ei Praescr.

quarto landeni S.

cxequerenlur

nec

alia

Quod

lainen

Augusiini sseculo et deinceps solum obtinuit.

Quod

schisuiaiis prielextuin faciani adversarii, siqui
lioc desliinii

dono
quo

veroad nomcin audientium

altinet,

e sacro codice
locis

in sacros ordincs

adnilKantur, ahisve

omnino ductum puto, ex

iiiis

nimirum

quibus
reddi-

Ecclesiae curis pariier neccssariis distineantur,

fides ipsa loiies «xoy? diciiur,

quam audltum
ita, fides

minus huic possint curaj uniceinvigiiare; quod sliam
rdiqua neghgant, preces publicas quoiidianas,
talionevn tidelium,
insliiuii;inein

deruni antiqui etiam interpretes.

ex auditu.
Audiius
I Thess.,

visi-

B audllus
ii,

aiuem per verbum, Rom.,

x, 17;

catechumenorum,

fidei, Gal., ni, 2,

5; Verbum auditus Dei,

sacriimentorum cdebrationern, inoribundorum viatiea,

13.

Ex

veteri auieni
Liii,

Instrumento deduxit

Apo«
Ila

qnod unius
sibi

iHijus

muneris prsstextu, ne lempus
relinquanl reliquis muneribus
ila

slolus, Isa.,

i

:

Quis credidit audiiui nostro?

quidem

vactium

enim locum

illum iegerunt Teriuliiani

quoque CyIsaiae

expediendis: ea^sane

non sunt apostolica,

iia

non

prianique interpreies.

Ad

ilium

autem

locuni
x,

primajvcc chrislianiiaii conformia, ut ne
sint

probanda

nos disertissimis verbis
16. Nihil

retuiit Aposiolus,

Rom.,

quidcm.
1.

huc faciunt vulgaria geniilium non

ccy.poccu.ar&:,.

^

— Yidemns porro

in

boc audienlium dociore

qu9e ludicra pleruuique essenl.
tasse phiiosophorum
ilia q'i;e

Faciunt lamen forallis

probando non alios a Cypriano presbyieros quani doctores ess<e consuUos.

crederenlur

Idemque ab eo

in aiiis

quoque

qnani iniiiandis, ad formam mysieriorura.
§ IO.-'-IHam

causis observalum esse esi

saneadinodum verisimile,

certemysteriorum formani repraesenratio.

ui qua in re quisque eminuisset, in ea iilum duxerit
esse consuiendum. Proinde ita intelligendus esi

labal tota

catechumenorura erudiendorum
suscipiebant initiandi

Vi-

oum

vendi

novam formam

{Meun.^

;

59
Eleudn,,
c.

DODWELU
\1).

DiSSEUTATIO CYPJUaNICA

Aj

Etquldem

ia ea-loius est qiKxl

Alexaudriiius, in aniiqiiissimo ejus,
ijodie,

Clcmens A mus vos anie eonsulere, eic. > Ergo ei ciericiis erat Aurelius et ordinatns. < Merebatur, inquit, taiis cldhnbemus
ricaj ordinalionis inferiores

onere catedieiico, Pi-dagogo videlicet. Eraut

gradus.

*

Erai igitur e

eiiaai in

Peiromate

libri riiuales iiiiliandis
ii>.
,

legendi

pj i-

hic
<

quidam gradus dericse

ordinationis.
,

Rursos

r

inuio, deinde describendi {Id.y
Jj.ipiismi

c.

10). Ei

quidem de

Hunc

igiiur, fraires diieciissimi

a

me

ei a collegis

rilibus, de auvriHst et «7:&T«?st, conversione

qui prxscnlcs aderani, ordinalum sciaiis;

quod vo

ad orieniem occidenteraque, etc,

agiL in Caiecliesibus

scio et iibenier amplecii, et oplare lales in Ecrlesi

5uis Cyrillus Hierosolyniiianus aliique.

noslra plurimos ordinari.

»

De Celerino

iia

Ep. xxxia

gil, — Observandum denique

ad ofiicium hypo-

dignum

esse dicii:

<

tU qui sublimiier Chrisiui.
niiiiisiec

diaconaius speciasse iilum audienlium docioiaium.

conitissus essel,

clcrum postmodum Chrisii
>

idem Opiato dociorAius audientium,

qu>id

ieciio

his ecclesiaslicis adornaret.

Rursus eumdem

Cele-

Saluro ad gradum lecioris promovendo, fuluri

nempe
y.ux.'

rinum frairem,
gaiione,

inquit,

noslrum, virtutibusparileret

onirjj prjevium experimenlum^In Aiexandrlno
ft/jtQi^^^ sive

inoribus gioriosum, deronoslro non

humana

suitra>

h^un Xoywv,

5t3ao'xa).£c6^

idem munus

sed divina

dignaiione conjunctuai.
in

idem

presbyieris forlasse nonnunquam assignannii. Pan-

tamen
]5

iiac ipsu,

quam

manibus habern us. episloU

txnuin

vuJg') exislimani fuisse

presbyierum, quainvis

leclorem Op'alum clero dumtaxat proxiinum ess:
dicii,

nescio saue veterumiie
{Eusefj.y
Hist.

quispiam

eum

ila

appcllei

intcrqueeos nuraerat qui ad clerum parab.inlu;

Eecl., v, 10; vi, 3, C).

CleaieMtem
vocai

Et

io episiolis ejus vel cleri

nomine, vel ad

clerun<.

cjus

In

eo luunere successorem,

preabyterum

daiis, nus(juara occurrit

aiiorum rnenlio pr^lerquan
Quis non
vidc
stric

Alex.u dcr Hierosolymilanus Epi.scopus {Eus.'b., Hisi.

preslivitroium atque diaconorum.

ec

,

VI, 11).

Sed quondo scripia

esl

ab Alexandro
ejus

quam
lius,

cleri

nomine nunc laxius

uiatur,

nunc

ea eplsioia. jam successisse videlur in

locuin

pro moresrjticuli, utqui uno sensu clerici ap^uil
si

Origene^, ui prolntle nou constel fuerime presbyier
Ciuo

Inntur, sini,.adalios

c Miferantur, laicisaccensendi.'
Ecciesiai canonibus observare

munere
liiud

iilo

ipse fuugereiur.

Non lamen presbyanne.vunt con>iat,
Origcijes,

Idem ue recemioribus
poierainus.

tcralui id fuisse

munus necessario

Sed nos de Cypriani temporibus, aut
iuiprLeseniiaruin agere consli-

quod ad

evecLus Aierli a Deuietrio

etiam anllquiorii^us,
iuimiis.

oclavum decimum

duniaxat xiaiis

ammm

agens,
illis,

quo tempore non consiai
quos pro sacrls
iiaiient,

vel inferioribus
oraIi)iini.>

quidem

§ 13.
saecuii

— Est
iu>ii

eiiuin obsarvaiiune

dignus mos

illius
di-

fuisse
iter

iiiiliaiuni.

in iegaiiunibus

eccle/iasiicis.

Erant enim

Presbyieraion» certum est, noo ante

Acliaicum

gniiatis,

eorum

u quibus, tum ad qiios, mili^-

sub Aiexaiidro Severo, ab eo fuisse suscepium, Id-

C

reiiiur, observaniis.simi.

Pri

i

a

Cypriani legaiio ad
est

que eo foriassc consillo iiiStUuium

esf.,

quod

fideles

Romanos per Clemeniium bypodiaconum missa
cujus
hsec

cumjam

in

sinum Ecclesla^ suscepti
essel sacerdos.

fuissent, proinde

doctorem, habere debueriui,
a^stimaiione

qui vel in Ecclesiie

menlionem habemus Ep. iii, iv, xv. Secunda est ad clerum romaniun per Saiuruin lectorem
h.^^c

Ad

sacerdole.s

enim
qm-que
ipsa

Opialumque hypodiacunum. Memiiiii
\xix, xxxii. Tertia, ad
,

ipsa Ep. el

pertinuisse illam scienii.ne grailam, qiia donandufn

eumdem clerum perForuma-

Teriullianus dixit esse dociorem, e veieris
legls prjbscripiio consiai., Mal.,
scienti.ie
ii,

7. llla eniin

voce usus esl in eo loco, non niodo veius in-

tum hypodiacuiiuin £p. xxx. Qoarla N>>valiatii ad Cyprianum de ordinaiiojie sua per Maxiinum presbyierum, et Augendum diacor.uin, MacbLcum eiiam
quemdan^ atque Longiiium, qui cujus ordinis
fueririL,

lerpres hodiernus, sed ipse quo(|ue Cyprwinus. Cute-

chumenis vero erudiendis, qui exira Ecclesiam
essent, satis erai vel
iaicus,

slii

non

coi\stui,

Ep.

XLi.

Quinia Cypriahi

cum syuodo
xlv»
Se.\li*

quem tamen,

honi.-ris

adexptorandain Cm^neiiiordiiiationem per Caldoiiium
Forluiiaiiimque episcopos, Ep. xli,
xi.ii,

causa, clero proxlmuin

eligehant.

Pneseriim cum,

ex iisquac

deeorum

sentenliu superiusdisputuvinius.
ila

Cypriaui pilvuiim ad Coiiieiium per Primitivum pres-

consiet vel vulgus chrlsiianorum

exiranels qui-

byierum, Ep. xli, Sepiima Ejusdem ad
et

eumdem

liusvis sanciliuie prceceliuis^c, ut es^ent inerito, si
iilos

ad }) per .Meiilum hypodiaconum,

Mcepitorum acolyEp. xlviu.

CiMiferrentwr, pro sacerdotibus h.ibendi.

thum, Ep.

XLii,

"1.1», XLiv.

Oclava Cornelii ad Cy,

§ 12.

— Observaiidum insuper, cx eodem hoc C\lilitio

prianum per .Augt-ndum confessorem

priuui ioco, leciores eiiani aique iiypodiaconos generali

Quem tamen
liquet.

Illo

locum

in

Ecclesia obtinuerit no.

clericorum

ccnseri. Id sane innuit,

cum
ei^se

Noua

Anloiiiaiii
lii

ad Cyprianum per Quintun:.

per elericos ad roiuanuiu clerum scrii)eiiduni
dicit,

presbytcrum, Ep

Decima

-Coroelii.

ad Cypri»-*

eaqueipsa de causn, leclorem fuisse Saturum,
Siniiti

num
caii.

per Saiurum acolythuin, Ep.

lv.

Undcclma Cy
ad (iypriai.um

hypodiaconum vcio Opiaium a seconsiiiutum.
eilnm ad leciores aiiinci, qui tamen

priani ad <i<irnciiaiii pcr l^eiicianiim acolyiiium. Ep.

excinplo Felicianiis acolylliuscleilcus diciturtp.
Qui)(i

%.

Dooiiecim.»

i*6ii)pi»nii

episcupi

infcrior

cum

.synodo per

cral hypodiacoiiulu gradus,
epi. lolis
/ali:, V
:

conuat idem ex ejusih^m
ad honoreui lcclo-

ejus digiuuii inemoralur

Paconlum iraiiem, Ep. LXii; scdncc Terlia deoimu Ei.^le<iarum

dc Aurelio

et Ccleri»>o

Asiuricensis et jifi»erliensis per epi5;copos suos Fcli
i:cm et Subi.iufu, Ej»isi
'l>'0

se piovociis.Dc Aurelu. itaseribii, Ep.x.tvni;
.ij-Cjcimrirsiiuii
<>le-

ixvm.

in

ea causa quu dc

I"

>idiiiai'Ouib;iS cleriois

tucnt» •.'pisccpaiu

iui5C-:'p'rt;'.-

SobuJiuii enmi

Y

,

eranl

l.i

I

k :os

.v;;i;"ialis
:

el Uasaidis Lihdlniico-

\

obierim, faci.nn

id

non

esi nisi rarissime, Ciiur,is(j»:o
casis.i

runi. Qjjurl;» deciitf^i

lu-inli Kpiscopi
iJOt

Mamilauiu? ad
lorie presbyie-

alioqui 8raYih;.simis. In legaiiojic lerlia decJuia,

Cypriauuni prjni;uen»

I*acianuu»
:

nianiresia

e.si.

lu quinia etiaiu lacilis.
discej>iai. duu.

Eraicnim
atu.u-*

'n-

runi, Ep. .\is. Quiiiia ilecinia
ul videiii'-^
ijuni

Cypriaui, sed tuiius,
,

lCT episcopos

Corneliuin

Nov.i-

^^.xijsi:e

arncnnae noniine

ad Firujilia-

tiauniu. Erat cliam de lillciis fonuaiis

in

posieiuni

Cappadf

c«,e «irifnariuu),

ut videtur, epi^copiun,
:

dandis cavcuduin, quarnni oiiine cunuucic.iuu inter
alios
liou
e.-at

per Ilogaiianumd!3CirVmni. Ep. lxxv. Sex(a deciina

quam
ini.ss;e

<'piSv'opos.

Quid

.jtiod syn-idi

Tandeni eadeuiaue

^diinja

Cyprlini

ijisius

in

cxilio

afncana) eiiam
cia;

suui, el

.'.d

.syuo;!!..,),

piovin-

]am
que
liuni

conslituii

;.

!

coiiegas iiidein episcopos eosdcui-

iu nieiallis

versanies, per ViciuriiMa Herenuia-

nimirmn episcopos, ad qu» s spoci vomani ordiuaiio. Synodi cnim nouimr,
lium usu ad
gia
ciirisliaiios

d>at *j|ii?copi
uii
j-.!i
;.

^^euti-

hypodiacojiuni,

Lutannm, Maxiuuun
ilia

cl

Anian-

emannvii,

sac;.

imi

roi;ciu

lluin actdyiUos,

Ep. uixvuj, lxxix, lxxx.
Cypriaui verba
>
:

quaque
,

&ive

iVaiernilalcs appeUaniur, svc'
cii
,

§ 14.

Noiaiub auiem

t JEl

quoqui-

conveniibus

sive eiiain siuguli. Nec dosuni
iiujus

-m
id

niain

oporiuu uie per tlericos scribere,
pro saicuii
ali.^

eic.

Ex

apud Ecciesiam

siguilicaliunis^excmpi:»

si

l)us couGiat,

iiiius

n^ore, legaiiones eccle-

iiipraesenliarum agerem.

siaslicas

imm.

quam

ciericis fuisse

credendas.

B

Jd factum
uliro

i^oiiu.---^

jiropierea

quo major

lides nuuliis
lulit

ciiroque

reic*-.?t,dis

accedereL fd
ni cleri

cerie

CvEraui eiiari noimulla) Cypiiauo a;iliquiores legaiones ad eamdem formniu expressx-. L;^gatus -oh
priani,

§ 15. Iia quiilem se res habuit iegalovia aMaie

aigerrime Cyprianus

cum Ep.

romani sus-

Alexaudro llierosolymitano
eccL^ VI,

aniistiie

{Euseb., iihn.

jjcctain iiaberei, laborare ita episiobc cleric* fidem,

H)

missus

esi Ecciesi.-e Antiocheiiaf

lorms

ne mendacio fonassc aiiquo et Iraudecorrupiaesset.
Scio eqijidem epistolam clericam lani vocari posse
iliam quui a
clero

Syri3e priiuariai (cui el Jud.ra atiribula est) Clemerts

Ale^jandrinus presbyter, scd solus. Plane ad

excm

romano

scripia

essei {Ep. iv)

pium
lyrum

legaiionis quarune decima!.

Legaius eml niar-

quam
rici>,

qua; ClemeiUio bypodiacono, ipsi

quoque

cle-

iugduncnsium viennensiumque ad Eleulheponiilicem presbyter
Irenaeus

iegaio >radita.

Sed vero

uunlii
,

Imc

in loco (ides

rum romanum
enim
esl

(nec
faciat

soliusy
esl.

uvnULj
cioric!

illa

scribentium
iiii

in duiiium vocaia

quod episcopum iilum luuc lcmporis
liisi.

Ergo

erani

quoqiie legaii de
ei si

quorum
qui
alii
il-

Blondelhis) ipscitideni.soIus {Euseb.,

cccL, v, 4)*

dignitale aiiter

non consial. Et acolythi,
irtiiuslri,

Aliarum leguiionum, ut puLo, nou

Iialicr.ius

exempla

inferiorum ordinum
Jos

legaiiones obleriut,

usquead ien;pora Polycarpiaiquelgiiatu^

Vid. VuUs.^

quoque

inier clericos, Itoc ipso eliam
eJiL

argumento.

NoU

in

locum Emebii).

lila) itaqiie

ut sc habuerinl,

numeraios fuisse necesse

Noieiur etiam plurii'uis.se

Q

age despiciamus.
§
16. Et quidem episiola Ecclesi;e smyrueusis ad
..ciipta est {)er

mas

legationes duobus ir^nis
iransnisrinas.
Q>ir.*

comnus.sas
iNovaliaiius

praeserlim
c.aaluor

enim

Phiiomeiieuses de mariyrio Poiyc;irpi,

uh*^'^^ id bencvoieuiiaj caplaudtc gratia
pr.^t •oile est.

.Marcumquemdamfratrem, ad formam legatioulsduodecunse •juem lalinus vetus iuterpresMartiauuiu appelIai,de cujus iu Ecciesia loco nibil constat. Par
(Iresceniis locosilentium,
e.^^i

-wium esse

Mem
,

fortasse de legaiione
ilh^s legaius

aO
)ti
iii

•.iiariynas

sui.iendmu

quatuor

vei

de

martyrtun honorem esse niissos, vel <{Uod variis
locis
iiiariyres

quo nuntio usus estiu

iila,

coasiiiuii esseni,

vei

quo plures

quam
§ i2).

ad Philippenses dedii, Episiola ipse P«;iyc:H,

adesseni

Jldei lesies in

Ecciesiae eieemosynis dislritlla

pus. Epislolae Ignalii (Ep. aU Sipyrn.

§ 12;

(id

Epitei.

bueiidis. Eraut eiiim, in

ctiam a^ai^, alioqui au-

ad Smyinscos, Epliesios, PhilaUeiphien^cs,
,

rea, iijai^ iidei exeiupla in re pecuuiaria. Talis fuerat,
in ipsa niVarii Ecclesia afriCina

Burrho diacono

sed qui

commuul Smyni^eorum
,

presbyter Novaius,
Talis de^

Epiiesiorumque nomine ad iiium niissus fuciat
ditsc videntur. Heliqu^cui tradita3 sint
.

ira-

£p. xux. Vaiis Feiicissimus, Ep. xxxviu.

non consiat;
v.orii»'-

wque

(quis credevet

t)

Nicoslratus ipse diaconus et

sed Burrho etiam iraditaSj ost sane
miie. Noianda euim
Ignaiii

admodwm

x^onfessor,

£p. xlviu, xlix. Id etiam animadversione diguum, pra^cipuutn plerumque legatorum itjpodiacoiiu -^ fuis^e,

verbain Ep. ad Smyr-

D

naeos, ov «ifgo-TsD.aTe

ftsr* Iftov.

Non
esi

igiiurad Ignatium

ncc
,

eum gradum
.-

excessisse. Ita fuit

dumiaxai, sed cum co missus
fl(i£p/?^r,^2^,

Burrhus {Vid. Ep.

in legatione, priui.

cuuda, lertia, septima, sexta

deciina.

Quod

si

aiiquando superior

quispiam
miicus

sit

iTiis^at, -d

tunc plerumque coniigit
iia

cum

m.it-

cnmes iiiuerisruturu.s, iiu^itU.s^uc iegalionibus obeundis. Quo nomine etiam Ephesios illos alios (t>. ad Rom., § !0), Crocum, Ouesimum.
Eujilum atque Frontoiiem
,

lereiup

,

ut numeri defectum
lia in

persouie digniiate

missos puto

,

atu.ue ;t.dco

compensareut.
'Jijiit<;i

Maiione, noua, quanadeclma,
aliter

nou
nos.

aiios

(jncima.

Quod

singuiormu uomsna, etiam

quam ilios pertulisse epistolam ad iiomaEodem munere lunciusesiPluIo eliamdia<;omiS,
Seu nec Diacoui
soli,

Jnfano-iis ordiuis, lial)eamus,

uon

osi

tameu cerium
obiinuit,

Cilix {Ep. ad Pluiadelp., § il).

singuios dumiaxat iuisse missos.
In

idem

nou

Itgalionibus

modo

trausmarinis,
csscijS.

sed

ci

in iilis

obiealii etiam diacoiiis superiores iegaliones lanie!) runt lempore Iguatii. Ilouorabani Sinoiuni (inquiunl

4uonue qu;e proviucialium
provinciaruin

Episcopnrum ad
erut
ipi?i

auciores mariyri Ignatii mariyri co;evi)

^? episccpos,

primatem,

ipiaiis

iegaiio

illa

presbyieros et diaconos, Asiaj civiiaiis et Eccu'-iui
{Edii.
Vsser,.
/7.

quarta decima,

Quod vero

episcopi

iegaiiouem

5).

Qui certe ipse legalion!-

Patrol.

2

45
sreculuiT!

DODWELLI DISSSERTATIO CYPRL\NICA
onujina Ignatianum sapii, non aliquod reMngnesiis tesiis ipse esX amplis-

44
omnino consenlaneum ut
superioruni ordinum ad-

A

sc haberent,

erat «tique

centiiis. U\ faeiurji n

non

?.lios

legationibus

quam

simns ignatins {Ep. ad Magnes.f § 2), non Damam modo eorum episcopum , sed et presbyteros Bassinn
et

hiberent,
riorura

nondum

in Ecelesiiim introductis illis infe-

ordinura miuistris qaibus usa

est Ecclesia

Apolionium,

ei

dincorium Soiionem secura fuisse
ille

seiasque Gypnan!.

Smvrnx. Rogai

sanpius Ecclesias, ul

legnfum

aliquem milterent coiillrmandLe sedi sua& anlrochcnoc
episcopo deslitulae. Hunc
lat (Ep.
ille

nunc 6£o5o6aov appelQzorrpsa^vjzr^v

h^c Ignaiiana cetaiis eiiam nposlollcoe receniissrma TestTgla. Hlorum opera praecipua in disseminandfs poiius, quam regendis Eccle§ 17. Plane referebant
siis

ad Polyeayp., §
i?

7),

nunc

{Ep.

coilocaia est. Proinde

consentaueum eiat

ut le-

dd Smyrn.y

H),

cujus meminil eiiam in Ep. ad
illae

gatiquamhonorinceniisslmi deli^erentur, prceserlim,

Phiilppenses Poiycyrpus. Quos vero
stinarint,
tius in

legaios de-

cum

id ipsura

Evangelif propagandl munus, eorum

ostendii idera sanclissimus rnarryr
:

Igna-

fuisset prjecipue qdi in primaria essent Ecclesiae di-

Ep. ad Phihidelphienses
gny.-lcc)
g;Tf5"/.67ro'jc,

At sY/i^rcf. (inquit)
y.v.l

gnifate constituii,
gellstair, elc.

quares erant

ipsi aposioli,

evan,

e>.yj:rt(jiv.i

at 5i rrpztT^vricovc

Rabebant

igitur EccIesi.T, praeler illos

oiKxovov,- (£p. ad Philadelpfi.y § 40). Dubitalque in M quam diximus ad Philippenscs Episiola ipse Poly-

primarii nominis,Chrlsii apostolos, ipsse quoque suos

B

q«os iiidem appelbbant apostolos, propierea, ut

\l-

carpus, jpsene legaiionem obiret, an alium potius miiteret legatum. Ita non eral a loeo etiam episcopflli

detur, quod nunti! vulgo/nidereninr, ut repraesenlareni, a quibus iniiterentur, Eccfesias. Id enira ipsuni

aiienum

nt ipsi

legationum raunere fungerenlur.

innuere videlur. ea

retate.

ipsum apostclafus nomen,
lir.O.v^ccwv (II

Ex quo eiiam
culf»,

obiier constiil
ita

quam non
ut

fuerit,

eo

S3e-

Hi apostoR appellnntur aroc-To/ot
VIII,

Cor.f

episcopi ofiiciuiu

iixum,

putavit Salraa*

23.)

Iia

Epaphrodilus Phiiippensiura erat aposir,

nomen a peregriiiantium in gniecis civiiaiiims officio desumptum eral. Et ehorepiscopos r;o>oo£-J7'/r appellant Canones, quorum
sius. Ipsiini poiius episcopi

lolus [Phil.,

2S.) Qune

aulem beneficia

illis

collata
£/x).7/-

snnt, ea
ci/~yj

non

in illos solos sed

sU Trooc-wTrovTwv

redundare credebantur, propierea quod eccle-

idem rnrc,of<icium atque
Est autem rscb^oj- eadem
peregiinationea
tis

in
iila

urbibus

episcopormfu.

sins ilfas.,^ut dixi, repr.TSsentarent.

vox qua aposioiorum

quanium aberrarit ab
tolorum explicatione

apostoli raenle in

io

antiquioribus Ecelesise monuraen-

Ex quoimelligimus horum aposWalo Alessalinus cum secun,

denoiari observavil ipse Saimasius. Nihil ifaque

darios hosce aposloios a pfimariis missos existiraat

vetat eosdem. et anosiolos fuisse cl episcopos» €l pe-

?A ecclesias, non vice versa ab ecclesiis ad apostolos.
li si fuisset

regrinari poiuisseet certis tamen Ecclesiis pr«esse.

verum, ad

ttoo^cottov
,

ex.xkcwv atiinere

Prceseriim cum non

sit

de aliorurn aposiolorum pe-

C

^^^ poluit.
potius
(fuoil

illorura ilie cuiius

sed vero ad

eorum
qua

rcgrinaiionihus e S. Pauli exemplo siatuendum. Reliqui

a quibus missi' fuissent

aposiolorum. Quid
interpretatio

certe inira certas sese
illius sseculi

m

plurimum provincias

durior

illa

omnis vidcalur

coniinebant, snb
luinc es.seni

frnem,

cum Jam

consti-

v.r.hr7toim

h./lrifriCi-j

diccndi erant qui ad ecclesias

ecciesia?,

et

in ecclesiis episcopi.

Non

plam3nda.<? missi essent potius

quam

illi

qui ab ipsis

jonge ab Hierosoiymis percg.rinaius videtur S. Jacobus,
illis.
si

missl fuissent ecclesiis. Dei certe Christique appellaiUur apostoli

vcrls raonumentis

credimus, etia^n Actorum

non qui ad

Deum
illa

Chrisiurnve, sed

Nec longe nb

fliernpoii Philippuni, Jiec

ab Asia

qui ab lisdenj miitunfur, ut nova prorsus exemploqiie

proconsulari Jo;»n;:enj 'liscessibse innuunt Polycrafes
ei Cieniens Alexar.drinus. In his linriiibus nihil vei.it

emni

cfcsiiiula

sii

coniraria

locutio.

Ab hac

potius

miilcntis per3ono& reprcesentaiioneprimario-

in Ecf^^esiss prhnftivie disciplina quin alit
re£.'rin-U'i

quoque pe-

rum quoque
Principum

videtur apostoloi

jm
,

origo

deducenda.

possint episcopi. Quid
,

quod etiam S.Paulus

saiellites dicuutur

quorum

id ofllcium est in

(I

Cor.,

sv

10)

cum

se reiiquos aposielos jn

bbore
nou
ufjins

ur prirscipibus

eonmi

aiisiiit

sen:p^rq!'.3

eoiuta

supe.;.3sc conlc.iiiu, id
esiic

ctrie manirLble innuit,

cofisjtectu obversen?-if, Iiide viiUus

principum

iriiucri,

reliquorum aposiolorum iabores e smo

aique nb eorum vuliibus procedere dicumur. Quos

CTcmplo

rcsiinirmdos- Sitiguios ab illo superaios esse

B

vuHus

appelifint imerpreies i«iini

,

eos

Q^S

pro suo
iij"

aperiius est

quam

ut dc eo dubitari possii. ut

Ita

ciiam

idiomalr- Irebrcw.

Eam

vocein

rrooa-^oTrov

reddunt

ojiis Tcrb.i if»tell'gi ;[>ossniit

omnes omnium

l9bores,

terpretcs ^raeci. P.ro co principum raore Dei quoque
priesentia n.;»jesiaiiea viilius lacieique meiaphoris in

cilam collcctos
Id
si

,

longo post se inlervalfo reiinuerii.
,

vt'r:im

sii

reliqunrum

apostolonmi labores

ScripLura obumhfatur. Panis proposltionis panis

fa-

iequare poierant episcopi. ^Equavit fortasse Polycar-

cierum appellatur, eorura

nempe proprius

qui prin-

pus,

cum

e Sir.yrna sua

nomarn sub Anicefo conten-

cipum commensales

llerent.

Angelus prssemiae in

derel, inde fortassis in Cnllinn\ Lugiiuneusiun^ illam

proplieta itlem est qui Dei faciem Fnlueri dicitur in

Vicnnensiiimquc christianoriim coloulam dednciurus.
Nulhi ccrte priniX'Vfe
Ecclesire

Evangelio. Lt aulem pro iuintiorum digniiaie de priucipura erat conlumeiia judicandum, eo graviori

indubia

monnmenta

quo

suadeui hujus unins labcres reliquornm np.jstolerum
b.borlhus fuisrc
episcopalis
illuni
olficii

nuniius

fisisset
si

honcratior;

ita

is

honorls gradus

iijferioi?s

Lon^e lamen abcsl nt
nominc
Qulc

summuserai,

quis csset in principum coiispeclu
igilur c principis vullu egressus

fiues exoesserit, vcl ut co

frequenlissimLS. Qui
diceretur, illam
si

vclerum quispiam reprehenderil

cum

ila

quis mlnus iionorliice iraciassct^

,

4S
perinde erat ac
si

DE PRESBYTERIS DOCTORIBUS.
prlncipem ipsum coram ageiUem

^10-

A

rciUur/Eoo?2,elc/sy.>8?«]tiisvov?av§paf s^aOTwvrri.y.^^ac.
etc. v.

prsesentemqneconiempsisset.Cum ilaquecommuncm
sibiatfiueaposlolis

(Ac^, xv, 22), quod et re ipsa
Juduji,

pra^siliiirunt.

lionoremforeconlemptumqucDo-

25. Nec ali[er

a quibus
llli

ad clirisiiauos

profitelur, id nempe innuit in eorum nunliorum numero habendos qui essent utzq TrooawTrou.

minus

emanasse videlur exemplum'.
tou? delegnrunt in

eiian> avoo«f --/.W-

omnem
[Dialog.

lerram, /svovre?

«toeaw
in ioco

Idem ergo de

hls ecclesiarum aposlolis

slaiuendum

a^cov x/>io"rtc(vwv Trtyyjvsvat, tesie, non
S. Jusiino Martyre
e, ooo, c).

uno

abecclesiarum quasi vullibus fuisse,cuminulrosque,

cum

Tryplion., v. "ioi

lam ecclesias nimirum ipsas
siis

,

quam missos ab
eamdemque

eccle-

aposLolos, conimunesredundarent honoresatque

§ 18.

Neque vero mirandum aposioUs

haec pr;je-

conlumelise, quasi

unam
Quod
si

utrique

perso-

sliiisse ecclesias,

cum

eiiam plebeiis chrisiianis ea-

uam
dit

sustinerent.
,

verumesset, quod conlen-

dem

pra^siilerinl,

siquando inrobusrem chrislior.am

Sahnasius

secui»darios hosce ecclesiarum apo-

siolos

non

alia

de causa luisseecclesiarum
:

quam

quia

publicam altineatibus occupareniur. Erat nimirijni non minima communionis pars in hospiiii jure posila

ad ecclesias planiandas milierenlur

non esset sane
ad hoc

cur possent a primariis etiam apo^iolis hoc solo no-

quo speclant.eiiam veterumquamplurimailiiiericcommendatiilaj, quarum ad imUationcm litterajeiiam c.cT^ clesiasiicae

mine

distingui. Ipsi

enlm

illiChristi apostoii

quoque idem planlandarum ecciesiarum munus missi
isunl a Cliristo

alque deslinall {Eph.,
ipsi

iv,

il, 12,fr>13).

formataj suscepl;« conceptx-que sunt, Hospiiibus aulem commoraiuibus sumpius graiis suppeditalisunt discedeniibus xenia donaia, elsi necesse
esset, comites iiineris addiii,
t'i»'i*

Ccrtos enim et

i»abebant ex pacto xavovas', ne in
ftiisse

hoc inferiores existlmemus sccundarios hosce
apostolos.

si uiira csseni profecHoec ex aciiquissimis Homeri hospiliis manifesla

Quod vero muims

illum Epaphroditl apo-

sunt^quaj in mores Grjficorum recentiorum doirjda
iransieruat.
apostoli, et

stolatum proprie spectarit, ex

eadem

illa

ad Philip-

Hanc

^JiXo^svtav

commendant

aiiquolles

penses Episiola fjcile coliigimus
beo uiitem omnia, etabundo
:

{Pliil., iv, 18).

Ha-

quidem eo

in loco illam habueruni pri-

nplelus swm, accepiis ab

Epaplirodilo

quw

misisiis

,

etc.

Rem

igiiur pscuniaita

riam spectabat

illa

legatio.

Quod non
iia

lamen

in-

nixvi chrisliani ul privati aliquoties diviies se suaque ofnuia sanclis undequaque peregrinaniibus excipiendis dicarent. Talis fuisse videtur Gaius non S. Pauii

telligenduni erat,

quasi, peracla ea dispensalione

modo

privatus hospes,
,

sed lotius etiam Ecclesisa

ad suos e vestigio reverlerenlur. Qui
aiias

missi essent,
misi>i

(Rom. xvi
eiiam

2o). Eoderaque

deinde legaiiones

,

ejus ad

quem

essenl,

S. Joanne, lertia ejus Epist.,

nomine commendaiur a y. 5, 6, 7, 8. Taiis

nomine obierunt, idque
regioiies,

in longinquas

nonnunquam
commendat
Cor., viii,

quoiies id e re csset Ecclesiae catholicae

fuit Philemon, Ep. ad Phiiem., f ,^,Q, 7, et Mnason Cyprius, Act. xxi, IG. Ecclcsiarum lamea p

publica. Ita aposlolos illos ecclesiarum

publicum

id

vulgo fuisse videtur ofiicium.

Illo

nempo

Corinihiis a se proculdubio eo missos.
24).
Iia

(II

hospiiU jure usas legimus in se invicem illorum lem-

Ephesios ad se missos

Romam

destinasse

porum

integras eiiam civliates.

Exempla habet nonad

videtur Ignatius {Ep. ad Rom., fin.), Eraut enim. eo
ipsoconsiiio missi quos xet/sorovoesvTaj Otto twv
(TLo>v

"uUiJ, ni fallor, in Yerrinis Ciccro. Ut proinde
ccclesias,
Siccali
qu.'fi

gy.x>v2-

civltates iniegras, pro iUius

quoqua

(TuvsxSw^aouff

diclo loco

(II

Cor., vui, 19)

me-

more, compleciereiuur, qux^que

civiLalibus

morat Apostolus. Inde intelligimus quinam essent
apostoll
crvvgx5y3^!xoe

P"oinde conferuatur ab Origene
etiam hierosolymilani

(/u?. in, con^, Ci?.'s.),

quorum

menlionem

habemus

dimanare facillime potuerit. Prsesenim cum Judxi

(Acf.jXix, 29)

non aliosulique quiim

hos, quos dixi-

cum

provincialibus oiac-opa-

musaposiolos. lidem

o-yve;rovTef (Acf., xx, 4); c-jvg^sX-

eadem

oiTicia,

ante Cbrisiianismi eiiam natales exer-

OovTss (Ad., XVI, 3); ffuvs^GovTsj, (Acl., xv, 38),

quo-

cuissent,

Ne

iongius abeam, id coUigoes; Aci. xsvjn,

rum ad ofhcium
mimsirare,
exisiimareniur.

ita

pertinebat viris
illi

illis

primariis

21, propterea qui in publicis essenl Scclesiae ofiidis
constiluii,
litalis

ut, si qui recesseranl,

oflicio defuisse

ad

illos

praecipue spectabuiU

hxc
si

iiu.spiia-

Ab

hisce so dfcseriwm, in cpisiolis

munia. Deviduis Ecclesiaeiia scribil Aposiolus

Donnunquam
(erat

queritur Aposiolus. ITdem

StaxoyvTsrj) (^ ^""•» ^^ ^^)
pedes lavii
travit,
si

-^*

hoipilio

receplt,

sancioruui
stibminisirre-

enim huec eleejnosynarum suppediiaiio proprie
22); vx/3/)iT«« (Act.,
ila
XIII,

iribulationem
;

paiieniibua

sic dicia§ia-/ovia)(/\cL> XIX,
5).

De episcopo

Oportet

enim episcopum

El vero quamplurinii eranl qui S. Faulo
ab ecclesiis ad illum deleg
dicaii.

mi-

prehensibilem esse, unius uxoris virum, sobriuni, pru-

nistrarent, nonnulli equidem ab ipso assnmpli, nonnulli
Ui, uonnulii eiiara a

deniem, ornatum, pudicum, hospitaiem

(l

Tim.,m,

2).

Rursus de eodem

:

Sed hospitalem, beuignum
mariyre [Apolog.f

sobriinn

seipsls devoti atque

Idem ab

apostolis ipsis

(Tif.,i, 8),etc. Isenim^r«fft Tot; gv /^psiaouo-tx)saf£/.wy

observathm
faclum

est

,

ut gravissimis de causis legatos

non
Ita

erai, teste S, Jusiino
§

n).

alios adhiberent

quam

qui reliquis prceceilerent

19- Haec igitur erga

omues erani
,

peregrinanit>*

in Concilio hierosolyiuiiano,

cum de circum,

communia

e<'cles!arum ofhcia

quae quin jpsis

eihm
quod
iiiu
.-

cisionis necessUaie

ad Ecclesiam aniiochenam mtt-

aposioiis oidciosius priesiarentur, nlhii sane est

tendum numero

esset Aposloiorum

decretum
,

non obvios

dubitemus Nescio quicquamne
tres,

fuerit

quo

viri

quoslibet qui se uliro oiferebant
viros constituerunt nui

sed electos e suo

pro

illius saeculi n.ore, e.xciiu

soIereru,qujn ideni
virls eicl-

hoc muuere funge-

iilud in

aposiohs primariisque Ecclesiie

^i
piefKJis ol/servarlnt

HODWELII DfSSERTATIOCYPWANICA
qiiod

48

eilnm Eccioslaj; et quideni eoAriimeniio, episcoporuni videlicel prcsl)yierorurn ai-

promptjori animo

,

non

ilior^ini

niodo graiiam

,

qne diaconurum. FrequenLiores erani extraordinarii.
aposioli,
projdiei.-e
evangeli.*5t3e,

quilms ta pra^siiterant, sed Dei adeo

i}>sius, ctijus ]n

pasiores atijne docU res ei

0})ere occupareniur, se demereri crcderent, pariici-

notiorcsque omnino atque celebriores. Ei

pesque se iliorum quaque operum futuros. Apostolo Romam venieiiii obviam effusi sunl fratres, usque ad
Ap})iiforumetTresTai>ernrjs(Ac/.,xxvni, io}.Ignalio

probabiie qnrdem est liorum fni^se propriam prima-

riam iilam simpJicissimamque Ecclesix admiuisiralionen/;

tum deinde, cum perlurbaiiorC4n

illam inorin

Omen

ad niartyrium pro})eranli usque ad porium.

dinaiioremque experti essent, pauialiin

eorum
reiinedisci-

Meliienscs dijicedenlem mullis honoribus Itonoraveruni.,
ci )LU'iaanlibus

locum successisse minislrosilJos, guos hodie

iniposuerunt quce necessaria eranl [Ibid.

mus

,
,

ordinarios

,

paulaiimque
illos

,

pro synaiieon
factos

iVjiO). Eranthicceoruniproculdnbioxpnia.Discedenlcrn

plina

extraordinarios

ordinariis

esse

ad navem usquecomiiaii sunl Epliesii (Acl. xx,

subdiios.

Quando

igitur

synaxeon niuniA

obi«:runt bi

58). liicc er:u TzooTzouTrri, cujus eiinm ipse

quampluiio-

extraordinarii minislri, frnstra expeeiabiumsordina-

rimis in iocis

meminii Aposiolus.
illius

Id

aulem ad
acUiiis

riorum rainislrorum meiilionem. Id unun)
fuisse illos,

sufficit,

norem

Yenieniis, pro

quoquc
p,uisque

cunsue-

non

summamodo

dignitaie

,

sed

summo

mdiiic, spectabat. ui quo
illiisirior,

dignilaie essei
ii

B

ci'i»m, in EccJesiaB administralione, loco, ut proinde,
si

eo foreni etian»

iilustriores

qui in ejus
in
lo-

quas

illi

iegaiiones obieriiit,

admodum

iiias fuissc

occursum miuereniur. Idque eiLam observaium
txcipiendis provinciarum pnesidibus, ut
cuisi

lionoriricas necesse esset.

Cum

vero tandem, propter

quem ad

synaxe

)n

discipliiiam

,

ordinariis sul>jlc&reniur sy*

provinciae primiim appulissent, eo legaiiones a

na.xeon ministris, adliuc

tamen lionoreni proculdubio
iili

civiluiibus,

virorum

in

sua qnisque civiiate prima-

summum

reiinuermii.

r^c enim eranl

ceriis qui-

riornm, luilterenlur. Idem etiam a civiialibus vicinis
observaliiiM in peregrinaiionibus. Id

busdarn ecclesiis

afPixi,

sed poiius totius Ecclesiae

cum

cbrisiiani

calholic^ coinmunes, quod (ea procuidubio xtate,

in oposioiorum

virorumque Ecclesiaj primariorum
imilareniur,
id

cum
quam
que)

iri

eo posiU£ cssent snpremorum ministrorum
potins ut late chrislianitaiem disseminarent

pi'rogriiiationibus

quoque

iraiiaios

operse

,

veri^imiie esl, ne venienlium digniiaii dcessenl legaii.

ul ecclesias regereiit
iieri

jam fundaias

consiiiuias-

Quan5(}uaMi enim lasium

mundanum

procul ainanda-

vix poiesi quin

eorum

<ifficio

anieferreiur

rint n;)osto!i, erani taineu decori iidem observaiilissimi

qui singuiarum es^eiit dumtasaieccleiiiaruu).
auleni exiraordinariorum ministrorum

Ex hnc
fuisse

reiinentlssimique.

Id

certe S. Pauli
id

inisse videlur

numero

Jngenium, ea indoles. Nec

qnidem immeriio. Cuin
illis
;

videniur

«}ui iegaii

constiluii essent. Ipsa iila

eorum
si in

enim

in

ila

exceptis

nuilum esset,

praiseriim

C

dona inhdelimn causa, potius

quam
quam

iidelium, data
,

perscciiiionutn saeculis, fasius periculum

mnlia ta-

esse agnoscit apostolus uliliora proinde fulura

jnen cranl

qu* ad subdiiorum culinm revercnliamque conciliandam facerenl, quac non
in Iiis iidiapharis

converiendis inlidelibus poiius
mar.dis
silio
,

Odelibus conGr-

coUocarentur.

Cum

pra^seriim eo ipso con-

erani sane negligenda,

tum

praiseriim

non imiieraren-

missi essent,

uon qui venienies excipereni modo,

lur

bx'c ofilcia, sed vero liberrimo ardenl[s3imoque
j)r33si;*renlur

sed qui comites essent et (rjnpyw. itiueiantium aique
peregri.iantium.

«ubdiiorum

obsequio,

Sed vero aliam omnino adminisadiskiis

§ 20. A-tque b.inccoiicludimus,quamquam aliunde

trandi rationem cxigebat illius

Ecclesia
nihil

quam

r.on intclligeremus

quem locum

ia Ecclesia ohtinue-

sequeniium,
Ecclesia

ui frustra sinl
nisi

omnino qui

hodie ia

rini qui his legniionibus obcundis desiin:»reniur,

non

permiiiunt

quod ad

illius

aposlolicae

csse

'aiiien

qucd dubilemus

.j«in is fuerii

admodum

Ecclesic accedii exemplom. Considerand^e sunt
niiio circumsianiiae ei

om-

lioiionlicus. OrJ;!i;iriorum

horum

Ecciesije unniste-

prudentia adhihenda, qua cer-

riorum»!! prima ilii.Tsv:cposiolicihis!orin,rariorocr«»r«

lum

esl miilti>;

m

rcbus usos esse apostolos.

DISSERTATIO TERTIA
DE SECUNJ30 MAaTYRIl BAPTISMO,
AUCTORE DODWELLO.
Jl.

C?(r

migularem Innc argumento dicemus

dis-

ii^riaiwnem.
tL'mp'jyibns
Jhiplistiius

§ 9

Observ.

primo

e

fuctis

Dohiini

legttimoiii

§

2 Ab aniiquissimis vsquc Ecclesioc
lucc

procedere argumeniaiionem, prcBcipueid genus faciii
qualia adhibneruni. Iiacincauau. veteres.
Ou.>\

ad nostra
aqucus

desrendii opmio.

§

Ij.

— §§

10, li.
ipsis

el

unio

exlerna

cum

Ecclesia

secundo
ivr6/,s.

,

non
consltu
%
\-l.

e [aciis

modo, scd

ex

pimcqtiisita

ad sa^igmncum mnrlyrii

bi^ptismii.m.

Voninii

pro hapiismo hubendum esse
icrtio.


§ 4.

vclevcs.

— ^5

i

Uaphsmum sanninncum aquco
§
7,

praHuleranl

mnrti>\ium. -

Ojj.

non vcrborum

esse

5, 6. ExpliCQlur, liac in causa, iocus

dumiuxuf, scd reruni eiiam ipsarurn i)optismi aique
rnrj-iyrii

{hiirihiai.
§ 8.

De\endiiur

licec

veierum ienicnlta

ajfiniiaiem.

Loconim occastoncui

,

in

ijui-

qu.ibv.^ S'.-r'^plnra;

lccis

iUam codenerint

bus de bapfisnw

S'ii'giiiiiiS

oqi fredtac>i'ni cttcrcs

^^
/Mi6se /Hrtr/yriMW.

HE SECUNDO MAR7 VhUM BvraSMO
Z>onmH baptismus ejusdeni
erai
,

.,„

mariywmy

idque sensu Eccieiiu&Lico.

— §§ 13
et

A

14,

inonim lempormn marlyriis, locum ab auxilio «livino primarium oblinuisse recepla illius ectb^sia* primn.viu
de mariyrii diguiiaie d.'gmal:i
secuudi
baplismi vicen»
Iloc, (|uia
,

15, 16. Uwieiici apo&lolis

coam mariyriumnegubanl.
sanqui-

illmJ

inprinjis

.pu?

Jloruni pseudo-Chfislos refellebat S. Joannes arguvienlo

aiquo

bei»c(icia

uianyri!*

a

veri Mesaiee

advenlu per aquam

nem. Explicalur
seru* quarlOy in
ritu, cui

lota illa argumeuiaiio.

vindicabanl.
placilis qui

§ 17.

06-

alionum scio a receiiuonim ^uas sacrarum liuerarnm inieri /eiaiio-

ipso iilo iHitiatiQuis expiaiionisque

nes, uicunn|ue'innrnias, nec cerlo aliqno raiioci-iio

peccatorum purgalioneni iribuebant veiereSy
fuisse

mienios. velerum lan^en raiif,
quia loia ba'C niysiica^ argnn

...

,

aniei.onuni; et
ralio
,

tam frequeniem

apud

iltos

sanyuinis quani

..:.
.:

'iMiis

(jn»'

aquaiusum

: et

qaidem sanyuinis iniliaiorum proprii.

—§
tis

mysiicarum omnino
pria, conLen^pla

scriplnrai)-»/
s-i

.jjn.sqne
.(.U;im

adeo de

18.

Nec

id

moda

in iniliuiionibusy sed ctin pac-

sacrameiiiis argumenii, est,

^

jure |.ro-

obtinebalt

pro moribus
,

veterum antiquissimis,
lioc

— § 19. Ut
yuinis,

sanguini

in

expialionis

negQtio

partes conccdebant facile primurias^ ila
prije aliis

humani san'

tamen velneglecia eslaccieberrimiii plerisque nosiporumiemporun. iuierprelibus; ei qniu qui lianc veierum senienliam lueniur bodie scripioponiificil,

eiiam sanymnibuSf vim lonye maxi'
,

res

unam veierum auciorhalcm

lamej»

mam

aynoveruni, -- ^ 20. Obs. quinto

af^

ipswm
hunc

g

oblenduiU. plium de eorun» raiioci inis secun, reclene Lam e Scripiuris, ei pro prim;ovj& cbrlsiianiiaiis cuplu (eui lamen soii Spiriium S. in Scriplnrarnm

baplisini

sacramentum pertinere sanyuinewii
,

bapti&mum

el

quidem

itu periiitere

ut

partem ejus
pacluin

pnecipuani consummet,
baptismale pro
iilis


apdd

§ 21. Primo

coacinnaiione consululsse

{qui

veleres vbiinebant)

ctorum esse moribus explicandum.
ut in
aliis

pa-

aiibi |)robavimus [in Proiegom. ad l)om, Stearn.y de Obsiinat.), nUjue adeo so: proinde consuUissimum auxiinns lam jucuiido ulilique argumeaio propriam suam
,

§ 22.

Secuudo

lide, coliegerint
si

paciis.itaelinnostroqnoque bapiismali,

duo
tium

esse

a se invicem disiinyuenda diuersarum par-

officia,

Dei

aliay

uUa
ex

nosira.

singuiaremqife aissoiiaiionem assignaremus.
§ 2.
sia;,

§ 25. TariiOy

— Ab

aniiquissimis iiaque lemporibus Eccie-

jus Hlud leqale omne, quod pacli bene/icio obiinemus^

receiuissimaque apostolorum memorin, dedncla

ad Dei promissiones
esse

,

officii noslri

prinsiatione

deducendum.
in

— § 24.

baec csl de secuado mariyjiibapiismo senteniia, ei iu

QuariOy qucc nobis in-

Ecclesia vuigariier recepia,

De

Feliciiaie iia aiicior

cumbunt

hoc paclo buplismali condilionei> a nostra

Aciorum
i

purte prwstatidce e symbolorum solemnium significatione

coUiyendum,'

— §25, QuinlOf
ille

edit. 0x0^,) : liem Feliciias salvam se peperisse gaudens , ut
et

(Act. Perpet,

Felic, p. 29, 30,

in

symboUs bap-

ad

l)eslias

puguarei, sangnine ab obsietricead relia-

lisminoslrisacramenLalissolemnibus.nonaquce&oliui

Q

baptismus denoluiurf sed eiiam
ilu

sancjuinis; et quidem

rium lotura post ^«irium bapiismo seciiudo. » Eodem speciat eliam geniinum de Saiuro acclamaiio cum

denotaiur

ut

ad unum eumdemque baptismum

ulerque peiiinere intelligalur.


,

uao ieopar di morsu
salvum loium
!

tolus suc sanguine jierfundereiur,
iia

§ 26.

Ua

se habet

de

/W/o,— §§27,

28. Redditur facli ralio,
in ipso
ui

salvum loium! quod
ut ad

inierpretiaur

§§ 29,

Aciorum auctor,
oblinuerai

secundam mariyrii ioiitmcm
I;a

50. Sexto^ iiu

adumbratur

aquei bapiismi

facta esset vel a ncscienlibus lurbis aiiusio.

jam

symbolo baplisnms sanyuineus
nullum esse aquci

plant

innuatur

apud christianos ea loquendi

raiio

qua

l/aptismi efficaciam nisi

ad sanyuiInfertur

neum baplismwn referaiur. §§ 51 t 52. sepiimo, non modo expacti baptismalis lege,
ex ejusdem etiam csquitute
,

quis etiain mariyrii pariier ac a(|uai bapiisino loius
dicereiur» SecundsB porro intinciionis voco u^us est

sed vcro

de manyrio TertuUianus
de Bapt.f
c, 16),

{Teriult.^ de Patient,, c. 15.

vindicari posse in sanyui'

quod

el alibi seoundi Lavacri, sau-

neo buptismo omnta benelicia a ChristOt pro sua pacii
bapiismulis partCy prcestamia.

— §| 55, 54.
,

guinisnimirum baplisml, nominedesignat.
Origenesqui
e.v

iSec aliier

Infertur

eo ipsobaptismioincio

coliigit recte,

ociavo

plenam omnium pcccatorum prwcedeniium
marlyrio

mariyriuui bapiismi iiomine,
posse,

merilotiue,

insigniri

indulgentiam tam esse

qtiam

concedendam.
tismi nuiura
se invicem

baptismo.

quoa peceatorum remissionem pm^siet pariier
p.

§

35. iVi/n/ esse alienwn a baphttervalio sejunyc.ntur

q
^

ac bapLismus, ms solius nominis bic haberi raiionein

quod temporis

a

suspicenturadversarii {Origen.,iu Matih.,
iiuelii)
:

416,

edit.

— Sono mariyrum sanyuinem pro sanyuine — 37. Uecimo priccipue pro habuisse
Chrisli
veleres.

bapiismus aqueus atijuesanyuineus.-- §20.

K«6o, inquit,

a^iictv

>aa$avs(
TO

uucL^xr,txu.x(ty^

VTrO/istVK?
<xtv

^«7rTl(7|X« SffTtV

5t 7«(0

fiaTTTdo-tza

a®£-

§

si^

u}j.(xavrtLw.z'jy^i

kmf.^fjiiJ^xv.i,

xaOw»

7r«,cst)ir2yaftoV
,

Chrisli
e(Jusus.

exemplo^



tani

pubtica

unnnarum cuusu

fuisset

§ 58. Defenduntut vel^res.
euciuiristiiS

J5S0t TOV gV vS«Tt XKt T.-VrU^y.Tt paTrTtff^aKTO?
l^lJi^7(.VSi

«'^SCtV Zi

§ 59. ilar-

CC^QtpT7}pL»X'JJV

Xat

TO TOO /X«/iTUf lO-J UTTOaai-

iyrium in aiiero etiam

sarramenio spon-

v«f
uv,

par.XLQiJLOi, §a.7:xi<ru.y.

to ^apTv/stov euioywf )iyo»T
locis

demus.
ptisnii

§ 40.

in manyrio jus ud bene^cia baposiiivUf

eic.

Idem

et

in

aiiis
iib.

sa;pe

iiabet
et

id<Mu

privativa^ quani etiam

come"

Ailamamius {Oriyen.Jn

Judic.JiOin 7

lU Joan.,

quimur.
§
i.

iiixiuius, superiori
lit.ilns
:

disseriauone

(^), in pri-

tom. vm, p. 153, editJlueiii). Idem sa^pe nosiej- Cyprinnust {Cyprian.^ £/>. uv, dc Orai. Don.in. Exiion.
jiiam in boc iumo Inserere; multa veru i-roulcriraii* soiiamia cmiiienda iuii.

[^) Ciii

De

priinorum

wariyvum

insiijni

:Qri'uuiiine,i'jiisqhe causis.

^obis erai priinvim

iiiiUf^niC

;

:^^

DODWELLl DlSSERTATiO CYPRUlMCA
ei receniiores alii

5Sl

Marlwr. Ep. Lxxiii),

Cypriano Pa-

A Q"e

comprobat:

ex ipsa cxhm Ecclesiae caUioUcae

ires quampiurlmi, quos tsedet in

hoc

loco sigillaiim

praxi iiquet, quse
fueri(

jecenseit. Inde enim conscntieniibus

Gmcorum La-

cum verQrum martyrum seniper observanlissima numquamiamen ^iiishaereti,

utioTuraque suiTragiis comprobaia ha;c opinio ad no-

cos scliismaticGsve accensuerit, nuJia eorum nomina
in

usque tempora desceudit. - Esi porro illud animadversione dignum § 5 sanguinis baplisi«3 inter se duos hosce aquae atque
s(ra

faslossuos admi^rit, nullain institiierileorum so-

,

himnem commemoraUonem.
§ ^*

— Qnamqnau^

ergu ad subjecii disposiiionem

ni05 coniendisse Velere^,
iiani

ul

nonnunquam postpoilli

nece^isarius sit prior ilie aqu;^ baptismiis, ut quis san-

secundum hunc sanguinis baplismum aquai

guinei baptismi poosii

frucmm

percipere; si<:amen

Drimo. eivlce versa
v\

nonnunquam

anieferanl, diverso

rocie hanc corop.iraiioaem instiiuere veiimu$, el de

inji-irum

respeciu aique consideraiione.

Quod

Uiriusque baptismi benencJo judicare, Id porro

qu%-

quidem ad iliud spectat aquei baplismi officinm quo
unimur Ghristo aiquc Ecclesias,

rendum uirius baptismi magis
jecto rile disposiio? Et

sit

benefidum

in sub-

quamquam

supefiori
in

jam

dissertaiione osienderimus

suam quoque vim

pecta

quidem hujus benfifieii ressauguineum bapiismum aquco pr%tuierunt
<

hac ipsa quoque unione augenda saltem aique proita tamcn illam coninovftnda eoncessisse Yeleres
i

Qrigene^ et nosier Cyprianus.

BapUsma
hmil,
iia

sanguinis,
7),

B

*»^"*^ Origiue*
^st

(

OnQen,

,

in Judi£.

solum

cessftrunt
/eorufti

utvim inlerim ejus nuliam agnovfirintad

quod nos puriores reddai,
>

quanri aquoe
,

baplismus
explicat
:

urdonem promovendam qui liomhim essent
seu communlonis in cffiGio

reddidit.
(

Quod, paucis

interpusiiit»

pr^evio aliquo aique.inchoaiosalLem unitioiiis vinculo
Ecclesi.ie congluiiuaii,

\ereor ne i^tud haptismi emineniius

sit i^lo bap-

tismaie quod per

aquam

tradiiur. Illo

enim accepiO;

cucharisUco, seu baptismi reipsa suscepii, vel in voto
saliem expeiiU, quoe causa erat

valde pauci suni \u beaU, qui id immaculaium usquc

compeienUum Cale-

ad exitum
Et

viuje

seTvare poiuerint. Hoc vero

bapUsmo
aii-

diumenorum ; vim rursus nuliam ad raariyrii beneficia nondum uuiiis impelranda. Nec enim marlyrio
beuericium aliquod tribuunt
pjS3us
iuerii:
si

qui bapiizaius fuerit, peccare
si

jam

ultio

uon pctest.

lemerarium non

etit

in

rebus (aiibus aud^rc
illud

quis exlra

unitatem

quid,

possumus diccri^quod per

baplisma pra:-

sed nec illud ejus beneficium agnfi-

^erita peccata purgantur, per i^Uid vero eiiain futura

scuni, ui ca ipsa raUoue quis unitus ii^i$ibili aliqnia
\Hiiiaie

perimuntur. Ibi [icccaia dimissa sunt, hic exclusa,
In

»

censcalur

si

mariyriura passus fuerit. Proinde

hoerelicoruDi sciiismaticoruaique uiai'iyria, iliorum vidCiicei
,

qukaliquo vei riclu sup, yel Ecciesiae. ab uniiale

eamdem plane sententiam gtoriosissimum huncet masimum sar>guinis bapUsmum appeilat nosler martyr, quodnempe gloriosiora sint et majora sanguinei

ai;sci5sieiseut,

nec mnilQvum fuissecrcdiderunl, nec

G bapUsmj
enim
(

beneiicia

quamsinteaqua? per aqueum sunt
riie disposito

adeo uiilusupud

Deum

prcui. Cateciiumenoram cau-

bapti^mum a subjecto
scribil iiie in sua

expecianda.

lia
:

sam

favarabilior^idi c^nsuerqn;, qui
scjtincii,

non lam essent

ad martyrium exhortaUone

ob unitaie

quam

eant ipsam unitatem non-

Nos

lantum, Inquit, qut

Domino permiitenle

pri-

diim consecuti; quibus
(juod esset
seui.

iia vitio

non esset veriendum
laudi

mum

bapUsma credentibus dcdimus,ad

aliud quoquct

iioiidum e^scnl uniti, u[ conlra

poiius

singuios

praparenius, insinuantes ei docenles boc

quod ecclosiaiUcaB
Jli

dicciplinai legcs observas-

ess«bapiismain graUa majus,in potestalesublimius,
in

coAiQ voto tam suo,

quam

Ecclegise

,

uniu

honore preliosius
post quod

:

baptisma

in

quo angeli

bapli-

jaui erani, et cura se iegibus ecciesiasUcis subjecis;>ani,

zant, baptisma in

quo Deus el Christus ejus exultani,

co ipso

se

politicae

unilaiii

membra

profe$^i

bapUsma
iidei

nemo jam

peccat,

bapUsma quod

iiuni,

quod mysUcam
in

illam unitaiem,

quanioviseam
non auderent

nosirae

incremenla eonsummat, baplrsma quod

iiauorent

preiio, arripere taipen
,

expeciarent Interim
poliUai

eam

rile adipisc: iiceret. liiis igitur

dum, per ieges eccIesiasUcoe sBquum
jam ea
esseni,

nos de mundo recedentes slatim Deo copulat. In aquae bapUsmo accipilur peccaiorum remissa; in sanguinis corona virluium. Ampleclenda res est et op-

erat concedi unitatis

beneticia, qui

quae legiUma esset, unilaie conjnncU; nec ulla sua J)

omnibus posinlationum nostrarum precibus expeienda, ulqui servi Deisunms, simus et amici.
tanda, et

euipa impedirenlur quominus iliam quoque consecuU
essent

Multa hic habemus in hoc Cypriani noslri tesUmonio

qu% nondum

esset iegiiima. Erat

aulem marsa^.-

cum Origeniano
muni
assertioni,
foeiierenlur.
§ 5.

illo

communia, quajque tam comsil)i

tytii frucius inler unitaiis beneficia,

pro iilorum

quam

invicem, iucem vicissim

cuiornm senleniia, censendus. Hanc caiechumeno-

rum causam

agii

iii

episioia ad

Jnbaiaimm nosier

— Graliae inprimis magniiudinem inde JcsUmat
a<|U9e

Cyprianus {Epist. Lxxin). Damnasse aulem haeretico*

rum
lilla

schismaiicorurnque marlyria noUus esl

quam
in

ut

bapiismum pecgamus iiernm, baplizalemque graiiam amiiiimus, in bapUsmo sanguiquod, cum post
nis nullus supersil

probali<ne indigeat, Nec

soium

fuisse

iiac

meius futurorum peccaiorum, ut

causa Cyprianum,/sed Ecciesia pariier universa snfiVagaiiie
,

proinde per illum tam fmurorum securi reddiraur
quampricierilorum,

damnasse, ex ipsoS. AugusCino

liquet, qui

cum

nostro mariyri, in causa bapiigmi ha:relicorum

sese sirenuissimc opponit, hanc tamen ejus de hi^re-

dumtaxalinaqueo bapiismo expientur, quod eUam ante Cyprianum observaverai Origenes, el post Cypriauum Roslrum san-

cum

pneleriln

Ucorum scbismaiicorumque mariyriis censuram

nbi-

ctissima martyrPelagia apud

Ambrosium,

lib. ni,

de

o^
Virginib,

DE SECUNDO MART\RUM BAPTISMO.
Tum
i»d graiiae

ai

quoque iDaguiiuiiinem
Aposioius

illud

A

eiChrislusejusexulieni. DocerOomiiiusexuUaii.Hiei..
jn

perliucfe censel, quoU,
aqueua'. iilum
vx,

cum ad ocpxxig »/ov
relulerii

el OzuilL^3-j

cceioesse
illi

in

ctmversione peccatoris. Uanc convei-

bapusmuni

{liebr.,

sionem

ad baplisfnum aqueum (ortasse reiuleriiu,
in

1, 2).

Sanguinis hie bapusiitus ad Udei nostr^
iu

et exullaiionem

coelo iiiain de

angelorum exulla-

incrementa consummanda perUncai; quod, cum
a({iieo

lione Jni&liexerini. Opponitur

bapiismo renuniiauies muudo rruiiiunem Dei
ionginquo lameR expcc^emus, per sangui-

Luc,
lur

XV, 21), Ei-coelum.ciim Tot?
xii, 12),

enim Deo coeium (S. xcTowj^t conjnng!igliur

imn

nisi e

{ApocaL,

quod cerlcdeTrin-unoDeo iU
Iia

DeumsialiinDeQcapuien)ur;quod,cumibi|ieccaiorum

commode

inleliigi

nequil.

Deum

liujus
curii

remi^sioncmconsequamur/

iiic

prsertium t\.mn coro-

sanguinel bapiismi praisidem credicierunt, quod,

namqu^ expeciare possimus;
agnoscamur. Porro
poiesiitle

iliic;»ervo8 i)ei Jios, vei

mariyrium agonibus, sive iudis
lissent,

tlieatraiibus, coritu-

sallem aTrs/^v^^ovf proiiieamur, hic etiam amici Dei

Dcum Agonolhelam
desumpla nsus
liac

fecerini, el quasl consu-

sublimiorem

dlcit tiuiiC

lem

in Qpcliestra

spectaiorem. Ipsa speciaculi voce a
in eausa

sunguinis bapii:>mum, qufni

homimim

minisirani ad

Ibeairis

est

Oclavius

aqm£ bapiismum adhibeainus, in sanguiiieo angciortim
niinis^erio

(Mitmt. Fel. Oci<iv.,p. 3o8).

«Quam

pulclirum(inquit)

initiemur.

Ut enim

invisibiiis

plane est

speciaculum Deo, cum chrislianus

cum

dolore coui

Diarljrura iUebapiisjnus, saltemquodadillamparlem

B

greditur.eic, ».EtnoslerCyprJanus(Ep.LVi):
tat

Specj

altineiquieDeum ipsum speciaL,
iUaiu ^jtToy/r/tKv ad

ila

cerle invisibiicm

miliiem
:

suum

Chrisius ubique piignantem.
et

£t

Deim ipsum

diximus, pro mysllreferoiidam.

postea

<

Eece agon sublimis

magnus,

el coron*e

c%

phiiosopiiiaj
in

principiis,

Tuisse

Ut

ccelesiis praemio gloriosiis,

ut speclei

nos ceriar.tes

autem

mysiico sacerdoiio duo erant

ofricia visibili

Deus, Prx^iantes nos

el fidei

congresslone pugnanies
,

iacerdoiio adaifiussim

respondenti», superius aliud,
T«)>£cwTixov appellaruni, Chrisii

speclat Deus, speciant angeli ejus
sius.i>
:

spectat el Chri-

quod 6«/TiwTtxov sive
proculdubio ipsius
in

hac mysiica
v7ry;j&6Tev.ov,

htro^joyict.

pro-

Etalibi [Ep. ix) «0 quale illud fnil speeiacuium Domino, quam sublime, quam nvagnnm.. quam

prium; inimus aliud sive

quod angeiornm
:

Dei oculis sacramento sc devoiione miliiis ejos accep-

eipm

fuisse

proprium

nihil esiqu<Ki dubiicnnis
iiilerius

iia

tum

,

elc.

>

Nec mirum hac eadem
,

similiiudine usos

certe bapiisnii munus ad

illud

ministenum

esse loties chnstianos

quam

ei Ips

m eamdem

ad-

p^tiiiuisje, aiibi est a nobis, nisi «"allimur, probalum.

hibuerani ipsi etiam philoscplii,

Se.necri

(Senec.', de

Inexterno ejum aquei l>aptismi munere interiorisgeneris minisiris
usi
suiit ut
invisibill

Prou.,c.Z) et Epicielus(£;?Js^ ad. Arnan. ).

Ouamquam

piurinium nposloii. Uc

eliam a?iius repeiiiam fuisse verisimiie

esf, a visioni-

proinde idemsiido

quoque

iiio

mysiicoque

bus nimirum

iliis

quibus Deus propsens laboraniibys

baplismo &iaiuei»dum, ut exteriori bnpiismo adamus-

G

apparueral.

lia

S.

Slephano Chi

isius {Aci., vii,b5).

sim responde.at,
qui noa
alii

iilc

quoque

virribrrfciv

fniese u»nffi,

Et in cerCamine Poiycarpi voccm

coeliius emissan^.

esse poiuerint, pro veterum illoruin eapiu,
Divinae enrn;

memorant Smyrnenses,

tljxvs

noKxaG-rs, ymI «vooc^cv
eccl.^

quam

angeii.

prsesenli»

symbolum

(Ep. ad Pkllom. ap. Eussb., Hist.

iv, ih).

Et

(Schcchinam appeilani Jud?ei)
lores veleres
isun

i»ngeiis iribuunt scrip-

mento

saneilii Dei hanc favenlis procsentiam

maximi

Jud«i, qua.m ecclesiasiici,

quam

honoris loco duxerunt. In eo auiern prsetulerhit fortasse sanguinei hujus bapiismi appnraiura,qiiod,
in coelo

sacri et caaonici; et quans

Dco iribuuntnonminquam
assigranl. Deus

oum
ia

appsritionem,
in

eamdem

alibi aiigelis

gaudium esse memorant saer*
(

Litienfi

rubo Moysi apparuisse legilur, quern lamen ange{Acl.i vit, 55). 5>eus
iti

conversione peccalorls
expiati), coeii

aqueo nimirum

bapiisrno

lum appellat S. Stephanus
monte
iegem ab angeiis editam
Et vero
golio
,

nomine

coelesles creaiuras, angelos vA-

Sinai lieeaiogum edidii,
ait

quam tamen eamdem
2).

ir.iruin, intellexerint; hic

Deumipsum

ejusquc Chri-

Aposiolus {Hebr., »,

slum plaudenies inlroduxerint.
§ 7.
ilii

in

hoc coeiesiium mysteriofnm universo nepriesiaiur in visibiiis ecclesiaslicae inie-

—iSon me

lalel antiquitaiis

cuntemptores

quam
sint

quod

lisec

veterum christianorum ratlccinia nullo

rarchiie mysteriis, ofdcium
ministris,

ab ordinariis EccIesiiE
illud,

in

loco habiluri.

Quod mariyrium
jiiec

liapiismi secundi
tiiulo,

lam ^sATiwTrtiv

quod

dixi,

quam

D

tltulo

insignierini;

nudo durataxat

sed

eliam

uTnjpeTty.ov

Idem angelis officium assignat Cle:

prdeflerea

omnia priorisbapiismi beneCcia eidem

aitri-

mens Alexandrinus
Srrom.,
ToOvTai
VII, mf(.),

Ta^ta? inquil (Clem. Alex.^
r&.? Si*y.cv(a?

buerint; nec eo ipso contenli, superiorem eiiam eo
ipso baptismo fecerint qui

^w.5)ftj

^TyfXot t5

xiTtVipt-

aDeo

fuerat in^iiulus

:

pro

Tw Gsw

y.at^. -ttqv

twv

7rTpe;"?tc v O?xovofii«v, v.ui

nudls

illi

prociddubio habiiuri sunt marlyrum

deliriis

Kvto?

TvwcTe/.o?, eic.

Sed

redeair.us ad

noslrum Cy-

atque commenlis. Indignabunlur porro, nec feren-

prianum.

dam audaciam
huiic sangulnis
in

esse ciamitabunl, lantum

illos

invenlis

§G.~ Idemdenique addiimysiicum
baptisnjum

suls tribuei^e ut

commentitium suum baptismum bap-

honnre esse pretioslorem. Quoe verba

ad

illa

forlasse referenda sunl,

qnod cum

in
in

aqueo

lismo a Chrisio inslilulo vel conferre audeaiii, nedum anteferre. Quaeramus igitur meriione, an secus, in

bapiismo servi dumtajiaiconscribimur, hic

sangui-

ea veleres

fuerint

senieniia?

Rogo interim aique

neobapiismoamicorum

tilulo longe hcnoraliori

exor-

obsecro, ut lamisper seponant affectus

dum

ratio-

nemur. Forte etiam ad externam
poiiipam aiquc .'^pparaium, quod

dlvihl hujlisagonis

nem reddimus

cur

iia

senserint primaevi

chrisliani.

nempe

in

eo Deus

lla fiet at el nobis

cequiores sint, et sibi ipsis

optime

DiibVVh;LLl
<OLiSu!ai^t» *i uoi

Dl$SEKTAT10 CYPKIANICA

%
uoii
Oii\ij.

^lui iiiiieroab ilios, Clirisio pracul-

Aid

duhio

cu.irlssiijios,

ceasores lemorarii. Viiicaaius

iia-

quoque coHCe«JeiH medjci enraordinaruuu fuisse si dc aqua pencardii sil hxteiligeiidum.
£crveiur

qao
m.tju

inj)riiui3

unJe vcteres secundujn lnnic bapllsiude
iiiieiligeiniis
!:uiii
;ti.

porro

secnndo chrisiianam vJiam
<|uasi

in

c:»lie--"ijitit.

pn.ba fuera

>».tYo

Tesianjento describi
sit, id

quud a
co

Clirisio

sd

el sotidailla eciieciio. Inde

ei iilaqt;oi|U(» solida

ijaeraui gtrsiuui
Ita

nos nusiice gerere dei>ea:uus.

qu

e

de

«Njruui iiuer

se

cOiUiiiissioiie prioribus illis

cum

eo mori debemus^

cum

cruciligi

,

cma eo

prineipiis daiis superstruxeriiii.
^

igrtominiaui ferre,

cum

eo

sejieliri,

resurgere el as-

8,— £l

iiuidein receuiiores :\h ai»iiquioril»us lllum
est.

condere

iu ccebnn. iNolclur lerlio, Ikcc

de

Clirisli pas-

ficcenibse inanifestuni

Non sunl

igilur in

liuiic

sionibus e&se vel priniariu inleiligcnda,ui (|uamquani
gcsta sint ab eonunnuiia imiLitionemnosiramforiasse
supei*antia
;

ijosnuiu cMSiiin recipiendi. Huc, reiuiit innrtyrnosier 'S. Luc, \!i, 50j. Oe qu:), iiiquii, ei Doiuinus dicebat
ijjibire se
jiiuJ

atqu;c pas8us esl, ros eadeni paii
apitrite-

del»fea-

baplisnin baplizari

(j^>. Lxxiii,

ad

inus. Nolelur quarlo/lia

de sensu pmpbeli*
\mX

Juhiiian). R-jiulil etiani Origeiies. Locupletior est in

judicari posse
aliudai iu

si

lypus

pr-;^l»e.l.'cui:

reni

noiaui
l)t

co j.robando T«Miuliianus
secunuiiiu iuvaci uin,
jicei
,

:

c

fc]sl

quidein nobis eliam

praxi

Ecclesb«i

..^

eo rej.ncseuiaiam.

unum

ei

ipsum, siniguinis sciinquit,
l>:iptisino

enim

iii

propbeiiris repr£seu;:>rlGnruus id cerium
sul grati?»

dfi

quo Dominus,

ILibeo,

B

esi,

nnn

typum, sed

auCifyj»»
ila iJ

ab eo reprieijuojue c^r-

lin^iii,

Ctini
ei

jam

lincius fuisset.
,

Yenerat enim per
scripsil
,

senlan a Deo esse designahuu,
tuin esl

;iquam

suiguinem

sicui

Joannes

ut

mv.

aiibi,

quani in Eeciesi^,
proiiule quaiies

iilud

aniiiypum

iiuua liuguereiur, sanguiiie giorificarctur.

Proinde ut

csse qujtrendum. Ul
in

apimu uccurril
res-

lios facerel a<jua vocaios, sanguine eiectos, liosduos i;apLisutOi de vulncrc perfo.-si laleris emisit. Quia

Ecclesia antiiypuuu quod
,

lyo?

exanui.'^s»fu

pondeai

iiec

de

alio
,

qu^siio
ita

eiU.

^u

at>

eo inagis

q<n

iii

.s.iiiguinem ejus crederenl, aqua lavarenlur

:

ad vivuui exprimatur
id

dubitari

bou pos&it qniu
iu

qui ?iqua i:ivissent, eiiam sanguinem polarent. Hic
C5L LapLiuuis

ipsum Deus designare voluerib; uec esi

hac

qul iavacrum el

nou accep:uui reprrec.

arguiuenlalionis

metbodo quippiam quod

lascivien-

seniat, e^ pcrdilum reddii {TeviulL, deliapi.^

16).

>

libus ingeiiiis permitiaiur.

Est id sane vetorum

om-

Quod

iiaqitc

Dominus p.issionem
quod venerit
binc
in

s*vuun

bapiismuui
el

nibus iin>ribus omnino conseittaueum, quicuniquesuat
iu

aliupj appellaverii;

aqun

sanguine;
i'erfossi

propheticurum symboloruiu iuierpreiationc

vcrsati.

quod 2um

^iqna

sanguincm incruce e vuinere
:

11

cum

o!)

oculos habereuL*Nuvi Tesiameuii scripto-

Inieris cniis<'ril
j^^uis-e

colligunt

Doinini

duplicein
fui.sse

rus^ioviTe&tamcmi Uiiiversamceconomi:imanlitypam
esse, qui; fuerii
in

bapli^inum. Nec tamen Dumini propriuiu

universa ilidem Veieri* Testa:

e S.

.Maitli.,

XX,

"-Hy

colligere polerant, in

quo loco

C

«"enii oecononiia aduuibraia

proinde

cum

quid in

apost(ii<)ruui

pnssio bapii&mi nontine etiam inieiii-

utraque oeconomia simiie repererint, id una eliam admitlurt, quod^alibi nuspiain
,

genda
9.

est. Yide.iiuusergo rcclene

baicaique legiiime

ui in id

genus simililu-

procedal argunipnialio.
§

dinibus a siuiiliiudine proiotypa ad amiiyiuim soiidaia

— l^ccoiundum iiaque inprimis
ob.servaviuius
(
1

quod superius

agnoscanl et iegitimam arguin«^uatiouem. il quiiiem
ea cerliiadino certaia agnoscebani iiujusmod; '^^gu-

ciiam
nosiri,
Iiodie

;

,

nou

dicia

modo

Domiiii

scd el lacta, quuj

quidem

stripiis

liabemus

mentaiionem quje cuu: ea ohscuriiaie

conciliari pos-

mandiUa
lisum
sit

,

propbeiica

cme^

et in

perpeiuum
id

set qux'Siyii symboiici et propbeiici leregenuina cs;,
iia

Kcclesi.i;

conscripta, ut proiude ex
f.tilis,

genis

saiiem certam ul Ivicuiu interim relimtuaiTibcro
arbitrio,
sufficiat
ita

faciis iion

ul

inKanl vulgo, sed soiida,

homimitu
tis

ceriam ui bomiuibus coruainstiijicu'

argunienlulio.

Recie ilaque conciudil Terluliiauus

abunde
Ita

ad praxiin ptudeuier

ex eo quod
per aquam
quani aquam

Dominus

lain

per sanguinem

,

quam

dam.
quani
ciiaiu

quibuscumque Veteris Testainenii
scriptorcs

locis

a,

veiierii, cliri tianii
,

etiam lain saii»ujnem,

hab^mus aqu;e meuiionem, ea
.sacri

oiunia referui.t

esse proiicuum. Uecie iterum ex eo

ad Novi Tesi^tuieuti aquaui

quod sanguineni pariier ac ai{uam e vulnere ialeris ciniseril, saiiguinem quoque iilum ex usu fore
Ecdesiai.

Iiapiismaiem, et quai siut fu nostro bupiismo oflicia

D

observanda inde coiiigunt.

Ita el io iilu

Atbeniensium

Ne vero

niinia perniiiiaiur in

lioc

genus

de muris

iigneiii

oraculo Theniistocles,

cum Athc-

aigunienl.tiionibus liceraia,

observeiur imprimis ea
Doinini

niensium causa editum perpenderet, inde prudeniis-

qu.e

bic

proinierai Teriullianus

exempia

sime colligebaiex Atheuiensium proinde nioribusessc
inleUigeiidum. Et
ruin

nou extraordinaria fuiise, scd ordinaria. In ordinariis f:icile adinitieut

cum

oracula Loxiue, Delphici nimi-

adversarii viiam Domiui

exemdubitet
,

Apoiiinis

,

pariter

ac

Judxorum

propbetia;,

plum esse chrisiiaiiorum. Quod auiein per sanguiiiein
p.irilci'

non essent ad
nenda
j:im
;

liiieram. sed >yijibolice, potius expoin

ac a(pi;im
in

veiuiii,
iinil;iri

id

nemo

id

porro quaueoduiu duxil, ecquid esset

i]uiu

lale

sit

quo eiim

pos.sinjus
;

quod

consiiluta Aiiienieusiuiu
aliquid

Hep. quod
(

cum muris
in

ipsuiii

nos ordinarii voce inlelliginius

quod porro

lii;n<:is

haheret afline

nec euim

muros

liam
,

cum sanguiueaqua
,

e vuluere laieris eiiianarii,
• 1

noviier exsiruendns ipsum

iunuehai oraculum) et

rv. ^ • .-. , , n fj •. • {[) In Dissert. cui tiiulus : De IJmiaus pnnci^ piy, cit., quam nttcdecuitprxsciitiadjungcre volu.

vero nihil

erai

quod
^

in

urbe
.

tjuai

viribus florerei

commercMSjue •nanumis,
lius

de

quo

muri

...

illi

ap-

U'\-i'..

possem

,

quauj

de navibus

ialcliigi.

Nec vcro

, ,

aliquia oppoui
incrilaiioius

ii»

cOiJin^nani potesule hujiisargu,

A

|

.

li,

— Oto-vaiuluui iiaquo
i^iiivniurem
;

.seeiuiao, Ul (|uoque

inceruiudlnc

(luoil

itOi»

sil

ouiiiiiuu
ul*
ij»-

ufgari uon jiosse,
acll isso

passiouem suaui
el
«luiiU

h:ipusmum
pro

apejus

(ero
bis

proptuMiaruu»

oraculornuiqae C(uu:uu: c

0|Kisioli

usquc uiroruuique e.sordiis.
§ 10.

SiOuiiut' p :»&suri

esscni, lnuituudem apiul ilUiin
t[\nt

v:»h.'re

iJu:c ii:»qiie

omuia
ad

validissiiuc prwce<ltn»i,
ila a

ac hapii/.ari

eo haiiiisuu»

essel

ipse

l»ap(izaius
,

si quiiilo id

(jUO(|ue suppouaUu', ixs

propheliailiuu:>se

(6\ Mullfi., \x, 5*2). l.a «^uliu iu gr:eco
iu
a!ii.i

haheums
l:iineu

ct

«is

lypis

reprajscuiaias

perpciuuin

vciiussissimi.^
iii

Vir-ioiiil)u.>,

dcsunt

ea

Ecciesioj usum. Qux» eului
\iA

iia

perpeiua
esi,

fuitjra

suut,

verha

lalluo

iui^rpreie

vali;aio,

suftVaginulbui;

Deo

cura».

esse

ceriissiiuuin

ea

luaxiuie

cii:un ilil;irio .\inhi'osio

[UHui'.^ can.

30
in

in Maiih.)^

jieccssaria

ut cerio aiiquo decreio

siabilireuJur ;

ea

llieiouymu

[Uieroit., lib. u».

Cunim.

Mauh, xx;,

ad primariun» Dei in propheiicis symhnlis cousiliuiu peniuuisse censenda suul. lu his iiaque cuui quiJ
accuraiissime quadrat
ceriissiiuo
,

ipsoque, quioquid iuimal iiitouli:iriuui Groliiis, Oili;eue {Oi-hj.Jn

MaUh.,toni.
cutu

s.\i,p. 'il5. lul. llutliana-).

nou

foriuito

Id

casui,

seil

Coiivenil

l:»ui''U

«iiucis

codicihus

veiustissi-

Provideniiifi
i|uai

cousilio

irihaeuduui

est.

mus

iuierprcs Syrus,
,

eJ ui

uic expungenda esscfaieS. Marcuin
Jegeud:» sint

Cutn

ergo
et

de

Domiui

adveuiu leguuus per
el s:ingulue

reumr

qaiu lamcu

:ipud

aquam
laierls

sauguinem, de aqua etiam
,

c

B

{ccp- x, o8, 50),
nihil
sli

uemo

esi

qui duhiiei,

ut proiude

vuhiere proflueiilihus

pro

siyli

propheiici
;

quud de argumenlo meluamus. Sed aliam
vocis inteliigenl ad^ers.i-

idiomaie,
ia

symholorum vicem ohiinueriut

euin

ea

hic signiiiiaiioufin hujus
rii

uU'umque huuc Ecclcsiic haplismuui apiissime conveniant ; cum niini sii quod duhitemus quia
perpeiuus uierque iulurus
esse
sil
:

quam qua utimur cum de sacramenlo loquimur.
igilur

Osteudant

aliam

in

illius

aivi

aucioribus

plane sctpiitur,

ila

quam

qu:e

ad

espiatioiiem

sanciKicaiiouemque

Domiuum comuiodissnne inieUigeudum.
quoque ohservetur,
ni
ille

Prae-

perliiiei.

Eo

cerle

specii.baui, qui

lum

ohiiueljant

serlini sexio si id

huc lypos
voluii

hapiisuii,

ut opinor,

ouines, nou

hoiuiiium

modo

Domiiii releramus ul prccuuuliarenl quein
£cclesi:£

quihusiu pharisaeorum
hereniur, sed
\
\

am

Joannis'discipiinam adscriiili

siaium atque constitutioueui

^

nihii

certe

et

vasorum «juoque
igitur

sacrorumque
vo-

esse

quo aliuude cousiet Ecclesiic discipliuam ab eo

ulensiiium.

Quaudo

noiic
ivl

sig-iincnlionis

csse coustiiutam. Nee
a

enim de ea
iia est

disertis

verbis

ccm Domluus
lis

irihuii mariyrio,

illum voluisse neil-

Domino

alicuhl

c;iulum icgimus. Quid quod luec
a Douiino pro-

cessecsl, Idcm ibre

a miirlyrio,

qmMl a hapiismia
saiiguiue a

per symbula iradeiull meihodus

expeciandum,

ul

nimirum tam

suis im-

baia, ui mulliiudini omnia, discipulis eliain plcraque

puriialibusquamaqua,purgareniurai'ji)Ocxpiarenlur.
si

per symhoiu tradideril; et quidem, pro veterum

dese C Quod

dicant nnspiam iadicasse Domiiium
a

iios

essc

propheliarum lide,

iia

eral

iraditurus.

Tunc vero
rcs fuiurai

fruclus

mariyrio

expectamlos

,

iidem ohservar;!
s;

maxiine idouea erai ea
iradereniur quihus

iraileiidiratio

cum

poteraut ne

de

liapiisuii

quidem
iu ejus

cramenio
cerio

la

nondum maturus
talia
iuisliluit

essot audito-

uujquam docuisse Salvaiorem. NuUa
peccaloruuT expiandorum
iusliiutioue, nulla in ejus usu

meniio

rum

capius.

Cum enim

iraderei
,

Saivator

apud S. Matih:cuui
V.i

eliam discipulus per symhola

dediia uimi-

apud S. Jo:ihuem.
ergo

rum
ruus

oper.i,

ne auiea inieiligereniur quam

eorum

lameu

liunc haptlsmi saijraiuejitalis fructum uos alihi
iia

fidem evenlus comprohassei. Alqui
,

Sjiirilus baptis-

ex apostolorum scrijUis prohavimus. Qut)d
tlocueriut
aposioli, id ex noia
iila,

qua; quidem sacramenti pars erai pnecipua
,

quam

dixi,

luiic
illos,

non tauien ante resurreciionem erat coummnicatus
iit

temporis signiiicaiioae vocis, ei

rei ipsius

apud

proiude illum
,

quoque

mm

diserlis verhis
vii,

,

scd

aijuihus illam Chrisiiaui, usu lllos dcduxisse est

saiie

aqux» symhplo

prudicerei (S. ioan.,

38, 59).

verisimdlimum,

Quod

si

hapiismum Spiritus, qu> ad gloriam ejus
ladeh;il
,

lantopcre

ohscuris

lamen amigmalihus
atque mariyrii
INec

ad novam polius aposlolorum revelalionem hic, siue ulla proisus uece<siiaie, confugieudam puient adver!>arii. Quod si ap.-siolt ex
nisi
illa

involveudum duxerit, multo cerie putiori ratione

nola

vocis

significauoue
illam

coliegeriut

napiismo

occuUandus eiat

s:jnguinis

illi

quem
hunc

1) sacrameutali

vim
iiidtun

peccaiorum
,

cxpialncem

moiium posseut omniuo capere.
lere crediuerani
id

eniin ad

esse ii-ihueudam;
siguilicaiioue

quidui ci nos

ox cjusdem vocis

ipsum Domiuum eo sanguiuis hapiismo fungt opor*
,

coliigamu>, sauguineo

quoque
pariter

iu iulideliiatem feie relapsi

,

cum

baplismo

vim eamdciU
?

purgaiiicem

csse

verum

,

prailer

expectaliouem suam, revera com-

Irihuendam
§
i'i.

perissem(S. Lwc, xxiv,2l), gravius omuiuo passuri

-

Ne quis aulem
vocis ipsa

puiel

uuioum uosiruiu
constet
?

scaudaium

si sihi

quotjue

eumdem suheumhmi nonali,

priesidium

iu

j,iguiU(;aiiono esse jiosiluiu;

dum

maturi didicissent. Ptoiude quamvis eorum,

age,
liic

videamus,

anmui ex

le

ipsa

recie

quai sua causa passuri eraut discipuli, memiuerit

a velerihus

aoceplum esse Salyaioreui
vetisiuiilli.uau:

Obser-

quoiies

Dumiuus, nc cum evenisseni, eum
iilius

iatuisse

aui pr;eicr
id tauien
fccii,

cousilium evenissc, suspicareuiur

;

vandmu itaque lertio, rum occasioue:.;, iu quihus ue
agi credideruut vtueres
,

liorum locosauguiuis

bi^inisuiO

caute adii.odum, el

pro iulirmorum

caplu

iuisse
dixii
;n

marly;iu;u. Alimu

nedum

ul Lapiisiuum sanguiuis, qui sialus erat

illum haplismum, quo

s-j

Doniiuus ioic bapii-

Pm.

h, perspicne

commemorarei.

xandum, Ue

passioue

eus

Ciuce iuleiiigeudum

59'
esse

DODWELLl mSSERTATiO CYPKIANICA
ncmo
dui)iiet.

60
Messiae
lituios,
(luiljus

Ea autem

ipsa passio, pro niore

A Nempe
cipuus
19,

inler

alios

illum

etiaai

scriplorum sacrorum, niartyriuiu appeilaiur.
6

designntunj iulellexeranl in Scripuiris, erat vci pvx,ille

lude et ipse Dominus ixxpzvg
(Apoca/.,
Ttov
I,

TLazo; vjA ukrM-Jo;

EoxoiLiwj. Ua habemus
alibi.

in S.

Luc,

vi!,
illa

5;

ni, ii) tiicitur et/jta/>Tu//v3(T«t eTrtHovv.a^./iv

20

et

llluin fortasse

e

celeberrin)0

Uaaroj

zw

o|/o/oyi«v

(I

Tim.,

vi,

45). Quui

loco,

Gen., XLix, 10, vel Ps.
aliisve

l. o;

xciy, 13: xcviii,
Scripiijne
locis

verba omnia mariyrium, pro primgevae Eccle>iTB idiomate, designant. Nequid autem hic ab ecclesiasiicis

9,
'

coliegerini,

similibuv

quibus Messias vcniuriis diciiar. Quare

cum

Messias

co^lictum

arbiireniur, etiam ipsam martyrii vocem
ecclesiastica

venturusnppellarelur, lantumdem vaientsigiiaMe^sise
ac si^na adventus.
lia

signii^catione

usiirpani sacrui

litlerx^

de vero Messiu discipuli ejus;
tui?

Iia^«^/jTuf Sieplianus^^cf.^xxii^SOjjei/iiapTvjoTrtaTo,-

QuoU signum advenlus
ralionem
TheGs.,
II,

{S.

iUa/i/i.) et

de falso

Antipas {Apocal.f u, 13), quae eadem Domino anlea Iribuerai, ut vidiinus, auctor Apocalypseos, ne quis
hic mirelur martyris

Slessia Aposlolus: Cujus esl advenlu$

secundum opesignis,

Sulauce in onini viriule
9). Yeiiire

et

elc.

(ii

vocem eiiam Domino iributam,
iiiielleciam

itaque ^er aquaai et san^uiel

seusu ecUesiaslieo
iia

,

esse a
a

veteribus.
lianc

certe alienam

non crediderunl

Domino

nem Idem valet ac per aquam rum Messiani comprobare.

sanguinem se vc-

hujus vocis sigDi(icaiionem, ut propriam etiam fere

B

§

i4.--iNempe qui venturus erat inmunduin

is

iden»

DomiDO
passio

fecerint

ipsi

marlyres nonnulli apud Euseeccl.
,

erai a paireniiltendusaiquesanciiiicandus (S,jQan.,

bium (Euseb.,

Hist.

v,

^). Quod
sit

4i

Domini

X, 36).

Ea auiem

sanctilitaiio qiialis intelligereiur, e

marlyrium,
eliam de
?

eademque
,

baplismi

quoqqe

sanctissinio juda^orum ofUcio,

summo nimirum

sa-

jaomine insigniend^

ecquid

novum

alienunive di-

cerdolio, optiuie coiligeuius. In iliius iiauue sanctiricaiione

cjmus

si

mariyribus ecclesiasiicis idem

tam aquani quam eiiam sanguinem
;

4ocuj;n
;

affinnemus
§ 13.

habuisse constat

aquam equidem

iixod,, xxix, 4

— Sed etaliorum locorum occasionem
verisimillimum.
orli

eodem

to.>

vni, 6

collimare esi sane
apostolus S.
valeniinianis

Cum

scriberet

/jei'., viii,

sanguinem auiem Lxod., xxix, ^O, ^J; 23.24. Ad ilessiam enim tamquiiu mysti;

Joannes, jam

videnlur hoereiici
,

cum
ipsa

evnngelici

foederis sacerdoieui^ retulii in

hac

quidem

aniiquiores

eorum
prorsus

lamen

causa
iiie

Apostoius Judaei puniificis cxemplum,
sauciliicandus.

parenies aique origines,
erat

nec enim

novum
lise-

quod

etiam passione sua essei

valenlinianorum instiiuluni, sed priorum
loiov

T£/£icoa£o,-

Yoce usus est aposlolus

\Jieb.r,,n, 10, 11;

reiicorum inventa Trphg

yv.pav.rTipv. f/.sO^py.oxji,
lib. i, c.

V, 8, 9), mysiicn

nimirum

illa, et sacras niysteriwriua

inquit de Yalentino Irenneus {Iren.,

5) cu,

prx^f*-Ciurai propria. ita

tamen

Chrisii

hoc sacerdo-

jusdam

veteris

opinionis

semina

riatus

est

tesle

C

liuni
ul,

Tertulliano (Tert., adv.

Vaient., c. A).

Utigilur

Jesum

cum Judujorum saceruolioconifindii Aposiolus, cum m uiriu^que consecralione sangmms usum
fuis-

a Christo divjserunt valeniiniani, ad antiquiornm hx-

adhibitum probasset, in eo eminucri^ Chiisli saccr-

reiicorum exemplum Aposiolo
occasione tam cst in

coa^vorum, quorum

doiium qu(;d suo dumia:\al sauguinecqpsecraius
set usi essent in sacerdoiiim
djei, liebr,, jx,

eo ipso «irgumenlo mullus' in
ila

Cliristuscumexteniodiimiasat pecudum sanguine

yrima sua epistoia Apostolus;

et

mariyria

cum
cerie
,

iisdem valentinianis eosdem eliam Apostolo coaivos
haereticos

suorum corisocratione in2o, 26. Idem et ulibi saepius inculcat,
sed vero propriodumiiiiiialum,

sustulisse probabile

esl.

In

illam

cum non taurorum hircorumve,
laxai, sanguine

senientiam optime quadrabunl Aposloli argumenla
ut

Cnristum docet

Eigo cum

anle

nos nosjer

observavit

Hammondus.
quod

Anti-

JudaMs
cipiu

in

eo convenerat Apostolus, ad quorum prinliic

chrisii crani

hi haerelici seu,

quod apud Apostolum
,

suam

uptavil argumentaiioiiem, ut pontid-

lanlumdem
Judoeis

valet

,

pseudo-chrisii
ipsi

Christi

cem

fore Cliristum a

summo
ila

nimirurn Juduiorum
fulurus esscjl

promissi
illud

personam

in sc

susciperent.

ponlifice

adumbratum,
(vel, ut

qui verus

Proinda

innuil

Apof^iolus

toiius Evaiigelii sui

Messias, sanguine pariter ac aqua

lam ipsum fore
lustrandum.

fuisse consilium, ut crederent

Jesum

iuisse lilium Pei

luslrandum

evangelica voce utamur, bapli-

(Joan., XX, 31),

(quem ncmpe limlum Messiuj suo
Judaei asserebanl),

D

zandum) quam

alios

iisdem esse

De

ePs.
illos

II,

7, illius saicnli

non aulcm

aqu;e baptismo id fuissereceptumconstat ex ipsa iUa

hujreticorum .Miiesignanos. Quare

iiiter cajlera

pharisoeorum interrogalione qua Joannem,ipseuese

argumenta quibus falsum illum de Christo prujtex-

proMessiu vendiurei, explorandumcensucrun^
enjo baptizus
,

:

Hidd
,

lum

relellit

Apostolus
per
v,

,

illo

(luoque usus est de veri
ei banguliiem.
liic

si

tu

non

es
i,

Chrislus

neque Eiias

Christi adventu

aquam
C
),

est,

neque prophela/ (S. Joan.,

25). Idein de saqguinis
;

inquit

(

I

Jloan.,

qui

venit

per

uquam

et

baptismo innuuni
el

illa

Domini ad discipuios

stuUi
locuii

sanffuinem Jesus Chiistus; non in aquu solum, sed
in a-^na
el sanp;uinu.

tardi

corde ad credendum in
!

omnibus quoi

A

slgnis

nimirum

veri Messiaj
vel saltcni ut

sunt prophela!

Nonne hoic
suam
collegit

oporluit pali Chrisium^ ei ilu

argumeniatus est de quibus inter Juduios,
iUlus
cevi cbiisCianos, convenerat,

intrare in gloriam
scilicet

{S.

Luc,

xxiv, 25, 20)

?

lloc

lam

Jesum
ul

ex

illis

ScrSpinris

nosirum

verum

Messiam CQmprobarel,
illos

quam

posiea discijiulis explicuit,

quaium sensum cum eorum iMieiiecius
iliis

pseudo-chrisios
iiTiproliaiet.

vel

eo ipso bapiismi nomine

aperuissei ut Scripluras inielli^erenl,

nimiruiu

Vcnii, inquit, per

aquam

el

sanguinem.

qu;e vel cx iiloruni sseculorum concessis,

vd

certi.s

61

DE SECUNDO MAaiYRUM BAPTISMU.
illiussfleculiratiociniis,
»

6^*

quibusdam
gendjie

de Messia

inteili-

A sanguinisque
Iia

bag^tismos esse similiier inlclligendos.

erant

quseque

fulurani

commemorarent

itaque ex locoruni occasione in quibus aquse san-

Messise passionemy quales

proferunt quamplurimas
scripiores, sed et sequenhotlie disputa-

gujiusque ineniionom reiulit liucTerlullianus,eicum
Teriulliano velus
raus,
illa

non Novi modo Te^taaieuli
tioiies

procuIdubLo Ecclesia, colbgi-

tium saeculorum patres quorum extani

non alium uiique sanguinem quam bautiama-

adversus Judceos, Jusiinus, TertulIianuS) Eu-

iem esse iiitelligendum.
§ 17.

sebius, eic.
§

15. —

— At ^quivoce, inquies, communiseratbapralio aquae, sanguini atqueSpiriiui, ui prosit

lilie

ergo Scripturae qunc, pro

illiiis

saecuii

lismi

iJIa

captu, deMessiaepassioiie iniellectiE suni, argumenii

inde noii

quod ex communi bac baptismi raiione
alque aquei baplismi fruct.us
dicaiur,

vicem obtinere poierant apud
doxis

illos, qui, ut

ab

orilio-

inferamus sangulnei

discrepabant in

eo qiiod Jesum esse Ciirislum

eosdem csse expectandos. Idne
prx*terea quarlo iu ipso

observamus
expiaiionis-

negarinl, iia ei in eo vicissim a Jnd;)eis, quod Chri-

illo iniiiaiionis

stum qualemcumque illum fmxissent, veuisse lamen
crediderint. Ila ergo

Jesum AposlolusCbristum

fuisse

peccaiorum illam purgaiionem tribuebant veleres, lam frequenlem fuisse apu<I iilos sanriiu, cui
guijiis
iila

que

conrirmavil

,

quod tam per sanguinem quam per

aqu^m
in

venerit, in eo

nempe pouens empliasin

quam auuae, usum. In uiraque atque B d^oruic, quam Geniilium, iniiiaiione
est

tam Ju-

sacrificiorum

argumenti vim, quod non in aqua solum veneril, sed

usumintercessisse nemoesi quin fac.ileiConcedai.Nota

aqua

et

sanguine

,

quod niuiirum iUum de ^dsui

apud
tria

Jiidseos

etiam rabbiiiorum
in

iila

observatio

veniu in aqua praeiexium nec pseudocbrisii quidem
abjecisssut,

qua
vero
lia,

dicunt
,

proseiytismo esse observanda,

sanguinem dumiaxat inter adventus

circunacisionem
sQcrilicii

signa non adbibuisseii^ {cum nec ipsi aniicbrisli patiendi, seu

exemplum, seu eiiam insiiiuiionem,
qua ipsa ralione
illos

di-

bapiismuin. Et vicem susiinuisse, ex veterum sentenmartyrium jam probavimus. Porro prxj&ter sacri-

sacrificium alque

scipulis edidissent),
-Christi esse

probat a
si-

iiciorum sanguinem, ve

idquidemeni

a

communi

ini-

uoraine excludeiidos, qui uirumquc

liaiionum u$u aUenurn ut
sui

suum

quoqiie sanguiiiem ad
itlud

gnum adliibere debueril. §16.— Necaliorfcfereflduraex!Slimoq«od,inEvangelio,

expiationem adhibereni. Clarum

est in cir-

cumcisione apud JudiEos exemplum. Sed el in Bellon^s
initiis

signum

illud

de aqua etsanguine e laterisvul-

ganguinem emissum ^sse discimus ex
:

nere in cruce manantibus tantopere confirmandum
crediderit Apostolus, quasi de eo fuisset raaxlmo-

Terluliiano (Apologet., c. 8)
Beilonas sacraius

Hodle, inquil,

isiio

sanguis

de femore proscisso
signalis,

in
rii)i

pere

dubitatum.
perhibuiL, et

Ei

qui

vidil

,

inqult

,

iesiiinoejus.

palmulam exceplus

suis daiur
alii.

Ejusdem
scribat

nium

verum
,

est
ei

lesHmouium

El

Q

'"US

meminerujU

ex

Gum
<

lauien

ila

ille ^cil

quia vera. dicit

ut

vo$ credatis [8. Joan.,

Comniodo suo Lampridius.
plerumque
iict^

Bt;ilonae servienles vere
f

XIX, 35). Ki quaesiio fuissei inter iemuios Chrisii, ea,

exsecare brachium prificepit,
ei simuiata

coljigit

Casaubonus

qua dixi

,

ratiocinatione

lerminanda

,

alia profecto

taptum

fui^sa vuluer^

Domini miracula abunde ejus a patre missionem confirmassent. lilorum lamen miraculorum tcstes nuilos
protulit,

Belionariorum.

Eq venerunt
fanatici

forlasse nioUioribus suls

interpretaliunculis
fuisse

receiUiorce.

Sed

veriirn

aedum

tanta

jlla,

qua hic usus
illa,

est, asse-

sanguinis cmissiottem

mi& ab

aniiquioribus

veraiione. Quid quod verba

ut etvos,

emphasin
mira-r

introducia esi, et verura

iJtan)

quqe a miliiibus ob-

quamdam haheant eximiam,
cula inndelium causa fuisse

reliqua

nimirum

servala est Beilon^

{nliiatls«

a supradicto Tertulliam

lam

edita,

quam

scriptis

locQ colligimus aique vegetfi. alioruwqu^ pj^rerum-

etiam consignata
fuisse destinaium

;

boc
illis

unum

aliisomnino adversariis
gratia scrip-

que qui hujus ritus memlneruni. £i vero
fuisse iilum lusiroiionis

veiustissiiiium

nimirum quorum

morem
I lies-,

per sanguinis emia-

tum

fuisse^ Evangeliuui, aniichrislorum

aioiuloruoi

sioneme quaniplurimis cpnstatScripturaelocisi/^^v.,
XIX, 2§
6. ita
;

assertorlbus. Recte ilaque banc sangulnis pariter ac

Deut.,

q^jv, \

;

xyuii 28

;

Jfir,, Kvi,

aqux e Cbrisli iatere en^issionem, aique dupiicem hunc aquae sanguinisque bapiismum, eodem retuiit Ter^uUianus. Quod eniin adversus eosdem adversar
rios conscripia essent ab Aposiolo, jnde sane veri-

nempe
^P"^iii

Baalitae, ita Galli

(quorum diem sacnmi
diem appeilabant.

D

^^ ^^^»

W"»

et sanguinis

memDrat

D. Glaudio Trehellius Pollio, perperam
retulit

enim ea ad Bellonam

Casaubonus, quje ad

simile est
ct
(I

eodem

esse referenda. £t quia
ita

cum

aquae

magnam matrem
Luperci

ipse reiulit Trebellius), iia fsiaci e^'

Spiritus

baptismis

sanguis

ab

Apostolo

fiagris sese

peciorumye tunsionibus male ad

Joan., v, 8) conferiur, ul ipse lernarium
;

cum

illis

sanguinis missionem usque muIclapies.Eodem seilicet

nuinerura conficiat

piane sequilur
fuisse

bapiismi eiiam

exemplo quo sua quoque cum daBnionibus

f(BiJera

rationem sangulni

cum aqua

commpncm. Quia
ita

Yenelicae etiam sanguine dicunlur bodie sancire,
§ IJJ,—

eiiam ex aquoeet sangumis eutissioue
refuiai in

anticbnslQS

Neque vero iniiiorum dumiaval vicem supf
,

Evangeiio ut in epistola refutarat per ad-

plebai

baplismus

pacti eiiam

illam oblinebat. At

venlum

in

aqua

el saiiguine

:

sequiiur praiierea,

si

paciscenlium quoque mos

^rat suo invicem sanguine

in epistola per

sauguinem bapiismus

sap^iiinis inlel-

fcedera ^ancire. lla circumcisionem

suam

irileilige-r

ligendus sit, in emissione eiiam
guiiii?

iila

aquae et sanaquse etiani

bant Juda^i. IJnde etiam qui pacto mosaica pcr san.

f[Km in fivangdlio memoratur,

^uinem

iniiialus fuissel,

enm, pro recepvis Judjeoruro

f,Z

UODWEIXI UISSERTATIO

CYPKJAiSIUA.

.

tJ->

moribus, Tnn

M" appellaluni ad ^xod.,
in

iv,

26, ohillos in

A

iraio

nuuiine pairiae oaiauilias quie

mnhonim exU
viiaj
js

servarunl Medus

aique Gngorius, et anie
genlilinin

liuni eiiidcniicuin

minareiur, mullorum

pauco-

Lexico suo Sclirnulerus. Idein
paeiis oblinuii,

qnoque
ali(iuam

runi

crant

sangnine redimend:e, sive

sacrincio
«vSci.-

quormn etjuidem hodie reiinenms, aniiqnissimis. De Medis alqne Lydisauclor
esl

memoriam
ocxlg/

cssei, sive aiio aliquo
Troeufftaj,

modo

hauriendns.

Eam

apud Pltoeulcas raiionem reddidii

{A}}. iCii-

in

Clio

Uerodotus,
EVy.jjve;-

U

r^aih-v.i
Tct(7t

seb.,Pra'p. evaug.,i,i{)i\v^i6:Porphyr.,deAbsl.,\t,
r>0), apiid

raiimTi

gyvea TaTieoTs

rai r:pk tov

iMiiloncm Byblium, Pseiido SunchonialliDn

^TTfiv Tovf ^^u.y(iwyj: e7rtT«;xwvT«t.
(ofta 6naltiy^Q\f(TL
o/&v.ta

n rw

Quox^ouKjr-f to
:

aucior, ul vulgo credilur, veluslissimus.
cuiit

Kamde.m
llelle

di-

cu/yi/wv. De Scyihisia Helpomeue
,

raiionem myilmlogi cur Pliryrus ei

sa-

oe TTotoOvTat 2y/j6ai w^c

tt^o? tou; av TfotgftiVTaf

crilicio deslinarcnlur,

cum

lerrce sierililas (ila

enim

i;>tw^.«
uic^ovo-t
aitjne

^ywj
TcTiV

y.fi^atxtvviV

olvov ivxeav^e?» aifxaaw.tt-

Aihamanli persnasil Ino)
cur Leonis
fili»,

ran^ein minarelur.

Eaindem

Toc

ooxta

Taptvojixevaiv.
:

De iisdem Scyihi>
s:ingninis

cur Andromeda, cur eiiani, apud

Medis

iia

Solinus

c

Hausiu muiui

receniiores Romanos, Curlius ei duo Decil se, pairiie

foedus s:tnciunl, non suo lantum more, sed

Medorum
Et

servand* augend;cve gralia»exiiio devoveriut. Ekcpcilus sajuiem voluit

quoque usnrpala

disciplina.

»

{Polyhisi.,

c. 20.)

Agamemnon

Iphigenia

lilia

sua

;

vero aliorum barl>aiorum, qnorum haec recepia fueril

B

voluitel hcste Pulyxena, imuiolanda servare. Multa

consueiudo, memineraia hisiorici etiam recf^ntiores.

suui eodem spccianlia exempla
faciant

qu£ plenam

lidem

ijuainquametin iliisquoque bruiorumsiicrinciisidem
inteiiexissegentiiesosienderuni nosiriadversus socinianos. hoininum vicem gessisso illas bruiorum
ctationes similu) sibi imprecantium
ftt:nt.

quantum

in

humanis criu]inibus expiandis
etiam Sijueis
ipen

humano
iiluni

sanguini tribuerini, quanium

ma-

iusiratjonibiis prauulerint.

Apud iud;eos

si

fidem

fefellis-

circumcisio sanguineiie omnino e&piationis (sivc bap-

Ergo

ille

quoque S3criftciorum sanguis hmnani
,

tismum cum
nebai,
iacienda^.

Doinino appeiiare malis) vicem suKtl'

tanien erat sanguinis vicarius

eodem<'ue crai ioco

ei ({uidem

hmnai.o Ipsius

iniiiati

snnguinc

censendus ac

si

bomo

ipse sanguinem proprium op-

Cum

itaque id

unum ad

haptismi raiionetn
;

pignoras^et, Cumijue duplex esset haec,
tain
nis,

qnam

di.\i,

p! oi^ric siJeclet ut in
eii.iui, in

eo p^ccaia expiandn sinl

cnm
s^m-

apud

Jnd;t'os qu:un genilles, aqu/je atque sanguilustratio;
aqu:i',

ea expiaioitis raiione, cxeinpla hahaerit
geniiliuin, qui

peccatorum e^tpiandorumgraiia, recepia
saiiguinis
illa
,

Dominus tam Juu;eorum, quani
qui buntaiio elirim ipsius
InitiMli

major tamen crediia est,
eflicada.

quam

guini bcneiicium iilud, pariter ac dqtioi iribuissenl,

Leviora enim crant

qn;e aqtne aspcr-

sanguiai, qui
lusiraiioni
,

maju-

sione expiauda crederentur. Graviora qua.'que qua;
piacula
sive uyn

rem (iuoque enicaciam sanguinese

qnam

habebauiur

,

sanguitie

purgi^nda

C

vcl aqueui

concessissent

:

Nott erat sane coiisenia^

eranl.ilomicldium inlerpiacula n.tmerabaiit vctercs,

neum
in

ut

qnam

expiandi m.ijorem in sanguiiic
aiii

quam

quod nimintm
lem,

Ipsi

lerra^

macul:(in

iuurerei nulio,
:«u

aqna virtutem

apud se

fuisse gloriarenlur, ea

pra;leiquant sanguinis, lavacro eluendam. Ejus
si

soli chrisiiani

destiiuereniur. Pra^sei lim
divimuiJ,

cunt in co

noius fuisset auctof, proprio ejus sanguau'
;

vers;iii, j;im
iiicnii

universam

ferc

Novi T«^iaessefit, sivo

piaculum expiabant
loco imnioland».
purilas
ilia

sin Jaiuis^ci, vaccai' sanguine \u
soia,

argumeniatioitem, ut ({u;>^cumqne

Neque vero credes

sed el im-

apnd

.}udiM)S, ^ive genliles, privilegia

de qnibus gio-

legalis e moriiciniis

coidaclu rontraiieuiia

ri:ironlur, ea cbristianis

potiori

pncslaniiorique ra-

vaocje rufai cineribus |>argaiida erat. Qninetiani loiius

populi ispaelitici peccatain hircmu emissnriutn {Lev,^
xvi) imprceatione con]ecin sunt, ifjusdeni ut ilahbini

Nun erat consenianeum cadem hac Cout^a baptibini voccm :idhiin berenL lam ipse Dominus quant Novi Tesiameati
lione convenire probarentur.
ni,

cum

volunt

,

ntnrle

iuenda.

Nec

alia

Gra?cornn\erat de

scripiores, alr.im laineit si^nilicaiiimem iiiteliigerent

8u\s quoqut^ xa6i/x/3aaai senleniia, ut

ex Aristophatiis

quam

e:Kpi:indt iilam

omnium notissimam

recepiiS'

scholiasie discimus
erai
uiiiversabs

(Arii5(., schol. in Piul.).

Tamqiie

siniamque.
seni, aliler

Non

erai consentaneunt ul,
iu.;uerent'.ir quaifi
ol;Si'rv;iviiijus, ut

(jui ita

sen&iS'

lijec
itic

peccaiorum per

sanguhniin

tamen
locututn

martytem nonimirui)» saii-

pargalio, ut nullaiii
Slolua
:

e.wpiioncm
inquil
,

adblbc^it Api>{xi

^

siriiin jain

Sine sanyuinis,

effusum non

jvilioi.^tai

guiiiei

bapiismi vim eiiani cxpiutriiein aqnci bapiili

miisio (//<f^i., iX, 2i2). Ita

con.seniiiteum

erat

lismi

lon^^c

nnleferendam
iianc,

e\isli.ii:irent.

Tanium

runi

leiMpDruin

do^maiib>is, ut Cimt luramqne

ai>osi ui

dnram

eta sacramenloiuiii
ceiiscte
iiiain

liignilaie,

sanguiitls,
liaitcrent,

q>iam aqua; c\piai unttm

pro b.ipiiMiiO

CL

Doniiiii

itionie

aiieiiam
iiuiani

ucbe;imus io:iiiciiain

majorem

tauieo saiigitinei bupiisitii,

quam

quciuli
s^irii.

raiiuitciii, ut

auver-

aquei, vtriutem aguoscereuL
§ 19.

— Kt

ui

sanguini hi iioc expiaiioni:» negoiiu,
ii:!

^iO.
juier

iia ii:n|ui* osieitditiiUSjqtiaiit n.i.
,

omnM

ajue

p:tnes coiiccdei«ani riciic priiiuit-ias;

hninanisaii-

si'

cuiiirruetjiie
s'.

prO

iiiius

:i.*i

i.i.s

«logoiuii!.»'!.?

guiiiLS, pr:c aiiis eiiain saiigniiiibus, viiu

iongo tna\i
tinuianis
ikir>,

conaToaiil,
ii

Ii:»

Dominuni

ipmuii.ii;i i-Uis
j.fo
&t

aposm*

>,

mam

agnoverunt.

Ind^i

uanm

dnxti

','nia:.'inius.

liulc

soqniair
,

liOL

«-sse

p')i..'".^-

qoa: apud veiercs
delictis

inv:iluti. av6peu;7o6u7iu,

quod dea^iils"
l;*

stii>a

prj^judicanduiti. vci
,

vtxoiu
u.
cjat.!
i.

n:aiinins te*octtitifaai in
Al*?-!'

hitmiitunj cxpiandis

hantamis banguis

iuit:aii4'::m
.r>?tp"wi

prascribenuum,
.-^ii

>Mhus

videiviiui'. Cvijn

i.i..v;.jr aliiiu»'

i.i.»u'.ri«e?

urHimieiiin cuc

:».«..

leih-pi-.ti^f.

6i>

DE SECUNDO MARTYRUM BAPTISMO.

06
cljrisiianorum
politicara

t^iilimi alKJSl

m

]n reipsa oontraria habo.nnus argu-

A

I)us ln socieiaieni

ascribi-

jHcnla

,

ul

niiiii

magis
si

faciai

ad

nosira^ sentenlir(

inur, ea foideris csse soleninia. Qnis aulein ill^d dubilcl b:>piisnii essc

connrntaiioneni qnain

rem

Ip^ain penitins

oxmii-

propriuin ofiicium ut per iilum

nenuis. Aniinadveileinlnni

ilajne qninlo ad ip-ntn
,

sacris clirisiiaiiornin iniiiemur, etiii propriam ascri-

bapliiimi sacranienliiin perlinere

^angdiiienm iinno
ul

bamur cbrislianornm
qnod qui
manis)
jure

socieiaiera? Convenit prL»'terca

Laplisnaini, et quidein

ila

peninere
Hoi^
njji

parlem (jus

coiiferlur in

obristlanorum liaplismo Spiarrha est scriploribus ro-

prajcipuam
inus,

consuininei.
erit,

probaiuin dedt^i-

riius, is ufpc.^fhM (qunti el
in

ncmo

opiuDr, quin facile conccdia prcci-

Novo

T(!Siainenlo appeiielur. Erai

enim

in

puum
ilia

baptisini

frncium ab eo esse jure ineriioijue

romano

arrlia

paciorum propria, pi-xcipue nupEcclesia

expeclandum.

Nec

alio

spectai, lU

pnio, Apostoli
et

lialium.

Nempe mysticam cum
porro arriia

unitaiem

comparalio qim aquain, sanguinem
ita coniulit, ut,

Spiritum

mairimoniali unitaii
Aposlolus. Propria

respondere v ad
est

Eplu innuit
lemporis
ut

quemadniodum Paler, Filius ei Spifilus sanclusunum suni, ila aqua, Spiritus et sanguis sint in ununi, quod nempe unum ideinqne praostent omnes compleanique ofiicium. De bapiismaii
In

unum

illius

quo priuio foedus inimus. lude sequiiur
Spiriius collaiione,
inteiligi.

de

aiia

preterqnam bapiismuii, nei|ueat Conveniunt deniqiie et baptisini iihc in Ecform«,Credis? Credo, Abrenuniias
ill«

oqua et Spiritu inleiligendum observavinuis, ut proinde baptismum
iiiijm

B

clesia primaeva

?

sacramentalem supplere ddieat
observavit

Abrenuniio. Suiil enim et

ad roinanorum pacio-

sanguineus

iiic

iiaplismus. Idque ipsnm

rum formas

expressae, rursus pr.tcipue nupliaiiura,
iiiud

ante nos Origeiies, ne quis velerum doginatibirs miuus

Das? Do;Sp()ndes? Spondco. Unde
saitem bal>uisse cnrisiianos.
§ 22.
ita

salieui

consentaneam suspiceiur nosii^am banc interpreiatioiiem.
r^^eque

necessario coiiigitur, pro pacto l^aptisrnuin primsevos

vero pugnat quod simguineum bunc

bapiismum seounduin appcllarint iidem veteres. lia finm inlelligendi sunt, quod, cum renovari denuo
non
possii sacramenialis
iile


in

iiinc sequitur

secundo ut

in aliis

paciis,

et

nosiro

pacio quoque

i)ap(isinali,

duo

baptismus, in mariyrio

esse a se inviccm
officJa,

disiinguenda diversarum partium

lamen ejus bene/icia
ipsius renovatione

sint

de novo, sine ejus tamen
fide-

Dei aiia, aiia nosira.

Ad Deum

speciant pro-

expecianda, ei quod nova
in

missiones quibiis caveiur
benefieiis, lain Ulaequa?

de praistandis bapiismi

lium adultorum peccala, qux qnidem

aqueo bap-

de praesenti prajsianda? suin,
externa, etc,

tismo remissa non esseiu, bic piene penitusque et

peccatorum omnliim expiaiio^ Spiritus sancti do>
natio, inysiica

pro baptismaiis
miliaiur.

remissionis

modo mensiiraque
sit

reerit

cum Cbristo nnio, s«iiiem

Qux cum
si

secunda

remissio, non

quani quse de futuris adbibentur odicii nostri pr;cmiis.

ulique niirum

secundo

eliain

baptismo tribuenda
,

Ad nos

spectanl quai a noi)is vicissiin sponden-

videaiur. Sed. misso Apostoli lesiimonio

age rera

C

Uir pro

nostra pacii baptlsmaiis parie praesianda.

ipsain, ex propria bujus sacramentaiis baptismi na-

Quannjuain enini promissiones faieamur exira pacla
facias, sinc aiierius partis obiigatione satis
inielligi

lura esplicumns.

commode

J21,
iisini

— Recoiamus itaque inprimis omne boc bapquoddam
rideiium

posse

;

ai qiia; aiteraro pacii.pariem consii-

liegoiium pactum esse

cum

tuuiu, iU.c
oflicia.

mulua omnino utriusque
boc pacli
foriasse,
raiio

pariis exigunt

JDco, nec

aliunde rectius

quam

e receplis pactorum
xatvriv

Ipsa

necessario suppunit.
paciai,
illae

inoribus explicandum.
^iuMxriv

Esse enim Evangciii

Daiie

enim

non cerie

proinis-

ab

ilia

scilicet diversan)
;

quae Judseorum

siones diccrentur quai nulia supponereal officia sibi

fuerat alque legis mosaicai
ilo

esse eliam sub Evange-

ex adversa parte respondentia.
§ 25.

non Tesiauicnlum modo, sed et pactum, eamque
QtuQri/.mg

— Sequitur

leriio jus iiiud legaie

omne, quod

duplicem

signilicaiionem evangelicis eliam

pacti beneficio
officii

obiinemus, ad Dei promissiones, cx

lemporibus convenirc; esse eiiam sub mysiico israeliiismo eadcni

nosiri pncsiatione essededucendum. Esi enim
ui quic

omnino

pacti

beneficia quixi propria
.

iilud

omnium pactorum commune

babeniur

olim foeraiu

israeliiismi

iilieraiis

ut

nobis Deus
illi

in iliis

promlssiones eai condilionatai inleliiganiur,
praistii:c fuerini,

summus

in

proprium ascribalur Dcum, nos
ascribamur populmu
esse
;

vi-

nec aiUea deliUae quam

ex aitera

cisiim in proprium

nec

illud

D

parie,

promissionum condiliones. Sed

in id

gonns

jncdo, sed externam

banc noslram cum Deo

confoederalioncm^

iia

nenipe inieiiigendam, ul exier-

pactis qu«, ex aliera parie, sola includuut beneficia aliis pneslanda, nulia vicissim ab aliis recipienda,

num

aiiquod

intercedai unionis poIitic;c vincuium

quaiia sint pacia necesse est qnie

Dco snnt

boinici-

iam nobis invicem, quam Deo eiiam nobiscum comniune, quo nos ipsi pronieamnr D(io foederatos, et:>b
aiiis

cliam fa;derati agnoscamur, ad
ei Israel

eumdem

plane

busque commuiiia, nemo est (|uin x'quuin faieaiur nullum esse posse jui ad beneiicii, ni praecesserint condiiioiies ex aliera pariepr,iKSiand;e. Nos lamen de
xo.injure leg;Ui impncsei.liarum agimus, fMindesola p(^ssii, «u -i.^i .ate. Et ut av|uiias Mliqua forj:'.s.-^u cssc

moduui quo

secundum carneui pro fedcrato
ox iXovi Tcstasii

Dei popuia, praj uuivcisi orbis ge<iiilius, oiim pote•a:.

at;;iosi?i

;

iiX'C.

ijiquaui, ita

i^uiil

•onilUiouem ihiplcre volueni, (o .dihOwis

lieneljciJiot

:U'' ti

raijociiiiis
li.jitra

mtmifesla, ut iniruni

esse lunue
si

l:»cio ni^^dun; iOiuitim.juan-i injpeif^i, licel iliai^rue

]'M ile

asseriione dubilcni. ilcc enim

vera
nu:.'

.mpieverU

,

cum

nuiia sua culpii a oauul!i>ncei:aui

'iTiiOic.

m«ii

plane so-juiturexier::^

c-a

solemnia

ac Uas^ ^.r^sian(l?miped^--

'CgiUi suiicin jur..

^7
carere
qui

DODWELLI DISSEKTATia CYPRIAKiCA
condiiionem de faclo non
praesliterit,

6g

A

bola sponsorla,.ipsumpr3eier€a,promutuopoclijure,
:id

quocunifiuc undenri rerum evenl'i
csi

fuerit irapediius,

pra^slanda ea qute symbolis reprsesenlaniur obii-

ornniuo cern.^simum. In
vaiitiiirs

illis

prsserlim paciis

ganiia,

adhuc
liones

procedit

argumenium quorum condi-

sequoque noslrys passiones pro suis agnitu* rum, cl suo meriio, sua mercede compensaiurum.
§ 26.

non sunt conditlones dumtaxai ad arbilrium

— El vero accuraiissime, pro Domini nosiri
omncm
fuisse
facile consiabit si diversa diversa-

parie iniponenlis requisiUae, sed etiam disposiliones ex nullum hujus pacii subjecii necessarioe. Cum ilaque

meriie aique principiisconcepiam hanc

arsumeniaiionem

redundet in

Deum
ni

beneflcium, sequiiur quaecumque
nosiri esse causa necessa-

rum Scripiurarum
lismo

asseriaifi

unum coUigamus

quasl

Deus a nobis postulat, ca
ria, ut

lasciculum. Repraesentari

inprimis nostram in bap-

proinde

posiulala

praesiemu5, ipsis pro-

cum

Christo passionem aique morlem, ncc re-

missiouftm beneficiis oblinejidis inepli reddamur at-

prseseniari

modo, vcrum eiiam

ila rer-raesenlari,ut

cuin

que indisposili.
§

Chrisii passione nosiras uniat
in.

24.--Qoarlo itaque ut inielligamus quae nobis

rnunes utriasque faciat, sesto ad
lis

quodammodo et comRomanos cspire saesse noslram Chri;

eumbant in hoc baplismali pacio condiiiomis a nobis
pro noslra pacti parie prsesiandse, ailendendum est qusc symbola sinl a nobis iri ipsis pacii solcmnibus

i>perle docet Aposioius.
illis

Unam
Veius

siique passionem ex

ejns verbis constjit
;

Morlui

B

sumus cum

Chrisio, v. 8

homo

notler simul
eo, v. 4.

adhibeiMJa,elquidiilasymbola, ex ipso Dei instiiato signidcant, et prolegibus significaiionis symboVicoe
quaj
illa

crucifixus est, v. 6. ConsepuUi

sumu^ cum

Et quidem reprsesenlaiione quadam ad vivum lotam

saltem

aelaie vigebanl.

Quoi eriim symbola
significandi

hnnc

transig^i

unionem

illa

innunt

:

Complantali

facli

in pacii solemiribus

usurpantur ea non

sumus

simiiirudini morlis ejus, v. 5.
:

Nee

alio

quam

dumlaxai

;

sed oblignndi eliamgratia mslituia sunt.

baplisnii officio
zali

An

igrforaHs quia

quicumque baptibaplizati

Ut enim sacramerUaomnia,sive mysteria, prosaeris horiinum cum Deo paciis inielligenda sunt , iia el id sacriU)mni6 commercii genuinum est ut symboiice
poiius

sumus
?

in Chrislo Jesu, in

morle ipsius

sunms
in

Conseputii enim sumus
v. 3, 4,

cum

ilio

per baptismum
sola et

moTiemt

Neque vero unio

mera

quam ad litteram inieliigenda sint, nec ita vcrbis, qnam rebus, reruin tamen aliarum synibolis,
,

hsec habenda est, el quai lota in

hominum imagina-

lione atque aesiimatione consiiiuia est.

Eam

diximus

ofncia

illa

repnftsentenlur quae partium inter se tran-

symboli sponsorii esse naturam ut una inferat lega-

sigeniium habcniur ol^ltgaioria.

Qu8e iiaque symboiis

lem quamdam obligalionem qua partes inier se pacisconles praesiare id tenentur

b;ipllsmalibus slgnificaniiir ea nos spondere a nobis de-

quod symbolis repraelieri

inde praesianda virtuiepacii baplismalls exisiimamur.
ea a nobis prcesiila jus inde nobis faciunt ui promissa

seniarinu Inde

fii

ut,

quod sola simiiiiudfne

non

C

poluit, nobis

lamen ex hpc ipsa reprcesentatione jus
,

divina
§

ejusdem pacli evangelici virlute vindicernus.
in

quoddam ad rem ipsam proveniat
ejusque beneficia.

quo nniooem

25, — Quiiito

symbolis bapiisnii nosiri sacra-

ipsam inlernam et mysiicam vindicare possumus,

utenlolis soleninibus,

non

aquije sotius

baptismusde-

Eo
;

ipso principio nituntur id ge-

nolalur, sed eiiam
Itir

lur

verum ita denoteul uno eodemque syinbolo, uno eodemque denoteelemenlo, ut proinde ad unum,ut diximus, eumille

sanguinis,

nus raliocinia
liludini
V.

:

Si enim comptantati facti sumus simisimut
et

moriis ejus

resurrectionis

erimus

5

;

si

autem mortui sumus cum Chrisio^ credimus

demque bapiismum periinere iuieliiganlur. Ut enim, cum aqua adhibetur, peccatorum deserlioncm pollicemur, fuiuramque vita» sanctimoniam quse exlerno

quia simul etiam vivemus

cum

Christo, v. 6.

Nec enim

de

alia
in

morie hic agi quam lypica hac aique.symbubapiismo reprujseniaia jam ostendlmus. Ea

lica

aqu« symbolo
Ciiristi

satis

apie repraeseniatur

:

iia

cuni in

niorie symbolica constabat

jam defunctos esse apud
fueranl. Inde

a^iuam descendimus etvicissim ex eadem emergimuS,

quos

ila

argnmentaiur Aposlolus qui morlis nimirum
in

mortem, .sepulturam resurreclionemque repnesentamus, nosque etiam spondemus horunr oianium panicipes, paratos niniirum
loleraturos.
ul qufecuujque ilie

symbolis

baplismo

usi

tamquam e

principio nolorlo legitima
si

procedebai argumentaiio

et illud subinielliganius

symbola

inter

paciscendnm

nobis immiserit,eanos,iUiuscausaad

morlem usqueD usurpaia
respicii,
stoli, alio

esse eiiam et ipsa sponsoria.

Nec

alia, ut

Eodem symbolo, qua Christum

exislimo, hyooihesi illud nilitureiiam ejnsdem Apo-

inlelligimus Christum sibi passiones nosiras impula-

lamen

in loco raiiocinium

:

Igilur,

si

con"

tiirum,ei

quam mercedem

ipse a J^atre,pco suo

cum
pas-

surrexisliSj inquit,
rite^ etc.

cum

Christo, quiv sursum sunt qHO!'

Patre foedere vindicai, eadem nosiras quoque
siones e^se remuncraturum.
sibi
Ita

{Col.

iii,

1). Mortiftcate ergo

membra

vestra,

cimsiabi».

quo jure
,

etc. (v, 5).

Quod

illos

jam supponatconsurrexisse, ad
illaui

ha])lismi

nomen

vindicent nostrae passiones

illud referri

non poiesi quain ad emersionem

Cum ad ipsam
cjusdcm
ciiam
sibi

baplismi sacramenialis ralionem s|)e-

ex

aqua baptismali quoe resurreciionis erai symbo-

ctenlconsummandam.Constabiietiam quo porro jure
vindicent baptismi
l)encfici.'i,

lum, ut nimirum forensi pactorum idiomate tunc ret-urrexisse

cum

iilis

existimarentur

cum

usurparent resurrecolligit

symboiis rcpn^isenientur qwx^

a

Deo

instituta

ciionis

symbolum. Inde

recie

Coiossensiuui

sunt, el quGe hoc ipso consilio instiluta sunt ut pas^

officia, ea

n)odo suppcnantur quie jam osiendimus

siones nosuas repra?senicnl alque spondeant, et quaj

uecessario esse supponenda.

Cum enim

morlis

ilio

Dci etiam nobiscum pacisceniis

sunl quoque sym-

symbolo, immersione nimirum sponderent sc nicm-

;

C9

DE SECUNDO MARTYRUM RAPTfSMO.
;

70

i)mriim suoriiin niorlirKjationcmcuralnros

el reswr-

A

pron^re umijunni potcruiU qui nullam

rociionissymbolo idquoquespopoudlssent, ad novam
se coeleslemque viiam essc resurreciuros
:

nisi enlisenis Scripiurarum lestimoniisprobaiionem admiituni.

iiide

nemo
o(li-

§

28.—nuic
:

itaque coelesli pacto duo

illa

tribuenda

non videl quam
tur,

ille

soiide prudenlerque

argumenle-

eiant

primo ut jure eiiam
;

legali Chrisio praemiuru

cum

c paclo promissoijnc ilios liorlatur ne
Infirmoe

pro suis meritis deberetur
universi unain in lege
luereiit,

secundo eliam ut

fideles

cio

deessenl, fidcjnve lallerent.
et jejunai foreiU id

aulem adsi

cum

Clirislo

personam

consiiin

modum

genus scquchc

ex inani

Nec enim de

uirovis

horum quicquam

morlis reburrectionisque symbofo ad myslicain illos

lerrestri

jiacio cautuin legimus.

Nondum lamen ad

niortcm resurreclionemque Iioriarciur.
§ 27.

singulos homines descendil hoc pactiim, ut inteliigi
ipsa aquei possit

lia

nimirum consiat defaclo, ex

iiaplismi

inslilulione

l)apiisnitim sanguinis

excludi

quinam ad banc polilicam Chrisii personam homines per.iineani ut sii/i possini illius coelestis pacli
heneficia vindlcare. Proinde praiter hoc Patris

non posse, nec eiiam e
duobus prajsertim

pacii bapiismalis beneficio.

cum

Si porro facii r^iionem quairimus, ea esi, ni faiior,
allius e

Chrisio coelesie pactum
crat, Cliristi

;

aliud prijeterea necessarium

principiis

deducenda

;

quod

sciiicet Cliristj

morsea
;

sitbeatic resurreciionis nierillud sil in praecipuis

cede coronanda

quod etiam

B

hominibus, et quidem pro caplu huinano cxternum, externisque symbolis celebrandnrn,ui consletquinam iili sint qui a Chrislo prosuis
agiioscaniur. IIoc
specl.it in

cum

bapiismi beneOciis
viriutc iilud

numerandum

ut

nimirum baplismi
quoque mors
sit

auiem pacium

ut

ad sacramenla

consequamur

ul noslra

Chrislo imputanda.

mine, ea dcberelur,
ccs, c Yeleri

Quud Chrisio, eo ipso morlisnoquam dixi, resurreclionis merquoque Testamento jam superius osnimirum anliquiori pacio quo de
Chrisii resurreciio,

ita propius et proecipue ad baplismum quod unicuminitiationis sacramentum omnes agnoscunt. Illud enim proprlepactum appellamus qua

genere,

jus pacti ejusdemquebeneficia

tendimus. Ex

ilio

primumconscquimur, non qud conseculi jus idem augemus atque consum-

toloredemplionis negotio incarnalionisque cumPaire
Iransegit.

mamus. Qua

ilaque ratione ad baptismi

consummaet

Quod enim

non tam

iioi«em ostcndimus periinere

mariyrium, eadem

ad

propriai ejus et nativ;xi Deiiati,

quam
tamen
;

Palri iribuilur;
in

paclum evaiigelicum pactiqne benelicia

pcriincre

quod eiiam Paier non

Patris
judicis

hac causa

censebitur, ne quis nominis solius, non ilem rei per

personam
o-To/57^?

egcrit, sed

nec su3e in lilium
in pas-

nomensignilica^se, hanc baptismicum marlyriocom-

rationem habuerit, scd Christi polius
:

municalionem interpreletur.
§

sione meriii
a?qualilale

quod eiiam Chrislus non pro sua hic
Paire, sed plane quasi subditus,
sit

29.— Observandum enim
^^ reliqua

sexto, non ea tantum

cum

gcnerali ralione adumbrari in baptismo mariyrium,

considerandus, ot

obedienli» merito prjsmium exal;

C

^i"*'^

omnia bapiizati

officia

adumbranlur
ita

lalionis a Patrerepularit

plane, inquam, haec omnia
et

sed quod ipsum aquei i)apiismi symboium
li

nos-

arguunt npn suam hic, sed vero alienam,

quidem

um, quem

di.\imus,

sanguineum baptismum repra;-

a.sua louge diversissimam a Christo susceptam esse

senlet, ut plane nulla sit aquei baplismi elficacia,nisi

personam. Etvero ipsa persomc, qttam
lio

su.stinuit, ra-

ad sanguineum haptismum referatur. Qua enim

irn-

paclum allquod omnino poslulat,

et

muiuum cum
aliinlelligi-

mersio in aquam
nolat,

vilai

animalis moriificationem, despirituaiis-

Palre cousensum. Ncc cuim Chrisil nomine una
qua, ut schojye ioquuntur, individua persona
lur, sed poliiica et publica quiC

qua emersio ex eadem novae etiam
sponsionem, ea, qua
oificium quin ad
y.v.Burj^w

que

vilis

dixi, sponsarii

symboli

suo ambitu omnes

significaiione reprcesental; faieor

nullum esSe chrisalterulrurn refe-

omuium

sooculorum locorumque

omnium

fideles

com-

linn*
raiur,

vita?

horum

plcclatur. His eiiim

omnibus convenire iKtelliguniur
jnrc sibi impctrare.
justili;»

cum

omnia aut

TSAStwo-ty speclent, ut

hujus beneficia. Polerani fortasse Christi niorita pr.e-

Icquamur cum pyihagoraiis, haec ad novam mystisimiliter referenda.

rnium

aliqu(5(l

ex

LC(iuitalis

Quod
debilo

vcro non Cs .T.quo dumlaxal, sed pro
iilud viiidiceiit
;

camque vitam, ad novam illa myslicamque morlem, Nec lamen proptcrea novi baplismi

quod non

sibi

modo, sed

suis

omni»

beneOcia quil)uslibet

vit:ig

ciinslian^s ofiiciis,

bus
iigi

illud a

Patre dcncatur,.sine pacto prorsiis intelli'

D

scd

m omr.ibus
enim
iilud

quidem simul

colleciis, asserimus.

non poiest quo Pater etiam persona' poliiic®

Cum

dixeiimus praecipuum bapiismi fuisse

iam coustitulionem acceplaret. Srai cnim hoc antecedenierad pactum
ila

consilium ut Christi morientis resurgentisque ima-

arbitrarium, ut nuIlaPalrem,

ginem ad vivum repraesentemus, inde eifam
baptismalis

beneficii

ni iia convenisset, vel iiequiias obligaret, ul
sii

pro Chri-

spem omnem ab ea
;

ipsa repricsentaiione

meritis

mcrcedem
ipsi

fidclibus pcrsolveret,

cum

prae-

aicessamus

sequitur proinde ut qua vita atque morte
in
iilis

sertim ei

Chrislo,in

propria

eliam

persona

Chrisium accuratissime exprimimus,

prima-

persolvisset.

Et qaidem
yp.vi

admddum consenianeum
dogmaiibus, ul huic «twvtw

rium baptismi consilium constituendum

sit,

ab iisdem

erat platoni^^is iliius

haplisnii etiam beneficia sint pracipue expeclanda.

Evangelii

Ziv.%v:s,

,

qiice

lamen erat

tcrrestris, alia

Atqui corporejje erant
i'esurrcciio, quibus

illa;

Ghrisii

tam mors qiiam
in

eiiam rcspouderei
sit

TTpov.trovt.Gc

\n coelis
(')tcf.^rr/.r,c

cujus virtuti
efficacia. Ita

nos profitemur

bapiismo con-

etiam

iribuenda lerrestris

formes,

et

quarum nos ibidem portemus imagines,
enim resurrectio
si

probatum dedimus
ciiam receiiliores,

hoc pacium, quod licet asserant

ul in corporeie lesurrecflionis causa (l Cor., xv) lo-

neuiiauam tamtjn probanv, nec

quiiur ciiam Aposiolus. Mystica

,

i

DODWELLi rjlsSEaTATlO
bapiismo sponderctur,
{oiailln Apo.>ioli

CYl*lilA>'ICA

n
beuepiicli

soia ia

argu-

A

«i'«us patiii leg^,

sed vero cx ejusdem cLiain jequUnie,

meiifilio coiicidercu E-l quiiier» verisiruiilinuim i"dr*

viuvJicari |>osse in saiiguineo iiaplismo oiimia
ficia u Cliristt»

orUim esse resurrecutuion» ueganiiiim errorea»
mysilca resuirettiuae,

qis^ui

pro sua

bnpiisrualis parle priu-

rcsurreciii)iit!m illaiu b.iriisuii syuiixji.caui iJe solius
flniuise

staiida,

ne quid sujieresse \ideatur, cur diiiiiiemus
IiaiC ei

nou iiem rorporjs
iila

recteue

proCfui-ii

ineiile veieres collegeriut.

iiiieI!igor(iiii.

Cum auiem

ex universa

apusioli

Cum

enim

jiim

ostcnderimus cunditionem

a

nubis

dispuiaiioue mai)iresium sii, iliud fuisse prcecipuum

pnisiaudam,
Ciiristi

i}ua ju.^^illud

consequamur ad pronussa

bapiismi consilium ui, de quo pr.Tcipiie
JidLS vaoillaret,

iilius

aMaiis

Uenencia, banc ipsam esse corporis nosiri
;

de eo iiuerponereniwr pronii-sioues

pro Chrislo devoliouem
baptizaiii

quod uiliiionunus rccens
tamcn
ratiu

in pacio baptismaii

oninium ceriissima^; plauc se-

incruenla niorle subiatis concedai
,

quitur Cbristi resurreciionem, non al'iam qu;iDi cor-

Ciiristus hapiisiui beneOcia

non

est

quod con-

poiearn

iii

bapiistuo exh;l>eri» cui el noslra respon-

ditionem iilam prxsiiierint cui debentur ex pacti
aquiiaie ejusdem benelicia, sed quod prinia pacli
benelicia
gr.ius

deat resurreciio pra^cipue corporea. Qiiud vero ad

inoriem rcsurreciionemque myslicas aiiiuel, ia:jium
abest ut per
illas

concedauiur et sine ulla
iliis

prorsus

possiiuus Chrisii ^opelv er/ova, ut
sit

conditioue, priesertim

qui

nondum

aciuali obli-

ne vere quidem Ciirisius eo sensu
luus aut resurrexorii. Mori
ilie

umquam

m.;r-

^
|

gationi aut condiiioni

de facio pra^slandae obnoxii

peccaio non poiuit

e^scnt,
alia est

propier iucapacitaiem subjecli.

Adultorum
poterani

qui uuniiuaiu ei vi\eral. Moriilicarecaniem non opus

omnino

raiio»

Quani enim conditionem noii,

iiabuitqui

Kcc resurrexit

uuHam uinquam sensitcaruis rel^eilioneuu illc ad uovam spiriiualemque vilam

dum

prjbsiare possunt

eam

velie saltem

ut facii loco apiid

qui praeierquam spirilualem vitam aliam nullam un-

Sunt aiueni inier se

Deum habeaiur illud ipsum voiuin. admodum diversx illas .Tquitaiis

quam

duxerat. Mysiica ergo mors aique resurrectio

ratioues qua quis excusaiur a pr.tstanda pacii condiiioue, et

secundarias fuisso oporiet, nou primari* in bapiismo
repr;eseulatiouis, quaieiius et ilb;, quamqu.^im

qua quis eamdeni legiscondiiionem cen,

nuHam
Clirisuj
c^^se

seiur impievisse
legislatoris

si

minus ad liiteram
si

legis, al

pro

cum

Clirisio

conrormilatcu

ipsa.*

denoient, disiionani

senienlia,

aBquus

modo
in

adhil>€aiur

saltem ad iliam aniM^rum nostrarum

cum

legis iuterpres. Ila fgiiur

mariyrium

Toto

cum

sit

conrormiuiem, quum
graiissimam.
§ 50.
in

et

ipsam Christo fateor

pro logis Hitera raipsa

aliuii^

idem tamen censebitur
debe^m-

— Cum iiaquc moriis hocc resurreciionisque
:

cum aariyrio de
late.
liir

ficto

pro inlerpretaliouis «qui*

ha

liet ui

omuia

bnpiisini benellcia soli
ia

baptismo repraesenLuilo ad corpora nostra primo
seijuitur

marlyrio,

sailem

voio.
soli

Quod

si

eliam in
in

relerenda esse probuverimus

piimarium

C

baptizatis

non inariyribus,

tamen mariyrio
quis esi qui
esso

boptismi con>ilium esse ut corpora nosira Chrisio

volo debeatur jus illud

onme quod
;

conseeuti in nap«

dfivuveamus
totque ui

,

nosque prompios spondeamus

para-

tismo sunt ad baptismi beueflcia
videai
potiori

non

ClirisLi

causa niiiriem oppetamus, corporum

raiione

tribueudum

martyrio

videlicet. IudereIiqnoruinijaptismiijeuericiorum'.spem

acluaiir Est
aliud quid

enim iixc

iegis ipsa coiidiiio,

uon auldri

coiicipimus actipimusque

omuium

certissimam. Imilla
,

quod 9^quo egeat kgis inierprele ul pro

primis de beau resurrectione coi poris nimirum

ipsa conditione eenseatur.

Quainquam igiiuruu-^quam
id

quai corporis passionibus accuratissi ne respondci.

aliunde constaret, diseriis evangfiicic iegis verbis
utariyito deberi baptismi benelicia
;

Quiique

ut

praecipua erai plei isque raiio christi;inlaiiiaie,

lameu

f.icile

tatis, ea pra-Sertim

recipiendae,

ita

credilu

ex ipsa ejusdem raliociDii sequcia colligerenius.
I 52.

omnium difUcilUma, ui proinde consenuineum esset eam connncudari argumeuiis oinnino certiserat
siitii"..

— Est

eniiii

ea

inomni, humana quoque»
lllis

Ic^umlaiioue probati argumentaiioqaa Itigum easibus
omissis e ratiocinii parilaie proftpiclmus.

Tum

et

mysiicam quoque illam moriem

resiir-

nempe

reclionemque pollicemur, qu:e secuudaria immersionisnosir*emersionisqueinbapiismosignificaiioue
dem.tauiur
:

canonibus generalibus oriunda, quod causis omuibus

consulium cuperent legumblores; quod ralionem

ct

quatenus h;ec eadem symbola pro
is

D

ubique ducem sequi vollenl; quod denique quain

Cluisli eiitni

parte adhibentur,

una spondet nc
Ita coiislat

rationem

in

una cau<a probassenl, eamdem essenl
luUe contingit ut quje

suam quidem opuram nubis defuiuram.
marlyrium
linrri.
iii

et in aliis simiiiter probaiuri.
ita

primaiia b^ipiismi signihcaiione conita

cuiisiiiuta

fuerint»

Constai deinde

aMiobis inierpojiitam lianc
sit

consitlis itai»eantur, sed

non pro |.rudentium luodo iegum etiam vim obiineaut.

martyrii sponsionem, ut

coudiiio ex nostra parie

Inde sei|uitur,
divina
eiiaiu

si

ve!

pro legiim

humanarum exemplo
,

prxsianda uiide peiideani

reli(|ua bapiisiui beneflcia.
,

iegislatio

esset iiislituenda

raiionb

ita sequiiur ex pacii huju> jure

mariyrij SHliem in
ita

pariuuem prodivina esse lege
major certe
est ratio cur valere

»iUeliigendar>i.
l,i

Atqui

volo deberi omnia bapiismi benerRia. Sequitur

divina legislatlone

ad bapiismi consummalionem spcctaic mariyrjum ut niar:ynuui da lacio-prxsiitum speclat ad consuminationem marlyrii duml.ixai
iu vo!o.

debea; hu-c aiguiiieuiaiio (juam

ia 'smuaiJiu. r -diiic.-ar

cnim

In suis

raiiociniis

huinani eliam

legiMatores,

ncc spquelas fimnes pruvidenl, eiiam legiiimas; ni
jiroiiide

,^5..— Nc .CTO nimius videar
jnaiis pacti niinuiiis
;

in

capiandis oapiis-

eJiam

cum

recte

argumentamur cx
:»!;'-'n!e

eoruiii

colligo

sepiimo n-jn

modo

ex

priiirMM.^.

rivlbuc

it^iJf\i

iic^il

CSstftiltC

•73

DE SECUNDO
illi

iVlARTVaiJM BAPTISMO.

74

tainen

nosiras sequelas probaturi.

Deus tanien

A

plenarinm hapiismo concedimus,

eam ncc marivrio
pacl'.j-

nec
Ila

in principii- ii:«iiucinari,

nec

in seijuelis, polesi.

negaudam exisiiniemus.
§ 54.
ruiii

cerlum erilquam raiioneni
causa lanla beneficia
'

in tiua

c.usa probarit.
si

— Quid qnod
primuin
slipulatori

itlnd

eliam, pro reccplis
,

jn aliis
lyrii

etiam esse agniiurum. Certum erii,
in

mor-

niohbus, onines ;equum iignoscanl
iulcrposita
in

ut siquando

bapiismo coiicedai,
concessurun».

slipulalione
primitia;
fidein

nonnullui

prxinii
i\t.

ipsi

mariyrio ionge poiiori raiiouc
si

manus
,

iradantiir;

rerie
pacli

Cerium

mariyrii

vel

volum

lania

lamen

et

lam

siipulaiioiiis

liberalam

praistitainque

copiosa mercede Cimipenset, nihil esse quod meiua-

condilionem

n.ane.tl pr;rmii plenitudo,
fueriiit

co ropiosiov
iradunl iu
nisi
;id

mus

solulo volo

eamdem mercedem
si

esse negaturum.
suis

quo

ci

illx>

ampliores,
,

.^rrham

Cerlum denique proinde,
qunnlur bapiizaii
lore

plenam numerihque

maiius parta nnpiialia

at

iiondum dotem
et iu
aliis

cou-

omnibns absoiulam peccalorum remissiouem conse,

summa(o matrimonio.

Mem

(ju;t'

hona

omnino ul eamdem conseita

quanlur mariyres.
§ o3.

passionesque spectani pacds solet ohiinere. Vorum hoc in iliis prrccipuc p:iclis elucetqu;^ nouduni udul-

— Addo enim ociavo non

esse inidlligendum
,

lorum nomine siipulaniur
jure vesiil ipsa
illa

tuiores. Inchoaio quodaoi

hoc comrauue bapilsmi jus aique martyrii

ul in
illius
»

iuchoata siipulaiio, Donec t;imen

bapiismo remitlaniur peccaia virtuie quidem
in voto martyrii qnod proiilemur in bapiismo

B

^duili fuerini, et

ad nnnos conditionum pr;ijstanda-

sola

rum capaces

provecti, p

ciumque suoquoqiie proprio

lanicn

ilia

qu;c b:iptlsmum prajctsserint

,

non ilem

oa qu3e inler Itapiismum admissa fuerint atque niarlyrium. Aiiter veteres hoc eliam ipso paria facere

nomine consummanduni, nondtim pier.o jure .iique consummnlo qua; jam conseciiii stuu pos5id'>re censentiir, nedum ut jus habeam i:un iinnum ad fulura
pacii
pra,'mi;«.

ccnsuerunt

cum baplismo niarlyrium, quod
,

ul

in

Quorsum

illud

ni

majori iu preiio

bapiismo peccata omnia remiiiuniur, ipsiim nempe

haberentur condilionesjam

p!U'Slil;o,

quam

suscepu-e

bapiismum pracedenlia
verumeliam actualia
seniiendum, delere
,

non originale dunuixat^
sii

duntaxal et fide quauiunicum |ue
Iia igilur

firina pr;esiand;t'?

idem

de martyrio quoque

cousummaii

in

marlyrio bapiismi plenio-

scilicet universae viiae flagilia,

rem
est.

fore qu:«m inciioaii

induigeminm consentancuin

nihii ut pra;terea supersit
illi

expiandum. Recie quidem
Si

Ut proinde,

si

peccala pnTtUerila eluanlur
sil

h

e principiis

modo

e.\plicatis.

enim propier
i^raeter-

baplismo aqueo, nihil
elueuda
§ 55.

cur duhilemus foro eiiam

illud martyrii

votum concedaiur peccatorum
indulgenti^;

in bnpiisuio sangiiineo.
Ixip-

ilorum

pleiia

parem utique indulgen-

— Quod enim spaiio lemporis inJerposiio

liam polius, ut dixi, expeciabimus,
soluto.

eodem voio jam
si

Al par

illa

indulgenlia esse nequit

quo-

G

tismum aqueum sequaiur sanguiucus, non est utiquc quod a Ijaplismi nalura alienum cen.seamus. Disiinxit,
ut vidimus, Aposiolus Iros bapiismi paries,

cumque tandem tempore susceptusbapiismus peccala
lamen
prseterita uuiversa deieai,

aquam,

nec lamen

alia iu

Spiriium cl snnguinem

^'ec

lamen qui l>aplismo
baptismalem,
,

mariyrio deleanlur

quam

quae liaptismum prseces-

aqueo luslrarentur, semper tamen nno eodemque
icinpore spirilum

serint, lanio uiique iuiervalio a se dissiium, cui et
inlerviillo

eliam

accipieiianl

peccaiorum nondum remissorum copia

ut alibi probavimus. Aposloli aqueo iraplismo
perstile

su-

iiecessario responderil.

Pro

pacii certecequit;ite,

quo

adiiuc

Dom;no
nisi

pcrfusi

suiit,

cum tamcn

magis condiiiones pr*siamus pro^^^osira pacti parle
pia.'Siandas, eo coiisequiiur accresciique nobis jus

Spiriium nemo,

post ejusdem

resi.rreciionem

acciperet. Samariianos aqun expiavii Philipj.us dia*

ad mcrcedem a

Deo pr;rslaudam validius; eo
Dei ad
,

et

conus; Spiritum nemo poter;uiisdem conrerre prajicr
aposiolos. Quld igilur, aqiuene soli

vicissim major erit ipsius
poilicitus

merccdcm, quam
;

Irihucmus vim

est,

praesianJam

oijlig:itio

eo eliam

iilam
fierel

peccaiorum
ul

pticieriiorum

expiatricem

favoiem Dei possumus, pro
Jiobis vendicare.

pacii ratione,

ampliorcm

nova

opus esscl expiatioiie
consccr.lv)rum.

Ua pcccaiorum
?

Quin

et,

missa pacii consideraiione,
,

aqueum baplismum

Sicut

ciiim \u

laverem saitem, quem

dixi

Dei iilum tanto n^ajori

genulium mysieriis elemciita y.WMpn^ik^iiiiwcsMioo^sir

cum

fiducia

possumus expect;tre, quanto nosiram
luculenlius

D

p;uare credehauiur, nequid
sanctiora

su|.ere*ssei
;

impurum cum
Spiriiui

versiis

Deum benevoleniiam
f

testatum

commercia ambircnt
ill;^

ita

pro-

lacimus, Qui autem sanguinem
fuderit
fecisse

suum pro Deo prohunc nemo dubiiet longe certe teslaiiorcm
,

culdubio inserviebat aqnea

lustraiio

nequa vasis

impuritas obstarei quo minus possei pro dignitate sua
recipi.

suam versus Deum Ijenevoiemiam

quam
pro-

Prorsus

ilaque

alionuin

cr;U

uh ojus

qui prompto iueril

duntaxat expediioque ad

sanclilale ut quis

illum impiirus acclperei. Proinde
Spiriliis

fumlendum aniino. Et cum
si

grali;e speciali tril.)uamus

necessarium erat ut ipse
plerel pro

viccm

nqiiie snji-

quis

pro facto

voluntaiem fuerii inierpretaius,
jiisiilicC

peccalorum
si

expi;»iioiie

haptismo. aqueo

signum

est profecio facium ipsuuj ad

raiio-

receniiorum. Quod

Spiritui

\im illim conccdauun,

nern propius accedere, longe certe auhuc propius

non

erii

uiique cur a s;inguine aiienum cc.iseanius.
a

siqunndo pacii eiiam consideiMiio intercesserii. Est
iiaque naiura! pacti
,

Pro pacli ralione

sangnine potius cxjiccianda eiat,

esi

cl

rectai

rationi

,

prorsus

quod
ralio

ille

ad officium

nostrum

disposiiiouemque
in

consenlaneum

,

nt

quam peccalorum indulgcniiam

speciat quorum major haberi solel

pactoruin

jiire

quam donorum Dci

graluiiorum. Favet porro

Patrol. V-

3

75

DODWELU
iliius sevi

DiSSEKTATIO CYPRIAMCA

7S
ileri

quod pro
oiunis
cst)

dogmatibus plaionicis (e quibus

A

Uubelur, cousenlaneum est id idcirco

ulei jura
INihil

Ivjic
.1

ihoologia syinboliea

omnino cxplicanda
syrnboloruf» sive

uiriusque sanguinis fiani invicem coniuuinia.

cuni

proloiypis

onuiis

illa

auleni esi quod dubiienius quodvis Chiisii synibolum
a vero
rari.

antityporuin virtus deducenda credereiur; ita lamen

lamen ejusdeni atque

originali

sanguinesupe-

symbolorum efficaciam expllcabant, ut quideui ipsa
per se nihil ad effecium cenferrent, indicarent dunlaxal cui prototyporuni
iila

EoJem lamen rediiurum diximusseu mariyrura

sanguiuem pro suo Cbrisius agnoverii; seu per myslicam ulriusque sanguinis unionem proprii eiiam san-'
guinis virtutem per
ipsa
vtfl

naliva virtus esset appliilla

canda,

ita

ut

ab

ipsis

proiotypis omnis

virlus,

mariyrium
lanto

applicuerit. Ilia cerle

sou naluraiis

illa

essei, seu juris eliam legalis, esset

a})plicaiio

efficacior esse debuit
aliingit,

quo

expcctanda. Ei cum ioqua esse debeat pacisceniium
conditio

Cbrisii

sanguinem propius

inagisque viva

qna juris

illo

conjunguniur inler se com-

repr;csenlatione exbibet.
§ 37.

merclo
divinis

;

congruum
pro Dei

profeclo est ui

quam vim symbolis

— Esique adhuc eo magis coiisenlaneum recie
non quibuslibet fidellum seu passionibus,
iilis

obligaiione concedimus,

eamdem

velercs, et pro causic sequitaie hic esse lirgumentalos,

nostris pro nostra obligaiione vlcissim
ct

concedamus;
qui coudi-

Quod

10"

quo pacli jure Deus delinquentes
jure icneaiu:- ad
praestiterini,

afficit suppiicio,
illis
,

seu mortibus lanlam virtutem assignarint, sed

eodem
tionem

mercedem

B

duntaxat quibus ad Cbrisii morlis exemplum propius
accessissent, cuni

rciribuendam. Si itaque mar-

nempe

publica Kcclesi* fratrumque

iyrii vel professio,

marlyrii abseniis virluie remissiopr.esiet,

causa seseobtuiissent. Esi qnidem sanctorum
jn

omnium
vis

nem peccatonim
oporlet, ipsum,

eamdem

cerie necossario

conspeciu D.omini niors quieiibei pretlosa. Est et

quando adest, prasiare mariyiium. Convenil(ine accuraiissime, quod superius huc relucum stolas suas mariyres in Agni sanguine liinus
,

adhuc preiiosior ihnoceiitium, eoriim scilicelquos
oppressii

iniquorumhominum.Sed
nihil est

ram esse

Deo chaquod dubitemus qua occumbunt ii
ei illam

lavisse narrantur.
ila

Nec enim

id

de baplismi lavacro

quibusolficia suaquuelibet viiasunl ipsachariora,qui

commode

^ioierat iiiteUigi, qiiod

omnium

fidelium
;

mortem

pric peccaio elijiunt.

Estque etiam b;EC ipsa
illiiis

coiiimuiie fuerat, sed de lavacro patienlium proprio

nnors bapiismali ofjjcio affinis, ne ab

praemiis

nec de illorum dumaxat peccaiorum expiatione quic lanlam iilam iribuiaLionera antecesseranljinbaplismo ipsa sciliceL aqueo expiaia, scd iliorum quoque qu;« in
illa

privilegiis<iue, puielur prorsusaliena. Necilia procui-

dubio Deo ingraia mors, qitam tantis ethnici efTeruni
prueconiis,

quaquis

patria;

viiam suam impendii.muinecilla

iribulaione essentexplanda.

lorumque moites una morte redimit,
a Chrisii

eiiara

§

56.— Xeqiic

veroorit quod miremur lantam vele-

exeniplo aiiena. Lnnge lauien

omnium

proxi-

marlyrum sanguuieo vim assignasse, s» q ..jgad Chrisli iliud iliusirissiinuujaccedit exemplum, si ei animar^nn cansa quis, ct communi quidem ilta et iilud recolamus nono martyrum illum sangninem allribiuum ci quidem nuillorun),veleiiamom!iiim) ubicumqueiideIium,morCbrisio ipsi a veleribus fuisse ne martyrum iV.lsse cr-derelur, nec in iuCbiisro ul lem oppctat; Si quis pro commuiii Ilde, pro couiuiures bapiismo
:

inurlyrnm projiria u-miaxat
vero
in

cjmmoda

cessissc, sed

ni lidelium corpore, pro

communi

unilate unilaii.^que

Ecclesiae potiiis

univers*. Hiec

e

velerum

communi

vinculo, uL Cwrpus Christi

mysticum

in sua

.^onleniia alibi

probavimus,
essent
a

et iihid pariter osiendi-

iniegrilate conserve!,ei

nova insuper resipiscentiuia
7<:uQrr

mus quam non
cedaiitur,

Scripturis

sacrorumque
con-

accussione locupletei. lloc est l"erriT«avT«Twv
y.KT'>jv,

Scripiorum pri^cipiis abhorrenlia.

Ilaic ilaque si

hoc

est Chrisli, ei

quidem

patienlis, 3iV.«va por-

jam inlelligemus quam

solidc

ilii

pruden-

tarc; hoc est suppiere
ciesia

iiuas

deerant Christi pro Ecco
iuori,
crufiiigi,

lerque or-inem hanc bapiismi sanguinei cflicaciara e
Scriplura collegerint. Chrisil
dubiiat
Chrisli

passionibus;

hoc Ciun

enim

sanguii.i

nemo

sepeliri,

cnm

et

eadem

paiijnur, et

convenire

hanc peccatorum

expialionem.

causa, cutn et passionem et

eadem etiam de passioni» causam habe-

nulem no»nen pro universo Chriail c^'ipore
vin»
il-

rnysilco S3epissin»e iniclligiiur. Quidni igiiur

lam oeccaiorum purg;ariciM'i
asseramus? Nihli

Ciiri=io ila inlellecto j)

esi profccio,

cur quoiies Cbristi

communem. Plane innuunt haic oinnia essc in\s[icani quamdam, in hac ipsa passio^,5^^ caiisa connnuiicm nobis cum Cbrislo unilatem, ^ii proinde ad unara ulra-que eamdemque passionum
mus cum
Chrisio
^^olleciionem pertinerc censeantur. In bis auleni

sanguinem pcccaia !/oslra lavare atquo purgare tradiiiit

de

sacr.i: Liller.e,

de personali ejus s.mguine

illas

uniiale mysiica raiiociniis id genus canOnes, et qui-

duniaxal iuleHigiunus. Et vero nominis ralio suadet

dem

nnivcrsales

ilios,

agnoscil Aposlolus

hxc Chrjslo cum ejui^dcm myslico corpore, conununis. Quod enim nomen suun> nobiscum commuiiicei, id illo nempe consilio lecit
potius ut
sit

virtus

pili convenitf td ei iuembris esse
iniiiis, id
ilii,

Quod CO" commune; quod ;;rt:

ei

massoi universw, Ni universales iuissent

quos diximus, canones, omnino subjungere deilla

ui

ct

jura

noniini
in

icspondentia

iiitfclligantur

esse
hic

buit Aposlolus cur in

potiiis

quam

in aiia quali*

communia. Cl

malrimoidali

imiiaie

(quam

bel causa essent agnoscendi. Argnmenianlis

epim
illius

aJhibci .\po^loin.s ad Chrisli myslicam
linitaieui

cum

Lctiesia
fa^iiiinai

pevsonani

iiic

susiinnil x\postoIus,

non autcm

explicandam) coinmupe viry aique
in

.qui pro sua dunla.xat uuciorilaie diclarei. Iia igiiuf
qu3c pcecatorum expiaiio capiti,

nomen
ita ei

connnnni.» eiiam ulriusque

lege jura facil.

eadem

et

membris;

cum miTtyrum

sanguis pro Chrisii sangniue

quai hujus sanguinis primiliis

eadcm

ct raassaa con*

77
veniet. lia
scilicei

DE SECUNDO MARTYRUM BAPTISMO.
nos inciiare voluit Dominus ad
iubcnli

78
At a pnciis symbolicis
agnoscuiil) seiuns^i

A

niedii raiione,

prsesUiUius.

morleia pro

frairibus

aniino consianiiquc
iinif.a-

(qublia

sacramenla esse

on^iies

obeundam,

ut in

hac ipsa eliam causa ipsum

nequit isfiusniodi siibordinaiio.

Cum enim
illa

sjmljola

remur, ut sicut ipse pro nobis viiam posuii,
profralribus viiam poncremus
1

ei

nos

adhibeantur ad
sissiina

alia

lamen

ofiicia a

symbolis diverrcprepsenta-

S. Joan.,

iii,

iG. lla

reprseseniandajpsaqiieadeo

viiam

pro Aposioio ponere paraii erant discipuli, pro discipulis. Ua Ignalius «vn-i^vxos-

lione spomlenda, ut proinde me«liorum ntraqiie vi-

ipse vicissim

ceni

impleanl

;

conslat lamen oKicii qiiam syniboU

eornni esse voluit qui ©piscopis adbaererent,
scilicet

quod
vila,
in

longe poiiorem esse raiionem, jusquc ad mercndein
a

eorum T^v/a^ ^^x^

sua, vilas
iiie

ncmpc

Deo promissam
Dici

coiiferre longe auctlus

ntqijo Viili-

redimere volueril. inde lanlus
se

cbrisiianorum

dius.

lamen denique polest lam .svmbolum
quani condiiionem
a nosira pacii bapiisma-

invicem

fuisse

amnr quo iilustres illos el conspicuos sua eliam teta^e memoral Teriuilianus. Dauioapud pytliagorajos longe celeesseni,
lo.Mgo intcrvallo
esi.

nosir*

in l)apiismo professionis,

quam eosymbolo spondemus
iis

nis et f^yiliite Hisioria

parle

prresiandam,quamquam

m

pacio a Deo quloflicia-,

berrima
jllos

Hos

a^mulati judajorum sunl

dem

insiituto adhibeanlur,

ad humana tanien

chrisiiani, quos tamen cmnes

superaruiU. IVa conveniebat adamussim
principiis
lia

cum

hisce

B

partcmque pacll illam quae homines speciat, ailinere. ita non curn humanis diviiia coiiierenlur, sed

praxis etiam primaevorum chrisiianorum.

cum humanis
humana,
liora.
ijt

oificiis alia officia et

illaquoquc

pfiriter

praxira illam generosissimam prudentissinus etiam

alia aliis

meliora habeaniur, el Deo gra-

principiis fulcivit

Dominus

legislalor

omnium

longe

Faieor equidem horum olTiciorum jus ad merinsiltutionique divintc lotum accepiuiu
iia

peritissimus.
§ 38.

cedem pacto
taoiie iuteUi-

— Quse cum itase habeanl. jam
,

esse reierendum. Id lameu

verum

esi

\\t

qiiam-

gimns niliil ess6 cur male uudianij iiac ia eausa, primaevi christiani. Baptismi tiiulo mariyrium insignieriml.
Irio.

quam non propler opera Deus inercedem
at

reiribuar,

secundum opera

liat ilia

relribuiio, ui proinde in

Christum

Nec temere id nec pro suo duntaxat arbinimirum ipsum hahucrunt quem

olficiis

nosirisquo sunt quneque in se prsesianiiora et
diiigenliu.s,

Deograiioraeo exiganiura Deo paciscenle
et

sequerentur auciorem. Sed
baplismi martyrio tribuerunt,
iis

cum
et

lilulo jura

eiiani

mercede copiosiori coronentur.
§ 39.

quidem,sacramenia-

— Quamquam auiembapiismi &oiiusrafionem:

baptismi a Deo ipso
^

instiiuti.

Immane proculdubio
pacio sacramcntali
-

in

bac noslra dissertatione habueriinus; qncd tamcn

iacinus

si

quac a

Deo cssent
Jiullo

in

de baptismo asseruimus, idcm de altero Eucharisiire

pr3estanda,easuisadinveuiisassererent, nullo tamen
nixi Dci promissO;

sacramenio asserere poieramus, repncsentare nimihic> atque adeo sponderi, nosirwm pro Chrisio
ut

Dei

legiiimo vicario qui

G rum

Dei personam agere- saiienf possei, et Dei nomine ea
polliceri quae 'Deas ipse,

marlyrium,

proinde

hujus

eiiam

Eucharislia

prO[)ter legilimam delega-

pactipra^mia possiniamartyribus vendicari.Necenim
aliierin pane Eucharisiico fracto reprcesenialur cor-

lionera pra.'Stare leneretur.

Sed longe
,

ai)erant ab eo

scelere veieres ul Oei

nomen

sine divina lamen au-

pus Domini quam ut passum, rracium, crucilixum; nec
aliler in eiluso vino

ctoriiate, suis insiilutis prseiexerenl.

At impium pro-

sanguisquam

ut ipse

eliam

fecio

non

fuit si

oondiliones a Deo ipso pr%standa$

effusus. Quis esi qui

non videat quani
?

sinl iixa nra-

expeciareni; in pacio bapiiimali nb ipso insiiiuto. Im-

nifesio ad passiones Cliristi referenda

Cum iiaque per

pium non fuiiebaptismisacramentalis
gere
si

consilio colliinclii-

unum iliumpanem unum
(iteamur,
I

nos cumCbristocorpus procorpore

quid porro in pacto bapiismali videreiur

Cor., x, 17, id plane pro symbolict> spon-

sum- impium non fuithocipsum demariyriocolligere
si

dendi

ritu,

spondemus, non

in

modo

nos,

qua posscnt legilima sacratnenlorumque propria
fuit, si ct niar-

scd in ipsis quoque corporis passlonibuscum Christo
fore communicaturos, ut ei ipsi nos paralos
pr^s^.stt^-

argumentaiione. impium denique non
lyrio, ubi id probassenl, et jura

qnoque bapiismalia
noii conferunt
id, si

mus

ut

cuin eo paiiamur aique crucifijjamur.
id

Cum
porro

assererent. Aiquibapiismo

martyrium

eiiam diciiur hicsanguis pro muUls efFusus,

modo, sedeiiaai anieferunu Male quidem
constilissei

jam

D

poliicemur,

nos ctiam,

pro Chrisii exeinpio, eo

suanimirum humina histilutacmn

divinis

prompiiori animo ad paiiendum accessuros quo plu-

ausos esse coniendere. Sed vero aiiier se rem habere

ex

diciis

conslal.

Cum

in

pacto bapiismali inciudi

rium saluiem. jnielligimus nuslra fore rnorie pro> movendaru, Ita enim fore ut Chrisli patienlis e\em-

martyrium probarini veteres, immeriio sane rnariyrium humanis insiiiuiis accensent adversarii. Jam non hnmana cum divinis
divina cuni divinis, vei
instiluti
INihi!

plum

magis

ad
,

vivum

reproescnlemns.

l^roinde

verisimilia sunt

et divino consilio

prorsus conscn-

instituta

conlenduui, sed

unam

foriasse poiius divini
insiiluii

tanea, qune de martyrii pr^miis hucusque dispuuv vimus, cum eo utrisque sacramenti pacia coilineare

partem cum
possil

alia

ejusdem

parte.

videamus.
§

aulem vetat quo minus
altero

divinoriini insiiiniorum

40.— Quaajqiiam eiiym unicum iiiud haclenus irac-

aiierum

esse

pra^slanlius

:

quin

id

laveriinus haplismi beneficium (quod etiam ipsum

poiius necesse est quuties ad
lur,

eumdem

linem referun-

cum

aliqua

tamen subordinaiione. Quod enim
erit, In

privatiyumesi) peccalorum sciliceiremissioncm, uade eliam sequilur impuuitas, ct ipsa eiiam privaiiva;

fiiiem ilium

propius atiingit, id necessario

nou

est

tamen inde ut proplerea negcmus jus cssc

, ,

79
iMailyrilMis ad pDsitiva

DE SIXTO
Clirislo poliniur,

il.

ROM PONTIFICE
.

XXIll

SO

baplismi heneficia. Si eiiim

A

ipso susiiiieamus consilio ulfpjofjura Chrislopallenii

cum
lla

cmn

coclem eiiam rigndbinms.

pro paclo diviiio accrcscebanl, ei nobis ijuoque simililer

argnmentuiur Aposlolns ecniiciie hanun mysJica-

p:Uienlibus

accrescerent;

sequiiur

ei

nobis

rum argiimoniaiiomim proprio. lia eliniii ei veieres €nm primarinm mariyribus, iil oslendimiis iii regno
,

patiemibiisiiigeniemillam reposilam esse mercedem,
taiitnm scilicei quanla Christo,

pro

hiijiis pacli jiire

Chrimi, consossum assorerent. El meritociuidem
Si enim CIh-jsio passurd mereos proposita
est;

illi.

debebaiur, ei qnideni ex ejusdem paeii eodem etiain
jure.
Ila
,

debebailla

fiet

ut

universa baptismi benelicia
eiiani positiva
,

,

tam

tur certc iili,pr.xslila p;icli condiiione, lania
ccs. Si
iioslra
e.{

mer-

negaiiva
inr.

quam

mariyrJbus debean-

nos

enmdcm

Chrisii pNtienlis person:im in
et

quoque passione susiincamus,

quidem eo

^mminmmmmimtitmmm

DE SIXTO

II.

ROxM.

PONTIFICE

XXIII,

JNOTITIA HISTORIGA.
>-§tOlSc«©l€^

Ue

Sixli II ponlificntus annis.

— In

Sleplianilooum
qiiem nafiiis^e

B

bus, lacrymisque sui^ sacramenlum regeneraiionis
flagilabat, afrirmans

2i augu&lianno 257, Sixlus
lione grfRcum,
et

est ordinaius,

h^eretlcorutn baptisma

cum

cc-

ntliCMiensem philosophum
poiitilicum cat:;iogi.

clesiastico
nysii {[)
:

nil

commune
,

habere.

Verba
,

suiit
el

Dio-

ferunl

romanornm

Quol auJcm

Opus habeo

frater, coniilio tuo

tenten-

annis poniificatum leriuerit, definiri ncquit; inconirr.ria

iiam luam expeio, ne forie ipse liaUuciner, Durasse sul)

enim veleres, receniioresque scindunlur chroSiqttidem Ensehius ipse annos octo
iii

Sixio poniifice contrcversiam de baptisnio

,

sub d€-

)i</iogi.

Chro-

cessore ejus discepiari coepiam

,

colligunt erudiii (2)

nico, in Hisloria vero
bii (1). Cneicri

annos undecim cidem adscri,

ex tribus episfolls
drino ad
bius {3).
ris

,

ab eodem S. Dlonysio Alexan-

econira ponlincum calalogi vix duos
(2)
,

eum

daiis,

quarum fragmenla

reciiat

EuseDia-

nut

nnunn

Sixio conceduiii

qnem Cypriano
(uisse,
,

Nequa S. Sixlo placuisse morosam decessoasperiiatem
,

leslc (o),

aimo sequenii, martyrio coronalum
esl
:

su!

ostenduni verba
ei

Ponlii

compertum
fjuot

quare,

cum

poriiificaium

anno 257

coni (4), cui Sixius s^Mf^h Bonus

Paciftcus Sacerdos.

mciise augiislo susceperit, mensesnndecim, dicsali-

Atque exinde
fesso

colli^it

perdocius

Tiileinonlius (5)

romanam sedem
j)iurimi
,

lenuisse senuiiur

,

uterndito-

praediciam iilem sua incredibili lenilate,

atque inde-

rum

luvitis

eliam poritificum calalogis, deHisioria

studlo sanciissimum pontificem composuisse.
in

s^onsirani (i). Foriasse eiinm Eusebiiis in
n)cnsc=>

G

Reliquorum, quae

pontilicalu

suo. gessii

,

fere

uudccim

prijeruisse

scripserai,

qui

menses
;

omnium

abiit niemoria. Illud ex Indiculodepositionis
(6)
,

posimodmr! allena manu
nani ab

in

annos commuiaii suut

niarlyrum Iradit Pearsonius

eum

Petri eiPauii
,

Eusetjii dirigenisa prorsiis alienufn videiup
in
pi^niiificum

.

aposioiorum corpora

«

ad Catacumiias iransiulisse

tanj lurpiter

chronologia errasse
,

(5).

magis

in dies ssevienie persecuiionis
s

ardore

,

ut ibt

lisvero,

qursi'.

in

Chronico legunlur

ubi anni o?lo

stationes luiius haheri posseni (7)«

Sixlo iribuuiilur, non imniaramui",
sebii

cum sciamus Eu-

S. Sixivs II. marlyrio coronalnr v augusli^i^S.

Chronicon undinue inlerpoialum esse.

Cseterum prscclarissimo omninm facinore nominis sui
inenoriani Sixius consecravii, inito pro fide mariyrii
certamine.

\jbi E(;clesi'»m

>*omanam adminisUMre SixlUm au,

iruum Dionysio Alcxamlriuo
<

ipsum

adiil episiola

:

Diem

et

locum marlyrii
loco
cii.,

S- Cyprianas in

Qux

de l)aptismo secunda csl, in qua Stephani si(1)

riiui

ac rcliquornm episcoporum senientiam ac judicxj^onii.
>

Apud

Eiisel).,

cap. 9.

cium

\iriimprudcniissimimi luisse, docei

al'oraDionysii

ci.islo!;),

qua

Sixii consiiinm pelit,

(2) Tiil<-nioni., loc^ cit., Sandini vilje ficum. p.i7. edii. in-«4*.
(3)

Uoui, Pouii-

do

Sene, qui

al)

hirrciicis bapiizai.us

caiholicum precieccles.y

(1) Eiiseb., inC/iron., p. 75-2
lih. vii,

;

Euseb., Uisl.

^

cap. 27. (2) Anastas. Diblioih.,
{?)}

l.

I.

Cy|tria:i.,

«'j).

i.xxx.

inC»//.ad aiiimin257. iium. 2, etad ann. o; J Wh- 1, tom,, Memoircs, tom. iv . pag. 10: C'»uianl. , Ephlolar. rom. pontificum.^ lom. j , p;ig.^2'S8; Mnisi.in noi. ad Aimales Daronii ad ann. 2Gi, jnig.9-2; B.|^8nagr, ad ann. 2o8, num. U; Pearson., ad unti. 257, (5) Euseb.; llist. ccdes., lib. vii, can Ti.
(i)l':ig.,

2o8. num.

Euseb., hu'0 cil., cap. 5 el 9. Pont., in Vila S. Cypriani. {h\ Tiliemont.« loc. cit. Pearson., Annal. Cyprianic. , ad ann. 2.d8, (6J J 2. (7) Siaiionem arbiiratur Petavins in notis ad Epipiiamum, pag. 556, leliginsum iliud ofllcium, quofideies slatis diebiis ad synaxiin accaiente.s, nd nonftm usque perseverabantiuitde ei pro mullitudlne ipsa , c«)nveniuque nonnumqiiam solet accipl. Staiicnem

U)

Du

Cangius cteuim

,

sive

conve.-iluin

fiucliuiu

qui dominica fiebai die : judicaiautem siaii<»iieiu dictain a raetaphora , peiita a militihus, qui, dum prscsidium certo ioco collocant,
maxiiiic
fuisse
(iicit,

eum

stationetn facere dicuntur.

,

8t
episloia nd

NOTITU
Successum
his inijical verbis
:

IlISTOaiCA.

%^
,

«
,

Sixluin

A

Poiuissei quideia aiiuo sujieriore, at iuiposgibilc est

auteiu in

Csenieirio

aniiundvcisuin scialis

octavo
>

dedisse ad lli^panos Epistoiam

Julii 10, itniio

257

,

iduuu) augusiaruin die, el

cum co Quarlum.
,

Qui-

quo poniilicatum noiidum
Sixli

inicr;ii.

Deinde cum loio

bus vcrbis npud Loiinos quiciibel punitio

apud

episcopaiu gravissima peiseculio roinana' in,

Brissoniuin vero ei Calviiium, aiiosquo icios percussio giadti

culmeril Ecclesia',
slolas

est

longe

absurdissimuni,
iii

epi-

seu decoiiaiio signincamur. Deanno quoque

ejus

tenoris

Sixlum condidis^e,
mciirio

quibns
criices

plerique (i) In scnlenii.mi Pagil abemit, scilicel pas-

nulla arilictionis Ecciesi;c
paiienii aiiimo ferenda

nulla ad

sum

esse anno Domini 258,

eodem

ei

quo

S. Cypria-

instigaiio, Fiiori episioia

im-

nus, ulPonlius in
ciieriani

Yila Cypriimi. Coulaiilius (2j Bu-

poslor paginam inciudii inlegrain ex IdacioClaro adversus Variinadum petiiam. Coinpi>n.iiur

cataiogi

locum muhlum resjiiuens, senlenCalalogus

cum

pag.

liam
liabet

Pagii conlinnyt. Bucherianus enini
:

750

Bibiioih.

maxim. painim

,

lom.

v.

Posieiiop
i^ipistoia;

<

Passus
el

esi (Si.xtus)

\iu idus augusii a eonlial.

veio quiiiquagesiina^ quarla; Lcoiiis Magni
suiTuratur
iiiitium
:

suiaiu Tusci

Bassi usque in die xii
>

augusii,
iioc

<

Magno miinere

inisericordia;

^miiiano

et Basso Coss.

Ui lenebraj ab

loco

Dei

,

tolius
>

Ecciesiae cathoiicic

muiiiplicHia

snni

dispellantur, ex codice Fossaiensi, anie

verbaacon:

gaudia.

suiaiu Tusci et Bassi,
leri prsefueruni; cujus

supplendum mpnei

Presl>y-

B

De

Xysti senlenlus

;

num

sint

papce Sixii.

— Quanon-

suppiemenii ope comperimus,
,

dringent^ et triginta

sententi^ sunt.Sixli eihnici

cleruin

romanum
Julii aniii

a

mense anguslo anni 258
,

usque

philosopiii, qut'» in Latinuin a Uuriiio transiat^,

ad XXI

Sd9
,

quo consulaium gerei)anl

M-

niimquam-Sixlo

Pr.poe adscripiie fucrunl.

Quem cum
/^e^rr^c:

niilianus

ei

B;«ssus

Uoinanam

lilcciesiani

adminis-

AugiiSiinus errasset errorem. libro secundo
(aiionum, cap. 42,
liiec ciiariis
,

Irasse. ilinc iux

alferlur CaialogisCorbeiensi aique
i,

mandavii
,

<

In libro

Fossalcnsi, in quibus Sixlo iribuilur annus
X, dies xxni aut xxiv
,

menses

de

natiira et graiia

verl>a quiiMiam

qnai velutSixli
ila

iiabiia iorlasse raiione a Sixti

Uoinani ponulicis et marlyris Peiagius posuiJ,
feiidi,

de-

ordinaiioneadejus successorisbionysii eieclionem In
Fossaieiisi et reginrc

lanquam revera ejusdem

Sixii essent; ideniiii

Suecorum Caiaiogo npmi Bolinsequcniis anni

jiutavcraiii, secl postea legi Xysli phiiosoiiiii esse, et

ianduin cessasse diciiur poniiricaius annosdups, inteiiige

non

Sixii chrisiiani.

»

Chrisiianum sane non sonat
peias a Deo id, qiiod
»

pariein anni 258, ei aiiam
,

senienlia
bueris,

120

:

«

Non

cum

Iia-

pariem. In iibro Ponlificali
Sixii

ui»i

deTuinis sedis S.
,

non perpeiuo obtinebis.

N-m

igitur

antpax

agiiur, miia oscitaniia deiegiiur

ui observat

animi, aut iranquilliiasEcciesiic, auicor})oris saniias
essel precibus impeiranda. Ahliorret et a (ide sen-

inudatus Coutantius.

Geminas

Sixlo

ii

epistolas

Isidorus
^

adscribit.

Q

leniia

125

:

i

Qnidqnid non convenit ad
»

l)eatiiudi-

Prior ad Graium

quemdam

episcopuin

qnam occa,

ncm

Dei,

non conveniat liomini Dei.

Non

igitur
,

sione Sabeiiii, Noeti, Ebionis, et Cerintia scriptani

resurrectio corporis pars erit feliciiatis sanciorum

contendit Binnius.

Oatendit

autem

episiola

iicerc

utpote qune glorieC Dei imniorlaiis pjjgnei. Ncque salis

damiiaiis episcopis adire
esl
k:ii.

sedem

apo>>toiicani;

data

pia h;ec est senienlia 481

:

Dei'o(jare viro sapienii

sepieiniiris

Yaleriano el Deeio

viiis ciar.

ac

Deo,

(efjuale

duciio

peccaium.

Cum

spletidenle

coss. Poslerior missa esi episcopis per
provinci:is

Uispaniarum

fiico

Rurinus Xysti philosoplii senteutiis Sixti papa^

constiiutis.

fn ea
si

aulein capila quin({ue
vei

iiiariyris

noinen

imposuisset

,

meriias liieroiiymo
iu
:

continentur.

Prnnum,

quisadversus episcopos

poenas dedit. Qua de re insignis cst locus

Epis«

aciores EcclesiLC causain habuerit, qui se gerct? Se-

(oU

adversiis

Peiagiuni ad Ctesipiioniem (i)

ii-

cundum
pulsis.

,

de episcopis rebus expoliaiis,
,

auiasede

iam auiem lemeriiatem, imo i^nsaniam ejus (i^uhni)
quis digno possil

Teriium

ut nullus episcopus alterius paio,

explicare sennoiie

,

quod libruni
,

ciiianum reiineat, ordinet
episcopis injusie daninatis
resiiiulis. Qtiiiitiiin
,

vel judicei.

Quarium, de

Xysii pythagorei
eihiiici,

,

hominis absque Chrisio
Sixii martyris
,

aique

,

et aposioiica auclorilate

iminulato nomine,

et

roma-

quod cxcummunicati episcopos

na?

Ecclesisc episcopi

pricnotavit? In
qui

quo, juxla

acciisare nonpossunl. Daia cst xviiliaiendas augusli, jj

dogma pythagoricorum,
el

hominem exxquanl Deo,
pliiia^ophi nesciunt

Valeriano ei Decio viris clariss. coss. Nobis in siienliuin

de ejus dicuni esse substaniiie^ innlla de perfec-

de:)Cendenlibus

,

quivis

iias

Sixlo epistolas de-

tioue dicuiilur, ui qui

volumen

,

traliere est idoneus.

Primum

falsissiiua esi
,

consulum

sub mariyris nomiiie bibant de aureo calice Babyloliis.

annotaiio. Yaleriano non Decius

sed Galiienus col-

Denique

in ipso

voiumine imila prophelariim
,

,

iega fuit in consuiaiu, sedcnie Sixto. Insiiper

eodem

nulla

patriarcharuin
lit

nulia

aposiolorum

,

nulla

anno

scriptas

esse

decreiales ostendil inscriplio.
,

Christi
Christi
lise,

meniio

,

utepiscopum
>

et inariyrem sine

Anno vero 258,

Sixliis qui sexto augnsti passus esl

fiiie

fuisse contendat.

Inspicinniur senicii.

kaiendis septcnibris ad

Graium scriberenon

poiuit.

et

248, quai puruni putumque

pelagianismum

olet,ei263, quse facinus probat Origenis» vriliaaiael dominus le Beuf iii Hi&iona EccUsifje Anii&iodoreniis^ martyriiiin S. Sixti II anno serius adfigunt, nenipe anno 259.
(1) Biaacbini, in Anailaslo
,

pulaniis temperaniise causa.

Gciasius Papa

iiuc

(2) Couiant. pag. 158, num.

,

iLpistotar.
-4.

romnn.

ponlijic.f

tom.

1

(1) Uierouym., l^pisi. ad Ctedpiwntem xxxiii, pag. 470, loni. IV, edit. Bencdlciiu. , el in caputxxn Jerem., ei xvm E/echiel.

,

SiXTI PAPifi
opus
falsc S. Sixto i»ap« ac mariyri
(1), vel

II

84
,

aliribuium imer
lijfireticis

A

mytliologis
psise
,

physieis el ujoralibus
,

apocrypha eoilocavit

opus ab
lise

Gom-

in4*, 1725

per Sieberum

Thoin» Gale, Alemannum
,

Li-

qui

posiiunfi. iinpresije fuerunt
patTiuyi

Sixli

in BibUoiliec^e

eilam priBtendii has senientias rcvcra esseSrxii papae
etmariyris. Duo eiiam canones
a

tomo

lu, ei

separatim

cum

praefatione l{uflni

sub Sixti

II

nomiue

ad Aproninnum, Basileac, 4520; Coloniie, 1522; Lo1618; Amstelodami, 16S8; iu Opusouiis vanii
,

Gratiamo erronee ciianlur
(^.)

(2).

Decret. GraUaui,2 Quxsiioa.

c. 6,

eio. Qu^si.

(1)

Apud

Mansi, lom. viu ConcU., p. lol.

c.

n.

SIXTI PAPiE
EPiSTOLA PRIMA.
AD GRATDM QCEMDAM EPISCOPU».
Lieere acciisatis vel damnatis episcopis

II

EPISTOLiE DUBIiE.
B
biiiler oslendit
:

ln

kumllitat^, inqui^^ judif^tun ejus

iuuiatum

est,

Nativiiateiu

ejus (fui^ enoirabit

(i^n,
uude

Lsm).''

£t

in libro

Job

:

Sapieniioiu

Z)«i, ait,
et

appellaref sive

inv.eHies ? Latet
c(xli

enim ab oadis hominwn,

a volucribus

adire acdem aposiolicam^ sine cujus aucloritale caus(v

alisconsa est

(yo^.xxYiiO.Expergiscerepaululum,
iu

eorum terminari non debent.
£piscopus
Lseiari el

et si

lumen

scieuiii]^

leipsum aliqiKinium habes

Sixtus Grato coepiscopo

salutem.

inveules, cujus naiiviiasa propbeia nou potuit enarin

gaudere

mo

{Leo, epist. 34)

plurimum

rarl ex lempope, vel ut adsiruere i|tse candris

,

non
Deus

Chrislo Jlesu Doiuino nosiro dilectionis tuse scripia
fecerunl, quibus evidentcr osiendilur, quantuni ca-

poiuit generari. In principio,
iisla, erat

inquu Joannes evangeeral

Verbum,
:

et

Verbum

apud Deum,

el

quanium pravorum homijium detesiaris errorem. Omnis enim liXTcsis nimis quie non esl impi;», eL evangeliCifi veriialis inimrca
iljolicam diiigis lidem
,

erat Veibuni.

lioc erat in priucipio

et

apud Deum. Omnia
est

per ipsum
{loau.t
i)«

facta sunt^ et sine ipsa factum

nihii

^^ iiarum

*.

Erat

lus^

vera^

qua iHuminut
{idem).

,

j)Ortionem liliqunm laedere, sed ip>n chrisiianaj reli*»ionis conatur fundiuueiiia couvellere. Meiuor enini ^"""" ; : ^,,^,.c;,u..^. r...;..^ sum, irie bub lilms noniinc ecclesiJi jiKCSidere, cujii.'5
"
.

omnem hominem

venientem in hunc^
si

mundum

In l$lo igilurquod dicitur, Erat^

lempus qua.Tcre

,,

^ G

volueris
Lilu et

, *

a Doniino uosiro Jesu Cbrislo ost gloriricata conlessso, el (S. Leo\ epist. 54)
lailit,

Filius

non iovenles quoniam ex qua Paier, ex ^ ^.,. t^ et quod Paier est, id esi eii^m Fiiius,
:
.

...

:

Gujus Hdes nullum unquaju

Salomoue dicenle

:

%o
,

a- orc Alti&simi prodii, primo-

scd OMine-i quidem hierese^ desiruit. luteliigo aulem milii .'diier non iicere, quaui ut omnes conalus

gm(a
retur

unlc

amnem

creaturam. %o/"^ci, ui in coelo oriel

tumcn indejiciens

sicut neb^ula

le:^;i

omnem
in co-

mcos

eicausi«|, iu

qua

universali.^ ecciesi:e salus
fili

terram.

Ego

in allissiniis habilo, et

Uironus lueus
sola
,

inicsiainr,

impendam.

Agnosce,

charissime

lumua

nulfis.

Gunwi

C(£li

circum

et

profundum
popido
:

{hhaciuSy Adv. Varimudum, cap. 42), non ex tempore, neque post

abyssi peueUavi.

In omnem terram
{Eccieilnst.^

steii, (t in

tempora Filium Dei naium, sed anie

primaium

hulfui

xxiv). Uea> ibi
€t

Cum
in

omnia tempora de paterno uiero ineiiarrabiliier gcneralum,ipso Deo paire per prophelam dicenie !n spUmioribus sanclorum ex mero anle Lucilerum
:

prwparurel caeLum, nderam
secerneret.

illi,

cum sedem sunm
forUs
faciebat

Quando super

venlos

*«»"'•«'"''«*. ^' '">» '»'<>» POuebal (onles .»* ccelo.
'""'

.ciui

lc

{Psalm. cix).

Qn.m senie.Uhm
.

.u

Isai^s

C""

/'"'"*"' /""'•'«'««""

"•«^, «9»
.

«'•<"".

«»'"
twia-

„r,Vl,Uelr.

dum

,

U.biis ai.|ne iucrfdulis evideu.er exprcssit , .«• . r rv j r»„.. ^. non :diuude Iilium, quam de Paire naium inetfu•

*"« •:o>ni,one„s, el eyo cram, cui a,lau9,bai
'»««' ^'««^ wtjr/V^fo v re/ur ct/;^ /'«^'/* *" (/^roi'i>»(>., viii). » /
I)

cum

i

Et

in

psalmo ccnf

lesimo primo
dasti, el

:

Tu,

Dominef

in pnncipio terrani funcxli. Ipsi peribunt,
eos, el

opaa manuum luarumsunt
el

(i) Epi&tola. Ii;mc cpi>iolaui occasione Sabellii, Noeii, Ki>iouis et Ceriuihi St^ciariorum scripiain essc ad Gvaium episcopuu^. , ipau.a iniUum ejiisiohv, iudirat. Sabeilius enim luereiiiiuclia huc poniince ab inouiueui perstuiaruui disliiictionem feris |.rogressus
,

tu

aulem permanes,
:

sicut

apertonum muiabis
es, et

muuibuntur
deficienl.

lu

auUnn idem ipse

anni

iui

non

Nou

eniu» eral aslas, uul aliqmui lempus,

iu Deo.su^tiilil : relimii veio Cliristom aule iucarnalioueuj uiiiil iuiise dicebanl. Ul horum ergo error.s

autcquafu de Palre Filius nasreretur;

quoniam qui
constituil,
(1).

lempora

universa

propria

potestale

ex

soUde

refellat. el

cuusuieuiem hac de re episcop^iui

insuu.u,

hauc ad illum epislolam scribil, aperlis [eslimoalis scriplurK; probaus, Clinstum, quaad divijjaui nal'ir;)m, ;elernum ;iaerni l^atris Filiumejse,
et a Paire di&iiuciam iu diviuii;ue persou;»m esse; ac scinper sine ullo lemjioi is pnucipio cxiiiJs.^^e. Heliqua. quje »^.i sequcUii epialoia noiauda videnlur.

temporo

vel po«.l trimpor.i nasci

nou poiuil
tuis

His

pau-^is senieuiiis, ]>reviier consuliis

respondi,
dilcciio-

trater cburissime.

De

c;etero
err.-^re

inam moueo

nem,

ui

cunclos, quos

coguoveris, ad calholi-

cam lidem, eiad uniiaiem

recie credeutium cc.iver,

proecedeuLibus praiCedeuiium c^nnoiaia sunt.

ponlilicum

episioliis

(1) Haclenus iibacii verba dei^^silur evideniissime.

unde fraus M.iugon:s

85
lere studeas, et 4u

EPiSTOLi^ DUBliE.

86

numquam ab

aposiolico iramiie

A Ijoslis,
num

cijjus iuvidia

mon

inlroivit

i/j

orbem tcrrariim
:u!

recedas. Si autem le non audierint, eterranies (qaod
absli)

(SVip., iij,

sunt semper uculi vigiles

unimas homisocnin
i\

permnnserint, nobis eos n»anifestarc, qnam
:

iilnqucandnin, inuliosqde sua ]naviioi.e

ciiins poteris

non tarde5,

ni nposiolica nucloriiale

in pcrdilionein iiaUere

cunii, qui snaplc maliiia
!>ola

ani cilo ad Ecclesiam cnnvertaniur, aut abEcclesi:i

glorla

lapsus est in miseriau). in

ergo Creaioris

separentnr, Andivinius eliani qnod quidam erronei,

noslri proteciionc ntienduin esi, cui ex inliino ccrde

etcoiisemienles

eis,

leet reliqnos infestent coepisco-

clarncmus

:

Esto

mifii

iii

Denm

proieciorem

ei

in

/o-

pos el eplscopos aliqnos coniprovinciales ad veslram

cum

miniiuun^ ul salvum nie facias {l\aL xxx
(1}

el

lxx;.

infamalionem atqne damnaiionem secnm irahQnl.

Dala kal. septembris
clarissimis consulibus.

Yaleriano ut Decio, viris

Quapropler

in

hac sancla sede
erai, ct

episcopis consiituium

dudom ? mullis modo ad veslrum ct

cicterorum fratrum auxilinm esl denno roboratum,

EPJSTOLA
ARGUMENTUM.

IJ,

m

omnes

episcopi,

qui

in

quibnsdam gravioribus
sedem,
ut

I.

Si quis advcrsuii CjjiscopoB vei acioliubueril, quis se yeret.

pulsantur vel criminanlur cansis, qnolies n6cesse fue~
res Eccle^iw
rit,

causum

libere aposlolicam

appellent

atque a^
II.

eam

qnasi ad

matrem confugiant,

ab ea (sicut

Deepiscopisrebu&expolialis, aui a sede pui»is.
nullus episcopns alteriiis parocliicinMn relineaif

g
Ili. IJl
.

semper
sas

fuit) pie fulciantnr, defendanlur eiliberentur,

Cnjus disposilioni omnes majores ecclesiasiicas cauet

ordineiyVeljudicei.

episcoporum jndicia,

anliqua

aposlolorum

IV.

De

episcopis injuste

damnuds^

ei

aposlolica auctO'

eornmque successoruin atqne canonnni ancloiiias reservavit, qnoniani qnando culpaniur epjscopi qui
,

rilale restiliuis.

V. Quod excommunicaii episcopos accusare non pcssuni^

alitererga fcalres egerint, qiiam ejusdem sedispnpie
iieri placuerii.

mc

illi

qui eoi in sua non recipiunt accmalione, nei
uiinori judicari, vel

Unde

placuit,nl accusalus vel judicalus

major a

damnari.

a comprovinciaiibus in aliqna causa episcopus, licenler appellet el adeat aposioiicce sedis

DHeclissimis fralribus per Hlspaniarum proviuciascaUf
siiluiis,

{Conc. Sard.y
,

Sixius episcopus in Dominu satuiem.

can. 4, 5, 7

)

pontilicem. Qni

aut per se

ant per

vicarios suos,

ejnsdem

relraciari

negolium procuret.

Magno munere
dia,

(S'.

Leo,

Epist. 54) misericordiae

Et

dum
:

iicraLo judicio ponlifex

causom suam

agit,

Dei, totins EcclesiicCaiboiicae mal*ip]icaia sanlgau-

nullus alius in

ejus

!oco ponainr ant ordinelur epia

cum

ecclesiarum siatns co vigei ordine, quo

scopus

qnoniam qnamnnani

comprovincialibus

aposioli,

eorumque successores il!um

siatnernnt. Ei

episcopis accusati

causam

pontiricis-scrnlari liceat,

C cum

aniiqui hoslis astntia

eum

tnrbari cognosciuius^,

non lamen

definiri,

inconsulio

romano

ponlifice,

non modico contribtamur moprore. Quam ob causuni,
iValres, horlauiur vos,

perrnissnm est,

cum

bealo Petro apostolo non ab alio
sil

monemns

ei

llapiamus, ut a

qunm ab

ipso diclum

Doniino

:

Quaxumque
:

liga-

iramiie apostoijcajinstitulionisiicquaquam recedalis,

veris super terram, eninl ligata ei in cvelo

el

quoicnm-

nec a capitc

dissideatis, sed fldem el

ordinem, queni
h;esita-

que soiveris

super terram,

erunt

soluta ct in coelo

apostoli el apostolici viri stauioniul absque

{Matlli., XVI et xvni).

Ei

si

quis pnlaveril se a pro-

tione lenealis/

Nnm

si

co!uHm;i; aiiciijns niagn:e do-

prio metropoiiianogravari, apud priinatem dioeceseos

mus

corruerint,

ipsa posiea

domns minime
si

siabif.

(Hadr.,

coll., c, G),

aul penes nniversalis apostolicjfi

Sic et vos,vqui colnmnai ecclesiix) cstis.
coeperiiis,

labefaciari

ecclesiiepf^pamjudicelur. Ailenim JacobMsaposiohis:

sancta Ecclesia, quai per vos regitur. tali-

Judicium

sine misericordia

illi fici,

qiu

non

fecit

mise-

bescei et labelur. Haec^ fratres, qua) duo, valde

ricordiam.

Superexiollit vuicm misericordiam judicio

nicnda snnl, et sunjmo moderamine pensanda, alqu^

Jacob.
vni),
est
:

In
lili

onmibus ergo
charissime,
ccn*

(S.

6'?-«/.,

epist.

V6,

lib.

na

fiant,

cavenda.

Ipsa enim veriias per se djxil
si sal

:

cnstodi,

sicut

scriptum

Yosesiissat terr(e: quod

evanueril, in quo sfUie-

Omni

cnsiodia cusiodi cor tuum,quia ex ipso viia

tnr? elc. {Maiih.y v; Rom.f

j).

Ideo vos.

ciiarissi.mi,

procedil (Proverb. iv). Il.ec

breviier pro

commemo-

D

nioneo, qnia vobis debitorsum,

et valde vos diiigo,
saiis
:

ralione rescripsi

:

se

I

peto nt pro
a

me

oraro debe;is,

Et qnando bona audio de vobis, congralnlor
et

quaienus oninipolens Dens et
bus, ei
a perversis

malignis

me

spiriti-

econtra, quando adversa, nimis coninrbor» Ego

hominibus cusiodire dignetur;

quia in hac vitic meie peregrimiiione mala
et mulLaciicnnidaiit, ita nt

me

simnl
:

vero quamvis a vobis ner longa lerrarum inlervaila disjnncius sim, sum tamen oinnino vobiscum corde
coniunctus(S.(^r^9.t'p?s(.
5^.^ bealitudineerga
315^ /iuri

cmn
,

Psalmisla jnredic:»m

ivj.ldeoaue de ve-

In me transierunt

irce tua'

cl ieriore.s iui

coniurbave-

memodis

(»mnibus conlido, qnia

ruht me. Qrcumdedcrunl

me

sicut

cqua

toia die, cir-

cuip

me

vicissim diiigilis, a

me

longe non

estis. Cndft

cumdederuni me simul

{Psalm.

lxxxvu).

Cocleslis

magis gratias relerimus

illi

grano sinapis {Matlh.f

graiia et nos in urbibus, ei vos ubiquo prolegai, quia

antiquushosiis terrarnmiocisa tentaiione non oxcla-

xni; Marc,, ly; L«c., xni), quod ex modici despica-? bJUsque seminis specie. ila ramis ex eadem radice
surgentibus,
(I)

diujr:quia
iii), (inis

si

in

paradiso

hominem

sUixxil {Genes.,

alque se disiendenlibus, usquequaque

locus extra paradisum

essc potesi, in vjuo

menies liominum penelrarenon valeai? Antiqni enim

Falsa lcmporibus nola.

;

87

SrXTI PAPwfi

1)

EPfSTOLiE DUBI^E.

88

diitasum esi, ui in eis volaiilU cceiicuiiCta nidifieBnl
\

\ vetiU

{Hatih., xnm).

Et quamquam juxia Snivaloris

Mttiih., xin)

:

graiiaquesit feriuefjlo
xiii),

illi,

quod tribus
irias

scntctUiain, necesse sH venlre scandfUa : vin lameti per

)'aris»& satis

{Luc,

toilus
:

humani gcneris

quenivemuiit. De occultis enim cordis {Prosperi ietiU

saia ia unit:ae conspersii

aique parvo

lnpitli,

qui

21,

ei

S* AuguU, iu

eumdem Psaimum)
:

alieni

temere

iiisclsnsde inonie sinc niauihus, occupavit uaiversain
l.iciem orbis

judicare, peccatum est

ei

eum

cujus non videntur

lernc

[Dan., n). Qui ad hoc naturam

opera
dere,

nisi

bona, iniquum est.exsuspicioiiereprebenquae homini snnt incogniia, solus

nosiroe cirnis, et siatus scrvilis
lumiiiiier se

fonnnm assumens,
omni humauo
compa^inis

cum eorum,
sit
:

usquequaque

distendii, ut

Deus judex
scriptum est
niai
ei

jusius, qui inspeclor est verus.

Cnde

genere

in

unilatem redaeio.Moiius corpus uniiuin
ecclesia3
:

Incena non judicemus, quoutque adve*
ei

perlicerel

alque

iia

ad

islius

DominuSf qui

iUuminabil abtcottdita t^nebrarum
(I

periiMeielcominodum, membrorum
liiiclio.

partialis isiadis-

manifetiabii consilia cordium
libri iv).
c.

Cor,^ 4) {In decret.

Unde nos quoque
qui ubique

a vobis longe

non sumus,

Ivonis^

£t quamvis vera sinl (S. Isid. Sy-

(|uia in ilio,

esl,

uuum sumus. Agamus

non.

II,

16),

non (amen credenda
nisi

sufit, nisi

ceriis

ergo
tccii

ei gr.uias,

qui snlmis inimicitiis in carne »ua,

indiciis

comprobentur,

quse manifeslo judiclo

uL in omni orbe terrarum unus esset grex^ et

conviDCunlur,

nisi quas judiciario

ordiue publicantur.

uaumoviiesub uuo pasiore; semper memores, qaod
vos
veiilaiis praedicator

B NuHus
51
e<

ergo

poiest

humano coudemiuiri examine,
(

admoneat, dicens

:

SeUiciii
iv),

quem Deus suo
67
;

judicio reservavit

Hadr^ coU. eap,

senale uniiatem spirilus in vinculo pacis (Epkes.t

ei

Consi,

Maynus ad

Puires Niccettos). Hacc

Vincuium enim pacis nemo servat. dum aiium
isui pncliilimus, quia ai»divimu«» ijUer

infe-

sidt aui verbis, aui faciis persequiiur. ideo, fralres,

omnia summopere sunt pr;jecaveiida, ne pra^sumptores esse videamur. £t accus:itio episcoporuui non est faciie recipienda, dicente

vos nccusationes

Dumino

:

Non

saspicies

vocem

exerceri, et putsosa sedibus episcopos, autsuis rebus

mendacii {Exod. 23). Et Apostolus (I Timoih, 5) inquit,

expolialos judicari.
I.

adversus presi>yteruin inscriptionem non recivei

— Qiiiipropier siaiuium est.utsi
vel aetoros Kcclesiac, se
(

quis conlra epi-

piendam absque duobus
{Vide epistoiam
ii,

tribus

idoneis

testihus

scopum

proprium crediderit
2, e£ Conc. AureL v,

Juiii pGpce^

eadem

vodsiof labe foe-

babcre negoiium
can.

Hadr.^coil.,

c.

datam). Si iixc de presbyteris vel ca^teris ndelibus
suai prijecavenda, quanto mngis de episcopis? Quibus
cogniiis,

17), non prius adeat judices, quam ad eos
chariiaiissiudio
,

reiurrikt

ul

familiari

colloquio

magis vos dominari velle maiufestum
aut susieiiiare eos,
et

est,

commoniii, ea sanare debeant,
niatii

qui«

in

querimo-

quam
honor

c^.isulere fratribus,
iuflat

quia

dcducuniiir.

Quod

si aliier egerit,

commuaione

superbiam
lendii

:

quod provisum

e^t ad

privetur.
11.

C
deinceps aliquem episco-

coucordiam,

ad noxam.

Decuerat namqiie,

— Nemo poniilicum

juxta prxfalas regulas,

ul si aliquid egissent contra

pum

suis expo!i:Uum rahus, aut a sede

pulsum, ex-

suum ordiuem, mandare
quidquain

nobis, et expeciare, quid ad
si

communicareaut judicare pra;sumai, quia non privilegium, quo expoliari possit jan» nudalus {Idem in
liecrel.

vesira consuiia rescribereim^s, iniantum, ul

etiani

grave

inioIerandum()ue

committereut,

Alexandri papce^

et in decrel. Julii

papw).
prne*

nostra prxslolaretur censura, ui nibil prius aut ali-

lU.

— Nuilus episcopits
:

alierius

parocbianum

quid aliud decerneretis,

quam

ijuod nobis placerc

suniat retinere, aut ordinare absquc ejus voluntaie,
\ei judicare

cognoveriiis, et a regulis pr;i^slitutis nulla, uut negligenti:i.

quia sicui irrita ejus

iiyii

ordinatio, ila

aut praesumplione

recederetis.

Cesset hu*

etdijudicaiio|(//a(/r.

coU.c

16); quoniam censemus,
sui,

Jusmodi.necilliquinos

in sua aolunl

icciperequereU
tali;t

nuilum alterius
{Aniaiius ad consl.

judicis,

nisi
lit.

sentenlia

leneri

velaccusaiione, uocumenia, quia nequa([uam
lieiiter ferre

pa-

unicum

16, iib, iv, cod. Theod.).
poiuit,

possuinus macliinamcnia, quoniam con*

Nam
nenda
{Idem

qui

eum
el

ordinare non
Ista

nec judirare
deiticeps
te-

venit nO!USp:Uern;)rumsaiictionumdiIigcnleressecu:^l«;des.

ullatenus
,

poierit.

enim vobis

Merito

namquc cau^a nos

respicit,

si

silentiu

fralrcs

vicis^im

adjuvare

maadamus

favcamus errori.

in decreils Sixii

lel

similiier in decreiis Julii

D

V.

—Est

insuper a sanciis praedecessoribus noslrii

papce).

plerumqtie jamsiatuium, ut nem<» auaihema in nostni
vero, quos tinnire terreno injusie

IV.

— FnUres

snspiciatur accnsaiionepressanostraauctorit:Ue, pr:c»

daiftna^iis, sciloie n nobis jusie esse rcsiiiulos.
biis,

Qui-

sumptio;cilenlurbujusinodi,

cum nos

snper

iilos scia*

e\ sancii Peiri
eis abiaia sunt,

et apostolica nuctoriiaie

omnia,

musa Domino

cousliiutos,

oon illos^upernCfS.Etsicui
iia nifC coliigari

qux
si

integerrime rcddi pr:vcipimus,

major non puesta miaore judieari,
quia rarum est oinne quod
onera

non

vuliis vos et principes vesiri a collegio nostro

magnum

est.

Portemus
portat

et

membris

ecclesi:c

scparari.

Justo enini judicio

omnium

qui gravantur, quinimo,

Incc

Dei datur plerumqf.e peccaioribus potest.is, qua sancios ipsius perse<|iianiur {Prospcri s^«/. 25, et S.
gusi. in Ps. cxviii);
-lii-

in nohis beaius apostolus Peirus, cnjus vice

fungimur

legntione, et cujus regula informamur, quaicnusejus
fulti auxilto,

ui

qui spiritu

Dei jnvantur et
Illi
:

ab omnibus nunc et

in

perpetuum

tiiea*

agualnr, llani per lai)orum excrcitia ciariores.
lainen qui lioc aguni,
qnia,
ui aii

niur adversis.

Data xvn kalendas augusti (1), Vs^lc-

nullatenns evadent poen:^m

riano et Decio, viris clarissimis, consulibtis.
(l)

Dominus

:

Yai

iUl

per

quem seandnlum

Adnotaliofalsa,

,

,

69

EPISTOL.*: QUiE

AD SIXTUM PAPAM ATTINENT-

90
SIPRA,
judices

DSCRETA
Ex GnATiA.NO
(

SIXTl SECUNOI
2

A
G).

EX BODEM UT
Super apfjeUatione,

aUe^tUi.s provincias

audire

q.

6 ei 5

<j.

non oporleK
Si quis

ckricus super quibuslibei criuiinibus accuiu

Si quiS pulAveril se ^ proprio melropolilano

gra-

s.'aus fuerit, U\ proviuci;^,

qwi
:

cuiisisiii

iile

qui

vari

apud priiuateni Uioeceseos, aul

peites uuiversalis

puUalur, suas exerceal aciiones
accusaior suus
aiibi, aui

nec exisiimei euia

aposiolicai Ecclesix papaiti judicelur.

longius aU judiciuin piolra-

henduin.

EPISTOLJi:
qVJ£

AD SIXTUM
I.

II,

PAPAM ET MARTYREM ATTINENT-

EPIST0L.4E

DIONYSU ALEXANDRiiNI EPISCOPl AD SIXTUM PAPAM FaAGMENTA.

DiOBysius episioias memorai a se scripLas lum ad Stephanum papam, tum ad Dionjsium et Piiileiaonem presbyteros, de
baplisuio hiereticorum et de hser^si SabeJliana.

1.

Aniea quideni Hiteras scripserai (Siephanus)
ei

B

'E7reo"ra)>z6t

oiv oZv

Tzpo-zcpov {ixifa-jo;) xat itepl

de Heieno

dc Firmiliano

,

ac de

omnibus per

'E)ivoj xatTrs^i^tpaiWvou, xae ttocvtwv -rwv ts «;tot«j

Ciliciam et Capp;idociain cunclasque finiliinas provincias consiiiutis,

Katv.Ug
-zorj iS,rig

-aoli

K(/^i:a^o-/.iag

y.al

ra\azlag,
o-ijU iy.ii'jotg

y.olI

tvmtc^-j

lestans sese ob caindem

iiiani

o^iopouvzojv sQvwv.

ug

zotvwvisawv
aiftzxv/.o\is,

caus:im ab illorum conmiunione discessuruin,
hserejicos rcbaptizarent.

quod

Stoc

rriv

a^jxw

TnC.xriv

akiav, i-netU touj

Ac
,

vide negoiii gravitalcm.
ut

^yjffiv,

ava.^aTtxi^ovTt. xat (7y.qizu to ftr/sQoj tow ir/j«y-

Re

enim vera in maxinjis

audio, episcoporum
h^eresi

uaxog. ovtw? 7«/) Soy/xetTa Trept TouToy ysyovsv «v Tat^
ueyto'T«iS'

conciiiis

decretum est, nt qni ab

veniunl,

twv

lirtffzoTrwv (ruv65o/.j,

w» 7ryv6«vowai* ws-t»

prinuim doclriuainslituli[caiholic:tl ac deiiide veieris
el impuri fermenii sordibus

toOj

Trpoo-tovToc?

«tto aipetriojg, KfjorMT/iXfiOivxag^

tha

per baptisinum
et

purga-

«7ro).ou»7«(T9«i, x«t

«v«xa6«t^gff6ai t6v

x-ng

Tzalaiag zai
?r«vT&>v

rentur.

De

bis

omnlbns iilum rogans

obiesJans

«x.«6k|3tou ^O^yjg- pvixov. x«i Treot
Bi6y.evog 57r$o-Tet)v«.

tojtwv «vtoO

litieras misi,

Et aliquanto post prosequiiur Dionysius.
2.

Sed

ei dilectis compresbyleris noslris

Dionysio

Rat

Tots'

«y«7r«Tot?

U

-nixoiii

v.ai

<T\>iinps<T^-jxg^t;

et

Philemoni, qni prius cuni Stephano consenlie-

Atovyfrtw /«t ^iViaovt,

o-vai|/>j5pot?

TrooTg^ov STs^avw ye-

bant, deque iisdem ad meseripseranl, anlea quidem
paucis, nunc vero pluribus rcscripsi.

vouevots, z«t Tzspi

twv

«vtcI^v

yiot

ypufo-jat

TTponpo'^

C

ji/ev

o)iy«, x«i vOv

U

§t« 7r).-Tovwv g7rgo-Tst).«.

VARlORfJM NOTiE.
His prrcmiilit E(isel)ius. (DionyNius) spcnndaui de Bap lismo scripsit epistolam , in qua Siephuni siinul ac reliqnorum episcoporum senlentiam ac judiciuu} expouil, iia de Slephano scriben^. » Ubi hicc epistola non secunda ad Xyslum, sed secuuda de biptismo dicilur qiiia nimirum Etisebins ab eoJem
li{iera$.

Antea quidem

Ad hunc Xyslnm

obire debueriut, qtiain baptismuin perciperen!. Gerie in concilio C:irihagineiisi iii , cui Cyprianiis pra^fuit sed cuineos, cpiscoporuin 86, senteolias habeaiiis qot :tb hcjercsi veniunt , baptizatdos esse omues decernaui; ut prius cateehumeni nant , nulius pelU. Taoium Ludus a Thabesie dixit: « ILereiicos exse:

:

Dionysio de eadem re unnm ad Stephanum scripiaui ante inemorarai. Coost.vnt. De Heleno et de FirmiHano. Riifinns lib. vii, c. 4 verlii, ad Firmilianum et Helenum^ elc, ac subnexa epistol e hujus verba pra^ieniutiit.Firmilianus, epist. 75, ad Cyprianuin , procdiclaruui provinciaruin episcopos uuo Orieutalinm noiniite ctmiplectens » ait Stephanun) modo ciim Afris qui in meridie sunt

craudrts censeo, etideo exorcizuidos et buptizaudos t l*rimu e.sse : > et cap. 37, Viiiceuiius a Tbib..ri per inauus iinposiiionem in exoicisiuo , secundo pcr bapiismi regeneraii<)noin tunc pussuut ad Christl * inauus inip »>ilioniun , qufc poilicit aiouein venire
:
.

ip>o_Stephaui consensu

illis

adhii».enda crat,

e.\or-

cismuin iiiierprelalu-. Isii quidcin Afri de docirioa iradenda pariier sileut • scd uihil opus eral ui hac de re quidcjuam pi-aeciperoiur, cumhx-rcticuin , nisi
catholicaio proiilealur (ideni , recipiendum non ess« leges aliic dix e.mt. Cousta.nt. De liis omnibuK.... Firmiliniio scilicet lioleno ac sociis, ul cos S:ei»iia!ius a coinurniiioue su.i miiiinie

modo cum

Orieniaiibu^

pacem

rupisise.

Coustant.

DeereittmestAGiiini videliceiacSynadie, utinferiiis expiicatur, habilis, practcr ca quaj ia Africa celebrata sunt. Coustant. P^imum docirina imtiluli. Inttirpretatio Valesii, pr{mum cntechumeni fierent , ideo non phicct , quia hine iii- Vliur iector, ut rebaptizautimn judicio, ab
hiieresi

segrfgarcl. Colst.^xt.

Veque
latiiie

iis((ein

ad me sciipserant. Valcsius

hic
,

ad-

didit rebus,

enientes

caiechuinenorum

muuia

pritis

quod verbum cuin a gi x-co absil iieqoe videlur exprimcndum- Cominode autem iliud

,

91
In

EPISTOLAHUM
eadem
episLola
tle

QU^

AD SIXTUM PAPAM ATTiNENT.
''c.

92

Sabellianis Iwerelicis, itKiuit Eusebiiis, Hisior., lib.YII,
>iistuui

6,

ut pote qui luuc iacrebeseant,

ceilioremfacii

iiis

verbis.

5.

Nam cum

de doeirina

,

qu« nuper apud
in&ta

iHoleet

A

n£f,lyy.p roO v3v -m-jtMv-zo; sv

rr,

n^QhurAoi

7r,g

Uiv-

rnaidoin

nrbom PeuUipnlcos
Cliristi,

est,

impia

ra;ro>£w- o'>/v.ato;,
/.y^v

oWo?

aTsSov^-

X5ct ^/ao-c//^^^^^

plena blagplieniiie in L>eiim omnipoler.lej-i et pairom

eyojzo; ir-pl roO
-/.'jpio-j

r.avTo/.oy.-rooo;

©iov xai
ts

Tryroo,Tro/./.riv

Domini nogtri Jesu

pleiui incre<iiiiilalis

et

zq'j

W.v

VicroO

Xpi^-oj

,

y.-L(T':iy.v

perlidi;e erga lilium ejus

miigeuilum et fulino^euiium
et

i/jj-j-cog r.zpi

toO p.ovo7£vo0r

tvjM; aOtoO zat
*

ttoototo-

omnis creaiur* Verbum liominem f:jcium,
Spirilus
sancli

quai
nlra-

xov

77«G-y;,-

xtio-swc, toO svav&/>&>~y.cravTo^- /.oyov, «vai(7-

aufcrl inlelligenliam

:

cum ab
,

fir^o-tav

U

toO

aytov -vtO^uaTor
Tzpo
ypy.'j.'j.v.ro)v,

£a66vtojv

iy.aTc^swQsv
or/./.2'4oa£vojv

que parie

el iilier;\j

ad

me

aliaiai

esscnt

ei

iVatres

ttoo,-

ly.k

vM

y.U twv

disccptaiuri veni.<se!:t, ((uantum

Deo

(lopr.nie j)piui

c/^tXfoiiv,

i-Kh-iUu Tiva m;

eo jvviOrr^ 77aoao-/ovTcr toO
w,-

planins edisserens, ((uasdani scripsi lilieras;

quarum

SzoZ,

Stfjajr/a/.t/.ojr-roov
c-O'..

Oyvr/ovy.£vo,-

Ta avTtyca^fa

exempla ad

le misi.

'

f-jp^^a

EPISTOL^
Al)

11

DIOMSII ALEXANDRINI EPISCOPI
SIXTI

PHILEMONEM

PIIESBYTERCm FllAGMEMA.

Egovero hiereiicorQm
nibus ediscendis oporam

libiis legendis

ac traditio(;5iidem

B

'Eyw oi

-xa/,

To?r

cjvTayaa^t xat Ta??
x/3</-ivwv

7:aoa56(7S(r£

dabam, ad lioram

twv vApiziv.wj hh^jyo^j,
tv/
"Xv;^-^v

usv aou 7ro6? oAtyov
o-jr.tn-j

e.\secrandis illoruin senleniils

animum
uiiiiiaiem
ei

inftum

coin-

Tatr xay.v.ta^co.s- aOTtov sv6vy./;5£o-iv
i?f/,£7>;£r>
v.v.)

quinans hanc tamen ex iis ul eos apud nie refutarem
,

percipiens,
am^jlius

5'ovv ar aOTwv TaOr//^ /.aaoavoiv, t6
Trar/ sy.u.-j-ro,
y.c/.i

avToO
Ttvof

inulio

do

tto/O irlio-j pUl-j-Tscdai.
/y,s

Zri

tfistarer.

El

cum

fraier

quidam ex ordine presbylena eitr-m
neqisiiia;

aocAO/oO zoyj-Tzpsijturipwj

«Tretoyovror
)

-/ai

Sc^cttoTrovvjota?

rorum me

delei rerel, ac vereretur
;

v-svou c'jp.f'jpt<jBrxt (al. (7vu.'fipsa^y.t

to.

T^r

co^no conimiscerer

qiuppe
et

animum meum
ui

conta-

r/jTw

iSooooo'»

l'jU'X.\zr.(TOiy.i

yuo

Tviv •I/ov/iv t//V eurx\)-

minaium
tiebam
el
:

iii,

aiei>ai

quidcm vere,

ipse sen-

roO, y.at ki.rhri
TrsaTTTOv

72

/.i^ovTOj,

wj

/^o-Ooa/jv

,

opv.uv.

ObLjixg

visione

divluiius missa
faclus diserie
in

coniirmalus sum,

7roo(75/66v

gTriojOOJffg

as. xat

/670; ttoo;

sermo ad me
es

njilii

pnccepiidicens:
:

yivoy.ivo; Trpocsra^s otaooyi5/7v as^c^jv, Traortv hiX''jy/j/.vt
oX;

Legc omnia qu;ccuinque
enim
iibi
(jui

manus
ei

vt-nerinl

idoneus
ct
iiinc

av

eiV

yzZpv.?
lyjx-ih; ei

Iv.^oi;.
.

otsuSvvstv

7^0

'iy.varu

v.oX

.singula

corrigas ac piobes

:

oov.iuo^liii
•:-/3r

-/,ai

(Tot

^iyovi toOto sHaOy/;^? zai
t6 o.oay.c,
Trcoj
c'.».*

ppimum credendi cau>a

occasio exstilil. Vi-

TrtG"T6&j: atrtov. a—;(;sqay.r/V
'jjw/J

c/.roTTO-

siO!:em iianc suscein, ut qu;e apostoiicoc voci con^en
liret,
lanli
:

/r/.-^

cwros^ov
56-/.t|jiot

rvil'

/.o^oOcvj

toOc o-jvarvjrs-

qnosqiie nnijori virtuie prccdiios
Eslole perili numulurii
(I

ila

coinpel-

^

oojc:, ^tvsc-^g

ToaTTc^iTai.

Thes., ]»xi,Sl}.

Deinde, inquil Eusebius,nouaulia de onriiubus lioeresibus iulerlocuius subdit.

Hanc ego regularn
ileracla acfepi.

el

forniam a ijeato

pap.i no.-iiro

ToOrov lyw t6v
oiov rrK-a
/iy.ojv

.6va /.atrov tO-cv ra.ia toO
uoa/./.a TraosAaCov. roOc

uv.-/.%-

Eos enlm qui ab

liieresibus venie-

770

7roo(7t6v-

YARjOUCM
rfe

r^OT/E.

iistidm

dicluin
a

inielligcre
comimii!i(>ji!-,

e.si

Jleleno,

(juos

dc Firmiliano, segreganiios DionycensebfiiU.

siiisac Piiilemon presbyieri

cum Stepbano

COISTANT.
AVn/j cum dc doclriiui.., Totuni l;oc fiagmenium Rnfinus licei)li:i sibi Ciuisueta laliue ii£j convertit (lum de f^a doclrina, qu;xi apud Plolcmaidam Pentapoleos civiiatem ^iupercxorla es!, plena blaspbemiis iu Deum paircm ct Dnminum nostrum J-isum Chrisncgans vcrc c^se •emn (ijiimi Patris ncc pri lum mogeniliim omnis creaima sinnliicr et Spjritus sancti aufcrens inicilcclum pro (luibus cum utraique parlcs ad 111:; venissent, cl pi';eseiilihi]S IValribus qmt' eommoia fiierani ifiscossisseiil, eliam lillcris , prout Deiis dedil parviiaii niea.' |.rosc*'ulus siim c.t scrinsi siiigiila qurr^ijue liili^enier cxponens. Quaruiii
: j , , ,
:

{)

hanc epistolam ad Piiileiiionem superiori ad Xy?ium non esse auteriorcn. Quocirca defendi nequit opiuio Baronii qui fragmentum istud ex episiol.i sub Sle» phano scripui excerpium arbiiraiur. Neque lameu pifcemissa ad Xysium^ po.^lerior esl, utpoie cuius Dionysius in ca ipsa n. 2, meminii. Qiiapropter utramipiQ ceusemus simul missam. iNcc alia de causa hanc in ilia connncmorata'm existimaiuus, nisi ul cum Xyslo communicarelur. Et h;ec igitur ad Xysmm ali(|uo modo pertinei idcoqne fragmenia
,

:

ejus nobis ab EuSi-bio liansmissa hic exhibitrc nostri videtor insiiluli. lila auiem eo exhihemus lihejitius, quud ad «juaisliiuiem de b..piismo illusirandam nun

,

li{)i

cNLcmplaria
II.

Ec!.s;'

— Fragmemis

liMnsmisi.

d

Culsta.nt.
1

.«uporioiis episiobB isliid

Eusebius proximc subncciit liis verbis liityiualuad Pirlemoneni ilunKniuni presu!iieniin, (jiiai iu!er e-is quns
de baptJSino
^elur
'^crip^il esi lcilia.

couferant. Coustant. mimutarii.\ CYM eadem plurlmi p;iires, a Colelerio in lib. 11 Cousiil.apoi^Ly c.5G,summa diligcnlia collecti , velut (ihristi aut aposloli l.iudiiiu. In no«.tris lamen seu graecis seu latinisexeniphirlbusdesidcraniur. Eorum hko lluftnus, qucm piopterca ir* g(^nl!S conndenlid' ar^iiii (ioieicrius, subslilucre non
E-oiote periti

parum

iv zr, zpizr, tojv tts oi !S«7r-

dnhiiavii. Oniuialcgile,

qKCP.
I

b^na sunt ii/»e/(?.(juo:noda
'ii

-iort/aroc, ideni

Dionysius hax rtjerl. IS-empe recenprinia ad Slcphanuiu, sccunda snpcrior nd
,

scilicul scntentiani pauli

Thess. v,

.\ugusiinus

lib.

de Niti.

et grat.,

cap 30, profert. Covst^nt.

Xyslum

haec

leri.ia

:

coque

ordiiie

not;it^Ensel>ius

03

Et^lSTOLA

TERTU,
«tto

94
at/>s(T2<»v,

bant, eiianisi ab Ecclesia deiecls^ieni, ininio nec defecisscnt, sed cimi coDlus lideliunj frequenlare viderentur. insiinulaii essent

A ta?

twv

u«t tot r-n;

s^miv^

«7rocrT«V'
ttiv

Ta?, p.aAAov Se ou5s v.noT-iazcLgt «^Xd ayva-ysorQat

quod perversie

doctriiife njiigis-

oozoOvTac,
T&iv

•/«Ta.c/.rvVvQsvra?
»

Bs

«?

7r|&o<J9>oiTwvTa5
T"Of

Tive
,

tros andiluri adirent, ejecios

ab Eccle^ia, post niuUas

£T2poSi5a(T/.aXovvT'juv

«TTg^a-rac

axx/waicAC

precesnon prius
sariis audieranl,

afiinisil,

(juamqii«cumquea!»ndver-

dioy.evoijs 0'J Tr/oocrr/.aTC',

s'/;C

ov}y.oma ^Tavra

oaa

c.xy<-

palam publiceque enarrassoiii.Tuni
lidelium eos adjinisii, noqnaqwaui
iierato suscipereni.
:\h

zoafft

Trapa TOti avTtor/.TtC£u.2voic,

ei^£'^^icTav' y.ar TCJTe

deamm ad coeius
eis pelens ui

T'.<v»3yay2V

«vTwv

8ts^>ou

/^aTTTiTaarOb' 'oO

y«p «ytov

baplismum

Quippe

TTViUaaTOS Ttpirspryj -ao'

Cr-JTQV T«TV;^5r3X.60C4V.

jam autea Spiriium sanclum ab

ipso

acceperant.

liursus liae quaislioae abunde ventilaia subjioit.

Illud

praeierea

didici

,

non nunc prinium apud
fuisse

M67.a9)3xa xat toOto, oTt uri vOv ot |v

'A^/iitxii ji/ovov

Afros lanluni hunc

morem

invecium

,

sed et

tovto
r/jo
|v

Tra/ssto-riyayov, «).).a

v.ae

ttoo 7ro>3ioO

y.aT« toO^
r/.y./.ri

mullo antea superiorum cpiscoporum

temporibus

V2f.>t(>;v

JTTjaxoTro-j? iv Ta?» 7ro/.uav0pco77OT«Tae?

apud populosissimas ecclesias:
Irum
iconii et

idque synodis fraiiecnoa

criat?, xaii

Tat? rrvvo^otg

xfTi-j

«5s/'j>cr>v,

sv

'ixovtrxj,

kv.>

Synad;e habitis

,

quam

pluio

Svv«^Q4*-, xai 7:«^«

noXms
y,y.i

tovto

s^S&^sv.

wv

t«,- &Q-yK'jc^

rimis placuisse.

Quorum

subveriens senleniias^,

«vKT0S7rwv,
oO;>j

st?

ept-j

^tVjvsty.iav

«Otoo? sf/&«/stv
7r).>i

jurgla eos ci conienlionos coiijicere nolim. Dictum
esi

vTroasvoj. oO y«/j asTaxvyio-stc, ^yjctv, OjOta toO

enim

:

iVptt

transferes

l-erminoi'.

proxinii uii

,

g-iov o-oi',

«

siSsvto

ct

na.iipz^ ?tou.

</U05 j^o&uerwii palres tui

{Dmi.y xix,i

4).

EPISTOLJi
\\)

III,

DIONYSII ALEXANDRINI EPISCOPI
AC POSTEA EJUS SUCCCIiSSOUEM FUACMENTUM.
iteralunji

PiONYSlUM TUM XYSTI PKLSBYTH:R11M,

Novailanana meriio adversandum docet obscUisnia, obdogina ipppiura, ob

baplismaadse veaieuiiuai.
«7rs;^(^«v6|*50a
,

Nam

Novalianum meriio aversamur qui Eccle-

No-j«Tt«v(» ^sv

y«p sOXoyw?

5(«/o-

VARIORUM NOTj;.
latine convertit. classes istic a y(zysv ad commnnlonm admisitt prima eornm, qui npiui p Uit*umqi;e coeius son:>t vel qiios quispiam adit, vel ha;relicos naii, etabi!!is bapiizaii, ad Eccle^iaui ve- ^ quibus copulalur. Quocirca istud (?uv«y<!(;ycv vertere liceret, ccBjihui (:4ul>auditO ctititoiicis ) copiUuvit- Cui niebant; aitera eorum qui redilianl ad Ecclesiam, a qna ioqnendi ralioni concinens Siricius opist. 1, ad palam defeceranl poslrema ni)nimll(uum, qiii iicol soiam « Hos per iiivocatidnem Himor., c. 1, dicit Ecclesi;B coelns frequcniare oondesiilissenl, olam laseiitiiormis Spirilus, epii>(;opalis n>anus iynpositione. men conve:iiebani ii;eroiicos, eosquo veiut magislros Catholicorum conveoini sooiamus. > Ei Leo episi. 2, nudiebant. Quod si ita esi, stare nequit quod Hieromair.is imposilionem , < Per de Scripl., ecct.^ c. 79, scriliit de Dioad Htislicum c. IS ny»nus iib. quam ab Inerelicis lik iti Cijjmam el Africance syinvocala virtuie Spirilus sancii nysio AloNandrino accipere non iioiueruni calhoiicis copulandi suul. > nodi dognia comeniiens de liareiicis rebapiizundis ud COCSTAST. diversos piiirimas misii episloias. Isie (jisippe piaisui « NeNeijuaquam ab eis petens. Apud Vnies. pro.vimo mcmoratos ad Ecciosiam veniensinguios quaquam exirviimans iterato bapiismale eis opus ftullo iliurum baplismo iteratd, a se decessoris les,

Quiab h(ei'eticis.., Tres Dionysio videnlnr insiilni

bominum

:

:

:

:

,'

:

,

,

:

«j>se. > (ailstant. ac praoctpioris sui exempio suscopios declarat Verum qui bapVidelicet Heracia At) ipso acceperanl. postulare vidoiur fragmeiai iiujus ciausuja , ut et anieceduiji, ad illos unos referamuji, qui ab lismum eis coutulisse ponitur. lis eiiam qui apud ea qu;c hierelicos b:»plizati sunt, coiiatus quodan) modo Ecclesia caihoiica ad IjLerosiui doroceranL Ut ui esl, dici pot(ist Spiritus sanctus, adaccipie«»dum videlicet liac in re Hieronynii lestimonio iuforior nois est aucqiii (juidom epist. sacramentun», non ad percipi»u»dam sacrameiiti gratoritas Basiiii Ca'sareoe episcopi tiam, quam ab haireiiois percipi posse negant eliam ad AmpliiloclL c. S, ha^relioorum bapiismum canon a Dionysio Alexandrino snscepium esse docei; ac j) iiii paires, qui iKvreticoriiin j>aplisuia suscipiunt. Acceptum quippe sacramentum, remoio erroris obice mirari se ait, quo p:icio lanius aniisies, eanoniim <}U0 virlus cjus suspeiis:; lenolwlur, ei mppkmento peritia pnedilus, ne Pepuzeiiorum qnidejn bapiisma, ejua {fuod deerai accedentc, ut loquilur jam non senjol lamelsi in Pairem el Fiiium ei Moniaaam Pr\iciilam~ laudaius Aoonymus L:ib. lom. 1 Conc. pag. 775, que bufUiAai>anl^ rejicerel. Sicporro loijuilur Ba^iiius, hoc ost, ut ejusdem verbis utar, fide postmodum s/«non quia baptismuu) in nomine Patri.<« et Filii et ccrala proisusque purgala, integritaiem «andem su.ua Monlani ac Priscilloe cuulercb:int Monlanisue sed CM/nsequitor. CoosTANT. Spirilu:? s:incti vucabulo monlanum ac Prisciliam, quia Supertorumepiscoponm. Cyprianus epist 71, ad per (juos Spiritum syncium locuium ac perfoclius Quhrium, ei epist. 4, ad Siephanum ab Agri^tpino daluiu esse pr^dicabant , iuleiligorc censebaniur invecium faieiur; Firmiliauus vero epist. 75, ad Spiritum sanclum. Inisi>tit nompe Basilius vesiigiis Cypri;m. in Orienle conlhMialum docei in Iconio, qui decessoris sui Firmiliani, ,a quo iidem h;xrolici crei^hryijia? iocu.s est , com eo conveuissenl episeopi^ ex dere arguuniur Spirilum per Moniunum el £*risciilam Galuiiu el Ciiicla et cmeris /inilimis recjionibits. Cum (apud Cyprian. ie.^itm- jPn'sf«m } lucuiHm; ade<;que auiem huuc Diooysii iocum ^usebius llisiori;c suoi non veriiuCu Spirilum ^ ml «nori^. Donsque ab iiejnseruerii, Cyprianuui ejos sonieufi;c, qu:*> haTOiicos rand;» bapiismo, sou a Cypriani Ai'rieiin;oq;ji? synodi robajitizari voiebat prinuiiu auclorem ne(iuiit censere, dogmaie tjuantum abliorroret Dioiiysius, seijuotia ejijs iicel'iliius vorba lib. vu, c. ?., hoc sooaie vidennlur. ad Xysiuiu e})isiota 4, cou»prob;tbii. CoustaiSi. COUSTA.NT. Ad ccelus fideliurn. Valesius ei snp.erius verimm Diomjsii fraijmeutum, Ex verbis episioI«e superioris cum fralribuscomnmmcare, et luinc (Twyyijvav, , , :

'>-';>•.•

,,

95
siam
tlifvcidil,

EPISTOLARUM QU-£ AD SIXTLM PAPAM ATTINENT
Cl ex fralribus
;

96
y.(7iCgiu.g

quosdain ad impietaqui
iiupiisbiinunj

A

•iy.v-i crlv e-/.-/.Ari<rtav,
/.%•

zat Ttvscf twv aSeXijfwv et^
,

lem

et blaspljeinias periraxil
in

dc

5y.«7'j^r;y.taj e)j>-/.vo-avTt

xsci

Trept
,

toO 8eov Stoa-rxat xav ^/iriO-Toav>})>£n <7-j-/.oyav-

orbcm invexii, ei olemcniissimun» Dominum nosiruin jesum Chrisium qjiasi immisericordem caiuumiaiur; ac prajier biec onmia sacrum

Deo docirinam

-/.c/./txv

avoG-twTaT/jv g7Tsi(7xu-/.Ario-avTt
•/.v//tov

tv-ov

/iawv luo-ovv Xoto-Tov Ws

ToOvTt,

sTrt

raat
Te

5e TovTots
77-06

t6

/outoov

aSeToOvTt t6

lavacrum irritum babet
et Spiritum sanctum ab

ac

rejicii,

fidemque

cl

ayioy, /at

Triv

a-jToO Trio-Ttv xat 6,ao).o7tav ava£5

cowfessionem, quua baptismo pra^millunlur, subvenil,
iis

T|&27rovTt, t6
f/.Tzl;

ts

rvevaa t6 aytov
ri

avTwv,

ei

x«i Ttj

viv

penilus

fugai,

eiiamsi

toO

Tra^austvat
©•jyaoeOovTt.

s7zwijBsi-j

izpog

avToO?

,

spes aliqua
vei

subsit;

vel

quod
sit.

in illis

permanserit

TravTe/.ws-

quod ad eos reversus

EPISTOLJE IV, DIONYSII ALEXANDRINI EPISCOPI
AD SIXTUM
De homine quibaplismo
11.

PAPAM FRAGMENTLM.
aliis

Ecclesiae iDiliari expetebat,

cum baptismum
diceret.

verbis ac rebus apud Iiaerelicos suscepisse se

Vere etenim,

fraier, consilio

opus babeo,

et

sen-

B

Kat yao ovtojj,
aiT&i Traoa
p.aToj'.
vcfjv

a5e)/^£, fyoii^o-AHg ^sofAat, xai yuoy^rrJ

lentium tuam expelo, nc forie baliuciner, super negoiio

c"oO,

toioOtov Ttvo?

(xot

Trooc^i/TOVTO? Troay-

qund mihi

lale

accidit.
,

qui ad ecciesiam conveniunt
babiius, etqui ante

Quidam ex fra^'ibus jam pridem pro fideli
faiior,

Zc^iMc

ari

aoa

caaA^.wt/at.

twv yao

o-jvayov.r"Zi.t

aos).©wv

'TLaro; vou.t^6acvos k^/j/xo; xat 7to6
•/.at

meam

ordinaiiOMem, ac nl

ea/js

y/eijC0T0vta3, otaat oe
-Ay-CKcrxv.Gio};
t:

roo

Tr<;

tov

fAa/.aoto,*

anle ipsius quoque Herachc episcopaium cceius (ideliuin pariiceps

'lirjCf.yH
•j

Tr,r

o-v^ayvi'^^^' w£Taa;(&>v,
,

Toi;
'«jv

fuernt,cum
ad

inierfuissel bapilsmo eo-

rovvov SaTTTt^o 'j.vjqi;

a oaT v / wv

vm 'zwj ztzz ooiTfiTt
y.ot
-/./ai^iv
T'-ov

rum

qui nuper baplizabantur, et interrogaiioijes res,

xat

aroxotce&iv £— axovra^. -rcoTii/.ri
ia-JTOV.

xat

ponsionesqiie andisset

me

accessit flens et vicein

'/.xrcfOoY/^jorj

Kai —iTTT^jV Ttco

Troowv v.ov, eHo6 Traoa
'j.i,

suam Ingcmiscens. Pedibusque meis advoiulus, confiteri aique dejerare roepit-, baptismum quo apud bicreticos iniiiaius fuerai
,

w.o).0'^o-jiX£voc y.i-j

xai e^oy.v^y.iVOs t6
a-i

^'5arrTto"y.a,
zvjv.l,

Tois
oAoj^

ai^OsTtxoti'

Ci-varrTtyTO,
ttioos

tcoOtov
*

';i

non bujusmodi esse, nequc

ey^civ

Ttva

toOto xoivcjviav

ayeCsias
oe

y^^

quid({U3m omnirio habere

cum hoc

nosiro commuiie:

exeivo xai
T-/iv

5).ac"!&r;y,e'I»v 7rs7r).r<0'W'75'Kt.
'J~j'J

Aeyov
//jq

Travj Tt

quippe plenum fuisse impieiaiis et biaspiiemi*. Aiebat(jue

•^•^jyjci

xaTaVivO;^Tat

,

xat

5e

racor^<7iav

animum suum acerbissimo
ac ne oculos quideni ad

doloris sensu coni'

C

5';^etv

STraoat TOjr ofcujuo^j; 7ro6? tov ©sov, a7r6 T^iV
zY.zivoyj
o'r/j.ar'/JV

pungl

,

Deum

aitoliere se

avoc/ov
N0T.4i:.

/ai

TroavaaTOjV

'

oo'u.f*i'j.vj'j:

VARlOraiM
coHigere est, eo ipso lempore, quo Siephanus papa de ha>relicis nou rebapiizandis scripsit, PliiieuKmem ac Dionysium presbyleros eadcm de re liitera.s ad Di<u)ysium 4i^-^'*'^^>'iii"i>^ misisse. Ii.sde(u qiioquc Dionysius Abixandrinus primo paucis, ac deiiitie cum jam Siepliano Xysius successissei, pluribus rescripsii , et quid«*m separaiim ut ex eo conficiiur, quod cpisiola qu:e ad Philemonein rescripla est, teriia de bapthmo : ei qu:v ad Dionysinm, qwirlu alj Kusebio appL'ileiur. De bac porro idem Eusebius ita prailo,

quiiur
stdla

« Quarla ejiis (Dionysii) de baplismo epiad Dionysium scriplaest,- tuiicqiiidi.-m Komana^ nrbis presbyierum sed qui ali(pianto post lempore ejusdem urbis episcopus cousiilunis csi. E\ (pin huiic jpsum Roiiiaiiiim Uiouysium erudilissiuium piaii('(|uc
:

D

Eiiamsi ipes aliqua snbsii. Graeca vox D.tzi; interp.o opiiiione lisurpalur. El bic quidem consirnctlo ejus cmn verb.) pr.eieriii temporis posiulare vidciur. nf iliain ea ratione iiiiclligamus. Neipie vero cum Valesiohunc locum de larsis in idololalriain, sed de C;ilht»iicis a Novaiiano subvcrsis inleipreiamur, (juorum ille bapiismum cxsulilaiis, Spiritum s.^n^ium sacramenli hujus mmu;re acccjlum fugabal,4jna:ovis in eoruiii aliqiiibus, aiilequam subvcrievenlur, .Spiritum sanclum vcl pcruiansisse pcr iiinoceuliam vcl esi uicum Valesio per poeniicniiam rediisse creuilule sii. \u niliil opus (pi#ra/iius, In lupsis quomodo polesi

dum

,

remanere Spinius

sfiricius?

Coistant.

iJionijsii AliWiunirini fiuqnientuin.

De hac cpislola

admirandum
drini
lirei

viruiii fuisseiestiiiionioDiouysii Alexaii,

coguoscere. » Tum bax pricfaius subnexum fragmeiiium sui>]jcii. Cocstant. Lnvacrum iiitum habet. Quocirca iu tipistoia 75 Cyjiiiaiii ad Jubanianum legimus, Novatiunenses rebaptizare eos (;uos a nobis soUiciiaiit. El apud Augustiiiiiii) append. tmn. 111 anlitiuus auclor vel. el nov. Tesiau!. qiiicst. 102, de ipso Novaliaiioaii: In lanium irascilur nobis ul ei nos Clmstianos negel , ( ideoque b:4nismum nobis ileranduin censeai ) cum sciat 7ios en jiile iniliatos, de quu i\)se prcesumit. Ouibus concinil ilhitl vuigati Ambrosii Couiiiifni. in 1 Cor. cap. 1: < Sic enim eraut sicut iiunc No-.aiiani ei Di-nriiiaiii , qui baptismum sibi vi.udicaiu a no^tris baptizaios reprobanles. jCoustaNt.
, ,
,
,

Exlal ei quima ejusdem episioi:! ;id Xysium lloman:-c urbis episcopmn, in (jiia poslquam adversus hwieliuos miilia diiseruil , huju5modi quiddam sua aeiale cnnligisse narral. > In ea aulein narrai Diouysius quod iiuper coiilii^ecal, cum bapiisma piiblicc ac soiiemniter liadidisiet. Lnde haiic cpisiolam pauio posi Pasclia , vel certc Peiileco.-len, ;\iini :258, scriplam esse coiligiuir. Coiistant. i}upin>mum quu opud liwreticos iuiiinius \aernt. Ru« D;>plisma ab hn^ieiicis aiiier fimis h;(c ila jcddidil se suscepisse: (|uod lamen secuiidum ca , quai nunc

Eusebius

ila

pr*Ioquitur

:

«

:

vidercl a nobis ininisirari

,

nec baplisma ducetfel, co
j

quod

esstti

rt^plela pbsplicrr.iis oiiinis iU;i coiifessio.

,

deccssoruin ;cvo in .\lexaiidrin;i ccclesia ut baplismo non iterato suscipercnlur hicrelici usu receptum fuisse ex hoc loco cvideuier conliDioiiysii ejus«jue
,

,

,

97
aiiderfi, <juo«l
l.iis?ei.

EPISTOLA QIARTA.
scelesiis
Illis

98
o-'j'j.Z'^'j;

verliis ac
,

robus

iiiiiiaius

A

•/.7.1

dic/.

-.Vj-rj
y.r/.l

rr,; Ei/.ixctvjCTKT»;?

ry.izr,^

xx-

Quapropier exorahai
ausns

ni

hoc purissimo

la-

Oucrriu:
y.vj
ryjy,

rra&yoo/r:,- xai '/^uf,tro^ rvyjiv

C-refi

Eyw

vacro SiisceplioMO el grniia (Jonareiur. O-iod euo qni-

hrjj.anccf TTOtf^TKi,
y.rjw,)'j'iv.y

flcrjc-aj 0!.\i-uf,XYi rrrJ 7ro).'j//;o-

dem

fac»M-e iion snni

;

sed (iiuiurnam

ii!i

coiii-

vtov
ycr.p

(/.jrfT)

ei;

tojto y-yovgvat.

l-^jyctcifjrlcc;

inuuioneiii ad id saiis fuissedixi.

Nam

*|ui

graiiarmn

eTraxoOcavTa, xat
T:cf.p>/.rjrKV7ot,

G-j^JiTZL^hiyz^-iitvrjv

ro «ay)v,

y.od

aclionem audierit

,

ei

qui ciim c.Tieris reNpouderit

ToaTTE^yj

Y.ct.i

/jioK;

zi; IjTzo^oyjt-j ri^;

aytaj
tov

Amen;

qiii

ad sacram

mensam

adsliierit

,

et
,

imr.w^
aiqiie

'00^7,; 7760T-tvavTa, /at Ta-jTr/v /.xruoz^c/.iivjov.
<jr7j'j.u:r:o;

y.c/.i

ad suscipienuum sanctum cibum porrexerii

y.ul

toO ouulu-o; toO xv^tou >7a&iv*I»jcoO XotcToO
iy.wjr^ yp6vr.),ox>y.
*

jiium exceperii, et corporis ei sanguinis Douiini nosiri

u.irutT/ovzu

av e? -jTupyJi; ccjwsy.zvu-

Jesu Chfisti prirticeps fuerit diuiissime,

eum

adliuc

^stv sTt To).ur)(Tatat
TTtCTcOJs',

bupaeh) oe ex£>.evov,y.ai ustk^Socuv
txETop^ii tojv ayioj»

de inlegro renovare nou ausus fuerim. Porro ilium

xat aya^fij avveiSrjaeri^s t^

VARIORUM NOT^.
nolandum , scriipulum iumiini de jjaptismo suo non ideo injeclum , (inia enm ab Intre- ii ticis, sed (|uia sub aiiena forma, ut (^xisiimabai, sus^ . cepi.<isei. Bnptisma enim aliis verbis aut rebus, quam qua; Chrisius pnescripsit, numq'iam in Ecciesia pro Chrisii bnpiismate, adeoque nec pro vero bapiismo, babiium esi. Noii aliie»' senliebat Dionysii decessor,
eitur. Iliudquoqiie
ci.^^i

est

sed alierum diuiioo usu nunc recepium vir liu» : miiitaiis ac pacis siudiosus semper {traeiulerii. Satls habfbil., ciim ad eum venerit sacrae liturgiac locum
ubi aniiqui responaere solebant

Amen

,

eam

tidem

quam

culpandus, qiiod iiomiDem ab iiaresi venientem, qua r.aione bapiizaius essei, iniern^are
forsiian

neglexii. iiujusmi)di inc<»mmodum ui cavereiur deiuceps, aniio 514. coucilium Arelaieit.>e can. 8, consiliiiit « ui si ad Ecclesiam aliquis de iia^resi venerit,
,

hac voce exprimeliani , sincero mentis affeciu firmarc ut ex Ambrosii llb. de Mysler. c;.p, 9, consiiio, quod os ollii lo^|uebaiur dicens Amen noc est verum esi , nunc mens inienia faleaiur. Coustant. El manus ad suscipiendum. Ei hJc usu.s, (juo fideles Christi corpus manibus excipere soleltani, aniiquains csl, sed nulia lege abrogaius legiinr. Eum .«^aliem ad saeculum sexium in Galiiis pef.severa».se
ilti
,

,

inierrogeni

eum Symbolum,

el si pervideriiit

eum
,

in

Mabillonius no>ier

lib.

i

Liturg. Ga/i/c^.cap. 5, n.25,
8, coiiigit.

^piniu saneto e.«se Ijapiizaium mai:us ei lantum imoonaiur, ut acci|tiai Spiritunv sanclum; quod si inierrogaius non respoudfirit hanc Trijiiiaiem, bapiizetur, > Coustant. Verbis ac rebus. Valesiu- verbis ac cereihontis. Hic
Piiire et Filio et
,

ex

liit.

X Greg

irii

Tmon.^cap.

Coustam.

rciigionl esi a

grreco laniisper discedere. Quinam vero essent h^reiici , (iine re.s ac verba , (juii)iis baptismum adniinl^irabant, nt exposuisset Dioiiysius, neuio non desidemrei. Sed nec forte ipse ab eo, qui

Q

Renovure non ansus fuerim. An Dionysio resn<»nde riiXv^ius, ejusi|ue scrupulurn cxemerli. nobis ignotum. Forie eiiam huic papne reseribendi opportunilaieni persecuiio ac niors non mulio posl ioiervenlens susiuiii,. At eum, qui pncscriplis a Chrisio verbis baptizaius non fuisset, l)aptizandum esse .snperlus allatus Arelaiensis concilii c:inon 8, clare decidli. QuoNic.cnum concilium can. 19 Paulianistas :.tl Ecciesiam venienies bapiizari voiuil: quia ini;ult Incirca ct
iiocei.iius epist.
ca|>. 10, hcereiiei Spiriius ^nncd minime bapiizabant: adeoijue nullum eral hnjiismodi bapilsliia. Quis eninu inquii Augusiinus lib. vi de iiiipi. coni. Doual. c. 25. nesciat non esse bapiismam Cnrisfi, si verba evangeiica, quibus symbvium conslai defue-

de baptismo

biis verbis ediscere putnerai.

ambigebal, quidquam oisi geiicraiiCoustant. Siiscepiione el graiiu. Chrisiophors. suscepuone in Eccleiiam. Muscuius simjdiciler susceplione: quam inierpretttionem sibi magis pn bari Valesius i» notis deciar;it; quia in l)aptismo Deus nos lamqiiam fiiios
."iuo

16, ad Macedonas,
el Fiiii et

Uii in

nomine Pairis

verissimaque suscipial. Ipse in Ensebli iexlu praeferl adoplione. Nos auiem liunc l(*cum sic iiuelilgendum
,

censemiis, qu;»si legeremus, ut non modo suscepLioue, qna ganuebat io Eccle.siani recepius, sed ei fira-

qua s«) priviilum (jMlo!>al , dunarelur, Ex haci P»uUni ioterpretiiiione, Propier (inod exorabai munUari se el puriliciri ecciesiasiico bupiismaie ^ ui el grarium
lia,

n«/.ClirisU lamen gen^-raie pr.tceplum es(, Msi quis renalus fuerii tx oqua cic. ; nec ciii(|uam , ab Evai.gclii pr.c(li(atioue, saluiem sperandaMi ceosei Ecclesia , nisi qui hoc pra-cepium re vel voio impieverit.

Quantumvis frequenUirit
gr;itia

(|uis lidolium cctlus, ibique corporis ac sanguiiiis Chrisii jiarliceps fuerit, de

f.oni^^ui possti

Spiriius sancli
,

TraoKooxf/^

y a&iTo?

iiluiu legisse liquet sine media jiaiiicuia xat. Quie le.^

ciio

si

ver;i est,

laiinc
iiis

vertuiiuum erli perceplione

graiioe.

Coustant.

consenlanea suiil Ista Jusiiiii Lbi absolvii (sacordus) preces omnis popuius , qui adslat et Eucharhiiam perfecil succlamai dicens, Amen, q-j <rjvTs).se7avT0s tk? vj/^u^ v.v.i rrrj £v%«ptCTtav, Tu; u ttuomv ).ao? 7:a.pe-jfrjU.H ).iy wv A'ar)v. 'Quocrca jusiinliinus imp. jNovcl. 157, c. o'.
liesponderil ainen.
i

D

Miariyri^ Apoiog.

,

,

,

Spiritus sancti ab eo jiercepia uvait ceriior esse poiesi, qu:im de hoc inunere lum Corneiio lum sociis ejfis indulto cerins fuii Pelius: qui nihlloniinus eos onmes, quos Spiriiu sancio plenos conspiciebat, bapiizandos ^ssc non dubitavit , ui nihii prailermissam viderefur, inquTt Cyprianiis episi. 2, au Sieph., n. 1, quominus per omnia divini proicepii aiqus Evangclii icgem apostoUca niidgisiciia servareni. i\ec ainbigendum mihi videinr, qoln hoc ipsuic Dlonvsio exploiuerii. liide igiinr augebaiur |.oiius'i^uwd ci;m qui se rebus ac veibis aiiis b:ipiiz;mjin uicebai, nulla cert:i niiione isiod coinprob;irei , bapfismum pra*ter.iposlolicamdoctrinam Iterare verereiur. Eum nempc in se experlus ilerationis bapiismi liorroi£
,

raimn

Jubemiis.,

episcopos el prestyleros von in secreto seu cum ea voce qinie a fulelissimo vopulo exauaitiiury ilivinam oblaiianem .... facere» Et inox , Si solum benedicis ..mriiu , is qui idioloi iociim imptet, quomodo lua gruliaruui aciioni subjiciei sunctum iiiud Amen? Hiu quidem superius pa|{. 157 nor. saceruoil eucharisii;im sibi i>f observavliiius fideles tradenli, ac dicenli, Corpus Chrixii, aul Sanguis Chrisii, resi^ondere uiim cotisuevisse Amen. At Dioiiysiiim de re-iponsione Anicn , qaLC consecralionis verbis suUjiciatur, moao ioqui oraiionis ejus series persuadet, Ab eo certc dicium narrai, quom posiea
inquil
,

,

oir.nes

^

rem

,

(juem (ideliujn
lii».

;)iiimis

guslmus

V de B;<pt. conl.

insitum esse p<»s<ea AuDooAi. c. 5. leslatiis

ad

aliare

Jam

percipiendse eucharlstiaj graiia inducil. vero aniiqaaiuin morem revocare privaii noa

est. E^i in iinc dubiiatione «slnan.s , dn bomine pr^edicto id seniirc maluit. quod de ;iliis ia Ec-.Jesia non haplizaiis Cyprijnus cpisi. 75, ad Jubaianum, seniire 59 dixit : Potens esl Oominus miseiicordia sua indulgentiam darey ei eo&^ qui ad Ecciesiam simpiicUtr Tsine bapllsmo) «fliwii*«, in Ecclesia doKjnieruntf ab Ecciesiig suw muneribus non separare* Subinde vero

formidineni hujusmodi Leo episl. iitJ, ad rs'ooii€n),

m
i*onf)

m SANCTO DIONYSIO ROMANO PONTIFICE
anlmo esse
YcrMrn
jussi
,

100
*

cl

cum Orma
,

fide

ac

l)On.i

A

7rooceEVK«.

6

U

ovrs Trerrwv nvSii^an
i:y.o>t?

Ttifmy.i rz

rn

conscieiula aeccdeie ad Sinlcia
fieri.
ilie

et pariicipem
,

lugendi fiaem iion facii

et

eorum ad.men-

-pK^^^iZrt 7T605-tivat --/«t
>«/, t«<4^

-Kocr.x«)^ovMev9? o-y^eG-Tac

-ootcv/ki,- hiyj-v.i.

sam

accfldere exhorrescit, vixque rogatus intcresse

oraiionibus susiinet^

VARIOKUM NOT^.
levavit: uIjI pfaeniillens , in pnmJs i/ai^u? protidere dcbemus, ue dum aiieciem qmmdam caulionis lenemus^ dnmnum regenerandarum incidamus a^iimarumj faietur (|iiidefn deinile » ineximbUe e&$e facimii^ lavacrum,

lum. Ncc dubium quin si liOfno sic baptiiaius C^* prianum el eos, qui cimi illo Afrieana in syiiodo con* veneraut, at!ii<sei, Imnc bapiizanJum esse siaiim
derrevisscnl.

qnod regenerandis semel

tribntuni est

,

bis
(

subire

;

ve-

minime
^-a!)

rum mox niliiltnniDus nddit: Sed in lioc quem vere bapiizalum iiemosfit,) niliil simile formidalur ; quoniam non polest in ileyaiionis crimen venire , qiiod factum esse omnino nescitur. Porro de b:iptismo, ci:jus causa faionysius Xj^sium sibi consuieudum duxerat, iilud certo couslabai , eutii ab haereiicis fuisse colla-

lit iride igitur JJionysium ctim iisdem coiiseusisse coulirmatur. Hiiic cerle couslat liomiuem illMm , tjiii bnplizHttis ab ii;rrelic.is ft.erat,

IbMacla in Ecclcsiam sine novo jjapiismo fuisse ailmissum. Ipsevero Uiony^ius Heraclie iu recipiendis jisereiicis morcm scqui se concepiis verbis prolitetur.

Coustam.

NOTITIA
SCRIPTORU.VI
1.

QIJORUMDAM Ql.« AD SIXTUM ATTLNENT.

Prairlerca
,

Dronysius aiJain ad Sixluni scripsit
lib. vii,
i

B

^'«deoque,
csi

si

Ponlii assecutus esi

menlem

,

dicendus

episiolam

quam Eusebius,

///s:., c. 9,

his

Sixlus pas:iionis proximus ad Cyprlanum li.leras

verbis inJicare saiis hai)uit:

Est el quiiita ejusdem

misisse, quibms

eum de

pcrsecuiioue imraliienle cersibi vuli

DionySii episiuia de bapiismo, Ipsius et ecclesice

quam

liorem faceret. Veruin hoc lautuiu

Ponlius,

regebat nomine, ad Sixium et ecclesiam urbis Rom:fi
,

persecutionem riom;e

flagr are,

jamque de

Sixti

mar-

m

qua de proposiia qu>esrionc prolixani admo>

lyrio ac iiece nunliuin venisse, ei Cartbagine in dies

diim dispulatioiiem insliluil.
JI.

cariiilicem expeciari.

I!»i

enim

perstringit bic diaco-

Poritlus in Viia S. Cypriaui bosc babet:

Jam de
jam-

nus quoil Cypriaiius epist. 82, ad Successum explicat,
eos

Sixlo hono el pucilico sacerdoie,

ac propierea bea-

nempc veuisse, quos Uomam,
,

ul veritaiem ex-

lissimo martyre, nuntius vencrai. Sperabatur

piorarent

ipse miserai

;

a quibus et Valerianum ad,

jamgue

caruifeit veuiens.

>
:

Quie verba sic summaiim
«

versus clirisiiauos ad seiiatum rescripsisse

ei Sixin

reddii Oxouiensis editor

Sixtus poniifex roma;

tum aiiimadversum

,

el

Iiuic

perseculioni

Urbe

nus de pcrsecutioue seculura Cypriauum atlmouct

»

priefccios quoiidie iiisistere didicit. D.

Cousiaxt.

S

DE SANGTO
ROMANO
ART1CUU'S PRIMUS
Kjus
.

DIONITSIO

POiyT!FICE

PROLEGOMKNA.
S9^<

cum Siephano papa
Siepiiani disce^sii

censebant (5). Sed dc senplentia
,

vltas liisloria
.
.

postmodum
,

sive liaTCticos
,

cum

^ ^ , Dionysius origiue Gr.TCus, et palria Caiaber vulgo ' " ^
.

,

p ^

Cvpriano kspiizandos csse iudic&rit i4)
;
.

sive durius
i

,

'

.

Cfediiur(l). De eius rebusffestisus([ue ediiurfl). L)e ejus reDus gestis usq

adannum

,

,:,^

,f. i. Stepnani Afros vel excommumcaniis, vel saliem cx.

^

.•

'.iob

.

Jesu Chrisii nibilccrti

compei*lum liabcmus. Ea lem-

ci»mmuincaiit»ncm miniianiis (acium improiiarit. fd
docei

.....
epistola
,

-

,

.

t^

quem Lpistolis 8uis ndiit Diouysius .Moxandriuus. Ex illa, quaiquarta eraldeBapiiiimo(j2), < huncipsum Romajmslale romanai presbyterum agei)nt Ecclesire,

Diouysius Alexaudrinus ad Sixtum Dionysii

Romani dccessoiem
Baplismo
irlem
18)',
;

qux

esl

secunda de

«

Sed

el charissimis frairibus el conipreel

sbyleris noslris Dionysio

Philomeni
.'iniea

nuin Dionysium eruditis.-<imum, plaiiequca-lniiraiidum
hiissc, lesiimonio Dionysii

,

qui prius

cum Slephano

senscinui,

quideni brevi>

.Mexandiini
;

lirei

cogno-

uunc vcio pUiribus verbis

scripsi.

floriim igilur

scere.

>

Stcpbaue faverat Dionysius

siquidein ipse
b.x*reii(orum

diiorum Piomanaj EiclesiiC Presi)Ylernrum Sapieniia,
inquii Cl.
(3)

ar Philemou Firmilianum el Heifnuni

Maranus

(5),

nec immeriio miti^atum exi,

baplismum
(1) ('ave
,

i-ejicienies

a

communione segregandas
Vide
Contr^ntii iioi.
i,

135, joan. Georg. Waloli., Hist. Eccles., pag. lOOL Liber PonHist. liiterar.,

i, pa?.

(u)ida de Baplismo ad
{\)
lia quideiii

Sinum

in Ep. 6, qua; est seIJ^ in hoc lomo, supra.
,

censei

Laiiiioyns

looi. viit,

]y.i^.

tifitaiis, jjJO?tflt*/<«ntfuissc tradit,

quod

esi ioiige fal-

sissimum. (2) Euceb.,

Hist

Ecclesiasi.f lib. vii, cap.
ni,

7;

ei

«pud Gallaud.. iom.

En. 8,

p,

523;

m

noi. 5.

603. S?d perpaucob iorc, inquii Cl. Maranus, in Vua S. Cifpriani ^ 30, pag. 100, edif. Venel. 1738, in foi., ari>itror, qiti Launoii conjccturam non explodant. (5) Maran., locc» citai., pag. ci.
,

,

m
SuHcius Dlonysius ^uo icnifore ponlifex
Sixlo
clo
,

PftOLEGOMENA.

lO^
iJie

siimanuis eUiclum Siepliani aUversus lebapiizanies.
faciuif.

a

^l'"ti

Snjiiiin

x

augusii.

Sane

(iitiriein

anliqni

moris rui&se,
episcopo

ui

roniunus episoopus consecraieiur ab
,

II,

bcu X\5io,

iii

Valejiai)! persciMjlione exiin-

oslioiisi

aiicior

em

fcMMclus AiigusiJDus

(4)

Dionysius
ei

noslcr iu

sede foniana successit.

in ijreviculo

coilalioimuicuiu clonaiisiis. lliuc presbv-

Quanijo

quaiudiu sederil sancius Dionysius, iuier

leris ecclesias divisii {U), ei cceincteria el parocliias

enujilos controveriilur.

Noiante

tloclissimo

Pelro

tliceceses cousiiiuii (6).

Apud hunc

aniisiites

penia-

Couianiio (1),

sibi

}ion colnrrei

Anastasius vuigatus

poliiani accusarnnt Dionysiuui Alexandriiium,

seu Ponuflcalis liber, in quo Xysius vni idus augusli
capiie Iruncaius, et Dionysius
xi

< perinde aique id de Fiiio Dei scniirei, quod po?ica Arius

kaiendas augusii

sensit.
bellii

Quibus

ilie

auditis uua scripsii, et

couira Sa-

ordinalus ponitur

;

ae nihilomiiius scribilur romana
tjuiniiue dies ce^-

seciaiores el cojnra eos, qui ojus esscnt senten-

sedes a Xysli morle tantum tfujinih
sasse.

ii*,

quam

ciim post Ai ius protjlissel, ab Ecclesia est

Eam autem

Yaleriani persecuiione proiiibenie,

ejecius (7). Misii qiuique ad Dionysiuni (Alexandri-

ne Xysto successor darciur, abvui idus augusii aconsulaiu Tuscii BassiuSijue in diem
xii

imni) iitteras, ut indicarei, qua de rcaccusatusab
iuisset (8y.
'<^eni

lliis

kalendas augnsli

^miliaiio

et

Basso consulibus,

Ijoc est a die 6
i21

meaanni

in quo Dionysiusepiscopus alexandrinus, cuniper epi-

doncilium inde RomaE ceiebravit,

sis augusti anni

%o8, ad diem

mensis

julii

B

stolam aperuissei sejitentiam suam, ac purgasj>et ob-

!259,

adeoque menies undecim ac dies quindecim

jectumcrimen,omnisexorscuip3eiuagnocousensudcclaraius est (9).Idem poi4til'ex crediiur in
iiabuissc

vaca^se Yerius ex Buciieriano Caioiogo aliisque cornperiinus.

eadem

uiiie

Per

Iioc

iniei-vallum

romanam

Ecelesiani

synodum

(10) contra

PaulumSamosaienum

presbyieri Ijujus Ecclesiae
erat, adminislrarunt.

cum diaconis, ut id moris Postmodum vero aimo 259 xi
julii

episcopum anliociienum abrogantemCbrisiodivinilalem. Sed qui ita creduni, eos decipi locu sancii Amau^sil
§ 4.

kaiendarum aijgusti,seu 23 die mensis

feria

non reeie

inieliecio, docet

Pagi«sadannuni2G4,

sexia. i-omaiine civilatis aniistes elecius est Oionysiu?,

Sub eodem

pontilice
iu

anno

circiter 2G2, vult tlarsaiici-

qui Xysto pontilice inler bujus EcclesiiC presbyieros

duimis, ceJebraium

Africa concilium, in quo

eminebal.

«

Fuit,

»

ut Buclierlani catalogi verba e^-

tum

esi, iiu,Teiicos

non esse rebapiizandos, quemadin

scribam

,

«

temporibus Gailieni, ex die Xi kaleuda-

modum

teslaiurHierouymus
viii, iiis

Diaiogoadversus
;

luci-?

rum
dieui

augusli iEmiliano et Basso consulibus, usque in
VII
j

ienaiios, cap.

verbis (li)

c

Denique

illi

ipsi

kalendas januarii consulibus Ciaudo et Pa-

episcopi, qui rebaptiz.mdos li.erelicos

cum

eo (Cypria-

terno,

adeoque

a

22 die mensis

julii

259, ad 26

no) slaiuei-ant

diem iuensis decembris anni 269. Xjnde sequitur, ut
annos decem, menses quinque, dies quatuor (emortuali

novum

ad aniiquam consueiudinem revoluti emisere decretum. i Yerum istud ab unoMie,

C

i'0"yi»odiscimus;alibienimriovibujuscedecreliHien-

nempe
faisi

excluso) Eeclesiie regimen tenuerit (2).
conviiicitur Poniificalis liber,
siiit

tionem

lieri

nuiiam invenias; quin

et ipsa

disnmatio

Inde et

in

quOj

cum

descripta

superiora

Biiclieriani

Calalogi

interdonatistaselsanctumAuguslinum laleniiiilpenilusnovit. Pamelius sanctum Dionysiuiijalexandrinum
lesiem hujus rei adducit
;

verba, Dionysius lamen annos sex, menses duos. dies
quaiuor, sedisse dicitur.

at judice novissimo editore
lialiuclnaturi

Neque etiam ab

errato im-

operum

sancti

Hieronymi cum Baronio

niunis est ipse Buchcrlafius Catalogu?, in

quo eidem

E
Jinud

vila

rnigraVit sanclissimus

pontifex

Dionysiu*

Papjc anni dumlax;U ocio^ menses duos, dles sex
adscribunlur.
Iii

perveiusto iudiculo depositionis epiedi-

Domini 269, 26 decembris, secundum Pagium, Basuagium el auciores CArt de verifier lec dates. PerdoctusP. Berti{l2}poslBaronium (IS)censel, Diouy-

scoporum romanorum,.qucmBucherius pag. 267
dit.

Dionysii deposiiio seu Sepultura consigiiaiur in
:

sium ad plures primum anno 271 abiisse, eo Baronii
(6) Liber PonlificaIi$, cujus vorba Baronius ad ann. 270, § 17, exp!au«t in huiic modum « Dionysii opus
:

Ijuncinodum
listi.

vi

kaleddas jandarii Dionysius

in

Cal-

Corisecraium fuisse Diouysium a
osiierisi (5) haiienl
(

M^ximo episcopo

fuit, parocliias a

acia ssucli Laurcutii prope finem

1) Coutant., E/;f.s/. iMm. Po^^r/r., pag. 269 eiseq. 2) Iia Chronoiaxiii Poniincatus S. Oiunysil brdi( nauil Prtgius iu Crilic. ad iiiiron., AumiL, ad ajinum

D

Decessoribus suis dmiutias iiiiiilibus certis. PrcsbyieriS(jUe di^isas, quas persecutio Valerimi iHrbaverut, itorum dividere. ac pro r.llione distri^ingrilis con^igufire. i Vide uOtlsad Anaslasium Bibliothecarium, tonii. n, pag. 250 et 231. (7) S. liiiarius, lib. iv de Trinltate, § 12 ; < SabelHus i^sum dicit Fiiium, queni et Palrem. > (8) S. Aih.tnaslus, in Epiu. de Senletitia Dionysii,

^Hierc,

C(jemeteria(|ue

Biaucliiiitim, in

27i, p«g. 9; Basnage ad ann. 25% fn Anmii. Polii. eecles., pag. 400; et BfnediCiini iii opere /Mr/ rffi verifier les daiet, pag. 243. Alias Seuienii.<s vldeSis in dixersis editioiiibus Poniilie.disapiid Scbelslratenufn, pag. 434 et 455, (om. i AniiquUaiis Ecclesicejilustrolce. (5) Baron., ad auu. 261, § ii. (4) Sunt ba'c verba Augusiiui in mcmorato Brevii Nec Homanje Eceleculo Collat. diei m, cap. 16 sije (episcopum) ordinat aliijuis epi.scopus meiropuiiianus, sed de prosimo o^^iiertsis episcopu*. Quod, ut docet Mabillonius, c^p. 18 {Commeni. in ordinem ro^ mamm, jnuf. 119), non hix accipiendum, quasi hic solus fuent , sed praecipuus romani pontificis vic6 metropoiitani consecralor. » (5). Baron., ad ann. 205, § 3i, 33, 34, 51
: :

§13, pag. 252 edii. Paris., Mol^ifaucouii, toni. parL 1, pa<>. 1.98 edit. Paiavinoe, 1777, irt-fof.
'

i,

Cdlteci. Concilior., lom, i, pag, (9) Apud Maiisi 1015. Harduiiius ad anuum 260 ih suo coucilior. indicc rcfert lianc synoduni roiiianam. (10) Baron., ad anu. 265, § 4, 10. ,
,

(11) Ilierouym., Dialog. udv. Luciferianos, num.23, png. 196, edil. Yenct., iu 4, (\& anuo 1767, lom. ii. (12) BarVi, Hisi. cccL, slve Dissertaliones hislvricoi,

tom.

II

,

Dissert.

»

de Rom. t^pp., sxc.

m,
S*.

§ xviu,

pag. 330, edifc. Augusl. Vindel., 1761, in '(15)Baron., ad ann. 272, § 21. :

,

i03

DE SANCTO

DIOJ^YSIO

ROMANO PONTIFICE
eos palrcii,

m
ct verit.

argjnnenio inducius, quod secunda synodus adversus

A

Paulum Samosatenum AnliocUiic celebraia
(uncio jam

stl

dc-

quorum doclrinam» inimo phrases ha concilitim nicxnum usurpavii (4).
ARTICULUS

Claudio Augusio, qui docessil Aureliano,

Nos vero viiam adhuc reiineHle Claudio, synodi epislolam ad Dioitysium Utjmanum ei alios episcopos
scripiam fuisse anno 269 censemus (1). Efudilionis sinKlogium S. Dionym Romani.

De

scriplis S. Diouysii

Romani Pontilids lum genuinis,
deFragmenloEjjistolfleadsau-

siipposititiis, acpi'teserlira

ctnm DionysiuQi Alexaudriuum seu potius adversus Sabeliianos.

gnlaris

laiidem,

qnam

Eiisebius,

libro

vii,

cap. 7,
fnlins

Magno

Ecclesiic

damno
omnia

sancti
injuria

Dionysii romaiii

Hist, ecdes,, Diouy>ii Alexandrini leslimonio

episcopi sci ipia fere

temporum
egit

perie-

Dionysio nosiro adiribuit (erudilissimum planeqne

re.Librum
de
viri
:

edidii de Duplici H(ere$i (5).

Nec semel
Aihainquit (6),
,

admjrandum virum eum appellans)
ejus scriplis superesl fragmenium,
conciliat.
illi

;

vel
saiis

quod ev
superque
studet

magni lncubrationibus meniionem
c

nasius

Es Dlonysii Romani opcribus
bseresim olim ab omnibus

,

In eo

dum
»

sabelliana

profligare

cunlra eos, qui filinm Dei opus asseverant
tur ariornm
fnisse.
>

oslendi-

commenia, simnl
verlit

et Arii el Iriiheiiarum placila

prs-

dnmnaiam
vet. edil. el

alque perverlit

ac nic3en:e synodo

,

qtiam po.
,

Yerba quoque Dionysii
i,

affert libro de Decre,

sica sequerelnr, creterisque

seqnendam decerneret

B
,

iis

Synodi NicceniB^ tom.

pag. 275

fidem praemonstravit.
patefecit

In
in

hoc praitcrea prudcniiam

Benedictinor., Paris., § 26, pag. 251 et seqq.
EpisioUv
I.

suani

,

quod

Dionysinm Alexandrinnm
nihil aspcri vel dixit,

Dionysii papoa ad
el

Dionynum Alexandriapud Plole-

qnantumvis graviter accusalum,
:

verum non dissimnlans, quam grave esvcl gessii scl, unde accnsareinr, paiienier sustinuil, qnoad islc projsul abunde saiisf '.cerei, injeciamque de se suspicionem peniius depellerei. Adb;cc a divo Basilio vocalur (2) sancius Dionysius nosier ccieberrimus
:

— Dionysius Alexandrinus
I)ai,

num

noiiiia.

Caussa

occasio exponiiur ex Aihanasio,
anlistes, ubi

inaidem Pentapoleos urbem exortam audivit Sabeliii
h vresim, quoe sanctoe Trinilatis personas confunde-

dc

liac

Xysium papam certiorem

facere,

et

cnm

quasdam ea de causa
Alexandrino
ad

epistolas a se conscriplas ei
,

ob Udem, lum ob virtuies reliquas egregias praisorlim vcro muUis commendatur propter charitatis, misericordiaeque in capiivos «pera. Si.juidem Asiam
«linorem
,

mlttere fesiinavii. Tesle auiem Eusebio
c

a Dionysio

Epistoloe conlra Sabeliium scriplaesunt

Ammonem

Berenicensem
,

(in Pentapoli)

Episco-

barbarorum cum
litteris

prirois

incursionibus

pum. una ad Telesphorum
et alia rnrsus ad

ad Eupbranorem altera
et

cvaslatam, non

modo
in

suis, sed et .xre,

qno

Ammonem

Euporum.
el

i

Nomina-

cbrislianorum plurimi

liberialem

adserii

sunt,

llm vcro epislolis ejus ad

Ammonera

Eupliranorcm

recreavit (3). Divus Athanasius

eum

recenset inicr

C non

nulli inoti illum

ad roniannm pontilicem dclule-

runi. -Dionysius
{{) Videsis observal. Pagii in Critic, ad ann, 271, r. 2 et srqq. ; et apud Mansi, in CoUect. Concilior.^ louj. i, pag. 109 » et scqq.
(2)

vero RomaniiS reni satis
,

gravem

duxii, ut

Alexandrinnm

prius concilio habrlo,

com-

njonere non differret.
Epistolae illius
in Epistola
cifg

(jiunino
et casiteris

autem
oiim

nihil
l)eatis

exposcimus novi,

sed

causam

ei

occasionem Aihannsius
exponit in

quod
t;ituin

ac Deo dilcctis viris nsi-

et pra?cipue vobis (romanis poniifioibns, iia Damasium papam alloqniiur sanclus Basilius) Noviinns euim ex serie memori*, a patribns nosiris iuierroj»aiis, et litieris

senteniia Dionysii, u. 13,
(7)
;

hunc

modum

c

Cum

Dionysius Alexandrinus

contra SabeUii bairesim ad

Amraonem

ei

Euphrano-

edocii,

eiianmum apnd nos asservaiis i)io«i/sijian,bealissimui» iUum episcopum, qui

reru siudio religionis permolusscripsisset,

quidam ex

apud vos

et recta lide, et reliquis viriuiibus eiiiiuii, invisisse ecclesiani nos«ram ciesariensem, et paires nosiros per liiteras consolaluin essc, ac misisse, qui

Ecciesia

fratres,

sauae

qnidem

doctrinnB hornincs,

non

sciscitaii tauien

cum (Dionysium

AlexanuTinuni)
seconiulere,

fraires capiivos redimerenl (S. Basiil.^ Ep. lxx, al. ccxx, paa. 16i, edil. k^aria. Benedictor). Observat in

qua de causa

ita scripsissei,

Romam

(8)

hunc

S. Bfsilii iocuiu pcrdoclns cdiior Julianus Garnicr, <piod, quje Basilinsde romanoruin episcoporun in alias ecclcsias beneficfntia oanrai. icsiimoniis /. -. rw i' _t. .1 C7_' conlirmetnr e! Diony^ii Coriiithi«iruin Episcopi npud
•'. •

(i) Atliaiias., Episl.
viufle,

lom.

i,

part.

ii,
i,

D

Moiiifaucon., tom,
(5) B:isn:ige,
/i^M

de Synodis, n. ia, edit. Patapag. 605. A. B.;etedil. Paris., pag. 737.
I

.

Eusebium,

liisi. eccles.^ iib.

iv,

cap. 25, et

Dionysii

ctiam Eusebii, qui nniic inorera in postrem:i persecutione servafnm a l^nnanis ftiisse decl;>rai iib. iv, cap. !23. Memorala
Alexandrhii
lib.

vn, cap. 5,

et ipsius

auteni a Basiiio calamilas :inb C.tllieno conligit, cum Scyibae Cappadociam, ei fiuiiiniasreginies v:isi:irent, uii test:itur Sozomenus lib ii, cap. 6. Atque ex laniis inalis magnnm lioc bonuinemit Deiis, ut chrisiiani a barbaris abducii victores snos capenmt. et :«d Ciiri' sluni addiicereiit. Unde Uasilius in Episl. 164, priina pielalis seniin.i apud Coihos e Cappadocia pullulasse
aii
i

n,.i:. Polit. Eccles., lom. ii, ad n.viu, pag. 400, nullo citaio auciore nut ann. 250, aniiqno monumenlo pro hoc libro Dionysii de duplici Haresi. Forie is liber nil aliud esl, quam episiola ad Dionysiuni Alexandrinum, in qui duplicem haTesim cl tritheiiarum, et Sabellii confulavii Romahus Dloi AnnaL

nysius.
'

(Q)

Ailianasiiis,

tom.

i,

Opp.,

cdii. Paris.,

16i7,

pag. 558 el 918; ct edit. Paiavln:e, 1777, lom. ii, part. I, de Senteniia DiQnysH, pag. 198 el seqq,, n. 13, et part. ii, n, 43, pig. 605. (7^ Albanas., de Smt. Diouys., n. 13. pag. 198 et
seqq.,
(8)
cit. eilii.

opera bcali Eniyclieils.

Tatav.

(5) S. Biisilius insuper in libro de Spirilu sancio, ca[>. XXIX, n. 72, pag. 60, edit. BencUiclin , Paris.

Subinde Julius I, EpisL i, n. 22, cum cusebianis quod se inscio Allianasins alexnndrinnm episco-

auciorilaie iitiiur od confiruiandas pnccipuas religionis verilalcs.

Sancli Dionysii

Komani

pum

contleinnassel, cxposlulavii his verbis : autcm dc alcxaiidrina ccclesia poiissimum

<

Cur
nibil

m
illiiinijue

DE SANCTO DIONYSIO KOMANO PONTIFICE.
aptid

iOG

cognontinem Dionysium
>

Romanum
ut ei Aiiia-

A

videtur B^tronii sentenlia.

Prlmo enim Aihanasius
sabcliianos opiis siinplici
adjicii
:

Episcopum
nasius,

acciisarunt,

quoU

nimiriiin

,

Dionysii

Komnni contra

ibid.

num.
:

4, prodit, in prjcdicla Episiola,
el

verbo eypn^t designai; ac inde
y.Kt

i-nivxeih 5e

D. 4, dixisset

c

Opus

rem faciam

esse Filium Det,

Atovu(r(o>>

:

ubi particulae ^e /at disiincium quid
scripiii

non nalura proprium, sed alienuin a Paire secuudum
substanliam,
qualis
est

nolanl, verbuni inicvnh, Eijistolam
soiiai,

proprie
Epi-

agricola a viie
facla,

,

et faber a

acsubjecia vox

Atovvo-i^o, cui inscripia erai

scapba:eieiiimcuin sUre!^
fierel.
I

non erat, antequam

stola illa^ indicat. Ipsa
re(|uilas postulabat, ut

ciiam decori

laiio,

innno et

Quibiis auditis

>,

inquit Alhana^^ius,

num.i5,

roinanus ponlifex tania» sedis
nieriii,

Dionysius Romse
seclaiores,
(cujiis

episcopiis scripsil (1). ei coutra
et
coiitra

anlistiii, qualis erat

alcxandrinus, tanti

lam-

Sabellii

eos, qui ejus essent

que arcta cum romanis pra^sulibus
fuerant, ei qnse de
vatis liiiorls,

ainiciiia devincio,

scnieniiai

Diohyslus Alexandrinus

assertor

qualis eral Dionysius, ea, quon ndversus illiim dicla
iis

puiabalur),

et

:

Ob

quain Arius posiea ab Ecclesia
("2)

esset senleniia roniana, priscrij>io iioia facercl. Praein

ejeclus est. Scripsil

quoque ad Dionysiuiu (Aleexplanaret ea, de quibus ab
rui;rai.>
^^

non publico

xandrinum)
illis

litieras, ul

terea Diouysius

Romanus
iii

opere conlra sahcllianos

(frairibus supra
litieris

memoraiis) accusaius
ilb.
:

non

iinuin

singularem opiscopum, sed plures alloDionysiuni

De iisdem
n.

idem Aihanasius,

de Synodis,

quiiur. Denique

45, haec memoriai commendavit

i

Cum autem

quidam ad Romanum Episcopum de Alexandrino dclulissent, quod Filium rem faclam ei Patri non
consubslantialeni aflirmaret
,

seii Rouinnnm, seu Alexandriiium minlme conveiiii subnexi fnigmenii exordium, in quo Dionysius Romanus ires DeM.nies a
:

Roinana Synodus

(3)

quibusdam induci pnclalus, sialim adjungit < Audio eiiiin qiiosdam, qni divinum Verbum apud vos pra;dicani, ct docenl, hujus opinionis magisiros esse.
>

rem
ptis

iiidigne lulit;

Romauus
ei lecil.
>

aiilem Episcopus scri-

ad ctvgnomiuem

suiiin liileris,

omnium

(ea dere)

Non
tias

eniin is ainiciim vagls ac generalibus hiijusmodi

scnlentiam notam

verbis nrguebat, sed specialcs ipsi niilleb.it feenlen'

Allianasiana verba expenduntur^ Polior Baronii sen^

ex scripiis

illius excerj»ias, ei ut

eas expiauaret,

tmtia disiiingueniis scripium Dionysii Romani contra

admonebat.
KpistolcB
bellianos
II

Sabellium ab ejtisdem Epislola Dionytio Alexandrino
inscripta,

(1), seu operis Diouysii
noiitia.

Scriptum

iilud

cujus priore loco

minit Athanasius, ab Epislola
exiiide ilie

mead Dionysium, quam
(4).

Fragmenli
contra


a

papw adversus SaJnslgne- fragmenlum
Dionysio

Epistolse

sabellianos

a

Roinano

memorat , disiinguendum esse Baronius
de hac reduhilant

exaralDR

debemus Atlianasio,

quo

in

Episiola de
:

censet

:

alii

Sed potior nobis

Decreiis nicirnse synodi nuin. 26, sic laiidahir (%)

C
SCriptum esl? An ignoratis hanc esse cansueludinem, ac priuium scribatur nohis, et hinc quod jusium est decernatur?> Ha'C autem consuetudo num Dionysii temporibus antiquior sii, iguoramus; hic certe Alhao
nasius
alexaudrini episcopi delatores non culpat. quod nomen ejus ad romaniim pontificem detuleiintf sed quod prius qiiae vera essel iilius senientia sciaci-'
lari neulexisseiii.

<

Dionysius quoque Roin;e Episcopus scribens coiitra
iilos, qui lalia... (scilicct Yercrealum csse) audonl diocrc, indi>

sabdlianos, adversus

bum faclum

et

gnalur his verbis.

Ex eo opere excerpium

esi,

quod idem Alhanasius,

epislola de sentonlia Dionysii,

num.
esl,

15, conira sabeliianos, ei eos, qui cjus essenl

sentenlij?,

ob quain Arius ob Ecclesia poslea ejeclus
dicit,

(1) GraPCt» inscrrttle Bi '/,».1 Atovjct&i ^rikuG-ai nspt ro-, dprixufTi -/«T* «vToO; ubi Pearsouius Syj^ws-ar pro
'§r;)>wg-at,

scripiiim

quodque ab
in superioris

episiola

ejusdem

legenduiii esse conjeclai;

adeuque Diony-

poniiiicis

ad Dionysium Alexandrinum simul missa
episiolce noliiia

Romanum Alexaudrino scripsisse, ut qiiae adversus ipsum dicla fuerant, noia ei laceiet, Et ea qiiidem coHj«'Ctora cum .\thanasii narraiione satis coh:erel, eoque veri videiur siinilior, quod iguorahat Dionysius Alexandrinus, quie adversum se prolata essont, nec aliunde nisi scrlplis ex urbe missis com— perire poterau Scd quia non alia de causa cnravit Diony<.ius Rumanus AlexandriiM», qiue conira ipsum
sium

distinguendum esse,
probavimus. h\

hoc opere Dioi.ysius Iriiheilarum
piaisul

dogma
ila

,

cui Alexandrinus

favere vidcbaiur,

refellii, ut et

sabellianorum sciaenliam,
Aniisles, siioul
confulet.

quam
Eaque
docwinodo

iinpugnabat

idem

.ageiidi {'aiione defensorihiis Eccle&i;c niagno
fuit
,

Jn^a'fu^:^;itrhldi^^rni^'u^
nicntem ac seiiteniiam explicaret, nihil esl periculi uirainvis leciionein quis soqiiaiur. Veruin quod Dionysiu? Alexandrlniis exinde pr;Tesiiiii, ea,qua>sibi objecta fuerunt diiuens, vulgatam leciionem quodani

quo conlra hirreses ca

prudeniia sihi

decertandum, esse scirenl, ul

ei oppositas noii

caveroni, vcrum etiain simul debeHarent. Fragmenti

bujus siylus episioiam sapii, traciaius ac disreptationis fusioris

modo
(2)

conlirmat. Aihanas., lib. de Synod., n. 45, lonio i, part. ii, p:ig. 605, edit. patav. (5) Hinc comprohaiur hacienus conslans usus, qiio romani poiilifices de rebus ad se delaiis nihii proiiuiitiare sine syoodo solehant. Eum uuoque mrrein, quo synodi decreta noiuine suo miliere ac noia facore iidem pontifices ionsueverani, firmal Ailianasiiis , cum liiieras ad alexandriniim episcopum e synodo missa<i Dionysio papai adscrihii. (4) Videsis Tiiiemonl, Menioires, loin. iv, pag. U2, sur S. Deuis pape , edii. Bruxell.; Ceillicr Jliit ^^ner., t.om iu,'p:»^. 527, in nof a

more

con^cripfani, quidos

Dioiiysius

Alexandrinus scribens aJ Xysium,
siolas,

fuisse docel epi-

quas adversiis nascenlem Sahellii hajresim
iii

miseral. Vel ad eas Pentapolcos ecclesias,

qiiibiis

orla et propigaia eral Sabeilii ha^resis, vel ad ipsam

alexandriiiam, cui pr:T;erat Dionysius, vo! ad ejus

cum epistola qiia' prinia exhihita fueril a D. Cmsianii inilio. lio, iuhacipsa exlel iioiilia, hujus :irlic. Decrel, Mc. (2) Aihanas., lom. i, pari. i, de
\\,

(1) llcec epislola

iii

nos«raodilioue facla esi prvna^

26, pag- i82. edit. Paiaviuae.

pArRoi. V.

4

,

/.07

DE SANCTO DIONVSIO ROMAJSO POMiFICE.
Ad
iniiium poniifi,

m
couvicPs
pag.

deUiore.^ probabiliier missa csi.

A

1008.

Easdeni

faisitaiis

videre

esl

in

caMis Dionvaii uaa cuni superiortj videiar referenda

Blondelli

Pseudo-lsidoro,

549, seq. ei apud
ii.

utpoie cui occasionei.i dedii accusaiio

,

«juain iiiierai

Schelsiralum, Aniiqnit.

iiiusirai., (oni

Xystu papa?

inissjB

pcpereruul. Haclenuis perd(»cius

Alia epera S. Dionysio maie adscripta.

— Ludovicus
CommenOibii; &ed

l\ Coulajuius inonachus beuediciinus e congregalione 3. Maurl, tOir.o
iiilcam, pag.
i

Jacobus a sancto Carolo

(1), varia

opuscula Diouysio

^pUiolartini romanoruni pcn-

Romano
liiii

adscril}it

:

niHiirnm ex fragmeniis
iwrutii

272

et seqq.

Edilionrs hhjii$

ejmtoicE Dionysinnos iragmcmi.

LiiiipranUi

licinensis

de

Siiii

esi errof salis manifesius,

quando

ipsi iribnitur iiber
sit-culi

Fragiiienlum episioi?c sea operis Dionyjsiani auversus
sabeilianos a Goutanlio edilun), reinipiimi cu/aYii

Ue

j.iiu

orbi>,

cum

loio ctelo et

majore, quam

iiiiervallo diiferat

ab episcopo

lioc

Dionysio Dionysius

P: Mansi lomo observaiion/bu3 enidiiissinii hujus monachi benedic,

i

Coilect. ampi. concilior.

una euni

Periegeies ethnicus, cujus carnien graicuifl insigne
Iiujus

argumemi liabenms.
c

SiuiiJiier ferri

non poiest,

lini, a

pag. iOOy-1016.

Idem fragmenium
siice

intiefessus

quod ab eudem auctore

Comrneniarius adversus

Gailandius, lomo ui

biblioiheeai

SS. veierum

arianas liaereses Dionysio papae tribuiiur, cujus lem-

palrjm iRSCruii,
V. C.
sibi

alque in eo

edendo Couiaiiiium

pore Arii haereiici nomen

nondum

cral

audiium,

seqnendum

consljtuit. Cijrisiiaiius Fiidu-

B

rjcus Rosierus laudaimn

Fnigmei.ium diony^iaiium

piimum coepit ab anno 5i6. Neque « adversus Paulum Samosaienum scripsit Dionysius pypa,
i'\en

quod

graece lariium addiiis quibusdnm in vernacula iiugua observationilws ex Aihanasii epi-tola de Decreiis

uii

prjefatus scriptor

putal, sed Dionysius alexan-

drinus Episcopus, sicui a CaveolS) jain bene noialum
video.

synodi niciome iuxia ediiionem Monifunconii Pari-

sieusem de anno 1698, exhibet
vclt.

io

sua Biblioil»eca

ARTICILUS

III.

piurum, parie u,

Lipsia!= 1777, in-8*, pag.

581-

Docirina 3. Dionysii Roniani PorUricis.
§
\.

o84.

Demqne

indofessus

l\

Dominicus Scluamm,

De

sancLisiinia Trinitale.
et

SS. Pairnm, anno 1784, Auj^usiaj Vindelicorum inipresso laline tantum pncfulum Fragmenlum reimpiimi curavii a pag. 416-447.

lomo

VI Analysis

liefufautur a S. Diomjsio TriUieilfe

MarcionilWm

Trcs divinw Persomv propier naturce Unitalem inseparauiies snnt.

— Siculi niarcionil:e (luodammodo tres
in Ires subsianlias

Epistola Diofiysii

Romani nd
Sanctns

Cwsarieucfis in

Lappn*
eccie-

doch

deftriiia.

Deos constituebaiU, duni
genas,
et inier se

alieni-

B=isiiius

pauio superius

omniiiO segregai:is sanclam Uniia;

allegalus le^iaiur, DiMnysium pi^pam

unam ad

lem

dispi^rliciianiur

hinc sanelus Dionysius appellat
:

siam Cajsareye in Cappadocia perscripsisse epistolam, qua V iii eain consoietur de ircnrsiono nftrbaroruin , mcJiut.wMw.ciui u^ ,. ^
.

doctiinam i/anc fniilem acdJaboiicam

t
i-

Nani
.

fniilis,

C

.

.

.

.

iiiuiiU (oi, Miircioiiis docliina... dialioiica esl. >

, /-•

>


.

j-

i

c

Sub-

\

vexata

fneral; cujus

cc-jToyiea-pov

in

iilius

Ecclesioj
junijit

deiiuie,

hanc non
,

essc dnctrinam verorum

arcliivio snagna cu»*a adservatuin ipse oculis suis vide-

Christi

discipniornm
:

et
>

acquiesceniium Salvaioris
«

rai

;

vernn sequioribus lemporiiius ainissum dulemus,
illusirt

prjccepiis

<

lli

eoim,

viddicet Chrisdani,

Tiini-

Episioix doaj
jialac

Di<»nysii

papse

noniine or-

laiem quidem non igiiorant
dicari;
Ires

in divina ScripUira praein veleri
,

circumferunlur. Prior ad
<

Urbanum pnefecUim,
Felmi.-jrii

antem esse Deos, nec
*

nec in

horiaiur euin,
ilii

sapienler disponere, ei judic;irequa:
>

novo Te>iamenlo doceri. liaque,
PofUifes;,
c

eonciudil sanclus

commissa ?unl.

Daia est iv nonas

admirabiiis divina'jue Cnitas in ires divi>

Aureliano et Basso

viris clarissimis
:

consubbus. PosionilrUes
iion csl se^^aranda.

Tradit paulo supeiius

rior Seveix) scribiiur episcopo

do Ecclesiis paro-

ideni sanctus Dionysius,

uivinmn Yerbnm Deo Patri

chi:nis, ut singnlae slfigulis denlnr prcsbyteris, et nt
jiullus aiiCi-ins p:^raci»i;c

nniium esse,
oninijioteniem
esl eiiiin,

et SpiriUiin

sancium

in

Deo monere et

lerniinos, vel jns

iiivadai,

ha'jiiarc, ei Trinilaiem rednci oi Ci.iligiin
viris
,

unum Oevm

D^ia

esl

V id. seplcmbr. Claudio el Paterno

clarissimis coss. Sobdiias

esae Dionysio epistolas,
indi.i?«us.

di\inuin

Dominum nniversorum. < Necesse Vcrbum Deo universorum esse
sancinm
in
.,
,

doceni

el sivhis,

Pionysio viro dociissimo

pi nivr»iiJtiones. Annum cclxsi, aueruere Aurelianiis J) ei XIIM..IIJUUUC3. .iiiiMin» ui-L
cl

IV

^

nniluin, ci Spiriinm ... ,
.

Deo nianere ac

h:ibi-

jjjp^j^ g^,

deniqne divmam TriiiUaiem

^

.

m
.

unnm...
ei

Deum
>

Bqssus, quo lempore Dionyslus ad laia venerat; Clandii quidem el Palerui c«m?ulaiu epislolani sc~ibcrtj

universorum omnipoieniem ... reduci
OucC

coiligi.

verba apenissiino os-.endiml

unum Oeum

in

Diony
,

lus poiuii.
,

Ad Sevcrum lamen non

scrii)-

ires disiinclum Personas; adeo(jue ires tiivinae Per-

sisse

co consint
Pateriii

qnud jgnoraverii larvalui aucior
collegam Claudlum iinpcraioreai
poluit.

epi^toluc,

fuisse,

qnod verum Diooysium lalere, non
imposlori
foeneravil

son* ex aliata doctrina siuii ejusdem essentiie, ejusdemqne natura. Nec nisi perperam delorqueri possenl reciiata
(I) Ludov. Jac, Ptibliotttec. ponlific, lib. ii, pag. 62. (^) Cave, Hist. lilterar.^ lom. i. p.ig. 455. (5) Dionys. ll(»m., apud S. Athanas., iib. de Decrel. Sijnod.. loii). 1, pag. 2-51 et 'loi, edil. Alonifauc.,

Inilium epi^iolai
slolt XXIV
:

Leonis

e\\-

c

Olim ol abiuiiio innlam percepimus a
principe
fiducian).
»

B.

Pelro aposlolormn
jnseruil cx

Locos

eliau!

Grcgorio M:igno. Consulaninr el
mi, epiuola il5, S. Gre-

libri iv, episl')!a 5'2, ct lihri
^v)rii

Magni epislolarnni. Amb.c exlanlin noviss. ColWiione conciiio» nm apud .Mansi, lorno i, pag. iOU4*

Paris.i 1698, et tom. i, pan. i. p:ig. 182, n. 26, edil. PataviniC, 1777; ilem apud Mansi, tom. i, Concil.^ p«g. ioli et seq(|.; ci apud Galiand., tom. ni> Bibl. PP.y pag. r>38 et ^eqq.

;

,

m
lianorum,
scilicet,

DlONYSn

PAP^ ADVEUSUS SABEUJANOS
A
est

FRAGMI-NTIJ.M
aiiquo

flO
inaniiiocium
dicoio.

S. Dionysii vcrba in Gondrnvjiionem crroris sabel-

Dominum
si

modo
erat
si

cum cerlum indubiiaiumqne sit, non uiinus accuralum enm fuisse cum Ue Pe.-sonarum Tfir niiaie,quam cum de Uniiatc naiurtc disseruit. ( Iia
.

Nmn

lactus esi iMJi^is,
;

lompus, (juando non
uliqne est
,

erai (J)

aiqui luii senipcr,

ui ipse

declaral, iu
lia

raue

,

et si Clirislus

Vorbuni, S{.picn-

>

inquit,

4

divina» Triniinti,

el sanciai
*

Mo-

iiarchi* (!) pra-dicaiio inlegra servabiiur.

Deinde

impiam appcllat doclrinam SabcUii
trcmesse Filium,
ei vicissim.* Iliius
,

,

qui dicebat Pa-

enim
eo

(Sal)ellii),

t

Nenio sane poiest maiori pia'-. cisione tueri aeicrnitaiem, diviniiaicm ac coiisnl; siantialiiaiem Yerbi ; ei non nisi jucundissimum essc poierii caiboiicis iniueri primarias iias
»

et Virlus esl.

reiigionis
iis

ipsissiuia sunt S. Dionysii verl)a

c

in

consistit

imj

veriiaies

perspicue

ac- validissime

asserins ab

pieias,

quod

dicai Filium esse

Patrem, et vicissim.

EcclesiiB

Nullum
ifide

igiiur

duhium

suljoriri

poiest de orthodoxa

palribus, qui anie exoriam Arii baresim floruerunt.

sancti bujus poiiiificis

quoad mysterium sanctis-

DmnUas

Spinius

sancli.

—Cxienim
quoniam

ii,.

Dlouygius

sima; Trinilalis.
§

romanus episcopus luebalnr
ConsubaiaiUkilUaie VeroL*

eiiain in pai-iicnlari diS. li:>si!ius i^Ia-

il.—De
esi

viniiatem Spiriius

saiicti

,

Verbum

Pairi coHSuhsianiiale. -^E'.xdemmi\0ii&

g"»s «J^sdem
jujpugnantes (2)

aucloriiaicm
sancti

aiiegal,

ut

la.daianv

dubiiarenemopoiestdecathoiicacju^dempapceiide^^^''"*^"^^'"
quoad consubstantiaiiiatem Yerbi
tholicam
,

Spiriius
:

quoniam qui ca^

probei advcrsus eam nullum auiem reciial S, Dionysii
Spiriius sancii di-

docirinam

iradit

de Triniiale, calhoU-

Komani

texturn.

Yerum earodem

cam eodem lempore iradit docirinam de consubslantialiiate Yerbi» Yerum ut propositam verilaiem
magis

viuilatem e duobus locis prfclaudaii fraguknli adversus sabeliianos iicet coiligere ait enim primo
:

maglsque d&prehendaiiius
qu;fe
,

,

probai

sanclus

«

Spirilumsanctuni

in
:

Deomanereei.inhaJ)itare(3).
<

>

Dionysius,

superius docuerai de uuione Filii

Et dein slatuit
Filium, ei

(V)

Credeadum
et in

esse

ii»

Dcum

cum Patre

duobus sancii Joannis Evangelisiaj oraex ipsius Evangelio sunt deprompta
:

Patrem omnipoteniem
in

,

Chrislum Jesum ejus
i

culis, qu'.£

Spiriium sancluin.

qu5e ^ic habent
;

Ego

et
et

Paier

50) iO ). Hicc sunl momenia
ei

ego in Paire

Pater in
,"

unum sumus (Joan.y x ^ me est {Joan. xiv,
,

Tamdem obscrvandum, sanctum Diony^iiuii ilomanum iocum Proverbiorum. viu,52 i>.pxri iroirr
:

&>^

quibus- permotus S. Dio-

G-s,a«,

,

in

principio

fe€'U„
fecil

initMpretari

iii

buiic

ny^us

scribii (2)

,

Yerbura unilum Patri esse uniout du:» Istse persaiis^ sinl

modutiiiPrincipem me
operibus suis
usiiata
(6).

Dominns,

prsefeeil nie,..

ne inspparabiii,

iia

una

Et

Iiac

iiiierpreiandi

raiione

al>

eademque
Vert
'.m

velerum Patrum hujus

Divinilas.

ioci exposiiione

om-

non

e&t

formaium

vel facium^ sed

geniium
,

G

nino di&ceiSiU

ab omni

teiernitate.

— Q«a
cum
non

posita

veritate

nemo
olim ab omnibus anaiiiemato damnaiom esse ihiinicorum Chiisn arianam hicresim. (i) Eiiam hic pr;3cdamnai Dionysins celei)re Arii eff.ilum » ac prLi^ciudit nicaiio concilio , :ul syuiboii sni calcem analiiemali/anti Touj/iy&vTA,'"'^!^ -ots, OT» oux rp, Quocirca cum Valens Aruniui in Kccie-»

absque culpa asserere polssl Filium Dei factum vel

creaium fuisse,

i

divin.i

Scriptura illuin geniet

lum

esse...,
t

non auleui fcrmattim
Igitur

factum esse

tesletur (5)

levis, sed

maxinia implelas

(l)Dionys. J^om. loc. cit in fine fragmenli adversus Sabtliium. (2) Dionys. Rom. . in frag. aduer$. Sabeilian. , n, pag. i0!3, apid Mansi. symbolo (5) His 'coneinens nicoena synodus Filiumyemlum, non facium pioiiteiur. AlhanaSMis aulem Epist. de senteniia Dioitysr. Alexandr, , n 13, professionem illam primuni al> hac syn(»do exct^gitatam non es^e binc recte probat. Cum euim , inquit, f DionysiMS B.»manus episcopus adversus eos (Hiam scrtpserii , qui Fiiium Dei rent creaiam et factam dicuni. liquido coustat, non nunc primum , sed

sia chiuiasset

:

1

Si qnis dixerii, erai
sli,
>

lempus quan-

do ncn eral Filius, anaihesna

lioe aiuliic, in-

%

m

quil Mii-ionymus , Diuioijo adv. Lnciferiunvs, a Cuncii epivVCi^pi et lota simul Eccicsia plansu quodaiu et Iripudio Yalentis vcceu} excepejunl , rali viJi Jicct eum piane jiiiaiian| haTCSjni , quu: Fillcm creutumvolebat, bis verbis ejnrare. s (2) Basil. , de Spiriia anuclo, cap, 59, 15.72.
("')

Dionys,

Kou)., in lrai;m. adv.

Subeiliaiiits

D

num. I,apud Mansi, pag iOiil. (i) Ibid., mini, 3,pag. 1016. iiiid. , num. 2 (5) id.
,

EPISTOLJE
FRAGMENTUMc
4. Jaiu

I,

SEU OPERIS DIONYSll PAP^ ADYER3US SABELLIANOS

vero seqmim fuerii disputare adversus eosj
est £eclesi:e Dei
xi<i

El^r

^'

«v sixoTw?

/sy&t/iii

xoi T^os"r.»uc:

f):«.;/jo:vT/i

*

qui

monarchiam quuc auguslissima
tfcs

-'.aTaTs,avcvT«?

f.v-i

«v«t/>oOvTa' "6

T-r.avdTarov

ati

pracdicaiio, in

qiiasdam virtules nc separatas

pu7/A«cT:^?'Ey.>iWi«? rov ©soO, Tr;>|^avs<^/t«v,cJc rcei:

LEGTIONES YARIANTES.
*

Codex Rey^

i,*xv.^vi'^Q'yn<i^^Monlfaucon.

Qai deeral

editis

articulus. fide nnjus codicis nixns in texlum recepl Roid^:

:;

ili

DIONYSH PAP/E OPEfUS

(12
/xsfASoto-^evaf v7ro(rT««t? xat &s6t>j-

Iiyposiases lresquedeiuilesdivld«nles acdiscindeiites

A

owaastj Tcvar xac
rx;
xrj-lg

desfmunl
Aiidivi

{Ailunt., ep, de Urcret. Nic. Syn.
(|Mi<l

u.

20).

'^iTzvrru.y.t

yup shod

xtvcis

roj^Tcuo'

«Wv

xaxtfn-

enim qirosdain,

apud vosdiviinifn

vcrbiini

Trr/^ov-^Tui-j
>v3tcJ:?

z«t 5t5a3-x6vTwv tov esiov Xoyov, T«vTr<ff

pr.Tdiianl ei docenl, hnjus dpinionis in:igislros esse qui

va;

(fyrj7)fjZ(oi' ot

>taT« ^tuunrpov, o»? eirog sinti»,

quidem c di.uneiro,
adversanMir.

ul iia io(|uar, Sabeliii

opi-

3c/TtJ!ssvT«t

rn 2Ǥ5A)iou Yjiiuti. o tAh yip dlKvt^niui^

nioni

Hic euiin

blisphemat, ip-um
vicissim
,
:

«vtoi' t6v Tiov etvat ).E7&iv t6v naTg/&a, x«t saTroXtv ^i rpsl^ €»sovr toottov Ttv« x>j^vTToufftv
.

ot

Filium dicens essc
tres
De<»s qu'>dani
\n

Palrem
diversas
dividuiil-

,

el

iiii

vcro

«t? rpBte

vjro.'

mod(» prrRdieanl

dum sanciam
diri,

cruvet; |sva,, «XVawv 7r«vT«7r«<Ti zs^^wcto-asva;, St«e(>^\rvric

uiiilaiem

ires

hyposiases ab inviceni
iNeeesse esi eniin

t«v «yiav tjtovaSa. rivwff&at y«^ «vayxrj
Xoyov,

tw Osm
©etov

oiniiino separa ns

twv oAwv rov ©stov
ivoiatTWffOK/
^si

iu^iAo/^wpstv

osTweswxat
r.ai
{

nmn Verbum neo uuiversorum
Spiiiliim

esse

unilum

et

to «yiov

Rvsvaa*

r,hi

Tr)v

sanclum

adeoquc divjnnm

Deo nianere el inhabilare; Trinilaiem in unum, quasi in
in
,

T/&t«5« si? hv., tomzzp si^ zoov^rjv Ttv«
o>.wv t6v

t6v ©eov twv

-«vtoxc«to,o«

/.s^f^

)

ffvyx23/«>.atovor9at ts x«i

quemdam

verilcem

hoc

est in

Denni

universoruin

cwaysG^at raca
«joovvs

«v«yy.v,

Macxiwvo; y«o tov ftaroto.o!,ovaD;^i«?
TOfAriv

omnipoleniem

reiiuei

alque

colijgi. Insipienlis

enim

ot^ayuK

,

sic rpzl; Kpyjr.; rr,;

Marciouis docinua, (ju* in

Iria

principiamonarchiam

B

f*^*

^tziosciv ", 'rrai<^eva«

6v

oia^oXtxov, ov;^t $e

twv

LECTIOWES VARIANTES.
*

ForUisse

i-^r^

wt

A:«i«7.;,

<>/

uerhwn m;\ fmt

iiSa-^ti*

subauditur.

Bmth.

COMMENTARll.
Monnrchinm. h^r^ habet auctor
meiili, t6 ay.ov /.iiovyf/.a Tr/?
fine

ipso Fra«T,9t«s

iAO^y/.pyiof.g .

Voretn

ctiam sairnlo Eccle&i?e sccnndo Tlieopjiilmii Aniiociieinim adliibuisse, noluin est. El aiileTlieoph4|tHu Aiheiiagorai in Lrqntione pro Christianis liaec scripserjil. ;
Tir
Tiov
iv
T//

fyrj

ovx

c<v

y.rocyyTa'.,

/syovTar 0j6v
ev

flaTsoa

.

xa'
T/iv

Gcov,

/cai

nvsOy.a

aytcv, Sst/vJvTas
x.ae Triv
;

avTwv xai

'ENaSKl Svvaatv.

«•/.ov5-a,-

aOiov? xa>ovy.£vovj

AIAIFLXIV § 10. Vid. ei iioruin getio tkHi'.

perspir.iamus nnam.immerito Dionysinm Romannui cuni Aiexandrlno piij;nare existiinent duo eximii seripiores . Peiavios lil». iv «ie Triii. rap. 1, ei Pei. CoiislaiH. Episl. Rom. p. ^f)0. » (Scii.ad Dionysii Al. Fragni. ut iam monni. Addas lils ^criptorihn.s Tillemont Mem. Eccl. Vil. Dion. Al. § 15. .nd liii.) iiuam liyposlasin asseri onlendil a < LUerqiic enim Di(Miy<iio Roin.im» in iu>c tpstinioiiio apnd Aihanas.
<

i'ir,i

fT

av

stzoTw? AsyotfAt <af

tt/soj

StatoovvTa»

,

eic.

inina in § 11. Uoltu.
ntipostnsp.s.
, ,

laruun scliola, ut H.evunynii ad Daniasnin Lp.st. 10. uliiid mipustnsjnt uist usuun ii.*'i, vcrbis nlar, mnii novU,H cuni Ecelesia ioIh ssrrilegam irinin snhsinn|i:inim , prapiiicaiioneni , proui snb>itan!ia voci gr*C:e respon«!»'l, avrrsninr. J:im lum t«men in f/jciv.
ecclesiy, sidieni nlexaiiflrina, u^u
vTTor-.c/.Ttff);

D'0!iysins iiosier hic "'^ /,, , „.

rnm

'""'^ lotn
,,
!

s(vcn^*^'^""

vornbnliim ad

reeeptum erai ni personsm sii^nincnndarn
,

a^snmereim'.
Jidimi.,
iract.

M
2,

(;ei

ic r(dligitur

ex his Origenis
(T.ost?

in

7V^.s

persona^*

vTroyTasrstc)

rt Spirilnm es^^e' credinun. [<\em et Filium viu conlra Celsum , Pairem el Filium ovo rv"; vroTTacit Tr^ayaara ;iffii'mai. Ipse Dionvsins Alex*'*^(\r. in episiola' teriia; sequeoiis fragnnmiis, n. 15. ei rr'i rpti; ivjv.i rv.; -j-ro^srr/.TH.; eodein inlellectu dicil. Ijiide sii>picio esi id, quod nunc disscril Dionysiiis Uomriniis, in Alexan«Irinmn ciulere. (]iii cum in Deo rp-.l^-j-rriiyry.nzi: pnedicire, velui tiium substnnliarnm scu essentianim tliviminmi irinmqne deilainin asserlor, ac inonnrcbi* destrnclor aiHlire rnepii.

Pnireni

cl lib.

Nnila sane inier iilrumque Dioi'iy>iiiiii st>ntenii:e varieias: uierque hyposiases divisas vitnperai : neque p una livposi.isis Romano aningi potesi, cum idem L .^^,,,^ ^j^^, ^^. Alexandrinus. Scd potius ex eoqnod tres hvposiases divisas refellal. noii ohscura conclU' sio est nihii enm repiehensnruni fnisse , si iina in (ribus hypostasitms essentia inissel admissa. >p vi. Haec recfe, nt lallor. .Maranus. Esi allud pratiiereaDionysii .Alex. :« fiasiii^» M.igno, ibidem adilucium frjiginenlum , quod hls panculis verins c«'nsi:ii. SetoTaTQ u'.6Tot Trr* MovceSa /.at n T/>t«?, lufra yup 5ta TovTO p. 1S8, n. 15. KoLTH Filivm dicens cthe f^airem et vieissim. Uno verbo hanc Sabdliii ha^resim euunii;iiit ariani apiiU Aiha^ nasinm , lil). de Synod. n. 16, dicenles iiliim 0'.or:aTo,oa pr;vdic:ire ipiod llilarius. lib. iv de Trin. laiine i). eonveriil, ipsunt dixii Filiuni quem 12
.

Pmrem. Colsiani
qna duo princiiMa
iilavit.

Marcionis doarina. Notior est Marcionis li;eresis# boni, aiienim mali soni, unum
('yrillns tameii

Jen.sol.

licei

caiech.

6,

qnooilso ab
eiMsi.il

l.ar. op.mone mn-arci. Immo c^m^^pie^nsHVSi^^cssenuw^^
l

n.

16

Ininc

cjus

docirin.ini
,

B.sil.iis

m.er

j^ ^;,,,,^,

d.vmas pmsnn:is_ po.smsse docel._
vrroo-77.<7€r.)s

b,

v.ro Cr.rcos

nomme

person.im

inielligere consrilit

ctiam laiini» 65/arj/w vorahulum ad enmdem inlellec(iim accominoilwre non (inbiiaruni ut liqm-l iioniinaliiu i\9 Angiislmo, lib. 7 de Trin. 0. n. 0. Codstant.
;*>.

— Ai

veriora

v-r^^c-rc/.c-i.,

isiis , elsi voces oJc-ia el fuTi; pro pery.onu nvbsisfentc. ui ex Pliotio snprn im>i

tavi. a vpieMbns similiier .'iTiliiliei consneveninl.de Dionysii Roiii-dni j-entenli-r) s< ripsil po^liia el, IVlaianns in pral:il. ii. lonuim lerlimn O//. ,S- Dnstlii Mogni iiliro de Spiiitu S^nc o, oap 29. cii S. I^asilios in tai illiid Pionysii, nr',trpti; -T/'?'. tar •J-oo-T«'7Sf,*, Clc
.

^,^, ,tatnns. ,,^ ,^^ ,„„„„ ^,,,^^,,, ^, ^, 'vere piiiiienlein, j,„^,,^„\ »,pn,cjn„m ei ..« mi.sericord p....... ^. ad ......^..^,,.».i:ini piHj eivsiiin, caiei h. 16. n. /» , de discipulis iliiiis pir^niiiail : A'o.s trea Deos nnnnntinmus sileant mnrcioui%iai iimi n. 7. de ipso magistro subjicil : Impiiniwu, Morcion tres Deos csse primus ansernil. {)\vt anteui raiione hoc ab eo tsscrereiur. Epiphanius, li;i'r ^"•i. n. 3, exponii. Veium Hhodoii i)uidani Marcioni >;npp:ir :ipnd Eusebiiim llb. v» c. 1.3 piimuin scribii Alii pcrende ac ilarcion duo wdncnnt prin' cipia ; ac panio post adjungii Alii rurgus ab kis lanqunm tempesiaie m pe}ns abrepti^ non duas solnm,
^^
,
:

notdus, dicsl euin aUerum bt bonum , et alietum

:

sed ires nninras posuernnt

:

qnorunt princcps

el

ante-

Tres ergo hyposiases
iVus,
Sjjil

«(tmiliil

Diony&ins Alex;mdri-

eos rerellu, qui ex eo qnodires sint, divi.^;is (|nf>si i:uii nna es.-.ct in tribnses«eniiR. A!que id quidem accntaie obscrv; ndiinj , ui
esse coniendcbnn!,

vero lib. dp llaT., c 22 Ep plnmii Ensehiiquesenlentias sic perstringit Qnamuis Epiplntviuseum (^Manionem) iria dical osse^ ruisic pnncipia-, bonum , juitum, pravum , sed Euse-

}>ignunvs e^t Siineros. Angu.siimiS

,

H3
rum
Chrisii discipuionim
,

AOVERSUS S/VBKLLIANOS FRAGMENTUM.
,

secal et dividii, diibolica sane esi
vel

mn

m
y.v.i

aiuem vero-

A

Svt«? ur^Qnr^v toO \p,.fTrou
toO lonripog

Toiv «<5«<;-y.o.aiv^.v roi'

eoruin (juibus Salva-

fxaQripao-fv. oZzot -^up Totar:» -/jv -//j.v-r'
Ouc^.g

toris discipliiia ph»cet. Hi enini

pn.he noruf.i Trinipriedio;»ri
.

aivnv uro t«?

17.«^^?

caa<r;i.-

e^i^TKVTat, To.rVai

latem quidem

in

divina

scri|.iura

tres

Q^o^jg o'kz U7^'Mr},j

o''jrs K:,..:j/r^^ry.O-n^^^^^^^^

auiem esse Deos neque
TesliMncnto doceri.
2.

in

veieri

neque

in

novo

Sed neque minus cnlpandi sunf,
ei

qui Filium

OO
Ytov

tAetov 5'

kv xk^

r.r/.r».u.zy.fOLro -/at tguct Troti/jtc.

tvj

Opus esse existimani,
-

Doininuin laclum osse, sicut
:

etvsc/-.

So^a^ovTaj

», /.«r

yr/ovevat tov Kv/itov wTrreo
6-ic.iv

unum eorum
tum aul
igilur,

qua) v<Te facia sunt arbiiraniur

cum

"Ev TtoW'»? 7£vov,ivr,jv. voj7.i?ovTK,-' TfZv
vvjtiv. «OTr;> Tviv uouorro-jfrv.v
y.y.K

/oyt&jv vsv-

illum genltuin esse.nt congruil ac

decH

,

non coadi-

Tr/iiTTouTav,

y/V ov/r

ractiim, divina eloquia lesieniur.

sed ma.\ima esl impieias

,

Non levis Dominum aliquo
facius est

vlv.av^ Ttva x«t Troivjjtv 7Tpo(raKOTv.oovvrr.)v. 5)«(yy/}7ov
o^iv

ou to tv;^6v, ar/i<rTov aiv
ei

o-)v,

/st^oroinrov Toorroy
r^oc
,

niodo nianufaciuni diccre.

Nam

si

f ilius

Ttv« Xsystv tov KJ.otov.

v/o ^ivoviv

ivv

ot^

jx

LECTIONES VARIANTES.

COMMENTArai.
ifMi/s

Cipioram

Synerum quemdam Mon Marcionem /rium jjr/n' aiqm nuiurarum scribil auctorem. Colstant. /« trin hincipiu. Superius quidoin Dionyins ires
, ,

comniemorat
{rrTiv okoyj

,

qnod unam universornm monarchiani

Persimas divinas sic distingnii, ul Dei univrrsoappidlaiioncm Palri iribuen' vidra:ur : at snbinde ineniein suaui e.\plicnns, divinain Trin tateni ii! iiniiaiem naiurre , qua llt ui tnius ?(nirmorinM D^;/ssii, cnivenire aprrhr docei. Q^iini cmn ita sil, cuin4|ne idem snncUiS poniile.s irin prineipia

rum

t6 iio^yy.cy^iv.vj) slatuerent. Nc Apelles quldein, M»rcioni.s disipiduf*, in colloquro, qiiod cuin Piodonp habiiil, bai c in^iciari ausiis rsi inouai'chi:c, seii unici (tiincipii, octr nani. Ipso quinpe nodone
c

lesfc

aimd Enspbium
et
'if

esse dicebnt sicut
lcr Or:»l.

b. v, r. 1?., nosira redcjio.
1
.

nnum principium

A

b.»n.isius simiii-

cont. Arian. n

In l>co

proprie monar-

chiam

monarcliioi noininc sibi veiii, i^nlis nenipe nnicnm ab ecclesia credi reruni oinnium priMCipinm. Ncc ab bao senieniiH discrepai qiHMi Tei'tulitanu!« conlra Praxeain. c. 5, dicit :

re-puitt; indicul ,

qtiid

El in Or;«iion'* canir.i ^enies Cinn qui nn-narchiani nefjaveril, allnon babcndiini e.sse n<>n obscurp d rei bi^.; veibis "Qtttco iliyou.iv rti-j ^7ro)iu9roTV2T« «9iOTy3Ta, ovtws «vay/.vj Tr/v 'Ko}.\fupyJ(/.'j u-jcifiyiuv stvat. Ba.HJIius lib de Spir. snnrlo^ c;.i»- iS,
esse probat.
:

alind sianif.citre scio , </««>« sj/iguinre el unicum impcriuni. Ideo eniin ui.icum est imperium* quia prin ipiuin cst unicum. Nolandum V(*ro qnoiiiodo Terluiliaiius nionarcbia: pr.edicaiionem cum Tnoilaii'* (ide conciliei atqini conii»ou:iU Exprobrarat illi Praxeas, quod monncbiam desiruerel.
nihil
Ciii ilie
:

Monarchiam

C

boc >ibi probandum propoiiit quomodo in Deo et Pcrsonas profiiemnr. nec proprium monirchiw doqnia
,

excidif.,

y.</.l

t6 evcn^sg
e<i.

u6yfj.7. r-fig

\j.o-Jv.r>yjL'j.q

TTTSt.
Oi':il.

EaWem

Cr<'ii0rii Nazi:»nz -ni

ov otartdocirina lion
liiinit, ec

23, tnin
yvX 0s6?.
t6

Oi':ti. .57,

nbi objecinm illnd
TTwcr

Osos

.

-/at

0i6b

,

oO

rpiii; Ozoi

.

Qni Filinm. inquit, non uliunde deduco^ sed

T.ohjv.^yiv.

ooqi/.'c6'j.i-jo'j ;

Monet

ei

Gicg

n ttm^ oj rins Nyss,

de SUBSTA.NTI.^ PATRis, uihil facienleni sine Pulris volnniale^ oninem a Pnlre com.ccnlmn poleslaleni, quoviodo possum de fide de.slruere nwnnrchiam quam a terPaire tllio Iradiium in Filio servo? Hoc mihi ei tium gradum diclnm sit quia Spiriium non nliumlc pulo, quam a Patre per Filium. Vide ergo ne tu polius monarchiam destrnas. Quo ex loco pcr-picuuni e.sl ei TeituHianuinel 1'raxeani sibi uintuoob^eciasse, (piod monarcbiam dislruercni ; uirique vero luissc persuasuin, litlem ab eo fundilus d«'Strui , (lui mon.'.r<-biam deslruerel. Vaide igiiur liailucinatur nuperus scriplor, qui ex nntle inieileclo libri conira Prax., c. 10,

Or. ta;ecli., c. .jj.ni i.eque iiicn.anbiiJ' douiinains scindalnr in divcrsas dissecius divinitales. Ilis C(niciIn monnrchia uuiem nil ('yrillns Jeros»>l. caiecb. :
n. 7), noa pra'diciindn, inquil Kpinli;»nins , bair. C4 aberramus ; sed unam Trinitatempra^dicamus. .Minruia allalts tanliim .'iddo iliud miilo ea de re tesiinionia Augustini lib. w^ cont. Fmst., c. M) : Discat ergo Faustus vel polius Hli qni ejus litt^rls deleciuntm\ monarchics opimonem nos ex gentibus non habere, eic.
.

m

,

:

,

COLSTANT.

loc», in quo Praxeas ejiisque asse«lai vanissimi Mo- r^ ariinincnsis coneilii l*airibus visus e.st respiiisse narchiani nuncuiianiur, indiiarcbi.e asser ores non Valens, cum lesle Hiejonyino, dinl, cont, Lucifer., secu!> atqne h^ereiicos baDendos, et it:i a Terinlliano c^diide clamavil : Si quis diXi>rit creaiuram Filinm habiiosesse conlendit. Neque vero ille eis vitio verlit Dei ut sunt c(eterai crcitturce^ annthema sil. Ubi vero qiiod niouaicbiam lenere se pronieaniur, sed qiiod iile ciim sociis jaciare c<t^pii , se Filinm non crentuvani^sitne pioiiieanlur; eo .ibjecla ejus vera fide illam

Dominum factum esse, Bl:«sphenii;e Iiuic , qn.^^in posiea Arius impio propnguavit , opi.osiiam fideni Arianum dogma palam alqiie profes^us esse

fere

modo quo

qiiis

Cbrisiiaiiuni

sibi

nomeu

arro:ic

rnm

neqasse, sed siniilem

catcm

creaiuris: ineriio

gaiiips, aiqne alienaui a Clirisiiimis

moribus

lide

ConlcWibaninr episcopi

recie falsos ac vanissnnos Cbrisiianeque lainen Cbrisiianuui nomen culpare aui lespiiere cenSiMeiur. Sic nec Pro])beias daninai, <pii ralsos Propheias vitupfral. Sed de bis

ducenies viiam
ni.s

,

ai.pellarel

,

frande doUisi . r///j' sfn<? hoirelici ferebnwnr, sa nihil nutU id sua fide conscientia suspicatos. Putnvimus, aiebani, se«.s»m congrucre verbis ; nec in Ecclcsin D.'i,ubi simplicitas, ubi mrn conliac

fessio est,

uuhic salis. Cerie Dionyslo no^iro tnonarchia guslissima Ecclesi^ iJei prcedicaiio. Jusliiii marlyris exslal liber de Monurchia Dei ab liusebio ei llieroeoilem Cusebio nynio laudatus. IieiiHBUs quoque lesie, lib. v Hi>rt., c. ^O, eiiisiolain ad Flonnnm de Monarchia inscripseral. Talianu» Or. conira genles inier niulia, quibus sibi exj.loraiam divlnaruui Liiierarum veritaiem aique indubitaiam docet , lioc eliam
esl
,

proferri timninnis,

clausum esse,aliuU in labiis Coustant. lllum qenilum esse. Ilis concinens niciena synodus iii syinbolo, Filium (leniium, non factuni prufitetnr. AlbaiMsius auiem Episl. de senteniin Dion., n* 13, prole.ssiouem illam primuin ab hac synotio e.\cogiiaiani mm esse binc rc'Cle probal Cur cnim, inqnit, jbiouysius, romanus episcopus, adversu^ eos etiam scrip' serlt, qui FiHum Oci rem crcalam et fnctam dicunt.

alud

in corde

:

!

tl5

DlONYSll PAPJE: AX>VERSUS
:

SAaELLlANOS FRACMENTUM.

m
«j »vto;
^ijG-i.

eY?X leifipus quando non erat

atcjui fiiit

semper,

si

A

^>* a**

^

^'•'>

-'

7* ^*!* 'fw necTj&t «ffriv,

oiique est, ui

ii>«e

deolarat, in Paire {Joan. xiv, 12).

/cai £1 ).oyo;

xat cc^ta vat Svvecatf o XffOrcii (t«Ot« yup
dii9LL liyQjfit

Et

si

Clirisius Yerl)urn, sapientia ei virtus esi (Ikoc
C!irisitan'i

sTvKi Tov
(JTaG-Si)*
el

XpiaTov at

Vpufsti

,

oiCtnf»

CTrt-

esiinj

ess&divinco docent Liitera% ul

ipsi

TavTaSgovvKixit; ovg-aiToO 6>=cG T*J7%avo'JCtv"
rr.

iiosii?)
e.*:i

bapc saiie virtufes Dei suni. Qiioeirca si lacius
:

Toivuv '/iyovsv 6 Xior» ^v oTe ojx
ori
'//^^p'?

-zc/Z^x.

ijv

upa.

Fiiius, iuit ieuipiisqiiandu ii;ce iion erant
(eni;'U*, fjiiO siue his er;it
jiliiribus

ade<ique

y.y.too:,

roJrtov

r>v

o

0e6;' «to7:wtcctov Oi
JVi&o? ufxa» dta-

fiui.

Deus

:

quod perai>sur-

toOto' xai Tt av
/eyoty.yiv, 7r6of

ItzI

r)iov ;r£^t tcOtohv

diiin esi. Sfcid fluid

de his apud vos disse-

avo6Af frvfuwaTO^OjfiOu?
«TOTTta;' Tctj £x
.

xctt

ca^^?

«7rt-

ram.

vlros Spiiiiu

plenos, ei apprime inielligenies

aiv.j.ijQfji

Taf

toO

noir,^7. iU^£tv tov Tiov
uri

rjii3esequti!5i.ur ah^iirha
facia.-ij

ex

iiia

senientia, quoe Fjiiuin

avaz"j-TO-j(ra;

ots

uot ooxovci

77poj£ff;^r//.£vai

tov

asserit?

Ad

h:cc

minijne aiiendisse mitii
;

vovv

oi xa&7;yvs<7au,;vot

t«;

oo|"/i;

TavTrij ^ xat ota tovto
l-zifioig
,

\ideniur oi>inionis hujus duces
:aie pnn-su?
vuil divina

el ideirco a

verisilji

Y.ouiori

Tov ukrSo-j; St«^a/iTrjz£vai,
*^

r,

Souy.STC.i

al>erras>e, qni aiiter, quain
,

quod

ru\nri

/j

©«ta xai

7TC>ofr,xty.ri

Tc.a.fht To

K.\tpio:

«xTtffi
>j

«H prorlieiicit Scriplnra

expiiean? ilhid,

a;

i/.pyit')

o5wv avroO, exoc|«asvot. oO

ixta

yao

toC

VofnViUS creacil
V511
,

me

prinripUun vianim suarum [Prov,

"Ey.TtTrj, th; Ttt;, coy.v.Tlot' "Ey.rtci

yup

1'J7u'jQx a/ovo"-

ii2)

Non

euirrt

una

ebl

,

ut scilis

,

verlii crcavil

B

tsov, avTt toO, E-ic-rr.ire toF? Ott' aOToOveyovosrtv eV/ot;,
ysyovoo"? oe ^t
Asyotr' av

f.i«ninc;itiii

N.Hsi licc ia loco tr^t/w^

idem

est

quod,

avToO toO TtoO' oj/J. ^i ys to
toO
'EK"ov/i(7£

'E/lTtO"£

v^j

prwfecit operiiius ab ipso iaclis, faclis, inquani, per
.l|;isuui

sTTt ^

BtWfipzt yup toO
ffov
cr*
;

Trot^Qffae

Filiuni.

Ai

liic

creavii

non perinde

inleliigeniiiler

To xTtcat. OOx aOToj oOtOs
/ul
£TTOiy;o'£

'^y.xhp
£v

exT/jcraTO ai,

duni

esi, liiqiie [ecii.

Facere enim

el crearc

se

Ti, xat sy.xLTi
o M^^jo-iij
C/rjO"i.
'

t^

tw

devTs^ovo^tOj
ii

{iuTejuhl

Nonne

Ipie ilie paier u<«s possedil le, ei [ecii

aeyaAW wor<

r.oo, oO; x«t eirrct av Tt»*
o

le^ el creaviL

let ait Moiscs in

magno

Deulenronoinii
recie

ciyoxtvouvot av9^w7:ot

Toir,y.'x

rrjswTOTOxo;

rrao")!;»

ti\cn\hid{DeiU.^ xsxii, 6). Sic eliam dios
pfyssii

quis

c-iTjwr,
tw?

£x '/ac"T/&6?
II/Jo

tTjCo eo>c"a>6oov yvj^j/tbii;,
;

o £t;rojv
7ro)./«-

courguere: Opr:ocipiies lemerariique homiiies
res
er-t

2o»ta,

0« TTavTwv ^ovvcov '/svva u£
).oytwv ysyevv^oOat,

xat

ergone iocta

jjrirncjgeiuius

oniiiis

crea!ur,e

;/oO oi T&Jv

6£t'jjv

kaV ov yiyoveva'
s/.i'^-

{Coio:^s. I, I^), ex uttro aide luci[erwn

gemlus iPsai.

Tov Ttov /syoasvov Ev^oot Tij
yyji'/.:

av. O^'

wv xaTa^avaJ;
7£vvrio"£&>>

Cix, o)

qiii ui

Sapienlia dicii, Anle umnes coiles gignil

ra

-.^svrtr; ^ TTcCt

t^? toO Kv^iov

Otto-

^nc [Pr.ov. viii,

28)? Denique

niuiiis inloeis al

divinorum

/aaoavovr^r,
'li'j'jr,7CJ

ot TTotr.o-tv,

«OtoO

rr}v

&et«v xat

«ociqtov

rloqaiorum eum genituin dici,
Filiun»
fijjsa
,

nusquani faciuni
(]

/iystv ToAuojvTej".

quis legerit.

Ex qnibus aperie coiivincunlur
qi;i

de

Doniinl

generalione opinari,

diviiiani

lUque inexpiicabilem ejus generaiionem

faciionem
oOt' ovv
fi'j:yi.un'zrc*
aHtf.ji/.a

aadent dicere.
7».

Neque igkur admirabihs

ei

divina uniias
facliotiis

in

y.uzv.y.-pi(^zcJ

yo/,

st;

r.ptU 6£6Tr,T«r
Trotrjoet

Triv
''

ires diviniiriies est separanJa,

neque

vocn-

xat 6£tav Mova'3a ovt£

xw/vetv

to

bnio

digtiitJis

ac siimina nugiiiiudo Domiui esi di-

xat t6

vrfooaMOv

y.krfzho^

roO Kvoiov

u>j.u ttc-

juiuueiida:

sed

credendum

est

in

Deum Palrem
uni-

TriTTiVXEvat

£t5

0s6v Tra.xipu -avroxparopa,

xat ttV

omnipotenreui, ol in Chrisium Je.^um, cjusFiliunt,
ei
in

X.iio-Tovlr^ff&vv, t6v Ytov «vtoO, x«t ei; to aytov nvsOua*
r,'jf7j7Q'y.t

SjiiriLum sanetutn
:

:

Verlium aulem Deo
el

ui v&i

Q-m twv

o/.wv t6v

\670v
Tfl»

'Eyw yao,

^no-f,

vei.soruiu esse uniltnn
nuv.in sumtis {Joan.^ x,

quippe, Ego, inquil,

Paier

/.c/.Iq

ITaT/io £v ecf/cv

xat iyot £v
'^^'-

IlaTCt^ /at 6 nar/jo
xrj-

50); ei, Ego in Paire.

et

Paler

sv

£;:AOt.

ovT^j
r-6,'

v«P

^*''

« ^s"* Tj&ta;, x«t ro-aytov

m
ti

me

est

{Joan.. xiv. 10). Ita scHicet divina Trinilas

r.vyaa

uovas/^taj Sia^rco^otro. Extant ha?c

apud

sancia inonarchiie praedicaiio inlegra servahiiur.

S. Allian-.isium iCpistola

de Deneiis Nica:n(e Sijnodi,

cap. xxYi, p. 'ITA, ed. Benediclin.

LECTIONES VAIUANTFS.
Sii Reg. ut et exigit sensu'^. Edvi ct alii dS: Monif. i> Slc Heij. .'iiii vero et ediii omiUnnt :avTr;. Mox Req pro iKWti r Mo,nfiiuco>i. Std Iwr posienori loco -'.>.:.
"
.

h

ji-f,

inutanaum videlnr. RiuJii ^ foria.ise r,\-:r,. nonih d Sic Mi>s. ci nd. Cummel. CiCterinn

quod abest ab tical ac dvVi {edit. prior. leclio). M^Xr^ x-iw., .„ ed Comnet. resliinimufi ex munuscrivtis Reg ei Barit. lnutcane wce,n lcQc-:iml Nanntn^et Anibros. tanmld. .^tonl' fancon. Scd ei in ed. priori Pnns. to xv.<mv extat,. Roulli.
^
*

,^\

uiem

Itic

signl-

Ueg el Biislt. -lv.H- Momfancon. Aunc legendnni *aov:-.v pro x«,»v>.;v?

Roulli

COM.UENTAUIL
fhpNdo conuaK nnn nnnc primirm^ sed oV^.u ab omnihns itmtltemHln "d^ininaium essc inimicOiUm Chrisli Arianohic pr;edai:inal DjonysittSHf^frtu-fe- Jirii«4*lb'.t4iai »c ^iiadudit .Mc;eno ai)^htnualiza:iLi i>(^(tio .' ad. >^umh:ikk«ut ivcikeiu rovt yj-;»^'*)?^'» 'H>-r:w^ , ejfi/l ovot r,i. .i}uuAiirta ' CO<ii VjFens 4n;iw:i.»i» K.ccie&la.cla/wtsse^-.Si.ituis^dJKf:!:!.!;
(j.irnndj

Tcmpus

non

rr«#j. iEl.i:un
,

ha^iesim qu:p Filiuin |)ia'ie Aviauam verhis ejurare. Coust.v.nt. hi<« volehat cre^lum Ihideinex Hi.MOiiViiio consiat, ValeMlem aliupluriinu ei ipsuni pi<Minniia«;se, el Claiulio pronnniianti
delicet euin
,

,

'V

cousensisse, qu« custi aiieni^ a C.ilholica iide dogmatihus confihare diilicile (Tedideriiu. Exonii If graSi qnis dixerit de nnilisextnvtibns ii:i, ipsp; ail Valens f.tJiikm ei non de D^o Patre, nnnihema sit laiq-aeClnU' dio./iac: pi:v!f^'enii idem iln: nssensii : Si (jnis dixeril
:

t\

iripudlo

Vaieniis

vocem exceperunt,

rali

vi-

therm

sit,

Koua.

;

MONITinil
IN
1.

SUBJFXTA FRAGMENTA
frag«nema subjecta,
Alhanasius
lib.

Opu? ex qao descripla sunt
n.

de SyuoU.,

n.

a,
hi

episi.

de decreiis NlcDenfe synodi,
Basilius
lib,

25, ei epist.de senientia Dionysii
cap.

passini laudai.
cccl.,
c.

Ejnsderr.

rnemineru

de Spirilu

sancio,
illud

29,

et

Mieroitymus, de

Scripi.
libros

79,

Sed

duo
:

Dociores
Basilius

non
vero

una

raiioiie
illins
iii

indicant. Ilieronyrnus

cnim
ad

in

quutfor

disiinclum
epi^siola

docel

qu«dam
et

verija

lam(|u:un ex secunda

Dionysiuin

cognomineu)
ei

prorerl.

Re aulem
consJat
:

vera

Sibros

distinctum
epistola

esse,

et

epistobe

qni qnidem
sui

in

CHdem

de sententia Ditmysii
quos
inscripsil et
,

nomcn et num.
ct

congruere
dicit
,

cx

Aihiiuasio

13,

:

<

Dionysius qnant
el
i

primura
scripio
erat

purgi»ndi
sic
in

gratla
:

libros
«

edidit,

Elenchus

Apologia

>

num. 14,
Epislola
et ul

de

codem

l<Mpiitur

Episloluvi
,

suam

Elenclii

Apologle
quas

litulo

inscripsit.

i^iiur

qnatuor

lihros

dislincio

adeor}ue

nna

ex

iis

Dionysius
)^

a

se

fusins

traet;\niis

niore dictatas,
satioue

Sj^aorv.a/c/.wTi-oov, O^^yjyov.asvo;,

vocat [Episi. 4, ad Xyst.

Non ab co siaiim,
si

de accu-

Romano prsesnli diniius diflerret, linic episiolam praimisU, quam infra, num. 6, ipsum Dionysium Romauum alloquens njemorai his verbis yy.l croi 3«* '///./>? iT^trrrolrig eyjOa\j/a. Quocirca non modo Epiuola^ sed el epistola
sua

commoniius

fuit,

niissa

esl.

Nan^ ne accusationi dcesse viden;lur,

rescribere

:

secunda ad Dionysinm cocfnominem non niMle a Basilio appellaiur. Simnl eiiam est

i!r/^Hc/««.<

et Apotogia

Elenrlms quidem adversariorum et accnsalonmi Diony.sii, qui
Apologia vero ipsius Dionysii qui
pnesiiieril
,

in iioc

opere coarguunlur aique corjfuianiur^

in

eodem de
rejecerit.

ol)jeclis

errorihus sese purgare nitilur.
,

Qucd cum

feliciter

impudeniis calomnise merito arguit Aihanasius Arianos
ille

quod ea

velut Dionysii vendi»are

non

eruhuerint, quae
11.

palam aperieque
apologia eo
conciiio

Ista Dionysii

majoris est momenii, quod specimini nobis

sil

corum, qiwe
impieiali
in

fecissent

caeleri

Palres
si

Nicamo
similis

superiores,

quibus nonnulia

excideruni

arianai

speciem

coguaia,
facile

eos

necessiias
,

ad

e^piicandam
eis

adducilur quisque ul credal

neminem ex

aperiius menlem suam compuUsset. Inde enim fuiurum fujise, qui non perinde atque Dionysins,
,

eamdem
iiian.

perfidiam damnassei, ex lioc opere qua^ exscribenda
in

quae praeiermittenda duxeiit.

/Vthanasius,

14, exponit

imnc rnodum:«Yerb3 ejus quam phirima, quibus res in qu:pstionem adductas
,

fixpendit, aut ex ailalis raiiociniis colligit

ant interrogatos adversarios
,

coarguit vel oblrectaiores

suos

oriminatnr

,

ob lihrornm prolixitalem omitlens, ea solum proponam
*

quae ad criminaiiones

dilucndas

necessaria videhunlur.
iraciaiai

In

iis

vero,

qu«

exseribit,

librorum ordinem minime

serval,

sed prout res

posiulabant,

mmc unum
pontificcm

ct aiierum fri«gmentum

ex libro primo profert, tum aliud ex .secundo,

subiuiJe

quarium rursus ex primo,

cui aliud ex quarlo adjungii,

At cum noslri
,

insiiiuii sit operis

ejnsdem,
ordine

utpote ad

Romanum

sciipii,

reliquias

accuraie coliigere

singula

fragmema

eo

cxhibere salius .vlsum esl,
quse

quem

serv.ml inier se libri,
,

cx quihus descripta sunt.
circa

hoc opus praecesserunt, seriem expendanms
licebit.

ad,iempus

Demum si geslorum qnod ehiboraium est, quodam modo
Xysio pontifice
Alexandrino
poutilicem

perJingftre
vu!gat;T},

Nempe

aii(juoi

Dlonysii Alexandrini

adversus Sabellianos epistolai,

accusatiohi
,

illius

occasionem dederunt. lade permotl nonnulii Caiholici, ipso
et

pratisuie inscio

liomam convolarunl,
prolixiorihus

quai sibi

in ejus

scripiis

displicebant ad
Is

Romanum

deiuleruni. Siatim admonuit

pionysius.Romanus Dionysium Alexandriuum.
[iiiens
^

vero

illi

satisfacere primunj
nii

brevibus,

moxque
hanc

qucini

priniwn

,

ui

Aihanasius notat, sluduil. Quocirca
atlinere

vetat

quominus

Dionysii

apologiam

ad annum
referri

"262

censeamus.

Eam

quoque

erudilus

TillemoiUius ad

anui

liujus

exitum

posse arbitratur. Coustant.

EmSTOLM
Seu Operis quod Elenchus
el

II
,

DlONYSII ALEX.4M>RlNi EPISOOPl AP DION^SIUM ROl^ANUM

Apologia
primo

inscribebaiur

,

fragmenta

4i!x

Iibio,

1.

Non enim

eral tempus,

quando Deus non erat

1,

Ov yap

tiv

6ts o Qsos qvh

>Tv

llavnp*

Pater.

Et in seqiientibus (iuqnlt Alhanasius) profitetur Chrislum

Ka\ xjv^o
xp-.trtov ilva.,

o^i^tv

(ait

Alhanasius siatim posl
xat aofiav, Aai5vvaj*i>

) iv Tot<

4|v[«,

iA

td«

semper
2.

esse, ut poie

verbum

et sapienliam et virtulera.

Wvov

cvTut,

Ncque vero Deus cum

hac

non peperisset

2.

Ou yap

B-n

toOtwv

c*

,

V'^''?

''''^

**°^

^*"^^
»

iitcn^o-

.

,, ,

.

H9
postea filian» genuii
veTiiiii a
:

DlUNYSa ALEXANDRINI £PtSCOPl
>eil <]uia Filius

m
u-n

non a se ipso, ATroojs-aTo, ojX
natpos
Kai
t'/zi

oTt

7r«p'

eawrov o Xior, km*

I/.

?oO

PaiP' hal»et esse.
pauca ue ipso Filio dicil

to elvKt.

Ft

}»osl

(ut'

ati« (pergii dicere Albanasius)

rdA-.v

rt^\ -eou ««tou

5.

Cmn

sit

spieniior
est.

lucis

:clern2e

,

prnrsus

el

3. 'A7rav7«(T|x« §£

wv

<j>wto? atSiou,

TrovTwf xat av-ro?
Stj^ov

ipse

rciernus

Luce enim semper

exisienle

at^iof lorTn'.

ovTojyap

ast

toO y&iTo?,
ot«

wj

so-Tri».

manifesiuin esi el splendorem semper exsisiere: eo quod splendeal, ac quippe iux esse iiilelligilur luce.u. Rursum ewim ad nou fieri netpuL ul Iux exoinpla vcniJinus. Si std *'Si, esl quoque spiendor
,

ast to aTravyaorua.

tovtw yap, xat

^wf
aij

go-Tt,

T&i
et-

xaTayya^etv vostTat» x«i cpw? ou SOvKTKt
vat. ra).tv
«).ioj,

y&m^ov
et

yap sO.Qwwsv

sTrt

Ta TracaJetyuaTa.

effTtv

eVTtv riiiipv.*

d

TotojTwv

p,>30£v ecTt, 7ro).u

72 Ssi

esl ei dles:

horum
si srd

si

nihil est,

inullum abesl ut sol

^at Trapeivat

vJ>.tov' et
iiu.ipoi.

aev ouv atjiof 6 ri>M;, aTravo-TOf
^s
,

adsii. Qiiod

leiernus auieni

essei, dies
(

quoque nnmiia

av ^v xai
iJp^aTo,

tq

vZ-j

oO

7«3:p eo-Tt.v

,

ap^a^af./ou ts

quuin deficeret.

Nunc

neque eniin

se res

-/at

Travoaivou ravcTat.

027- esof atwvtov

-B l>nt ywj-, ovts apla^svov, outs ^iq^ov TroTs. ouxovv aiwh;»!)ei) dies sole iuiipienie incipii, ac desinenie der

sinll.

pil,

Deus aulem a;lerna lux esi, quoe neque incoe* nequc deliciet uuquam. Ipsi ergo pnelucet

vtov TrpoxstTat, v.at o-uvsottiv avT&> t6 aTraO^ao/xa

avapjq

^ov xai

«et^evej,

7rpo'^aiv6aevov ovtoO, oTrep lcTiv
rjtin-j

ac coexsistit telernus splendor, qui snne inilio ex^isanie eum emicat, quiquc ten.'» ei scinper geniins,
est ea sapieniia
,

/i^ouaa coyta, 'E7W
5e
e

Trpoo-sp^atos

xa9*

•nii.ipoci

>^patv6pir/v ev TrpocwTrw

aurov t* TravTt xatpw.

quai dicit

,

E(jO

eram qua gaudebal

:

et delecuibar quotidie

anle faciem ejus

omni tempore

\Prov. vHi, 50).
Fil

paulo

po.st

sermonem de eodem
sit

sic prosequitar

;

KatOiVO'.; ir.ivn ;ht' 6V,-*a

(iuquit AlhaQaSlUS),iccp\aov ajxA XtYwv

A. iius

Cum
,

ergo iTeiernus

Pater, aiternus esl el Fi-

A.
eo-Tt,

"OvTO? ovv «t&)vtou Tov IlaTpo?

,

atwvto;
fo-Tt

Ttoc

inmen de luminc. Ubi

enim

cst genitor, est
,

yw? sa ^wtoj
st
*,

&>v

ovto?

y&p

^ovew?,

xai tsx-

et

proles. Si

autem proles non

cujus potcst essc

quomodo geniior? Alqni ambo sunt ,
esl
,

el et

vov
vsvf

U

u.ri

tsxvov soj, Trw? xai Ttvo? stvat SvvaTat 70'

a».* siViv apt^w, xai stViv asi.
raTLiv T.-^or^iiT^v. twj-n.

semper

sunt.

splendor.
inquit
,

Cum igiiiir Deus sil lux Clirislus est Cum aulem Spirilus sit Spiriius enim
,

EtT«

(Alhanasius

ait)

:

*wt6s wiv ouv

6'vTOf

Tou ©sou,

6 Xpio-TOf eo^Ttv «irau-

ent

Deus (Joan. iv

,

2t); congruenier rur:

^ao-pa- TTVSutxaTOf oe ovTOf* nvevpta, yap, ^«oiv, odsof'

sum
por

Christus vapor dicitur

Esi enim
).

j

inquit,

va-

«va^.o^wf

7ra)iiv

6 Xpio-TOf aT/xof ^e^STai" 'ATfAOf, 7«p,

virlulis

Dei

(

Sa/?., vii,

25

^rjffiv, so^Tt

T«f TOv 8soO Suvocfxewf
(inquit Alhanasius)
r.aXiv
^r,»'.

Rarsumque
5. Solus

diciL

K«l

i< Tou JtuTtpoi

auiem

Filius est
,

semper coexsistens
etiam esi,

Palri
sit

5. Movog" Se 6 Ttos" asi ot>v&>v
7r).»rpoupcvoj,

tw
&>v

IlaTpi, xai tou ovTOr

et plenus eo qui

,

ipse
,

cum

ex

x«i «uTOf ecTtv,

ex tou naTpo;. Ha-c

Palre

i

cx Athan.

ibid.

n. i7)

excitaia sunt serie conlinua a S. Aihanasio in Episiola de Sentenlia Dionijsii,

num.

15, p. 255, ed.

Be-

nediclin.

£x codem
6.

libro priroo (l).

Coelernm nbi res laclas et opidcia quaedam
di\i
,

D

^

dXjqv
&'>?

e^w ^cviQTa Tiva y/ioa? vosto^ai, twv
a/pstoTepwv
t6
e^

p,£v

coiiJ-id^randa

bujusmodi rerum vclut miniis
prot^ili

toiout&>v
/:>taTa

sTrtSpoy^

siTrov TrapaSei^-

idonearum

cuisini
id cst

cxempia, qnnndo dixi
i8).

:

errsi fA>7TS
f/r^Ts
-/.(/.l

<j>ut6v sy>3v

(adderem

t6 «ut6 etvat)

Nequc
quod
jnde

planla

quod agricola, neque sc;ipha id
(<?;r

tw ^swp^w,
txvouf/svot

tw

vauTryj^w t6

Txayo?. EiTa Tot;
*

iiaviiiiu

rabcr
el

Athan.
rei

^

ibid.

^

n.

Dc-

Trpoo-^ueo-Tspots'

svJtsTpr^a

xai r^sov

congruis
siiin

naiuric

acconimodalioribus
explicui quaj

^ts^i^iQov Trepi

twv a/nQsaTspwv,

7rotxt).a rpoc-sTrs^eup&Jv

magis
viuiora

inimomius,
,

ac

pluribus

Tsx/z^pta, a^rsp x«i

o-ot St' a)»).>3? sTrto-To).:^;

£7pai//a

*

tv

cranl

variis

excogiialis argumenlis,

quae

olf vjO^s^^a, xai 6 Trpoyepouo^tv ey/./rj^ua xaT'

eaov -^svSor

CO.\LMENTARIf.
(i)

Quor^um

tulerii, .\ih:in:isius iia

Dionysin.s se'|ueniia in medium aldeciaral : Accusatores suostqui

qua Palt^m
substaniiales

et

Filium imius siibstaniicC, seu con-

euvi menliebnnlur dixiase , FiUum unnm eornni esse quic ficta sunt^ et nequaquam esse Patri consubstaniieruni in libro primo conrgnil his verbis. tialeni Unde liqnet ea in su|icriore Dicmysii rom:ini epi» siolji coiifulala es.^e, qii* Alixundrino (ibjecla fiie,

credimus, fidelium animis ita semper fiiisse insilam, ui cnm hoc negare pntarelur Alexandrinus aniisies, siatim a caiholicis viris ud romanum poniificem fuerit deiaius, ncc iile disiulerit sese ab hujusiiiodi opinione .-ilienissimum deinonsirare.
iion

Nec

iiind luiuori

observatione dignum, qiiod

r:\m.

li

ciiiin

,

(jui

Dominnm fnctum
,

esse, sicul

untim
n.

eornni

quK

facta snni

exislimant^

in
,

ilia

^

2,

rcfi^Kuniur. Illud

quoque noiandum

eam

fidem

l:mium rem verbo &(jtoouo-tov signilic;iiani , sed et ipsunimet verbum aliquo niodo rejici hdeles ioi ame niccenum concilium annls indigne tulerinl. Coust.

,

lii
el tibi in alia epislola exposui;

AD DIONTSIUM ROMAJ^UM FRAGMENTA.
in

.

m
.Ivct«

quibus luei.dacii

A

3v,

r'.c

oj >.>vto? tov Xp^TTov

'omootsion

rf,

convKi
crimen
,

ei.am

illu.J

me

scilicei

qnod aclversum me profcruni non asscrere Christnm esse Dco
enim
ine
vei

0,,^.

d

yrXp y^^x t^ S..oy.« ToiiTo ^r,^.
,

^h t^^c^.i.^u
K).).a

M'

avsyv.jxivat ttov twv aytojv T/3a?)wv
OYiJ.y.zu.
t/fjv

ye toc eTrivet-^iavota? Taij-

consubslaiiti;tiem.

Tariielsi
iioc

nnsquam

iu

Ta

J^-^j',

a

o-6(7i&i7rT3xa<T«, t:^?

Scriplnris sacris
legisse dico,

vocabulum

iwveuisse vel
sul^iiide

rrig o>/.

aTraost. xat

yap avSpwrjiav
*

yovyjv T:upzBfu.n-j,

alia

iamen argumeiita qua;
ilii

ovjAov

fjig

ovcrav ov.oysviQ

fnccf.^
,

TravTWf TOUf yovstg uo-

adjuiixi,
uiliii

qua^quc

Ucueruiii

,

ab bac

ititeliigenlia

vov eTSoou^ stvat twv tsxvov
h /xrJTi yovst?
y.rjx

OTt

un ujzot
zlvui

ziz-j

Ta t£xv«,
Th.vy.,

discrepaiit.

Elenim prolem bumanam,
in

qua^

avay/.atw
o)g-

•Jvrup/ji-^j

iy,/iTe

ceiie cjusdem generis esi al(|ue genilor,

exemdis-

Triv ftsv errto-TO/y/V,

TrcoetTTOv. ^w.

rag

TreptcTao-et;'
pr,•

plum atiuli;di\ique revera parenles boc s-lnm
liiigiii

oOx z/^M

TcpOY.ouiav.i.

,

et 0' o\iv

auTa aof Ta tots

a

/iliis,

qnod

ipsi

iion sinl

niii

;

anl certe

aaTa,
0775 jO

ij.v./1q-j

5e /at TraT/jf av STrer/ijya ro avTiy/Dacpov
Troi/iaw. otoa

nccCiSario fuiurum esse, ul neqne parenies essent

av

e07roorj<7w,
TtpogQcli;

oe xat

[li-j.vriU.y.i
*

,

neque
babeo

filii.

Episiolam

aulem

,

ut

lira^dixi

,

pro-

7r)>eiov«

twv (xuyyevwv oaotwaaTK
fn:kpy.a.xog.,
f)

xat yao
ave)t6ov,

pier praesenlem reruni condiiionem,
:

penes

me non
,

xai ^UTOv

stTrov «iro

a.Tro

pt?-/3f

alio(|uin

ipsa tibi quie
tolius

lunc

scripsi verba,

sTe/oov eTvat

toO oSev gSAao-Trjce,
.

-/at TravTO)?

exetvw xa-

imo

ei

episiolaj

exemplnm mlNissem
fuerit.

mil-

g

eeo-Twev o^otu-Ag
pov (7xi5ixa
TroTa^aov.

/.at

TroTaaov aro Tr/iy^? ^ iovTa, exe-

lamque siquando mihi ejus copia
ludines adjecisse. Elenim plantam,
sive ex

Memini
semine

zaUvo^a
y.at

f^tsTetXrr^ivat, |xv^t£

yao

t/;v Tr/jyrW
-/at

porro plurinias ex rebus inler se cog

latis simili-

ii-hzz

t6v /TOTa^ov rrr.y^v ^eyeaSat,

a/xyo-

sive ex

Teoa vTra-sx^tv,

t«v fAev.TrrjyrW otovej 7raTg,o« elvat,

radice succresceniem,

aliam esse dixi ab

tov Ss TraTspa elvat Ix T«g" Tnjyrij u3&j/>, «).).aTaOTa /zev

€0 unde puliulavit, lamelsi
naiurae
:

ejusilem

omnino

sit

zatTaTotaOTawrif^iopavyey/oaapLeva.
't-.cj

a).);otV.veiTvy)i(i)T-

similiier el

lluvinm

e

fonie

mananiem
sed
esse,

-jTzoy.pi-Jovrv.t

.

-zolg

U

h<7l

pr,u</.rioig

ao-vveiTfitf,
|3«A).stv

aliam forinam ac

nomen

accipere,

neqne enim fon:)ppellari,

y.cf.Bv.mp

liBoi;
wff

,

u.v.y.podo^j

iT^iyjtpoi/fji
-/.at

ue

tem nuvium, aut
bsec

lluvium

fonlem

ayvoouvTs?
~o)iAaxti,

Twvayvoov!/iv&)v,

ttoo ou aovov a).).ora

duo esse; ac fontein qnidcm quasi paircm
vcro esse aquam e\ fonle.
quai scripta
fcunt,
:

«X).a

xat v;revavTia Ts-/ur/o/.a

yivsTat

twv

iluvium

Yenim
se

bjcc qui-

iTTt^r^Toy.aevwv Sn^.waa-a. (lla;c aildnciiniur a

S. Allia
xvin, p.

dem
cuUs

et simiiia,

non videre
emiiius
nie

naslo iu

Ep. de Senteniia

Diohijnil, iium.

quasi caeculienles dissimulanl
iiicomposilis,
:

duabus aulem vo,

255.)

qu^isi *la|>idibns

conanlur impeiere
et

non adverienles rebus
intcrpreiaiione

ignoraiis

qux

ul iuielliganiur
iion

i:idigent,C

plerumque
pla

raodo aliena,sed ei coniraiia exem»

lucem

afferre.

Ex eodem
7.

libro primo.

Superius

diclum est
,

Deum

esse fonlem
esl

bo-

7.

npo-Apmy.i aev olv, 6rt Ttnyh twv <xya6(wv
e^yrij

a.Trav-

norum
'xh

omnium
ut

Filius
:

vero dictus

flnvius

twv

6

6e6s

TroTaa^? oe

Ott'
'

(Inr

aTr')

avToO

Tr^o).6-

ipso

emanans

\erbum quippe

est mcntis

ema-

/joy.zvog, 6 itoj a-juyiypotnr&.t

fx-noppotu

yip voO

naiio, et,

humano

niore knjuar,

ex cordc per

yo?,

-/ai

ug

stt'

u-jbpoiTVMv etTretv, a;ro

y.upUug
ev

^tv. (tto-

eseflajlMlur.

Mensvero,

quje per linguam prosilit,

p.aTo?

e^oxgTS-jsTat,

hspog yevoaevof toO

y.upUa.

4^
Tibi
cpist.

COMMENTARIl.
menCa vptexempla,quibus
est,
])

in alia epiMa exposuL Atbanasius lum de Demiismc. synodi, n. 23, lum lib. de Synod.,n. M^superiora biijus leslinKmii verba summalim persiriiiiioic conlfulns, ab bis illnd relene inclpit Kat dt '^.A/r/c e/TtaTo).^,- ey,oa^}a ev oh -tj.vfiy., etc, ubi vociibnla o-ot iu>*i exlal. Veruin «unia nullo vetere codice scripto aul cdiio hic ahsit, jsc inseincnliie ex iis lius sit de inlcgriime :ilicnjns

b» Mgniiic^tur, asseven.bat.

yocabuO"npropierasseniiendum nt \idilnr, Tillemonlio, qni episiolam ad Amid, qtiod prJi^diclo

mMninm

ot

Enphranorcm

bic noiari

ceiiset.

Hiiic

,

ctiani colligcre csl Di.u.ysmm turbuieulo lempore. quo propri;» etiam scsipi;! pencs se iion bahercl, hoc opws cnncinuassc. Quainvis cnim Vjileri.ni per.se-

locis

diiudicare
(
v:

in

(juibns
cst

plenior

cl

quam
faia

ii^

in

qnihns
nibil

minos

inlcgr.i

inlcgruu' , :uil dor.ur-

cur ali:.m epistolam ad Dionysium Konianum aute .scripl:»m bic menior:»ri dnbuemns ; privsenim cum Basilius lianc secnuprofcrlur;
vocct. CofsiANT. discrepuni. Hoc senlire mc deinonsirant,
iV//i/7

cuiio, hoc imperalore anno 2(i0 ddelo ;ilquc caplo, cessarii, Alc\andrin;iin l;\inen urhein ;id anniiin 2o2, pac:ilnm non Inissc Dionysii ipsius lesMiv;c .»,cu pasCoustant. cb;jles episiohi; lesle.N snnt.

dam

Dionysius VociUis incomf)osilis. Quihus scilicci Pairis el Filii dislinelioncni osiensurus, plania^ et agricolie neciian sc;»ph;L' el labri non .saiis :iccnralis

csl

,

idem
iiii

de

Chrisio

qnod

consuhslaiilia-

lem eum piM-dicando

inlellignol.

Coustant

Epistoluni auiem. Hic :iliqna memor:iri videlur Diimysii episiola , ex qua ipsius accuhandi occasio accepia esl , 01 unde. ui inox querc'b;ilnr, advoisaiii ipsius ila iu mcdinm proiiileraiit , quod

Coustant. srmililudinibus usns Ineral. Hoc est, cogil:itio, qna; vocis vero. liJens bcneficio foras cmiliiiur. Ka ipsa similit-ido, uua nunc Diouvsins uniiaieni simul ei disiinclionem Paexi;lic:iutris ac Kilii iilnsirat, posiea Auguslino ad duni inc:uuali Verhi mvsierinm lamiliaris fnii. SiciU
;

m

;s

subsi:»nlia;

seu Uomousii vocabnluin

iti

Scrip-

r.hj nusquam

legisse se di-xer;it,

ui lacereni argu-

ergo, iuquil ierm. 119,'nov.edil., n. I.verbummetun nec recessit a corde meo; prolatum ext sensni tuo Ycrbuni prolntum est sensni noslro ^ nec illtid
,

sic

m
alia
esfc

DIONYSa ALEXANORINI EPISCOPI
a verl>o quod
in

m
vov^ ^poTft.^m.
r^v.

coni^ exisUc. Hoc enim
cslque

A

Aoyo-., o 5t« v).ocr<n3^

postquain lilam prseinisit, remancl.
antea erai
;

Uh ^^p
^
stVr.. ovrs;
-/y.e

i'u.u.,

quale

-^07:£>:a,^ xacJVTr. olor
xai

o aii^sTrr^

illa

vero prjcmissa avolai cl circuuKina-

Upz-^ct

7r«vTa;^oO.

-/.«;

oh<^,^
y.ci

h-zh iyMz^co;

que lertur;
metSi aliud
sii)i
;

Z

el sic

utrumque
et
el

in

uiroqne esl, taSunli
licel

eWj/j^ hzpo: ^v
ourr^

Bzripo-j'
y.ui o

h
Iv,

5vo.

ab allero,

Unum
Fiiius

d.lO

yao x«j

o U7.zr.o

Xior

2v

«r/yjC

sic

nauique P;Uer

unum

esse et in

I)i7><r«v

sTvat. ( Mlaia ha^c

a S. Ai/iamsio in £'»j«/.

se invicem esse dicli

suut.

de Senieutia Diomjsii, n. xxiii, p. 250.)

£x secuudo
8.

libro.

Siugnla iiomina a

me

prol.ia
{ex.

se invicem nec

8.

Toiv Ott' saoO
^...l

hy^^hr^, ovou«t^v

s^^^^tov

separari
n.

que.ml.

nec
,

«y^
eTT^o.

dividi

Athanas.

ibuL,

M

p^^ro. I^zl

cc^tcclpzro. zoii
,

^^io.' u.zip.
v.rA

).

Pnirem
,

d.x.

et p.ius q.iam Filii mer.tion.MU

x«i rrpiv ^77«^«;-« rov T^ov

EVr^uava

-ov-ov

^v

facerem
junx,
,

jam eum
,

r^^

in

P.ire signiilcavi.

Fili...n

ad-

nar.i T.». .V.;y«v
;.avr., ^v

v

e.'

xai a^'^oo^..^.,,vTov nar^oa

ac Pater
j:.m

eiiain^i e.,m
in

.lon prins

nomiuas

h

roi

t;^

*em,

omniuo

FiHo compreliensns fuer.t.
:

^

,rpo3a>,;rro. ^yeov

nvsvaa

Tr.oa^-

6rr.a

«a);

%.«

xai ^oe.v'

xaU.a

rivor

-^vc,

io^^ao^a
?

Spn-itum sanclum addidi

sed

simul

unde

Cl

pcr
.

d U
o-jrs
.0

cOx t^acr. or.

^-rire a-r;/.).oroto.ra.

quem
r.eque

n«rr.o VtoO
0^^^^^^^

processerit SublfiXui.

I!!i

aufm
a
Filio

iguorant

Trarr.o, Tr^oxaraoxrr/.i-.

yaos^r.rr^- ^-.va^.rx.io

Putrcm, qua

p«/^r

csi,

alienari

Ti6? arf/.^rrai
r/iv

roOjiarcor yjyao

posse:

nam

illud

nomen
:

causa

est

evidens

y^cia 0^.0?

xoivwvtav Iv

rUatr
,

/j^oc-w

«vrwv

i<rr^

colisereuliie

et cou|.mctio..is

niMjue Fiiinm a Paire
]Hiier

ro nvsO^aa, unzz roO TrsaTrovro,j(/.;j.z-JO'j

y.T.zz

rou 5?scovrof, ^j-

separaii;

imc namque vocabulum
et

comjM.miSoi-

^r-pzcfjy.L'

r&i? ovv

ro-jzcig yprjiu.z-jog rolg
K'f'^rA(jbv.i Travrs/Ws- «>-'

caiionem indical. Est

i.r mai.ilnis

iliorum

vjoy.ry.cL, ij.ij.zpi'7^v,i
).y5v.C')v

raOra x«t

rilus,qui ne(|ue a miiteme, neque a fcrenie divelli
poiest.

oXouai

:

QuoMiodo
a se

igiiur ego, qui laJilms ulor

nomini-

bus,

iila

invicem separaia et omnino divisa

exislitnem?
Paucis interjeclis addit
9. Ila
Kat ;a«'
\w
dXivoi

(inquit Athanasius;,
:nuzL?

iriYct -Atp.v*

q..idcm nnilniem indivisibiiem
,

Trinita-

0.

oCrw iih

clV
/.7.I

rs

rr,v

TPIAAA

r>3V

fiov«5«

lem dilaiamus

et

rur.sum Trinilaleni

quic minui

7r/arOvo7.cv a^taiOsrov,
-iV rriv
uo'j</.^0'.

rriv

TPIAM
p.

:r«>.iv

«usiwrov

nequltjin unitalem conirabimus.

Tvyy.t'>«/atovv.56a. (Adduc.iiilur hiCC

ab

Athanasio. ubi supra, n. xvii,

254.)

Ex
10. Si

eodein libro secuudo.

quis aulem c.ilumniaior
ei

,

eo

quod Deuni

10. 'Kav o? rt?
rrot/jrV/y

r^^iV^

cv/o^avrwv,
Bt,uio'jp/o'j

irr£t5>3 tojv a7ravr'.;v
oi^/;rat

omnium factorem

crealorem dixi, puiet

me

eiiai.i

rov ec6v

v.«t
,

gtTrov,
p.o'j

/x»

/.ui

Chrisli creaiorpm dixisse, adverlat

me

prius

Paircm
cniuilia??.

roO Xoicrrov

"j.iy&rj

a/ovcaroj
xai
'jVq;

izporipo-j

T\aria^
*

ipsum appellasse; quo
tilS

in

vocabulo

siniul
ibid.,

y/is-avro? aOrov. ev

w

-oojysyoa/rrat

uir»

est

et

FiliiiS

(ex

Athnnns.,
dixi

20).
:

yao roct-stv narioa
iarrj
^^;^

Trotr/rr/v

Irayrioxa- Kai oOtc Trar/io

Posl.)uam ei:im

Patrem
csi
,

faciorom,

subdidi
si

^ ^ovorr^g.zi

yi->pLoygo yz-jvr.Gc^i
rf/;

OATn?
':raT/,o,

di^oxjoiro'

Neque paicr COrum
prie. is

(juorum

cn

facior,

pro-

yao :r/arOr/:ra

roOlUTPOS

Tr.-.ocriyopta,

£>roi>
{zovo?
7rotr;r«f
»

pater

cssc iclelligaiur qui gcnuit (lalituliuj.is
,

6
iHf,?

srs^coya^oac^a,

oO'rc Trotr.rr;.;

n

diuem cnim vocahuli
expciKlcmus
facior
)
:

pnier,
p.-.ier,

i.i

scquenlibus
soiiis

j^ ^,£,^0-2;^:^^ ^oir.rr;? >syotTO. r«p' V/.).»3^t
^^r^i^^,^ i^i,,,

V^p

iicque facioi-

si

opifex

xa>oOvr«^
t

>.oyc»v o.^cd^^ot
1

-/.uit Troi/jryj,-,

dicatur.

Apud G.:ccos enim
raclor
{Piom.

qui

sapienics

A7:d<rroAo,- ct7rs,

v6,^oj.

xatriv

iy/.a.ooicovyap. «^oer^;
^cTrsv,

sunt

,

suorum libr(num
:

taciores vocaniur.' .Aposio,

^ ^^^yi^. ^oj^^^.^i x«6i(XT«vTat,

w?

d eso,- 'Eastva

lus qiioque ail

le(iis

11

,

15

;

Jac.

,

iv,

12). Pverum cliam- intiiusecariim, cujusmodi sunt

CO.M.MENTAKU.
recessii a
proce.ssil
el

Patre suo,
in

vocem

:

Verbam viewn erat apud me ei Verbmu Dei erat aptid Pairem.
^

quin

Hil.irius lib.

procrssii in

caruem.
^

Cocst.vMT.
clc.

tiingula
,

nomiuu

Prajmonct

hic

Alh;uia-

Dioiiysium adjt^cir»so qutxl scquilur, ad amosius vendaiu alicram i}Ui)iuii;d:im .'-uspi.ifHiem uui ^sioCnm Pairem dicil Dionyiins , lHium uou haut
.
:

obverseiur. Quocirca 31 , de Ode calholica ait : Coufuendo Pulrem, coufessa Filium esty quia et credidil et in Patrem credcuH in FiUum iiomen palris liabei iu se jiUi nomen; non enim nisi per filium pater esl : et siqni fwulio' filii dtmonslraCoL'ST. quia uisi ex paire nit (iliui,. tio p(i!ri.'i fst

alterum

simut menti vu de Trinit.
,
,

n-

:

,

nomiual ; et von mciuoral
a Puirc.
A'oiuen.

vice
:

lersa

cum

l'i!ium

dicil

,

Prdrem

scd dividil, remuvctac scparai filium (lorSTA.NT.
csl

Communicutioucm. Scil. lelationis, qua pater sine (^olsta.nt. filio mtcesie uec cogilari poiesl.
rit

Hoc

quod
,

siibiude
srii.

palres
ii;»

uno
al-

verba

dixcre

rt'/c!nr?/j/2

«piod

cum

Si quis ttutem, etc. Quo in loco Diowysias li.xequse. scquHnlur. A ha.iasuiS non i.idic;).. In liis cerie habciur expi.caiior qua'dani .•juperius Jictoruni
repeiilio.

tero cojinexum

cst,

uf unum

enuniiari

nequeat,

Coi-&taht

125
virtus
et viiium.
dlxil

AD DIONVSIUM ROMANUM FRAGMENTA.
faciores nuncupaniur,
:

126
(Adducta haec a

q'»emad,

A toC

770^*5^«« xot^rtv, ^rou.<T£ 5e «vc^uiav.

modum
fecil

Ocjjs

Expeciavi ul faceret judicium
(

5. Aihunasio, ubi supra, n. xx, p. 257,)

oulem iniquitatem

Isa»

,

5, 7).

Addii Atiiauabias, 0. 2!, Dioiiysiuiu, QuoU

Deum

Cliristi

factorem dixisset, reprehendenlibus, iliversa responsa dedisse,

quibusse purgarel, dicens.

H. Neque

sic

reprehendenduni esse liocdlclun»;
noujine

II. mtjS* ourwf

eTrt/yjift^aov elvat

tov ^oyov

dpny.hui
yev/iTr^v

se enini factoris

usum

essc dicit propier
quai

yop

TZQinrrfj

ftm

Si«

Th
v.ai

c-«/3x.a,

h

«vs/a^e.
).oyo'j

caruem quam verbum
facta est. Qtiod
si

assnmpsorai,

uliqae

ovaav
voyirrot

aOr/jv,

Aoyo^. Ei Si

•/aiTre/it

roO

rtf Ctto«/^t-

quis iliud de Verbo diclum fuisse

tovto /s)i;<0«t,
a"/.ov<7at.

ovtw^

ETrosTrsv

aOrovff

suspiceiur,

ei

id

qm»que rcmola conieniione au-

Aovsixwj
-/ai

w?

ya/s oO

Troiyiaa

9>/iovw tov

Aoyov,
-/at

diendum

erat.

SicUt
ita

enim Ytirbum
nec

rem factam
,

ou

7rot>3T/jv, «;).«

7raTs/ia tov
7:oir,rr:>

eeov «jtoO ).gyw

esse non seiitio;

Deum

faciorem

sed pa-

-/«v il iKL^rjoi/.f,g

ehoi

rov 0£ov oty.yov/xevof

trem ejus dico.
rens, obiier

Sed

et si

quando de

Filio disso-

Treot

toG Tiov

,«).).« -/«c

ovtw?

«7ro).ov/io-K<7e««

ouv«t6v.

Deum

factore.m dixero,

ne<|ue defen-

7rotr,T«,'

yup

Toiv

ioiwv/oywv

'e).)./;vo)v

uev

ol rjry^oi ov.ai,

sionc careat haec loculio.

Nam

sapienies apud Gya),

B

-/«ltoc

7raTe;.«? £«vtous- ovTasy.v.l

twv t3twv

/.oywv.

r,

os

COS librorum SUOrum faciores Se nunCJJpanl

tametsi

^cta rpv/fo

zoyj

«tto

y.uooic/.;
/.«t

yxjriuurorj

7:o:r,TKf

iidem

hbrorum suorum paires
vocai,

suni.

Divina au,

v;a«? rWyocsusi,
cOv/}?
).£'yo'jo-«.

ttoiwj voaou

xotaswj xai oi/^^^

tem Scriptnra moiuism qui ex corde prodcunt
faciores

nos

cum nos

faciorcs legis ci judicii

el jusiiii* dicit.

Ex eodem
42. In prlnciplo erat

libro secundo.
4*2.

Verbim

(6)

:

sed non erat

'Ev ao;^fi ^v 6

A070?

.odX oux «v /670?

tov a6•

Verbum

qu(»d Yerbant produxerit (ex Athan.y ibid.f
:

70V Traoewevoj
yeyevyjTai

'"Hv, 7«/), 6

Aoyo? Troo^ tov esov

aoyta

n, 25) \erbum enim Dominus sapiemia est
qiii

erat
:

apnd Deum {Joan.
Etjo
,

,

1).

Rvpto?* oOx ^v ovv oro^ia 6 Tviv cofia.v avet?'
Trpoci/^y.ips-j. «)«i39sia ec-Ttv 6
-J

non erat
;

igitur sapicoliu

'Eyw, ya/j, r;u«v. mcij,
X/JiaTos•

sapienliam

produxit

euim eram, inquil,

Evloyoro;

ijua delectabaivr

{Prov. viii,

50). Veritas esi Cliri-

(Profcrt baec

&so; rng U, fnch^ Aihanams, ubi supra n. S,
,

a/r,6et«s-.

xxi

,

p.

5lus

:

fieneuicms auiemj ait Deus verilatis.

200.)

Ex
13.

tertio libro.

*
^6j>5?
*

Vila

ex

vita

geniia
et

cst

,

quemadmodtjm
inextinclo
Ofid.

eQ
,

^5. Zwtj Ix
7:«y^s' fp/iguffg

eyewriOn

*

xai

ui<r7tep 'nox&.y.o; u.iro
)>«/itTr/>6v

fonte /lumen emanavit,

ex

lumine
j

xai aTto «.(j^eaTov
a S.

^wj

«vrijpQ^.

splendidum lumen acccusuuj esl {ex Athan,
n,

(Adducuoiur hicc

Athanam

E\i, de Senienlia

48).

Dioniibii, n. xyjh. p. 2o6.)

Ex iif^ro
IJ. Slcut meiis noslra eructai a
(.4//<anflS.
l'//
,

quarto.

seipsa
:

verbum
Eructa-

44. 'Q; 7«/^ 6 «uiTepoj-

voyj- g/^svysTat /zev a^' eV.vroO

i6/d.,

cof

»»(?«»/

«.23), ui aii, Propiieta l'6Ti;«m bomwi {Pud XLIV
oblinens locum

Tov)6yov, w?
/ao-j

etTriv

6

7^.009157«;.

EHryoeO^aTo

/7

-/apSta

,

2)

,

est-

/6yov «y«06v x«t IVr?

//iv iii«r6/;oj

eTs^oj Boczipo-jf

que uirumque aherum ab alicro,
altero disciinctum
,

proprium

et

ab

to^rj x.«i

tov /oirrov

-/s;;(^wp£.aoiivov et)./3;)^wj

rorov, 6

//ev

cum

ilhul

qui-

sv r/i xaooia, 6 §i i-i

xrtg

yAwTTvj?
y.riv

*/«i

toO
,

o-t6//-«toj

dem

in

corde,

islud

vero
:

in

lingna ei

ore

com-

oixwv ts
6«7ra^

-/«i ztvov/Aevo,-* 0-)

Stso-TWKc-tv
ia-xfj

oOSi

-/.«-

morrtlun. el uiovealur

neque lamon
;

inler se di-

«),/,rrA&)v i-zkpo-jrv.i.

o-jos

oOts

6

voOj' «).o-

siani,

aul se uivicom pnvaniur
,

iieque nien.s
:

verbo esi

ne(jue

verbum
bet
est

facit et

verbum sine meule sed ac verbum exhiin ipso auparet
,

sme mons

yog

ovts «vov;
o«vsi,-,

/oyo?* «/a oye

vov,-. Trotst

tov /oyov ev

«vtw
vo;-.

zaio/oyojSstxvuo-tTov vovv,ev«vTwyev6uooiov Xoyos- iyy.siy.vjos' 6 5e ).6/>te9i5;5-«T«t

y.c/.i

6 fxsv voO? so-Ttv

mentem
quasi

prosilieus.

mens quideui verbum immanens, verbum vcro mens Mens in verbum transit verbum auin

qua factum

est.

Et

yor

voOs- 7r/oo7r/;Swv

/«i

uev

6 vovs- eij

toi^

X6yov, 6 Bi

/6yo? tov voOv cjV tov^ «-/oo2t«c
5/.«

iyy.-jyltl,

:

xai ovtw? 6 voC?
/^ccl;

tov )6yov

Tats-

twv

«-/.0^6-/^^^

i^vt/sv

tem mentem
tlt
:

in circumsiantos

audiiores irausmiliu

svt^.ovstat,
-rraTyi^o

c\jvsicuJyj

tw

).6yw^-/«i ec-Ttv 6
e<i>

sicquc

mens per verbum
verbi

nudiiorum aniverbo.
seipsa

olov
'

6 voiicrTou )6yov, &)v

£«vtoO

6 oi

-/«6«

mis insidet, simoi ingressa

cum
in

Ac mens
exisiens;

Tap vio?

6

/oyo?

tov vov,?r/&6

ex.eivov

ij-iv

«ovvaTov,

quidem

est quasi paier

«/a' o-^ji s^^^.Siv TroSev.

avv

e-/.siv'.>

ysv6y.svc;c, p.^c-ro-ra^^

COMMENTAail.
Ea mcnie a Sirurnatnns dicti sunt Librianlmcti liberi 'I/v;;^i^jl'yyovot o.- ).oyoj. Suiiiauo vero, Dionysius idrpsaiu planins ex|)lical. n. 1 i poslquam verba in princhnG cic, Aihanasius
(i)

Librorum suorum
.^lexAadr.

patres suni.

scqueniia
pro^lignri
_

retulit

,
,

iis

Sabellium

simnl

el

Aiium
ex{»!a*
lii(.ail.

Cleinenie
,

miiio

olj^crvat
,

ipse.nie i.sdem sul)jicii
jireliinn

!5alioncm

qu;im consiiluiijse opene

Cousta.nXc

:

:

4W
verbum autem
nei|ue
i|>s<i

DION^SII ALEXANDRIiNl EPISCOPI
velut
filius

FRAOMENTA.
.oiytffTo,-

m
yjA zaOo/oy
i//!A>3vsa

menils

,

ne anle ipsam
scd

A oe

«.tz

«jtoO. oyTtJf e nar/j^4 o

exira jpsam fncium esse poiest,
a

cum
wii-

^oO? -c^tov tov Tiov Aoyov

zat «//s/ov eVur^^^
supr.'»,

exisiii,

qua germen

et oriijinem

sumpsii.

zyu. (Adilucuniur
n. 25, p. *2c»9.)

li;pc

a

S, AlhanaiiOy ubi

eodem quoqne modo Pater maxiuius
ver>aiis anie

ei meiis

oniuia
ipsius

Fiiium liabet Verhuni ac seriuierpretem
et

mouem

sui

angelum.
Circa niedium operis
".

15. Si eo q.iod ires sint iYvposlases,divisas dicant,
Ires sunt, eiiamsi

15. Ei

tw

r^oer?

elvKt

t«?
,

v7ro<rT«(7!t;, ,a£us/>t<rf;.ev«r
a>3

nolinl;
(

aut divinam

Triniiatem
de Spir.

elvKt )iyov<Tt. Toei?

eiVt

xav

ee/uyiv,

/j

tijv

6£ikv

prorsus e medio tollant.
sancio
,

Kx

BasiliOy

lib,

tpiAaA

rravTeXr;!? avsASTwffo-^.

c.

29).

Ac
Kai 7:aiv (iuquit5. Basiiius

rursuni

M.)

Exiant haic apud

.S.

Basilium

Magnum
,

de Spiiilu

•" iSanc/a, cap. penuli. p. 61,

eetoT{<Twya|5,5taTouTo,tAeT«T>jvMov«o«, /KuHTPiAS.

Proplor hoc enim
nissima Triuiias.

,

post

unitatem

esi ei

divi-

Clausula loiius operis.

16. His

omnibus congruenterel nos, eliam forma
a senioribus qui

IC. Tovrot; Tractv «zoAOvew;

xoct •hp.sl;, -xat

oii

7r«/5i

regulaque
concnrdi
nuiic

anie nos vixeruni accepla,
et gratiariim

rwv

Tzpo rytxwv Trpeor^vTe/iwv tvttov xat

zavovcc Ttuczu.rr
3>i

cum
:

iliis

voce

actionem ei

«j-oTe?,

oaoywvw? Te

ctuTot? 7rjooo-ev;^apt(TToGvTgff, zai

eliam epb.lolam qijam scribinuis vobis ab-

xai vuv vatv e^tcrTsOIovTe?, xaTaTraOa-ouev
iiaTot
.

tw
.

5e 6-f^

soiveuius

Deo aulem

Pairi

ei Filio

Domino
ei

nr^siro

-xai

Ttw tw Kyoiw
-/«e

ri!j.6i'j

'irjaov

XptcTw

cvv tw

Jesu Christo

cum

sancto Spiritu gloria

impe-

«ytw nvejy.«Tt, So|k

zo«toc

st?

toO? otwva; twv
\\\

rium

in sseculu sicculorum.

Amen.

«twvwv. 'Aariv. ^Adduxii
Spiriiu SunvtOy cap.

liicc <S.

BasHius M,

Lib. de

penuU.

p. 60, ed. Beuedirlin.)

De

opere ipso hsec

retulit S. Allianasius.

17. Queritur deinde (Dionysius), quod arcusaiores

C
y-ri

^7. AiTtaT«t(Dionysius)Touf xaTsiTrovTaf
oW.).w/3oyr yiyovT^j,
y.v.l

«StvToO,

m;

senientias suas non inlegras referant, sed IruncUas,
et

«).).« rr«j0ty.o7rTovT«f

«vtoO t«j
>«aoOv-

quod non bona conscientia, sed mafa pro
;

libidine

)e?£t?,

wr

uri y.xkn ffJvstSTio-st, «A)v«rovri/)«.
«7r€txt/.?st

loquantur

quos similesail beali apos^oli rpistolarum
Certe
siiigulis

t«;
toO

&>?

OAovTt. tovtoj^ ts TouTot?
'attoo-toaov

toi? Ta;

calumnialoribus.

accusaloriim verbis

(/.«/.«jsiov
y.ccl

o ta5«)^ov o-tv 'ETrtcTo^a?

occurrens
adhibet;

,

omuihus eorimi argumenlis sululionem
prioribus
illis

Kui^si

Trpo? sxko-tov
,

twv

0:ro

twv

y.<x.rrr^fifi'»}'j

dcr,62-

cumque Snbellium
piaiu declarat.

scriplis

/zevwv «7r«vTwv

7r«vT« tk

7r«/>'

«vtwv

TTiooye/ioixiva
(

planissiiue co!»fuiarii,

his poslerioribus rulcni

suam

p7.7:zvw x«i

S«5e).)viov

aiv ev
To-jTot;

5y.eivot5

scil. iu

prius

omnino

scriplis) «vaT/5e'::st, ev

5s

$6i/.vvGrtv

oXox/Tjpov

savToO

Tyjv

eOo-sS^

TricTiv.

(De Sententia

Diontjsii

,

num.

XIV, p. 2a5.)

C0.MMENTARI1.
'

Basiliiis

tria

frogmenia

sul)sequf-niia

ii«his

D

tiam seu essentiam
lione
tres

ei
iiibil

usi.%m
in

intelligit,

eaque

rn-

asservavii , ac poslieinum qnideiu primo l<»co pr»)prxMii(iu(>i ips:\ a se ex!iilnM'i vtMlx. qr.ibiis ferens
.

liypo$tast>s

Deo admiilcre

refngit.

Dionymis AlexaniMnus
seu

in

secumia

ad coqnomineni

episiola sernioneniy Tzzoi nsy/ov y.c/.l «Tro/oyias-, finiii , opus de (juo a<;ioiiis iibs«>ivil ci cl usil. Tmiu

ponimiis, huic subjicicns, iiliid ; irfem <>/ circa mec/jHm scn;;/i loquitur adversHs Sabellianos. Un-le pal.ua cst opus iliinl t{U(>d Alhanasliis iii quaiuor lihros divismn nolal , a Basil.o iii qualuor cpisiobis iniiiiuie fuisse disiinclum ; alioquin is docior lolius Ojierisdausubsui ex quarin, iioii ex secunda epi&tola laiKlassel. I;ise eiiain siibicctuiii Diouysii t- SMmoiiiuin circa mediani hcripii babori iudicius, loiiiin illui opos
cital in

quoii

nos primum

huiic inodiiin

,

aliud InjpostasiSt nisi quod sounl. Quocirca el M'€s //1/positises calh(»lice jjruvlicat. Idco eniui Dionysio abi-iiiue i|ui Sabcliiiiiu iiuiMigiiabani , ikui sufticerc videl»atur irium pcrsonorum praidicaiio , quia ei Sibellius ires in Oco person.is , qoales unus et ideui homo iu ihenlro r«'preseulare poiesi, ullro conliieb;»tur. Qi!:sm(|uam Basilius Cajsarieusis ep. 41, ad Maxiniunt pliUoioplinm , Di >iiysium aliquando in

Alexnndriuo vero

Lntini» p«TS0H«.' noiiieu

,

Deo

noii S(»lum e'Tt|0()Tr<T« «7roo-T«<7ew»,
iu a|»ologia :«d

sed et

ouffi«?

(iiv.fopu-j Cttnslilui-SL*,

iieui oy.ovo-tov priuio respulsse,

ac poxhnodiuu

loguoiuiuem

inissa

adsil

mi>i se scribii. (3"^ A'^'"'» ^s/, iiKiuii, ut varius

veliil

uiiaiuvo episiolain , nou diversas ceusere se conliroiai. Pmris iuiercsi oliservare dihcriuieu, qno Diouysii duo idem (irrosrTacsw?
uiiUiu

scripiuiu

,

di'preiienmsetinconstnnsinconiiicr\ption\bussun.Sidr\x\\\ aiiicr eum , si .Aihanasii epi-tolamde seuicniia Dionvsii lunc legisseltlocuiurum fuisse Baronius puiat.

vocabulum usurpant.iNamKomanushacvoccsubslan-

Coustant.

m
Ab
Eusebiti
lola Dioiiysii

CONCILIUM

ROMANUM
IV.

IN

CAUSA DIONVSU ALEXANDRINI HABITUM.
A. post
auiiiiin

150

EPISTOLA
lib. vii

C?esariensium captiviiaiein coniigissc conjeciura est

200,

(iuo

Yaleriauus a Persis deleius
eniiii

Uisi,

,

cap. 9 ineinoraliir Epis-

capiusque
nibus
runi.
circa

e.sl.

Exinde

barb:iroru{n

inciirsio-

Alexaudiiui ad Dionysiiini Rodiaiiiiin de
ista (|iiidquiiiii :tliuiidc iio-

viciii*

Roinauoruin provincia paiere cujpeScyilias, boc esi Coiilios,

Lnciaiio
viiiius.

:

nec de episiola

Noiniitalim vero

Porro Luciaiius
erai
lib.
iii
,

iile,

de quo, scu cujus gralia
succtssor
:

aunum 264,
inde«|ue
iib.

in

Cappadociie civiiaies excurcaplivos
,

scripia

crediiur
I

Cypriani
liis

,

ciijus
p.Iiaie

risse,

plun.'S

.st^cum

abduxisse

Optnlus
loco suo«

niemiiiit
pacilici
,

verbis

i

Erat

Pliilosioigius

n

,

cap. 5
YI.

tradit.

({tio

episco(>i

retro

lejiij)oris
i

obluleruiil,
qiie scri|>laiii

Cypriamis

Luci.mus

et cjeieri.

Ideo-

Apud Eusebiuin

iib. vii,
<

cap. 50, concilii Anlio-

nou

iiiimeriio evisiimal vir eriiuiUH, ul
iiiibata

cheni b'gitur ejiistola

Dionysio (ronuuio)

Maximo

inter Siephiini

Cyprinnique successores pux
aiiiea

(qui D.oiiysio Alexandrino successcrai) et oinnibus

scrvarelur.
cilavit

Queuiadinodum euiiu
,

siinul sns-

ubicumque
presbyieris
tbolica^
>

iii

oibe
diacoiiis
,

icrrarum
,

coUegis ejiiscopis,
ca-

Deus et Yiciorem

ul

circa

diem Pascb;e
,

,

m

universre Ecclesi;e

aposioiicaiii
paceiii inier
el

lueretup trudilionein, ei lieMa^um
dissidentes ecclesias coinponerei
;

ut
iia

ii>scri|)la

qua Paiilus Samosatcnsis ab
in ejus

episco|)aiu depiilsus, el

locuni Doinnussuftoia describilur

non sine Dei
sed ul
,

nulu eodein leuipore
ei

Siepbanus

g

fectus renuntiaiur.

Pene quidem

ab

roman£ Eccle&i*
iu^rum
;

Dionysius alexaudrinaj pra2divinie circa

Eusebio; sed
beai speciaie
,

cum

prcCler inscripiiunem nibil
,

ba-

ille

bapiismum

iradi-

quod aul ad Dionysium

aut »d ejus

lionis viudex
set.

hic pacis ecclesiasiic.fi sequesier esep>si(»la

sedem

atiiiieat,

eam
c.

indicare saiis habemus.
,

ConEu-

Qu;e aulem de hac
iiiiiia

conjiciuiiiur,

ul

cilium aiitem Antiocbenum

unde
qui

scripia esl,
dicit
i

ad

poniiricatHS Dionysii

Romani

releratur,

sebius,Iib.

ii,

i9, celebratum
>
:

lempo-

posiulant.

ribus Aureliani Imperaloris

quidem auno 270,
II

V.
Dionysii

circa

niensem aprileui Claudio
Dionysii

successit.

Unde
eo

Romani

episcopi ad Cfosarienseni in Cap,

non longe anie
etiam
liochiam

iiostri

obilum,

jiut

padocia Ecciesiain desideraiur epistola
iius

quam

Basi-

nnjrtuo, sed

cum

mortis ejus nuiilium An-

ojusdem

civiialis

episcopus Ciesareifi as^ervalam

noiidum pervenisset, couscripla crediiur.

aiquo ipsa inajoriim memoria celebrem esse (eslalur {Bdsil
nysiiis
,

YIL
Dionysio papiu isidorus Mercator duas supposuil

ep,

220,

el

Damas.^

ep.

2,

». 5). Dio-

cum hac

episioia,

qua Civsarienses conso-

labaiiir aiflicios, It^gatos iniitebat qui fratres

eorum

Urbanum prajfecium alteram ad Severuni episcopum suo loco cum reliquis ejusepislolas,

uiiam ad

,

,

a captiviiaie

redempios

liberarenl.

Hanc auiem Q dem

opiiicis .edeudas.

CONCILIUM ROMANUM
IN

CAUSA DIONYSII ALEXANDRIM, DE SABELLIANISMO ACCUSATI.
ilABlTUM ANNOCCLXIII,

TEMPORE DIONYSU VWJE

{{).

Concilmm ^omanum. Hoc concilium auclore Dionysio papa celebraium esl Uomae, anno Domini 263 hanc ob causam
:

1)

num

ad conciiiuin

cilat

etquid de naiura ac
subslaiitia

iiieifabil
,

gloriosissim e

Triuiiatis

sentiat

unam

cum

Sabelliaua, hseresis, auctore
,

eaindcinve, an vcro diversaui in iribus personis subsistenieus diviiiam nalurain e^^se credai, scripto pro-^
fileri

Sabellio oborla ac prnpagata

gloriosissimae et ado-

randai Trinilaii personarnm disiinciiunem auferref,

mandat:
,

Episcopus Alexandriuus caluniniose
decreio parei, cpisiolam meniis
piirgairicem, quae

Dionysius Alexandrinus sui

oflicii

esse ratus
in

homiuem

accu atus
suae

piuiiilici^

Libycum
iies

sibi

subdilum refellere,
scripslt
,

eum

luoubraiio-

indicem, et criminis objecti

quasdam

quibus sinislro judicio Peula^
,

exlai apuii

Bamniuni hoc anno, num. 54, cuinquaiuor
Qinbus habitis, cum Penpiievio

poliijiuorum,

non p(»rsonarum lanlum

sed

eiiam

api.Iogelicis libris pro sui derensione conscriplis pro-

jialur» diviuaR disiinctioueni ac diversiiaiem luereiur.

pediem

aflfcrendis, milllt.

Penlapoliiani igiuir
nuni, quasi

eumdem Dionysium
accusaijl.

Alexandrisenliret,

tapoiiianorum accusaniium, el Dionysii sese pnrganlis

de

fide el Trinilale liun recie

causa diu

mubnmque
,

discussa fuisset,

apud Dionyslum ponlilrcem

P()ntilex

boc

maiuro C(msilio

Diouysius Aiexandriuus episcojius,
qui
huic concilio
iulerfue-

episcopoium conveniu indiclo, Dionysium Alexandri(!)

oninium episcoporum,

bubius esl annus.

runi. senientia ac judicio ab accusatorum calunmia

151

CONCIUUM ROMANUM
commeniaiio queni
Arianos
cojiscrit>5ii
tie
,

IN

CAOSA DIONYSH ALEXANDRINI.

152

tesle Aihanasic, iu illo

sen-

A

luius esi (Vide

Baron., aiu^o 265, nun). oO, usqne

lcniiu Dionysii adversu»

abso-

ad 50).

ALEXANDRIN.E SYKODI DIONYSII
EX LIBELLO SYNODICO.
Synodus divina el sancla pariicularis , Alexaudrise coliecla a onfessore Oionygio, ejusdem areliiepi'
gcopo: qij* Sabellium
SyiTodus divina
Aiexandriae ab
posl
el
diviiiiiaiis

QpQKohtlcv
'/,pY.-rA'fig,

vrro

toO

6!u,oioyj)Tov

Aiovvc-icu. tqO TavTnff

inimicuni abUicaTil.
,

unoTinpv^cLcsf. tov Za.CtX/.io^j t6v avTiQsov.
^sia.

sancia

provijjcialis
.

collecta
et

SOvoScs*

xcrt

Updc To^tzn

,

cvv«0po'c6€i6"a

£v

eodcm

Di<.nys!0

(jnrc

damnavit,

AA£;avoi:gi«,
/.X7V.7'X
y.cr.L

x/tzo

toO -poztpnyivoM Aiovyatou, y.axcurtw.cT« SscvfTOV
' ,

moriem

abdicnvii N.^poiiannm episcopnn» ^Egy:

«-roxTspv^aGrii

N*7:oTt«vov

pii et
ro.ri

Cerinibum

lamquam

asseveranies, eoqne er,

cTriTy.oTTOv

Aiyvrr-ov,

ra

KTJptv^ov

«of

OiaSgSatovfXivovf

plurimos alios involvenle-;
,

in lerrena' Hiernsa-

R

ra

rrAjisMJa, s'4a7raTwvTa;,
T/iV

gv

t^ C7rtv*tw 'uoovffaLj/u.
xcri

iem Chrlsii esse reg»ium
docenies
i;Uiones
:

ct miilenariiim sacrificia et

amiorjjm

roO Xctc-roO slvat
^oyiic^riilo-j^ui

^«at/siav,

t«v

;<t^t€T>}ft5tt
ft»jAo<7«p(ft-

cipnftterea

boum

ovium mac-

Trpor tovtoi;

^ovSvo-wc; xai

lamquam

iegitimas exigentes.

yias vo/AoOsToOvTa;-.

EriSTOLAi(lj DlONYSll PAPJi: AD URBaNUM PR^FECTUM.
Honatur
edim dilig^,re
el

scrutari,

ut ralionabiliter ti
illi

pislificabit cor,
vienti

jucunditaiem atque gandium dabit. Ti
erit
et

snpienter aisponai
siiiK,

et

judicei ea qua^

commisia

Deuin bene
benedicetur.
el

in diebus

cousummalionis ^
es/,

iUius

Pleniiudu

sapientiai
illius.

timere

DcurHy

plenitndo a [rnctibus

Corona

sapienlioo
:

Dionysius episcopus Vrbano prcefecto saiutem.
tirnor

Domini^ replens pacem

el sc.lmis

(rucLum

el ri-

Summum bonum
Ira
,

osl

amare amantes se;
est,

ct

econ-

dit el

dinumeravit eam, Vtraque autem sunt dona Dei,
Sapientia compartietur pruaen'"
se exaltul.

pejus

malum non

qnam

ut cives civibr»s inture cbarilali,

scienlia et intelUclut,
lice
«^,

vid<!anl. Graii.is

siquidem ngimus

quod

et

(jloriam tenentium

Radix sapien'
longcevi,

lideles saiicli Petri

bene suscipls
diligi
,

ei adjuvas
el lui

Unde

iice esl^

limere

Deum

:

rami enim
et^

iiliut

Ih

scias te a

nobis no-irisque

tuorun^que

^

ihesauris sapientiw, inleHectus

scienii(e religiosilas;

non modicam curam b abere. Quapropter luam borta* mur dileclionem, uil)orium quod coepisti(2), semper
implere non diff«Tas, quia non landaiur iuilium sed
finis.

execraiio auiciu peccaioribus
repellu peccatuni
juslificari.
illitts est.

,

sapientia.

Timor Domini
esi,

:

nam

qui sine timore

non

poteril

Iracundia enim animositalis ilUuSy subversio

Sapieniiam etiam

le

bortamur

rliligere et

scru-

Vsque

in

tempus

sustinebit patiens, ei postea

lari ut raiionabililop et

sapicnier disponas el judices
dicente

reddiiio jucunditatis.

Bonus sensus usque ad tempus
et

ca quaj

tiiii

ci»mu)issa suiit

Domino per
ii).

abscondei verba

illius.,

labia viullorum enarrabunt

propheiam

:

Erudimiuit qui judicutis tcrram{Psal.
ei

sensum
ptino;
:

iitnis.

iw

lliesauris sapieiiiKB^ significatio disci-

Time
El

ergo

Deum,

mimdaia

ejus serva {Eccles,, xn).

execralio autem

peccaton, cultura

Dei,
et

Fill,

dilige

eum

totis visceribus, et xii).

proximum tuum

sicut

concupiscens sapientiam, conserva justitiam^
prcebebiL illam libi, sapienlia

Deus
limor

teipsum {Marc,

Deus aUissimns
Ei

creavit sapieu"
^

enim

et disciplina,

ticm in Spirilu sanclo [Eccies.,
meravil,
Cfiera
et
,

])^ el vidit

et

uinu'

Doinini
tudo,
et

: el

quod beneplaciium
fhesmros

esl illi, fides el

mansuc'

mensus
el

est.

ejfudit iliam
^

saper omniu

iniplebil

ejns.

Contumax

notCsis, et
rfu-

sua

super

omnem CGrnem,
ce

datum

siiton

imredibiiis limori

Domini ,

el

ne accesseris

ad eum

prccbuit
rialio,
et

illam

diiujeniibus

timor

Domini glo

pUci corde.

Ne

fueris lujpocriia in conspeclu Itominumt
illis,

la]tilia, ei

corona exuilaiionis.^Tinior
dubit listitiam
el

Doin

^

^^ "o;t te

scandalizeris laLiis luis. Attende in
et

nc for-

viiui

deldctubil

cor, et

g.aHdiuri

cadas,

p<fnns

scandalum
,

aniinee tuce, ct

adducas
tua.

iongitudine diernm, timenti
el in die

Dcum

bene

erit in e.viyeniSf

inlionorali<jneni tdn

el reveleX

Deus absconsa

Pro

dejunctionii sua: benedicetur. Dilcciio Dei hositpientia.

lide, Traler, et jusiiiia, ac pit* salule aniniie luae cer-

nornbiUs
diiiguni

Quibus auttnn upparueril
el

in

visn

la

semper,

el pro adjulorio fratrum» viriliier age, ut

eum

» in

vtsione,

in

agniliona

magnf.liuiu

a Diunino

recipias

remnnerarionem. Scripuun est
malo {Ecctes.t
confusio addudicere verum. Esi

SHoium.

I niiium sapientiiC

timor Daiuiui. Et ciunfidiest, et

enim
iv).

Fili^ conserva tempus, ei deviia a

libm in vulva concrealus
gradilur,
et

cum
«=

electis

feminis

Pro astima tua non confundaris

cum

juslis fidelibus

agr.oscilur.

Timor

enim confusio euiducens peccatum,
cens gloriam ei yraiium.
(2)

el est

Domini
(I)

scientii.v religiosiias.

Heligiositas

cuitodiel. el

Ne

ac(Hpia% [acieni Qdvcriu^

Haic ei sequens pariter vo6iveT«f

Idem

esi episiolce textus cuno 2. Felicis iv, si-

miliier aduiterala.

LECTIONES VARLUNTES.
» Carmen secundum datuni suuin et prael)ct, Labb h eani, Labt?. * Jusiiset tide.libus, fabb. d Consolaiioms,
^

iMo.
com-

ScieniiaiQ el iuielleeluai prudentiae sapienlia parlieiur, laUb

135

CONCILIUM ROMANIJM LN CAUSA DIO.NYSII ALtXANDRlW.
/'''. ."^''''"'

434

'''''"' '''"' ^r,enclncium.
luo, uec reiineas

^'!!'!L'!';!' Non revereuhs

A

proximum tuumin casu

.^c«. /.. ;. Uo>no ,.uu, everl.ns douw.ticos iuus ei

opjn.

mpufi

subjeclos ulfi,
ei

r^on

sil

verbum

in

teiujwre salulis.

Non
et

ponecui vimnts lun ud

absconUus snpienliam
sa-

occipiendum,

ad dandum

luam

in decore ejus.

in lingua enim ayuoscitur
,

collecldU llis fulius Scriplu-

ranim

aiicloriiaiihus, senipei' ila recius;,

pientia, et sensus, et sci-enlia
riiaiis », el

ela

via vcri-

doctrina in verbis ve-

laiis 110 averiaris, ul graiia^u Dei

firnienium in operibus jxstiiiie,

seujpnr acqujras, et
:

Non

con-

bonorum

li

uiiiiium auiiciiia st>rnper fruaris

iradicas vcviluii ullo

tauioque

mndo,

el

de mendncio iuerudiliouis
confilerJ peccaia lua,

lua f cilius ab

nmore

liujiis sa;cu!i

tum confundere.
ei

Non coufuudavis
liomini
,

mcus

exeal, (juaii-

10 cliinpeliiuir,

aum

vocatur.

Nam

ne subjicias

vos eL praseuies

le

pro peccato.

Noli resisiere

uilei-c ciipimus, ei

abscMilms

co!]oqui,

contra faciem potentis

saliem per

nec coneris contra

ktum

fluvil.

e|»isiolam, desiiieramus.

UmJe

ceria pro justiiia

Pro jumia ngouizare pro animalua,et usquead morlem et Deus expucjnabil pro le inindcos
,

op'.amus, ul vos bcalus
;<d

Pctrus apo.slolorum piiuceps
prruiicai, (pi;.iciius
in

sua

linriina feliriier
,

omiiipoieniis graiia

perfrui

tuos, et eos everiel

viriliter.

Noli citutus esse
iuis.

in

Umjua
esse

vesira pricseniia

mereamur. Data
viris

iv noiias februaiii,

lua, et iuulilis, et remissus in opcribus

NoU

Auieliano ct Basso

clari^simisconsuiibus (1).

EPISTOLA
De
Ecclesiis

H- DlOiNYSll
sinfjulis

paroc/iianis
et

,

ut sinyuia

PAP^ AD SEVERUM EplSCOPUM. denlur h cmm cmn fuerit unus ad queni
,

possil rccurrci^'.

presbyleris,

ulnulitis alterins parocliioi termiuos

prteposilus.

vel jus invadal.

Dionysius episcopus Sevon episcopo salutenu

De Ecclesiis ergo parochianis % unde apostolicam scdem consulere vohiisii, qualiier smt cuslodiend* per(o) Cordubensem proviuciam,acdividendaj
sacerdoiibus, uihii luui cbarilaii melius nobis videlur
nitiniaic,

Olim

et

ab

initio

iS.

Leo

,

ep: 24)

tantnm

perce-

piinus a beaio Peiro aposiolorum principe fiduciam,
ul

habeamus aucioiilaicm
subvenire

universali Ecclcsicc, auxi:

quam

ui

sequaris

,

quod nos

in

rumana
vero

lianle Douiino,

ei qnidquid

nocivum

est

Ecclesia nuper egisse cognosciiur.

Ecciesias

aucloritaie apnstolica conigere et emeudarc.

Ad boc
ei

singulas siugulis presbyierisdedimus, parochias ei coeineieria eis Uivisimus (4), ei unicuique
ju.s

enim

divina?

(-2)

dispensauonis provisio gradits

proprium

diversos consiiiuit ordincs esse disiinctos, ut

dum
po-

haberesiatuimui,

ita

videhcei, ut nullus alteriuspu-

reverentiam minores poiioribos exhiberenl,
tiores miuoribus dileciionem

ei

rocbi* icrras, lermiiios, aui jus'invadal, sed unus
quisfjuo suis termiois (S. Leo
et laiiier
1,

impenderent, una conconleilio, et recie
ofli'

ep. 89) sit conienliiS,
liibi

cordla; fierei ex

ijiversiiate

ecciusiam ei pleljem

cominijsam cus-

ciorum generarelur administraiiosingulorum. Ncque

lodiat, ut anie tribunal «lerni judicis, ex

ornmbus

enim
Quia

univ(M*siias alia

poierai raiiQue subsiiierB, nisi

^

sibi

hujiismodi inagiuis
vei'o

earn diiTereniiLC

ordo servaret
lequaiilale gu-

c«Mnniissisritionem reddat, et non judiciuni, sed gioriam pro suls aciibus accipi il. Hano (juoque nor-

cieaiura in una

eademque

niam, carissime
venit
:

,

le et

omiies episcopos sequi con-

bernari vei vivcre mo;i poicsl, coeiesiium niiliiiarum
e.vemplar nos instruit
archangeli, liquet
(juia
:

el

quod

tibi

scribilur, oninibus

quibuscumque

(juia

dum

sinl angeli

,

.siut

poiueris,
ralis iiH

noium

facias, ut

non specialis, sed gene-

non .equales s'jn!,sed

in

po-

im

piiecejUio. Crimina vero, (juaj cpiscopls

teslale eiordiiic, siciii nosii, diHeri aiier

ab aliero. Si
cOnslat esse

impingere

dicis,

per aiios noa sinas ullo nio
inleiiduni
;

!u /ieri,

ergo inior eos, qui sine peccato
dislinctio,

raint, isia

nisi p(>r ipsas (jui criniiua

si

lameu

ipsi

quis hominuin abnuai injrc se libenter

digni et irreprehensibiles apparuerint, et aclis do-

dispositioni submiitere? Hinc eleiiim pax et chariias

cuerinl publicis omni(5)secarere suspicioneei inimiciiia,

inuiua se vioe compleetuniur, et nianet lirma concordiai in ailerna et
(juia

erirrepivlienbibilem (ideiu conveisaiioncmque

Deo piaQitadiiectione sincejitas

:

ducere. Neniini enim de se confcsso, credi poiest
su[fer ctiimen
abE^r-cle.sij.s

unurn({uou(iue lunc salubriler compieli^r

o[ii'

alienum, quouiam ejus omnisquc

ici

(l)Ann.27l.Alsi5cribasFuscoetBassoeri(nnn.2.^8, (:2; S. Gicg., ep. b% {m\, quibusdam ieviter dunlax:>i cummuialis.
(5) Coiduba Hispali subjecta fuit lempore Dionysli papae anno vero cic. TlM). sub Mauris capul eral regni hispanici. (4> f.cctesias vero sinaulns singuiis prcsbyleris dedimii6,piinicniiis et c(vnieieria eis divisimas.WaiViC. parochia-

reelgarenlur, ei cbrisiianorum in coeme-» V('t:irenlur, [tarochixrum Ecclesi:!lum, ei coeiMOicriorum conrusio sine dnbio pace EcclestsR ccipeiSii vicissiin libera laculiaie adcundi co?me!eria Dio;iysi!is r(»manus pouiife.x p;iioc!iias presbyieris p^T exilium vel ni:iriyriiMn sptdiaias,
leriis

convenius
,

,

,

aliHS atiis assigi^avit,

lempoi e pers;cuti'»nis confusas
r:itione disiribuii
,

iierum divi>ii,
sirrgulis,

;ic j>ro

cieineieria

Dionysio. sed ab Evarisio factam esse,palel ex iisqme supra divimus

rmn disiinciionem nun
in notis

primuti)

:>,

quod ante eum fccerani quidam anieque
cmisignavii (YideJBaroii.,aiino 270,
1, c.

ce.«^soies, vrci.ssim

advitam ^jusdem
in

Evarisli, verbi.>

;

Hic

titulos.

num.

17). Skveii. Binics.

persecutione \aleriaui pubiico edicio, de quo supra in noiis ad viiawiSixii eginius, presl>yteri

Verum cum

(5) Couc. Arel., leiquam.

13, 15, q. 3. ^einini

pr««

LECtlO^ES VAULiNTES.
* Yerbo sensal\, Labb ^ Kecurari- iab

D

'^

Parochiabbus i«e»

;

155
cbnfessio
(professio, iia
in

DE

S.

FEUCE ROMANO

PONTIFICE.
figros exaciiat,

136
desides horlando
c

ms.) perlculosa e&t ei
\^2,
tit.
i,

A

niiiiget,

snc-

(Uudr. coU, ^i^elan.
lib.

inierprelat. con&tilut.

ccndat, refugTeniibus suadeat, asperis blandiaiur,

IX,

cod. Tlieo4us.

5, q.

'i,

Alieni)
,

adniiili

iioii

despenlos consolaiur, ut quia dociores ^ dieiinur,
viam
s:iluiis

debet. Siniiliier aiieni erroris sociiim

vel a sui vo-

gradienlibus osiendamus. Slinus in cus-

luniarie proposili iramile recedenlein, aut sacris pa-

lodia vigiianles, adiltim conlra hoslio inMdias soilicUi

irum
j)ci'c

regdiis el consiiUiiionibus impediertiem, susclnoii

munininiis. El
inissis

si

quniido perdiiam

^

ovein dc

comad

possumus, nec debemus, nec impeiere
infames omncs

gregibus error abduxerit,

i«ito

illam anoisu
,

rccie crudenles, vel sancforum pairiim Siuiciionibus

caulas domiiiicas revocare
toris noniine

contendamus

nt

de pas,

ohlcmperanles permiilimus
csse censemus, qui

:

(piia

quod habemus, non supplicium
in his

sed

snam

aut Cluisiianijm pijnvirive.I

proemium coiiifequamur. Quia ergo
divin;e
gratiae

omnibus
qua-

canliir legem, aul apostoiic^un

regui.irem iibenter
iuifjue
,

adjutorium

upiis

esl, omnipoienti^

po^lponunt aucioriiaiem. Hiec
ciinrissiine, qu.T

(i)

fraicr

Dei

,

assiduis precibus clemeniiam

exoremus

,

pro aiTeciu sacerdoialis nominis el

tenus ad

hxc

nobis operanda, et velle iribuat, ei

Iionoris iinpendimus^ libi luisqne subdiiis, el

omnlad

posse coiiccfdat, aique in ea nos via,
boni operis
esl,
,

cum

fruciibus

bus lenenda

,

ei

aliis

niniiianda

,

alque pr.nedicaniia
,

qjiani se pasior

puslorum esse lestatus
agere possumus

mandamns, quibus ei pieias ad utiliialein el fruclum dileciio. Unde abjurgando, horinndo
dendo, blandiendo, consolando
^,

sit
,

dirigat,

ui sine

quo

niiiil

^

siia-

per ipsom impiidre omnia valeamus. Data

v Jdus

prodesse, quibus

sepieinbris(2) Claudio ei Paterno viris clarissimis

possumus, fesiinemus.
sit,

Liiigiia

nosira bonis ioinenluni
^

consuiibus (5).

pravis

aculeus.

Timidos

retundal,

iralos
in igiiem sciipsit epistoiam in qua unUalem Dei in Trinttale el Triuiiatem in uniiale egregie couforinavit.

(i) S. Greg., epist.
siybitii neiiio

M5.

lib. vii,

cujus verba ac

non

stalini

agnoscet.
lesic sancto

(5)
lib.

(2)Ao. 269. Idem Dionysius papa

Uiinani ea nunc adessei ad refellendos novos veie-

Alhanasio

resque AiianoseiSabeilianos.

de decreiis synodi Nioamai adversiis Sabcilianos

LECTIONES VARIANTES'^

^ Consulendo'la66. o TuiiiiJiiS, Labtf.
^

d Dcclores Lab»
*
f

Uoruilur, Labb

Pejdevij, Lab, Facere iiiUU assur^mus, Lab.

a

DES. FELIGE
Felix
(il

ROMANO PONTIFIGE,
NOTITIAHISTOI^ICA.
f/Je

PotUifex,

Romanus anno 269,
palria

28

1'«/

51 decctpbris.
filiiiS-die

G

straret,
sacrificia

Snbellium cofifularet.

Eidem ritum

faciendi

Felix

Romanus
in

Const;inlii

swpra sepulchra aulmemorias mariyrum (8)

28

vel

posiremo anni 269,

Dionysii lo(2) Bona. lib. i^ Her. Uturg., cap. 19, §5. DeFelice primo Suiiimo Ptmtifice scribit Anasiasius^ Hic

curn subsiiiuins est (I). Hic insistens pra.'d<cessoris
sui vesiigiis nibil

aniiquius habuit, qiiam iKereses
profligare.

insurg»»nies

in

Ecclesiam

Quamobrem
inOi-

cum
cium

recens

csset vulniis a Paulo

Snmosaieno

cilholir.ne veritati,

necdiim obducia ricalrix dc
Filii

crrore Sabellii, ipse de
ter bumanilalc,

Dei divinilaie, ac pari-

nalurisquc duabus in

una Pcrsona
alexandrinum
quii veluti

supra sepnlehra ant memoriiis martyrum de hoc legem cdidit, ne aliter lieri posset. Hinc exisiimaverim orlum morerfi conseciandi allaria cuin reliquiis marlyrum. B:ironins, ad aiinum 27n.§2, scribil c Einsniodi insiilulioiiem lona»» anle Felit is pap.e lempora Ecclesia sibi vindical... Felicis crgo dccreium siabilivi>se viconstituil
mi->sas celebrari, qui;» fonassis
:

deliir,

qiiod

disiindis

ad

Maximum

absque scripio canone, traditionc lanservarelur.
i

episcopum

tuin

siiiipliciier

In
in

liac scnieniia est

Dionysii

successorem

scripsit epistolain,

D

ancipiii gladio
iil

uiramquc hxresim uno

iclu confoderei

dum
:

in

Chrislo natnram monstraret divinam indi-

hunc ipsnni rilum verlia Apocalypseos cap. vi < Quare vidi snmptus Altare Dei aniinasinierfeclornni propterVrrbum l>t'i,»
eliaiii

Tillemoiiiius.

Caiernm

;

vise hum«»niiati conjunctam, Pauli

haresim coiidempra?dicaret a

iioianle Berlio in Hist. eccles., iuiu. Disseri. iie R'>m. Episcop., sa^c.

ii,

p 52,5, § xix,
coiligiiur

iii,

ex

naret

duin vero

bnmanam

in

eodem

divina esse natura^ proprielaie disiiuciain, el divinx
subsianlix in
{\)K\i^eh.
Paj^ius,
fes,

tribiis

personis subsisienii^m
,

demon-

llisl. eccles.

ad aniiuin 274, n

2

pag.

243, Saccarelii,

vn, cap. 50 el 32; CArl. de veiifier les da///*/. eci:l., loiu. iv, pag.
lib.

54, ui ait : t SucredaiiX viclima; Iriomphales, nbi Cbri^tiis hoslia est; sed illc snper aliare, qui pro hominibus pnssus est, isii sub aliari, qui illius iedem|)li suiit passione. > Vide et Sermonem inier aiigusliaoo^ de SS., niiiii. xi, nunc in apivendiccm rejeciom. Coiiriniiai ipsius rilus veali.is

Ambrosio, Ep. 22,

t28.

lusiaiem prisca Kuiianorum poniificum consueiudo siicrum perai^eiidi supr;^ beaiornm aposloloruin Peiri el Pauli sepukhium unde Hieronymns adve Vigi-

!

137

DE

S.

FELICE ROWANO POiNTlFICE.

t38

acceplum reievt HOer Potuifkatis. Cuniannos qniu(|Uo
calhGlicui Ecclesij? pra^fuissei,

A

eiqiio Kdclinriauus Calalogus.faher »egii)oeSneftor.jin,

niariyr uei.ess^il

ssi-

nec

lioii

Fossaiensis,

i)(^

liber Poniilici

Is

concWiunl,

viente nona adveisus chrisiianos perseculione, (juain

qnattnusennUt^inp<»r»i»uscClaudiiel\u.reliani acot.su-

Aurelius anno ^72 e\orsns 1'ucfaL (1).

Felix qnando

et

quivndiusederil?

— Felicem (|uin(^l),
:

laiuClyudiielPalerniusi|U(rincoiisu!alum Aurcliaui
el Capiiolini, >

if

que uanls Ecciesiain gubernasse Eusebius tradii

iuisse

bocesiahanno 'i59 ad 214, poMifictm docenl. Ex hoc consensu niinim-; anibigciniuin
amio
(;uo vivere dci.iit Diotiystuii,
•i(»l),

videiir, quin ipso

laniium sanclornm reliquiarum contempturem .tii Male facil ergo rtMnanns C{itscopus, qui su(ker m<n • tuoruni hoiiiininn Petri el Pauli secuiuiinn nos ossa veneia>(ia, secundum le viiem pulviscnlui;i, ofleri DoMiino sicriiicia, ei tumnlns eoruni CWrisli ar(>iir;ttur aliaria? » Facinnt quoqiie caiu in rem accurala illa iiiariyrnni moninnenta ad in-tar sacetli attartsve ex|i()sita, qu^ii in Roina subieriaoea «iescribii Paulns Aringhiu>,ac BolJelns, de Coetneteriis, lib. i, cap. 8 \elusiuni auieiu iHnin inoreni, neiiuin fi ieliuni pielaii, sed etiam nasceulis Ecciesiic angiistiis, atqiio persecutioamn temporibus cougruuni, etoppor umiin

adeoq.jeposi26deceinbrisdicm annl
iia rncile

Fclix vninin
ohiiirii,

successei il. Ai quo die vel inens-a idem papa
est (iorunidem
Biiclierianuiii

non

codicum auctoriiale

iieliuire.
,

SI

enim

consulamus caialogum
dicbiis
vigirii

aonis

qiiinque iiieusihus
Pniiiilicalmn

undecim
:

i]u;nqac

gessit

adcoqiie non ad consnlaiimi

Aureliani

II

cl Cajiiiolini lanlurn,

sed ad consuiaiHnri

Anrdiani
1>

ill

el M;ircellini,

lioc esl

ad

annnm

^ll^y

Pomilex
mensihus

fiiissc

dicendtiscssci* !n ciHllce rtginic
Poiiiific^dl

Sm
ac

demonstrant PP. serad mariyruni niensas quos inter 115 Augustini de Diversis, inscriptns ad Mensam Cypritmi^ \i\ quo ni£C iiahentur : « Sicul nosiis, quicumque Caribaginem n<»stis, in eodem loco, ubi prupier nopro.vimis safcuiis obtimii.^se,
iiabiii

coriim, Fos.satensi ac lihro
iribiss

amvis (ju:unor
S(;disse,

mones

:

diehus viginti

qinnqne

in kaiendas juiiii in coemclcrio suo via Am'elia sepuilus

esse Joiibifur.

Eliamnum
Adonis,

m

Ecciesja, secnndnni

Christi sanguis fusus esi Cypriani , mens^. constructa est« Tamen mensa diciiur CyDriam

men

Deo non

M:irlyro)«gia

hJed«,

lljsnardi uo
iii

Hum;.nnn:,

qnia iiiidem est iimquain Cypnanns epuiatus, sed quia iin esi imnmiatus ; ct quia ipse iminol:aioui2 su;« paravlt hanc mensam, non in qua pascul. stve pjscattir, sed in qiia sactilicium Deo.cniei ipseobiatusest, t oileratur. i ilue >pectanlS. Pauiiui versusNaial.

S. F(ilicis Papas el Mariyris fe^ltiin

kalen<l:j.s junii

cclebiaiur. inDucheriano anieTr. Depositianis episco'

porum romanorntn
sitlo lertio

indiculo (I), noiainr ipsius depoiii

u

kalendas jannarii

Cailjsti.

Qn,L* loclio

Spectanl d^^supcris altaria lota fcaestris, Subquihus i4tushai>uni sanciorum curpora ;^.dcin Naiiique el aposiolit^i eioeres ^ub co^lite measu j)ep«>siii, ptucitum Ctin.sto &rii un*ts oiiorem rulveiis ioitir sjacla sacri iioamiua reddunt

ad superioreni revocaii commoile p6sse:, ct.m hoc
libniiiis lacile accidiU,
iii

nt

iii

kylon.Ias }ni!<jaril, pro

kaleiidas jnnii

scrihani.

Scd non ilem suptMior

Prudeniius item,

bymno

xi, i:se,i Src^^.

i

componi cmn praMnissis poieU ; ctmi ah cxeuiitc mense deccmhri, quo Feliceir^ ordinaiiini cssi? gou

Talibus Bipi>ulyti -(X^rpus mandaiur operlis, Propler ubi af^posiia e&l ara dicala Deo. lilu sacrameuu donairiK ineusa, oademque
Cu^»los lida siii inarlyris api>obiia, Servat ad a:ierni spem viodlcisi ossa sepalcro, Pascii iiemiaiiciis Tylvicolas da^ ibus.

C

siat,
iidi

ad 29 diem maii. meiises dumtaxat qniMqno
inlerjicianlur. .\nlonias B:)gins hi
v,

si)-

Dndieiianum
jv,

calalogtim irrepsisse pnlat annis

pro annh

al-

que bocerraio ex
esse annis
IV,

aliis libris

correcio, retinendtim

Ex

mariyrum construendi condi iacras

veiusta bac c^miiuetudine atiaria suprii memorias reliquias snb

mensihus

XI,

dicbns XXV. Ei cx hoc
licet civieros
sil
ii,

caialogosicemendalo corrigere viclssim
libros,

iisdem aliariiius ab eptscopo consccranie animadver3unl pr;ecii^lo cap. iO. eruditissimus cardinaiis Bona, el ad Felicem 1, Emmanuel a Schcistraie, Fraiiciscuii Pagius, el Antonius Sandiuus di<iunt F^usebins ct ilieronymus perse) Nnnam ( cuiionem in Cbronico, iiem Orosins, lih. vii, cap. St5. Ouidam, ut esiapud Baronium. ad ann. 275, § 4, eam esse credunt, (juam S. Leo, Sierm. 74, cap.C. facit octavain el celei)rem propler inmnnera muriyrum millia, Laciansius, ue Morltbus persecuternmyCap. vi es.s^et nalura V(»s2nns ei « Atnelianub, » ait, « qu; prapccps, quanivis captiviialem Valeriani memiiiis^el, -. tainen ohliins scelfris ejn.«; et poenic, iram Dei ornde lihus factis laccssivit N n inleulala igiturdumlax.it persecuiio ah Aureliano, nt visuin Dodwello. sed et execulioni mandntn^ iili loqiiiinr, et prohat Paifius ad ann. T71, § 0- Idoo autenv Eusebins, lib. viii flist. eccL, cap. 4, scrihit «ijaholurn velnii somno sopilnm Ecciesiai pacein iion perturl;ass«i ab Decl! el Valeriani teinponbususqnead Diocleliannm, <rquia, > ulail idem PagiuSj § 11, i persecuiio ab Anreliano exciiata hrevissnna iint, cum econlra lam Decii, quam Yaleriani oli (juain eiiam rapersecuttones diuinriue fuetanl lionem Nuineriani el Ma\imiani Hercule» meniiftncin non iacil. qui lainenanie persecutionein Diodelianam Ecclesiam vexarunt, uli tx annaiihus liquei ; (2) Euseb., Hisl. cccl. iib. vii, cap. 5'2: «Qna lempeslalc cum Felix quinque annis rom«inam gui^ernassei Ecclesiam» Euiychianusin ejus locum sticceseit- > Pag. 250 cdit. Taminensis
-

cnm

uninpiariis inusitaium
\i

non

pn> x,

adeoque

m

mensihns pro

monsihus pmgere. l}ua28 deccfnhri*

pro, ter laudaius Pagiiis (2) Fclv.eni die

anni269ordiiiaium,

ct die

22 meiisisdecembris anni
ei

274- vita funcium censel. Et

quidcm snlmiijaiur
pro

Bucherianus depositionis ronjanoriin^ eptscoporum
Indiculus,
si iii

kalendas

]anur\rii

xi kiilendas jatji

ntiarii, lapsu, ul

diximns,

llhr^riis CMniiian^

eom

irrepsisse iargiamur. PrEeiere:^ Fclironi ad amvi "74

mensein decemhrem

vixlsse,

sticct>ssoii ejiis

iempus

assignatum persuadet.

ISum S^ Felix mnrtyr.-

Idempapa marlyrls
aliistioe

liiulo

ab ephesina synndo, Cyrilla
litnio Depo^iltQni}»

decoralur. Kcc

obstat quod apud n.icberiuni in Indiculo ciiatu sub

Epiacopoiuni recenscftir; c«n! s\iU
ei Luciuni.

eodem titulokgamus
ronatum

qiiem inartvriro co-

luisse Cypriani lesiimooio indnbitalti/n csl.

:

Prolecto S. Felicis mariyrrurn, praeterea calaiogi praRst:intissimi,
lih('r

Poniilicalis,

H(»mannm

,

ali.

que

marlyrologia leslanlur. Recie idcirco sapfenlerque

(0 Apud
•pQ)um,
(2)

Scheieslrai. el Brncher. lu Doctriuaiem
,

pai;. '269

Pa§.

Cra. ad ann. 274, n. 2.

Pathoc

V.

5

,

m
Papirios Ha Fplloeui
viia, scieniisf clarus
.

DE
Ailoquidir
:

S.

FELICE UOMANO PONTIFJCK.
fuisli

140

<

\ii-

fide

,

A

fneril, lU quirlibei res, quift
jps;»s reierebaiiiur
,

dc diversis

etclepiis
,

ad
er

<a iriariyrio subeiinclo ifloiipii*

,

cuiu syiiodis conjmuiiicarcui

ut ev<*i)(iis ^lociiit. Id

etnm

siib

AureUanOj

<iaoil

ne-

exiudc

re3p;jiiSa

itiis

Uarenl, cuiuque inoreui cuin-

§an
pisci

aoi. polesL

seveiO. iroculefito, ulque FiaviiVo}u'iF)cipe, ei chrtslianl

deni dece.ssores
deslilerinl; quis

iiliu#

per plura

saecul;» iiniiarl

uon
.

serbu uiar, saiiguinario
decebat

ipsum rem neglexisse crediderii
toil

noijiiuis acerbijsiino

husie pro Cluisio consiaulii^siuie
CoriSiarilii filajm,

qiiam imporaiorls eihuici judiciuin
uiiic
,

Eccieside laiu

sabiisii, ul

hoc

ciiim paiii

nomiuaiiirtque rouKuue tani glurioaiitM diside^

luonumen

er;«i. Itaqw*'.

uouinifiieriiullyrillus Alexan-

labaiV Tuar (^pporiuua Fclici daia est occJisio
Citrisii

qua

driuu>. rt \iaceulias LIrJUi»nsis, qul sub Cceiei-nufv
l»riiuo viicere,
.ilius ille

piopugnarei Dcitaiein ac reluiar^i Paulum

le

sanclum

iiiariyreni appeilani.

Ei

qui Arleime revocans iinpieti»tem Deo, ut aniiocheni
paires loq.iunlui*,

episc«*5)U3 te

prv>Uuoebai itsujin, Rona-.ii^^
appeiiabai uiceiiS
riiuriijris
t

Ocilum iudiabult

avTcraG-ff&uivox

rpie Ecdeftj;^ do«?toieni

Senieiiiid

avTGv Twd-Oi

;

quiadivii.um Ciirisio na.Mirain negubai
aliisvc scripsil Feiix, ila iiuer-

yelich

tanct':ssiini einacapi el

romani de In-

Quidipud ea occasioue
iit,

carimiiuhe
riiis

Ycrbi

d

fide.

»

iunuit Ihs verbii Pap>-

ui

vix in(;dicuiu fragineiiiuni

nouune

ipsius in-

S.

Felicis

^pibtolan»

ad

Maxiniuiii

episoopum
el

scnpiuni ad nos pervenent. Huuc lamen icrnUis cele\\

Alexandrlnuni roftlr& hreresim Sabellii
mosaleui.

Pauli Sa-

brcm
nea

i-xsiiusse,

lioc

non

levi

ar|:umenio esi, quoa

ciun .Apoliinarisl..', ui couimenia sua aucloriiale idotucrl videreiilur.

feilci reddhii Fifiisiofa cncijcUca ejns decessori Dic^
nifsia

viuia opera

uon obscuhs qui-

ub aniiocf>e'ta ii-modo
(1),

itiscripta.

— CiMnperluui
rtuiiocheni

husdain, sed in>ignioribus Ecclesise scripiorthus sup-

esi

ex Eusehio

nomiuatim Oionysio romauaR urSiujiosalcr.si oIj per-

poneresludereul;
sibi

hiijus

eiiam Papa: noinine noniiulla etiam uegiexerunE

his episcopo inscripiam esse encyclicaiu
CiUiCilii oplstoi::;u,
vers.'»!!;

cuuaugcnda

duxeriiiil. jSequu

qua Je Pault;

epiiosini pulres

ejusdem

auciorilaii.' fi(iem lueri,

Sane
Muxi"
ei

doctrinam ac pravos inoresa
ei

.sede .^nlioclicna

intei Patrui!) leMini(u»ia fr:igi::entum
licis

laudant (i) ln'

ilejecio,

Doruiuo In ejus
>

(»/cufn suriccJO

adiuone-

sancii.wnu Episco\n Hom(e,
et

et

Manph ud

reiur.

;

Qu(»d quideui,
,

inquil SyiiOdus (2), id«:irco
'<'ii''^t'S,

muui Lpiscopurii
Cyii!i(js

Clerum AleuuuarinuiU, quod

vobis siguillcaiuus
jl

ut ad euin (Dunjiium)

.Apoii;i.elico

adversus Oi-teinaies ad Anajh(2) iaiinitate tio

ab eo CGmmunicaiorias liiierasaccipiafis. Hic vero
scrii^at
,

Y). inseruit,

et

Marius Mcic;.tor

(Puuius) ad'Artc!haia
sectanuir,

ei

ii ,

qui

Ar«emam

narit.
Ljiisdeiii

cum

iiio

co»uuiunicent.

Hxo. autem epi,

fragmchli sinceritas ad»iruilur.
r|ui

Non ue
Iii

slola CUU4 Dionysio,
poiui.vsei,

saliem

successori

morle interveniente tradi non f»jus, quemada»{*dum

sunt tanien

Iragmentum hoc

Feiici nostro abjudi-

C

tviute-s
!..iberii

illud

Fclici. qui a

Consiaulio iinpei-aiore

.<iol!iad{%qa;«lk'-.

idipsuui coMtigil,seu!p.'r fa. liimes.se

iocum subrogaiusesi, tribuenduni putonl. Veesi<imnino raiio, quo; eos in hjjusiT.odi opi-

cousiai, reddit.i e5(.

rum
fjlorio-'

Icvis

Auveiium lurptfutoris jndiciuni lloinuuce sedi
aur.i.
-

uioiiom adduxii. Hoc quippeutio niiuniur aigjnjcnio,

iiiieriui

Paulus, laineisi ceieb«i adeo synodo,
episcopis cons;iiisse Hilarius ira,

quod

fr:iguicaiuin isiud in ephesiuo conciiio,
pap:\; ie.siimv>iiio

ut et

qu.v.ii
(tii
(•:•;,

cctoginia

apod Cyriilum JuUi

poslponatuT. Si

rondeinnatus

e

domo

aniiochensis cccie^iise

amcm
ftet

vaierc'i isla ratiu, .hilio

ac Fclice dicendtis esis

leceuere, cajnque i^onjno c('i!ceiiere diu detrertaxii
<^uocirca,
:

po;^terios

Cypriaiius

;

siquide;u

post

illo.>

in

inierpeitaius imper.uor
i.i)

Aureiianus

,

Eu-

prijedicto cuncilio

citalur; el rursuui Felice ac Julio

sebii seijieiiii.'
vii. iis
ii?.ii:c

hoc^negotiumreciissime dijudicapr;ecipiens qnihus
itaiici

anliquior
quipiie qul

censendus forei Allicus Episcnpus C. P.
ei.sdeiii in

douiuia

iratii

chrisscri

iaudalo Cyiiili pr;e{>onitur>Sed

rcligionis ani'Siiles et lomaiius

epi.sc;.'j)»is

Viuceiiiius Liriueu^is (3), et lljpatus

Eihesiorum

h^^reut. ilai.

aiUein in caus» inierpcliaii ucq»:ii

Au-

epi^copus iu collaiionj
tesiimonla c(unniemorant
gil

cuin accpliaiis, uhi
,

eadcm

rehaims

,

nisi'

postquan»

is,

Zenobia Orienijs doinina
;

Fe!ic<Mn Julio, prout exi-

el Pauli pairona devicta, Aoliochi;im recepil

quod

lempornm ordo, prieponuni.
fid>v:n
l<Oiiiiiii>

Prailerea

nemo non
ractioi.e

quuicoj
Uiiti.

siib exiiuiii

anni 27-2 c.ntisisse crudiii uo-

D

vidct

iudigiMm prorsus fuisse lauta Synodo, ut ad
,

siabiiieiiUum

ah Arl:uiOrum
intrusi

laiii

crkbic jtidicium

posiui;;b.il, ut Fcii.x

((n;mi

in

caiiioiici

aiilisiitis

hicum

aucloritale ute-

primiim

cum
iis

caiierisliali?e episcopisc<uivcnirei ;'io-

retur.

Neque vcro

sfzuelis^iuii cpiscupi

RunuL'

ei

Murde-

dequc ouni
bere

ad

Oomnum
.,

scriberet, sece ratarn liael

Hjiis tllulas,.

quo Feliceui C)Miins

el ephesini pitres
fp^^a

illius oriliiialionem

Pauli condcmnatioiiein

^»\orn3i]i, in

lionuncm hujnsuindi conveiiit.

coiilirmare,

Ncc

ulius videlur UuL.itaniii locus,

quin

pjque inscripiio, quai M«ximi
se fcri, duliiiare nos

.^li.'.\audrini nouieii pra:

Felit

id, qiioii inuiicris :.ui

crat

,

eo

in iicgolio pra*id

non

siuii, quiii

subne.>tum iVagl

siiieiii.Cum
(i)
•;i

emm

decessorihusep:s
iii;.
,

moris se:npcr

uuMiiuii» Cyiilliis et ephesina

synodus veiui Fciicis

Jesiiinonium laudariut. Ouipp-; eacycli«.a syuodi sr-

Euseb., Hisl. eccies.

vji

,

cip. 7^

Apud Ej-eb

,

locociiai.

^i

apud Miosi, ColiJii.

iio(:hi?n;e epislola, Diuiiysio

flomano simul
pag. 512.
ei ^-'iO

et

!i]

a:\imu

leci; Com-H., tom. i. pag. llOii. (3) HilariiiS, bbr. dv Si^nodis, u.

\\) Ccncii Fphos., acl. r2' Mwr. ileiCHi., p.ic.
«'?))

i,

178

edif

Balu?.

|4)

Euseb

.

U:co ciiao

Vinceui. IJrtn., Cf/^7»ioj»r. cap. 4^1

U\
Alexahdrino
Alexandrlui
fuisse, ceiMo

inscrlpla.,

hunc

FEUCE ROMANO Maximtim Dionysii A rum
DE
S.

PONTIFICE.
Alf^xandriiii,
.liilii

u-J
episcopi Roma?. Auibrof.ii
GregcJrii
ei.

snocessorem
nos docel.

Felici

nosim

sequalein

Hasilii

Gregorii, eL alterius

Arv.pjriioghii

lconii, ei Attici ConsLantinopolitani,
dilniiiir.'—

nnllum lesinooa

Adversd Leqmetiiii opinio

liohe Michaei Leqiiien doclis in
fsilionibus nihit

Venim Danmstenum
<'.\n'

alJA ra(iisser-

nium eorum de una
acephati:
«
>

naiura proiulil.

Subjiciun

jam superesse censei,
Ubi

idem

frag-

savimus?

Quid ego suspicamini. quia nos eus fat fclpistoiasfcitic^l. quas FfiiriR alloramqae

nieninm non lantum

Felici nostro abrogare, aed et

haereiicis adscribere dsibitemus.

enim

phnes

nomine prolerebant. Quibus Hypatius satiijratjii hij verbi*: i Yos non suspicamur sed aniiquos haereii.

nomiue ab apollinarisiis conficlas esseprobavit, landem snbriil (i;, eplslola, guu» sub Felicis Homani jiomine ievebaiur, li.ittm uaturam
epislolas Julii f^apas

cos apollinarisia».
ac diceniibus,
<t

*

Tnm

iisdem haereiicis insuntibuo

PossunTus osiendere, quiu B. Cvrji-

ius ustis esi isiis lesiimonii» in Ijbris adversus Oii^ih)-

asserlam

fuissfe

iesianlur flypatius ei Liberalus; uec
loctjs superest,

proiude dnbilandi
caJterae
,

quln ex eodem, ac

quas meuHuavi,

fonlf* prodlerii. Si

lamen

rnm el Tiieodorum respondei ideu) Hypaiius Modo maxime ei illosadversus Diodorum et Th»Mdornm librosambiguos laciiis, tamquam fictos artvr-i;

»

:

i

vir erudiius laudaiis a se nypatii ac Liberaii verbis

sus morluos prolatos dicenies, qui non

[jotora.ii re-

stare voluerit
lio

^

ipM bit»u»nonium, ab epfiesino conci-

B

f^llere

fahiiatem. Si enim adversus moriuus probai

ac Oyrillo proiaium, pro genuino Felicis fa*ia aderil.

snnt

,

muUo magis

adversus Nesiorium

et

eo:^

qui

mitlendum
nei:

Ei ad llypatlum quidem quod 3UiFelicis

conira capitula ejus scripseruni

proierre ha))uii eaquia kereiiri

duple.r distinguii

lesiinioninm

,

unnm

dem tesumonia. Sed nunc
falsantes addidieruni ea,
ijl)e»'aius vero
»
.

videinr

proialum a Cyrillo iu ephesina synod»* et

alibl, alte-

rmn vero ab
Iremum

acephalis in«cripiis

iiaereiicis.
:

aul h:e-

reiicorum opera corruptis laudaliiur

rejic^re eonlcnius ut spuriuru,

tum hoc posprimnm uHro

primum hanc cutn acephalis cu!i.i. tionem cap. 9. meiiiorat, ac deiade cap. 10 peroiriagens. quae proxime ex ilia descripsimus suhdii
, :

ac liberter

m

genuinum

aguoscii. Verba illius ex-

4

tyriJlus quaiuur

lilyrot scripsil,
,

ne.s adversus Diu-

pendamus'.
Hijpatii

doruui et Tlieodorum
Fptiesiorum Episcopi
el

quasi essera

Nesioriani dog-

Libtmii Diaconi

inalis auciores

,

ei

alium de Incarnaiione librum, la

Verba de eodem fraghtento expensu.

— Acepbali

seu

SeVeriani in collatione» qua» Justiniafii imperaioris
iussu
in

quibus conlineiHur autjquorum pairum CMnn-uii i (ila veius codex corbeiensis, ul>i in vui^>aiis meudobe
iucorsupia)
^**
«

regla urbe anno

53S habita

esi, sanctos

lesiimonia, id

e.->i

Fellcis

i^apie..
,

Diui.y-

cbarcedonensis concifii patres iransgressionis postuiani,
<

Aiftopagiia; Corinlhiorum episoopi

ei

Cregorii

qula

(2)

heato Cyrillo ei beato Aii>anasi(»

^"'J^t^i^*'* ^««'^/^^«Tovpyou

cognunuuaii. Conira quuscasic

Alesaudrinae civitaiis Episcopis, Feiice etiam ei Julio

iholici veritaii» defensores
**»'"'. il^o^

acephuils respouae.

R.unaii* Ecclesi*, Gregorio qoin eiiam mir;«hi-

libros
eiii

non esse

Cyrilii

quoniam te5i;mj
diciiur,

bilium factore; et Dionysio Areopagita
raiTi

unam

natu,

niis,
^^*^

qu*iu

conua moriuospOi-uisKe
non est

conin

De! VerlH decernentibus
illi,

posi uniiionem

lias

viveruem iNeslorium

nsus,

neque

omnesiransgressi

post uniwonempr;esumpserufa

aiiquibus EpistoKs. linde dtcuniiltos Jibros nec dict^^se Cyrillum, uec edidisse.j

duas naiuras praidicare. «QuibjisrespotideiHypatins:
f

Cumiginu- Liberauini

In tantum falsaB sunt Episioi»! slv^e tesiiftcaiiones

ex Uypalii senteniia loqui mauilesium s»L uuunicGuseri

illse,

quas

dlciiis, ul

neque «nnm ex
,

iUis beaius
,

Cy-

debel mriusque lesiimonium.

Ev quo
c;i!i»

conJlcitur,

rillus voluerit

recordari

nec

in Epistolis

quas ad

unius ejusdenupjc Feiicis aomiue
sinceras.

yernijuss

ac

Nesioriuaj scripsii, auiin his (3) quas eontra biaspliejnias ejus proiulit testitiCHliuties in baiiCia
sir»a,

umi

fai&as aut adulieratas divuigau.s liiie-

synodo epfie-

ras: et genuinas qnidem iu ephesino concilio, iulsas

quaiido inaxime dobuit proferreeas, s6d nec in

auiem seu conupias ab
Vtnl hi (iubium

acephiilis fuFsse laudalas.
ejusinte^jritas,

eipoSitioue duodcciui capiiulorum «dversns Tfteodorciuin et Andream... sed nec adversus orienlale (4)
couciliutn.
in
>

revocari pos^it

Cn-

Ihoiica tameti esl sententia.
J>

Omnis

Tum

tesiimoniorum a CyrillQ ephesiua

ieriim
faUji.u*,

aucloritate subiaia.

— Inde tamen moveri
eiiain in

vero duhiialio exve-^

ue

synodo

protdloriini,

nominaiimque

Feiicis. sinceri»

lalem luetur , aiqi^ his oppunil in bunc

modum

:

lio,

ephesim. conci* eiaCyrillolaudafam proindubiiatd habeam, quoei

ne Felicis epislulam

<Sed

et lioc

dlcimus»

qiiia

duodeciaigloriosorum paNe.storti

Cyriiius in epislola ad

Suecessum

etalibi uiiofn verbi

irum tesilmonia adversus

idaspiiemias ia

Ephcso
rcisiani

tit.

Cyrillus praferons, ul est sa/u.ii Peiri epi,.

naturum mcarnafam profiteatur. Neque euim alimute ad hujusmodi professionem adductus videiup, nisf

scopi alexandrini ei uiariyris

&anct4 Pelicis episcopit

elinanyris, Cypriani episcopi carthagineiisiii
,

quod scripia,quae apollinarisiaeclarorum virorum nominibns confinxerani eorura exisiimavit esse qao.,

el

martyris
(^)

B. Aihanasu ol B. Theopbili episcoptv
ii,

rum nomlna
conressione,
sit
:

prae se

ferrent. Hinc

et

Flavianus in

(2) LabJj.,

Le Qnien. DisseriJ»t. Damasen., ComiL^ tom. iv, pag.
(loll^eir liCTicJ/.,

§ vii. 17(»<S, et
i^^lO.

quam ad Theodosium imperaior^m miquidem, inquit
(1),

apnd

f

Unum

verbi Dei naturam,
,

Mansi,
(5) nibus.
(4)

tom. vui, pag.

Ua

intellige,

quiii»i

mox

legcrelur

testificatiO'

el inhuinanaiam dicere nun uegamus, eo quod ex ambabus unusatque idem.sit Do^

incarnatam tamen

Hoc

esl in

ApQiogedco adversus Orientales.

(1) Calced- Concil., part

cap.

v,

et liberaL. capll.

.

^45
min ifs noster
Jesiis Cliristu»,
>

S
Utut est
,

FfcUCIS

PAP^
cjp-.

Ul
14 , lom.
iii.

si

liacreiici

A

menis suis

Biblioihecce veterum Pa*

est fraguieimiiu illud F« licis noinine inscrlpium, ejus
est,

irum

inseruil.
Felicl
I

/|uicum catholicus videri

afiV.ctet, suiis

ab

orilio-

Tres jidhuc
Isidoro.

assignanUir episloke a pscudo-

di»xa lide voces muluatur. Illud certe

cum

Cyriilus

Priina
:

ad Paleinum eplscopuna» sex capiia

ei ephesina synodus saiiciissimo papa et iuajiyre Felice non indignam judicarini , altjue ul ejusdem
dfiiide Marius Mercator, Viucenlius Lirinensis
,

conlinei
lioiie

l^'

Qiu»d fautores inimicorum ab accusa2<>

episcopaii submoveantur.
:iccus:ttii>nibi:s

Hi-

iiorum

impelantur.

5^'

Ne majores a miNe in re dubia
in

paiiuS Epliesionim eprscopus,

alii^iue catindici

ad-

n(>njudiceturcertascntenlia.4"Uiclericisuasa('liones
exf.rceant.
5''

miserint, quaindiu aliud non

coiislabit, religioni no-

Quomodo

priniaies

accu^atum

bis est binc illud submovere.

Sawc

ut orthodoxiim

episco(^nm se gerere debeani. 6" Judices £cci(^si£ ne

quisque prufcrre mto vaicat, quod lania aucluritalc
fulciiur.

absente eo, cujus causa vemihuur, senteiHiam proferaiil.

Dala est nonis junii Ciaudio et Aureliano
coss.

vi-

Quin
jVg ilur.

et

ex eodem (ragmenio Apeliinuris lioiresisproApollinaris ha^resi^»
,

ris clariss.

— Sccunda epist«»la,

de aucuiriiale
Dala esi v

ijuie

corpus bominis

sifdis aposiolica*., et
p'3r

de episc* pis accusatis, uuivcrsis
eiJl.

anima

vel raeute

dciiluium adet^que hominem impobtremis
,

G;dlias episcopiscou^tiiuiis inibsa

perrectum a Clnisio assumptuiu vol«:bat, liujiis verbis proUigalur. Quocirca vel hinc suspicio
iie forte iilud ajioliinaristai

idus Augusti Claudio et Paieruo viiis

clarii^s. C0i>s

Tcrtia denique episiol.iad

Denignum episcopum duo
filiuni

aiicujusopilicium mI,

iiino

removeretur

.,

si

hiereticorum illormu

om* anesac

complectiiur. Dainnal el eos, qui
Patrt
f^alre

non vtderc

m

couienduni, et
:

iiios

qui afUrmant Fiiium esse

frauiles laierfnt.

Sed

ui prudfiis observavit iaudalus
(I)

niinorem

Dala nonis Februarii Claudio et Pa-

Michacl Lequienius, et Epiphanius
didit
,

memirla: proac

teruo viris clariss. coss.

At

frti>trn

subdoliim rete

pnedicare non dubitavii Vitalis ApolUuaiii
,

suum

larvatus

ille

Felix lendit eruditis. Prim;£ £pi-

discipulus, etnniiw perfeclus honio Chrislus exlilU

stolse falsissima esi subAcriplio.

Sedeute Feiice nullus
Iniiimn boc episioin

niiiilommus nientem a Christo susceptam Cbse baud
cunciaiUer negavit.
j^atus,

(ilaudii et Aureliani consulatus.
i-je,

Quod quo
«

|)aclo c«)Uipoi»eret ro-

gaudere

me phirimum

et exultire

Doinino

,

respoudii
si

:

Eateuui perfectum hominem
ilii

verhaque sequentia bene multa extant Leonis
stola XXXI.

in epi-

fuissc dicimus,

divinitaiem

loco meiUis adscriui
^ii

Secuuda subscriplio veteratorem prodit«
Qiii Feli.\

bamus.
lucniis

et

pei fccius

carnem al?}ueanimam adjuiigamus sic, homo ex carne, aaima ei diviniiate, qua'
*

Vita in Dionysio morabatur idibus aiigusii Ctaudio et

Paterno coss

ergo eo tempore, Galliarum

instar, exislat.
poiiori

Verum men.itur
nisi

iniqiiitas

C

episcopis

,

decretalem mitere suam poiuit? iuilmm
foeneravit Leoepistola xxxii.

sibi.Quem enim
.sel
,

hominis parie caruis^e cenper ludilicationeui

quoque decreiali
runi

Bono-

homiuem perfectum non

operum

ei spiritu:ilium, etc.
ille

Nee uno

Iioc furto

appellat. liactenus Ci»uianiius.
IJliiu cacteris
slolis

conieuius subdiius
vennatis

Felix

,

ex Pelri cpiscopi Baveri>a

veterum romauorum pontificum epiila

ad Eotycbem presbyteruin Episiola

cdendis l^outaniium secutus est Gailaudiiis;

hujus pariter fragmenti Feliciawi editionem adoruavii

desumpsit. luspiciatur BibUotlieca maqna Palrum , tom VII, p 979, ei Mansi, Ampl. coUect. cnuciiior.,

ad exemplar CouiaiU,i:inum

;

ejusdem

(iOutautii

tom.

I,

pag. ilOo

— 1114.
et seq.

HasFelicis

1

epistolas fal-

judiciuin dc hoc fragmento, alque viudiciasprolego(I)

sitatis couviclas exhibet etiara Bioudellus in PdCudo-

Epiphan., Ha:rcs. lxxvu, §25

Isidoro, pag.

555

FWLAammiTvm
Fellcib sanclissimi episcopi Hoiiuc ei njarlyris

ex
iy.
TYis' 7r/50j MKHr..u.ov.

cpisiola ad

Maximum episcopum

ei

clerum

Alexan-

rov

€77f.0"xoirov

xai tov

j«/«/)ov

drinum.

AAsHav^jOsias' eTrto-ToA^j
ride,

De

Verbi auiem incarnationc et

credimus

in

U£/5t Zk tVj? <rup-AOj(jEb)i

ToO Aoyov
r,tiiiv

rv.i zii^

TriffTlwf,

Domiuum
ualum,
iiou au\eu;

nosJruui Je^uui Chrisinm ex virgine Maria

j^

TrecTevofLSv sig tov RujOtov

Ivicrouv

Xpta-zov. tov ix
eo-Ttv o

quiul ipse esi srMipiiiMims Dri niiuset Yerbiim,
ui aliu.s sil

T^?

Traj&Osvo-i

tAa.piuc
v.vX

•/svvj^evTa. ot(
,

aJTo;

tov

homoa Deo assump!us, enim bcminem assumpsii Dfi Filius, utalius ab Neque eo exsslai: sed cum j.errecius Deus essei, factus
ab UIOc
esi biiuul
lus.

Beo'j

MOLog Tio;

Aoyof
:o

xai ovx ciyOpoinog vrro diov.

u-ifouajf^slg,

h" lT«oof

na.p' ^xgcvov. ovS« '/«.p avOpwtrov
ri

«ve)ia^£v o Tov 8£ov riof ,tv«

'inpoc Trac' avTO" axXa,

et

homo

perlectus,

ex virgine iiicarna'

Bioq

0)'^

Tsy.eto;',

/iyoyzv

au«

jcki Tg).cio>

av&f wTrof , ^orp-

/w6eu

iy TrticoG^vov'

.

145

EPISTOL^

DLBl.*:

QLATUOR.

146

S.

FEllCIS PAPI I ET IMnRlS EPISTOL^: UUBIJE QUATUOH.
I.

EPJSTOLA
AI>

quia

nisi

unHniinitor,

facienie Doinlno, ciinclonim

PATCIiMM £P SCOPUM.

provida paslornm turba cimcurral, oinMc(quod absil)
cititis o\iie diianiet.

JDejudiciis ei accusationibus ei defensionibus sacrorum

ordinwn.
I,

L Quapropicr
pali
II.

delractores, qui divina aurloriLiie
tib

— Quod dHruciore»
satione episcopali

el

faulores inimicorum ab accu-

eradicandi simt, ct fautores iniinlcoiuin,

episco-

submoveujUur
accusalionibus

snimiovemus accnsaiione.
Siiniiiler

II.

A'« minoren a majoribvs

impe-

ne swmm()run>qni.<^|)iain{//a(ir.,c'o/.10j,
s:ut

miiiornm accu»ationii>us impietatur,
tuntur.

dispereat.

llL

— tn redubia non judiceiur certa

III.

senlentia de his
in

Neque

in re {S. Greg.^ ep. 30, lib.. viu)

cerla ordi-

qui edvfrsus clericum
provincia.

causam aliquam hubebunt

B

juflieeiur senteniia,

nec uilum judiciuin

,

liisi

nabiliter habitum, teiieatur.

IV.

V.

IV. Si quis super quibuslibct crlminilius clericum
Clerici acliones suas exerceant,

Primates in accusatum

episcopum quomodo se

pnlsandum

crediderii, iu

proviiicia, in qua~ (Hadr.^
« ar-

col. 8) consisiii ille

qni puisatur, suas exerceat
eiiin

yerere debeant.

VL

— Judices

lioiies,

nec aeslimet

accusator
llii

alibi,
,

aut iongiu^
puisatus

Ecclesiai ne abseute

eo,

cujus causa

veniilatur^ senientiam proferanij et

ne proditoris ca-

periraiiendum nd judicium.

vero

qui

fuerit, si judices suspecios habueril, iiceat appeiiare

lumnia aut vox audiatur.
Charissimo
alque
dileclissimo

Felix episcopus

m

Patenw coepiscepo Domino salulem.

primaies.
,

V. Primates quoque accusaium disculitfutes epi-

scopum, non anle senieuiiam

proreraiii damnaiionis,
aiit
tit.

Gaudere me plurimuin
bus evidenter
osieiMliiur

(6'

Leo^ ep. 31), eiexui-

quam

aposioiica freii auciorilaie,
co«s/., iib. ix,

reuin

se ipse

tare in iioiniuo, dil ciionis luic
.

>cripU fecerunt, quicaihoiic:im
dili-

confiieatur {An. in

40, cod. The.,

quantum

li, q. 5, Irriium esseepiicoporum)^SL[ii per innocentes
ei

gis lliiein,el (juantuut ha>reiieum detesiaris errorem.

canonice examinaius regulariter iestes convinea-

H;£resi& quippe esi uimis iinpia, et evangelicje veritaiis ininiicu,

C

tur. Aiiier iiritam esse ceiisemus et injuslam episco-

qu£ non

poriioiiem aiiquani lafiieFc.sed

Ipsa chri^iianie rellgionis conauir
vellere.
in

fundamenia con-

porum daiiinationein, et idcirco a syuodo retracuindam, ita ut oppressis ab omnibus, in cunciis subvematur causis.
YI. Caveant {Conc. Carih.^ iv,
clesiae,
c.

Quoscumqiie

'**

eniin rnpii ad se,

non solum
facit
:

hocvilium, sed

in inultaaiia viiia

rucre

el

48)

judices

Ec-

ipso suadenie anliquohoste, noa solum persecotores
Ecoiesiic, sed eiiani saceidoioiii ejus,
fn.inf.

ne absente eo cnjus causa venlilaiur, senlenqiiia

Unaigi-

tiam proferant,

irrita

erit, qtii

eiiam ratlonein

tur nieitie corrigerc cureinus ct inscquainur taics, et

pro aclione fratrum in praBsenlia dabunt. Proditorls

ah

ho.ste
,

suo EccJesiam, ejusque rideies el saoerdotes
niltimur
liberare. Pneslabit
ciiaritaii
:

vero nec c^ilumnia

,

nee vox ^ audiatur.

Nemo enim
ilie

Doinini

vires oninipO'
jusiitiae

debiiorem ampllus potesi cognoscere, quaui
injuriam ejusque sustinnii {Cod. Tlie,
10,
lunt.
lib.
«

qai
tit.

lens

redemiHor nosier
56,
Jih.

atque

{S.

coust. 5,

Creg.^ ep.
positis
,

iv)

pra)Slai)ii Mol>is, loiige

a se

\) nequitiam.

Omnes

ergo qui In Chrisio vo-

niiii;)iem

Spirilus sni

ipse, cujus ariiricio,

pie vivere necesse est ut

ab tmpiis dissimiiibus

quasi in arco^

nio(ium,

quaiuor mundi

cunstrucla

patianlur opprobria, el
et insani

despiciantur

lamquam

&tuiii

hueribus, aique inipuiriitiiium iignorum conipage, et
hituniine chnriiaiis adstiicta est Ecelesia, ui nullius
adversiiait' Spiritus, nnilius venientis exlrinsecus tu-

{Prosp., sent. 32, ex Aug. in ps. cxj(li)y qul
fulura acin fpsos

prxsentia bona perduni, ut invisihitia ei
qnii-ant.

Despectio tamen et

irrisio
:

talium

more

fluctns perlurlieiur.

Sed queniadinodum
esi, ut nnila
ita

iiliiis

retorquebitur qui ipsos inlestanl

quia el abuiidanlia
ii^ansibit in

gudernanie giaiia, petendnm

nossuper-*
oran-

eornm

in

egestatem, et sufterbia

oonfu-

vcniens exterius unda conturbei,

ex

lotis

sionem. Et quidquid justis adversitatiim vei niaiorum

dnin esi visceribus, frater charissiine, ui suje providenliu}
de.\tera

B

cuitmium

sentinai nobis

iuterioris

exlianriat. Adversarius

quippe diabolus, qui contra
leo

non cst poena criminis, sed virtutis oxamen. £t sicut aurum, quanto pliis excoqiiiliir, tanlo melius sic justits, quanio pius tribulahir (si ipsan efUcifur
irrogatur,
:

huiniies siwiens, sicnt

rugtem
v),

circuit

,

quwrens

tiibuiaiionem paiicnier

poriaVeril) miiiU) purior et

quem
siae

deiorei

(I

S. Petr.,
^,

non jam,ut cernimus,

charior Deo reddiiur. Uiide ipsa per se Veriias dicit
{S. Hatlh.^ v)
pler jtisiiiiamj
:

canlas circuivii
necessariis

sed

ita

valide in

quibusdam Eccieui mill! dnbium,

Heaii qui persecutionem patiuntur proest

membris donlein

ligit,

quoniam ipsorum

regaim cteiQrum

LEGTIONKS YARIANTES.
* Oi'f>cnm{|\ie eniin serfif Lubh. ^ CircuU Labb.
**

Exerat Labb.
vox

d Calumiiiatoris

umqnam

JMbb.

U"
LaU^libus l^ominus per Isaiam
Lxvi)
ejus.
:

S.
lorinilur^

FELICIS

PAP^
visionis

448

dicens (isa.,

A

fgniseorumtionexiintfuelur.ettfrvntusfjueadsatielatem

Audile oerimm

Domim^
i/estri,
:

qui Iremitu ad vertum

omni canii^ Qui(i aliud tieirahenles faciuMt
i/^.

Dixerunl fraires
nonien

adienies vos el abjtcientes

(S. i^reg., ep. iiv,

vm),

uist in

pulverom

flaiu.

propter

meum

Gloiiliceluv
ipsi

Dominus

,

et

vide-

auine

jii

oculos buos terrnui

exciiani? El unde plus
nilii!

tinius in Itelitia vesira

.'

auLem confundenlur. Vox

delratiaiionis peiflant, inde nrjagis

veritalisvi-

i

pu(juH

dp aviiaie. vox de templo^ vox Domini red-

dent

?

Tales lanien, Iraier cliaiissime, porlauiii sunt
C(eci

denits relriifutioneminimicis sui&. Anlequuni purluriret,

ei corrigendi, quia

aunt,

ec

duces ccecormn (S.

pcperii
/t.'j/i.

:

aniequam

vernrei

mrtus
tale
'/

ejus, pepertt
et

mascu-

Multh., xv). His, diarissiine, respandi iSievilerconstiltis liiis, qiiifc le et

Qnis Gndioii
'^

umqnam

quis
die

vidil liuic si-

omnes episcopos
fraier,

regulariter Cenere

inile

Numijuid
*

parturiet terra in

unu? aul parlu-

inyndaniiis.
iiaui,

Tuani lamen,

nionenius pruden-

nrtur
&HOS
"^

ycns simal,quia parturivxl

et

peperil Sion {ilios

u(

pro stalu Eceiesiae ei «iterdoiuu» ejiis, pro

iSunrquid ego, qui alios pareie (ucvr^ ip^e non
dicii

viribus eiaboraresiudeas, ei
et aposiolicifi Ecfdcsi«

ordinems9nci« n»man:e
et violari

carium,

Dominus

?

Si ego, qui ^enerationetn caDoniinui Deus tans
ea
?

per oinnia iene*s,

isris iritiuo, sierilis erOy ail
iuiiii

Lwiadili-

sancioruni

decreia
,

non permiit^s, sed onines quosinstruas
Viile.
,

eum Jerusalem,

el

exnllute in

omnes qui

cumque

politeris

ui fnictuosos niauipuios
noiiis e junii,Claudio

gitis earn.

Gaudete cum ea universi gaudio, qui
et

tugsiis

g

Dominoregriesenles.
ei

Dala

super eam, ul suyaiis
nis ejus< ul mutgeatis

repleamini ab ubere consolatioub

Aureiiano

f

viris clarissimis consiiribus.

et deticiis afflualis

oinmmuda
declinaito
Di:

jloriaejus. quia

iieec dicit

Dominus:Ecce cgo
et

EPISTOLA

11.

super

eam

quaii fluvium paciif

quia torreniem insugetis.

Uiiiiuntem gloriam genlium
pijrluDimiai.et svper

quam

Ad

uberu

ACCTORITATE JUOlCiS SEDIS APOSTOUCJE £T S>jE EMSCOPIS ACCUsATlS^.

,

genua blandienturtobii. Quornodo
^

Felix episcopus unii:ersis episcopis ^«* GalUoe ^tO'
viucias coustiluiis, in D^nilno salutem.

d

cui

male^-

blandialtir

ita

ego cvnsolabor vosy
,

el

in

Jerusakm consolabimm,
vesirumy
et

Videbitis

ei

gaudebit

cor

ossa veatra sicnt

lierba

germinabunl. Ei

Bonof um nperum
auciorem «sse
(.S.

ei spiritualium sludioroiu Deuiii

cogno.scelur

manus Domini

servis ejns, et indignabitur
in

Leo.

ep, 5^)

non dubium

est,

inimicis suis.

Quia ecce Dominus
,

igne veniei,

et

quasi

qui euiutu ircitat lueiiies
iaeiari

m

Ad^uvat aciiones.

Unde

turbo quadriga ^ ejus

reddere indlgnatione
in

furorem

mefeceruni
lidei

scripia vesira, ex

swwm,
iqne

et

xncrtpatiomm suam

flamma
.
.

ignis.

Qum m
,
.-

ex iutegi itaie
.
.

hono studio et devoiionis vestr;£ sedex afflic*
:

Dommun
et

carneni,
..

.,,.. muitiptiCQOunlur
mnndos
mureni

cujudicat c. et nt uladio shq
,

tnterfech a
'.

omnem „ n instisemnj, ^^ Dommo. Oni ^"
ad
,
>
,

lione ci coniriiione vesira
,

magna ex
.

parle trisiavcre.
-

trisles

iPetn Chrysoloqi^^p. ad hutu
.

,^

r^,

,

.

t^

'

.

.

c/if/n) legi liiteras
:

vesiras, ei scripia moesia moeron scripta moerure

ianctificabantur^ et

se putaiuinl

in

Iwrtis pcst
el

debilo percurri

jnnnam

quia sicul nos i^cclesiarum

pax,

inirin$ecu.s. qui
et

comedehani curnem suidam,
:

sacerdctumque ejus loucotdia
aiidire ^ iacit gaudiuiu

et tranquiiiiias piebis

aboniinrUionemf

sitnul

consnmentur,
tt

dicit

Dominus. Iigo autem opera eornm,

cogilationes eoei lin'

S

ila

nos afdigit ei
noiiie

dejioii
irisiari

rum, venio
^tiy
:

ut

congregem cum omnibus gentibus
ei

fraieraa ariliciio. Vos
{S. Creg.
ep.
:

tameo
vui),

mulium
ips:i

45,

lib.

quia sicut
fuisseiis
,

per sc

et

venieni

videbunt gloriam mcaut,

et

ponam

Yeritas ail

Si de Iwc
:

in. eis

sxgnv.m.
,

Kl
,

miti^ir.i

ex

iis

qui salvKti fueriniy ad

iuum
(S.

erat, diligerel

qmies
{(jim

in

mari

in Africa, in Lgdia'^ lendentesbagiiet

sed ego etegi los

mundus quod mundo non eilis^ de muudo, proplerea odit vos mundus
ied quia de lioc

muudo

ia

lialiam,

Grcecium, ud insulas lcuoey ad
ei

eof-

Jouu., xv), id esi,
lii

niundi amaiores. QuiJquid

qpi von audieranl de me.

non viderunl gloriam meam.

lamen

ioquaiitiir,

aut adversum vos agnui,vos

ElfMnnuntiabunl qforiani

meam

geuiibus,

et

adducenl

lainen scniper integram serv;!ie
Ihibetotc coiisclenliam
serveiur in die
,

lidem

,

et

puraui

Viinm

[ralresvestros de cunctis uentibus
et

donum Domino,
et in

m m

ut integcr

spiritus et

unima
sup.

pquiy.

in quudriqis.. et in Ittticis,

mulis, el
di-

Domini
,.
,

(1

Thes.^ v).

Nos vero

t\d

currucis ad

monlem sancium msum Jerusalem,

quomodo si inferani jiiii Isract munus in 1 yuse e.maudo in domo Domini. Et assumam ex ets in Qniu nicvt ctefi sojcerdotes ^l w teoiias, dicil Dominus
cit ^'

Pominns

:

II

^
fx

plemeuHim

vestiiim

fiaues et coepiscopos liosiros
...
,
.

^^, ,.. ^,.,,., ,,.. . Yocaviniiisainplius qoam?eplu:!giu!a,cuin quibusli:«.r

qna» siibl<»rli;«benlui insena,reg«;iariier traci:iiidd decrevimiis. Vesirls eiiim episiolisin
piMlectis,

.

omnium

atidientia

jiOJOi

gl

Jerra uoua, quce
^ic stabit

eqo fucio slare coram me.diel

qu* multas
in se

(

ut

noslis) querimonias et

cil

Doqiiuus,
eril

s^men veslruni
el

nomen veslrum.
el

oppressioues

conlinebanl vpslras, decrelisque,
,

kl

mensis ^x rneme,
i,C(irQ,

subbatum ex sabbato

ve-

iligl

omui
l^t

u
i(\

quae suui dc accusalionibus episcoponim
(l) Falsas parieni.

sancia syveitas
in

aiiorel

corutH facie rntUy dicit

Docos.

MiW'

egr^AicnkHXei videbunt cadavera virorurn, qui

noia

quamcumque

le

prm>aripijili

mol

m^. Vecmis eorum

rion

moneiur,

et

LfXTiONES YAHIANTES.
^ Parietur Laf^d
fc»

f

Ooaririgai Labb.
Di.judicabit Labb.

« £i

i

^

d

Libya Labb

.

Mariniano Labb. de men»oiiis niariyrum Labb. Adire Labb Gaudere facil gaudio coelesli Labb

«

Moho

Kaiend. Labb.

,

149

EPiSTOLiC DUBfiR QUATUOR.
(1) dixil

150
cul

nodus

H«c

suni

,

quai deihceps pro|Uer
<\ui

\

corrmiuui.one

suspendaiur

cnqieu

inlenditiir

inalorum ikQminuiU insidias,
eccleisiasiicos

in

Ecciesiam

e( in

{Concil. Ciulh. iw, cun. 7};snisi

ad causam suaui Uiesi

s«viunt viros iadlfreitintcr, et conser:

cendam eleetonuu judicum
caius, miiiime occurreril
:

die staluta lilieris evo-

vare ftrmissime voluuius in saicuio

Si

quis epis-

hoc

,

n;si

eum

aliqua

copusab illisaccusaionbus,

«jui

recipiendi suni, fuerit

accusaius, posiqnam ipse ab cis cariiaiive convenlus

praoccupaverit necessifas iniia ^sp/aium priedici.orum mensium, el eo nmplius, jiroui cuusa dicldveril.

fuent, ut ipsam causam ernendare debeat, ei eani
corrigere noiueril, nnn olim, sed lunc ad siimmos

primates causa ejus canonice deferaiur, qui in ajn-

Quod si ex uiraque parie ad causam diceudam venennl; quia unus absque aliero audiri non debei, quaerendum esi in judlcio, cnjus smt conv«rsalionis
ei lidei

gruo loco, inlra ipsan» provinciam,
gruo
(2), id

tempore

coii-

attjue suspicioiiis accusatores aut
:

qua inten-

esi

^

autunmali vel asiivo, roncilium
ita

lioiie iio»? faciant

quia ad hoc admiui

non debem,

reguiarjier convocare debebunt,

ol ah omnibiis

nisi bouae coiiversalionis el r^^ctai lidei viri, bi vjdc
licet qui omrii suspicioiie caieani, et ijoua viia cia-

ejusdeni proviuciifi epjseoois inibi audiatur.
ipse regulariier coovocatus;
(coit.
si

Quo

et

eum^aui
si

io/irmilus

rearti,

peque

«Jifames exisjaui.
</.

Quod

si

accusaluriin»

Thc.

iib.

IX, ilL

I,

consi, 10, 5, q. 2,

episcopus

persouie iu judicio (3,

10. Si uccasaiorum venonw)

suis fuerii) aiit alia gravjs necessiias

non

detiiiUeriJ,

episcopoium
Carih.), ad

eulpabiies

apparuerint

(idem

,

Conc.

adesse debebit

;

i|uia ullra provinciflB

lerminos accu-

arguendum non admlttan^ur,

nisi proprias
eccle.iias-r

sandi anie liceniia non

est, qua audieniia rogetur.

causas asserere (non lainen criiniuales) vel
ticas

Nam

si

suis

riieril,

aut Ecclesias sibi commissie rebus

vohierinL Infaniis enim persona

(3, q. 7,

Infanm

expoiiajus, aul (quod absil,

quod aljenum ab omniUus

esse debei lidelibus) a sede propria ejecius, aui in

nec procniator potcsiesse, nec cognilor. Ai>sente vero advers-irio (3, (j. 0, Absemeaiivenaric),
perF.onu],
ijon aiidinlui accuaaior
alia, a jud/ce dicta,
:

deleniione ajiqua a suis ovibus fuerjt sequesiraius

:

nec scntentia, absenie parle

tunc canoiiice aniequam

in pristino slaiu
,

restiiuaiur

ullam obiinebit firmiiaiem (Vff/^
,

cum omni

priviiegio sui houoris

el sun omiiia,

qu*

sAninmim

m

sent.

Pauli

Jib.

v,
f),

til,

2

et 5}

:

neque

insidiis inimicarurn

suorum

et

ablaia fuerant, legibus
,

redinlegrenlur
nisi ipse

:

nec convocari

nec judicari poteril»

ahsens per aliurn accusori (5, q. aui accu^are poiesi , licc afiinis

Absen^ per alluiu),

idis admiiiaiur. r^e-

pro sua necessiiate (minjmc lameu judican-

minem ergo
(

eAhiberi

de provincia ad provinciam
libri tertii el

dus)

advenire sponie elegeril.

Nullatenus

ergo a

Vjde iwvdfam
cGiisi.

tmiam
4,
lib.

AuiaHum

et

iod.

(luoquam respondere rogelur^, antequam inieger-

Theod.

n,

tn

i),

vej ad comilaiun»

rime

1^3)

omnia quae per suggesiiones
polestali ejus ab

inimicorum

^

oportet, nisi ad relalioncm judicis, ad
.tppetiaium
,

quem

fuerii
se-

suorum amiserat,
ciiio

hooorabili conpraesul

id

e.si

,

nt aijcior

sempcr

reA

torum

tegali

ordine redintegrenlur
stalui

(4-);

vero
ipse

qualnr. Si
voceiri
iieg:^!»

<|ui5

autc.m judicem sibi adversum senserjL

cum omni honore

prislino reddatur, el

appejialionis

exhibcat
i^^

quam nuUi
,

«jporlei

dispositls ordinatisque libere aique secure diu suis,

(Huc usque capul

colC liadr

quihu&dari-,

Innc reguiariler infra quaiuor vel

qmnque
ei

,

aul sep-

^idtvide insfiriib).
rtiqrinu

Peregriwa vcro judicia

(5,</, 6,

Pequia.

»em

^

menses, juxia quod
atd

possibifiias

fueril, el
in

judkiu) generaii sanciione prohibemiis
,-

non anle, convocalus
et canonico, venial

lempus, conciiio
:

legiiimo

iiidjonum tit

nt

nb

e-xtornis juditeiur <«ui
^.r

compro

ad causam

et

si iia

jusle videiur,

uiiiciiiles (/iorrfr.

colL 17,

consi. 10,

lit.

\, iib. j\.

accusanlium

propositionibus
provi

respondeai.

Nam

hoc
haec

fdd. Tiie,)H a se eh^elos deiict haiAvre juuices>. l\x(

summopere
fiant
,

endum

est,

ne aniequam

fraires, ad veslrani
f*A

eft^mninm coepiscoponnn

.ipeni

coacLus

respondeat, quia

conieniio semper

defensionem

in

synodo

unap.iniiier sunt de«'reu. ut
ii,
i".

vitanda $s[,
{Conc. Afr.,
c.

Adimi namque episcopo episcopalum
87),

e.i

fople aliquf (C«//iW/. Jtlisp.
,

15) siuiiorium vo.
de-.

aniequam causae ejus exilus aptalis

acciisare

(pu diaijolicie deceplionis erroie

epti

pareal

,

nulli

chnsiiano videri jure polesl, quia
esi.,

l^simt, volnerini,
re^^ipiscani oi ad
et

dum
iu

ista

legeiint

vei audiermi
:

praesumptio sacrilegium
legus.

et

auctor lalium, sacrisi

msii;\tjs

c<>ncordiam revertaraur

Quod

si

aogroians fuenl episcopus (3 g. 3,

quod prius erai

uidonem,

Iransibit in ghjriam.

(jefjrotans).

anl

aliqua

eum

gravis necessitas
rpiiiai.

deli-

^am

procul dnhio muliisunl, qui (secundum nposloli
pfttrienle» anribus, a veritate (ludilitmaverltint,
(!

Diteril,

pro se legalum ad synodum

Nec a

vocem)

Syu. romana dicilur Hadr., coll. c, 5, sed qu», quove tempore nondum palet.Ex hac cnim episiola.
(1)

ai fabufus autem confertnnlur

Tini^ iv) et ad noAit {idsin conc.
cii.)
:

cumeoia honorom

'

!r.)ii.seunt,

quaespuna esl nihil colligi potest. tempore a canonibus prae(2) Apud Had legitur S/ anim cum immici essfvero idem aposiolus dicil.
, ;

autem

idciji

i^postuiusde inlidelium ignoiadtia

S'?'

cognovisaeni^
(I

Tixo Nicaenis. Inde arguilur fraas inierpolatoris.
(3) lia et

Cor. u).

nnmquam Dominum glorice crucifixia&cnt Similiter si hi Dominum periecie a^no
nunujuam servos
(i^ctis

manuscr.

vjs^veni el

ama:iscni,

ejus

peitnr'

(4) Coucil. rom. Hl, sub

symmacho

bassent, nec verbis aui

persecutl esseid,

Ouod

"^

LECriONES YARIANTES.
»
*>

Cogatur Labb. Sex, aul Labb

c

*

Bonorurn Lahb Quuin Labb.

,

,

J51
viui,
leciynciilaii
ctir

S.
siunu&

FtLlGiS

PAP^
qnela
liniJiuai

»5^

Deo

per moriem Filii eius

\en\m

et conuiniclla in U)i\nt{:\{Eciles., v), et in lo-

{(icm. v),

insequiiiiur Iraires?
,

Cur periurbamus
servire dehenl

homiuis

*

casus

illius ebt.

ideoque

cori-

slaium ErclesiiC Dei
.'ifrtigp.uujN?
c/f-.),

ei eos qui

ei

veuiens est, lianc quidem osten>ionem repreliensio-

Marivres enim passi suul (idem Conr,
:tMiin(Te

num
laii^i

iliot

uiu nosln<; nclibus iuseri,

ne uilerius jani

lum tuHeii

eorum

occis;i;
:

snnl

in

corporis

patinmini, seminantibus eis zizania ei s<:andalii,
laeiari
iti

passione, ore Seriialis all<>sianle
{fui ocfidiiiii

^'vliie !i,mre eos

sed

olficlis el

dogmatilius vesiris merea-

corpus,

unnnam nutem non possunt
Ubi
agnosci opwriel
,

occisi

mini. Igilur erubescant, ac laiia et hnjusmodi b!a-

dcre

(1

Halili. x).

quod

Sphemiani suhirabere leslinenl,
ceidoiali

si

noluerinl a sa,

aninije
ex»ing(ji

inarlyrum
rion

,

corpore

perenipjo,

suppliciis

nostro

coilep^io

st^grejiaii

ei

a

lotius

p..ssi!Ut,

nec animai praedicaiorum et
.

chrisiiani populi socictaie divelli. Licel
his

nainque de

iiooloruin pcist^qui tlebuissent

airt

periurbari, et a

pinra el per necessxria

,

qua? in decrelis sedis
successoriluis

Dei famulaiu averii, quia cuni corporihus non deiiciuni. Tales

apostoiicac et ab :tp(»siolis
nt»siris videiiCHi

eorumque

auiem periuibalores
ni;ila
,

E<clesii<*.

non suium

prdtdecessoribus, sialuia inveniuniup,

j»r:^di<'Ja .igunJ

sed ei memorias (ilonc. fian

dicere

ei

con><jribere

pniuissemus

,

lamen melius

grenae^ cap

20, inlerp, Uion.)
iu

manymni
et

execraniur.

nobis visum esi. ui epistolam oraiione claudamus.

Ojiapr.:pier

piaerala consiitnimus syn.^o. vobis-

B

l^-^u^

omnipotensel hujusunigenilusFilius, elsalvalor

ouc

ci

omnibus
,

Kcclesiis

ten^ndmn

damus

ut super nien:orias
iie

agendum mariyrum miss^

inan>
cele,

noster Christus hoc vohis tiibuai incitamentum, ul

X^mnjhus frairibus et coepiscx)pis nosiris, quihuseiim-

hrenlur,

niemoriai eoruni a lalibus exliiigui

aut

que

iribuialionibus laborantibus
,

,

tolis

succurratis

vener:»iio possil prohibi-ri.

\os vero,
,

fi'aires, nolite
In

viribus
Doir.iui

ei

cum

eis

compaiientes, cruceni ejusdem
ui veri ipsius discipuli

jnnhniii lurltari

,

nohie

ve.sari

sed conforiamini

Salvatuns

portetis

Domiiio.
Hr.beioio
lolica

ei

in

poienlia chiritatis ejus (Ephes., vi)
isia

corain omnihus appareaiis.. ui ei vos, et qui vobisciim
sunt,
liic

inteii.Ti

ad sulfraginm vesirum
:

,

apos-

et in fuiuro meliora possideaiis, qua'. oculus

aucioritaie dcerela

ct scitote

nos semper

non

lidit»

nec auris

niirfjuif ,

ncc iu cor hominis ascendil,
(I

p'jr;itos

habere cliam

(si

necesse fu«rii) u<que ad

qu<c preparuvit Omis diligtniibu^ se

Cor.^

ii).

Per Do-

moriem, ad qurecumque vohis niecess:iria fuerint (l)omino opem ferenle) perfieienda. Illi tamen aucperibunt, et vos stahiiis, si tamen l»hor (.oie D(K)
,

rninum nostrumJesumi^hrislum^ier
omni[H>lenti

Deo
,

gloria

ui siecula

quemetcumquo sa^culonr.n. Ameiu
cousu-

Valere vos opto

charissimi frnires. DAia (juinto idus
et

,

vester non fuerii inanis, sed plenus fide et ch;iril;jle.
\ (P
t

augusti, Chiudio

Paternb

viris clarissimis

inqiiii

prophela^ qni potnm dat amico iuo
ii).

,

tnil-

laribus (an. Chrisii ^69, noiidum

mortuo Dionysio).

lens fet iudni (Habac.^

El iieruni sapienlissimus

C
4l>

EPiSrOLA
ME.XibNUBf

III.

bahnnon
t(os) :
ieviet

ail

(Uicc eodem in ep. felicis n, ad /Eyyp'
latere
,

EflSCOPCM.

Qni loquilur iniqna non poiesi

nec pra;I.

illnm corripiens judiciuni. Jn cogualionibus ergo

Erranl qui Fitiam non videre Pairem conlendunt^
vidil

inipii interroffcdio evit.

Sermonum

auleni illius audllio

eoquod Deuui nemo
il.

vmqunm.
visibiiis.

ud DominuiH
;Uius.

pcrveniet, ei

ad correptionem iniquiialum
,

Eirunl affirmantes Filiam minorem P:;tre, quia
Fitius

Quoniam auri.-; zeli audit omnia wnrmurntionum non abscondeltir. {Sap.,
si

el

tumullus

itle invisibilts,

vno

i).

Hxcenim
,

OHeetissimo frain Deniqno episcopo^ Fctix episcopns,
in

amplecli

voluisscnt

proprio

et

sauo sensu
:

ad

Domino salnlem
Suscijuenles fratcrnilaiis
tu:i5

reprohuni J^ensum ininimc luherenlur
liinot

sed per Dei
,

cpistolas {Zaclianas^

em sermonum suorum

pr;ecavcuie5 cusiodiam

ep. vj

,

quibns
aliis

nu^.

requisisti sujjcr lidci

documontis,
con-

pttim saiictorum patruni difnniiionem siue

quadam

qu% ab
nitalis

iiabenanluv aiiler.

quam

rccfae iidci
.

nocunienli j)r;e>umptioue, Uiiqneconscrvasseni Quo-

tineant sacramenia, proui Dorninus dedit

jiro frater-

idam

dicil sacrnrn eloquiimi
et

:

Consilium bonum ronserii).

amore respondere non resuiiaximus. Senvper
et
ina;«u'a

vabit te,

mens bona

custodiet te (/Voi'.,

Non enim

enim dubia

negoii:i

,

ternnnum ah hac
,

de funlibns saiuuier.s spiriiuaiiler ad acquibilionfcm
eciern:e vit« pri.ceduni lales accusationes ei detrac-

^

sancia sede, a teinpore aposlolonim

qui

eam

suis

documentis instruxerunt, riccipcre consucverunt. Et
ideo lu recie
lis le
1

liones, aique idco coinpeicnier nos heatns

Paulus

fecisli.

quod hujus

sancia* .sedls consul-

apo^lolus
qunni

praimuMiens
sapere
,

ail

:

Non
.

debere p!ns sapere

casieros:iue
-

lirmari el insirui voiuisii.
lillenfc

oporiet
xii),

sed

sapere

ad

sobrielatem

Conilnebaiit enim

lux,

fratrnmque

{Hom.
cuiiii

in

dclioiuone pietalis perduranies. Qui
,

tuornm, qaod quidam diiuut, Filium non posse proprie videre

hrcc pneiercuni

non taiiium
,

l«si sunt, deci-

Pairem, quia scriptum

esi
:

:

Dtum eniw

dentes a corrohoratione sua

sed insipieniiic sure
in

dereiiqueruni doiiiibas mcmoriam, ut in his,

qui-

bus pecravcruut, miniDie latere potuissent. Gloria

umquam. F.t alii fingnnl l.ieo minor est Palre Filltis, quonlam Pater illi perkibei lesnmouium. Quidam auiem garriunt, quod ideo Paiic minor esi.
nemo
vidit

LECTIONES VARIANTES.
* In lingua

hommjs Labb

. ,

1S?>

EHSTOLyE DDBl/E QUATUOR.
hivisibilis ipse dicilnr (
;

1?>4
el

quia
XVII

S. Jofm.,
ix
;

i;

S.
;

Mallh.^

Kqnod

abscoiiditum fuit a swculis
ibi
:

a generalionibui

S.

Marc,
I

ix

;

S,Luc.,
vero

I

Cor., iv

Colos., i;

{Ibidem). Item
ckariiute. in

Ul consolenlur corda eornm in

i Tim.,

),

Filiiis

visibilis

comprobiiltir.

Hi

omnes

divilias adimpletionis intellcctus^ in
,

eniin ii^noranies divinaruni SciipUirarumet afiosioio-

aaniiionem mifsierii

qnod

est
et

Cliristut

,

m

quo sunl
(

r»n»

jiira,

ex

proprio

aiil

adulieriiio

sensu.talia

ontnes lliesauri sapicntice
loss.,

ycienti^L'

absconditi

Co-

1'abricant, ei

sediicere corda lideHiini

qnserunl (1),

u). Et

in

p^aiiuo lxxvi: In mnri

esl via ««/a, el

Nos veio 0(1 Fiiium Fairem semper viderc
doceiuiis,
,

ipsius foutis originem redeamus, e\ quo

semitaf tnca iu aqnis muliis^ ct vesliyia tuu

non cognos-

poini&se vej posse,

centur. ¥a \u Salonione: Sapieniium Dei praeedeutem

evidentioribns leRlifiJOniis Veieris eiiSovi TesJamenli
litteris

omnia

,

quis invesiiqabit

(Eccl., i)? fiem

ibi

:

lladix

Salomone dieenie

:

Kst tecum
tibi
sit
:

.vt-

sapieudoi cui revelata
{lb?di'm)'l
est, et

cst ? et asiutias illitis quis

ognovit

pientia

quai novit opera tua, qiue adfuit
et

cum

fu-

iiem

il)i

iDisciplina sapientics cui manifestuUi
illius

ceres

orbcm tcrrarum^

ipsa novit qiiid

^flacifam

muUipUcationem ingressns
ibi
:

qnis intellexit

coranf^cuiis tuis. Ell^ominus ia Eva;igelio

Nemonovil

Hbidem)'^ Item
homini
solius
,

Quuniam

miraiiiHu sunt opeta
,

Filium

tiisi

Paler, nequc Putrem

qtiis

novii uisi filius,
-

ei aloriosa et
(

absconsa

et

opera

illius

el cui volueiit Fitius revelare.
vidit

£t iterum

yemo Deum

iHvisq hominibtis

EccL^

ii).

Eccc sicul Paier

invisi-

umquam,
eum

nisi

uniqeniius Fiiins, qui est in sinu
dixil
:

B

^>'*»s

esi, ita eliam el Filius iiivenilur.

Quomodo ergo
,

Patris, ipse narravit. Et iieruir. JudaMS
nosris
,

Vos non
dixero
.

ab

iilis,

qui hoc dicunt quod mandaslis, in eo quod

ego uutem novi cum,
,

Quod
,

si

nobis carnalitcr se videri dignaius esl

Paire inferior

quia non novi
ibi
:

eum ero Qui ex Deo esty Im

similis vobis

mendax, llem
:

Juuicaiur? Talibus nolite credere vos, et alios ab

novil

eum

:

El Ueruui

Ego
Pa-

torum sensu averiere
in timore
,

doceie. Vos ergo serviie
ei
^

Domino
).

iiovi

eum^ quia ab ipso sum, Ecce docuimus quia videl

et

exuliate

cum

tremore

(

Paal.

ii

Ap-

seinper Filius Palrem.
tren»

Quomodo
,

adsiruunt

eum

prehendiie discipitnam

ue perralis de via jusla. Hiec

nou possc videre

in cujns sinu noscilur perma-»

vero (iA,

q. \.

A

recta erqo fidc) ap».stoiorum esl

nere? Si sereno sonsu divinas lecenseas Scripturas,
Invenies non solum Paireni Fiiio losiimonium perhi-

\iva iraditio,

hic

vera cbaritas, quu' pryedicanda est,
,

ac veraciter diiigenda ac tovenda

aiquc riducialiler

benlem, sed loiam
ipso

siniul insep^irabilcm trinitalem,

Domino proiestanle, qui ait Ego sum qui lesli' monium perhibeo de me ipsOy et testimonium perlnbel
de me, qui
iterum
:

ab onmibus lenenda. H.tc sancta cl apo^lolica malcr omniiuui ecclesiarum [Agaih ep. ad Const. Imp.^aci.
\s. conc.

wi aecumenici),

Cbrisii Ecclesia
,

,

quai

per

misii

wie,

Paier

{S.

Joan.,

viii).

Et

Dei omnipoientis graliam
dilionis

a-

Iramiie aposlolica; trabrcreticis

Si ego teslimonium perhibeo de meipsot
scio

lesti^

uumqnani errasse probaiur, nec ab
depravanda succubui!
.

monium meum verum cst.qum
Paracletus spiritus

unde
:

vettio, et

qno

C

i^ovitalibus

sed ul

in

exordio
suis.

vado (Ibidem). Et de Spirilu Sanclo

Cum

venertl

^«wmam

lidei chrisiiani« perccpit

ab aucioribus
illil-ata

veiitatis, ille iesiimonitim perhibebit

npostoiorum Cbnsii principibus,

fme lenus

de me {Joan.^ xv)
in quibus
alio

Iniende^ qua^so, intcnde quoniam^
,

manei, secundum
polhciialiouem
,

ips»ius Domlni Salvaioris divinam

una

testi/icaiionis virtus ostendilur

millus ab

qui

suonmi discipnlorum pnncipi
:

mque

polior neqve inferior judicatur.
isia

suis fatus esl evangeiiis
(2) bo-

Petre

,

iiiqniens

,

ecce Sata-

ii,

— Su'pius

jam diximus, quia secundum
visibilis dicilur,

nas expetivit

ut cribraret vos, hicut qui cribrat trilicum.
tc

miuis rormam Fdius

sccundum vero
Paulo at^

Ugo antem pro

rogavi

,

ut

non

deficiat /ides tua
liios
(

;

et

deiiatis substanliam invisibtlis pnedicauir,

tu aliquando conversus^ con/irma fiatres

S Luc^

tesianie aposlolo
lies el seieniiiv

:

O atlitudot inqwil, divitiarum sapien(
,

Dei! quam incomprehensibilia sunl judi'

xxii).Considerei iiaque vestra excelleus prndentia quam bonum sil persisiere iu dispensaiioue vobis
ciediia
,

cia ejus
fsaia
bilis
:

;

et investigahiles vi(B fijus

Hom.^ xi)

I

El in

et

iii

lide rectn
,

,

aique Inereiicis ct aemulis
veritaiis iramite

Cni similem Oisnmatis eum
Isai.
,

cum

sit
:

ipse invisi"

Chrisii repuguare

el

nuuiquam a

Mihi autem xl)? Ei ifeni Aposiolus miuimo omnium sauclorum dala esl yraiia hwc in qen(

deciinare.

Qnouiam

Dinniniis et Salvaior

omnium

,

ttbus, evangeliznre investmbiles diviihis Chrisii, et

il^ }}

cujus lides est, qui pro nobis inori non prnpno nos suo rcdemit sanguine . fidem beali Peiri
,

dubiiavit, el

luminare omnen
diti

,

quco

sil

disposiiio sacramenii abscon(

a Steculis^ in qnibns omnia creavil
ipsft
:

Ephes.^

iis

non dereciuram promisit ei cimUrmare eum Iralres quod aposlolicos ponlifices, ineie suos admouuil
.

Item
l).

^ui

est, ail,
:

imago Dci

invisibilis ( Co/oss.,

exiguitaiis

priedecessores

,

conlidcnier lecisse, seniei pusiilitas niea.
di\ift

Et ad Colossenses

Ego Paulus

minister^ qui nttnc
el

per cunciis est cognilmn.
licet

Quorum

gaudeo in pnssionibus meis pro vobis ,
destuu iribuiationum Chrisli in carne

suppleo qnai

impar el iniaima, pro snscepto tamen divina

ejM

.,

quod cu Ecclesia

,

iujitfi

factus
in

mea pio corpore sum egc winiiiier
,

gnaiione miuislerio, pedisequa cupil exisiere. cnim nol)is erit , qui iinjns minislerii onus susceptiim
habeimjfe,
si

seatndum dispensalionem Dei

ministerium Christi

voriiatem Salvatoris nosiri Jesu Chrisii
,

quam
(l)Yidcsis iihacii adv. Varimadum Ariannm, cap. 20, eorumque liiulos , uiqne inr.e Iraudem agnosce.
18,11),
(^) iihacii cap.

aposioli pnedicavcrnni
erii

praedicare

ncgle.xe'

Hrnus. Vai

uobis,

si

sileuiio veriialem oppresge-

20, quo mentionem

fieri

vides su-

id esl rimuti, quarn erogave numnfjuiariis jubemur, in ipsius enristianos pepulos imbuere el docere. Quid

per-

iivi.

futuro ChrisU dicturi

sumus examine,

si

sermonum

, ,

155

DE SANCTO EUTYCHIANO PAPA NOTITU HISTORICA,

456

ejus veritaiem confunrtimur pr^dicarc? Quld erit de

A

nobis
ticio

,

cum de coinmissis

noliis anir.iabus

,

el.

Ue

oi-

U"^ potesiis, pro \ririhus exUrpeli&. Qiionianfi ul haqui beliit a Dco dignje rejnnueraiionis praemium
,

suicepio raiionem josms jiuiex Chrisius Oeus
(I

diiigewiius, quort ad saluiem cofnmisbie, sibi plebis
pniiicial
,

noster disiriciam exegeril

Cor

,

ix; S.^iaHh.,

xxv)?

fueril

execulus

:

ila^ante tribunal
poieril

Domini

ideo, fralres, horloi dileciionem vesiram {S. Leo, ep.

adv. MaGichoeo^)y nblesior el
et

moneo,

ut c\ua polesiis

de reaUi negligeniiae &e non cumque^piebem suam conlra
Claudio

excusare, qoipersuasionis

sacrilegaB

debeiis, solliciiudine vigilelis, ad iiivesligandos
sanciae
l>rii

auclores nolueril cusiodire, Oala ISonis Februarii
ei

i?c»^reiicos, ei injjnicoF

ecciesis. t\ a sanis

Paierno

viris clarissimis

consuliDus (^269

menUbus, ne

pesiis haec lalitis divuigeiur^ ."ieveriiale

nonduiTi elecio Felice).

FPISTOLA

IV (1).
*

AD MAXiULl^ /pISCor-JM ET rLF.lUCOS
fJe Cnrlsli (iieinuaie et

ALEXANfiRl.C

hnmaioiaie fraymeniotn.
(2) fk-rfi^oapx-ijffsju; tov
to>»
K-^f^io-if

1)0 incariiaiioiie

vero Veibi ei fide credimus i»

Jlifir.

Ao-;^»--

vv.tTTjjTriffreoi^,
,

Dominuni noslrnm iesum Ghristmn ex Maria Yirgine
tiWViUii,

mc-TsOoajv d^

iy.o-yt
,

V.c-oyv Xptijxiy
ort

tqv

iy.

quoniam

ipse

e«^l

celeruiis
l)ei

Dei rilius

:

Nec o

T/Jr TraCiOivov Mxo'>>.; yivr.OivT;'.
«d^oC-

-xy^j; io-Ttv & tov

eninr iiominoui .'issumj^sil
pra^ier* ii>->Uiif
:

Filius. ul essei aller

«toioj Tiof. xaj A-jyog.,

yxv. &•>. av6r,ci>7roj- Oir:o.ii^£v--

se<^

Deus

exif;lons perfeclus, faciiis

Qa(/j.r4'Jii>.g.

h

iTff/o;

v5

^sap' szetvov.

Ovoi

^fy.p

cf.vfjp^^moy
a/.As^

esi siniu! el honio {.'erfeclus, lucarnaius ex Vir^ine.

Avii.y.C5v o

tqv (^gcO Tto;, r/ ^ STf/sos :ra^' «Otov'

6io; wv Ti).5fOs, yiyovsv

^^

xar. T£?.£c0f v.-j^r.rnTZQi^ <T».pr,t4-

hagmemum exiat iu «ouaclione primj*, el apiid Cyrilhim in sua .-\pologia. Doclissimis quibnsdam viris a.ieloribus, a Felice U srnpiam fuissc exislima-'
•'!)

IJujiis

cpisiolie

raju {iivinaui iu Clui.sfo hiini.iuiuti

ejnsdem indivlse
:

ciiio

("halcerionens»,

co!)jiir.clum oslendii, Pauli lucic>im «.'omlejT.ne:

dum

vero huuumaiu

iu

eodecn Christo a uaiuru diviua &n-

Unctam
aulern

liim «^st, h;<c

de caiisa
et

,

quod

pr;<»rtifluin

fiagmeutum
Ve-

siitisisieniiaiu
iu

essH, el divinae subsianiia* iu uibus per.sonis demnnslrai, Sahelliun» conluiei. Quod

ulrnbique pust epi.siolarn

julii pypae

altexaiur.

Cualcedonensi cauciHo

ct

apud Cyriilum

rum argumenium

lilulus epislol»

eam senleniiam
,

Yinceulius luiiem l iri.nensis ad' , lionem liabuisseni primus C versus liaerese.*;, cap. 42 pn^be inlelligens lem.pore 'Fclix eam ^cripsisse poiuit: eodem enua lempore Fdlicis socimdi ntillun) Alexaudrinae Ecclesiae praeluisse episcopuai, ournine Maximum, habiia ralione >e!ix Dionvsii romani poniilicis suocessor. universae Kcclesi» praesedit. quo Maximus post Dionv.sium Aleletupons, primo !oco Felicem, deindc Juliiim nojnixandrmai Kcclcsiae prailuil. Orrasio scrihendt»^ hujus nal. Addii ideiu ViuccutiMS hanc eamriem epistolam episiolae listic est- Cuui a Paulo Samosaieno caiholicae Fejicis pnpag ei luai lyns inier Mia patrurn teslimoui«t verij.Hii recens vulius uilhcium esset, el cicairix de iu «MJi-ciiio l\!piiCriuo ieciam fnisse (Yide Barou., errore Snbellii nonduui ohducia l"ui.<isci, Felix ponaujioChrisli 273. uum. Jl, 1^2 cl J.5). SemvC». Oi^jf.s. tifex de Filii Dei dlvinilale, ac pailter liumanitato, (^) Cri^cuii; texium exhiheukus ex aciiuue ironetlii Epbesiiii, iu quH Ipcia sunl a Pelio pre.sbyteroAlenau]iis«iue duabus in una persona d;slinctis, ad MjiVimuui Atexrindriuum episcopiim hanc epislolaui vandn* ei pnmiceno nolaiforum selecia ex sanclis scrlpsil, ut l>eUutn adversus Sabelhum el SamosaiePairibus iesiimouia de Incaruafioue D. N. ,f. (.. atquw nuiu a duobus Diouysiis horum anlecessoribus caev «apiie n partjs tii ejnsriem coucilii, ^ive Apolo pium, nlriusque sutce&sores arcleni-ibusauimis prosegeiico S. Cyrilli Alexandnn» pjrtriartliift pro duode »piereniur. Proinde iiac episiola velul anripili 5ila.dio cmi capitibus adversus orientales episcopos. I.ab]^. uiiaiuque haeresim uuo iciu conlodii ul dum nau»Dionyaii

hrmissime reieilun!. Naui si siTipium esl quod titu!us indical. ad Maximum Alexandrinutu epifcopum ,
successorcm
,

prafdiclis locis p<»si Juiii episloiam. recenseaiur, ex eo acridil, quod in his recensftndi.s uuilarn lemporis ra-

uoii

secuiuius, aeti

.

;

LblCTlONKS VAKIANTES.
*

Clerum Labb.

D£ SANGTO EUTYCHIANO PAPA
INOTITIA UISTORICA.
lCulychianus

ordlnatur

papa die

\

jonuurit

275,

f)

dlebus Iribus,
fuMCiUS
mtuiu.
,

auno

'SJ^o,

v»i

idus derejubns satis
iL-giiur
:

moiitms

aiin.

283.

— Euiychiaiius Marini seu Mnriiui
27.*>.

ut

iii

r.aialoao
III

Bueheriauo
Marrcllini^

/l

con^

lilius, i-truscus,

patrial.unensis, uliimis anni ^74 dieFelici .«iuecessii;

iSurtliani
ei (.(irini^

et

ud coiuuluium.

bus, vel

primis seijuenlis anni

Cari

\\

id

esf, a die

quiuia j:»nuarii anni
vel oc-

die quiota iauuarii ordinaliis fuit feria leilia, (piae eo

tl^ ad diem sspLimam decembris auui 283
(avam, qua die
Fulychiani
in

anno cuin die quiuta
Ecclesipe
(I)

j:inuarii c«)ncurrit (1).

Pra^fuil

indirulo depobiliouis cpiscouorunr»
legilur
,

roiuanffi

annis oclo,
art

mciKSibus uudefimj
"274
i.x:
:

nomen

:

Si^xlo
in

iUus

decembris
ilallisii.

Eviiichieji) in

Callisli

nempe

cfemeierio

Pajrujs.

in (ritic..

uniium

P.?.ronius

275, num. v, ei ad annum ^85; uuuj. Episi. rom. poniif., lom. i. pog- iO$.

Cousrant.,

Qiiare coirigendus Eusebiiis, qui
s')bus

decem lanluni luenromanun^ ponlificatum Euiycbianum lenuisse

157
scribil
:

DE DECRETIS EDTYCRIANO ADSCRIPTtS.
ei uti

158

annoiat

Valesius, aniios ooto,

(jiios

\

hic sanclus pdniifex ob
(jiia

singuUrem
Suis
,

eaoi religionem,

SixJo auxerai, Euiycl»iano delraxil. Turpius adljuc

martyi*es proseculus esl.
liliri

erraviiaucior Ponti(Jcalis

Damaso

adscripii, qui

Eu

lesie auciore

Ponlidralis

enim manibus^ duos etcudbraii inta

tycJiiani poniificaJmn a consnlAtu Aurelifmi lertio, ei

supra Irecenios iuinultwii inartyres, consiiluiique ne
quis marlyrein sine dHlmaiic^ aul oolohio piiipureo
sepelirel(J) CuiisueUulinem, qiiJHalioquiiiOhlitnierut,

Marcellini ad

Carum

II el Carintnij extenrfil; anniiiM-

que unun»,
dit.

ineiiseni

unum

,

diem unum
Manele.

secli:»se

pro-

novo decreio
manicMieorum
limreil et

asscriiit
,

,

1^1

fmyes^

faute,

ei

uvcp snper
,

JJe

— Sul»

pontifi'
in

alfari benetiicercniur

eam

forsan ob causan^

ui

im-

caiu Eulycliiani ins.»na Manicliseornni hicresis,

pugnarel errorein

nianichaioi

um

^

qul

crealuras a

commnne
utut

hunianJ generis liiaium ejtoria esi(t); qu.e
infanrts et ridicuia iuii, inter oiunes

nialo priucipiu orlas deleslahanliir.

non nnnus

£ulychiani Eplstoloi subdilie.

— Noniinc Euiychiaui
ad (tiunes episccipo*
I*o-.

lanien

haereses, quae irihus primis Ecclesiie sajculis

duas commeiitus

es!

Isldorus Feccaior vel Mercator
el

exluleruftt capnt,

celebenima
naiione

e,vasit,

in^ue orbein

eplslolas. Prior ad

Joannem

lerranim laiissime grassata
sectse
fuil

est.

Coripha-us hujos
qui

Boeilcje provincigo, dc

ilde incarnaiioiils IKifnini.

inancipiuin

Persa,

nomen

slerioradepiscopos per Siciliamconsiiiuios,

trla cuin-

suum
lavii;
flliO

Cttftimim in illud iWawefis seu /W««i£/nei pernminis^^us in

^

plectllur. i" I)e

modo recJpiendi;Kcusaiionem
De niodo

adver-

carcerein ob

acceler aiarn

nrorleni

sus clericos. 2" Qni uon atindilaniur ad accusaiiunem
religiosonim. 5"
ciesiaslicis.

Yarananis, Persarum regis,

quem

per oralionem

proredenrli in negoiiis ec-

se curaturumspoponderai;indef(iga dapsus.iiiMeso-

cum

procedi non debeat niodo sa^culari.
suis af posiilt au;:ior,

.potainiam venit, ibique errores somni;;que sua disseniinaviicirca annuin 277.

Noiiis

tamen decreiatibus

qu;e

Ah

Archelao sapienlis^imo
ojn.Vium coneKl.

vero EulycLiano non conveniiua. Lpisiola ad episco»
pos iioelicai dala esi
.\iarcello
11

Mesopotainiie archiepiscopo

Iiahilis in

id.is

aprilis,

Aureli^no et

venlu di^putationibus non seinel superatus
ileruni in

Hinc
delequi^

viiisclansslinis coss. Aiqui v«rus Emychlascr!j)si.ssel,

Persiam redieitsa

sslielliiibus Persis

nus Marceilinum

nou Marcellum iioiasque

cius, coniprehensus, et ad

regem aiiductus

fuit,

Aufeli»ni conswialus numerales de
iNil

morc

addidisset.

exprobrata Maueti ol

lilii

csede, atque fujja e carcere

acvinculis, excoriarieuinlegePeisicaaniu278 inandavil, ac reliquum corpus bestiis devorauduin Iradi
:

ad veteiaioris innpudeniiam nddi poie.si, qi!! inio* gruin ex Hiiario capiiulum, quod exmi, et Leonis
Magni ad Ceonem Augusium episioia *j7, c. 3, d<'crelali iiiscrnU su*. Yerl>a quoque, odmoneniim eiiam
vesiram fnucrniuiicm,
eAv..,

cuicfn vero, qua lanta iliius improbitas coniinehalur,

lamquamuirem anie

porlas siispendi (2).

peiunlur ex Gi<'i^oriiMa-

AnEutycltiannsmarnjriliHssii iiccensmdus?

— Euly- Q
ait

gni epislola 25,

1.

n. Posierior epislola Scripiarum
e!

chianuin mariyrio ohiisse Baionius cuni in noiis ad

laudal ex versione mixla ex Ilalica
Adriaiti
I

liieronymiana.

Mariyrologium

,

lum

in annalibus tradil atque posi

decreia

in

gratiam Ingeirami lueiensis Epi-

eum

Blondellus (5). Ai inter confessores, ut
luin quia in

Pa-

scopi inierpoiat, ul jain crudite oliseivavit Biondellus.

gius(4), nuinerandus videtur;

Indiculo
a

I.umper.

depositionis episcoporuin, oon veio

mariyrum

Buin notis ad Amisiasiiim bihiioihe(I) Blajjcifinus carium, Kuu. 11, pari. ii, pag. 2ii, scrit.it Vindicandorom inariyrum curam promuvjins caulns ]ionliieK pn.vidonier priccepii, uiadderenliir jodicia ccrlainartyriiiii corum (K*positit»ne. Adhibeii mand.ivii colobium aot d:ilmaiic.»m nun qiialcmcmnque, sed puipn« raCam ad involvendos inari^^res, quos eiiam puypuralos vocare consuevit Ecciesia in hymno oninium sanVcs purpurati marhjrps. Ante h<;c deirclnni cloruin
,
:
:

cheriani calalogi auclore inscripitis; lum etiam, quia
iliiusohituseo leinporeconliiiii, quo, Eu.sehiolesie (5;, Ecclesia Chrisli akissima pacefruehatur.

Quid

decreverii S. Euiychianus

'f

— Commeoditndiis
vm

(i) EusebMiu Chronico, pag. iiJO, tom. (licio* nyuii. '(2) Epiphan., hfercs. 66; Cyiill IUeiosolym.,C«fec/n?si vi; Theodorcl., Hiere.iic. fabnlar lih. i; Mie;o-

Euiychiaiii consueverunt (•hnsltnin sacra rn.-Miyiuin corpoia >.epeiire ciiin liuteisipsoniui sanj>uinc icspersiiV latince ei ^ crai:; Ceiilier', Biblioth. ; Fabricii^Uiuiiolh. Groic. j) sis. Pcrmnlli lamen niartyres anie el posl Eniychi.ini decretumcandidisobvokiiilinf.eiscondiii h;eieliimulo, tom. 11; Waich., Hisiorie der Kelzei\ tom. t, p. 7l5. ulicl. Laurcnlius BeHi, Oisserlat. i. de Ilom. hin^copjs, (5) Bhindell., in Pscudo-isidoro. ^" "" "'"' ^ " saic. III, toni. n, § 21, pag. 337, ohservat nosiri iurie Pagj.nol. lOiu ann.

nyni.,d£ Scripi. Eecles.

Avchciaum; Zacasoi, KccU-^ grwciu monum^nta ; Vales., _. Not. in So ^ ^ ^
in

(4)

^i85.

'

{f^)

Euseb., Hisi.eccl.,

lib.

viu, cap. i.

Reparaioris exemplo.

DE DECRETIS EUTYCHIANO
ADSCRIPTIS.
(

Ex

D

.

Coustantio desnmpt.

)

Argiimentlm-

1.

Deereta duo. Cnde probet Baronim

dum.—l. Daimadcce animns
.5.

in Ecciesia ?<svs.--4.

prtmuiu decrfium.

— 2,

Unde

proijayi possit necun

Iniiivm iiujus usus Sylvestro perperam irwuunr.

159

DE DECRETiS EUTYCKIANO AUSCKIPTIS.
JQ»i^,

160
et


citur

DuQ!

epislolo} ab Jsidoro snppo$it(c. Oecreia

\

daljiiaticarum usiim episcoporuui pToprium esse,
a

decefn Euiychiano adscripia.
i, In
<

romanis diaconis per aiToganiiani usurpaium esee
Scribii ei Cyprianus

libro p<»ntilicali

Euiychianus constiluisse

di-

iioiat.

lolonensis episcopus in

ui fiAiges, faUae ei uvse super altario
>

benedi

Vila S. C;esarii arelalensis episcopi, eo ipsoiemporc,

cereuinr,

necuon

c

uKpjicuiiKjiie fideli?iuuii;iriyreni

quo Syuiniacbus pnpa Corsariuni
liier

(

concesso speciadiaconos

sepeiiiet; siue Uaiinaiic& autcoiol>io purpuratu nullntefius sepetiret. i

pallii

decoravii privil^gio,

quoque

Sed qu»

in

hoc iibro cuni de
auctoriiatem.

aliis

ipsius ad Roiniinrc instar ecclesiae didiuaticarutu fecisse h;ibiiu prj*eminere.>Testaiur Gregorius, Ub. ix,
e;nst, 107,

pOiiiiilcibus,

luni

nominalun de Euiychiano
detrabuni

(alsa

pricdicaniur,

his

Yeraiu
pr-iniMm

Arcgiura pop<iscissc, ut

sibi

et

archidia-

uirunique adniiltii nc probat Baronius. Et

cono suo uiendi dnimaiicisi
tit

liceniiaiu pra^bereu
>

Quod
,

qusdcm opporlune ab
versus

lioc

papa editum ceosei, ul adliieresiw,

cnovuM)

noii incunsulie et subiio

peruiisU

sed

iiasceniem Manichaei

quoe fruges

posiinodum concedens, ipsasetiamdalmaticas
ria€i :d)balis

ei

Cy-

aliasque res corporeas ui a principio mali creaias
execrabaiiir,
su:x)

opera

transinisil.

In

bibliotheca Fio>

Udeles munirei. Pricierea io opinionis
citat caitoues 3,

riacensi isiudlegilurZacharix papa; ad

Auslroberium
ab
liac

graiiam apostolicos
iiii,

^

eti>,

qiii

epi>copum vienneuseni scriheulis

:

<

Dalmaticam usiniorem babilus

iamen
tur ut

pra^sertim ex Dyouisii Exigiii inlerpreia-

B

bus vestris misiinus: ui
sede docirinam
saceidotulis,
ris.
>

qi|ia

ecclesia vestia
et

tione, adver&ari poiius videntnr.
<

Nempecan. 4 cavealinre

fidei
iila

percepit

offerre

nnn

lict^ai

ad

preter novas
t

ab

e;iam

perci|>iat decoreiii

hono-

spicas et uvaset oieum ^d luminiiria et thymlama.

Undeconcedendum
ne
fabae,

e:»t

salieni his rauoniltus

velari,

i. Hiiic colligere

eftqu;» lides hahenda
:

sil

vulgaii^

quas

in aiiJiri

beiietiicendas ess<i

vulgaium

Aoiistasioue Silvestro scrihenti

i

Ei lioc C(tQslitnii,
sj

Eutychiani decresum coiisiimit, in

allari offerantur

ul dinconi dalmaiicis in Ecclesia uterentur, »

prx

Tuni sancitur can. 5.
reliqui

<

ut reliqua

poma omnia (seu
priiniiiie

scrtim hoc dccretum non taiitum de
quibuslitiet diaconis
refelliinr

BomanU,

siid dft

omnes

frucius) ad

domum,

episcopo
:

dicium

in^eiiigaliir.

inde etiam

et presbyteris dirigaiiiur, non offeraniiir in altari

>

quod

alii

dicuni,

dalmaticarum nsum
invecium esse,
;

ubi id quod Eulychiani decreio in allari oflerri
cipitur, his

prai-

Ecciesiani

primum

a Silvesiro

cum

canonibus veiariaudimus.

anlea colobiis uterentur sacerUotes
vcstri

aut quod in Sil-

Ad decretum altcrum qund aUuiet, idem Annalium parens ejus usum exinde prwiexiu religionis non
2.

YiiaaComberidio edila nairaiur, Eiiphro.>yuuin
Paniphyliic

sciiicei

episcopuui
frairis

Boniaiu

venienlem
altu-

tantum erga mariyres, sed eliam erga sacros minijsiros

colobium S. Jacobi

Domini

secuin

indncluin

prohat

tum et

lihro iv.

Dialog. S.

C

lissc, ct

cuni eo induius sacra perei;issei, inde quiesse ut liomaoi saci^rdoles colobiis ute-

Gregorii papne, cap. 40, ubi Paschj.sii diaconi daima-

dem faoium
reuiur,

ticam ejus feretro superposilam narral, tum ex gestis

sed

postea

nudilatis

brachiorum

legesida'

roman% anno oi.5habiia^, in qua idem papa primo prafatur < iliijus sedis recioribus mos ullra meritum erupit, ut cuui eoruni corpnra bumanda
synodi
:

graiia colobia

in dalmaticas fuisse couimuiala; seu
Liicen.sisa

qiiod
i

Anseimus

Oucangio laudauis iradil:

A

saucio Siivesiro ei presbyteris ejus cololiiorujii

dereruntur,

hoic

dalmaiicis

conlegant,

ei easdein

nsus sumpsii iniiium, el .\iarcus ae Julius cl Lib^-rius

dalmaiicas prd sanctiiaiis reverentia partiendas

po-

cx ordine usi sunt. Post hos autem colobia indaimaticas

pulus scindat.

»

Tum

niodesius

ille

pontifex inorem

sunlcommutula.

>

(jiute ^^((ueietur, ut

dalnu
iii

iilum prohibel hisverbis: <Pr:ieseiili decreto cousiiluo. ul feretrum,

ticarum

usuiii noii Siivesler,

sed Daniasus primus

quo Bomani pontidcis corpus ad
>

Ecciesiani invexisse diceiidus essei. Sed et quod*de

sepeiieudum ducitur, nullo te^iuiuo veietur.

Sjmutb.nec

Cypriani tlalmalica ex ejusViia a Pontio

si:ripia dixi-

que

uiide iluxerit
<

iile

usus,

innuit

dum

iiiter

mus, ejus usnm
aiUiquiorem

in

Ecciesia et
:

Damaso

et

Silvesiro

addil,

cuin adsinl multn a sacris corponbus apo-

e^e

ppr^uadei

sicut ex tegtiinonii.< inox

stoloriim

mariyiumque ve!amin;i,

»

etc. Qoasi dicerel,
\)

allaljs coulickur,

eumdcm

colobiorum usu vulgo cre*

Hic himor,qui aposiolorum luariyrnmque corporibiis
jure detaius esl, ad eos, qiiornm non esi par saiiclitas, iinmeriio fuii translaius

ditnm esse receuliurem.
5

Coiobia auiem, sicul el da|malica!, eranl tunic:e
lioc di^labaiii daimaiic;^ a tunicis eicoiobiis,
stric-

Ul autem tiunchoiiorein
sanctorum mariyrum
dalrn:)licariim voces
Poiitio

talare>

Euiychianus martyribus decerneret, ea excogitari
potesi causn,
i|U()d Maniclicei

quo»l dalmaticis ninpla eraiil inanicae, lunicis
Ire,

colohiis vel

null:e

rel brevcs.
illiui

De

colobiis

cnm
qu?

culiiim non secusaiquc idololatriam respnebant.
5.

brevibus jnaiiicis habemug
nionach«^
c.

C.assiani,

de ilabitu

Nec neganduiu
Et cuin

coiobti

aiil

5

:

<

Colouiis quoqne rmcis induii,
iiiitia
>

anii(|uas esse. lu

vita*S. Cypri.»ni a

scripta

vix ad cnbitornm

pertinguni, nudas dc reliquo
Doroliieiis vero doci. i. qure-

legimus:

<

se

dalmalica

exspoliasset

(Gy»

circuuireruiu manus.
ril,

priaiius), et diaconibus tradidis^^ci, in

iine.t sieiit.

cur inoMaclioiuni coiobiiim m;:nicis rareat, cuih

Anliquus auclor,

Q'iaBSl.
i.

Vei.clNov.Tt^sl. apud
c.

Au-

caetiroriim oinnium
dil:
<

manicatum sit.Id&m
sibi vult

et ubi addi?

gustinum
si<e

,

Appeiid
iia

iii,

49,
<

cum roinamc
episcopi.
>

eccle-

Colobium nosirum habel signum purpureum,>
qiia;rit:
a

diaconis

expostulat:

Qunsi non hodie dia-

rursum

Quid

signum purpuieum?

>

coni

dalmaticis

indnantur

sicui

Ubi er

ac respondet-

CnuscpiisQuo militans regi purpitram

161
h;)bet
iii

T>E fiKCUF/rCS

fXfVGHIANO ADSCUlPllS.
«!(

^fi^
sl(ie ulla

chlamyde.

>

Ei

luiec quid<;ni

miio ud

rreni-

A

cyllioiica disccsserii

necessiiate, ei posiea
acceperit,
ires

uini nccoininodari polesl

quod

ex|iciidituii.s

quo

ex lolo
exlra

;!ninm

iKfcnilenliani

.lunos

nnruni cavelur,

tic

qnis nianyrcm sine colobio purpuhu:c pnulo
lusiiis

«iccioftiani, id esl

inleraudienles, juxta niejiinHin

mto

sepeliat.

QuaproptiT

cdisse-

conciliuin

(Caii. 11

ruisschon piguii,
iux affulget.
6. In

si,juidern

»d decrelorum nonnul-

pcfiuiientes, et

lorumseuverliaiem, seufflf;itatem probandani inde
edilionibus

poeniieai.

«

(n

niplecicnl.e

) sepiem annos in ecclesiis iuier duosannos adliucexiracomninnionem ms. German. Anselmi coUectiouem proxime lesimus «Tres annos pceni:

conciliorum

duabus adulterinis

leai exlra eoclesiam,

unnm

inter

audienles,

jaxta

•Euiychianiepisioiis, qu;e exisidoriMereaiorisoineina prodierunt, qua.que
opiliciis a

nic;cnum concilium,*
audienics
coi.ciun. s
in

quod primo placuerai
inirab;)nt, et
ibi

qnia

cum
alia

cieleris ejusden. oriicinai

ecch-siam

leciiones el

nobis edentur,

decem

subjiciuniur dccoliecfa.

creta e variis

canoMum compi{aiionibu>
.t.

Et
aut

leciionem nofl

pri.uuro<|uidem e Graiiano
ierlur:
«

qu:.esi. 5,

c 91, sic re-

S. quis episcopus aut :.bbas presbylero

jnonacliosnojusseril inissas
Alii

pro ha^reiicis
licei

(

addunt
et

colleclores

morf«/0 caniare, non
s

no»

aiiis andiebant. Sed banc permiuii iandaium nica.num conejUum, cujus verlns dccreh bujus condnnaior v.rba exira eccUsimn le.nere adjecil. lli auiem siieam in boc decreto repetiium wissd' nomen aJi;.que **culnm

cuin ndclibns

expediteisobedire:

est an.plior.s decreti,

Sedboc lenuis quu^dam porlio quod Anselmus iib. n, sec. n.s.
lib.

g

Euiychiano recenlius redolere, inscripiionis nus falsilaiem cilatnm nicsenum concili.an, quod quadragi„ia duobns ;;nni. p.^st Euiycbiani morien. celebraiu,n esl, plane prodit,

German.,

c;»p.

117; Bnrcbardus..

xix, c.

405, et

Neque vcro

slbi

con^iat

Ivo, p. 13, c.

117

,

par.ier
:

Euiycbiano adscriptum
Si <iuis

Gra^
i

na,.us
c.

:

nam majorem ejusdem partem
Jnlio ad.scribit.

cxbibent in bunc
perit

mndum

xxiv quajsl

«

dederu aut acceet

41

,

communionem de manu
.

Al ex capiic 2 iWniieniialis
.

Inerelici,

nescil
inielli.

Hicronymo
iie„j

quod Ecclesia catholica contrad.cil, poslea ^
ge.is,
.

annum unum

„•

poeniieal. Si
. .

auiem
.

scit, et '

negleain.os
alii,

7 '•

xer.t, et postea

poemieni.am eger.t, dece.n

aliributi, iis varnO^uibus q.ias ad niareiiimftiovinmc exceptis, . 7 annoiavinius «v^..rv.:. loium descnpium est • r ivm. Aii«r.,.,v, , '*^^^^»n^' < ^»l"lom.nus etiafn, » eic» quo ai).

.

i

.

baii.s.sa

pnellam

vii-gineni

vd

IKeniieat:

abi jndicanl septcm: et
poeniteal.
.

bumanius
i

viduain veiare

uroin
'

hetar, ex Graiiano,

quiniiue
.

Si

quis
.

permiseiit
,

bireiicuin
.•

xx,q,KesMi, cap. 5 de.crinlunr
vjii, c.
.

missam suiun ccJebnire
cii,
.

.... quadiaginla
^
*

m

V.

amid '^"'^'''**"»nM«oq"elib. j-i ^P"" RfirY.h!i..,i..r>, «„«
n 7 P*
»,,« '"*^-

Ecclesia caiholica, ei ne.s.

.1 17, ei Ivni.em

dies poeniieai.
,

ci

S.

pro

revercniia
1.^
,

.•

'» ^' '^^» "l «^x

tjus,annuin

unun
- et

poeniteai.Si prodamnationeLccle-

^

decreiis Euiycliiani, c. io. nrofer'^i «^^» i'« •,. Fct n.i», m rJn«..^ .• '^'^^^"^^"^ ^aj^isiensis vi.concilii,
iib.
i

«

^:v.

...

1

r.

biii

cao '"
:*c

annoSaa

iia-

s\^ catbulica.
ciatur

consueiudiuis

Romanorum,

proii-

^

8.

Teriinm

Pradicandum
,

ab

Ecclesia sicut baereiicus, b nisi
;

Iiabeat pcepoeniteai. Si

r.Jeles caveant,

iiileniiam

si

babueril.

dccem annos
in

est etiam ui perjurium eic, depromptum est ei Grttiano

xxii, qusst.

,,

c. 17,

rccesseril ab Ecelesia catbolica

cong.egaiionem

qui quidem prioie. secnius es[

canonum
nis.

Imerclieorum, eialiispersuascrit, eiposleapceniten-

liamogerit,d.odecimann03poeniteal,quatnor (apud

Ansehnumfr.s)anno:^eiiiaecc!esiani, clsex.(;.p.rd

Anseimnm, lib n secundum German., c. 68, Burcbardum lib xj4 c ivonem, p. 12, c. 71, apud quos velui ex decieiis

colleciores,

U

Euiycbiani, c

^20.

pariler

ciiaiur.

eumdem

Pertiiiet

septem) inler audiio.es et dnosadhncextra

lainen

communi..nem. Dehisin* canonediciiur,.itdecinio anno communionem sine obiai.one accipiam. Si epiicopu.. aut ahl,as j.ibet

inorluiSin:ssas

monacbo suo pro Ini^reticis cantate(enverbaa Grytianolandainj
}

ad Tbeodulfnm Aurelianensem episcop.irn can 26 ' .-jpud Srmondum, l.mi. ii conc Gal! paff 217 9. His subjiciiur quarium; < Si quis membrorum
truncationes, et
isisserii J'^=»i»<'«i>

non

I.cet

et

^ontigent, ubi m.ssa.n caniavcril, et alius reciiaveril
riomiua moriuori.m,
iicos
ei " siniul
si
s.i

...

non expedjt obedire

,,..'. presbyiero
'
,

domorum incendia fecerit sive lieri ' j .. ant lacienii ^n„c^.^c^«,* qiio f-»r:.M.i; consensent, '»"1 usque de hs

ess.

Si

»

j

n..minaYerit hiere.

c«m

unicuinne jpgamer r» pn.icamiUer uuicun|ne Ipc^aliiPr ct o.. ;^..k..':, coram episcopo non emendavcrii, ab Eccle. sia se privaium co»..oscai. Si vero posi si'cund;.m
civitaiis aliis.,ue civibus

et

catbolicis,
«

post

missam

inieilexeril, I> lertiam

convenlionem cnncla,
lainquam
b.-isiia.iorum

in

qi.ilms

arguUuf,

bebdoniada

panileai;

irequenler fecerii, ;<!-num

non

ej.u.ndaverit,
<

eibnicus et public.nus
separctur
51,
»

jnlegnnn pceniieai.
inissam ordinaveril,
quias
lidei
:

Si qnis anleni

pro mnrle baiiiici
*

ab (.mni

coiiegio

.inod

ui pro religione sna

ejns reii-

licei Gr:.tiinu>, xxiii, qua.'Sl. 8. c.

posi Ivonc-m,

ibi lcnupril,

et

nescil diiiVrenliam

caUndic*

P-

i5,c. 40.

n

el

posiea inietlexeril,

pcnnifenliamque egerit,

ailribnal, eo

«urchardum, lib. xi, c.W.Entycl.iano tameu recentius j.ire videatur.

reliquias ibi dehet igne conc.emare, el annuni
po^niieai,
Si

unum
lide
si

iO g.nuium

<

Si qui, gentilis
j

gentilem lixoreru

auTem

scit,

ei.

neglexerii.

p«»iiienti;i

dirniseritanle b.pti.sn.uni;

et

sexium, Slmill

modo
1

i*on.molns s decf m

annos

poiniieai. Si qnis a

unuscAConjugaiis k.piizaius est

el liiergeiililis

LECTiOMlS VAPaANTES.
* Et con&neiudmii Romanornna b Nisi ptt^iniuarii apucl IHcr d

apud H ier von
,

ex^iaf

^
f

JQ]niieiupvu Hier
Keliquias de
illo fecerit.

quia niuituni ieim«aiiL

«^i

El

si

unam

nominaveril haerfeucun» apud Ans

^

Q.jadragmta apud Hicr

,

,eS
Gratiainii \xviii,

EUTYCHlANl TAP.C EXHOaTATIO AD PRESBYTEROS, ETC.
qiifest.
'»,

164

c.

2
lib.

ei

3

i^wppf^diwt.
et
f>0.

4 lum

esse,

el

in ea,

sicul el in Orieiile, sallem ad

Huic prjeluseranl, BjirchardtJs,
iiecnon Ivo, p..8,
c.

Xi.c. 59

sexloin usque saeciilum,
lesliiiionium

hunc obiinuisse
sibi

usiinri,

ui

195 et 196. Ijiriinoqwe descripium

dicluri

Evangeiia

proposila,

uuila

est ex Pceniioniialj Theodori Canluar. cap. 13 et 45,

sacrarum

reliquiarum meniione facta,

langerent:
pa|;)(£,

ut videre esl apiul Petiium, lom.
riuin Spicileg.. lojn. jx.

»,

jiug

i

'<

,

ci

Dache-

cujus rei fidein r^icientepisLola 15 VigiJii
PeiHg»i
1

n

2,

fiaurinentuin AA,

ad Decoraium, Mopsues-

H.
c. 7.

Qiiad seplimo loco e Gratiano, xxxv,

i|!japst.r>.

lenaisynodi gesla concilii quinii geoeralis actioni 5
inseria,

descriplum esl de juramenlo
:

synoffali,

cujus

sexlum conciiiumgenerale, act.i4, pag. 977.

iiiilium

«

Cpiscopus

in

syuodo residpns

post con-

Superioris

auLem formuise adhibendse,

seu supra
toft». i,

gruani exhortaiioneui, sepiem et plebe ejus paruchiaes,
vei
eft

Reliquias jurandi praeceplum apud Baluzium,
Capiinl. inCapiiulari iv,

ampjlus, prout videvil e\pedire,

riialuiitorefe,

anni 803, sive de lege

lii-

honestiores aiqne veraciores viros debel

in

medium

puanense. cap. 57,
iom>
'

[lag.

398, el apud Sirmondum
'^246,

advocare, etc.

*

eadejnralione reteriiiret apud Anselini.
i,

li,

i.'Oi»c.

Call., pag.
in

iegiiur his

verbitj;

jnum
et

lil).

Yi,

secundum

Gerrnaa..
cap. 91 et
r'ap. 9.

c.

U6. KKiat
velut

Umne sacramenlum
et

Ecclesia aut supra reiiqujas
i:\un

apud Burchardum,

lib.

9i^,

ex

jureUir:

quod

in
>i

Ecclesia juraudum esi, vel

decreiis Eulycbiani

papa^,

Sed

apiici

nunc B ^ex
;juibiis

eieciis, vei,

duodecim

esse

debenl,

quales

cap.

*J2

el

1)5

subjiciuntur 88 capilula,

de

velulex ejiisdein Eulycliiani praeceplo

inierrogandi

siiitqui piius sacraniento synodali se consiriaxeriuL.

iUum Deus adjuSuncd (fuorum islae reliquicB sunl, ut dical veriiatein.k Ejusdemrei praeceplumalque us«im apud
poiueril invenire; el sicjurei: Sic
vet, ei iih

Porro ouioes

iili

coileclores in bjc*sac]'auienii

l'or-

piaedictiiin

Baluzium, pag. 60, videre
ii,

est

in

l»a^a-

rauU
ribus,

coiiseniiunt,
»

qua

4

aliaiib
»

SancioiiHi.
In
i>ec

pignopropter

berii regis Capitoiari

anni 6.50, sive lege Ajaman*
:

a

juranie

exi^^imr

qiiod

norum, cap.

7, ubi sancitur
illi

«

isia

sacrameniit debenl

amorem, nec propter imiorem,
iniurn,

neo

propter prse-

cise juraia, ul

conjuratoies inanus siias super
ilie

nec propiHr parenielam uliaieuiis ceies epi-

capsaiu ponanl, et

solus,

cui causa requireiur,

scupiim, aui eju- missuiu eui hoc inquirere jusserit.

verba laiiium dical,

el
itli

super uinmoni manus
iJeusadjuveJvel

manum

quanilocurnque ex hoc te
adJHVst,
ei iiia^

iiiierrogavviril. Slc ie

Deus
est
'>,

suam imponal,
elc.t

uisic

iilae relii^uiae,

Saitciorum reliquia^.t Cui
f(!rn»ula

similis

Vide concilium Francofordienseanno 794 cele-

hu* iiuerrogandi
rciuia
iii

apudCraliaauni,
t

Ibid., e.

braiuai, can. 9, ubi aol taciis Evangeliis, aut corarn
propositis reliquiis jurandi mosindicalur.
i3.

liiinc

moduin;

De

isla

parcniela,

quam

dieutiiesse mier iiiumN. eiinter JUisniejuscojijugtMii

liecielum

iliud:

Matum
lib.

ttiaynum

ebrieiaiis,

N. quujqoid inde scis aut ^vnlhil a tuis vicinis, aui a
iijis

G quodex
nem,
14.
iiiin

librorum xvj, libro xiv, cap.2, vulgaiiim est,
\vi, cap. S, ei Ivu-

anliquiofihus

propinquis, quod tu per nullinr.
tiuiO-

quodque apud liurchardum,
p. 15. c. 7i,

tiigeniu;»,
ren», aui

nec propicr amorem, nec propter
per pra^uiioiu
,

oUendimus.

est MogaDtiaci concilii

aut per

consanguinilaiefii

anno 8i3

celebrali,

canou 40.
t

lelabis episcopiun tuum,

aut eju?

missum

cui

hoc

Ouod
,

huie suhjicJtur:

Episcopi ac Dei ininisin
Diniils
iii«

inquiiere jiisseril, (luaudocnmque le e\ hoc inierroguverit.
iliuW'
»

debenlcoinessationjbus ei vinolentiis
»

.Str te

Oeus adjuvei^

ei

istoi

Sanclorum
j

reti-

curnbere

velut ex iisriem libris

,

ibid.,

c. 5, deS'

Aiqui hjec novissiiina
lib.
*'.sl ;

formui

(

quif^ ct

apud
c.

criptujii, siuiiliter et Jiurcliardus, lib. xvi, c. 5, ei Ivo,

Jhjrchardam
imepiiirapbtt

vn, c. ^5, et upud lvon.!!o, p. 9,

61

part.

xm,

c. 70, exliibent,

ac

liihilo

magis ad Euiy-:
couci-

neque

ei.im, ul pulaiunt Pitliarani

c.hianum fieriinel, sed ad

Remense secundum
est nobis,

Iraires, ad ijuiic periioet supei'iorihus dccrciis pr.elisa Cregorii e.^

limn, auno 815babitum, cujus e.sicanoij 18.
IK. Posiren^um
nisiiis
liceai,
:

eoncirio Koui. citati(.)

a

Graiiano

Observauduin

quo

inj-

ui ex
e:v

Ordioe i^omano

ciiaiiir. lVul»abil»5 est igiiur et

Dei piaiscribiiur

quibuscum
iib.

coiivivaii

ipsis

eodftin

Oraine repetiium esse .superius

decre-

e\ iibrorum

.\vi, iib.

xiv, cap. 10,

desumptum»
t.

tunt
12.

et eadeni ratiime

a Diirciiardo,

.\vi,

10,

e^

Faiendum

lanien esi

m

ronianaiu Eoclesiam

»)

Ivoue, p.

n,c.

78,laudaiuin, est Capitularis Theo-

bujusfnodi uiorei» nojinisi sequioribus saiCulis itivec-

dulfi episcopi

Aureilaueusis caput 13.

EUTirCHIANI
f rair^s
ct .saeenKrtes

PAP^
redditiiri
;

EXHORTATIO AD PKESBYTEROS EX ANTiOUO CODICE VATICANO.
Domiui, vqoperatnres nosiri

nos de vobis ralioncm

sumussummo
vos
«ic

pasiori

ordiuis estis.

Nos quidem, qiiamvis mdigoi, irieuiu vo;? locuin EieA/an el liliamaris Aaron lenemus
; :

Dommo

nostro Jesu Cbrisio
:

picbe vobis

comniissa

nos

de vobis pastoribus;

vos

vero de

nos vlco »luodecim
formaiu sepluai^inia

a»Mi^io{or«iii:

fanglmur; vos ad
:

ovibus, idest de plebibus vobi5Comineadatis:42i ideo,
filii

diior5i:n »iiscij)u!orum estis

nos
:

cbaris.«imi

,

prir.videainus

periculum lanti
iia<|ue et

officii

jQ^jiores vesiri sUiHa», v<»> plebis

vobii

commis6£

nobis

i:oininfssi.

Admonemus

obsecramus

m
iValenjiliiteiri

EtJt\GHIANf PAP/*: EXHOFITATIO AD PaESBYTEROS, ETC.
vesiram, nl
,

166
alrium suum vel

<|«Ke

vestr;» riostr«qi»i* sa~
Iftpriaiis

A

agvndum nuum vas
vesiiineni:i

hai)eal, el circa

hui,

suggerimus

inemoriae commendelis.

circa ecclesiam aa processionem
saceriloiaii.'»
iioiitt

*iH.

Sacra vasa el

adinoneiDUS
sibilis sit
:

ut viia et conversalio vesir» ii'repi'ehei)sit jiixia

in

vadiiiionluin dare

scilkei, iU rella vesira

ecclesiam.
:

iiei>oiiai(.ri, vel alicui

sa^ciiiari.

NuUus

vesiruu; luirei
gr:iiia

et

iu

iloinjbiis vesiris ieuiinas noa habeatis
;

ouwii

i»us

digne

p<iMiiie(iiem

ciijuscuuiqne

ad

noclc ad noclurnas surgiie
iiorls (l^cantiiie
;

cursuui veslrom cerlis
celebniiojies
rt Mij.lose

reconeiliaiioneuj ailducat:, el ei lcs?iiuouiuui reconciUiilionis ferai. Nuilus vesiruni usurani oxigal. ci
{iiietiu'sui feuoris e\isiai. lii'S ei ru-uliaies,

niisaruni

con-

pera^he
el

:

corpus

et sau^^aiiiCMi

Donnni

ouiii liu.nro
.111

quas per

reverenlia suUiiie. iNulius scaccis vei ale.ir
:

lu-

ijiem
i><^

iiniiuaiioiiis

vcsuie acquiritis.,
i-el

aU ecclesiau*
fi.Mlinere

dis iuleuclal
e:v!ergiie.

vas:» sucrix uianib.is

propriJs abiv.ile et
:

qutui

liiuluii eslis,

cui deserviiis,

Nullus CMiiet

n!is.>au» uisl jijvjnus
:

nuiius

sciaiis.
>iiillus siiic couscicuii:* ei

cauioi qui
eui, albii,

n^u

cwiiiMivUiiicei

nuilus caniei sine au>I<

conseiiSu episcoji eccle*

Stiil:»,

hjMKipwlo. iiicil iar.one elcajyiila^ et
nlll.i:;

iiam

i;C(juir:<t ei

obiincai

:

uulh.s per poie:iiaie»fi saicuuullas eccle5.iati»
ailan»
,

Jia*c vi-stiuieiita

sihI,
iu

et

ud

»iuil ;s

alios usus

iitiium ijcciesiauj {eiicai,
iiluialus
esi,

:

ad
:

(jnaui

sinl.

Nullus in aibn tiua
lijjj.icouut
l.i

siu;:s

usus uiiuir c.sjIol
uilssun

diujiaal. ei ad

uiijjrei

nuilus

NuUusin
fJoiniui
sit

viirco caiii.e aiKioai

B

pliHesecclesias sineadjuiorio aiioruui preshyieroruin
ijabeat
lur.
.sl

cclebrarc. Nulla

'...*niiuaa(Ji

aliare :.C€edal, uec callceui
uiUiiiii.-.siiiiUiu

:

nullaleniis
aiieriiis

uua ecclesia iruer piures diviJaparocbiai.uiu- nisi iu iiinere, aui
>

langal

;

curpoialo

sil.

Ailare
niiiil

Nalius

cooperiom dc iuaudis

iiuieis.

Super aliare

ad piacilvnn fueril

ad

rftissaiii

recipiat

:

iuillus iu

pon;»iur, nisi caps;C et rdiquire cl ({u.uuor Evanf;ciia,

alterius ccclesi:i, vel pnroch a inis^airi

c."uiiet,
:

idisque

anl pyxts Cii.u corpore D.unini ad viuiiuuii. iniiiino-

proprii volunlate el rogaiu

pri-^hyiori

nullus dcciiNidlus

rum

;

cicicr;i in nilido loco
lecti^^n^iiriuiu.^

rccoudaniur.

:\lis.^ale j)le,

mam

ad aliau» ecclesiiJiU peiliueuiem

ret ipi:\l

nariuni,

a.^iij.IionniuiU

et

ilbrun^

jujeuiieuieui iuvitei

carnem nianducnre

el

viijum bi.

qMadrnginla iion»i!iaruin unusquisi|ue l.abeat. Locus
iu secretario vel

bere, nisi pio eo ad pra^sens eieemosjua ilau Nullus
praesurnat baptiy.aro, pjseter in viwiiia {'"aschai el Peulecosies,
nisi

juxta altare

sil

j^raHparatus ubi ;»qua

effnudaiur, quaudo sacra vasa ablunuluj% et ubi vas
luiidinn

pio

neccssiute
biiiidcus

et

periculo
:

rr.orlis.
Si

dcpcndeat cum aqua, ut sacerdos njaniis
undique muni^"

Ijuusquisque fouies

iiatieai

quod

nou

lavei posl comir.nnioneni. Kcelesiie sint iJCiie cooper'
tai ei

poiesl habere lapideos, babeat
1

vas aliud ad hoc paiia-»

camerai*,

ei airiuiu ecclesiije sii

:Uum>

in <jno nihil aliud liat.

Yideie ut ojimibus

ium.
INiuius ftxira cecle.siam perdoiuos,

rochianis vesfris syniooliim el oraiioneiii 'dominicain

nec

in

lods non

c,in^J5>'i^ii!^^'""^^ ^^
Jno^^»-^

Jejuuium quaiuor ieniporuui,
nu<j0iis
,

et rosbiio-

consecraiis mi.-^sam ciuHCi

:

nullus solns caniel inisve!
,

luaw^

plebibus vesliis OianliiUS
-10

sam
qiii

:

omnis prcsbyier ciericuui

scholaiem habeia
ei
ei

oliservandum indiciie. Feria qua
ad coulessionem invitsie
Pcpnijicnrlain
,

anle

xi.,

episiol:un vel lcciioneui legai

ad inissam
vjsi-

l»i«i><''2'

el eis ju.ua qualiax. cordft.

responde^l, ei
taie. ei

cum quo psaimas

cantel.

InOnnos
,

i^'^^in

deiicii

i!iJMu|}i(e» noi»

eos ad conressionem reconciliAte

et juxla

vcstro, se.i sicui iu painitentiaii scripiuni est. Tribus

aposioluui oiPu s:incio uugiie, et mai.u {iropria
n.uuicate.
ii.ico vel

iSijllus

cam« prcesumat iradere commimioneni
inrn'q"iO
;

remporibus
ei

in

anno,

id est in nalali

Domini

ct P;iScha

Peniecosle ounteis ruMtjs ad comu.unioneni corpo-

lemiore ad dererei.Kluiy
:

nulius sa-

risel sanguinis, exceplis pofjniieniibus» quibiis prohi-

cnjm chrisina vendat
dis
vei

nullus vestrum pro i)apuzaij-

bisum

est,

accedere admonele.
ijb

Cerlis lemporibiis
»

inbiniibus

,

vei

pto rccoiujiliandiif peccaloribus

conjugatos

u.voriims al)iitincre exhoni.iiiini

id esl

inhrmis, aui pro moriiiis >:epe!iendis, vel pro
aut

ah Advenlu
phaniae
jE^
;

Doinii;i

usque ad ti^ansacias octavas EpiUogationihns usque ad trausacias
IMaeterea,
sn

(Ousecranuis ecclesiis, praemiufn

preiimn sive
pecunia

el a
;

Sttploagesima usqoe ad Iransacias oclaet a

Uiunus cxigai
vel «itiquo

,

vei ecciesias aiiq!!0:uia daia

vas Pascliae

malo ingenio subripiat. Videie ut pcr neiniaus«i

oclavas Peniecosies

omnibus sabbalis
vigiliis
,

gligeuiiaru vcslrum Utiilus
riaiur-

si»ie iiaplisin;» liio-

u.sque ad feriam secon.iam etvit^iba sanci;e. MAriaH,et

Nuilus

vesiruin
ii.

sit

ebriu.sus
iii.si

vei

tiiigio.i^us

:

saneii

joauiiis, cl

aposKdoiuu»
,

,

cl

indiclis

iiullusafmaportct
.Nuiius

sciliiioiie,

verbum Don.ini.
:

aiionim sauciorun,

et eoi-um (estis

eulogi'^^;

post

crtuum

V(?l

;«Viuui jocis

iuservial

nidiiis

ii|

niisiaui domiuicis diebusplebi tribuile, MuJlus pre.-^bY-

tabernis mar.dueet ei hibai.

Unusquisquc
viji

vesJium,
deej>islo-

ler

i:.

ilinere sine orarlo, id

ea

sioi;),

incedat. Ni.llus

quauMun
Ja,

sapi;, piebi su;^» dv^ evaugelio,

yesJruiu ve.siimenlis laicaiibjis ei diversi.s coliujb»..-

vei aiiqua divina scripiura in doiiuiticis ei fcsiivi^

induaiur.

iNiiJlus reui

aui possc£3ionem

ecdesi^ uui
injjc-

dieb»u> auiiunliel. Ouraui Qr^rul

pauperum, peregrinorcleclionis iiospiiiuiii»

inancipium vemierei aui commuiare aul aliquo
nio ab ea aiienare jtraisumal
eiaiia^ feslivitales

rum.oruhanor.um, prajbeos
lii

el.s

susientaiionem habeant. Discordes ad concurdiarn
;

Dicii

doii'.init;ii:ii

^t>.>ij\<e

strvJli

revocet

vkIoas d«ilendat, ul in bis el
e.^einpiuro pr;j*beai,
:u>ii;irr»

i^iiis

imjusm.odi

opere a vespera
ei ciioreas
iies in

in

vesperam

celcl)r;!re tiucele. (Janius

to:;us booi
i*.jie

vmtn
e?

dis dijminico
el

muiierum
<:l

ei ludos jocuiatonos, ei caiUioiieri

miss un
el
loc,>

henedictaio iaciav
adspeigal,

ptehem
soluni

ecctesia

in alriu

ni'ohiheie

i;arin;.i5
vuligft.s

SMDin

nd;Miiim

ad

hoc

diaboiica qu;e super morluos uotluinis horis

:

1^7
facercsolet,

PAP^ ET MAftT\KiS etcAcUiRnns quos exercei, siib contesiii' A ei iiiinani sensunt ad
S. EiJTVCUlANI
lieri
:

«6«
iitteram possit manifes^tare
t

lione Oei oiuuiiioteiiiis
caiis noliie

vetaie. Cuin

excoiumuni-

Psalniorum versus et disiinciiones regulariler ex
coriie
sciat.
1

comiuunicare

nullus pr^esumat

vel

missnm cantare, sed

et pleinbus vobis
aci

cum eis commen-

cum

cauticis

consuetudiuariis

pronuutiare

Seririonem Alhanasii episcopi, cujus iniliuin eft
vull
»

datishoc anuuiitiate. Nuilus vestrum

nuptias eai

Quicumque
ct

memoriter teueat
orationes ad

et

omni diecan,

omnibus denuntiate ut iiuiius nisi publice cetebtatis r.uptiis uxorem ducat nullus sponsam aUeriiis accipiat, et iiupiias iieri proiiibeie ab adventu Doutini
:

tet.

ExoiCismos

et

c:ttecbuuieuum fa.lut

ciendum,

ad fonlem bapiismi cousccrandum

reiiquas oiaiioucs super

masculum

el

feminaiu singupruferre,

usquead irausacias ociavas

Epipiianise, et a Septua,

iariter et pluiaiiter valeai et sciat distiiicie

gesima usque ad transaclum pascb% clusum

ct a

ct ordineio

baplizaudi ad succuirenduiH iulirmis et

KogHiiouiiiOs usque ad iransacta>oct»va>Peniecostes.

ordiiicin recouciliaudi secunduiu auctoriiaiem cano-

Rapium omuibus modis sui sanguinis feminam

probibeie, etiii ad
vel

pioximam

num,

ei

ordiiicm

uiiguendi
sciai.

iunrmos unm«quisquo
infirmos qiioque visi-

cum

cons.inguiiieis suis

babcat et prudeuter

Ad
,

usque ad septimam generaiionem nullus accedat,
auathematizaie. Pastores

iandos, etadieconi-.lliaDdum eos invitatu» sponlatieus
currat, ei

omnes

et

ahos servienies
fesii* j^

eorum

necessitali

nou pro lucro lerrcno
diiexit,

,

suos ut unusquis(|ue ad eccleslim doroiuicis vel
vis diebus venire faciai

sed pro
iViat,

illa

ctiarilaie

qua Chri»tus nos

subve

admouete. Patrini
et

filiolis

suis

et oraiioues et sepieui

psaimos speciales circa
exorcismos quoquc
:

spirituaiibus
sinuerkt, vel
sit.

symbolum,

orationem domimcim in<
sufo sigiUo
l>e

eos decantarc curet. Similiter ordinem in exequiis
detuiictorum
salis ei aquie

docere eos faciant. Chrii>ma

ageivlis» preces,

aut sub sera, propier quos^dam inndel^.

myut

memoriter teueat
sciat.

cautum ooctunmiu,
si

sierid

vobis

commisso vos ^dfQOUcrc curamus,
si
(ieri

atque diurnum

Cumpuium

non majorem,

uuusquiSitUG vestrum,

poiest, exposiiionem

saltem minoten), id estepacias cHincarrentes, lermi-

symboli ct

nraiioiiis

dominicsc

juxta

tradittunem

nos regubres, ei

si

ptaest, c^lera scial. Martyrolo-

orlhodoxorum palrum penes se babeat scripiam, ot cam pleuiter inteliigai, et inde poputmu sibi com-

gium
trad

et pceuiteniialem sapiai. Lil)eUum istum
freqiieitter

unus-

qui^que babeat et
it

legut, ne

oblivioni
,

missum asstdue pr;eJicando indtrual, et si non noveiii, saltem secum teneal et credat. Oratior.es quo' quemissarum et prsi^raiioues ei canouem bene iutelti,

ea quas $unt sibi obseryanda.

Quod

fraires

charist^imi, ui

memoriter

reiiiiere et salubriter pcra-

gere

valeamus, otuiiipotens Deus nobis coiicederc

gat,

i't

si

non saltem distincte ac memoriier valeat

digiietur, cujiis

regimm

et imperiuiu iino line

pcrma-

pruferre, epistolam et evangeliuin bene legiere possit,

q

noi iu saecula s;ecuiorum.

Amen,

SANCTl

EUTYGHIAMI BAPM ET UARTITRIS
EPlSTOllA LT DECltETA 3UBIA.

EPISTOLA
Ai>

I

(t).

Kt quamvis di!ectsonem toam sciam ad omne opus bonum e^^se devotam (S. Leo, ep. IQ), ui lainen clficacior
fiat

JOaNNEH £T &D OUNES KPISCOPO» BilpTIC/E
PftOVINGl^.

ad

iilos,

qui sane

nun sapiuui, qualUer eos
uostri

de incarnatione Salvatoris

informare debeas,

De

fide

Jucarnationn Domiiii.
,.

mandamus. Unum

ij^itur

boc immobile fumlamentum,
:

B uua
iii

Chnslusuisalvapropnctaieiunusqueualura-jVerusDeus,

haic felix fiJei Oftra, Peiri ore confe?sa

A

honio verus exiUeril.

iuquit,C«n«l«f Fiii««

../...,

r,,.

n-icm.L Maith.^ Dei im
{S.

Tu
\
,

6«,
.

xvi), i.iuia

so argumenia su»tiueiis veriiaiis, ({uautae pervcrsi<

Cliariisimis fratribut Joanni et

omnibut per Beotieam

tutisquresitoiies, ei inUdeliiatis caluiuiii;i!movebuntur

provinciam conslitnlii episcopis, EulijcUianus episco-

(S. LeOf p. 97, ex S. Hilarii libris de Trinilulc^ quos
ciiut,). Jaiii iu
sii«

pus in Dominotalutem.
Uortalur nos a^quiias postulationis, desideri» Ira
iernilatis luiv

caueris dispeiisaiio voluaiaiis paterna;

E(gi>

pariiis et corpiis,

poslque

criix,

mors

iu-

(Symm.

ep.

5,

«rd

S. Ccesarium)

,

gra-

feriii,

salus uostra est ^ bumntii cniui gencris causa

tanterannu«Te«,et coubultis
(1)

tuis breviier respoiiaere.

Dei Fillus uaius ex Virgiue esi et Spiriiu saucto, ipso
virlute Spiritus Sancti iu iiiero beafai Virginis iucarii:uuni csse, et per boc ncquaquain oaiuraui divinam immuiatani iuisse. Sever Bi NICS.

Prior

baic

epistola

EutycUiani

adversus

in

tempore

Pauh Samodateni

paraiuiu auiidoUim habei. Oocei euiMi Cbrisuim Doioinum, quem Paiilus puruiu liominem esse dicebat, veruin el :^;ieruum Dei Filiutii,
veit«*ia

Aiario:

LECTIONES VAKlAiSTES
* iuuuere Labh
b

3i!«s nostra est. Sic ouiinno leg«iii(luni.

Virgo

partus cUorpuji, poslqnam crux , mors, iiifen.

169
sibi
iii

EPISTOLa
liac

I.

i70

operaiione fanmlanic. ct sua, Dei videii-

A

«S.

Hilnrioj, ei

secnndnm pieniludinem len.pormn
in

in

cet, innnil)ra!i(e virlitle, corpoiis sibi inilia consevit,

semeiipso profuiurus

Deuin

h^miiiem, hiinc pcr

el

exordia caniis iusliluit
in

'^ ui iionio f\icius

e\ virgine,
iiiijus

omnia evangelici sermonis

nioditni leimii,

m se

Dci

naimam

se carnis accioeret, per
sanctincrttum

qnam
in

ud-

Ftliiim credi doceret, el limnii.is niinrn pranlic;iret ei

niixlinnis socieiaiem,
liuinani generis

eo universi

adtiioneret, loi|uens et gerens

liomo nniversa

qii;^

corpns existeret. Et qnemadinoduni
id.

Oei

suiil, Iiiquens et

umnes

in ipso

pcr
ita

quod corporeum se esse
in

voluit,

liominis sunl; ila
ris

gerensddiide Deus nniveisa qnsc lainen, utipso illo nlriusqno. geno
nisi
f

condereniur,

rursum

omnes

ipse per jd,
igilur

quod
invi-

sermone, nunqnam
sit

cum

sigitilltraiione

hmiiims

ejiis est invisibile,

referrelur. Dei

imago
el

locutns

et

Dei.

Ihec

iiaque fallendi siniplice»^

bibilis,

pudorera humani exordii non recnsavii, et
,

pcr conceptiunem

parium

,

vagitum

,

cunas,

3^"*^ ig»oranies, haireiicis occiisio esi, ui qu:e nbeo secnndum honiinem dicfa sunt, ilicia essc secundnm^
*iiviua'

omiiesque nostra)

nnturai contumeiias transcurrit.
lanliv digaationis af-

Quid tatidem digiium a nobis

natune innrniiialem menliantur : etiinia unu& atque idem esl, ioquons omnia qua.' loquitur dc se~
meiipsq, omnia

fectu ^ rependeiur? luenarrabilis eigo a

nnus unigeniins Deus,

in

Oeo originis, corporis humani formam
:

eum de

diviniiaie Inciitum e^se con-

tendant. Nec sane
j^

negamus,

toiuin

illum,

qWi
si

«
»jt

sancl;e Yirginis uiero insertus accrescit

qni

omnia
Jiu-

manet. naiurte sua^ esse sermonem.
Chrislus ei honio el Deus, et neqne

Sed

iesus

conlinet, intra

quem,

el per qiicni cnncla sunl,

cnm humo

mani parlus lege proferlnr. Ad cnjus vocem archartgeli,

atque angeli iremnni, coelnm et lerra, et omnisi

hujiis

mundi resolvnnlur elementa, vagilus

' iiifaniia^

tum priinum Dens, neqne tiim, cun» et homo sU «t Deus, tum noneiiam et D<fus, neqne posi hominem io Deo, non toins homo loinsDi^us, nnum:iiqne idem necesseesidicaturejus esse s.i(T;imeuium, qnod generis Et cum in eo secundum lempns discernis bominem
a Deo, Dei

andiinr. Qui invisibilis ot incomprebensibilis est,

non

vis», sensu, iaclu<|ue iuoderandus, cunis csi obvolutus. H;i'c si quis indigna

Deo

recolit,

lantose majoris

tunc aique bomiuis discerne
atipie

sermonem

benelicii

obnoxium

conliieinr,

qnanlo minus h(ec
ille

El

cum Denm

hominem
in

in

lempore conUleris

Dei convenernni mnjesiati.

Non
:

eguit hoino enici

Dei lunc aiqne hominis

pcr

qwem homo

facius esi

sed

nos eguiiuus, ut

Cum

vero est homine el

lempore dicia dijudica. Deo, rnrsnm loiiu hominU
:

Deus caro

(ieret, et

habilaretin nwbis, id est, assnm-

ptionecarnis, uniis inierna univer^ie

carms incolerei.
;

loiius jam Dei tempus Inicliigis siqnidem illnd ad demon«traiionem temporis dirtum esl, (emnori coa-

Humiliias ejns nostia nobiiiias est

contumelia ejus

pialo, quap dicia snnt

:

ut

cum

aliud sititute

hoiinnem

imnor nosier

est.

Quod
in

ille

Deus

in

oarne consistens,

Dcus, aliud

hoc nos vicissim

Deum
^

ex carne renovaii. Plane*^

C

^^

homo el Deus, aUud ^it post honiinem Deum, toiiis homo et toius Deus, non coufnndas
sii

viiam suam nescit, qni Chrisium Jesum ut vermn

lemporibiis et geueribus dispensarioiiissacrnmenium

Deum,

ita

et verutn

ignorai

hominem. £t

ejiis

cnin pro quiilitaie g<Mierum, acnatuiaru.;i, alium cuni

dem

Jesum Chrisium, vel (um sancium, D^um non credere, vei ciriem
periculi

res

est,

Spirinoslri

sacramenio hominis necesse est sermonein
n;ito,

ftiisse

non

aliuin
ijjilur

adliiic

moriluro,
hie.c oimii;»

a!iiiin

eliam ajleruo.

corporis in Chri^to denegaret (Idem S, Leo, ibidem,

Noslri

causa

Jesus Christus gerens,

ax eodent S. Hilario). Omnis ergo,

ait,

qui confiicbitur

et corporis nosiri

homo

nalns, secunduin cou«iuetu»

me coram
Ire

liominibus, confiubor el ego
coslis est
et
:

meo^ qui in

qui

eum coram Paaulem neyaverit me co-

dinem nalma' nostra^loculuses!, non lamen omiuens naiura:- su.i* esse, quod Dens esi. Nam lametsj in
partti el

eum coram Palre meo, qui ram eslin coilis {Mattlu^). IhiMi Verbum caro factnm (S. Joan. i) loqueb.itur, et homo Jesus Chrisius, Dominus
liominibus, negabo
inajestaiis docebat,

pnssione et morie nalura; nostra*. rein perres l.unen ipsas

egeril,
gessii.

Videsne

it;i

omnes viriuic natiirtc sua; Deum et hominem pricdicarF, ui
exci.a5i« depiueiur (1) ?
aliiis sit
sil,

medi:itor ipse in se ad saluiem

mors homiui, Deo verocarnis
non tainen ui aiius
per

EcclesiLC constilulus et ipso illo inier

Deum

ei

homi-

qui mortuus est, ei
Spoliala
eniui

nes meuiaiotis sacr.unento, utiimque unus exisieiis,

quem moriuus
moriuus

resiirgit
;

carnfi.

dum

i.ise

ex nni

is in
;

idipsum naturis, nutnrue uliinstamen, ut neutro careret
in

J) Chrisius cst
extiiatiS,

ei

rursum, Chri-lum
est,

a mortuis
?^a-

que rcs eadem
neret

e»t

i.a

idem Chrisius

carne se spollafs.
:

niroque, ne forie Deus esse,
:

homo

nascendo, desies&ei.

turuiu Dei, in viriute resurieciiouis iniellige

di>pea-

et

homo rursum, Deus manendo, non
priwlicare,

sationem

Hiec iiaque liumame bfaiiiudiuis lides vera est,
et

Deum
:

utraqiie suis gesta naturis,

hominis in morte agnosce. Et cum sint uiium t;imen Clnisiinn
esse, qui

carnem contiien neque caruem neqiie Deum ne^cire, qnod hoioo sii iguorare quod Verbum sii. Nitus igilur unigenitus Deusex virgine Immo {Idem, eadem epistola, ex eodem

homiuem

Virbum

el

Jesum eum memenlo

utrumquo

esi.

ijaec

:

ex codmi S. Hiiario. E\ (\) Idem S. Leo, ihidem quibus lecinr p«M'pend:U qu:im ha^c distet purpur* a vilibus acquotidiauis mercatoris paimiculii^.
,

LECTIONES YARIANTES.
^ Instruxtt
Laltb b Aflectni Labb a A*kgilu Labif

d
«
f

Naiii sic piam' J aUb

Nc

sJc Labb Hinr JCnM;

*

Patrol

'

^7j
i'Miur<leinonfcirJiUvla

S.

fcllTYCHlANl PAP/h:

ET MAIiTYRlS

472

u nsepancis foerunuuliiiimsque natuiJ^: loiinsn» iriu.iirvin I)s»rninonosiro Jesunhrislo
ujeiuinissemus
:

A

siollconsiituenint, super aUarc nffpranuir. Opiauiiis
iginir (S. Grr.g.^ ep. 52, lib. iv), fraires cliarissiiui, et
lolis omiiipoieoieui .Doiuinufu

quia qni uianeiji;
i'p?vj

in.

lor.iui Dei, for-

precibus exoramus, ut

Hiaiu servi suscdpit,

divjiiiialem neqr.aquaui

ami-

dileciionem vestram in amoris sui consiauliam, fariat

eos sit. Cieteriim, fraires, horiamur vos, ui mooeaiis Dnde s<;riptum esl : fUi^ ve vNjnverli aii cum (1)
tiirdes

mngis rtiagisque fervescere, aique
jn

in

pnce Eccle>i;e

una vos conccdal mauere concordia. Adinonemus
fraierniuuem vestrain (S. Greg,, ep. 55,

convmi ad Oommuni,
SiiiiitQ enitu it/tiei
1(1.

el

ne diifercs de die in
ei in

eiiain

UL n),
VJla.'

dicm,

irii

itiius,

tempore vin-

ut

iii

conimissis vobis iHiimabus solerter invigileAis,
m.'««is

diciai disperdel
niliil

iSoii

avxius cssein dirUii&injuslis,:

animarumque

lucris,

quam commodis

proderunl

libi w. die obav.ciionis et vindicUf^.

Non

pr.esenlis inten'laus. Jn coniiocndis vero ac dispo-

ventUei

u

in

omnem
el in

vcnliun. ei

non eas

in

vmnivia.

nendis rebus ecclesinsiicfs diiigeulescuslodes exislalis,

bic enini peccaior probalm duplici liugua. Ento firmas
in

ut ex

omni parle su^ceplun» vos condigne gessisse
debeat approbare.

aa Domini,

veritaie sensus iui, et scieniia
jiistiiiir..

:

et

pa^toris officium,viMilurus judex, cuniad juditandum
vefieril,

pyosequatiir te verbuni pacis el

K^to inttusUctns
:

Omnipotens auiem Deiis
,

ad nudiendum verbimiDei,
liu

ut ii^.tiiUujas

ei

ciwn sapien'

gui vos protectione custodiai {S. Greg., ep. 50

lib.

fer^iesponsiun. Si
:

eal lihi

iutelUf.ius, recpoadc pro-

B

iv),

honoremque

ii

Deo vobis collaium, morjbusser-

ximo

^in

antem^

si!

mnnu^ tua saper
el

o$ tuum, ne ca^

^/are
voliis

concedat, alque

cum

muUiplici

fruclu

animas

piaris in verbo iiidisciplinuto,
el (jlbvvi in sernione sensuii
:

confundaris,

lionor

tommi^sas ad

pasciia aeierna adducere, sibique

Unguavero
,

iviprudentis,
et liiigv.a

condigue repriesenlare adjuvel, vosque inler saiicios
et eiccios suos coilocare digneiur.
1L«;,

subversio

illius.

Non

appelteris susurro

tua
esi

Daia

Ji

idus apri-

ve capiaris^
conlusio

et

confmdaris.
,

Snpcr fnrem
••

enim

Aureliano et Marcelio
(1).

viris clarissimis oousuli'
,

cl pceniiettliu
:

et

denGtulio

pessima svper
et

bus

biUngueni
et

susarraiori autem odinm,

iniinialia^
similiter

EPISTOLA

II.
<

conlumelia. Justificu pusillum
^eri
et

ei maijr'.nm

ISoli

pro aniico

i.iriiucus

proxinw. ] mprape.iium
el

%D EPISCOPOS PEH SICILIAM
I.

CONSTniiTOS.

enun

coHlumelinm

riutlnii

ha^rcditabit,

omnis pec-

De modo

rectpiendi accusntionem

advenus

clericos.

cator iaviuus

ei bilinijuis.

iSon

te extollas in coijilatione

\\.

Qui non admittoniur ad accusationemreligioiorum.

unimce tHce velul taurus, ne forie etidalur vinas lua per
sluliiiiam
et
:

IH.
:Mia

et folia

taa comedet,

et

fructus tuos perdet
in

:

De modo procedendi in negotiis pvQcedi non debeat modo swculari.
constitulis

ecclesiasticis

,

reUnqueris velui

Ugnum artdum
(jui

eremo. Aninia
-ei

Q

D.iiecti$%imis fr:(tribus

wiiversis episcopis per SicHiaih
,

cn.im ue.iuum

aispcrdit,
ct

se

Itabet,

in

gauiUum
liensdictus

Etuychianus.
Cliristt,

iniinicidiU illum,
VI).

dediuil in sortem iinpiQrum(llccl.
frnires,

Deus

et

Paler Domini nobtri Jesu
i,

Talibus

ex]»Hri:\iionibub,

vicis^im

mo-

qui bentdixit nos iEpUcs.
el

tx venione mixta ex Itaiica

r.ciole, «i
•\jagui5

boua .sempcp ^octamini, oialaque yitale. eiiim {Gelusius, ep. 9) sindiis (sccuudum beatt

HieroHynilana]in omni bcnedictione &piriiuali in cvele-

stibus inClirisiOf sicul elegii nos in ipso^anteinundi constilutiouiun, ul

lum

Apo.;lolun!) j^necaveuduin est, ue (ides
Tifnotii.,
(si

diacisi i|la

esscmns sancii

et

immaiulati inconsuectu
/ilioruni.

plina Dumini blasphetiwtur 'J

vi).

Et

ejusincharitate, prwdestinansnosin adopiionem

jionnumquam siuenda sunl quae
stet inlegriir.s)
so!.»

cieierofum cou:

perJesmn Chsisinm in ipsnm, secundum propositum voluniatis suuL in
catits est
'^

ruTcere

iion vaieani

iila

lamcn
maui-

iaudem

(jioriw gratite s//a^,

m qun gialijt-

suni. mavinoi.cre pr:\;cavenda,

(nm

recipi siue

nobis in dilecto Fiiio

suo
,

in qno liutfemub

festa

de coloraiione non possunt. At si eu ipsa, qme liullo lieirimenlo aiiquoiir.s indulgenda cre^lenlur, vel

redemptionem per Hanoutncm ejus
torum, stcundusu

remissionem peccuabund(uut in

divitias (jraiioeejus, tiuce
el

rernm leuiporumque
jiullaieuus mulilanda
ecclcsi;islica prorsus

c*»«jit

imuiius,
;

vel acceieial;*?
illa

nobis in omni sapientia
bis

prudenlia^ ut

notum facerei nopUniiudinn

provisionis respeciusescusai
,

quanio ma^is

sunt

sacramentu^n voluniaiis suw, secnndum beneplttc.itum
^,,^^^, p,.^^po6-,<j7 ??/

qua? nec ulla nece.ssilas, nec J)

^-^.^

eo, in dispensatione

e\torq»cl lUiiiias? Idcirco, fra-

lempoium, instunrnre omnia

in Oirisio. ijuie in cielis el

ires

isia pr:el\ilimus, wi

um

species.

qu.is

non

licei

.qua^ in terra sunl in ipso. Iv tiun tliarn sorie vocati $u-

offtrri supc*-

aliaje ju\!a consiituiionem aposiolorum
5, 4,
5,

mns

,

prcedcstinoti

secundnm

propositnm

ejui

.

qiii
,

eoruMujue successorum [Canon.
versione Dionijsii e.rujui). ad

apasi.,

ex

omnia operalnr secundum consiiium voluntaits suw
simns nos
in

ut

uouium sacerdolum de-

laudem
;

et

gloriam ejns
el

,

qui ante speraiiaudi^isetis
et

V.Tautur, ei a sa«:ordoiil;us i^enedicantur, el per simplicem bcncdiciionem benedicta, demum a popuiis

Vius in Chrislo

in

qno

V06

,

cum

verbum

vernaiUj, lli-an(ndium saluiis vesira\ tn quo
signati esta, Spiritu prdnnssionis sinicto
hoircditalis
,

ciedeuies

bumaniur

:

fali:c

laulum

t'i

uva', el ctticra, (;ua* apo-

qui est piqnui
,

inierpolaior pni innie in(\) Dflnceps qnxdam ex Bibliis aliisque anseiii. el b«cini;i': longiore.s
ncclil.

nosine^ in redemp^ioncm acquisiiivuis
Feiicc

h^

(i)

Anno 575, uondum defunclo

l.KCiiONKS VAKIANTES
•'
-

Dt;soi'.<it"

i.tii'.'

Mai^ Werbiius

vf q<i

;»l'.i

Cicin^irn

l u^tti

"

>lar«;e'b'i"

''''''

'

Grauii<*avu l.ahv.

-

.

,

173
laudem
gloriie

EI^ISTOLA
ipsius.

Jl.

ili
,

Propterea
Chrislo^

et
ei

ego

,

nudiens fidem

A

ciioiwrfn fueriul

ipsis ei ja»»ua rtgni

(:oe:«;;siis

clnusa

veslraiu in

Oomino Jesu
non

dileclioncm in
vobiSy

om-

-tiril.

ties sanclos,

cesso^ gralias

a^ms prg

memo-

l.~ Unde
slorali cnin

isla

pnrcavenles (2y/.G,

i\o»j itn in eecie

riam

vestri (aciens in orationibns

mm,

uL

Deus bomini

&iasticis), ei slnlioroin

.Muimos pra^viiiiMilcs, cnr.i pi,

nosiri Jesu CJnisti pater glorice^ det vobis spirilum

m-

ooinihus episcopis

el

s:tncla:

lumaoa;
ii<ielibi.s,

pientia

tt

revelaiioms in
,

aguuwnem

ejns

,

illuminaio.s

ai(|uconiv(MsaliS fuelosiaj liino^quo onlinis
sialuinius,

oculos cordis vestri
ejus, el

ut $ciatis qucc

sit

spes vocatiomi^
el

naa

ilA iu

eccie>iaslicts agenduni esse ne-

qmv

diviiice

gloriw hxrediiatts ejus in sanctts,

goiiis. siciit in sa;cularibus.

Nam

in .<ia;cularil)«s
e.i

!ei,'i-

quie

sit

superemiuens mngnitudo

virtulin ejus in nos, qui

hus poslquam vocanis

ijuis veiicrji,

in

fme

(tecci-

credidnnus secundumoperalionem potentice virlulis ejus,

lare coeperii, non licei ei aoie pei aciam naus.iu) recetlere; in
licet, si

quam
ei

operatus est in Christo, susciians itlum a mattuis^

ecclesia.siicis
fiieri»,

vero

,

ditia causa

ri:ceileiu

constituens

ad dexteram suam
,

in coeiesiibus -sitper

necesse

aut

si

se

pKogravari viUcrir.
t:nein « et (liciinus «

omnem principatum, et potesiatem e/ vtrtutemt et dO' mtnnliomm,M omne nomen quod nominalur non tolum
iu hoc sfeculo, sed et in [ntnro. El

Accusaijoiiis (i) vcro orUineni

el servari luheuius, id est, si quis ciericoijiin iu cri-

omnia

subjecit aut}

unne impediiur, non siaimi

pedibus ejus^
siam,
in

et

ipsnm dedii capni super
et

omvem
:

Eccie-

B

eJiisiiujeiur, (pu accusari poUiit, ne sujtpeclam ionocvMni.uu Ihcimuus.

rciis

quw

est

corpus ejus,
^.

omnibuH udimplet

pleumdo ejm qui omnia Et vos cum essetis morlni deli,

Sed
cet

quistjuis

iUe esi
in

(

I

q. 8, Qntt<iiUiS est Ule)
-

,

qui

crimen intendit.
:

judiciuni veniai

nomeu

rei indi-

ciis ei pcccutis vfstris {i'^phes. ii)

in /^vibus atnjuauM}

vinculuni inscripiionis arnpiat

oufcjouiai sim;~
pt)iia

ambutustis secundum sacuiutn

mundi
quibus

hujusj secii.nduni
,

iiludinein

habila taniun diguiiaus afsiiuiaiione
forte
*

piincipem putestatis aeris hujus^ spirilus
operatur in fiUis
concer&ati
'•

qui

nunc

iur:nec

sibi

Fioverit

ti(vutiani

lueniiot.di

diffidentia', in

et

nos aUquando
^

Guni c.".!uinniauies ad viudiclam poscat simiiiludosup
plicii. ilaeretici eniin

sumus
^

in d*^sideriis carnis
et

noune
et

iacieut^s

(miaes

,

et KU.s|»erll
coii.

ei

exconi-

voluniaiem
filii ifCB^

carnis

cogitanonum

,

eramus naiura
3,

niuiiicaii, hon.icidu)
nialeiici V fures,

[Uadr..

C3

quo<pie aique
,

sicui

et aeteii.

Modo

,

Iratres

quia cx

fiiiis

sacvilegi, rapiores, veuelici

ailul-

'ir£,
filios

sua graiia et graiuiu iniseralione

iecit

nos Oeus

ierivetqui raplum fecerini, vel falsnni
'Jixefiul,

tesum.'«HiUtti

suos

:

et nos, (juidigui servi
,

non erainus, nnllU
ut

seu qui ad sorlilc^os inagi;>que coijcurre-

merili^ pra-cedentitms
facti

sed s^a

{

diximus
,

)

nraiia

vint, nullaienus

ad accu.saiionein suul
,

atUniliei»(li

sumus

iiiii

ejus

t

in

quo ciamamus

Abba Paier
iilii

U.

Nuili infauii uniqu;»in (5 q^ A

Nuili

nmqmm

(Ilom.f vin; .^scjjuenles eju:» eiempia, siniul

niifilii

tnfami), aique sacrilego, det}uocumque- negoiio liceat

sericordite et jusiiiuE aique dileciionis, ut vert

C

adversus reiigitjsuin Curisuanuin, quanivis hnuiiiis
servilisque persona sil, tesiinioniuin diceie, nec de
qualih(^l re
,

Dei

et dici el
(

esse, ipso auxiiiante valeamuS) depo>
)

nentes

juxia f*einun apoi^toium
,

omnem

maliiinm
et

ei

aeiione vel inscriiuione,

Chrisiiyninn

omnem dolum
deiractiones
filii

et

$imuiaiiones

^

ei

invidias^

omnes

iinpelere. Oinujhus quoiine siiniliier airusMndi. vel
lesiititrandi

(i

Petr., n). Hi vero qui talia :!gunl/non
tiiii

licenfa denegeiur, qui chrisiiauie religiosjiae

Dei, sed poiius

nequain esse coniproiiautur.
.

nis ct nominis dignitateui, et

iegis, vel sui praii(;glexeriiit

sicul Paulus ail Aposioius
nis, quce suntfornicatio,

Manifestt sunt ope.ra car

posJii noriuan». anl rtgul.iritcr prohihiia

imrnHnditia, luxuria, idoioTum

{Anianus, in Consiunt.
lil-

t,

ih. 7, iib. x, Cod. TiieoJ.)

ierviHiS^ ven^^cia^ xnimiciuif*, contenlionesy cenutiaiio

— Slmililer

prolnhemus, uinuUx- causitajodi-

nes, irWy rixce, dissensiones^ secia;, invidits, homtcidta^
el)rieiaieSi

cihus eccle.siasticis audiautwr, quae iegibus non contineulur, vel qua.» proliibitx esiC n<igicuntur

cumessaiiones
,

,

et iiis similiu

,

qua' precduo

Ka:e i:on

vobist sicut pnedixi

quoniam qui
v),

lalia

nguni regnum
fraires, verqtii talia

sohiin ecclesiasticac

,

tied

et gajcuii

legcs ohsetvari

Dei non nmsequemnr {Galat.y

Grave,
:

pnecipiuut {i). Cipn enim pas^im (Couci/. Canb.

n)

Luni el horrenduin nimis, quod

ait

Quouiatn

vagequd bacerdotuitt accusatio dehet
cile adinitterelur,

iifri.

iNuin si fa:

agnm reqnam
"Veriias dicit
:

/Jei

non consequeit(m\ tt ipsa per se
koininiy universum

perpauci nirnis iuvcniresnur

^'ui.-x

Quid prodcst
vero
sucs

mundum
(

j) omnesqtripie volunt vivere in

Ckmto

versecutionem pa-

luerari
xYi)?

,

amime

detrimcmuvi

paii

Maiih.

tiuninr. lieaii

autem qui persecuiionem pa.iuntnr propter
(I

GraMa

suni niiuis, quoe pneluliinus, et pervalJe
I>ei praBcitidiiur.

ju$tiliam. IJnde el ipsa por se Veriias ail

Tim.,

111

caveuda. Qoibus enirn regnum

pro-

eul duhio el Rcclesia denegaiur. f>e quibus Doutinns
in

Paier, munifcstnhi nomen tumn hominihuo, quosdeUisnmiiu de niumto. Tui erani
:

Matih.^ v; Joan., xvii)

Evaugeiio

,

poiestaiein apostoloruin
aii
.

,

eorum<iue
Uadr. colL 7, ex cod. Theod., lib. ix, Ui. 1 'i. ^ {\) Cnij^t. ultiiua ut sagaciier suijjiuoraius est Anion.
,

successorem aonuntian^,
vala^ diimtiuntur eis
,

Quarum
xvin
^

demii^eritis pec"
,

et

tpiorum alliguimlis
)

aUi^atQ

Aug.
qiiibusnain inipp. Iat;e iu lavirein ecclesla("2) siicoruin'' reinpore F.ulyciii.sni ejusfjue deccbsoruiu

eruui

[Joati.y

xx

;

MatlU.,

ul

est, quii>us

A

£cciesiani inierdixeritis

nisl reconcitiaii

per snusfa-

-^

LKGllO.NJiS
* Adiiuf.ierur
'o
*-

YArUANTES
1

labv

Ksse i.nbb
Didicioujs la^h
4/. Fiiiiii.Uir

Filiosirtfe^»:

<.

Yolun^aie^ iuhh

;

ne

fcr(«j. */.

Fao^iMf

"Ver

tcfi.*:-

uw{>.

:
.

.

S.

EtTYCHlAN!

i^hl^JE

ET MAinVlilb EPISTOLA

li.

m
esi in
,

elmiUi eosdedisli,

el

aennoHemtuHmservaverunl. ^unc
dedisti mHii, abs
eis, el ipsi
,

A nos

sumus

in hoc

mundo. Timor non
Qui auiem
litnet

charitate

,

coynovemul quia omnia quoe
verequia a

1-2

sunl

sed perfecta charitas foras mitlit timorem

quoniam

ti-

quiu verba qudi dedisli mihi^ dedi
ct cognoveruift
lit

accepcriint

mor pocnam
in chnrilate

habet.

,

/20«

at

perfecius

le exivi

et

crediderunt

qma

JSosergj diligainus Deum^ quoniam Deus
cjuis dixerit,

me

misisti.

Eqo pro

eisvoijv,
,

non pro

rnuridorcrjo, sed

prior dilexit nos. Si
et

quoniani diiigo

Deum,

pro

eis

qnos dedisli mihi
el

qnia lui snnt, El
et ctarificatus

mea omnia
eis.

luasunt,

lua
in

mea

sunt^
,

surn in

tt
ego

jam non sum
ud
le

mundo

et

lii

in

mundo
in sicul

sunt

,

et

venio.

Palcr sancU, ^erva :os
,

nomine tuo,
et

quos deUisli milii et itunm sintj essem cunteis^ego servabam eos innominctuo, Qv.qs
nos.
disti milii, custodivi
'

Cum
de-

suum oderit, mendax est. Qui autein non disuum quiin videt, Deum quem non videl, juomodo rotest diligtne ? Ei hoc mandaium habemus a Deo ut qui diligit Deum didcjdt et fratrem suuni Oinnis qui creilit , qHoniam Jcsus est Christus, ex Deo
frairem
'igit

fralrem

..

,

naliis est
et

Et omnis qui
esi

liiligit

euni. qui genuit

,

diiigit

el

nenio cx his periitf nisi filius pei

cum, qut natus

ex eo. In hoc cognoscimus, quo,

dilionis, ui Scripiuruimplealitr.
et hcBC

Nnnc aulemudlevenio^

niani diligemus

nalos Dei

cum Deum diUgamus
esl eniin

,

et

loqnor in mundoy ut haheant (landiuiu
l.fjo

menm

ini:

mandata ejus fuciamus. Ihcc

chariias Dei

,

ut

pleium in scmeliijsis.

dedi eis

sermonem luuni

ei

mandata
sunt
(I

ejus cuslodiamus
iil

et

inandata ejus graiia non

muudus odiohabuit

eos, quia

non suntde mundo,
lollas eos

sicul et ]}

Joan.. v).

per p;opliei.«m, Doiuinuii, inoliiscipuli

ego non sum de mundo. JSon rogo ut
sel ut servcs eus a malo.

de mundo,
.

nendo, ne Ixdautur
quani
lus

sus, horuiuque suc-

De mnnoo non me

suni

sicut ei

ce^sores, in<juit (Psal., xxxii, ex vers. S. Hieronymi

cgo non sum de munclo. Suncti/ica eos in veritute. Sermo
tuus
veritcts est

cum

vetere et ItaUca permiscei)

Circumdat angc'

Sicut tu

misisti in nmridum., et ego
eis

Domini

in gijra tinienies euit^ et ei'uet eos. Gustate et
est

vilsi eos in
2<t

mundum. Et pro
et

ego sanctifico meipsuni

videte.^ -^

quoniam bonus

Donvnus.

Betitus vir qui spe^

sint et tpsi sanclifuaii tn veritate.

Non

pro

eis

autem

rat in eo. Tiinele

Duminuin, oiuncs sanai ejus, quoniam
^

rogo tantuniy sed

pro

cis

qui crediluri sunt per versint, et

non

est

inopia timenlibus eum. Leones indiguernnt
.

el

bum eorum
dat quia tu

in mc,

ui

omnes unuui
Ll
ecjo

mundus

cre-

esuricrunt

qucerenUbits
,

me
et

misisti.

cturitulem, quani dedisli

bonuin. .Ambuiale

fiUi

,

Dominum, non deerit omnc audite me timorem Domini
,

mihiy dedi

eis, ut sint

unum.

sicut et nos

unum sumus.
,

docebo vos. Qitis
dei'e

est vir

qui veUt vitam, diUgit dies ri—
et labia

Ego
iii

in

m,
me

lu

in

me^

ui sini

couiwnmali in unum
misisti
.

bonos

?

Cusiodi

Unguam luam a mato^
,

tua

cognoscai mundus^ quia lu
dtlexisli.

me

et dilexi eos.
,

ne loquantur doluni. Hecede a malo
qucere paceni
,

el

fnc

bonum

sicni et

Pater, quos dedisti mihi

volo^ ui

et

persequere eam. Oculi Donimi super

ubi ego

ium,

cl illi sinl

mecum,
,

ut

vidmnt clariialem

jnstos, et aares ejus

ad clamorem eorum. VuUus autent

meam^ quam
viCy

dedisti

mihi

qnia dilexisti nie ante con-

C

Domini

in fucientes

malum

,

ut perdat
et

de terra

memoeos.

slitutionem mnndii Pater juste,

mundus

te

non cogno-

riam eorum. CUimaverttnt jusU,
eos, et ex

Dominus exaudivil
eorum Uberavit
ei

cgo aulem lecognovi,

ci

hi cognoverani, quiu tu
el

mc

omnibus

tr',bulalicnibu.i

misisii

Elnoium
,

feci eis

nonien /M»i«,

notum faciam,
ego in ipsis

Juxta

est

Dominiis coni.rHis corde,

confraclos spiritu

tU dileclio

qun

dilexisti

me.

in ipsis sii, el

salvabit.

Mnlta mala juiio^

ei

ex omnibus iUis Uberabii

El

iiiem Joanues apostoliis el evangeiista,
«liceiis (!

m

prinia

eum Dominus.
odiewies

Cusiodil Dominits oinnia ossa ejus,
.

unum
,

sua eplslola, loquilur,

Joan. w)
est

:

Charissimij

ex his 7wn confringetu,

Inlerficiet

impium maUiia
\'os ergo

ei

diUgamusinvicem^quiachuritasex Deo
diiigit^
diligit.,

:

etomnisqui

jusium culpabnntur. liedimet Dominus animay

cx fJeo natus

est

,

ef

cognoscit

Denm. Qui non
est.

iiervorum
(Psrt/.

suornm
,

,

et

iibeiabit

eos

,

fratres
,

non novit Deuni^ quia Dcus churiias
,

In hoc

i.iv)

super Donnnuni ponile corda ccslra

ei

apparuil charikts Dei in nobis

quonium Filium suum

ipSi: eniitriet

vos, quia

non dnbii in ceternum

flucluatio-

unigenitum misil Deus

in

munduni, ut vivamus pcr eum

ncni jusris. Deu:i auteni

Dominus
dolosi

noster deducet inimi-

In hoc

est charilas.

non quasinos dilexcrimus Deuni, sed
jzo.s,

cos nostros, juxia

rr^^^nhei;»'!

vocea), in puieum interitm

quoniam

ipsedilexit

et misii

filinm .suum propiliatioy

quoniam
suo$.

viri

sanguinum

el

non diniidiabunt

dies

neni pro peccalis noslris- Charissiriii
710$^ et

ii sic

Deus

dilexit
vl-

Vox autem semper

sperate in

Domino,

tt

^duciam

nos debemus alterutrnni diligere.

Deum nemo

D

habelole in eo, quia ipse Uberabit nos. Ipse est eniin benedictus a s^culo

dit

umquam.
in

Si diitgamus invictnij bcusinnobis manet

imjue in sveculum
1)

,

et

regni ejus

etcharilasejus in nobis verfeclaest.

Inhoc inieUigimasy
quoniam de
teslificumur.

non

erit
(

finis

{Luc,

Data decimo terlio

kalendas

quoniam
fipiriiu

eo nianenius,

el

ipsc in nobis^
et

ociobris

unm» ^85

),

(aro Secundo

et

Carino virU

suo dedii nobis. Et nos vidimns
misit Filiur/i
^

ciarisslniis consulibus (I)

quoniam Pater
Deus

suum

salvatorein

mundi. Dei,

(I)

Qutsqiiis confessus fuerit
in eo

quoniam Jesus

est lilius

Inr, (|uod
chiaiii,

13 Hnlend. oclob Caro , eic. llinc confirniasupra di.xirnus in nolis ad ViUun Eulyverbitj
:

manet

et

ipse in Deo. Et nos vidimus et cre-

octuv,

k-.ilencL

augusii, verius esse>

Entyclii.iiju;n se\l'.> idus dece«jibiis,
]ialen<lasa'i.susii, decessisse.
liifcC

non autem ocio
post
-

didimns
vitas est

charitati,
:

quam

habel Deus in nohiSy Deus cha-

episiol.i enini

ei

qui manet in chariiale, in

Dco manet
nobiscum
,

.

ei

Deuni

in eo.

In hoc perjecta
dii.

eal charitas
,

ui

idecuue aMgustmii nieu^e sepiembii scripia est ceriissinium e^L euin -.aUem, qm»d scribil pondrn-alisj menbo julio ex b«o viia nuu einigrasse. ShVjSK.
Bipius

riduciam habeamui in

iudicii

nuia sicui tUe at.^ et

.

,

177

S.

EIITYCHIANI PAP/E LT AiARTYRIS DKCKIiTA,

178

DEGRETik EUTYGHIANI VAPM,
Sl JN

IPSO ELTYCHIANI NOMINK

EUROK NON EST, QVM NON liAlJICNTLR A LACBEO DESLM1»TA EX GRATIANO ET iVONE ET ALHS.
PRIMIJM.

IN

PiilOIURLS

A cendin recerit, sive fieri jusserii, am
missam
seiit,

iacienii conseiiL-t

l\on esi obedienUiim episcopo^ qui pro iuvrelicis
canere jubei
Si quis episcopus, aui

quouS(|ue de

iiis

miicuiqurf iegaliicr

ainica'

bililor coraii»

eiiscopo

civilaiis, aiiis.|uo oivibiis,

non

abbas

,

presbyloro aut ino(1)

nacbo suo

jcisserii uiissas

pro b:rreiici8

canlare,

nan iiceu Non

cniu) expedii lis obedire.

m

emendaverii, nb Ecciesia se privatuin cogiKKvcii. Si vero post sccundam ei terii.m* convenilunom, cuncia quibus arguiiur, nou eiuendaverit, tamqunm eilini-

SECLNDUM.
AbOatissa prwsumens velare vinjmem
,

cus et publicanus, ab omni cbriaiiauoruiit. coilegio separelur.
vel

vlduam
QUINTUU.

cxcommumcetnr
Nibiionunus eiiani
in (juibusdain locis insoliiumiii-

in

poieslate fidelis

sit

,

post

baptumnm reapcyt
dimiserai.

venimus usnm
cloritaii

stuliiiitc

plenuni, et eccleslastica) auSi quis

vxorem quam unie
genlilis
;

conirarium, eo quod videlicet nonnullseabex sanclimnnialibus
,

geniilem uxorcm dimiserit anie

baiissj;, cl aliquse
l>Helli> virgiiiibus,

viduis

et

bapiismum

posi baptismum In pole.slaie ejus eril

oouira

fas,

velum imponcrc

prie-

eam

Iiabere, vel

non

baiicre.

sumaut:^ ei ideo nonimllfe injusie velnt« putnnt se
liberius snis carnalibus desideriis posse servire
,

et
si

suas voluniates explere. Quapropier staunmus, ul

fidelis infidelem discedentem scqui 7ion coyiiuy,

abbatissa aut qusslibei sanclimonialis, posi hanc dcliiiiiionpin
,

Simili

modo,

si

unus ex conjugaiis

baptiziitus est,

in

tautam ,nudaciam proruperii

,

ni

aut

et aller gcnlilis, et sequi

non

vult, siciit dicii

Apos-

viduam aut

pnellain viiginem vciare pr;esuuiat, judi(

toius

;

Infidclis si discedit, discedai (l Cor.y \n).

cio cjuoiiico usiiue ad satisfaciiouem subdalur
decrei. Ivo. lib.
Jij,

Jn

SEPTIMUM.

SO, q.

%
,

Statuimus ul

si

ahbatissa^)

Synodale juramenlum.
qui pceniienfiam perjurii

TERTJUM.

Fidelium consoriio careat

agere nolneril.

synodo residens posi congruam aiiocniionem sepJem e.v plebe ejus « piirochiae» vel
in
,

Episeopus

Praedicandum est eiiam, ut perjurium fideies ca»
ve:^nt, ei

ab hoc summopere abstincaut, scienles hoc
ei in

eoamplius, prout viderit expedire, maturiores, bonesiiores , alque veiaciores viros , m medium debet
advocare
:

et iUatist>

grande

sceliis esi^e, el in lege ei iu propiieiis
{Lev:l.<, vi;

sanctorum pi[(noribos, unumcus/Stringere, ui

Evangelium probibiium

Josue,
. ,

„ m; iiia/f//.,
,

,

V)

Andivimus aui(MU qiiosdam parvipen,

j.

.

quemque iiloruin tali sacraraeuto i\\Malach., ^ amodo in anle quidqmd nosli,
«^
.

aut

'
.

'

dere hocscelus,etlev(:niquodanimodoperjuriis poenilenli.ienioduin iuiponcre.

.....
et

C

audjsii,
,

aut

•. „ ._ j postmodiim mquisiluius

es,

quod couira voluiiiaien*
isia

,

Dei et rectam christianilaiem in

Qui nosse debenf, taicm de

parochia, fac-

tum

sil

,

aut fuluruin erit

,

si in

perjurio jioenileutiam injponi debere,
adulierio, et de fornicaiione, et

qualem

diebus tuis evenerit

de

de bomiridio sponie

iantum ut nd luam cognitionem quocunniue modo
perveniat,
si

commisso

,

et

de

caileris criminalibus vitiis. Si quis

scis, aut indicatum fuerit libi,
ei

syno-

dalem causam esse,
longam, ad conressionem
linere,

vero perpetrato perjurio, aut quolibet criminali peccaio, liuieus poeuiieniiam

ad mlnssterium episcopi per-

quod

tu ncc

propier

amorem, nec
,

proplcr

limorem, nec propier praemium, nec propier paren-

veuire voluerit, ab Ecciesia rcjieilendus est, sive a

commuuione
sua

et coiisortio fidulium, ut nullus
,

coinedn!, iieque bibal, neque orei

cum eo neque in domo

telam, uiialenus cele< episcopo

aut rjus misso, cui
te

hoc

iiiquirere

jusserit,
:

quandocumque ex hoc
Deus adjuvet
quod
,

iuierrogaverit

sic

te

et isla; sancio
,

cum

recipiat

rum
QU.4RTUM
juiiiciali

reliqui;e

,

et ilhid ^ sacramei.ium
.

quod jusie
ex le,

*

joravit de synodali causa

tii

iilud

ita

Membra

delruncans, domos incendens^ absque
aucioriiuie excommunicelur,

observabis, in

quantum

sapis, aut audisti, aut

ab bac

Si quis

membroram

iruncaiiones, et domorunij in:

^

die in antea inquisiturus es, sic le Deus adjuvet.

cnim
ii) C^.ieri

et aliis malis
L.^bd.

etiam speciali oralione iicilum e£l

coilectores addunt niorluis

pro vivis

orare.

LEGTIUNES VARIANTES.
•^

Ipsius L«&/;.
A.llaiis

^
<^

Labb

<i Burchardus legil, iiiih^ luramentum ceterbrum

;

ei

prcFpcnit fumc rubricam

Anf(»a lahh,

e fsio laM»

m^
OCtAVCM.

DE SAxNCTO CAfO ROMANO POSTIFltE.

igo

A sarium
iibno deciuu»

(£i deoreio, quod e^ Ubfordru sexcfedm,
qu^urto, cspite s^scuaiio.)

sumptuni sumaiu, ui juxia apostolum, sobrii <mit et paraii ad tervhiumDel»

hEcmvu,
(Kx eodeni, capiie derimo.)
viiia pul-

El maium ebrietaiu omnino vHetur.

M<Uum
l)ilL<)a,

Oiagfiiitn ebrieiatis,

unde omiiia

Qnales

per$Qri(e.

.sarerdoium epuiis intereuc debeant.
liobis,

ClinsUunis uioUis oianibus cavere prafcipimus.
viiare

Observandtim esl

ntet vos ab ebriftale absli-

Qai

au(<Mii iioc

uoiuerit,

ebse decrevimus, u>q«ie ad

excomuuiuirandum congruam cmendalloneni-

nentis, et ut plebes subdiiaj al)si»neani, prrdicetis.

Et

ne(|iH?

per labernas eatis bibendo, aul coinedeudi»,
vicos curiositatequalil»8i peragretis,
,

NONIJM.

nei|ue
tertio.)

domosaut
is,

(Ex eodem, rapiie
QuQcl
episcopi
el

neque ciun feminis
impui

aut

cum

(piihuslihet personis

Oei miimin ebtieiale non debvant
tjravari.

cnnvivia exercealis, nisi forle paterfamiiins

quiiibei vos InYiiaverii ad
coitjiige sua
,

domum

siiam, ^i

eum

et
,

cuin pleiie velit vobibcum spiriiali

f.piscopi et Dei ministri,
iiibus

non debenl comessaiioincusiibcre, sed conside(iicentfts
el
:

gaudio Imtari

et verbcruni

veslrornm refecuonem

m

viiiuleniiis niinits
l.)un»ini
,

accipere, et vohis
ofiicio

refecijonem carnalem charilalis
,

reut

sentcniiani

Atieudiie

^

ne

exbibere. Oporiei enlm

ut si qiiando quiiibel
,

graveulnr cordn veiira in crapula
\\i
[

ehnttate {Luc.y
el neces-

fidebnm carnalibus vos

reficit epnlis

a vobis tcH-

Tiiess.y 11:1.

Moderale enin» cibHin,

cialur «piritnaiibus epulis.

SYIVODUS MESOPOTAMIOA AftCHELAI.
Syiiodos divina el sacra pariicularis
,

coilecia in

Zj'.>u^oi,

QifXf.

y.ui

t£p«

j.i^^lkq

^wscGo^icQiiiyy <v rn

Hlesopoianiin ab ArclielaoCarcbarorum episcopo, ei

MejorroTotiiia:, u.vo A/vx^^-^'*^ «trf^Txo-TfiV ii.c:&x«ouv, y.u'

Dxidoro saceidoie, (•onifa
Oiodonadt>m
pi*e.sbyt<irmti.;

Manem

iiifcnudem

,

et

Afo«wpov a^iwr,
iit&i^waiaoov

«w«

Wc<ve»7w
»rc;

to^

s/isfiw^otff,

kkl

quie maliis inodis can-

7T6£«-Cvts/&ov'

;TO>vT/&63Tca5'

Tftwrvr

lulalos busce abdicavii.

i/s^jc^ca ^,rre/i<sv?s.

DE

S.

GAIO aOHXANO POIffTIFIGE
KOTITIA IIISTORICA — Sanclus Caius C qwevii. Inter mariyies
,

ChU papa; poniifuaUis el cbiius. queni Ponlili»:ale Damasi trndj!, nalione
mairm, ex genere
<.(!

(amen ejus meinoria

in

non-

fuisso Dal-

nullis marlyrologiis
lilulo
ii

recensetur.

Nec inirum, cuar eo
et^i

Diocleliani, ex Paire Caio, utpuial

eiiam aiiqnando exoruarenlur, qui

prn

.lantius

,

qn^m sequonlur Auctores L'An
iocum Lutycbiani sonectns
xvii decemhris^
lcriit

de

veri-

Clirtsli

Hde certanles,

vilani chui

morie non c unmu-

fier lcs dulen. in

i'uit

anno
(1).

lassenl, nihiloniinns pro piciaie, dHin viviireiil, per-

Douiini 18
/iJrflf

,

die

seruhda

seculiones, ludibria, labores perpessi, iu pjHce quie-

wr magiue

prudeniia:^ niugmique viriulis^
{*i).

m

esi

vernnl

:

quod Caio

ponlilici conligisse dnbiiari

noD

in

Aciis 8 Senasliani

Al»

eo confirnialuin uiciiur

poi(^st, qiii sul) imfieraiorilnis [''iocleiiano et .M:i%Tiniano
poiiiiiiciiltnii teniiit.

«nsiiiuiuin Kcclesife veius, ui C.eiici per sepiein 01Uintiin gradiis

.Miuuseliam accurata csi

lilu^cbii

docnmenuini
^5).

fui

dantes; tendcreiti ad
gessit
pon?iliOeni

(ihronolo|.'ia

[\

t

duni

annis quindocim circiter el

episcopaiuni

Qu*

pifeierea

us()ue

ad sua lere
;

lenij)ora

romanain sedem occu-

agens

p('r aiiiios liiient

duodecini. nienses (juaiuor, ei dicb
tcncbris <,bmla vi:iuilatis, viverc deni.iii
,

passe ait
constat.
Caii

quem annuni

dcciuiuni terilum vix aitigisse

quMniUis
siil

X

kalendas

Diocioliano
iil

VI et

Constanlio
lcgi-

Decrefalfs subdiia.

— Unic;im

Caio

romano

C;'r.arc
lu;
.

U

con^uiibus,

in

c

..lalogo

Ruchcriano
:

(le

quo eijjm iiidKolus

dep.)?i;ioni> addil

j^ pomirici decreialeiiv, l- elici episcupo dalam, iii.-,criDep&ji Isjdoriis , sev c pila compb-cicuicm. Piimum,

amo

kiU.

nmi,

taii in CaliiMi, CJPieruin si lides cu-

pagHiios ei br«r«licos non posse ;«ccusarc cbiistianos.

t;iU)sisrom«iiormn poHlilicnm hdheniin :CQiu^liujit'ns
^fe,6Cctuionpm inocietnml in crijpiis
luibiU(,i!>

Secmiduni

,

(;piscopum non esse accusamliiin apud

con[e6sot

judices syeculaies. Terl
el diacor.o, vel

um de
l>is,

ej^iscopo,

presbytero

roliqms clencis, apud episcopos acqui ncganl Verbi Dei
in-

ij) Couiani.,

F-pisi.

n.ui. ponlif.,

cui «'i.iam au^iipub.lur Man^i
iiii.
,'*2)

m

nol.

tom. k, p. oOLs ad atui.ilcs liaru-

cnsandis. Quariuni d*

cmnalionem.
perveiiiri

Qiiinliiin, (pjod

ad

.*»pem >ita»

ivlema'
et

.Acf

Saucioiuin, apud J?olland., dio ^O jaiiuarii

non

possit. nisi

per mediai<jren) Dei

cap

18

bojiiinuni

Jesnm Chrisium. 5>exiumj de ordinibusec-

(5) Sepitiuariu.s

Coioelii Vjpo'
vap.

OftnMon numerosesi in EpisioU apud Euseb.. iiiHl eccL, lib. vj,
(l) Eu^eb., Ilist. ecct.y lib. vii, cap. 7t%

45

!81
clesiasiicis.

ft£

OEi:\mi\ C.MO ADSCHHTCKIHtA OKOiNANUOS
(lirtcleli.uii»

\S*X

Data esi k:^lendis wariii,
ii

Ylel
siil)-

\

tesiimoaiis, «luibus ad

Ooiistantio
scripJio

Tirigclatissiriiis coss.

Qua^

vel

una

Epislola

,

fwi

I.ooiicm Augii5;luni constnj dubiu piocul Leo papa «inunnerassei.

fraudem prodil. Sed iinpriidcnua in>postoris
(\iu integriiiii

Muiio

niajjis eiiini

Cainni ei dccessoieni, et ^iniiquio-

cum
giii

praYiiaie ccrial, uipoie
iii

l.eonisMaesf, «suuni

retn intniOMire dehnil.
>iii!ii,

capul, >quod

Episuda

1>7,

secuaduin
Decreialeni
,

quaai AJ<»auasium , AinbroAngusiinuni. quornui anciorilalem usnrpat dejr.ereiioi.s,

iecerii, et loiideui
(.lua; si

verhis in

ininleiit.

hellandis

Luupeu.

Leoiii

Magni

C;iius JVjRnerassel

in

veleruin

D£ DECRSTO
OUOD CAIO ADSCRIBirUR,
i.

01ffIG0
nomann
,

Cii;CA OI{J»!ISANDOS.
ab onuiibus
e.vaci,'ra-

Papaj liujus «0»

nmdo

nulla ad nos iransmibsa

B

Ecelesia, ac iioniinaiiin
luiu
di>s

estsinccra epistoia, sed ncc ulla usquani menioralur.

non esse probenius,
prius

lU sepieui priedicios

Tanlnin

in

pOiiltfi(jali

iibro dicJiur consiilnisse
;

;

<

ui

obeani, quani dd episcopaumi valiianl

oninea ordiaes ia F.cciesia sic ascendeieni

Si

quis

eiferri.

epi>copus

fieri

inereiTlur, ui esiset osii;irius, lecior,

4. Siricins cpisi. I,
iion
l'us

ad

Hiiiieiiuiii, u.

9

el 10, iiec-

exorcisla, acolytlins, seqtiCns suiidiac<iniis, dii>ciiiMis,

Zosimus
(juisque

episi.»0,

ad Hesycliinm,

u.

2

ei 5, ()ui*

presbyier, et esinde cplscopus ordiuiiretur.
2.
al

*

gradibus ad episcupi aut

pre^byteri
,

Quo decreio

si

consiiluisse inielligatur decere,
ilia ofrioia,

digiiilaieni
osiiarii,

proveliendus ossei deiinjenleg
*

rn^n

iii

qnisque per ecelesiastica

udii pr.ecipili
liuc

sed

in
,

leciorum primiius graiu,
c

>

ui verl»is
i

saltn,

ad episcupaiuni adsceiul.a; jani
fnisse fnlein

ante Caii

uLivaiur '/.osimi
priccipiuiii.

diviiii

rudiinciiia

^ervitii
«jui

poni

lempora usu rccepiuiu
cuin Cornelii

iiicii

Cyprianu.s,
tnisse

liumo duni Siiiciusde eo,
si

griindicvus

ordiiiationem

legliinuim

inde

baptizalur, coiistiluii, ut

ad saciam

miiiiiaiii

per-

Vrobai

((loniH.^ ep,

10, ft.7),

qnod

<

lion

Isle

ad

vcnire festinai, siatim (u suscepii» baptismo) lecicriim auL e.«orcisiarutt) iiumero socletur,
»

cpiscopntHiu subiio perveni&set, sed per omnta ccciesiu^iica ofiicia promolus, et in divinis adniia;«traiio-

non ab eo

ulrurnque gradum, sed alieruirum taittum videiur
cxigere. Cui
<

nibus

Deum

aiapa proineritus, ad sacerdolii -subiimc
>

fastigiuin cnnciis reiigiouis gradibus adscendit.

Qui
c,

ul posi

toucmens Zosimus do eodem decejml, bapsismum siaiim, si diviuic ruilili c desi-

anteinsiiiiilligradus. ipseuosduceiCoraelias, c«im in

derai niiuicipari, sive inier leciores siveiult^r
cist;;s

amr'
iuter inier
:

eccb^sia sua liinc extitisse inemoraiiii/). 9, n.

-I) i

prc-

teneaiur.
stc

i

^fuamquam
ut

iste 2iu:<imi iuctis ej;plisii
«
t

Sbyieros 46, diaconos 7, subdiaconos lutidem, acolythos 42, cxorcisias el
leclorcs

curi,

polesi,

peiiitde ipsi
>

iive

cnm

o.sliariis

52.

»

I*Kitores, sive

imer exorcisias,
,

atituc

tum

Cornelium lumen oninimn tilorum graduuin
riullo esicepto,

(.dilciis,

leelores
<

tum

efc,

>

maxime cum
ij»
;

liis

pra.'mitiat

idncniin es^e., non ausiin aflir.mare.

Assue.sCAt

iii

Doniini,caslris,
.serviiii

lecioroni priaiiius

5. Si vero superids consiilutum vcluii lex censeaittf

divini

rudimenia

nec
,

iili

vile sit

eNorcistam,

ecclejiasiica, a
luiit
>

qua neino,
iiat, illud

nisi p(»r

etim qui ie-

acolytlium,
beri.
i

s^biiiaconum

gem
riusr

iKimuuis

Cai(i

longe reccittius

lllud miruiii,

diaconum pcr ordincm quod cutn Siricius et /osimus

esse pbinbus ccemplis laoile denjoiisiraiur. Posiecst

in laudaiis episiolis singulos

tam aceurule

describaiit

boc papa conciliuni

Saidicense

,

ulpotc
Mitv-

gradus, ({uibus ad sacerdotii apicem perveuiri veiini,
o.sliiiiium

aoiio 547, Iiabiium, cujus
cuiori '5), siinciiur,
i

caaone 10 (Isidoro
dignus liabeaiur,

utsi quis ex foioslvc dives, sive
lieii

tamen conslanler taceant. tlunc sane non prieieriissent siienlia, si a Caio decietum snperins

scliolasitcns

,

cpiscopus

nou

prodiisset.
,

Cum

ipsis

ea

in re

con*cnlit snpposilitium

prins constiltiainr, (pjam lectoris et diaconi el pres
l>yteri

niinisteriuni

peregerii;

>

vultqne

<

liabeai *'

quidem sed tainen aniiquum Silveslri Conssiiutum geu Ivomanum JI, sub Silvestro conciliuu», cujus
capile
li, sUitulum est
:

nuiuscujusque ordiuls gradus non miiiimi lemporjs
longiiudinem, per ijuod
posb>il

t

Ut nullus ex
»

laica per-

et (ides et
iliis

inornni prdbilas...

sona ad Iionorem acolyihus
.sublevarelur,
nisi

nsipiead epi.scopaiuni
Icctor annis

cognosoi.

>

Tribiis

giadlbns suiidiaeonatuni
Iios

prius

fuisset

xxx,

adjicimU Gra*ci, qui tanunn

qualnor otdinnin
tit

giauus cuni cpiseopatu aguobcunl,
nlmentis iiquel
,

ex variis mo-

deiude una dle exorcista, et posiea caperei «mns acolyibi, ei iaceret iii eodein ordinc acolytbi ainio'» de

ac notnin:ilijn ex bis synodi Oc-

cem, ui accipcrei onnssubdlaconi, etin subdiaconaiu
essei

lavu!. ac:. 10, cap.

5

:

*

Si quis

..

i>er

omnes grauus

aimos quinque,
fil
:

eic. > lli bic nidluni prj^terea
ila

e*:o^esiasticos

dfnnitis leinporibns vitam inculpat;im

de osiiario
4nli
,

verbnm,
<

ucc

iii

iis

cjiisdem Cunsti-

traiHisse reneriatur, iia ui in lecloris ninnere nnuni,
in

cap. 1

snbdiiiconi

dnos,

in diaconi
,

ires,

in

sacenioi.ii

lem oimies
pontilici

a subdiacono usque ad ieciosubdiii essent diacono card.nali urnis
t't

quatuor aiuios eKpJeverit
evehalur
>

a

J

episcopalns houoroin
ut eiiam
in
latitia

Roinai, in Ecclesia

honorcm reprajsenlans

taniuni,

Nunc

igitur

resial,

vero presb>ieri, subdiaconi,

diaconi, aco-

LECTIONES YAI^IANTES
(•'')

Forie A(?oiylhanis OulUw.d

. ,

:

,

m
cnp.

'

KPJSTOLA
in oainl
t

C/iill

PAP-€ AO

FEUOEW
osiiarir
t

EPISCOPbM.
e\VvH.

i84
xi
,

\ylh\, etorcisirC) le^.lor

ioeo repri^senldns

A

Zosimaque tempora Geiasius

c.

2, licet

obscquiuiit.

5

j

oslinrii

[dem lamen cousiitnium eeu conciiium meuiiitit tibi leginuis < Llt non
,
:

gradum

agiioscnt,

ibidem tnmen praescribit
proposilo et disciplinls

Si qiiis etiitm de reUgioao

presl)y'<»r Jidversus

epi^copum

,

no» diaoonus adverle-

mrMiasieriaiiixis
dit...

eruditus ad clerical'^ mniiMS acce-

sns [)resl»y'erum, non suhdi;»<'onus adversus dhiconuiii
ci«»r
,

couliuuo lector vel uolarius aut certe defens<tr
existai acolyibus,

noj! pxorcisia

advrrsus subdia<onum, uou

en^ectus, posl tres tueuses
si

maxime
ostiarij^

juhersu^; exorci^tam-,

non

osiiariiis adversiis
j

buic npins eliam suirragaiur, sexto niense siibdia-'^
;

iertnreni der accusationem aliquam.
Siririi

Quapropler ex

coni nonien accipiat
seii ct exorci:sl.«

<

adeoque non modo

Zosimive siicuiio

ip?is ignoiuiii fiiisse osliarii

minime iuOreudum est gradum, q4iem, ut dixi

est bic

gradum praMeriii exempia eorum profeire,
episcopntum adepti

pcrmiliit. Nil

opus

qui aliquo prxdipr:fi-

juus. Corueiiu^ agnovit.
iilns al) oi<, i\ui clero

Inde

mmen

colii^i

potest

ctorum septem grnduunv, vel elinm pluribus
teruiissis,
suiit.

nomen dnbant, nequaquam neut ostiarii ihiuisierio
uiilitix

Quocirca decre,

cessnrio t^vige

idum ceusuisse,

tum, de quo agimus, ad Caium nihilo m;igis videtur
pertihere,

luupennlur. Ccrte infnuics, quos snrnTe

ad-

qunm

periiueat nd Siivestrum isiud,

quod

scribi v.ilebnnl, (;um iirevi potueriul lectorem ofiioio

nomiue
|^ esi
:

concilii

Rouiaui

ni.

sub boc papa vulgatum

fuugi, lion
li.srii

tnm

cilo iieltant validi

etnd impiendn osKrclesire

<

Si quis clericnlum

promereri desiderat, hoc

miuiia idouei.

Eorum quippe emt ab
Augusiinus,
lib.
,

justum

est, ul sil osiiarius aiinuiu

uunm, lecioran-

adiru udignos
ribus, nv.iic

repcllere.
4r», n.

de Paito-

nos viginti, exorcisla aunos decem, acolyihiis nnnos
quinque, subdincouus

Serm.

31, dcscribil
<

quo pncto

annos quiuque, diacouus an-

apu:] Donaiisl.iS osiiarius,

sian>N vel

sedeiis ad os-

nos quiuque, etsi nd Iionorem presbylerii accednl,
el fnci«*ns in ordiu'^ anuossex... sic
sia eiig:tmr

lium

>

ba£iHc3rum,eos

iiilerroget qui intrare veliut,

ab omui Kcrlc'
i

nc projiciat qui noii sinl oiusdem comiuunioais. (lui

consecrandus episcopiis.

Colstant

muncri impares ernnt

infanles.

Longe posi

Siricii

ZnSTOhJk
QcoD
PAGA?(i
.NO.s

'

CAII
'/«/

WAPM
ejiiSy et

AD FELK^EM EPlSCOPliM.
POSSiST cuRisTiANOS ACCUSARB;
,

i

DE
DF

G

perscrtttautur lestimonia

inloto corde exqtufraicr cliarissime,

ACCDSATIONF. EPISCOPI

EJLSQUE ACCISATORIBUS

.

runi ^M»r(Psal. r.xvin)

Hocergo,

EXPOHATIONE AUT EXPUlSIONE, ET DE LNT.ARNATlUNr
i>o.Mi^rL
1.

propoi^ilimi lua^ consuliaiionis lola

mentc iraclnnies,

do
el lifjcreticosnon

te

quoque provcnire
iisdem
tu aposiolica

confidiiuus, qui r<'gulnm ca-

Paganos

posse acciisare Christianos.
sa'cu-

iholicae lidei

siiidi^s

leneie vcsiigiis, quibiis

\l.

Episcopum

7ion

Gccusandum apud judices
aul diacono

eani

sede cogno-cis esse fuiuialnm. Et
lolo

lares.
lil.

quamvis sonus eoritm

orbc diffusus

,

el

usque ad
e.v

De
De

episcopo. presbijiero

,

,

vel reli'

fines orbls terra; verba

eorum
lu;c

distensa {Psal. xviii,

quis clericis

apud cpiscopos accusandis.
Dei incarnationem.
celernw perveniri non possil
el

vers. Hier.), dileciionis

corda Cbiisto probavcquid ex
iiis

{V.

Ids ffui ncgfint verbi
vita'

runl esse
qinc
esl,
liia'

fideiia

'.

lamei,i si

in

Ecclesia

V. Quod nd svem
nisi per

gnbernaiioiii, [)oinino nuxiliantc, connr.issa
liice

mediatovem Dei

liominum Cliristum Jesum.

necduni plenn
i!ia

ciaruerii, nd

cunidcm IWniem,
quia fidudixi.s-

YI.

Dc

ordinibus ecclesiaslicis.

de quo

snluinris

nianarat lyinpiia, rccuriitls, id

esl, qiiod (leliiia cbnrilnlc

s\imus amplexi

:

Dileclissimo fratri Felici episcopo Caius,
T)

cinliter
lis

de

iiis,

uuue apud vosobservnniiam esse
iu

Dircclas ad nos iu;c charilalis (Vigi7m«, ep ^), episiolas

ambiguaiu, noslra voluisiis respousione firmari.
Doinino saluiauies,
te-

plcnns catbolicB

imjui ilionis

soilicitudine

Qunpropler dibciioncm luain

gralanier

acccpimus, iiencdicenles
:

Domini noslri

de

siugulis,

(juid

juxla catnolicam disciplinam

clemeniinni

quia inles

al»

ej^lremis niundi partibus

dignaliir suis ovibus providere pastores, per qiios el

neat aposiolicLC sedes aucioriins , subjeclis aii |uibus eliam sanclorum capilaiis regularum, credimus ^ instriiendum.
1

pnsruis
lupi
"

va!eani

snlularibua nl)uiidare,
i ,

ei

ab

initpii

rnpaciiaie servni

ut iusidi:is iiei|ucani ^jus
esi
,

Primo quidein
Pagani
ei

scias,

pnganos (l)ei

Iiaerciicos (2,

^subrepiionis iucurrere.

Unde certum

quia pro-

q

7.

lia^retici)

nou posse Christianos accu-

inissJC vos l>ealiiu(liiiis graiia sub>e(|nntur,

qunudo

a

sare, nut

vocem

eis infamatiouis inferre.

vobis coetcsiium perlcclio

docirin^irum, lam votiva
:

suscimiione perquiriiur. Scripium esl euiin
(!) Supposiiaablsidoro. 1^\bi;.

Beat^

tum h

ad 5i Jnuunrii. an. 35i, aitOptavocc primum fuisse usum , tum P»Ui?enlium, Aug.,eic., nec auie impp. Cbr. lempora usurpatam.
(1) Bnr. iu noiis
ic

LECTIONES VAWAINTES.
*

\nliqui

bO!«ie.= f.abty

"

Credidmius luhb

,

,

»iJ^

FPISKU.A CAH PAPi^. AD FEi.KlEM KPISCOPl!M.

iSift

IK Deinile ncmi» umqitam «piscopum apu<i judices
s;v?culares, aui alios clericos, nccusnfft pr;;'sun)ai.
\\l.

A

Dei aiqualis esi Pairi

{Phiiipp.,

ii)

in

fornia

feervi

particvops e.sseiel uoslri, ut
,

morlis viuculum, unius

Ei

si qiiis e|

iscopus, pieshylor, aul (liiconus

piievaricnlioue contnotuiu, uniiis

mone

(ipii

solus

vel

quilibel

clerici,

apud episcopos

(qui;»

a!il>i

iion

moili nihil

dubuil)
,

sulverelui'? Elfusio

(;uim justi
si

opojiel a qunliljel persona
fue»iut
accus;iii (luvc el

qux
situiliu

rile

recij>i«:nLla

esi)

sauguiuis Cluisii
uiiiversitas
ret.

lam

fuit

dives ad pretium, ut

ex

co«l.

The<)d. ei
sive iile

capiivorum
(ii;i!)oIi
:

iii

redempiorem suum crcdesi-

Aniano

Iladr., cnp.

22 1, quicuusque

fuerii,

uullum

vincula letinerent: quoniam,
(Jbi abiuidaiil

sil subliuiis vir

houoris, sive uilius alierius (liguiiaiis»
iliaiulaiiilis

cut Apo.-ilolus ail
bnmiavit
el cjraiia
,

peccatum

,

superapru^"-

qui hoc gcuus
verit,

iuieutiouis arripueril

;

no-

(Uom.,

v).

Etcuiu sub peccati

pn»b.»iionis

doctjnienia se debere

iulcrre. Si

judicio uaii

poiesiaiem

accepehnl ad

jusiiiiani re-

quis'ergo circa hujusinodi personas non probauda
deiulfrii,

nascendi,

valiiiiws

factum esidouum

liberiaiis,

quani

auclorilale hujus sauctiouis

iuieliigat

so

debitum

st'rviiuii><.

Quam

ilaque sibi iu hiijns 5-acrain

jaciiuam iufauiia?susiinere, ul dauuio pudoris,
nialionis dispendio discat
,

a^sti-

meuii piccsidio spem rcliuquuui, qui
iioslro

Salvatore

sibi alieuje

verecunditii

iieganLhumani corporisverilaiem? Di(anl(}UO

iuipuue iusidiari

,

saliem de Cfeiero non iicere. iNain
veuiatur, aut quaiiier de suis

sacrilicio reconciliati: dicanl

quo sauguiue
(jui

sinl re-

qualitcr ad coucilium

B

deuipti. Quis est, ut ait Aposioius,

traUidil semei-

rebus cxpoliati

(3. q. l. Eplscoptis suis rebus
(jui

expo-

ipsum pro uobis oblalionem
suavilaiis {Ephes., v) ?

ei

hosliam Deo in odorem

Uatus), vel ejecii a si^dibus propiiis, aui

jiccusa-

Aut quod unqnam sacrilicium
vcius et ieteruus pontifex

lores siut

recipiendi,

quive

nou

.^^iul,

.nui

qualiler

sacraiius fnit,

quam quod

ejeciis et expoli.ais sint oinuia legibus rediutegranda,

aliari crucis per

iiumolaliouem suo^ carnis imposnit?
fuit

qu;v eis ablata sunt
fueril,
illis

:

el quia priusquaiu
eis objici

hoc faciuin
,

Licel in conspcctu Domini preiiosa justorum murs
{Psat. c\\)
tio fuil
,

nullum crimen
ia;

poterit

et qualiter

nullius tameu insoniis occisio, rcdeaip-

indiu

posi iulcgrain inslaisralionem auniver-

luundi. Acccpeiunl jusli, nou dedeiuni, co-

sariie, vel

sex mensium, indulgendccsinl, ei qualiter

ronas.

De

fortiludiue fidelium

excmpla

iiata

suut pain sin-

sua omnia licenier ei paciiice,

absque

ullius

gravi

tieuti.ic,

«on duna

jusiiiiae. Singiilares

quippe

impedimenlo disponere
cii^siasiicorum
ler

,

et suoruiu

ainioorum et ec-

gulis moriis fuerunt, nec alterius quisijuam debltum

patrum

conciliis uti debeanl, sulTicien-

suo fiue ptTSolvit

,

ciim

filius

houiiuis

,

unus solus

ab apostolis, eorumque successoriliu^, ac uosiris
liis

Doininus noster Jesns

Ciirijstus, qui

vere eral

priedece^soribus sialuium esse puiauuis. Snpei

immaculaius, extiterii, in quo omuescrucilixi,
moriui,
^'

Agnus omnes

auiem non reor amplius nunc forc dispiitandum
si

,

nlsl

omues

sepulil

,

omnes etiam suut

susi itati,

surrexerint talia, qu;^ adhuc non suui manifesta.

Si

eorum auiem

slaluia

nou

habiierilis mitiiie lide-

De quibua ipse dicebat ; Cum exaitatus juero a tma, omnia iraliam ad meipsum {Joan., xii). Fi(ies cienim
jusiilkaiiS impios, et cieans jusios, ad humaiii-

lissimos scriptores, qui haec

coram

fidelibus testibus

excrpere, vobisque repnriare substipulaiione valeant.
IV. Cselerum, utsatislaciam cousuliis luis de vcr-

taiis reiracia
iu

participium,

in

illo

acquirii saluleni

quo soio bomo

se inveiiitiunoceniem, libeium ha-

bo
ita

incaruatioiiis et vcritaiis

,

quicumque

illi

(t) suiit

obciecati (2),

eta lumiue

veriiaiis alieni, u[ Vcrbi

bens per graliam Dei de ejus poteniia gimiari, qui contra hoacni humani geueris in caruis nosiric huluilitaic

Dei a tempore iucarnaiioiiis denegeiit veritateui, ostendant
iii

congressus, his vicioriam saaui

tribuil

,

iu

quo

sibi ciirisiiauum

uomen usurpent,

et
si

quorum corpore
<

triumphuvii. Licei ergo iu

uno Do-

cum Evangelio

veriiatis

qua raiionc concordent,

beatte. Yirginis pariu,

auicaro sine deitate, aui deiias

mino nostro Jesu Chrislo, vero Dei atque homiuis Fiiio, Yerhi el arnis una persona sit, quie iu^eparabiliter

est oria sine carne. Sicut

enim negari nou
ncgari

[;Olost
et

aicjne

iudivise

commuucs habeat
operum

aciioues,

evangeliMa dicente, qnod Verbum curo [actiunest,

inleHigcudic lamen suui ipsorum
et siiicerio

qualiiates,
esi
,

habUaml

m

nobis {Joau.^

i),

ita

uon polest

hdei cimlempl^iionc

cernendum

ad

beaio aposlolo Paulo pra^dicanle, quod Deus eral in
Christo,

qua^ provehaiur humiliias carnis, ei ad

qme

incliue-

muudvm

reconcilians sibi
e?>>e

(II

Cor., v). Qu:e

D

lur aliitudo deiialis

:

(luid sit,

autem recoucilatio possei
repropiiiareiur Deus,
si

qua humano generi

non
go,

agit

:

el quid sil,

quod Verbum
ncjc

quod caro sine \erbo siue carnc non
concipercl Yir-

hominis causam mediaior

eifii ii.

Sine Verbi enim polciilia

Dei homluiimque nou

susciperei? Qiia vero raiione
,

necparcret,
iiifauiia

ct sine veiitate carnis,
;

obvoluta

verilatem medialoris impleret
(1)

nisi

qui in

forma

pannis

non jacerei

sine Yerbi poieniia,

non
;

Quicuwque

iili

sunl.

H«c

v^4'ba

^«ibus Pauli

Sauiosaieni aliorunHnie ha^rolirorum Filii Dei incainalioneni neiianlitnu senienlia do("lis^imc ex Sfriptura convinciuir a»* refutaiur, hinc usque ad fiueiaepisio. I:t» baberi epi«.tola i [.eonis ad {.conom Auizn^lum. Ju maigine liujus cpisioia; Siuius aunoi.jvit. (SnvE5i
BlNlUS.)
(2) S. f^eo, ep. 07, ex qiia jain supraqutedam delibata iii I Eutvchiaiio papfs' iributa epislola. Vide

adorarent magi puerum , sine verilate carnis, uon juberetnr iranbferri

siella iudice declaraium

iu .tlgyp;

coelo

ab ilerodio pejseciiiion^ subduci sine missa- de Verbi poicnlia noii diccret vox Paiiis, quo mihi comHic est Filius mens dilectus in

tum pucr,

ei

:

,

vUicui,

ipnwi

audite {Mallli.

\\\

el

xvii), etsine veri:

p^g.

01LC\

'


.

Jaauues Eccc agnus tate carais non pioiosiarelur {J oau., ^). Slno^eityy pcce qm toiii' vcccata mundi

Dn

i^^
poieniia

KPISTOLA CAll PAP^. Mh lEi.iCVM EPI!*iCOPUM.
non
fierel.
,

m
qm
il-

retlniiegraiio (lebilinm,

et vivifi-

A

eadcmqiie persona

sit,

exnimtionem (amen,
dixil)
:

jfjuno, nec

et sine veriial:! carns , nec cums somnus essei necessarius fbiij?;itG (Maiih, iv;Joan., xi Marc, iv; Joan., x el xiv). Po<^lre-

caiio niortuorum

lum
n),

(«iicut

(ioctor

gcntium
eat

F.xaltavit D<>vs, ct

domvitiHi nmnen.quod
jhI

iuper omue nomni (Phil.,

;

i'am

iriclligimus f>crliner*i formiJiT», qu:?» dilanJro glorilicatioins

»10,

siiie

Yerbi

poteniia
,

non se lUnninus Palri
verilaie

iiiuda crat
quinp»'!

angmoulo.
Palri
{

hi furnia
),

profiiereiur .Tiualem

cl sine

«arnis

non

D'\

irq.Kdis

erat Filins
afrjue

Jmm.. x

idcm
ca
qu;e

«liceret

Pairem se esse majorem, <iim cathoJl-

ci

inier }*euitorcm

uuigenirMm nuihj crat
:

in

rides

ulrmitque suscipiat,

utnimque defendal,
beaii

c-.sen{i.i

discieiio. nulla in ir,iaiesi«fe div<*r«iiias
aiiHui«'i

nec

secundum coufessionem

Pe(ri apostoli
ci

,

per lijcarnaiimiis mystfrium

dccessrraiVerbo,

unum Chrhlum Dei fiimm, ei hommem credit bum (Wfl/M., xvi). Quamvis itafiue ab illo
quoinuiero
nihil
Virgiiils:

Ver~
,

quod
scrvi,

ei

Patri^

nmnerc rcdden^inr.
inipas-ahiiis deiias

Fcrma auiem
snciainenlum

iiiiiio

per

quam

Verbum caro faclum

esi \Joaii.,

i\

magiuc

pieiatis implevit,

immuna

bumilila*? esl, qna!

nmquam

inter iiiramque

formam

divisiouLS ex-

in ^'ioriain

divina; potestaiis evicia, est in tantam
ij>so

liiei'ii,ei

per omnia iucrenienta corporea, unlus per;

miitatem, ab

conceptn Virginis, deiiatis el hn-

sona; fuerint toiius lemporis aetiones

ea ipsa lanien

manitatis eonserta, ni nec sine liomine di\iua, nec

ul

iia

dicam,

()use

iuseparabiliter facia

snnt,

nulla

B

sine

Deo agcreninr

iiuniana. Propter qnod,

siciil

perniixiione confiMtdiuius^ sed quid cujusqite foninp.
sii,

D«niinus majestalis diciinr crucifixns, iiaqni ex .«empitcrnitate
trqualis cst f>eo, dicilur exullatns
;

es operum quaiiLate semimus. Dicani ergo
ca'cis
in

istt

quia

hypocritui, qui

menlibus liimen noluiit reci-

insdpar:»blliier

manenie uniiaie persoiuc, nnns

al«jne

pere veritaiis,

qua forina cnicis ligim Dominns
se-

idemestei toHisbominisFiliuspropiercarncinei totus
Dei Filitjs propler

niajestaiis Chrisius aliixus sit, <juid jr.ciierii in

nnym cum
cui

l*atie

deitatcm. Uuid,

pulchro, eirevoiuio lapidc monumenli, qujtMeriijdie

quid ergo

iii

temimre acccpil Chrislus
, ,

se.cuiidum

caro resurrexerit

,

et

in

qua post resurreclionem
;irgt!eb;i!,

Iioininem accepil
itir.

quar non balinit

,

mnfcrrenbabei Fia

suani non credenies quosdarn di.scipulos
h:esilalioiiem cunclantium confutiibat,

ei
:

Nam secundum
(

putentlam

diviniiatis, indilTe-

cum
xix;

dircrel

rejiier
iius

omnia, qnae habel Pater, eliam
Joan.y v)
.

Pulpate
bet,

ei

videle^ quia spiritns

caniem
{Joan.,
li>ier
c-f

ei

osba uon ha^

el dua; iu foriija servi

Palre

sicul

me
el

videtis

habere
:

MaUh.,
in

a^jcepit,

xjivin); ei
ialui

aposiolo

Thomae

tnaunm tuam

meum,
.,

vide uuinu.^ menti
{f.uc..

;>i'des, c4 noli esse

eadem in fornia Dei eiiam ipse donavit. Secnndum Dei enim loi mam , ipse et l*ater unum sunt {Joan., x): secnndum formam :iiilem servi, ;wn
i'''in7

incredulns

scd fidelis

xxiv;

Joan.

,

x\);

fdcere voluulalenx
envi

snam, scd roiuuiatein eiusqui
vi
).

qiia ulique manilestalione corporis sui, jvini biiTelico-

C

m/siV

{Joan.,\\, v,

Serondmn Innnam
et

ruin

iiMTidacia

desituebai,
,

ut

universa Kcclesi:i

Dei, sicut I\}ter hubet vitam in stmrtiaso^ sic dc.dn
Filio vilam habrre in semrtipso [Jonu., v);

Cbrisii innovanda « doctrinis

hocsibi non diihitaret

sennulnm

credenduin, quod apostoli susceperant pri^dicandum.

forniam servi

,

Tristis est

antma ejus usque ad morteni
qnin evauet

V. At
retica

si

in

lania luce vcritaiis leiiebra'; suas
noii relinqitit, u:iie!idaiii

Iiop-

{Matih.. xxvi). Va idem ipse^^st, sicul Aposlolns prae-

obduratio
\]uv,

unde
nisi

sibi

dual,

et

divesel pauper [U C<;r-, viii).
;

/i.i-fs,

spem
.suni

polliceaniur a-lerna»,
et

ad quani

per

gelisla «ticenie

Ju priucipio erai
ei

Vtrbum^

Ycrhum
el sinz

niediaiorem Dei

hominnm d

7'im., iv),

hcnninem Jeait

eraiapud Detim,
cipio

Deuserat Yerbu^u :hoc eratin prinfacui sunt
,

Chrisium, nou polest perveuiri. Sicul eniin
Petrus aposlulus
coclo^ in
:

apud Dt^um. Omnia per iphum
i).

bealiis

^on

est

alind

nomen datum
fieri

ipso factum est uihif {Joan,^

t^uuper vern,
est^ et

quia

uomimbus sub
{.\cl.y iv)
;

quo oporient nos salvoa

propier nos Verbum

caro factum

hubiTauil in

nec esi redemplio capiiviiaiis huiname,

nobis{lbidem},{}n3; auiem esl exinaiiilio ejus, quaive

oisi in

sauguine ejus,7«i dedit semetipshni redemptiO'
sicnl prc-cdical Apost(»Ius in farma

paiipenas, ui>\ forma»

scrvitis aceeptio, per quain,

ucm pro omuibus, ct qut^
(1

Verbi majesiale velala, dispen»aiio humana^ redemplicnis in;pleia est?

Tini.,

11 :

Phif., ni

,

cum

Dei

essct,

non

Nam

quia ciipijviiatis nosiric rc«

rapinam arbil^aius
ipsum dincm
exinunivit,

est esse

se irqnalem Dco.sed semct-

"

solvi origiualia

Tincula noii pf>ieranl, nisi exisieret

formam scnn
obediens
:

nccipicns, in siniilituut

homo
guine

noslri generis

nostnrqne naiury, quem

|icc-

faclus, ei hubilu inventus

homo, humiliavit

eali prajudicia iion teiierenl, el qui

immaculato sansicut

scnielipsnnf, facius

Patn usque ud tnortem,
et

suo cbirngraphism

{eihatc!

dilncret,
iia

ab

mortem autem
ilium
el

crucis
illi

propter quod
esi

Deus

cxaltavit

initio erai diviuitus

pr^ordinainni.

est in pleniln-

dauavit

uomen, quod

super ouine no-

diue leniporis iverfectuni, nt muliis inodii> signincaia
proinissio
iii

nien^ utin

nomine Jesu onine gcnu
,

flectaiur. ctieleslium,
lincjua confitca-

(Jiu

expeciamni venirei etrecinm
coniinuii

:

ncc

tcrreslrinm, et infernorum

el

omnis

possel esse

ambiguum. quud
fuerat

lestificaiioni&ft-

iur (fuia DoniinusJe^u Christusin gloria eil Dei Patri^.
Ciuii ergo
deiialis,

bus semper

nnnlia»!im. In

magno autem
^

nnus

sit

Domimis Jesns

Cl>risliis, eJ ver;e

crilegk) se versuri h:ereiicorum mauifes^iat impieia^,

ver^ijue

humftuiiaiis in ipso

una prorsus

cuin

sul)

specie divinitalis

honorandie

bunjan;e'

LECTIONES \ARIAiSTF,S.
*

Irabuenda Labb.

^

Cum

speciefl) deiiatis

bwMwando TmN'

,

m
carnis
iii

1>£

COMMOOlAiNO GMJEO, OmGlNE AFtiO.
:

iOO

Christo denegant

veriiaiem

et religiose

A

Hs, priedicaium esi ffentibus^ cvediium

tH

in

mimdo^

exisliinaiilcredi, sidicalurin Salvalore nosiro
noii ^sse»

verum

ussumptwn
VI.

esi

in yioria {\).

quod

salvat

;

cnni

ila

secuniluni promis»^ mufuluii sii
nisi

Oe episoopiim vero, ei presbyierorum. difieoel

sionem omnia ssecula prxcnrrentem

nornmqiie.

seqneniiumclericoruin ordimaionibugt
el

Deo

recoHcitiatus in Cfrristo
fieri,

{\

Cor., v). ut

Ver-

saocios apostolos

siKcvssores eorum, el t»raecipue

biim dignarelur caro

nulia

pnssit c^ro SiHvari.
ftdei,
si

An.icletiim (Episfoin; i.
e!

yuHius fidn apua doctos)
siaiuisse
esl

,

Ouinc ehim sacramcntum
(n{ ha*relici volunt)
lytis

chnsli.'»n:je

magno

prceierea
:

a'io5,

sufticienier

ct)gnosci-

decoioralur obseuro,

lu\ veri-

inns
cari

el
iiisi

idcirco

non
illi

necesse

nuiic
(liiid

repli-

sub

iiienil;>cio

puiaiur latuisse phanla^^malif.Nou

^,

quod

noii siaiiierunl.
el

lamen
inauda-

ergo quisquam

sihi

erubescendumexisiimet

Clirisiia-

nos sialuenles (^) vohis
miis, ut

omniinis servarc

nus

demisiri inChristocorporis veriiaie,

qniaomnes

ad
;

ordine.s ecelesiasluos sic
id

ascendanl in

aposioli,

aposlolornmque discipnii

ei pru^clari eccle

KcclKsia

qui ordinari merenuir,
s»l

esl, si quis epi-

siarnm quiqne doctores, qui ad mariyrii coronam, vel ad confessionis meruernnt gloriam pervcnire, in
Imijus fidei

scopus (5) esse nierelnr,
leclor,

piimo osliarus, deinde
S'.»crelur

posiea

exorcislM.

inde

acolylhns,

lumine splenduerunt

,

consonis

ul)it|ue

demum B
lur.

vcro snbduiponns, deinde diacoi;us,ei poslcsk
si

seniemMS

inioniuites.

quod
sil

in

l?omioo Jesu (ihrislo

P«esbyier, ei exioile,

mereiur, cpiscopus ordiiie-

deilaijs ct r.xrins

una

conliiend:» pcisona.
(|ua

Qna auadjuvari,
liJMic

Et regioiics,

sicul iu

hac urbe fecinius, per
fuerint,

lem rationis simililudiMe,

divinornm voltuninum
se evisiimai

singulas urbes, quai

p<>pulos%

diaionibus

portione liaeretica impieias

dividaolur

Iil

quaecumque

difficiles

qua;siiones per

qu3P veriialem negai corporis Clirisii,
lei lestilicnri
gelin docere,
,

cum

nou
*

singnlaspiovincia-sexorlae tuerint \tnuoceniiiis, ep, «),

non propheia

p'.it»cinere,

iiou

Kvan-

scmper ad
ei

sedcii!

«p(jsinlicam
,

releroUiur

{S.Leo^

non

ip.se desiileri! t^.lirisius

o.stendere

ep, Lxxxiv, c. 7j Vif^Hiiis

e/). ii).

Beue
inartii,

VHie, fraier,

nu3»ranl pcr omi^eiiii^eiiem Scriptnrarum, quo lenebra.s

oia pro

noliis. e:

Data Ivalondis

Diucieiiano

suas, lu§»atit, ntm

quo verum lumen obscnrent
ita

bcxio (4)
coiisulibus.

Consi:;iniio

i>ecuiido

viri$ ciarissimis

ei

per omnia sa^cula

veriiatem invenieni coruet mirjbile

scaniem, ui
ai) iniiio

magnum hoc

sacramentum

(I) flnc

usqne verha S. Leonis, ex quibus videas

videani creditum, quod esi in fine compie-

aliter olert* i.Hlnio5.
{'!) Ilimi tamen uos O»iod hic et supra iu vila Oaii de Iiieiarchiaecclesiasucaconslilnta,a Caio pomidce instiiiit;» dican>ur, neqoatnsam sic suni imeilij^eoda.

lum De quo cuni souctirum l)tJeri«rum nuiia pars siitat, sufficit qunHdam c(wisoua veritaiLs signa pofcuisse»

qnilms diligenlia
,

fidei

In

splendidissiniam

C

lauiMdincm dirigrtnr
perspiciat
,

el sinceraj intelligenliie Ii.ce

quod

in

Filio Dei,

qui se incessabiliter

I*Minm hominis, et
ijiianis

hominem

protiietur.

non

sit

Chri-

eruhescendunj. scd con>laniissimcgloriandum:
sicut aii
esl

quasi ipse prirrKis inshiueril. ut ad suinmmo oiriliteni asccnsiiru.s. per iiireriorum oidiniim gradus snbli^ne na.Ti eju.-.n!odi hieraiclii:R sacordoiii conscenderel ordinem, (cmji<Uibu-> apo.«lolorum in E' tlesia slabilitum fuisse.supra plonbus locis esi enurrainm. Caii igiiurdecrelwm nihii aiiud coiislituisse videiur, quaui
.

quouiam,

beatus Apostolus
,

(I

Tini.,

m)

:

Mugunni
esl

pictads sfnramcniuni

fjnod manifestatuni

incarne^ iustificatun'

esi in Spirittt,

apparuit aiige

episcopalem nemo pro\eheiriur, inieriorihiis ordiiubus, debiioac consuelo lempore niinisirnsset. Vide Daiou , anno Slvku. iJiMts. "iVK», nniu-Mo
qi:od

ad

ironum

nisi qni in siiigolis

'-2.

(T)
(4)

Wrba

l^iMlincalis.

An. Ciirisli-296

LKCTlONtlS VARiANTCS
Percarrenieni LaM>.

Nos repliowe

uisi

labU

DE COMMomANO GAZ^iO, ORKilNE AFRO,

PHOLEGOMENA.
AftllClILUS
1.

D

nos. Va quia

parum nosirarum
«ie

attigerat ittterarnni
(piain nosira

Ejus Vitm Sijnopsis.

inagis illoruin destruere poiuit

dogmala.

He Comnwdiano qnid
cnaiaclcrem

veleres

memiucrint?

— Com-

firmurc. Ijiide ct siim iiios
dissriuii
liens.
,

diviuis rt^romissionibus adver,

vili
i!lis

saiis et crasso

ul iia dixerim

,

scusu

modiaui priiuus veieruni memiiiitGennadius, ejusque
satis

slopoiem

ei n<t|»is

despijraiioucm incu-

beue liisverbisexpressil(J): iCom-

TeMijllianum et Lucianiium, et Papiam nuclo-

modianus,

iuquit,

dum

inler saHulares iilienss c<.iam
lidei.

res secutus (I).
j

Moralem sane docirinam

,

et

maxime

no.siras iegit,

occHsionem accepit
aliipiid

Facius iiaqne

cbnslianus, el voleos
ner:s oflerre Cliristo,
diftcri

studioruoi suoruni
,

mu-

1) Ac sane IVipiam s^^quiliM*, probans dogma de miiie aoriis eap. oliimo. Terlulliaiiuin vero in multis,

su*

saiulis auciori

scripsil n:e*

sermone

j

quasi veihU iibrum adversum paga

(1)

Cennad.j de Scriptor Ecchs.^ cap. 4S-

diis di<iputat. De l.,ac<anli(> equid»^m peidoclus Albertus Fabricius iu mc.d. et infim. {atinulis, lom. i. pag. 4()ti, edit. l*aiavio*. i75i)- licel Gi^noadio hac ii) parte suilrag.ntus orinium ert cUHm IJi^ailius ( nam in cuiis secundi*
(jure

de uciinmn
i

«iuhlio

ioijuit

BM

,

: ,

m
voJuniariae pauperuiis
slu.ieniibiis

DE COMMODIANO GaZ/EO, ORIGINE AFRO.
amorem opJlme
i.

m
muue,

proseciitus
:

.

A

chrlstian* exper^, etlioic;» vero sufiersiiiiahl adhuc
addiclus esJ^elConimodianu^, el in lenebris supersii-

inciUcavii

Hxc

Gennudiiis

ex quo
(li.

piiucula Ilojiorius quoqiie

Augusiodunensis

Sed

liosanun ct inipiarum geniium vers.-^retur, Dei
le accidit, ut sacris lilteris evolvendis

post massiiienseuj preslivienim mpminii eiiam

Com-

incumbens ex
,

modiani G^lasius romanus poniifex,
aprociyphn
in

illius

opus iuler

earum lectione
lesii

e nocte

illa

sensim emergerei

ac coe-

suu decreto recensens.
,

Auctor CazoBum $e nominat
fuerit hic aucior, plajje

cur vere ? -- Cujas vero

iumine collusiraius, Chrislo nom.Mi daret {\) qund qui.lem esenisse ilem Juslino Marlyri Taiiano,
,

incompertum, iaceniibus de

aiiisque, ex coriini uionumfMiiis probe novimus.

Do-

paliia ejus anliquis scriptoribus. iNonnnlli

eum

(lajis

ctrina iiaquc sniutari conrirmaius

,

fuieique zelo ac-

ac4^»omanis ascribunl. Qui

eum Afrum
(2)
:

fuisse puianl,

census, ad expugiiaudos imprimis divinui veritatis
liosiiiim

conjeciuram adlubeni jion pbtue contemnend.un. Gazceuni

erio» es se convertii

,

operamque suam

in

quidem se ipsum vocai
Palu[jstinae

uiruin

auiem a

refellendis illorum errnribus posuii; hujus igitur instituli caus:t

Gaza

mbe,
in
,

quis luto adlirmarit? Alqui
(3),

iibeilum coascripsil sub lilulo:

Insliu-

vero propins erudilis videtur
se appellasse
,

ipsum pioplerea

iia

cliones adcersus genliurn

Deos pro chrisiiuna

disciplina,

quod

chrisiianorum coeium admisseu Ecciesiie ihesauro vicium
15

Persirinxil in ea falsa geniium niimina, pravosque
cultus, ei

sus

,

e gaz.iphylacic

quamvis ingenii
satis

atijue artis prajsianlia heic

acciperel.

finnare
uti

Quam quidem conjeclur.i.m ipsemet concenseiur, dum mendicum Ckrisil se nominat
reiro

minus appareat,
niam
,

lamen singularem sanctimo-

verumque, nec simulaium erga

Deum amorem

ex instruciionib uliimse litteris, quse versus in,

declaiavit.

choant

sursum iegendis, cumpcrimus.
sit,

Tempus
rfilaie,

inquiritur,

quo ciaruit Coniniodianus,

— De
flo-

Afer exisiitnaiur, Uiui

Dodwt^ilus Afrum fuisse

qua vixerit Commodianus, eruditi non conreDupinius (5), Ceillierius (4)

eo conjieit (4) quod niuiia suis instrncii.uiibus habeai cum sancio Cypriano communia.
In

Commodianum ex

niuiii. Kigaliius (2),

ruisse

eum

pulaul Consljntini 5iagni iniperio, aiquo

eymdem
,

porro senlentia^n pra?iveial Rigjltius (5);
siylus aucloris africance iertjciie rusticiTertiiiliani,

sub poniilicalu sancli Sylveslri, cujus poniiAcis in
scriplis

quo judice

suis

Commodianum meminisse
vel

,

commujii

laiem sapit; quie lamen ad acumina
priani
,

Cy-

erudiiorum opinione fertur. Aniiquiorem laraen ac
Cypi iano vei ;equalem
,

Minucii

non infieqiienler

ailudil.

Snadere

snpparem

fuisse

Dodwe!-

insuper videntur judice Caveo (6), qusc usurpat vocabula, afris scripioribus pene propria, Zabulus, Za-

l»s censuii (o); quare Caveiis, cu:n in pjima

Comrecen-

mcnlarii sui de scripioiibus eccbsiasiicis ediiione,
inler quarli sxciili scriptures

cones

,

etc

Commodiannm

Ex

ethnica superstitione ad fidem Chrisli conversUSy

C

suisset, iu allera Oxt^nicnsi ediliune Dudwelli conjeciuris nioius in

Ubelluni cowposuit. Instruciiones adversus geniium

Dcos

eadem cum
secundi

jpso senlenliam abiit.
sive
,

Ad

inscriptum.
dicat ipse

— Oriu

ei culiu fuisse

ethnicum.

salis in-

tempoia

su^cuii

vergeniii,

desiueulis

cum

in praelatione (7),
-

tum dum

alibi

gen-

eumdem

relerl Sebaslianus

PauU

(6)

clericus regu-

liles sic yllo(juitur (8)

laris in (lisseriaiione itrilice edita

Neapoli, i7l4, in 8

Et ego, qui moneo, idem fui, nescius erraus.

de Poesi SS. Palrum grivcuruni^ laiinoTumque in pri^
mis Ecclesuv Ckrisli scucuUs.
,

Inde Insiruciione lxi
est,

,

se de cloaca levoiuni dicit

id

de saeculo, de idololatria.

Cum

Cennadius expensm,
igitur religionis


:

Si vero

Gennadiun> audia-

:id i7tslrncl.

xxxiii, huicsenlenli* ipse
ponlilicis

buii

)

qui Sylveslri

non inultum trimenlioneui Ufri in-

struct.

sum
toris.

xxxin, v. 5, noii duhitavil; iia eniiu iilum veriegit: Inlrale slabulis Sijlveslri ad prasepe Pas-

iv, ul nimiun) mus, slaluendum vixisse Couimodianum ail eniui ipsum TertuHianum el Lactantinm^ et Papium auciorea fuisse secutum. .M-

videlur secuio
,

qiie

hanc

fuisse

quidem Connadii senieiiliam plcrique
si

(1) (i)
(5)

ronfer Birtiiii Advcr^-ar. i.iii 5. Honor. Auguslod., rfe Scriptor. eccl.,\. u, a. io. Commod., Inatruct. lxxx. Gazceum se vi)cai n..n ab urhe aliqjia Gaza
, , ,

existimarunt.
tur,

Verum
,

ejus verb;» peniiius iuspiiianscripl<»ris a^t^il^ intein-

non sunt foriassc de nosiri
,
,

Iigeoda

,

sed poiius de placiiis nonnurUs, qune re vera

.

.

.

dicla

g:.zo, seu E'clesi;e ilK)s;ii:ro, ut a com; sed m..do Commodianus diceb:.lMr. Hoc iiom.M» crai "[.'0:i

D cum

iis

nucloribus habuissi*
:

commnnia Commodi:mus
cs«;et

compf.Tilur

alioqpin

dicendus

prcsbyt.r

ille,

tilium;

illiid

,

ohvislia\<ns

jam
,

idque nou

forsan ruiione versionem pauper lacius, ex conmnHii Ecclesi* a^rario nulrireair. Dndo et mendicnm Chrisli se uominal. C:iv., /h'.s/. liiierur., tom. i, pag. i.56 et "IM. (4) Dodwell., disserlat. de /Etnt. Commod., § 9.
ali:i

faclus sibi iudidit : quam qnod post con-

massiiieusis censuisse,

Papiaus Tertulliano et

La

I

cianiio fuisse posteriircm, (jucm videlicei scripioribus
iliis

sul)jici;!t;

quod sanc aflirmaie non ansim
judlci'.»,

:

ut

proinde,

meo quidem

iiiud

solum

iis

verbis

(n) liigalj., pra^fai. (6)
(7)

ad Coinmod. Giveus, loco cit. Ego similiLer oiTavi lenipore
Faruj
!

(i)
inullo

Commod.

in Praefat.^

Versus i

6p.

rosequL-ndo

:

p.ireni.il>us insiciis ipsis

Abstuh ine tanfJem
(8) Commod. xxwi, v. 374

iitde, K>i!;endo «le lege.

(2; Rig:jU., Pricfat. in (5) Dupin., nitd. des
">28
.

Commodianum.
.-ini.ntrs,

tom.

i,

526 et

(Commod.
instrucl
!

iu Pra-fai., v.

4 --tj.)
in»iruct,

in

Noi. edii. C.)ion.

ialin;i;.

wxni,

v/iUi, el

Gens

et

ego sui pervorsa meriie nioraius

CeneruL, lom iv, cap. 0, p 179. Dodwcll., Disien, de Cvmmodiani w ute, O.xonii, 1698, in-ii\ (6» Sebasi Pauli Dissen de Poesi SS, PP. p 180.
(4) Ceiiiier., //fsf.
[V))
,

, .

,

19''

DE COMMODIA.NO GA/.LO, OUIGINE AFUO.
vukjaiur,

'jiji

iiisinuasse GennadiiiS

Coiimiodianiuu

oli

.

A

slruiu intra tertii sr«cu!i
i

limite»

cssc coerceivium.

cubi seclaliuu (uisse, quu? Pajiius piiiuwni, driiuio

Scripsii
,

Coiniuodiiinus vel

pace vixdum

piene

Teriullianus

,

ac posiea Laciynlius iiiinus recte

iraili-

reddiia

vel persecuiione

mox

cxpeclanda. llinc pa-

deruni.
liigairn sentenlia

mimis probadir.

— Ltcuni/iuo

cem subdolam vocnt,
sit,

lustruct. lxv; ct perseculioneni

instare dicit; a:jonia
V. 10.
tit

summe

propinqua^ Inslruct. Mii,

liigaltius Gennatlii auclorilate, uli videlur,

pennuius,

Fideles monet, ut mariyribus assistant, seu

ejus(|ue verba de Conwnodi:ini lelaie accipiens; eain

ipsius

vcrbo

ular.

admarlyrizenl, lustruct. lvih,

pripierca ex ipsius aucions

insiraciioiiibus

conlir-

V.

19, ubi eliam describit pufjnam
qu-ie licloria'

cum

trisiilia,

et

niare aggressus est (1):

ralus

niniiruin

leinpnris

pulmam,
Lx, V.

donatur, Instniel. LXii. Agit de

noiaiioneni sibi fnisse deteclani qua illuin Sylvesiro

iis,qui martyriuu) aireclare pr;e seferebanl, Insiruct.
1
.

roniano

ponliiici

aique aileo Cnnsi;inlino
In (juani

Magno

f.*((stor se

confessus ruerit, id esl, intcrpreei

coiovum stalueret.
lcniiam
cessere.
Dodxveliiana

quidem

rigaliianain sen-

lanie Rigaliio,

si

de noinine inferrogaius, chire
,

lanlum non omnes eruditi deinceps conpoiior
videtur.

constinier

resj.onderii

Sum

Chrisiianus

,

si

ihus


..

acenc prof;morum

iinponere jus.sus,

fortiier

ab-

Verum Henricus
ninaior acerri

Dodweilus

in antiquilatis indagaiione

B

nuendo clamavcrit, non fucio, geminaml agonem. Ef, ne phua congeram , Ca;sarem Tyrannum v<icat Inslr.
xxin,
v. li.

mus

,

posiquam venc

lecuoni

Sirmondo lainen

Mec

aliaque piura sa;cuIo lertio ojitime

pra^cunie,

Commodiani locum
qno suaj causa»

resiimissei, a Hig;iliio
pra^sjdiurn qiKrreret;

congniuiit, quando cessunle perseculione Decianai

soUicitatum,

p;!cem sub G;iiiieno redditam

,

infn

mam

quidem

,

el

jntt^grum deinde pcrlusirans opuscnlunK, saivieniibus

insi;ibilem, persecutio sub Aure}i;ino

mox

inlerrupit;

adlmc

Ecclesia; persecniionibus

iilrjd

luisse oonscri-

Sylvestri vero t(^mporibus convenire nequeunt. Con-

ptum perspexit; adeoqne Coninntdiamjin Cypriano
potius, quan» Sylvesiro exlitisse propriorem ediicuii.

stanlino eniin

rerum

in
;

Occidenie poliio, quiela ac
nullus a
gentilibus perse-

Iran juilla eranl

omnia

Ll

viri

qnidem

Critici

pleraque arguuienia

siitit

ejus-

cutionis melus. Vivebani Christiani sub ejus palrocinio tuti
,

niodi, qu;c

ad assensum extnrquendum plurimum

legibus munili

,

pri\ilegiis ornati

,

diviijii»

valere videantur: eaque slriciim saltem in

medium
sit

el dignitaiibusaucti, m;»gislraius

ubique, imperaioris

proferre animus esl

,

cum

plurimis baud pricslo

exemplo
.(

,

propiiios et bt-nevoios experti.
:evi

dissertailo de Conimodiani wtate^
libus VcHeianis, Quintilianeis,

qnam

V. C. Anna-

Tola seribendi raiio
,

Cypriani

ingenium
pene

ei

Siaiianis subjecii.

^

Oxonii, 1608, in 8\
Oudwelii senientia sumniatim a Caveo exposiln,
Dodvvelli

mores

et disciplinam

imitatur. lisdem

cum
raro

C

,

Teriuliiano el (.ypriano lo«pieudi mocJis non
utitur, ut

senieniiam sunnnatim expouiL perdoctus
disserens (2)
:

ubique observat
fofeiruct

lligaiiius.

Novaii

schisma

carpere videiur,
(Javeus
ila
<

xui.

Ileprenenult eos,

Noi:indum
a

fgilur

1''

^jun«

vimVMiWum duemtos lanium

inslmct. i-Xh qui
Chrislo annos numerare

dum
ip^i

fraires adversante

mumiOf sub

armis iaborareni,

[ardopibuSy

?iec

pugnarent^ nec

Insiruci. VI, vers. 2» geniiles iia alloqnitur:

pugnanti sesisterent, et

cum

yiderent iratrem causa

Et

si

parvulilas sic sensit, cur aimis (iut^enlib

schJsmalis absiemuro, oplabant nihilominus iu casiris

Fuisiis intanles?

nomquid

et sGm|)er eriUs?

pacem,

inirnlgfc-niiam

nempe

lapsi-;

dandam

,

an-

taiendum est, ducenlos hoc loco anno^ non siricte
csse inlelligendos, quasi non luerintpardo plures. Ve-

leqii.jm

pax Ecclesie reddereiur. Inslruct. ivn, dis-

c)[>!inam

non esse nimia induigeniia Iaxand:im con<
1.11,

resenim nondum adinvenla accuraia

a^roi christiaiirf.

lendii. Inslrucl.
lult
:

duo desertorum genera consii-

Kpocba, annos

a Chrisu) nalo ad

sunm

us.tne icia-

Est alius nequinn, q^n sciUcet sacrilicat idolo;

!em compuiantes, numero pierumque roluudo \()(\\\i boleut^ ct in iine seculi proxime elapsi subsisiere
reseclo, pius mijiusque fueril, quod excurril, lesn'
pore. Quandoque
ig

aiinsin pnrte recedii, qui pnesidi oHert libellum, con-

cussori

pccuiiiam

,

ne

in

Capitolium sacrihcaiurus
ihurificatos
vi.-.

pertr^hatur.

Respicit, inquil. Rigaliius,
hi

el iia se explicai Arnoljius, !ib. i.

9
,

:

Trccenti snnl anni ferme, minus vei pius aii'

D ^^^^^^^ ^^^
si

ei ubcliancos; et

quidem posteriores

aiio.

Cyprianico, memorantur. Infn.ilns essem,
qua^.

qiiid

e-x

qno coapinius esse
,

clirisllnni.

Nec

aiiler

oiim

omnia recensercm,
de fuga
d(^

de pceniitntibus, de mar
,

Ennius, septingenti suui

p^mlo plns aut minus, anni.
ubi qui suistius s;\'culi
(^tiaiTi

lyrii zeio,

in

persecutione
,

de schi-malicosubperse-

Vcrum hoc numqu.im ab iis factum cst, pra numenun excurrunt anni inicgrum
,

rum

studiis,

pompa funerum
*

defiliis

cuiione defunclis non lugendis, deJuda^is, elc,

cum

sp:jtium occnpant;

muUo minus,

ubi allerum

Cypriano commimia habet.
«Nulla;
fte

comprelienduni. Eliamsi igiiur

nondum
sa;culi

«'xaciosaRculo

lertio, ducenlos aniios dicere poluii

Ctmrmodianus
pariem
,

quidem levissima

in toto

hoc

libello

lamcn
ratione
10.

ultra

labeniem currcntis
qu(^unt.

nulla

exiendi

Invlcto

pl;»ne

aigumeu-

victorke a Constantino, de Maxeniio nuiier r(^portata2, nuila signi crucis in coelo miraculose apparenlis,
liulla
{uirt

nuiloque sophisjuale eludendo, auCiOrcm no-

g!ori;e et foIiciiaiisConstantini, vel

immunita-

Ecclesia*

toncessarum

ujeniio.

qutjd

lamen
,

.'b

(\) Uieait.,
(2)

ad rnsiruct, wxut , ^"^'^ Cj^c, Uist litm-ar.,

m

vevs.
'

W.
^^^^*' ^^'

liomine

immenso su«
poierai..

reagionis zeio flagrantc

me-

^^^'^

Mio expeetan

Argitmentuni faieor negj^»»-

,

^06

bK COMMODUNO i^KiMO
a'>sii-

,

OHIGINB AFHO.
inierprete (l)
:

4^6
4

vuni, sed quod non levem, apuol sequos rerum
Hiitor»?s,
i

A

gJkliio

:

Versibus faciendis nccleges

Yun alqne aucioriiaicm
ita

liabci.

necnioduios scrvai
lie

majoiubiqueacrostichidisraiio,

His

exposiiis

,

resut

,

ui

couuAunem
et

quam

metri. Acrosiicbides
,

vero sunl ex cnjusque
sic adsignaia

lijmpore Sylvesiri pap^e

senteuiiam breviter

ex-

pcemalii iitulis construciie
sui liiiera
,

cuiqneverversu loius

CHiiainus. Ejus unica quideiu basis
esi

fuiidamentum
lial)eiur

ut a

primo

cujiisqiie poemaiii
litieras

ipsi^isCommudiaui iocus, prout iuediiis
xxxiu,
Y.

deinceps poemaiii liiulus per
deciurat.
locis
1

liisiruci.

5, ubi gentiles ad

Ecclesiam

jn-

Alicubi lamen deiicil

versuum primas hu;e norma, ui suis
Yersus
ut

viial:
Intrate slabulis

syhestn

acl

prsesepe pastoris.

animadversum autem Commodiaiii
sed
in-

est a viris eruditis (2).
ila

suni comparati

,

numerus
syi-

Veruui

lucc iion sunt ipsius Cominodiani,

Hexametri carminis utrumque servelur, oeglecta
labarum quautiiaie,
sicui in psaifno trochaico S.

genii poiius iWgatiiaui

commeniuin

,

et loiige aiiud
.

Au-

respicere *ideiiiiir. In codice Sirmondiano
descripsit

ex quo
,

gustini coutra partein Douaii,

qm ejus

scripiis conlra
:

Uigaiiius
;

,

verba, ipsomet

laientc

ita

Donatum, lom.
'.i!iis

i\

operum

pra;mitiilur

vei sicui iu

se iiabent

apud

illiislrem

Scipi<mem

Mafleium disseri.

(subjecta ejiis
Intrate stabuUs syiyestpi ad jJi^sepia lauri.

historiae diplouiaiica*)
,

Sopra

i

versi
ia-

B
Alloijuitnr
.•^riimis,

ritmici

,

pag. L86

seqq.

ct in

hexametris codici

geiiliies

nempe

,

lamquam

bellumis

iiuo-bibUco

pra;missis circa

annum

Ghristi 750, a
,

moribusijuc prsdiios. Hine versu pryecedeiUi,
ete:^aspsrala; luslriici. xxxv, v. 1, Indouiita

Gregorio cardiiiali

apud Justum

Fotilaninum
,

in

CGid:i

fem

:ippendice yd discum argenieum volivum
vel ui
lieri,

p;ig. 8t)

cervis; \\ 5, Noli

pems

esse (erinuiii; v, 17,

Quim

bea'

in

carmiuibus

poliiici">

recehlis liracciie solet
psal-

tius erram;. Ilos iguiir, instar

taiirorum, io sylviscaro-

vel qnale carmeii

hexametron grxcuin ex
pjg. SiO.

|iisfjue.palan;es iuvitat, ui Ecclesirt^ siabula intrarenl»

teria

Ms. murhncttnsi edidil celeben imus MonifaU'
in l*al,i?ograpbia Gra»ca,

ut ad

Cbristi

prcesepe accederent;

ubi,

uf
tuti

vcrbis
sub recl.

conius

proxime sequeuiibus loqmtur, Ifiirombus
gia
lecta

manerent,
levi

Um

Ad
ii!a

ratiofiem

^ulem scribcndi quod
gr,Tca?i

ailinct^ durioc

dubilo igitur

.

quin ciini
:

quideni, (|nia et iiiSi)ieiUes in Latio voces passini
;

Dodwello

mutaiione legendum
:

sit

InLrciie

sta-

adiiibiia'

sed vicissim

ac latina*aiitiquiiaiis
,

bula Syf.vesiris ad prmepia tauri

Sijkestris pluraii

sciia

non

vu)g;\ria interserit auelor

ut viris dociis

numero pro
saiis

Sylvesircis
>

:

uiroque enim
,

modo scnforsan pliis

hebanl vetents.

— Hec hricienus
legil
:

obHervalum.
Operis
siasiic.e

et

premm^
.

et

censura,

— Cxterum in hocecclc^^.^^
,

ex doctissimo Caveo. Hic s<»lumu.odo adbuc ob,

veiMstalismoiiumento spectaiur impiiaiisan'
^,^,,^

servo

quod Sirmondus
tauri. lu

Inirate siabUes testra
:

^

4-^^,,^

p,^,.^^

^^^.^ ^„^^,,^

^^ p^^.^jj

^.j^

ad prcesepia

apographo a.iiem erat
tauri.

tntraie

ruiu

b«mum, vere ciirislianum
lasiu

ab omni glona:
,

s.'«-

stabilis Sylvesiri

ad praesepla

Tandem

observo,
>

cuiaris

aiienum, e^ cbariutis

quce proprie
iilud

quod
pag.

cl.

Seliroeckhins in bisioria christiana parie iv

chrisii.-mum decet,
est

cultorem egregium. At
,

noa
li-

48U etcl.

Oelrichs (I) sententiae dodvvelliana'

tiissimuiandum

ii;evis aliquot

inspersura csse

accedant.
ARTlClitl.S
II.

belluin,

quos

cum

iiounuUts vetusliorum
:

1'atruni

Ciimmunes habeiCommodiaiuis
tes \7t):

cujusmodisanl, qu;c

De libelloquem Comniodianus composuil
Opnsculi diiisiQ
el

narrantur de Angelisdeserloribus, unde naii gjgan-

scopus. -- 0[iusciiium

Comrnoquoruni

de

ciiiliasmo, deanastasi prima,
:

de

fe.liiitalc

diaui iHSiruLlioaet aduersus geniium Dees iufciiptum,

lerrena, elc. (ij

qua*

quidem
in

in

causa foisse

vi-

octoginla {^) umver>iai compleciiuir ca|>iia

deniur, cur opuscuium inter Celasu apocrypha recenscreiur
:

;

priora sex et tiiginiaad bomincs polissimum dinguu'
lur a christiana
iiiipiorura

queinadmodum

leruntur iiem ub suos luevos
religiune

eumdem cen^mn reCtemens Alexaiidrnius,
Severus, aliiqueprieiia

aiieuos;

quibus vaniiaie
Ar.Moltius, LaclaniiuSj Sulpicius
slanii^>iiiii Aiiciore^.

numiiium demoiihiraia, eos ad suscipien

dam

(^hrisii religioiiem lioriaiur;

qme ^utem

Verum baud

esi acctpieoda
scripl(*rimi
si

sequuii-

tur u&qoe ad

quadragoMioum quarlitUK Jud;\;osrcscbiisii.»ni

D

Gclasii censura, ut ejusmodi

vestuUorum
;

piciuot

,

quos auctor ad
;

nomimsstKiflaiem

opera prorsus reji^ieoda e\isiimeniur
ea

perinde ac

graviier iuvnat
ei

ul»i

^imui de anliclirisia, dejuuicio
facil
:

summus
lecitoiie

ille

ponlirex ab Ecclesia omnino proacribut,

resiirrectioiie

verba

inLiuit

reliqua vero ad enisi:i

magims

iiaronius (0), sed ut publica in Eccie-

piivoniur.

diendos pr«pcipue catecliumepos, Deiquc re.igiosos
cullores, et singillalim ad pcuniieiiles
obliii sciiicet

Qua de

re nos aiibi ei
,

cl.

tonianinio {b} piura oWservasse memiuiiuus
perliiieol;

$cril>ii

ue
(i)
(^)
rtig;ili..
I11

cbrisii^norum oriicioruin ad sxcui.iiia

loc. cii.

redeaiit.

Stylus auctoris.

primo ^d
Scripsii

r.ommodiaous mcUwcri

siim
(01

cipite acrostichis non ut in aiiis a sed a posiremo ad primiim ver!eg«nda retert verha Conunodianus niendicus
iiliimo

oliiuiuin

,

:

smnone,
(1)

r/urtsi

versu^ isiquitCeiius«Iius

Nimirum Ui

CUristi.

('.ommodian., Jnsiruct.

m.

s.tcuIuiu qiiartom rejiciiur (-onimodianns. Oelncbs. (linnmt^iiarii de Srriplot t.ccici) iuU" prioriun sex siPiuitn pag. 44 ("2) Scb«jruite»sch , prtjelut. ad (^oruMr^d-aiium
.

Malcad

U)
(:>)

bl., Inslriirl. .wui. xliv.

,

Baioi»., ad .mn. 31. § tiO. f imi.»niii. Uisl At/nilei tUierut.^ lib. v. can 11, § ^, pA%. 354.
«(»j

,

^97
|ierdornis(ifiUftndiiis (i).

Dl!)

COMWaniANOGAZi^O,
A
rnnl.

GftlCINE AFRO.
;

198
propler divilias huas menie
,

ex quo haecdt^prompsiiiuis.
sfylo, Aueioris charnctere
,

dlviiihus,

ail,

iic

hidichtm d. Diipinn de
operisque prntio.

— A cvngura

elaliores lianl, sed eas tiyouis iuipertianiur
veiil
,

illosju-

Gallanriii

nou multmio

x^roa

iiivisiuii

,

nc iiidigeulesnulriani. Filio-

ahhiilit perdocti Djipiuii (2)-

de Conuuodiijnu» ejusque
Aucior videiur
Chfisli
.,

nim
dicil.

el

cognulorum inoritMu nou e^se complui-^udam

lihello crisis, Siilu:'. ejus, infjifii hic, Cftt (lurus,veiha

harbira

,

et

cogiiaiioiies

deinissie.

Fuuehn^is pompas ei funera splendida dionnct, Cos acriier reprehi-ndit, (pii io i.omplo silcuuum non
«

fulssc bonus,

slmplex,
,

humilis,

beneticus,

ohservaut.
1

Dixit

Oomini saccrdos,
lolliic
;

»

in(|uit

(1)

,

aniore (Itgrautissinuis
luorihus ausicri^
,

ejus religioni addicii!<.iiimus

Corda itdDeum

rtfSpoudeiis \os ea ad illum

viiio iiift;usis:>iiuu!>» ouiiiia
«

sicculi

hahere, ei

mox

u promisso discedilis.

Oeumorat pro
,

hujus boita parvi ficietiS

qui |ue opiiuius ruoanchus

plebe, inlerea lahulas iuter vos vicissiui narraiia
detis. alieiuc

ri-

fuissot, sicui observavii rujjalnus.

Non

erat l;imeu in-

fauuc obireclaiis, senuones inconsideabessel Deus, qui omnia
ait
lecii, vi-

dociiis

,

atque

iuiperitus;

niulia

eiiiui

erudita

,

ad

rntos

serilis,. qu;:ibi
»

sciemiaai

beniur

;

pndanam pfMiineuiia. in ejus opere immo nonuuUa inveniuutur de g iiHilium
piiCCCpHs moraiihus iuhtrucassjiii;*"

hadils

det et audit.
rificeni
,

Deuni precaotil>us
iin

cor siiuin

pu-

prius pj

ad

prectts

se

conhTam. Uno

rara. et ext^uisiia. ViUetur esse menli» saiioe, acris, el
christiaiiis

verbo, haruui iusirucliouuui pars ullirna exiuiias coii-

Operis hujus snnopsis seu analijins.
dividi poiest

— lu

B

liuel cohorlaliones

,

quibiis Chnstiani viriuiem
,

isec--

ircs parles

teniur. ei

vuium

tugi^nt

cl

coinmar.itiOnes adverct illius s.eculi

lioc opusciiium. l*rima, (pjix Iriginia et

susmorcs Christiaiiorum depravatos.
ti:»giliasa'cuii nosiri fere&unilia.

sexstrophr.s coniinet, inscripla esigentiiibus, ([uos ad
chrisiianain

lidClenus perilocius

religiouem

amplecieodam
(iciiiios

hortaiur

Dupinias.
AR71CLLIJS

posiquam deos, quos adoranl,
travii.

esse

demouseliaai

m.

Socunda

iusciipta est Jud«is,

quos

ad
{)e Commotiiani ediiiomims,

iidem chrislianam ampiecleiKiam horiaiur,osieudens

legem fuisse iiguraiivam.
chrisiiuuis calechumehis

I)e

auiichnsto

,

judicio ul-

De ediiionc Wffciltiana,
esi elapso sicculo,

— Hic

tract.

lusComiuodiaui
produclns

limo, et resurreeiione disserii, Ijliima iuscrip/a esi
,

diu laiuit in lenebris, ei primuui

in iuceta

iide^hus et pceniientihus

,

cum

Paler Sitinoudus euni dc

quibus prxcepia moralia uplima dat; a slropha qua4lragesima sexta iucipit.

ai|iiquo niauuscripto exscripsissei i^)> Uigallius

hoc

exempium anuo
cxcudi
galLiiis

\iU\it

vel

potius

auno

iiioO, typis

Apud

buiie auciorem velerum errorcs pleriquein-

JMSsit.

Quanluiu vero curse aique laboris Ri^
bis vei-bis

veiiiuntur.

Docet d^mones esse angelos mulieruiu
,

Coiumodiano impeiuterit. ipsemet
:

aniore corruptos
gigaiites nati suot

ex quorum
;

cum

illij

commercio

Q

declarat
<

?

Libelli vttus

exiJinplar,

*

iuqnii

(3),

tnundum posi sex

milie anuos U-

apugrapbum habui laniunt nb ex^mio viro Jacobo
;

niiumiri; Neronem esseaniichrislum, duplicem lore

Sirmoido

sed fcedjs ubicpte

f<;F6 rneiuiis

corruplum.

resurreciionem
.aiiuorum

r

re^urreclionem hunorum ante milie
;

Ycterem scripiuram,
unde haberi
fidlacem

vel ij^se ^irniondtis habet, vei

regnum

ot resurrcctionem illam geuera'
fiet
:

qiieat, scirc

non

diliite^iir.
,

£go

quideiii

lem, qujj in ullimo judicio

posi priorem resurterra
,

vaiiie assenlior exisiimaiuihns
,

fuiilein

esse, aiquc
parte
ibiius

rectionem bonos mille annos
posleaque
on;ues

iii

mansuros;
malos
in

immo plerumque
coiijeciandi
coiistul,

in

hac

iillei^^aruni
;

homines jndicamios

perniciosam
iibelli

liijeniiam

sed

ex

ignem

pruicipltatidos, ei

loiam nalura. faciem mU'

apographis

nianum iUtim aptiquam
liaque
((uod

landain.

fuissQ

jam pridem

depravaii;>simam.

Piaeccpta ejus moralia e.ximia sunt. Caiechnmenis

neri soiel in desperati^, libuil

m

isio mi^elio Coinr

coniineodai, ui viiam peccaii experiem agaiil
irileniibus,

;

poi-

iDodiano (noii launpiain

in

ea re;

nam
si

esse

prciii

diys nociesque orenl, vitamque scveris,

duco non miniini christinnntn,
censuii Ge.madius) periculnm
induslria

ijueni iui«M* lllustrcs
facerii,

sime

exi;.;aMt

ad

delicti

veniain

impetrJMtdam.

qua possct
ediiione
,

}!orta(ur iideies, maiurn vitcnt, odium<:pte

deponant
»

iiheUns

scriploris

aiUiquissimi

alfirmans oiariyrium iths non profuturum

si

fraires

D

nosira relormari ac restauiari.— Crcierum

qii;iiis-

odio h.'»berent.
exhibci. Monet
miiiies
siut
.

Aposiaiis peccati sui

enorinitalem

cumque
sa>culu

isie

CommoJiatiUS es&e

videbitui*,

ab Gen-

onmes

chrisiiauos,
affecius

ui

cum

Chrisii

nadio pri?nuiu. indc ab Gelasio
in

(iiatt^s;

hoc tandem
•«tiiallidus,

adversus

suos

cooiinuo

Sirmondi manibus
.

appartiit

dimicenl.Speciaculis profimis adesse prohil>ei. Mu~
lieribt.s

chrisiianis
et

commeudat, ul
ve:>tium

(i)

Conimodj:in

7«*/rttci.

lxxvi

:

HaccrdQS Domini

siul

modesl;;:

,

cmn sur^um corda

iuxum fugiant,

magniHceniiam. Optinia
>

pr.cecepta dat paSioribu.s, et presbyteris, ut inmisieri
i!Uo rile funguntiir, vitaui agaiit incuipalatn,
Miij

clavari-

experiem

;

imprimis autem paupi;ribus succiirBibl.
ve

(l)Galiand.
cap.
18, n.
'2.

,

PJP.,

ioH'i.

ui,Proiegojn
7. f;dil ia

|2.( r>ijpjn..

pag. xlviu Wib^ Aucivr.^ iosBi. pag

<'n. CArioi,

pnecepil, iu pre« e lieiida , ul Ilanl siiiiitia vesira, limpkle respoodiS, nec lemperas qu»que promi.>bi8. tLxorai ille Alt s-imum pro plehe devdia. iie perejii ahquis, ei tn lo iu fabuias veriis; tu siihrides ibi., aut del.f^ahis proylmi Iaut;e, indiscipliuaie io!]U(>ris, quasi sii Deiis absens, oninia , qul fecit, nec audiat, neque ceiiiat. ('2; Mfiniiiii ejus adhuc inedili apograplii, et duo )(;ca eme iidal GilUerius Gaulmiuus ad Eu&iatliiiim dc Jsij'Oititc, el Ismfruej amorilMis pag. 17 cl scq. t5/ Nicol HigiU f^ripfut wi ^oinniodianuin

,

C
AFftO.
aniuiadversionibus

m
siis et

DE COMMODlAiNO GAZMO, ORlGiNE
^itu
,

iOO
adjeriis.

tamquarn ex Tinculi> ac diulino apud Barbaros
potuit praestaniiorem Siimoudo.

A

propriisque

suhinde

vindjcias poscens. Nec vindicem safie nlimn oplare

Gallandii edilioneoi

secuius

esl

cl.

P. D.tminicus

Nam

exindc osleu-

Sclirainiu IJanlhensis Benediciinns in analysii SS. Patruin
,

commuiiicalusamicis, benigne excipi ac fuveri

lorn.

vj

,

Augus.tai

Vindelicoruin

1784,
S.

a

coepit-

Neque ipsum hac

eilrtione suerare nliud veliin,
,

pag.

485—518. Ex manuscriplo codice

Albini

qu:»m ui oblaius iterum Sirmondo
ac Jiixia apud

piena

dcmum
liberali

Aiu!e>tavonsis loca

quxdam Cominodiani
,

eme^^davil

eum

manumissione prodeat,
nitidus.

BaUizius ad Cyprianiim

pag. 454, 455, 458. Ciaudit

scbemate tersus ac

luierea

vero

dum

id

rectnsiontMu opusculi bujus Caveus(l) opiimis bisce
Rigaltii

properalur, m«gn;e auctoriiatis luanumissorem ex-

verbis

:

<

Usus et

cfficacia

libelli

bujusce

oratum cupio; ac, pro
houas ul

viri beuigniiate,

confido fore,

fuerii cousians el perpeiuus

amor

Cbrisii;

animus ad

in partes accipiat,

boras aiiquot a

me

im-

marlyriuin foriis; pieias erga pauperes maximu.
prajierea scire vilia,
qiiie

Hoc

pcnsas homini christiannj pietaiis ac discipliuie sannimiruni ut appareat hodie iiendae sludiosissimo
:

eliauinum Ecclesiam de:

honesianl, esse veiusii^sima

iiifinitam

semper

fuissc

Cypriano, siout Miuucius nuper adstitii Terlullinno ulerque et jam uterque docior suo gaudeat sequaci
: :

de rebus diviuis dispulanlium muliiiudinem. paucissimos vcro Cbrisiiaiios.

ilem minisier suo serviat m:igi.stro, sive sacerdoli. Svculurn isle suum malis moribus inquinaiissimum
casiigai, acer ubique et horridus

B
ARTICULCS IV

moniior

t

qurtsi

De Anlonio Canninis
Varmen adversus

adversus genies auctore,

propbetico furore c^rmi lum sonos fundii, negligens ordiuis negiigcns eleganiiarum , asyudeta vel ana,

genlss

Commodiano subjectmny

perpi'ram Paulino yulaiio attriiiutum.

— Comuiodiano
snncli

coluta pjissim, ut

lamcn

exisial in ipso negleciu

ci!r:i

cl faeultas, el vis aliqua dicendi. -- Observationibus

adueciiLur ob argunienli
lundio

afiinilaiem a pcrdocto Gai-

Carmen aU

gentea,

quod sub nomine

meis hoc prnpscrlim

siudui,

de scripforibus ;evo

Commodiani proximis apponere, quod obscuris darel lucem. Conjecturas proposui, quali'S absque esempiarihus
anliquis

PauUni
Oxlulit

iVo/a/»' superiore sieculo desiuenie, in

lucem

Ludovicus Muraiorius. Al carmen hoc Pauex elbnica supersiilioue ad
lidem

prasiare

nemo debeat; quibus

linum auciorem n«m rfgnoscere, sed alium nomine

lameu

uti

minime pudeat, quamdiu non contradicent
>

Antouium

,

Ciirisli

conversum, priuius recle observavii Joanues Liionius
Beuedictiuus
gj^Ilice
/^

exemplaria.

Hucusrjue

l\igaliius.
libelli.

Recensio editionnm hujus
1

— Primus
rr-

in

iUjque

opcre nnno
:

i7i7

Pari^iis

edito ct

Commodianum e Jacobi Sirmoiidi apof(rapbo admo "" "" ..'," ^ i^' o uII^. dum meu doso edidii riiCDlaus Rigaitms, Tulli LeuI

inscriplo

Les Amenites de la criiiquey
>
.

ou

dissertalions el

remarques nouvelles sur divers
et

poinls
p' leler

conun apud
erudiiis.

S. Bclgranii et J. Lanr«!ntium lypogra1^-4*"

de

i

antiqniU ecclhzastiqne

projane

:

de quo

grapbos regios, anuo 1650,

(1),

additis notis

Aucloiem Bibliolbecaj

hisiorieae et criiicie scriplorum

Deinde subjectus est ad caicem Cypriani Miiiucii, Aruobii, et Julii Firmici, qui ejusdem Rigaltii eX Philippi Priorii cura illusirati prodierunt,
Parisiis, 166^), in-foi

congregaliouis S. Mauri (2) viUesis Diarium erudilo-

rum

Parliftiense (3).

Quis
fuerit

fuerit

AntQnius
iile

ille disqiiirilur.

Qiiis

porro

Deiode omissis

Bigaliii noiis

Antonius

carminis aucior, haud equidem
,

tom.
iii-fol.

xxvii

Uibiiothecce

Patrum,

Lugduni,

1G77,

assequi
inter

valeo. Si grifcce scripsi<sei
cui

facile

fortasse

Ab eo lempore cum Bigaltii
Scburtzfteischii

animadversiouilms,

Gnecos occurrerei,

carmcu referreiur ac-

Dodwellinue disserialione,

et praifaiione D. Henrici

cepium. Sed requirendus Auclor inier Latiios.
Fabricii conje.ciura de Antonio Fussalensi rejecla.-'

Lconardi

recusus est Wiiteberg*,

1703, in-4". Supplemenium nolarum iu illum scrip-

Ei

Fabriciiis quiJein a lergo inscriplionis

siii

delectus

lorem ex Ezecb. Spanbemii
llei^chii

Bibl.

cum

laud;diSchurlz-

argumeuiorum Hamburgi

evuigaii

anno

17:25 car-

Glo^sario ei iiidice separaiim excusum tst
,

men
seal.

,

de quo ngimus, cuidam AntoniQ Fiissalensi

WittebergiE

1709,

m

4'

Posieriori

su:;c

Minucii

adscribil, imila reddita ratione cur

demuni

ita ceiv

Felicis editioni

Commodiauum quoque
1711, iu-8\

notis suis ei j)

Quodsi vero Antonium illum Fuss:ji«-nsem rescujus memiuit

Rigaltii illustratum sul)junxii vir cl.Trissiiuus

Joaunes
scrip-

pexerit,

sanctus Augustinus
erudilus.

(4),

n

Davisius Cauiabrigiic,

Eumdem

vero ionge

lorem exhibet etiam poctarum lalinorum collectio pisaurensis tom. vi, anno 1756. Postreaio Yeuetiis,
,

Nostrum enim Antonium priusquam Ciiristo nomen daret. impia falsorum numiiium cultui fuisse addicium variis ex
aberras.^jet vir
,

aiino

4767.
6il

in

Biblioiheca

pag

6.53,

PP. lom. iii rccusus habetur Commodianus
vet.
,

locis

a

comperiuin babenms. Et primuiu quidem siaiim
(Carmen^
,

ab

iuiilo ait

vers. 1)

:

suam autem Gallandius

expressil ediiionem ad nor-

Discussi
(1)

fateor, sectas

Autonius omnes.

mam
tis,

posterioris Rigaltiana; Parisiensis,

cjusdem

iio-

cum

davisianis observalionibus lexiui suppositis,

Ceillierius, tom. \s tiist (1) Clarissimus Remigius Cen^jal , cap. 6, pag. 181 mUat ediiionem Coinmodiani parisicnscm de anno 1648, el Gailandius cdi-

t. i, ad ann. 270, p. !5S. des Aule:(rs de la Conareyalion dt: Sl-Maur, p.ig. 501. (3) Journal des Savanls^ ann. 1717. juiu, pag. G')4

Caveus,

Hist.

liti.,

(2) Bibl. Hisior.

crit.

et siiiv.
"200, (4) Augusiin. t'pist opp. lom. n, pag. 777, edii.
ai.

'HA, n, 5,

ci

&eqq

tionem TuUi Leucoruiri,

lOil*.

HR

201
Deiude pluribus

COMMODIANI INSTftLCTlONES ADYEUSUS GENTIUM DKOS. inierjectis postijuam deorum fa- A tms?— h) aliam porro senleniiam
,

202
abieruni
lJi.'iji<ui;e

bulas retulissei, subdii {Ibid.y ver$, 151-154)

:

lilterarine galiicoc scripioresclarissimi e

cougregaiione

Haec ego cancta prius, clarum cuni lumeu adcptus, Neque diu incerluinT^l tot tempeslalibus actum. Sancia salulari snscepil Ecciesia porlu, Postque vagos fluclus irauquilla sede locavil.

S. Matifi, alium adfereines
iit

in

t^pistolis

Antonium, cujus meuiio bieronymianis (I). At eorum ciiam
est^

opinaiio

mera conjectura
in eo

nou innixa

ul!i

fuuda-

Ei niox

(ibid.,

ven. 16t, 162)

:

mento.
Qho:
recndendo a Callandio cura exhibiia
?

Ut modo qui nobis errorera raenlis ademit, Hlc ineliore via paradisi lumina pandat.

Yerum Auguslinianus Anlonius
Sicenim de eo snnctus paier
<

Exegil Gallandius Carminis antoniani edilionem ad

episcopus fussa-

exemplum

poslerioris muratorianaj de
,

lensis, cntholicis parenlibus orius fuisse perhibelur.
(I).

typis Yeronoe

auno 1736, cum noiis ejusdem MunUorii, quibus
observaiioues cruditns,
^jtias

prseterea inlexuit

ad

Fussala
:

(2), dicilur

hipponensi terrilorio confine
fuit.

idem Anlonii Carmcn illuslranduni
cerat

puhiici juris fe-

caslellum

antea

ibi

numqianTH episcopus
qui

Obtuli

Cornelius Yonckius [Vcnck., Specim. criiic,
edit. Trajecl.

iion peieniibus

quemdam Antonium,

mecum

tunc

pag. 1-10,

ad Tihen.^ 1744). Neque

iila

erat, iu monasterio quidenri a nobi^ parvula a^late

praetermilienda Gallandius pulavit, quoe in recensione
-n

nuiritum.

>

Speciminis

criiici

Yonckiani fuerunt ab

Anonymo

in

Quo

jure auclor existimatur

Antomus Hieronymiari.

Aclis erudilorum lipsieusibus {Act. erud., Lips.y 1746,
pag.

(i) Augusiin. Epist. 209. al. 261, opp. lom. 11, p. 777, edii. BB. (2) Augusiin., loc. cit., ii. 2, 3.

5 et seq,

215

el seqq.)

animadversa.
France^ lom.
ii,

(I) Hisi.litlSr.

d>* la

pag. 193.

S|

INSTRUCTIONES
AD17ERSVS GEiaTran DEOS
PRO GHRISTIANA DISGIPLINA
:

PER LITTERAS VERSUUM PRIMA5.

1.

PRifiFATlO.

G Fana
SLTCculi

prosequendo, parenlibjjs

iusciis ipsis.

Praifalio nostra

viam errranii demonstrat;

Absluli

me tandem

inde, legendo de Lege.
;

Respeclumqiie bonum,

cum

venerit

meia

;

Testincor Dominuim
ls)sda

doleo: pro civica lurba

1

iKieraum

(ieri:

quod discredunl

inscia

corda:

quod perdit, pergens deos quserere vanosperdoctus, ignaros instruo veri;^;.

Ego

slmilitiT erravi

lempore mulio,

Obea

:OM.\iENTARIliS.

PeB LlTTERAfi VERSULXPRIMAS. EligenluS CpJSCOpUS Toleunus cujus opuscula Jaobus Sirmoudus edidit, epiiapbia duo sctipsU per liiieras versuum primas el
uliimas/ Galland. liespeclumque bonnm. Sepluaginta interpreles Rc spectum^ dicMml iirtfry.oTTri-jvisiimonem ; divin;ie scilicet graii« aul ultiouis; benediciionisiu vliam ?eiern:un ; maledictionis in gebennam. Bunum respectum pollicetur Sapientia Salomoais jnsiis ei sanciii<, cap.^ 5. Et in tempore erit respectns illorum : kul iv x«tpw iiti(jy.oirrig

Fideles adnioiieo fratres de odio tollant.
Davis.

Doleo pro

civica lurba! Liiicm

quod

perdil.

Magis

piacei iaterpunctioquam exliibetDodwellusin Dissirt.

de Commodiani

oelat. § ix.

Doleo pro

ciyica turba.

Dolet nimirum, inquit, pro suob coudilionis hominibus, errorisanliqui.sociis. Siclustr. xxii, v. 277.

Heu

doleo, cives, sic vos hebeiari de

muudo.
perdil rectius

ocOtwv sx^a^youort. RlG.

Legendode
I:U

leg^

Legem

bic et alibi

Minucius

libros utriusque testameuii. iu Eiav. cap. vii. Specia de libris. Ad queni locum o!»serv:U Oavisius, h:iuc b)queudi rationem scriptoribus Africanis, ei praeseriim Teilulliano, esse familiorcm. Sic ipsemet Coir^modianus iniVa Instr.
XLVii. V.

H>g. —

passimappellia quoque

^

.^

Neque aliter Davisius, qui mox pro Perit legendum censet. Davis.
Ignaros instruo verum. Aique biuc

tilulus operi, chrisiiana) videlioet pieiatis. Habemus Inslructianes, etiam sub eodem Inslructionum liiulo, Euclierii epis-

745.

copi Lugduuensis duos ad Salonium libros, sreculo Theodosii junioris. Rig.
7.

Patrol. V.

,

;

:

203

(V.

10.)
II.

COMMODIANI INSTRUCTIONES

(v.27.)
coelo redire.

m

— INDICNaTTO
coeli

I)EI.

A
marisque
:

Ut coinquinati non possem
Rebelles ex
illo

contra

Deum

verba misere.

Iij

iegc

pr^cepU Dommiis
veslris facios

lerrae

Aliissimus inde senieniiam mlsit in liios,

Noliie, inqult, adorare deos inanes

De semine quorum gigantes

nati ferunturi

De manibns
Indignalio

ex ligno vel auro
oij ista.

Ab

ipsis in terra artes prolaiae fuerunt;

mea nevos

disperdai

Et tingerelanas docuerunt,
Mortales ei
illis

et

qusecumque geruntur.

Gens anie Mosen

rudis, sine lege moraia,

mortuis simulacra ponebant.

Nesciensque Deuin, morienles deos orabant,

Omiiipoiens autem. quod esseni de semine pravo,

Ad quorum

efdgies faciebant idola vana.

Translatis Judseis

Dominus de
soli

terra iKgypli,

Imposuit legem postmodura,
Omnipolciis, sibi

et ista praecepit

deservire,

non

Non censuil iilos recipi defunctos e morle. Unde modo vagi subveriunl corpora multa Maxime quos bodie colilis deos et oraLis.
IV.

\\\ls.

De resurreclione quoque docetur in ipsa, Et spe, forlunaium rursum in aevovivendi,
mola
si

— S\TURNUS.
si

vana relinqanlur. neque colanlur.
j.

Salurnusque senex

;

deus, quando senescit?

Aut

si

deus erai, cur natos.ille vorabat
?

IH.

— CULTURA DiEMONUM.
ab Angelis istam,
illi

Terroribus actus

sed quia deus non erat

ille

Viscera natorum rabie moiislrosa sumebat,

Cum Deus

omnipotens, exornaret mundi naiufam,

Rex

fiiit

in lerris,

iii

monte naias Olympo;

YJsitari voluit terram

Nec divinus

erat, scd

deum

«ese dicebat.
filio

Legiiima cujus spreverunl
Tanta/uit
forniii

dimissi

:

Venii inops animi lapidem pro
Sic deus evasit
:

sorpsit.
ilis.

feminarum

qm

flecteret illos^

dicilur

modo Juppuer

COMMENTARIUS.
aeos orabanU BaluzlUS iri nolis ad CyeJc codicc ms. S. Albini Andegavensislegit rfef/mcfos deo$ orabant. Quae quidem leclio conlirmari videtur ex instr. xx, v. %2. Adoratis enim stullijnalo lelo defunctos. De resurreciionc quoque doceiur. \f\ lege Doniini

Morientes

prianumde

idolor. vanit.

ilocetur de resurreciione co^porUJn

:

docetur eti&m

de spe vitae rursum vivendoe in afivo, Atqiie hinc jam aucior incipil dogma suum Millenari:e lelicilalis adDeresurreclione docetur in ipsa. Lege. siriiere. Rig. Opinoni su;e siabiliendte nonnuila quitiem Genes^eos loc;j lorqueljani Cluliaste; sed quibusdanietiam proplieiarum ryr,(Tza-t.v el Apocalypsi Joanuis pnecipue

C

sed nllosDei, de qutbus observavimus aliqUHJ ad inslruci. xxxvi, Rig. Legiiima cujus spreverunt. Mandata, leges. Tanla fuil forma feminarum. Jiistinus, Athenagoras, Teiinllianus, Cyprianus, Lactantius, Sulpicius, Sevei us el alii, consimilia iradiderunt ex ilie ajiocrypbo Knoch ctiius verba ipsa Jos. Scjiliger edidit nOlls ad Gr;fiGa Euseltiaiioe chronologia;, ubi de Egregoris. RiG. Ex malo inielleclo Geneseos, cap. vi, 2, naio est hipc senienlia. Ji>scplius, Antiq. Jud.^ I. 1« C. ni, num. 1 flpXXoiya/> ojyytkai Qsov yuxzt^i c\taiig^elGS.
r

:

aoiysvrss, ijSGiO-Tas- eylvvr^cav

Tc/.lr^ug.

Sic iieui-anctor

'

nilebantur.' Vide Justini
p.

M. Dialogum cum Tripbnne;, capp. xxx et seqq., el Terlullianum contra .^laicion., I. iii, c. 24. Davis. Et spe fortunaium. Tertiillianus in hanc senleuliam Ubrum scripserai. De spe fidelium : et bunc librum habuitolim in suo Tertiilliani codice Agobardusepiscopus Lugdimensis, sicut indicice declaraiur cxemplaris anliqwi quod in bibliotheca regia serva239; Irenaium,
I.

v,

Testam. Rubcnis c. v. Aliorum scriptorum locos indicavii Pamclius ad Tertulliaiii Paradox. I. Davis.
Testanient. Vatriarch.
\\\

Cop,lo redire.

In coelum.ViRGiLius, jEneid. xi, 191.

11 coelo clainor,

viruinque clangorque tuljarum.

lur. iUc.

Sic cobIo receptus apUd rhicdrum, I. iv. Fab. xi, 3. Vid. Thom. Munckerumijd Hygini Fab. xv. Davis. , Ab ipsis in terra artes. Haiic opiniouein ex pseude-

Rur^nm

in (svo vivendi. In sovo, in

orbc

lerra*, in

hoc mundo. Rig.
CuLTURAD.£^;0iMjM.Qu3B narranlur heec Instructione

min.,
ei
1.

nocho sumpseruiit veieres. Terlulliauus de Cultu fe!. i, fe.2, hane 1n rem plura suppeditabit. Vide
II,

c.

10. Davis.
illos

de Angelis aposiaiis sive deserloribiis, unde naii gigantes, ac de gigaiuibus da^mones anctores simiilacrorum et idolairia;, peculiaria fere sunl CiMuodiauo. Etsi nolim insitiari, quae sunt bac de re a veteribus Christianis iradila, originem traxisse de librc EmocIi apocrypho unde aliqtiid tamcn Paulus ipse citavit. Sed tam varia sup^^r hisce ac diversa quisque commenliis est, et sic omnes ab Auctore suo, et abs se
;

Non
I

censuit
iii

recipi.

Laclanlius,

1.

ii,

c. xvi.

D

invicem, disbenliuni, ul quid iraditionis inslar poni oporleal, valde sil incertum pnEter hoc unum valde csseiemerarium nioriali, de rebus divinis aliquid asserere,iilira quod est ab ipso domino rtOslroprodiium.
; :

coelum oh peccaia fiuiims se immerserant, non rcccpti, ceciderunt iu lerram. Rig, Subvertunl corpora mult»k Quod /iei creditur in caducanis, epilepiicis. August., I. de Reala vila, p. 215: Isti homines caducarii sunt quo nomine vulgo apiid nos vocanlur, quos coniiiialis morbus subvfrlit. Ohservavimusad iliud Tertuiliani ad Scapulam, cum a dcemone pra'cipitarelnr. Id. Quandosenescil. Leg. quomodo (vel. quo modo) se-

Tutn

i

:

nescif, Non enim qua?rii Conimodianus, quo tempore scm scu ille qui deus habiius est Saiurnus. Da,

IaIG.

VISIUS.

Cum Demomnipolens exornarel mundi
y.ov y.r}/.uriy.ug, stellis angclift.

Koffftov. Gru^ci

ornamenti appellavcre

:

eiiin ei

nuturam. k.o<7noinine nos a perfecia abso-

Cur natos
.

ille

voradat. Nota est

fabula,
a iilio

Salurnum

hilaque eleganlia, Mundum PUtiius initio libri seMunCti nulu,ram. Ipvsum munduui. Infra cundi. iliG.

se regno esse pellcndum, el uxorem, nato Jovo, lapidein pro inlanie obtulisse voraci. Servius ad lib. xm, JEneid*
tilios

.suos

vojasse

quum

auiiissei

insiruct. vii, v. 80, § 2.
Vifilari
voluit

RiGAL. Lapidern pro fdio sorpsii. Et lapidem oinni.ao lor-

terram ab Angelis. Moses rion dixii

minalem. Rig.

:

,

m
Ut
fiiit

(V. 4G.)

ADVERSUS GENTIUM DEOS.
V.

— iUPPIlEB.
deregno
privavit.

(y. 68.)

^OG

A

Seducunt
lile

bistoriae
in

per vates

eonffetflP.
ibi defecii.

juppiler hic nalos in insula Breta Saiurno,
adultns, patrem

autem

Creta regnavit, et

Proinde nobiliura uxores sororesque delusit.
Praeierea, scepira fecerat faber
Iniiio
illi

Pyracmon.

Onmipoiens vobis faclus Alcmenes amalor; Vivos ipse rnodo sirniliier amaret, si Vivcret Impuros orotis, et dicitis esse coelestes,

lUO.

cselum lerram Deus el mare fecit:

Semine mortali natos de gigantibus

illls.

Terribilis

auiem

iste,

medio lempore natus,

Audiiis, et legitis naium in terra fuisse;

Ex

anlro processlL juvenis, furiimque nutrilus.
ille

Unde bene meruil corruptor ascendbre caelum^
Dicitur et fulmen cyclopas illifecisse;

Respice quod reruni auctor est Deus, non Jovis
VI.

— DE

FULMiNE IPSIUS JOVIS.

Immorialls enim habuU a mortalibus arma. Tot reruni cnmibibiis, parricidam quoque suoruu),

Dicitis

fluUi, Jovis lonai: fulminat ipse:

Ex
^

auctoritate vesira contulistis
VII.

in

altum.

Et

si

parvuliias sic sensit, cur annis duceniis

Fuistis infantigs;

numquid

et

semper

— DE

eritis?

SEPTIZONIO ET STKLLIS,

Versa in maiurum infantia, non capit aevum
i.uSus
:

De

circuio zonaj fallitvos imperiiia vesira,
forte

puefilis reias cessir, sic et corda recedanl.

B Ex eoque

Jovem
ibi
,
,

experitis orar.dum.
;

Moribus virilibus consilla vesira debeniur.
insipiens ergo Jovem> toniiruare Lu credis;

Saturnus feriur

sed sielia

nam

ille
:

Expulsus a iove

aui Jovis in stella credatur

Nalus hic in

terris

laciecaprino nutritur.

Poli qui sidera traeiavit, solique sator.

Ergo

si

illum.devorasset Saturnus,

Trojanis qui bellum
defuncio
?

fecit

,

Venerem almam amavit,

In isiis

lemporibus quis pluebat
•si

illo

Ipsis sideribus aut V.ars

Praeserlim

morlali patre deus ilascicredatur,

Zelo mariiali

;

cum ipsa d^p/ensus deus nominalur aduliscens.'
Majos ab astris,
!

Saiurnus in

lerris senuit, et defecitin ipsis.

nimium

siulii, qui pulaiis
,

lUum non

aliquis prophetavitpr^nasci.

Nascentes regere
In vulnera posiii

aut toiam mundi naluram
et ipsi

Velsi lonat ipse, lex ab ipso laia fuisset.

,

sub fala viventes

COMMENTAUIUS.
Sceptra fecerai faber ilti Pyracnion. '^' -='-^-'^ '" " Virgilius, jEneid. viu, v. 424 : pibus. ^'=

Unus eCydo- C superscripium

,

uiedis Festus.

uymede dixerunl,

Catamitum, pro Ga"

Ferrum eyercebanl magno Cyelopes

in aniro BfOiiiesque, Sieropesque ei luidus menibraPjraomon.

quam

qui fuU dovis concubimis. Rig. Alcmenes amator. Ita editio Rigallii paris., an. 1661

visius in sua

sequilur witembergensis, an. 1705. Ai Da* canlabrigiensi ann. 1712 . Ganyme,

Ai aliter Hesiodus. Theoiog., v. 140. Cui consonat ApoUodHruh, BibL, I. i, c. i, § 2. Dayis.

Non Jovis ille. Sic inslruci. seq. Jomslonat; et soepe deinceps usurpavii Jovis in primo casu; quod esl etianvab aueioribtis multo etiani auiiquioribus faciitalum. Rig. De rcLMi.NE ipsiijs Jov.s. Hoc tanlum iii apographo. At in acrosiiclfide addidil Commodianus, andtie.', rjdendo sciiicei: nam toio poemaiio docei, Jovem ncn 8sse deum, non lonare, noR aruiU tonaniem. Rig.
:

i

Parvulos inira annura vigesimiuu quinlum dici Cwjntlus observavii, ad l. 2. de fundis patrim, qiia; esi Couslaniini, ei ad I. 1. de _.. „ -„...,...„ fugii. ,„^.-. coL qua> est Graiiani. Ejv vero inipa lempora „ -, vixit Cornnjodiauus, et steGuu sui sermone usus esi quo eiiam seriuone uiitur veius Liuerpres S. Scripsi

Ei

parvulilas

sic

sensit.

;

"

tura?. Uio^.

Cur annis ducentis. Annos ducenlos a Cbristi «aeculo numerai, treceusis arlhuc c«rreniib>is. Rig. Versa in maturam infantia. Veius ver>io Panii, I, ad Cor., cap, xm, li. Cam essem parvulns^ supiebam ui parvulus, quando aulem laclus sum vir, evacuavi qucs
v

disamator. Itisinuanie fortasse RigaUio, qui hanc leciionem in noia expressit. Et dicitis esse ccetestes. N&rh et !n ooeliim dicitur rapius ab aquila <ianymedes. Videatur opuscuiura Eusebii iv, edit. Sirm. pag. 198 199. Rig. Lapsus esi Rigaliius V. C. Non enim de Ganvmede nunc agit.Comrnodianus, sed omues genlium deos persiringit. Davis. 0E Septizonio. Sepiizonium dixere et septemzonium, et septizodium , omnem sepienanura ordinem. Moles alias oiiis supersiTuctas giganleos conlextus. Septizonium Severr. Am,* Mtjrceh, xv : Seplizonium operis ambiiiosi mjmphmm. Jos. Scaliger Animad. iu Euseb. , chron, , p. 209, Gall. Expulsus a Jove. In apographo legitur : ^^/f^ffji » expulsus a Jove. Abuudat verbu m effugit^ liaoue dempio, consiat versus el acrostichis. Nam Ule expulms a Jove , aut Jovis in sidia credatur. .^ov\s in priiao casu , ut Itistr. s.—non Jovis ille. Rig. Poli quisidera tractavlf, soiique sator. Sic emendanduui videtur, ui Jovem derideat, solicondiiorem
,

,

;'

-

-

sicnt ei pidi
diderii.

erant parvuli. A|ip()l!njiiiis cap. XUI, pag. 25. rj.BtOKY.io^j
t,rirth,

j»pud
f,jv

Philostr.,
,

lib.

1,^

J^riTrvy.a

vuv^f

Q\i y^o-h'

a/Aa Oi^uay^ta,
Aliae

u.

Tomiruare
ttitrw. ^oovrry.

tu credis.CAos>-ji)

* cu/swa. RlC. veteres: Tonitruum, fo-

qui neque solum , iieque yolum con; Gall. Venerem almam amavit. Sic emendavimus, quod est in apographo, avem morialem amavit. Mendose : nec ad rem faceret historia Leda^ in cycnum conversoe.
.\t

Jovialis in

Venerem

lasciviae^^pleiia

sunt

mss. ppo^trn, Tonitruum. jSpovrw, Tonilruo. j^covTatoc, TonUiuabilis. Legendum' /onitruaiis.

poeiarum figmenta. Rig.
Jpsis sideribus. h\ ipso coslo. Rig.

Lucret.,

iib. 1

Neve

ruani eoeli topitralia templa su{>errte. Rig.

Lacie cnprino. Amaltheam alii capram, alii capr^ dominamstMtuunt. VidesisOvidii Fast. v. 113. Lactiuitiutn lib. 1. Divin. Jnstii, eap. xxi. et

Aut Mars cum ipsa deprensus. Marlem n«tat iii Venere deprensum. Cum ipsa. Venere qu» est iii c«Id, etin qumero quidcm siellarum. Hinc vero lirmaiur conjeciura proxime allaia. Rig.
Zeio Fasi.

Hyginum Poel.
,

mantali.
putatis

JunoJiigenaD

Vulcani.

Ovid.

,

iv.

Astron.

n. cap. xiii. Davis. Oanymedis amaiori. In apographo legiiur &rme
lib.

et

Qui

Majos ab

astris. In

apographo

legitur

,

,

<^^7

(v.M.)
,

COMMODUNl
illi

nSSTRlT.TlOiNES

(v.

IIS.)

'208

Obsce»!

curiosi, bellatores impiaj viltc;

A Hem

video rniram,

El

(ilios

loiidem mortales

fecere;

Currile pauperculi

deum cum saccello volare. cnm gremio quo voiat ille
vosextunc esioie
sic

Terribiles

omnes
,

,

slulii.

sepiizonio fories..
sigilla
;

Ut sacciilum

efiTundat;
,

paraii.
aito

Si stellis coliiis

coliie et bis sena
,

Respicite pirtum

quoniam vobis

ab

Tum
Lex

arieiem

,

taurum

geminos
:

,

ferumque leonem.
,

Et dcnique vadunt

in piscibus
,

eoque

probabis.
valebit.

Jaciabimummos; vos tunc saliate securi. Vane non insanis? colere deos picios in axe
,

?

sine lege fuga vestra

quod vuit esse

Si vivere nescis,

cum
X.

besiiis perge morari.

quajrit. Lasciva vuli esse, sine freno vivere deas oraiis. deos et Ipsi quod vuUis eriiis et
,

— NEPTUNUS.
Siiturno

Sic ego Goiui

dum
VIII.

erravi

,

quod modo culpo.

Neptunum
Paiei esse

facitis

deum ex

pronalum
possit.

:

— DE

SOLE ET LUNA.
nobis,

Et tridenlem gerit, ut pisccs suffigere
Trojanis non ipse

De

sole

el

iuna,licet siut prsesenianea

deum cumaiilem iilo paraiu. cum Apolliue muros eduxil?
et ipsc

Erraiis, quod ego prius, puialis oranda. currunt. Suni quidem in astris , sed non sua sponte
Oninipoieu!» iib>s,

Locavii

cum conderet omnia primum, ibidem cum slellis quaria dierum.
in iQgejussit,
,

Unde deus factus inops cicnientarius ille? Non cyclopem genuii monsirum ? non majus

Vivere non poteraide suo? quod slructura gerebat.

B

Sic genuii generatus, qui fuit
XI.

jam mortuus olim.

Erroreui anliquus quin cum***

El quidem
Toi deos

ne quis
de

illos

adorei.

— APOLLO SORTILEGUS, FALSUS.
citharoedum atque divinum.
in insula Delo

oraiis

qui

uiiiil

vita promitluni.
,

Apollinem

facilis

Lex quormii in terra non est nec ipsi prajdicti. "Vos autem seducunt sacerdoies pauci Numiuis quid dicani aliquid morituri prodesse,
;

Primum de Maia naius

Oblaia mercede posimoduu) siructor, obseculus

Laomedonti regi Trojanornm muros eduxit.
Locavilque sese,
Ossibus cujus
Siibdoie

Accediie, legite, el discite verum.
IX.

— MERCURIUS.
cum
Saraballo depiclus.

quem deum seducti puialis amor Cassandne ilagruvit,
lusit

:

Mercurius vester

fiat

quem

virgo, faliiiurque divinus.

El guleam aui piieum pinnalus, et caiiera nudus.

Officiu vervecis potuit scire

bicordem.

:0MMENTAR1US.
fm\
bie
lis lilia.

legendum

eisic ubiquo constanter, ubi laraen baud duest Maios boc est Maia geniios, Ailan
,

G

Ric
niliil
,

Obicein, curmi.lnleYdmn
vilii»

poniiur, sed

Commoiliauus. Obsceni
Ei filws toiidem moriales. RiG. El demque vadunt

quidem curionias m ad rem facit quam tr;»ct:U iuriosi legeadiim omuino.

.^

...

morlales.
in

Hoc

esi

Davis. consimililer
. .

hidorus Orig. xix ciiat ex Publio Vi quid ergo in ventre tuo Parlhi sarabara suspenderunt? Hieronymus in Haui iaiine veriii, bruccas qu;c versio veriur viileiur ei apiior ad meuiein Publii, Teriulliani ei Con.modiani. Rig. Ueos pictos in axe» Axis iioc loco poniiur eo sensu quo Virgilius dixit, .<En. iv, AHi :
li"el o-apocSecpec.
:

piscibits.

Eienun qu»

bis

Axem bumero

Ubi maxinius Atlas lorquet siellis arUeuiibus aptum,

con.plecluniur versiculi vulgaampliora, pisces. Perres, sic (\eMinu\i,—Caper, Cogue p,obabis. Amecerideudo git Comuiodiaiius rieris, non esse Sil eirnn A>iiiarius : probabis: exp deos, ei coquinaipsa probi.bii. RiG. Licei sint prcesentauca nobis. Assra pricseniauea appriuie ouiniiiin.aslrodicil solem ei lutiam, qune t\M^ sui;'. (^fliuacissima, seiiliuiiiur a nobis rum vaiitlissimuel .•.pecialissir.ia. Sic divi priesenies, Vir-

sena Zodiaci

sigilla

:

Nam axis ocvonr^cpog. Ser. Coinmudiani menie procui uoerravit dociissimiis Hig >l(ius. Axis enim boc in loco non coelum^ sed asserem deitolai. Fesius in voce : Tabula sectilis axis uppellaiur. Aulus Gellius iVoc/. Ati, lib. II, cap. xu. in legibus Sotonis iUis anliquissimis' quce
In axe, in coeio.

A

tigneis incisce sunt, Oavis, Si oivere nescis. Hoce>i , si non sa^^is ad Cbrisiuni, viue auctorem u:iernie. KiG. Cum besliis perge morari. AMudit ad bestias et gilio,apud quem ei INisus ad Lunam 1) ^couta, quie in Zodiacu pingi solent; arieie, tauro , Tu dea, tu praesens noslro succurrore labori. leone. jEtieid., IX, 404. Trojanis non ipse cum ApoUine. \id. Servium ad illud Virg. , ^Kneid. , u , (ilO : Krralis quod ego prius pulalis oranda. Excidil vocula scnsiii p;'»rsus necessaria. Leg. erraliSt quod , Neplunus muio.s, magooque emota tiidentil tU e"o prius, paiuiis oranda. Davis.
: :

Alltenis axibus

ISiiiil

de vita proimiiunt.
:

Viti

nn. RiG. ^ Qiue meaicorumy promutunt Promiliuni. lloraUus medici. Juveualis : Oculos medico nil promiltente relictos.

...
immortali
,

Fuuciaruenia qualit.

aeier-

RiG.
saraballo.

in Danielem : Aquila, saiaOalla dixerunl , el non , ut inquit, et Tiieodotio corrupie legitur , sarabara. He^yrbius : Ta Tre^t T«f Pallio , ubi de /.vr^utSa? £v50pi«Ta. lerlultiaims iib. de

Cum

Hieronynms

Polypbemum inVid. Homeri O.lyss. , «, 7u. Adi et Uygiiiuiii Fab. cxxv , ac Servium ad J£in. iii, 678. Nonnulii lanien aiictores bunc cyclopom aliispartnubus oriuiii tradtini. Vid.V. C. Jos. Barnebium au Euripidis Cyclup. v , 644. Havis.
iVo;t

cyclopem genuil monsirum.

leiiigii.

ApvUinem [acitis cyiliarcedum. Eusebius, iv, opus* culor. a Sirnumdo edilor. pag. 199 Nonne et
,
:

'

Alexaiulro

.

in caplivtt

Mariyias
ires

:

Deus

scilicet

sarabara decessit. Idem ad non andial penulatus ^ qui

citharista iUe honestus? l*rimo

quidem cur

ciiharislas

deos ponamus?

eic.

butictos in
el

fornuce Babijlunii

sarubaris

tiaris suis

regis oruntes cum exaudivit. \'e»aio laliuu vetus
:

Offido vervecis.

Omcio
,

haruspicis, qui exla ver-

vecis inspexisset. Kig.

panielis,

m,

94, Uabet saraballa

grajca

tamen re-

Bicordem.

Vafrain

versulanj.

Bicordem vocat.

,

;

,

209

(y.

m.)

ADVERSUS GENTIUM DEOS

(V.

154.)

Repudiatus enim discessii inde divinns.
Terruit liunc virgo specie,
Illa

m

A

prior quaj denuerat

Lasclviens qui

quam ille deberet. deum amavisse Daplmem sic ca^pii amare
:

Belligerans rouiia liianas profuso cruore Exspinivit ^nim sioui ex morialibus unus

Rursus
Perci!)ii

faio

venlre hoc Semele ilerun) Jovis iWiera Maia.
cujjis uiero,

suo reddiius

in aliero

Ei lamen insequitur,
Gratis

dum

vult violare puellam

Abscisso

prope piirlum defuncin),

amal

siulius, nec poluit consequi cursu.
,

Tidlitur, el datur Niso nutriendus

alumnus,

Vel

,

si

deus erai

occurjeret

illi

per auras.

Ex eo
luerunt.

bis naiu«<,

Dionysus

ille

voealur,

Sub

leciis iila prior venit,

remnnsil que divinus.
,

Religio cujus in vacuo

f:ds;)

curnlur.

Faliit vos

gcns hominum

nam

viclu

trisii

Bacch:uilur el

Admeii pecora quoque pavisse
Lusibus imposilis

refertur.

qualia nuuc ipsi vidcnlur Aul periculones Mimuermoui^que fuiores,
ilii,

dum

mitlerei discum in altum,

Conspirant
:

in

malo, proludunl

ftcio

surore,
adesse.

Sublapsum non
Uiiimus
iile

poiuii retinere: prostravii

amicum

Ceieros ui fallant. dicturos

numen

dies fuit Hyacinlhi sodalis.

Si divinus eral,

moriem

prjescissetamici.

Hinc manifesle vides homines simile viventes, Vino permolaii primus quodexpresserat ille,

XU.

— LIBER

PATER, BACCHUS.

Sub

ludicro suo honoreni

illi

dederc.

B
Liberum pairem cerle
bis

genilum

dicilis ipsi,

XUU
Inviclus

INVICTUS.
si

In India naius ex Jove Proserpina

primum.

de petra natus,

deus habelur,

COMMENTARiUS.
qua) duplici corde fuit, fefellitque amalorem suwm. Uno corde promisit amplexus suos Apollini , ut ab ort disceret ariem divinandi : allero corde perfida fuii; poslquam didicil, nogavit quod promiserat. Bicors, auibiguo corde, Mesychi«»s Af^u;;^ia ,

ex Philostrato eoUigere est , Nysam esise veluii femur Caucasi hanc vero parlem fuisse consitani viie, Baccho, Dionysio atque iude fabnjam Jovis gestantis in lemore, ev fAJjow Bacchum. Mensores
: ;

agrorum

;

ui

vertices et

snpercilia

moiuium

,

sic

KnopU'
episiolis

Commodianus
RiG.

dixisset
,

,

Barnab»; et Clemeniis

ei bkordia in S^vzos", ^ivvw//.os-,
,

eiiam fefuur el surain ct civpidinem, ei corrigiam et pedem dixere Dndse et poeise Dionystim femori
Jovis inseriiim. Rsg,

otyvwo-ffos'.

Terruit huuc virgo specie. Leg. Torruil. Rig. illa prior qum debuerut. A quo tam eliicacem scienliam percipere cupiebat. Ric JSec poluil conseqni cursu. Juiius Firmicus 4 Sed
:

Aut periculones. Gloss» veleres, Piyox.tvSuvoz^ periculosns. Alii dixere, parabolum el paraixdanum Paulus ad Phipp. 7r«^«6oXrjo-«aevo? ^«xvj Versio laiina veius M-i. parabolains de anima sua. liic.

H

ex

isto

mulierun»

corrupiarum

gr«'ge

una puclla C

I

arViaiorem

deum

ei vitavit el vicit.

Daphnem enim

et fiilura pr^dict^ns , nec invenire poluii nec sluprare. » Eu^eb, qui supra : t injuriaml \irgo ob pudiriiiaui fiigit : deus aulem qui dicitur, ob amoreni libidinis insequiiur, et iHin coaiprehendii , etc. » Et paulo po i: « -Sed iorte qu:edam poeia facilis ei incoiisiderale loquens nieniiius de diis esl talia, et non est inseculus virginem citharista, eic. >

divinans deus

Mimnermonisque suiores. Sic bgiiur in apographo, Fnrteau scripserat Commodianus, MmnermO' merigue sutores. yslojronoLoi pmoy^ot (\m ex Miuinermi ei Ii(Mneri earminibos in .iiium sensum consutis et concitmaiis risum capiabaMt in theairi.'.. Videndus Aihimseus iib. xm. pag, 620. ubi de hiiarodis et
Rig. S/m?7e viventes. \]i supra , hac ipsa Instr. bacchantur quulia. Juvenalis , bacchanalia vwunti. Aut simite adverbialiler dixil, unde simiiiime. Rjg.
Yino, permoiati.
hiIarotrag(]edis

depravaium

apographo legilur bi%o, BiG. T%'mt. Diro, misero, (tikIo, sivecrudeli. Rig.
victu irisli furunl. In
<'x viciu.

Nam

Moiari
saltiire

,

Moianiur bene poii, peipnlati. motari, Frequenter moveri; Hor. Vl festis mairona moveri jussa diebus,
freqiienier

Admeli pecoru quoque. Baluzius

in notis

ad

Cy-

RlG.

prianum de idolor

vanit.

,

ntonet in ms.

Ccmmodiani

exemplari S. AllHui andegavensis scripium esse a primilia pro AdmelL Davis. Liberum pairem cerle bis genilum. Consiinilem
fabiilam narrat Julius llyginus, Astrou. clxvii : < Liber, jovis el Proserpiua) filius, a Tiianis esl j) disiracius, cujus cor conlriluin, Jovis Semeia! dedit
in

poiiunem. Ex eo

pr;f'g4ians

cum

esset facia Juno,

Scjnelcc se conunuiavit , el Aluiima, pele a Jove, ui.sic ad le veniai (|uemaduiodiHn ad Junonein , ui scias qu:(i voloptas est
in
aii
:

Beroen nuiiici^m

cum deo concumbere.
Jove,
et

Illa

aul(mi insiigala

peiit

a

lulmine est icia; ex cujus uiero Jovis Liberum exuit, ei Nyso dedit nutriendum. unde Diony&ius e.>t appellaius', ei Bimaier esi dicius. » lUem
CLXxix. Non. Dioitysiacor. viiJ> iniiio. Ru;. Jovis oUera Maia. Jovis Iiic primo cj*su , ut supra Clossa» Isidori Maia-, medica , obsletrix. Ric. Ex Jove Proserpina primnm. Absorpt:i esi vocula.

num.

Primus quod expresserat ille: Bacchus in India primus vini usum monsirasse diciiur. Cnde ei viiisaior, el viiium repcriur. Gall. Ludricosuo. Ludis, orgiis irielericis. Rig. Invictus. Hisioriam Ag.iesiis hujusce invicli, qui fuit magnse niairis lilius, Agdi peirae, in Phiy^i» finibus , tnauditiv per oinnia vasiiiaiis nepos narrat ex Thiiijoiheo Theoiogo Ariiobins lib. v. adversus Gejiies, ad eamque historiam Commodianus nosier rcspexit, nec nliunde petenda est hutc insiruciioni iux. Valde auieni abludit Timoilieus ab iis, (|ua> de eodem Adge.^li refi^uninr in Achaicis Pausani» pag. Imiclusde petranaius, Deus invicius, per225. Rig potuumSoIisestepitiuMon: ideoque non Agdesiis, sed Miihras deimiatur. Yide sis Insj ripl. Gruleri. pag. 55. seq. Et omnia sane qu% de invicto tradU Comniodianiis , Miihrae iribnunt veteres. Hic enira dc peira natus feiebalur, Hieronimus iu Jovii)iaiiuni lib. col. 149. cdil. BB. Narrant el genlium fabulds
,

I

Prosprpina primum, Davjs. Ex eo bis natus Dionysus. Ha'C poeiica nominis origo. Aliam liadidit Philosiratus, Vii. Apoll. R. Nvcrtos" yup 6 StoTjfriog «tto tv5c iv Iv^ot^ vvg"/}S"- Arsaces, Anneniae rex paidalm sacravii ciogio: Rex Ausaces

Lcg. ex Jove

et

MiTRAM
de
so(o

et

Erichihanium^ vel
esln
:

m

lapide vel
generuios.

in terra

,

libidims

esse

Eliam

fur

censebaiiir

DEO Nvs«*:o Stephanus

:

Azyzui

y^vi

w/.s/,

lluc igitiir

^jov/loTTog dicius est Porphyrio. avTcov, pag- 2i>^. Davi^. InviciiiHde petru ntilus. Arnobius ( lib. v. Sub ferocilas aniau init. ): < Huic robur invictum, et

unde

T^tfA roiv 'rjufoiv
.

;

;

:

2H
iSaiic

(y. 170.)

COMMODIANl liNSTRUCTlONSS
<ie islis

(v.

i83.)

2i2

ergo reiro vos

date priorem.

A Uaum

qusere
islis

Deum, qui
XV.

poi»i

moriem

vivarediai.

Yicii petra

deum ;

quaereiidus esi petrse crealor.
;

Secde ab

qui suni biothaiiaii facti.

]n&uper el fureoi adliuc depingiiis esse

— HERCULES.^
eiisit,

Cuai

si

deus esset unquiim,
iuit, ei

iion furto vivebai.

Hercuies quod raonsirum.jivcniiui montis
Evaiidri qui soliius erat armenia furari

Terrenus uiique

monsirivora nalura.
iii

Veilebatque boves alienos semper
Sicul et Cacus, Vulcani
XIV.
iTlius ille,

anlris,

Rusiica

mens iiominum, indocilisquoque, pro
lOiianti.

li»ude

— SYLVAWUS.
?

Cuin giatias agere veilent, absenli

Vovcruni hostias
Lacientes
ariis in

inepii, ui

deo orando,
sibi fecerunt.

Silvanus unde deus iteruni apparuit esse
ind'D .forie placet, eo

menioriam

quod
;

betie fistula canlal,

Ex eo

proveiiii

de veiusio more col.uur.
esi, iicet fuii foriis in tkrmis.

Largiiur quoniarn lignum

nam
illi

forte

non

esset.
illi.

Sed daus hic aon

Yenaiem

eniisii

dominum cum empseris

XVI.

— DE UI^.DEABCSaUE.
crueuii:

Aspice, deOcit iignum. Quid

debetur?
1

Dicilis esse deos, qui sunt maniieste

Kon

te pudet, slulie, lalcs

adorare tabellas

Ei

dicitis faia

^ene^is adscribere vabis.

COMMKNTAKIUS.
fuerat intractabilis, insana uiroque sexu; vi rapta
ire iinmajiilas rion

ei

fuMis
;

divasiare,

quo animi duxerat bomines, nec priettii* se quidquam p-^icniius tredere, <^ic. > lnviclusaut-mi deusetiam dictus est Milhras, quo nomine solem appellant Pers.e,: quod in anliqul^ iuscripiionibus pussim legitur. Qau\ et
confiJudi tifiquando videutur Agdesiia
pricscri,ijn

et ex disperdere non deos curare,

libido

B

cnn

Mthri;M?is,

Chrisiianorum scripiis: et Miihran virum luisse abactorem boum tradidii Julius Firiuiotis lib, de JSrrore profj- relig. unde ei staiuis dixit /ndignani sequi lorquentem cornua Milhran. Quod Adge&ti ComjTiodianus impuUt. Rig. Atuir eyo reho vos de islis daie priorem. In apogra:

virdirigeniisslmns ad Hygini fab. l. 92. Davis. iSi/i;«?iMS, Gloss:fiveleres: Silvanus,Pa.n, 020 byriux, listula. Unde coimnenti sunt Syrengem^^uelhiin auiMiam Pani. Servius ad in. Ceorg. Pcmy ruslicum numen. Ric. Venalem emisli dominum. Commodiaiius scripsisse videlur. Venalem emi&iideum. Sic. Instr. xvi : El qui fuhicanlur deos tibinuncupas esse. Rrc. Cum empsei-is lUi. Senipe fisiulam absque illa esse iion haberelur deus KiG. Non te pudel^ slulle tales adorare tabellas. Nou le eliam pudeai, alias. quamvis couciniliores adoriuc fabellas, sive labellas? IIig.
:

Unde hanc a quibusdam video conlici scripiuram, Nunc ergo reticeo quam arbiu^amur mi/iime ad Comumdiaui menlem facere.
pho
:

Nunc

ergo

reliceo.

scripscril,
fuerit, et

Qni post mortem vivere dial, Quid si l^mmodianus duat? aichaice pro dederit, ut fual pro
,

apud Feslum

lluH dnderil. Glossiu veieres
ocoO-&'jc-iv.

Duiiy

^oifi

buinl^ SotiV,
leg.

In

iNaiii

vuli; Dieiiis invicium de peira nauim: daie igitur, hoc esl narrale dti isiis, Invicto et Petra j mide genus et ongiiieiii traxerint. Eienim qm relro f'iis^>e arguetur eorum paiens aut creator, is
sijbi

huc

emendaiaiione pouitur, post

C

Ri&.

— Piocai dubio
Auxi

monem

npograyho, pro vnere docet.
Iiistr.

vivcre dicit. Sic infra

x\i. 27-2. Jusliliam iegis quaere magis

huud dubie

fuit

prior,

sut>erior, major. I^einde
:

ex

: illa sjlutis iuin pertal, ei tleri dieit ielernuna.

hiiioria Thimoiiiei feive Arnobii subjicit

Vicit peira

cui.Comniodiaiius reponit : Si peira deuin vic-.t quierendus esi creaio!' iiiius petrai , imde prognaius est deus ille vesier Invictus. Rig. Vicii pelra Ueum. x\rnol)ius (Lib. v. subinii.), ubi deJapidibus iu orl>em vacuum a Deucalioue el Pyrrha jaclatis t Kx quibus, inquit, cum caiieris et haec , m;igim qu« dicilur, Informala «st Mater atqiie animata divmiius. Haric in vertice ipso petric daiam quieii etbomno, quam inceslis Jupiter cupidilabus appelivil, sed cuin obluctatus diu, id quod sibi promiserat obUner^ nequissel, voluptatem in lapidem fudit victus, etc. i-En Juppiier a peira viclus. Rig. Inmper et furem adhuc depnigilis esse. Sic liist.
;
:

deum

Sed ei ipse lilterarum ducliis emendatiotiem Mihi manostram si;roiiit ei corilirmat. Uwis. probaiur emendaiio Regaltii. gis Neque enim

Davisii

coujeciura
dlcit
:

lirm ilur
at

ex v.

272. Insi. xxi.

Lex quideuj

placel quod liic Leei. Lm. lib. i ca|). ix. pag. 74. Qui suni biolhanati facti. Diothanaios dicil, idololairas, qui peracto viia^. suie curriculo pracipilantur iu moriem «leniam : ai Chri-tiani, de morte aj vitt\m vocautur immortalem. Huc nou p^rlincnt, qme apud TertulUauumde aoris et biotliahalis, siv6
biar.ithanalis, iib.

deus vivere dat. Minus vero repouit Vonkius, vwere sciat ia

de Anima. Rig. Monalrum Aventius monlis. Cacum
fast.
I,

siguilicat.

Ovi-

Liii.

El proprium

xima inslr. Herum apparuit

Et prc}Seq. de Siivano: Silvawu unde deus
salelleni

dedicat

esse.

dius

55L
silvis.

esse. Ric.
:

D

Csecui Aventina: timo^atque infamia

Cum 81 deus esstil, unquam. Esl qui maUl Cum si deMi e$$et udque non furto vivebai. Sed lia;c pariicula, uLique , rur»us occurrel versu proxime seq Rig. Mitnslrivora uaiura piaccl emendatio. Monitruosa.

vium

Leonino
et

vuilu. Piig.

sicul

boves aiieno*. liaque Inviclus isie, Miihras, praidones abigei, indignata sequi lorquenies cornua, quod supra nowvimus ex Slalio. El conlirmat Luciatius ad Theb. i. Julius Firmicus:

Verltbatque

Virgiiio/Ln. viii,^G7,sJuii/Vrus nominalur. Vid. Liiib.i, vuei Diony^ium Halic. 1. iv, cap. \xxix. Davis. Rusiica mens homihum. In apographo legitur; iNon erat cur. rustica q<ns hondnum. Rig.vlt. ins. ieclioiiem v. gen.% Uoniinum repudiaret RcgaU lius: naniS':»iia prorsuscst sincera.Noslersupraiusir. XI. V. 147. luliit vos GLiNS uuMiNLM. Ovidius. Amor,

lib.

11.

lileg. iiv.

10.

Virum ver(t ai^aciurem boujti colentes, sacra ejus ad ignis naiuram transferunl. Rig. In aniris. In aoira. Vide infra Instruct. xxiv, vers, 55i6 5i7; Arnobius, lib. ii. pag. 6. edit. Pli^nlin qui verani in orhe reUgwnem induxil. Iteruiii pag. t)8 Ain veio ptrpeiuas {cbse oicuul animas) nec ln satura posse dcgenerare moktali, lla.c
:

(iens huUiinuui vilio deperiiuratuit.

:

loca

corruperunt critici lecenliores Plura siiuilium •ocutionum cxempla congessii Thomas Muncl^erus

Sicetiaui Terlullianus iu Apoloy cap. xxvi. Davis. AbsetttiTouanti. Iloc cs(, inortno Jovi. Voverunt Uosiias. \u liisiori;e lidiMn peccat Co.nmodianu.s. Nom eiim Ab.uigiiies. Sfd llercules ipsf Jovi mactavii hosliam. Vid'' Ovid. Fasty i, 57i). Et Dionysimii. iialin. iib. cap. 59. Davis. geneses, geniluEt dicitis fatagenenis. ;£v£7«t;
,

ras. Ric.

:

515
Dicite

(V. 195.)

ADYB:hSUS GENTlUiM DEOS,

(v.m)
dum
quaerunt viianv;

214

nunc ergo quibus primuui sacra fcraiuur.
ruors iinmatura vagaiur,

A

Exiricare siiam

iiiler ulri.ique vias,

Subornnnt

Si iribuuni fata genesis, cur deiun oratis.

esse sub mysteria falsunri. Inde simulanies concuii numine quDdan>,
aliis

Deciperis vane, qui nianes qu;cris orai"e>

Majestaiemque caniinl,
Luxurias

el se

sub fignra fatiganu

Ei qui fabricaniur douuno.<i

libi

nu ncupas esse.
oralis,

Vidisiis s:epe Dimiynrarios, quali fragore
ineuiit dunt furias liiigere quacrunl,

Aul

leniinas
ei

quoque uescio quas deas

Bellonam

Neniesim deas, Fariam una coelestem,

Aul cuin dorsa sua

alliduni spurca bipenne

:

Vrgines,et Yeiierem» cui conjuges vesirai delumbaju.

Cum

doctrina sua servaiit qiiod cruore sanaul.
illos

Sunt

alia pra;ierea d;emoiiia fanis,

Qust nec numeranlur adiiuc, ei in coilo feiiuUur,

Ui nec

ipsi sibi, possint

rationem reiidere. Pesies

nomine nogunl, Ipsis qui se primum componuiu inlegra mente. Sedstipem ulioliant, ingenia lalia quaerunt*

Respiciie quo non

Exportari magis ia ultimas lerras dchoj*eiu.

Ex

eo videle, quoniam sunt omnia ficia. Obumbrant populum simplieem , periluri
lies

ni credaiil.

XVII.

DE SmULACRIS EORUM.

semel

in

vano de veiusiaie processil,

Ut
Deludunt vos oauci sceleraii vatcs inanes.

vaiicinanti credaiur prodenti falsa.

B Majestas
COMMENTARILS.

autem illorum

nulla locula est.

Dominos tibi nwtcuims esse. Sic instr. liii. Et proprium satrellem ie^icat esse, Rig. Fariam. In apogpapho legitur, (uriam. Et inter deas censel Arnobius» Lavernam, BeUoaaw., Discordi</s, Furias. Hanc. vero cielestem, alii I.unam, aiii Aiargaiin, sive Aslarten, alii deam Syriam niinciiFariam una Coelestem Virgmes. ApopaiU. RiG. gr;<pbi leclio n<m est deserenda, si imdit locus conimntje disiinguaiur. Serib. Furiam, una Cvelesieu}, viry^ 7igs. Sicapud Gruierumcccxvin p. 4. «ftcerrfo/iCoELESTis incomparabiii. Tertiillianus Apol. cap. xii. ad besiias impellimur : certe quas libero et Cybeie et Coelesti applicaiis. Vide ei cap. xxiv. ac Tb. Reinesium ad

Ei
ficte,

se

sub figura fatigant. Sub figura, sub persona, simulaie. Pub. Syrus : Heredis fleius sub perest.
R.'G.

sona risus

Dindymarios. Dindymarii sunl, pecora Dindymena; Cybeles. Aiys Catulli, ad suas Gaiias Agite, ite ad alla Oallee Cybeles nemora simul, Simul ile, Dindymeuie domince vaga pecora. MarliaVidisiis soipe
:

lis,

XI,

82

:

Spado Dindymus. Hig.

num
Dea

Aut cum dorsa sua aUidunt. Circa islorum nebuiopraisiigias variant scripiores. Lucianus, iib. de
Syrirt, Te/:xv6vTai ts

xovg

77>2/.eas, y.ae Toicrt vwTOtc-j
,

Tcpo;

camh-jg rvTVTwrui. Apuleius

iib.

vin

:

<

Bra-

chiis suis tiumero lenus reuudaiis, atlolcntes

prirn'<ie

Cias&is Inscript. xxix. Da.vis.
vestrce

imma-

Cui conjuges
fraclae

delumbant.

iumborum

crispiiudir.e

lascivjaque fluciuant. idcirco

Luxu

G

Percius lasciva earmina lumbQS iiurare dixit. Hinc eiiam delmnbaii et elumiias. RiG.

Quce nec numeraniur adliuc. Pliniiis Ilist. nat. < £t numina in iisdem innuuierabiliu iuveniinus inferisquoque in geuera Uescripios, morbisque, et niultis eiiain pestibus, doru e^se pLicata trepido in collo [eruntur. Ul solenl aniumeiu cupinms. > leta, Ttspio-Trza. vel pQlius, succoiluiuur. Iiaque niox dicet exportari magisin ultimas tenas debereiU.Ric.
lib. u.
:

nes gladios ac secures, evantes exsiliunl ; inciiani*» tibiai caiUu lympbaiicum iripudiamv i Ei paulo posi i Ad postremum ancipiti ferroquod gerebanl, liraciiia sua dissecanl. > Ei post aiia (luiedam « Arrepio Oi* gro... indidem sese muliinouis coinmulcant ictibns inira conira plagarum dolores prxsumpttoue commu*
:

niii.

I

RiG.

Dorsa sua aUidunt spurca bipenne, In apograpJio; parca bipenne. Commodianus aliquid hic propudiose
ol)Sceni
Galli
:

cinaedii»

exprobrare videluf, Glossai
aiia?, o«r^v«f?,

veieres
hx^-oi.

hx'-^^* Dossum, Lumbi^ Gios.
:

:

Estricare suam dum qmtrunt vitam. Sic Horat. Ser. I. Sat. ui. Merccdem aut nummos unde unde exlrical, Glossie veieres i!.'xiric«je, J/.Tr&otaai, expedi, izTzhiov. Bibaculiis, de Yalerio Caione : Omnes iinum difficile expedire qucestiones solvere posse
:

profeclu gladiorum» iciuque flagrorum, soium spurcitia &anguiius ellemio naii madescere. eic. i Rig.
«

Apuleius

Cerneres

,

Cum docirina sua servant, Hoc esl t nequidquam docirina sua servant, neque iiem cruore suo sanant. Ric.
:

vome)i.

Stipem ut loUant^ ingcnia laUa qumrmt. Supra sub mysleria falsum. Hoc est, eadem Insir. dixii Djim vitam suum exiricare qucH' fraiidibus ei imposiuris sic illuduut oculis vulgi, ul j) runt. Talia yero jam xvo suo agyrtaruin ingenla lalsitas mysierio lecia et odumbraia non deprelienfuisse tesiaiur aucror libri de morbti sacto^ qui vulgo dalur. Ex eo genere imposioruin Galti Mairis Magn.ie, fertiir, Hippocralis 'Av6pwtrot pitou Sgo^ivoi jroXXa z«i Sangarinm lluvium p(»nle uansgressis, Ronianis Ti(/.vroi</. TSv.vfovTa/. xai 7;otxa).o0(xtv. RlG. occiirrere cutn insignibus siiis, inquit Liviiis iib. liiqeuia lalia quairunt. Sic a{)ud Tertullianmn : inxxviii. cap. XIX. Vuiiciuanies fanuiico carmiiie, deam genium decoris : ingenia pdenarum : ingenia ariium, ctc. Romauis vim bslii et vicloriam dare. lia vero scripRiG. vim belli et vicioriam dare^ non ut sisse Livium Obumbrant populum. Falluni, objecta nube et umviam beili apparel ex legitur in omtiibus ediiis bra, fr.iudlbus, Rig. De vetustale processil. Ovidius iv, Fasi. : Polybio ^uGv.o-j^zig TrooirayysJlsi-j xm &sov vr/y/j xaj y.pikros. Insignia impostorum dicit Livius, qii;e PoiiPro niagiio lesle vctusias Sensus quem bius, Tr/3Crcrr/i9ui« y.yl TvTroj?. RlGALTGall. Credilur, acceplam prace niovere fldem. fingit liigaitius, ex hisce veibis exiculpi non poiesl, iortean legendum : Vaticinani credaiur prodenti falsa. Forlc iia&c transposiia fuere falsa prodenti. RiG. Subornant aliis esse sub mysteria sacrmnMajeslns autem lUorum nuUa locuia esl. Hoc de simulacris genlium Commodianus, ex oraculo Psabni Seu falso persuadeiu aliis sanctum aliquid et divicxiu Os liabent et non loquenlur. Majeslas illorum, num mysierium suiiesse. Davis,

Subonmnt

aliis esse

:

,

;

:

:

:

:

;

;

,

«15

(V.

224.)

COMMUDIANI INSTHICTIONES

(v.246)
periiuro erediiis viro
iili

216

XVllI.

— DE AMMUDATE KT DEO MAGNO.
fiHid prceierisse diciwnur,
:

A Mane ebrio, crudo,
Ex
Severe

arie qui ficie ioquiiur quid

videtur

:

Dixhjius j!tm iriuUa de supersruioue uefanda,

dum

ngit,

sil)i

visccra pascit.

Kt laiuen exsequimiir, nc
AsnaiudaLfciiUjiie

Incopriat cives unus deiestabilis omnes.

Magnus

erai

buum cuilores niorc colebaiil illis, quando fuil aurum in acde.

Adplicuiique

sibi, siinili coilfgio facto,
fingil, ut
,

Cum
:

quibus historiam

deuin adornei.

Miuebani capiia sub nuinine quasi pra^senli.

Ipse sibi ncscit diviuare

cseleiis audei.

Vcnunn
Auctor

esi ad

summum,

ul Cijesar toUerel

aurum

Succoliai, qiiando iibei, eum, etquando deponit.

Defocil nurr»en, aui fugit, aul iransit iiiigneni.
liiijus

Veriiiura se nitans

cum

ligno bifiir«i;

sceleris conslai, qui lormabai

eumdein
;

Tol viros

ci niagnos seducit false

prophelans

Ac si putes illuin afflatum numiiie ligni. Non deos vos coliiis quos ipsi fdse prophetanl
ipsos sacerdotes colilis
,

Et modo

rciicuit qui soiebai esse divinus.
in

vano

tinientes.

Eriimpeb^mt enim voces, quasi niente mulata;

Sed

si

corde viges, fuge jam sacraria morlisi
XX.

Taoquan»
Diciie

illi

dens

iigni lo(juereiur

in

aurem.

nunc

ipsi, si noii sinl

uumina

falsa?
?

— TITANES.
(icia

Ex eo

pro({igio quoi perdidil ille

prophela

Titanas vobis Tutanos dicitis esse.

Oblilus est iste propi^etnre, qui anie solebai.

^

Iinmiies tucitos sub culmine vestro rogaiis.

Monslra adeo

isla Ucta

sunl per vinivoraces
(ingit.
:

*

Tot

iares, aediculas,

simulacra

Tilauo.

Audacia quoruni damnabilisnumina
Gesiabantenini,

Adoratis enim

slulii inalo lelo

defuncios;

ei aruii lale sigillum

Non legem ipsorum

legenles

:

non

ipsi

loquuntur.

JSain ei ipsesilel, nec ullus

de

iilo

propbelat

£t deos audeiis o^ramine dicere fusos.
Solveritis eos magis iu vascula vobis.

Oranino, sed vos ipsos perdere vultis.
XIX.

— NEMESUCIS VANIS.
viram seduci prudentem,

XXI.

— MONTESIANIS.
:

Non ignominium

est,

Moiiles el deos diciiis

dornineutur in auro.

Et Colere tulem, aul Dianam dicere iignuni?

Obscurali malo, aliona mente juvantes.

COMMENTARiUS.
nempe simulaci-orum de
Uis. ntitla locuta est,
liiilit

qiiibus est lnsiriiciio:iis tituesl,
iiiliil

psiis esr Rigaliius. Viilt

enim Commodianus

,

Neme-

hoc

locula esi

:

nulia
scri-

craciila. Rig.

siacuni duin severe agit, seu flagris ei gladio corpus lacerat , viciuin sibi quaerere. Hiiic Iiisir. xvu ,

Df.

ammudate. Gratulabor monstranii alium
,

G

v.

213

:

qui bujnsce numiiiis niciilioneni fecerit. Terminalio F*ersicam vocein indicat; ui suiil, Milhridates, Orondaies, Tiridates, Meberdaie';. Eteslapud

ploresn

Dum
Aut cum dorsa sua
Apiileins, Meicun.^
fatigali
vel certe

furias tingore quaeruiit, allidunt spurca blp«ane.

..

Ouuiiibratit poiiulum simpliceui, perllUri ni Credatit.
< Ubi tandem lib.' viii, pag. 173 sno laniatu satiati, puu$nr}i carnificina.' dedere ; sTiPES cereas f immo vero et argenteas, niuUis certatim offerenlibns^ sinu recepere patulo, etc.i DAviSi Incopriui cives. (ionviciis , opprobriis eoiispureal et (juasi sieicore cou>pergit. Glos Isidori a Vuicaiiio edit;ie Scurra, qni incupriaiur. Scurrula , qni iuco' priai. S<urras dicLus fuisse Gr*?co vocibulo xoTroiog', jaui pridein cx Dionc ei Sveiouio viri erudiii^suni docuere. Suidas; y.oTpio; ^vrif^ w? «Trb 5r<;:ie>v, W^ei Se Tov xoroo/oYOv. lu upogiaplio Ifgilur iwfopw/. ftiG. Veitiiur n {{e rotuns. Piuius ille artiliciobgui decussalim biluni rotat sese, ul iniperiia plebecula t«rrepluui a numiue exisiiui<.i, caducaiia passione, subiia ruina, verii.uine uiraiionc diviua, axc divinocirrumactum. At n;)suli rideui impostoretn, et inclautant : Quoire pereyyinnm, et, ToUai te qui tton novil. RiC Cum ligno bifuici. Agrimeusores terminum dixere bifurcium, ungul.im bifurcam. Rig. Tilanas vobis Tuianus. < Titanas Mauri pro regilnts
t :

Procfjpium in P*ir sicis u^ufivoiog, :igor liaiid ignobilis, 3«o«j [Lixph^i ziy.orjL crraStwv «ttsj^^wv, ubi C;istr;i Persaruni adversus Komaitos. El apud Hesyctiiiin», Datis nonien imperaiorisPeisae sed b:RC iiuam hiintinania,
^ :

si

non

nliuiide conririoeotur
(i.illis

''

Kic.

(-ybcles, M.i-is, Belionariis, Nemesiacis. L)e isiac.iset Nentesiacis eliau) scripta Geuiitiin profanarum confuse disscrunl. Ncmesiacnni describii A|>u< Insit v;Uicinaiione clamosa, couliclo leius Mil. viii
:

mendacio

,

semelipsum

iiicc>sire

:iique vriininari,

quasi conlrafassancla! iciigioiiis.dcsignassei aliquid, et insuper jusias pfjcnas no.xli lacinoris ipse de suis inanibus exposcere, Arri^pio dcniqiie (lagro, elc.,i quic siipra de Diiulyinariis obscrvaviiuus ad luslr. xvii U li de fragore quo luxurias incuut, et furias iingunt : qui fragdr et furor eiiam Nemesiacorum fuii, ul videre cst iu cstis Apulei;»nis e Ab ingrcssu primostatim absonis ululatibus constrepeutes fanaii ce pervoianl, etci Pro|)terea Nemesin Catullusd^am velieiuentem esse dixil, cpigrammaie ad Liciuum Ne pctnas Nemesis reposcat a te. Est vehemens dea, lirdere hanc Cfltefo. Babrius, apud Suid;im Uc<priv§'ri ve/jiea-i?, >3 z* aSt/' iizoTczzvet. El alia liujusmodi ibidein
,

:

^

:

coluiii.i

Aniob.,

iib.

i.

:

in lianc

seuleniiam de scriptoriiius
Marcelliiiuslib. xiv
:

aiiti({uis

citala.

imniites^ tacitos sub culmine veslro rogntis. Tot lares. Exempi. :in ins. : Aui mutaSf lacilas; a quo nimiuin reccsilt Rigiltius. Forsau ieg. Ita .VIuT/E rACiTiC

Ammianus
:

Haic, ei liujnsmodi quidem innuinerabiiia ullrix (acinorum iiiipiorum, bonoruuique prasmiatrix operatur Adrasii.i; quam vocabulo duplici ctiam Nemesin appcllamiis , etc»
<

Hauc dcnique

Apul.,

lib.

de Mundo, NecesHtaiem esse

dicit uliionn ineffnijibHem. Rig.

sub culmine^vestro rogatis. Tol iares : naiit Lares, Mut.'e de;c lilii. Lactaniius Div. Inst. i, iO. Hanc (MQtaiu) essedicunt, ex qua nati Lares Vide sis Ovid., Fasi.y II, 572, 583, seqq. Siatim vero legendum lediculcB quod Laiini sermonis ratio demonsirai. Davis.

wU

:

Non igaominium est. Isidorus lib. iv, cap. ult., ubi de p(jenis qua^ suni iegibus constilutoe, Ignominium et infamium. RiG. Sibi viscera pascii. Apuleius Morsibus suos incursant muscnlo^, brachia dissccani. RiG. Oinnino la,
:

Solveritis eos nvigis. Utilius iT^ramiua illa ccmflala,
et coiiKiueficta dis>ulveritis,
ves, sariago^ patellce.

uude Uant
,

urceoli, pel^

Juvenalis

sat.

x, 64.

Rig.

konies
sesdeos

ei

deos
,

dicitts. In

apograpbo

legiiur,

Monte

diciiis

(|uod accedere vidctur ud dcos

Mon

;

;

,

217
Nani,

(V.
si

268.)
ct

ADVEHSUS GENTIUM DEOS.
mens sereua niauerei,
ui ipsi le salvent.
lu sani reciuiris,

(v. '287.)

21*

purus animus
illis

A

Et lamen exnlia parle mandaia praimisil
Ciselesies lieri qui

Tu

libi

de

ipsi

dispuiare deberes.
si pjitas,

relinquuniaras eorum.
:

Excordaris hoino,

Uiide Mon l»oc ciiro disput.ire parvo libfllo

Seu regant, sou minuanl.Si quid
Jusliiiam legis quaere magis
Auxiliuni porl:ii, et
:

Lex

docel, in luoilio ciel, Consulite pro vobis#

illasalulis

In duas inU^aslis vias, condicile rectam.

fieri dicil

ajiernum.
XXill.

Nam

quod

in

vanis sequeris, periempora gaudel.

DE UBiQUE PARATIS.
le dicis,

In brevi iailaris, cl

posimodum

plangisiii imis.

Dum
Vie

venlri servis,

innocentem esse
iacis te

Subtralie lc

iiiis

,

si

vis resurgere cun» Chrisio.

XXII.

— HEBETUDO
manu>

Ei quasi communis
libi

ubique paralum.
ipse.

S.^CULi.

siulie

homo, moriem circumspicis

Heu

doleo, cives, sic vos bebelaii de

mundo

!

Barbaro de more sine lege vivere qu«ris
Ipse
tibl byiiinificas

Excurrit alius ad sories, aves aspicil alter,

eiiam insinere de veirbo,
:

Balanium cruoie
Tot duces,

fuso,

iaspicit alter,

Qui simpiicem
Vjvere

fingis

simpliciter vivo

cum

isto.

Et cupii audire responsa vana creduius.
et reges ubi sunt consulti

le credis,

de

vila,

Exiguus Uia

in

dum venlrem cupis domo residere prave;

implere.

Vel porienla sua scisse quid proluii
Disciie qua?so

illi» ?
:

"

Paratus ad epulas, et refugiscere prcrcepia,

bonum,
in

cives, simulacra cavete

Aut quia discredis Deum judicare defunctos

Omnipoleiiiis enim
Sic
ipsi

logc quieriie cuncti.
in allis,

Reclorem cxW

facis le

ineptepro
sis

illo.

complacuit Domino d^minorum
in

Aspicis ad venlrem, quasi lu

providus

illi.

Ad probalionem noslram da^moaas

mundo

vagaxi

Tu modo

profanus,

modo

sanclus csse viderls.

COMMENTARIUS.
tenses
:

quorum

Gruterum

merilio sii inscrip.. pag. xxi, 3 , ubi legimus ex

quadam apud deoram Mon-

lensium praet uplo positam fuisse aram Jovi Fu!ger«lori, Nihilominus lamen scribeiidum hic esse arbiIramur, Monies ei deos dichis; ut Mouiesiani Commodiano sint, qui numina quaedam in iMoniibus esse credtM-ent. Meoque ait dominentur in avro Obscuiati malo ; avaritiem damnans eoruiu , qui felicitiitis huinanai summam ponebimt in nummls ei auri congerie: quod esi malorum omnium iiriLamentum. Isti. inquit, dii doniinenlur iu auro obscnrati m:ilo;,quusi describat deos illos Manes Meiallojum euslodes sub obscu:

cap. ix, ne plures memorem. Immo buiiiauo crunre non ab-ilinebant. Vidfl Jaiium Bit)ukhnsiuinnd TibM//n. i.Eleg. n, 45. Davis. Tol diices et regesubi aunl consuilide viia. {\i\'i[isce
Origin.y lib.
viii,

noiiumquam

C

arlis asiionomic* professor Jiilios Firmicus lib. ii cap. uiiimo, per adulalionis aulic:e prudeuiiam discipiime suie priv.varicator esse maUiit quaiu peiiclilari quid eiiam circa reguum sive impeiMiorum genescis vaierei. « C:ivo, luqiiil, ue qu:mdo de si:»lu reipubli,

c:e, vel

de

viia

Romaui

iinpi-ratoris

aii.juid

interro-

ganli resuoudcas. Nou euim oportct, nec licet, ut de Slaiu reipublic:ij aliquid uelaria curiosilale disc;unus.

ris 01 ritiimis iiiontium cavis,

nimium

invidenies niorialibus, qui nemie dii si Inrift prosint siifrodientibus moniium iaiebras nvariis, prosuMl invili, tauquam noleiiies, et aliena menie; hoc
cupidis Ihesaurorum
:

Sed nec

ali(iuis

Malhemulcus verum

aliiniid

de
,

fato

imperaioris delinire poiuii. Sulus enim imp(3ralor sieil.irum non subjaeet cursibus : et solus t-sl in cujus faio sielire deccruendi non habeni poieslaiem,
eic.
>

ut dici non e&t, auimo prorsus alieno sic jnvynles debeaul dedisse, quod ui-i iJ^pina uon loUiiur nimiruai expuguationt) ae ruirt:\ noii nioniis, midto igtie, aceU) mullo suffossi rupiique. IMiulus, liist. nil. « Persequimur ouines 'elluris xxxiii, principio iibri fibras, videmusque excavaios monics., miiantes ceu dehiscere aliquando, aqi inlremiscere iilam vero iioii hoe eiiauj esempluiu iudigualioiiis s:vcra; pareolis exprimi possll, imus in viscera ejus, ei in sede Manium opes (juaerimus. ill;i uos ad iuleros agunt, (ju* occuU.ivii ai<|ue demersU. Uiin:imque posset e vita iu lolum abdicari aurum s:icra l;imes,
,

ItiG.

:

Porlenla sua .scisse. Qnibus de se aliqnid significa Portendiit sur ac pr.emoiisiratur. Clossui vetercs
:

:

:

Doeinonas in nmndo vagari. Baluziiis :*d Cypnanuin de luolor. vanit. pag. 57i. euit. Paris. 17i6. eslalur, in veieri codice S. Albini Aiuiegavcusis lcgi dwmoni^s in ynundo'vugi. lia ipsemei Commudiaiius

liisii-.

IIL

Y.

56

:

Unde niodo
j)

vagi subverlunl corpora multa, In duas jnlrastis vias l)e dnabu>i viis mulia college-

;

ut celeberrimi auctnres dixere, proscis.iuin conviciis

ab

quibusque , ei ad perniciem viiic reperEl cap. iv. < Opem viceritgigaiilum. El .p:iulo posl Reliiiquunlur itaque fornices crebri monlibus suslineudis. Occurs.mt silices hos igui et aceio < M:uies irahunlur rum|iunt. » Ei post aiia (|u:i'd;(m ad homines, ui viiium imporleut. > 1\ig. Nurn quod in vunis seqiteris, per tempora guudet. Leg. Nam quod ii^anes sequeris^ per lempora gaudes.
opli.mi»
>

tum.

:

:

:

runi 11. Mciiardus el J B. Coleler,usad Barnabw episl. c.xvHi. Iii sequeniibii^ leg. co.ndisgite recfa.'». Davis. Kt 4jnnsi comnntnis. Ambignani esi in apogn^pho, comninnis l<'gi debe:il, -Micomis. Commnnem animum el ievem. dixii. Terentius. RiG. Darbaro de more. Barbiwos mores nuncupat, rilus ac i*eiigio!ies Genlium minime Chrisliaiiarum. saiculi
rilus,

nou
tibi

Ipse

EcclesiHc. RiG. . Injmnificas. In f*pograplio Icgilur, Injmnjjicis

«junsi alludai

Conimodiauiis

-ai

hiuuiiuiu juiiienii. El

Commodiauus

iusir.

ii,

v.

l^

:

Nolile, inquit, adorare deos inaaes,

Lacl:inlius

Div Inst., ii, 4. Gestio enini convtctis, smguluris Deiadaerere Inanibus (alii codd. .Manibus) mnjesiatem. Davis. Alanus inspicil alter. Legendum crcdidcrim

Gr;eca phrasi di.xeril , ipse tauieu lusiruclioue lx. dicel chorum hymnilicaium, pro Ecclesia qua», dcleciari solel hyinuis (il laudijius Dei ac Domiui uosiri. Laiiiia versio Esaiic, x, oG Hinni voce ina (ilia Gallim. RiG.
tibi
:

hinnificas incinere. Ipsc

:

ExiguHsnui indomo. Oouii tu.c exilis et pra?parcus. Paratus ad epulas. Poieuliorum eliani ubi appo*
:

BalanUina cruore fuso,

manes

elieil aller,

Nam.bcsliarum sanguiiiem morluis evocandis adlnbcbaal, ut paiei c.\ llumero Qdijs. A. 50, ei hidoro

nuiiiur idoloihyia. RiG. . Et refngiscere prcecepla Chrisli Doininl, sive disciagapas. plinje Ecdesiasticiv, et christianaj caiiiaiis RlG.
.
.

;

Sld
Iii

(V.

50o.)

COMMUDiAiNI liNSTiiUCTlONES

(v.

ZM.)

2i0

supplicem prodis dei, sub aspeciu lyrarmi.

A

Vitas
In

Seniies in fatls
XXIV.
Iiiter
**-

cuiusmodo

lege juvaris.

agrum pinguem, ct sterili semina jacias. sylva manere quieris, ubi iatro moratur.
dicis, et

INTBR UTRUMQUE VIVENTJBDS.

Tu

ego Dei sum

;

et foras oberras.

utrumque pulans dubie vivendo cavere, Nndatus a lege, decrepiius luxu pr^ecedis,
Tol vane pros{;ids, qnid quaeris iniqua? Et quiiiquid
Respice
lii

Ingie<lere

jam nunc

toties inviiaius in .'uilam.

Maturajam messis, tempus iotidemqu<» paraium. Ecce modo mele quid? non te poenitet?inde
:

egisti islinc

reniauere defuncio,
el

Nunc,

si

non babes, collige

:

vindemia vina.

siulle

:

non eras^

ecce videris.

Tempus

adest vilce credendi lempore mortis.
legis.

Unde processisii nescis, nec unde nuiriris Tu Deum excebmn fugis luae viije i[>enignum,
Recioremque
luuin, qui le magis vivere velici
t

Est Dei lex prima fimdamentum posieroe

Te qnidem sigwiibat crediiurum in lege secund.i, Nec minse ex ipso, sed ex ipsa tibi potenles
:

Verlis le iu faciem et

dorsum deo

remitiis

Obslupe jam faclus, jma
:

le

credere Cbristo
illo

;

Mergis le in leneijras,

uum

puias tc i» luce maraH.
pJiaris-«os,

Nam

lesiamenlnm veius de
esi

protlamal.
defuucto,

Quid

in

synagoga decurris ad
misericors
forJs,
iiai,

Credere enim opus

lanium

in ipso

Ut

libi

quemdenegas
tu

uliro?

B

Exis inde

ilermn

sana requiris.

Resurgere posse, vivere lempore loto. Ergo si quis ea discredis esse futura,

Visinter uirunfique vivere, sed inde peribis. Insuper et dicis ; Quis est qyi a morie redemit?

Dummodo

vincetur reus in morte secunda,
in islo libello.
sit

Evenlura canam paucis

Ut credamus
Eia non

ei,

quoniam

ibi

pcen» agunlor,

Nam

cognosci potesi, ubi

spes anteponenda.

sic, ut

putas esse, maligne.
vixit.
;

Tamen
XXVI.

vos adborior quaniocius credere ChrisiQ,

Nam

illi

prodesl post funera, recie qui

— REPUGNANTIBUS
infelix
in
te

ADVERSUS LEGEM CHRISTI DEI
YIVI.

Tu lamen mox moriens
In Chrislo credentes

duceris in loco maligno
in loco benigno
:

autem

Blanditurque tjuibus Uxrei amGenilas ilin. Yobis autem dubiis, in vos sine corpore poena,
Suscltfii
\ti

Respuis
Et ruis

bonum

disciplinae caelesiis^
vis sine

n^orlem,

dum

Ireno vagari.
:

fratrem l^rlorisordu clamare.

Perdunl

luxuria et bievia gaudia mundi
ci

XXV.

Unde sub
QUl 'riMEM, ET NOIS CREDENT.

inferno

uciaberis teirpore tolo.

Gaudia sunt vana quibusoljleciaris inepie.

Quamdiu,

slulte iiunio, Cljristuin

aguoseerenon vis?

Non

illa le

rcddunt hominem luisse defunclum

?

COMMENTARIUS.
In suppikem pradis dei. fioc est, Chrisio suppbcas, adgenlculaius slniulacro Jfmis. Rig.
Subaspeclu tijrami. Tyraonum dicit. Ciesurem non Clirisiianum simulacruin Jovis, di ib:dmn. HiG. Nudatm a Lege. Vidiius operibus indictis lege Chri:

C

iUe purpuralus clamans ad

extremum

stiana. liio.
in ecclesi»

J^rwcedis. Praecessistje dicuntnr Cbristlanl, qui sunt pace dimissi ad Dominum. Kig. Leg. procedis. Davis.

Rig. Torloris ordo. Tenlaloris, diaholi, exprobanlis dainiiaio c^uBam su;o damnalionis; ul hauc eiiani adjicial damiiati suplici.» cwuumeliam. Rig. Jngredere jmn nunc toties invilatus. Inslruciione xxxm : Intrate stabiles Silvesiri ad prcasepe pasLoris
digiii sui
^^t.

Lazarum, ut inaquam. Lucje, xvi.

intiiigueret

KlG.

OuiU
legitiir
:

in syn.

decuris

ud Phariswos. In apograpbo
:

decarris swpe bifanos. Uig. Ouceris in loco maligno. Ad ninle Chrislianum duceiis, \iu\mi, in loco umlUjno. Ad vere Chrisiianum : diiceris in loco benigno. ExLra hosct^ dnos ordines sancins Eplirem S-yrus* ^evo Commodiani proximus, ab

Temp}(s totidemfine paraiiun, lotidem pro etiam , consindliler, ut supr i. Kig. Est Dei lex primu. Veius tesiamemum prse se lulit nuibras el sicrainenla sive mysleria Novi. Rig.
mince ex ipso. Deo, scilicet. Nam le .^lvum Deus. Ideot|ue poslla loge inonsiravit libi viam salutis : quam sl praviiate tua dt^reiinquas, jain ipsa tibi via comminatur f^.v.iimn. Rig.
i\ec
fieri vult

Hieronynso, libro de Scripioribns (Mciesiaslicis, landaius, ulium non esse inedium ordinom docei. Deinde ail I Loqnor aulem de altero quidem .nperno, allero vero iiiferno, inter quns mediians esi. yarieias ., differeniiuireiributioiinm. > Ulempaulouiisi: Elfngere gehennam, hoc ipsuni e.sl rcgnum cfeiJfiim ingredi ; qucmadinodum et eo excidere, (^si gehennam iniroire. > Hac snni a Cerardo Vos^ia de Graecis nondum edilis Laiine versa alqne ul ipse Vossitis editione sua censnit, neuli(|iiam Purxalorio pi\TJudicani. Terluilianus ad Aniinain < Aiiirinanms tc manere post vila; dispiinciioiieni, et expcctaro diem
. :

Excande me

Obslupe jani factns. Varro in lihris de Ke rust. di,\ii feceruni, et Consue qnoque fadunt el Per:

^

ferueita

fit.

Enniusaulem dixerat
Rig.

— Saxo cere commi-

nnam brum.

Vincetur rcus. Convincelur.

Inmorte secunda. Post

c.irporis

morlem, anima

morlis ailern;e puenis addirla. .Ap(»c., n': Qui viceril^ non lcedetura mo)iesecunda.Ter\yi\[i:inu^ librode Euga iii persec. In slaguo sulpfnuis ct ignis^ quod esl mon secunda. Kig.
Disciplin(e coelesiis. Divina», Chrisiiana». Rig.

jndicii,
lV:;:erio

proque merilis ant crncialni deslinari aul reuiroqoe soinpitfjrno. > Kig.
:

Non illaiereddunt hominem fuissedef.
tis

Coi?ilalio

mor-

anKcniias ill^. Amoe.iiiaiem inlelligit Milienarioruin.. Kig. In vos sine corporc posna. Tgnis ;eiernus, qui etiam aiiimas lorrei, e.\uias corpore. Rig. Snscilat in fratrem ciama\'e. Per fralrem, inlelligit
lioirct
%«u>k/iir, \.^lll l.-!|,lc«IIUUI r'delem,Ciiris'iianuin. Suscitatin fl Ull Clll VlUllllil Cj KJUOIII in fratiem claniiire,

.

Quibus

m

boc

IIWV^

nonie reddit libi? non le revocat ad leineiipsum? t\i\ inenlcm saiiamVForleanvero legeniium, TerrebwU. Non le i!Ia tcrrchll togiiaiio, adlore tempus, vel inlra pancos dies fuUirniM le in ilatu hcminis defnncli, cnjus anima corripi(;Un' a d;emone cruciand;\? Rio. IVVOO ll(l/ni«ll. Oinnino Scu leves invadii. Wlllillin» scribendum, 5(?ule\is OtS«-

csl,

advocarc

iV.ilris

;uixiiiijim, siculi

laoiebal d;vcs.

invaditf

morhus

scilicct.

Davis

;

;

; ;

m
Anni

(V. 537.)
te

ADVERSUS GENTllM DEOS.
jaiii

fv.

39«.)

'i^2

non possuai
si

irigiiua

reddere

(lociiiin?

\

XXVll.

STULTE NON PEKMOftERlS DLO.

Nescius

pFimuni errasli, rcspice cunum.
islic perfrui

Tu

pulns nunc viiain
:

l*iam
sanguine furia,

non permoreris, nec mortuus eflugis Allum. Tu licei dispoiias nihil te seniire defuncium,
Slulie,

Injurias inier
IJella, vel

ibl

sunt daninn luorum,

Yinceris insipiens

:

vivii

Deus condiior orbis,

iniandie fraudes,

cum

Lcgitima cujns clamani valere delnnctos*

Ulcerihus corpus vcxalur, gemiiurque ploraiur,

Tu auiem dum
Exiincium

praiceps sine

Deo vivere

quaeris,

Seu leves
Aui

invadit, aul longo

morbo

leneris,

in fatis judicas, eifaia'e credis.

naiis orbaris, aui perdila conjuge Ueiles.
:

Non

iia

disposuil, ut tu puias,

Deus (cternus,

Deseritur tolum
Viiiis,

I»eu

!

ruunt digniiaies abaiio.,
si

Obliviios 6sse moriuos de geslo priore.

pauperie, dupliciier cerie,
vita

languia

:

Nunc nobis imperilans
Exuere

fecit

receptacula mortis
ilia.

Ei dicis viiam, ubi viirea
Respice jam landem
Itoc

mortalis?
irriluin esse

Post cineresaulen» nosiros videbimus
siulte, qui puias per

lempus

Tunera ut nonsis
:

Sed

in futuro tibi i^pes esl sine dolo vivendi.

Vivere volebani ulique parvuli rapii,

Sed

vila privatl

juvenes senesceie forte,

Rectorem dominUmque tuum nil posse fecisli Mors aulem in vacuum non esi, si corde relractes. Opiandum noscas nam sero seniies illum.
:

LcClitios dies, perfruique ipsiparabanl;

^

Rector eras carnis

;

non

te certe

caro regebat.
r

Ei lameu

invili

reponimusomnia nmndo.
uierue nior^ius,
;

Exemplus ab

illa,

recondiiur illa,lu Iiorsum
:

Gens

et

ego

fui pervt-rsa

Ei vitam

isiius sseculi

veram esse puiabam

Recte mortalis liomo separaiur a carne Idcirco non poteruni oculi moriales aiquari.
Sic habet abyssus noster de Dei secreto.

Mortemque

simililer sicui vos jiidicabam ndesse;

Cum
II;ec

semel exisbet, aniinum periisse deiunctum.

auiem

sic

non suiU, seu

coniiilor orbis €t auctor

Da nunc ergo Deo, iragilis dum moreris, honorem : Et crede quod Chrisius vivum te de moiiuo reddet.
Omnipotenii laudes
XXVUI.
in Ecclesia

Retjuiiiivii enini

fraircm a imtre peremptnm.

reddere debes.

Impie

dic, inquii,

Ubinam
ad

fraler?

ille

negavit.
in
:

Sanguis enim

fralris

me

—JUSTI
pax

RESURGUNT.

proclamavit

allum.
Jusiiila ei bonitas,
el paiientia vera

Torqueris, video, ubi
llle

nil

seniire puiabas

autem

viv.ii,

ei ioca

dexJera tenet
perdidii^li,
;

Yivere post faia iaciunl, el cura

de actu.

Delicias fruitur,

quas

tii

nefande;

Subdola mens auiem, noxia, perfida, prava,
Tollit se in paries, eifera niorte

El cuni revocasli s;3eculum

et iile praDgresstis,

moratur.
;

Immorlalis

erit;

nam

ui

sub lartara planges.

^

Impie, nunc audi, quld

jier

malefacia liicrafis

Vivit cerie J^eu.s, qui defuncios vivere fecil;

Respice lerrenos

jiidices, in
:

corpore qui hunc

Innocuisque bonis ni reddai pr^ntia digna

:

Excrueiani poenis diros

aut ferro parantur

Vesanis auLeni et impiis lartara

siieva.

Supplicia meritis, aul loiigo carccre ^ere.

InLipe seniirejjijdicia Dei, seducle.

Ultime lu speras Deurn iiridere coelesreni,

Recioremque

poii,

per

quem

sunl omnia facia?

COMMENTARIUS.
Dupliciter certe si languis. Si langues, si ianRuope aliquo diulurno consunn^fis; atque ut supra dixitsj longo morbo leueris. Undeillud Genus esse umericvr' diWj citooccidi. Rig.
:

Vinceris insipiens,

Eliam invUus

insipientiae leneris.

RlG.

Legitima cujus clamant. Legilima dicit let^es el niandata Clnisii : discipiina ex (ide cusii)dila. Rig.
Valere defunctos. Vbcaios scilicet ad viiam
aiieir-

Vitrea vita.

hoc de

viia
:

Quod de [oriuna dixii veuis seripiori bumana verissiine dicatnr Viia nostra
:

vilreaesL

tunc quumsplendeni. frangitun Rig.

nam.
j)

LmiiiQsdies. L«iiiia3, Laeiilicos, L*'los. Yalde rnihi suspecta est isiius vocabuli, formaiiira, nec pronunliariqiiidquam [)Oiosl, nisi inspeclocodiCoantiquo. Vetus LilerpresLatiiius Episiola', K\yv:v. diciiiir Barnabie.
jypbd^jvrrj veriil loetaiionem, In edit. l*aris.

Exiincium

in falis. Exiiiictionem

,

moriem. Davis.

Oblivitos esse mortaos. Oblivioni (r.idiia esse, quae defuncius quisqiie gessii oliiUj dum viveret in corpore.
'

prave ie*

Exuere

stulte

am
sis

puins.

Qul

le

giiur

:

lt:yationes.

Rig.
:

puias, ut
nescio. Negavit scire

Ille negavit. Lieijim respoiidii

jam quidquam.
Opianduhi

nullus, nec

per moriem sic exiil &mplius lui supersit

se,

(juod certissime sciebai; nani jpse receiiS

adlmc

nnsr«.<. Illum videlicet

Deum Palrem

ac

erai a fratris nece; aique boc meniitus Deo in quem non cadit ignoraulia, impudentissiine negavil Deuni; et sacrik'go mendacio, Dei scientiam suifurari, et quasi ocoidere conaius est optavii eripi Deo divinilaiein,To ©ctov. RiG. Et cHjn revoc. swculum. Repugnans adversus legem
:

Pominum noslnim,

Rigaltils.

Chrisii, revocasti sicculum

,

revocasii

diabolum, cui

renuniiaveras.

liiG.

Hecondiiurilla. 'iieiiwlcro. y'M, Aniina lua; principalissima narstui.RjG. fiorsum- Horsum se c;<pessit. li>. Non poterunl (equari. Divinig. Cura de actu. Supra dixil : De gesio priore. Eoicruaant poenis diros. Sic de ipso Cbristo, Inslruet. 3G, per crucem dirus. CIoss.t veieres : Dirus
©•o/o/.wro?-, oetvor Dirilus , ArtvoTvis-. Alia Gluss^ : hho:, Muliliosus, iniquus, scevuSf iruXf aceibus, ulrox.

NON PERMORERis UEO.
tuus, elliigias Dei
iio."

Non
ul

sic morcris, ut vel

mauus:

jam

in

mordefunclum Deus

i'eai

quid

fuciat.

Ric.

:

225

(V.

425.)

COMMODIANI INSTRUCTIONES
;

(V,

454.)

m

Grassaris, insanis, delracias niinc ct Dei notnen

A

Vixit

:

ei, exlinxi.

Pauper, Eucey.K, clamat-

Umle non eH^ugies poenas per faciaque punet. Nunc \oIo sis raulus» ne venias ignis in xstunu
:

Mox

fiiriis

ageris ctimpereas ipse, Charybdis.

Indisciplinati sic vos diviies esiis.

Trade

le jani Ciirisio, ut le

benelacia scquaniur.

Legeni uaiis

istis,

non vobis

paralis ipsis.

XXIX.
Differes, dives»

DIVITI

INCREDILO MAtO.

Exue

le

dives taniis malis,
libi

Deo perversus,
operasti,
si forte.

Subveniat utique

quod nunc

nimium

lua cuncia videndo

Estote comes numinis,

dum

tcmpiis habetis,
ipsi pusillos.

Insaiiabiliier, quibus iidhuc

adhsrere

quieris.

Sicut uimus amal vitem, sic

Yhere
Ingraie

post isla, dicis,

non spero defunclus.
Deuni judicas esse
;

Terribiiem legem malis, bonis leque benignam
Ob.^erva nunc sieriiis, siiblulus in prosptris esto
Tolliie corda fraudis divites, et sumiie pacis.
:

summo

I)eo, qui sic

Te

qni nescienie proiulit, deinde nitirivit

Ipse praia lua gubernai, vineas ipse,

Ei speciate maluin vesirum. Beneficitis? Adsum
XXXI.
forte.

Ipse gregem pecorum, et quidquid possldes ipse.

Nec

isiis

aiiendis, aut tu regis

omnia
sals:)

— JCDICIBUS.
ille

Coeluin boc et terram et inaria

qui recit,
;

Iniuile dicta Saloinonis, judices

omnes.

Reddere decrevit nos ipsos
El modo

in

aareo saeclo

U

si credis, viviiur in

Dei secreto.

Uno verbo suo Dona quam ei
Cunique
Innocens

([ualiler

vos

detraciat.
:

xenia corrumpunt jndices
:

inde

Disce Deum, siulie, qui vuit le imniorlalem adesse,

Inde jus sequitur

datores semper amatis;
victoriam toDit iniqua.

Ut gratias

iiii

referas in agone perennes.

erii causa,
sic

Lex docet ipsius, sed quia Omnia discredis, et inde in

vagari lu qmeris,
tariaros ibis
:

ego sum, nec vos incuso pusillus,
lullit

Blasphemium

Salomon quia

aperte.

Mox animam
Adluitur
ibi

reddis, duceris

quo

le poeniiet esse.
;

Vobis autem Deus esl venter et procmia jura.
Suggeril hoc Paulus apostolus, non ego duplex.

poena spiritaiis seterna

Lugia suni semper, nec permoreris in

illa,

XXXII.

Oranipotentem
XXX.

Deum jam nunc

SIBI

PLACENTIBUS.

ibi

sero proclamans.
Si lucus aut

— DIVITES
bonum

lempus
:

favet, aut

persona provexit

Hl?M»LES ESTOTE.

;

Judex esio novus

quid nunc exlolleris inde?

Disce, moriiure,
In

le

ostendere cunciis.

Biasphemas

indocilis,

decujus priegtantia

vivis,

medio populi quid

te facis

alterum esse

?

In fragilitaie lanla

non respicis uni|uam.
fortun.ie

Vadis ubi nescis, el inscius inde recedis.

Per graduset iucra avidus

praesumis

;

Impie

inictas,

cum

ipso corpore sitis
:

Tu scmper

divitias

nimium

le tollis in

altum,
ullro.
^^

Lcx libi non ulla est, nec te iii prosperiiate diiioscis. Auro licet censeanlur, bacchent aulica semper;
Cruciarium Domini
Et locus
Nuiic,
si
si

Et lypbiim ducis, nec respicis pauperes

non adorasii,
persona
:

peiisti.

Subdiios nunc vobis, nec parenies pascilis ipsos.

el

tempus

ei

tibi

donatur

Heu

miseri

!

fugiantiongiusmediocresa vobis.

famencredis

sin auiera,

proeo timebis.

COMMENTARIUS.
acnbo, mucerbo. El alibi : ©soxo)/I>to? deiralus, uis. deo iratus. El apud Festuin : Dirus dei ira natns. Juvenalis, dis illeiraiisaenilns. RiG.
SstvoTTotw,

466
v.

Intuite dicta Snlomonis. Ilerum instr. xxxix, : 481 :Bacclienl aulicn seniper. Davis.

Observa nnnc sierilis. De sierilibus cliristianis diceiur In-lr. lv. Rig. ISeuefacitis? .Ad&um. Hoc ex persona Dei. miseri' proiulit. DAvns. cordiani oflerciiiis, et resipiscenli graiinm atque aii\iIn aureo scpcLo. In aurea Jerusalem : illo scilicet liuni pr;i'sentissiiuuni snggerenli^, S"ipsum videlicel millt^n.irio inofTens;p felicitatis curriculo. Rig. In Dei secreto. Su|)ra dixil Sic habet abijssus no- -^ omniiuodu? felilicitaiis anctorem. Big. " -^ ^ona quani el xenia corrmnpunt judices. Respicil, $ter de Dei secreto. Rig. T nli qnidem rretlo, ad Eccle., ii», iO. In (luem locurn Ric. Luqia sunt semper Flelus ei siridor denliiim. < ManiVixit ct sic Hieronymiis, l. v, p. 10, cdit. Vicior. B.auper, €-jfjriy.</., cUnnnl. \n apographo fesiiis s<'nsiis esi, sed nuMlo iniorpreiaiioiiis ohvolextinxit pauper lCbrca clamor. Euiendatio pr.Tchira viiur. Suh sole, inquii, isio yeriintem ei jinlicium Vixil, el extinxi. Paupe\' vjoriy.v. clamat. Ail Coinnioe\<(uisivi ct vidi eiiam inler jiidiciim ipsa siiliselli», dianus veisu priecedenli Heu miseri ! fngianl longius non veriiaiem valere, sed inunera.»Vide psal. lxxxi, mediocres a vobis diviiibus, scilicei. Deinde diviiein 2. Davis. tnducit obloquenfem iu funere pnuperis, quasi dum Yicioriam ioUii iniquo'. In apogiapho legitur, vicioviveret imporiuni, ac nimium insUmtis : :ibegi lanria lollit iniquam. Rig. dpin niagnani a me moleslinm : Vixil pnlidus iile Dlaspheminm tollii Salomon. Sic in apographo leLazarus. Extinxi misernm. Tuin de p;iuperis anima gitur, iil &u[iViiJgnominiumci infamium/n\s.lT. wn. Id. corpore exma, ct jam in coelum assumpia. Pauper^ Dcus esi venier. In animo liabuit Commodianus inquil Commodianus. evprr/.a c/ama/ ; quod e>t : laPiiilipp.y III, 19. Davis. Tev<"ni qiiod opiaveram, quod peiieram a Domino Judex esto novM«. Novum n^agisir^liim adepius. nco viam qiia itiir in ccclum. Sicautem iii ipsa lapiDe cujus pra^.<itatHia. Dei, «[iii tanta tibi tain liberali Video ccelos nperlos, eic. RiG. datione Siephanus inanu prapsi;U. Rig. Furiis Charybdis Angelis s:«taiix' in inlerni voraCruciavium Domini. Sic lei^ilur in apographo : Crugine, nbi noii est substaniia. sed inenatabile profunciulum Dominiy crucem Chrisli. Chrislum crncipxunK dum. RiG.

Tr qui

nesciente

protuliL Leg. Te qui

neacientem

:

:

:

:

:

:

:

:

Operasii.

Hoc

e?t,

operatus
licentia

esi.

mavis burbare. Simili

dixit

A%atx&>?, vel si instr. xxxi, v

Tov

p.iyu'j izitvov

tov ivTrjTrK^.aiCTTtvrjoivaffxo/OTrtcOivTK.
:

pro cruciario, Grreci dixere Mariyrium

(juo nonnine

:

:

;

22d

(V.

m,)
;

A^DYERSUS GENTIUM DEOS.
el

(v. 504.)

226

Teinpera
Isii

le Cliristo

cervicem

illi

dei)one.

A

Tunc juvai
Et

in

campis crtssis
doinatur

saliari siliquis

honor reinanei

et lola (iducia reriim.

laineii iiivita

utilis

equa,

Blanditurquaiiao

tibi

tempus.

caiiiior esio.
le oporiei,

Minuiturqijcferox c^se,

primum dedomata.
ferinum,

Ullima fatorum non providens qu;c

Gens, Iiomo,

lu ivniei\ nqli peciis esse

Sine Clirisio reviviscere non poies unquam.
XXXIll.

Erue

te taiidem, et

iecum ipse retracia;

GENTILIBUS-.

Ccus sinepasiore ferox, jam noli vagaro. El ego quiioofieo idem fui, nescius, errans.
Kuiic ideo Domini (iguram sumite vesiri
Tolliie corda tera ei cxasperaia
:

Non utique pecus, nec besiia es, sed homo nalus Tu le ipse doma sapiens, ei intra bub arma,
Idola qui sequcris, nihii nisi vaniias a^vi
:

Levia vos corda perdunt pcene Iiberaios.
ibi

sursum

:

aurum, vestes, argentum
jbi, deiii

ulnis refcrlur:

luirate stabiles Silveslri ad praesepc pasioris,

Bellalur

Laironibus

caniaiurpro psalmis Amor.
ludis, airt prospicis isia ?

luii

sub regiaiecia manentes.

Yitnm esse puias, ubi

in sylva iupi sunt; ideo refugite sub aniro.
Bellaris insanis, nec respicis ubi moraris.

Sorliris, ignjire, cxtincla, aurea qua^ris^;

Uni crede Deo,
Sufgas et
in

uii

mortuus vivere possis

;

regno

cum

inde iion effugies posiem, iicei ipse divinus. Graiiam quam misii Dominus in lerra Itgendam,

liel

resurrectio juslis.

XXXIV.

— ITEM GENTILIBUS IGNARIS.
;

B Non requiris eam, sed
Aurea

sic quasi beslius errans.
si

prselala venieni tibisacla,

credis,

Indomita cervix respuit jugum ferre iaboris

COMMENTARIUS.
vecilatam fuisse basilicam, a Consianlino Caesare inagnince excultaui , narrat Eucjierius episcopus lugdunensis libello de Urbis Hiero&olymiiance silu. Ex ea veio in Yaiicana iibello dociissimus Jac. Sirmoiidus observavil alieram quo(jue basilicam ejusdem Coiisiantini ereciam luis»e, appellaiamiiue proprio Doinine : AnusCasin. iianc cerie latini scriptores eo jure nuncnpaverint resurreciiouem , qiio jure gr«ci criicem dixere miriyrium , basilica; illius nomen, cujus pra^cipue meniionem fecit Eucherius. l^orro C vocabuiuin iliud, «v«o-T«<Ttv, pro ipsa lidelium resurrcciione, Commodianus iiosier ad sua iatina Irausiulii, in>ir. xlhi. Nemo lamen idcirco basilicaj qiioque iiomen fuisse negaverit. Sed iiummun>sub Coiistaiilin,o cusum, cnjus pars anterior exUibei viri, absque nomine iillo, vultuui ; posierior verb, lempli inier diios miliies siructurnm : Christi bomiui efligiem pneferre, uon alio mngis argumenio probaijitur, qMam quod Christus ipse dixerit, desiruciuruiu se lemplum hoc, se ipsum demonsirans, et tiiduo posi reparalurum ; hoc est se quoque ipsuiii resurrtclurum, signilicans. Absque iilo cerie signiiic.au, adversus eos (jui forte vuiium iilum esse negaverini Christi, niulto Ifevioribus aget conjeciuris, qui contradicei. Jam si veramillic csse Chrisliefligien), \niv,

Tolliie

corda sursum. Alludit
:

ad

solemncm

muhim, Sursum
vesiri

for-

corda. Hig. Intruie slubiles. iu apographo

Inlrate stabilii «t/-

ad prwmpia lauri. lii prompiu fuil emendalio : mIrate sylve&tn ad prmepe pasioris.Qiid: verba ad Ecclesiairoman* pr?estantiam fdciuut noii mediocriler Rig. iNhnium profecto recessisse videiur Rigaltius ai) apographi leciioiie, qua) ipso leste sic se habet
Intrate slabilis silveslri ad praesepia tauri.

Sirmoudus apud Eabricium
p. 2'i9, iegebai
:

in

Delect.

arqunieni.

.

luLrate sLabiles vestra ad praesepia lauri.

Ouae magis placei

quam

Dodwfelliana

:

lulrate stabula siiveslres ad praesepla tauri.

Davisius lamen Dodwelioaccedit: qui quidera pluribus suam hujus loci euiendniionem lueiur in disser* tatione de Conmodiani maie §§ 6 et 0.
Siib regia lecta, \\\ Ecclesia Chrisii. Sub rego Chrislo. HiG. Refucjiiesub anlro. In cryplis Ecclesiai chrisiianaei Et fortcau alludii ad illud lemporis, quo Silvesier,

queaiinos treceiilos serv:'t:tm fnisse ;irci)eiy|ii lidem credimus, cur lamdiu prcmitur res lanio siudiv) culluque christianis oinnibus conspicienda? cwr aulem apud illos t.mdiu iaiuit, qui luiu foriimsuu; sibi de> pingi Chrisium volunt? Etenim Sirmondus q.ii num.n..r.. faciem esse viviJaiircl mum ,M.r,. !„>.. .oni.Mv. Mit f^m«rr. ^;:c.:, ,;V;,i. vidit, hitc tantum ait
. ,

ad mouicmSoraclem
ditur. RiG.

cum

suis clericis deiiiuissc crc-

D

^/'T' '''"f "'^^i''''^ '''""»^' ^'^' ''''A ''^T' .r'' JJoniatur utilts cqua. il>c cxemj>fo

'''"^"'''

'

episiolar.
.

ii.

Ep.

i,

gravem, Austeram alicubi dixi, ut sic qu;uii oiiniine dcrogvrem iradiiionibus pairum, primo illo Christi SiCcuio proximoruiii, quibus nec pudori fuit iieque
fraudi, ne(|ue iiem odio, T& ojo-stSe?, 76
^.-vj;,-,

n, PhiloslraUis Apollouii lr;ilrem a fralre suo juiilore fuisse COrreCllini. KaXeiVOV f/iv UKrmP ol /.«T«ip(ivT£f Tovg 5*J(TYi-Jio-jg TS xat p.-o £\)ix.yfjjyo\jg rwv t/TTrwv s; TrsjTw jjyays
'

narr;(t

zi sv-

7US; 'AV.l T5QV o-^^tv «ti7%/:i"/iv i^.IG. Temoeru te Chriaio. Obiempera Chrisio Compone vitam tuam ad Christi leges, secundiini mim:

daia Chrisii. Rig.

Twv «a«/>T>ja«Twv, elc, lib ij C. 10. hiira sub arma. in c;istris' chri.sti;uiornm lias niiles Christi in Ec( lesia Chrisii. Ric. Uxc l')culio non potest id denoiare, quod vult Rigaltius. Locus milii videtur corrupius , quem levi inulatione sic
y.ul iMzspp-JOiJiLVs
:

:

emendarim
;

:

sed iis pra-seriim, GENTiLiuus. Omoibus quidem qui adhuc per Iialiam passim et Roni;i' s;evieb;(niin chrisli:inos, aul Christi nomen sive discipliiiam oder;int ac deridebaut. Hig.

Tu

te ipsa doiua sapiens, et inlra

sub autro.

Gentiles tamquam bestias alloquilur, qua ex silvis iii antra sunt compellendLC. Supra iiisir. .vxxin, v. 496.
In silva lupi suol
Beslins.
;

Domini figuram sumite

Dnmimim. Paul. ad Rom., 27: In baptismo Christum
characterem Chrisii.
priccepia.

luduiie Ciirislum ii, et ;!d Galat , iii, induistis. Suinile ligurani,
vesfri.
xiii,
:

ideo refugile sub antro.
ft^cit

Davis.

De

beslia

maseuli;ium
erras
:

bcstins. Rig.

iloc cst

Servaie
xi,

m muaia
:

et

Leg.

Sed

sicy

quasi beslius,

ul res ipsa

do-

Ipse
milis
:

Ciirisliis.

MaHh.,

20

me^ quia

sum

ei

iiumilis corde.

Cude

Discite a subjungit

cei. Davis.

Commodianus

Tolliie

corda (era. Rig

Aurea prcefaia. ilic etiam fabuiam ingerii ftfillenariorum, siveaureoe etgeinmalae Jerutaiein. Ric.

,

:

;:

.

227

(v.

518.)

COMMODIANi LNSTRUCTiONES

(v.

^9.)

m

nursus et incipies immorlale vivere semper.
IHud quoque dntur sctre Quod ante
fuisli

A

Templorum

culluras,
e.t

Yeriite vos Chrisio,

dnemonum erilis Deo

fata vitaie

sodales.

Subjecium

te proebe

Deo,qui cuncia gubernai.

Xanta Dei lex

esl, qu3c

mortuos vivere dbcet.

XXXV.

— DE EIGNO \IJM ET MORIIS.^

Imnum

Dominus proferre prscepil Zabolicam legem onmes omnino viiate.
sibi solus

Adam

prololapsus, ut Dei praccepia vilaret,

XXXYI.
Beiias lentator fuit de uividia palmae

DE CRUCIS STULTITIA.

Coniulii et nobis seu boni seu mali quodegit»

Deduplici signodixi, mors unde processil;
'

Dux nali naiivitaiis, morimur indeque per Ex divino (pse ut recedens exsul a verbo.
Gustato ponii ligno mors intravit
Iloc ligno morlis
in

ilium

Ei iterum inde procedere vitam frequenler.

Crux auiem

stultitia facta esl adulteriaegenti.

Fihitis sex miilibus annis immoriales erimus.

Rex
Ut

seternitaiis per

crucem dirus adumbraf,
!

orbem

:

sibi

nunc credant, o siuUi morte vivenles

generamur

vilae futurse.

Cain juniorem occidit, nequam reperlus: Inde Enoch suboles Cainsea nati feruntur.
Sic gens iniqua increvit

In ligno pendet vita ferens

poma, praecepia.

Cavete nunc

vitalia

p#nia credenles.

mundo, quce lianquam
:

Lex a Tigno daiaest homif»i primiiivo liraenda, Mors unde provenit neglecla lege primordl
:

Transmittii animos in

Deum

credfepe

crucem

B

Venit in horrorem, et dlcuni se vivere recte.

Nunc exlende inanun),et sumede
Perdiia lex prima
Qiii

ligno vitali.

Lex
!ii

in llgno fuit

prima, et inde s«cmVda.

Opiima lcx Dominl sequens de ligno processil.
;

Terribilem legem primo,
pr^varicationes vanas

cum pacerevenit.
eiati.

gLisiatunde

licet iUi.
vitGe.

ruerunt

:

deos adorai veiiios, maia gaudia

Trajectum ciavis Donjinumcognoscere noluut Jadicrum cujuscura vcnerit,
ibi

Respuil-e

gnsium

;

sufflciei scire

quod

esset.

dignoscent.

Sivivere vulUs, reddiie vos legi

seciuidiie.

Abel genus auiemcredil modoChristo benigno.

COMMENTARIUS.
De
lig:?o

\iiM ET MORTis.

lu

hac instriiclione non

servatur ncrosiicliis, sed seiies tiiierarum alphabeti Sic ei infra iii^tr. lx» ubi tnmeu deest liiiera x. Adiimprotolapsus. Alludilad proiopiasium. Rig. Berias tentaior. Diabolus, bestia pro serpens. Sic inslr. Liii Tu libi pmierea in betiam parcerenoti.Wio.:

h) lesJamentis patri:ircl»arum
aliis

,

sibyllinis oracuiis
^slicr.o,

ei

C

mullls velerum scriptis, diabolus

ut

Com-

servationes ad Hesychium noviss., edit. v. ^a^aXXetv : in prhiiis Dij^sertiUioties Ihietianas a Tilladeto cdiias, t. I, p, 93-95. Vide qiioque infra Rigallium ad inscripiioiiem y??sfrMC/. xxxvn. D.vvis. DE CRUCis STLLTiTiA. A^nicomposilo vocabulo I^en(fum, crv.ci!ituUilia crTaVjOouoota -aul deoril acrosiichidi versus. Crux dutem sluliitla facta esl. Pauius ad Corinth.

sed

;

inodianr.s belia^y dicilur.
ilo

utraque scribendi raprorsus est viiiosa. Vei iim nomen esi beliat. Vide

Sed

Lsserium adc.

H,

Episioli»

art

Fhilipper^ses Ignaiio

adscriptM. Davis.

suuique

vox media» senLeg. Dnxmiivitaiis: hoc esi, qui primus t»mniuin milus fuil^ seu prutoplasius, Davjs. Ciivete nunc viiatia poma credenies. Super iore versu In ligno Cliri.stuin sigiiihcans dixerai Commodiamuj pendel vitn ferens pomu, pnvd^.pla; cur ergo jain, niO'
naii milivitatis. Oliosa jacot
Uirliat.
:

Vux

\xr.)^Lv.. Hic vero Com.modiarmis univerbim ad omiies genies quce idola coiunl, ut per gcntcm ad' ulteram significei Cain^am. • Per crucem dirus adamorat. Ct supra, obumbranl poputum sirnplicem. Cruce sna Chrisius sapientes sjkcifll pro* siuMis et faturs frribirix. Adnmbravii eos dirilate crucis.tam admiranda divin?e rnajestafis patrans Blasplteruiiie r*eus est, qui Salvatofacinora. Rig. rem nosirnm, dirum vocaverlt. Leg. Rex ceiern. Diros aduiUbYdt\ ut sibi nofrcredant. Sic lustrucL xxviii,

T^lr.fTt

jiei,

iit

poma

vitalia

caveamus?

Ommuo

leg.

:

Cnvite
:

v.

419. Excruciam poenisdiros. Davis.

— Hac posiia
vid«

pomn credenies. Sic mox extende manmn, et sume de ligno vitali.
nunc
viiaiia

v.

535

Nunc

Davis.

emendatione, respexerri CoiT!n»odi:»nuS illiid, Luc^ viiT, 18. Utvidenles non videant, et audientes non inleiliganl.

Legeui priinordialem dixil Tertulliauus, lib. adv. Jud.,c.2. KiG. Optvna tex thmini sequem. Lex secunda : Novum Te.siamentum, Evangelium. Rw;. Reddite vos le^ji secundci. S\& supra^ insir. xxvi. '"" '*" '^ NQuilla teredduut. I\ig. DiHraonum faia. Oracula idolonim, idololatraruin pnesiigias. Rig. -^ Fata quidem, <irGcuia donoiare mov. 703. Sed de respon?is iiet Servius ad Mneid. deorurn non agii Commodianus. Meo pericuio I.^ge Templornm cuhuras dazrnonum fana vitale. Davis. Xania Dei tex esi. Sancta. Sic Xantonts^ StmJoncs. Elias Vinetus ad Ausoiiii epist. xi. Rig. Znboticam legem. Src ihfra instr. lix, v. 92:2 : Cuncta de Zabvh pompa. Ei inslr. lxviii Zacones pro

Lege

priniordi.

infra, v.

GonPcr. 577.

el

Mattlt.y xiii,

15. Et

mox

y^

'

,

:

:

Mortib^ persecut^^ c. xvi. Post itlas novem gloriosissirnas pugnas quibus ale Zabutnsviciuse!it,nunesiausus utterius congredi tecum. Alii quoiiue scriptoreR ecclesiastici eanulem loque*i(!i raiioiiem usurpasse noscufUur llilarius iu c. 26. Alaitli. ilieionymus in versione Hoiuiliariun i, iii, VI, IX et XI. Origeiiis in Ezecliielcm utreliquos praeiereairms. Cretcrnm de pariicula Sia in ^a aiolicum inulaia, consulere prx-stai virorum eruditorum oh-

Diucones.

Lac(.Qnli(is

ds

:

:

Inde Enocli suboles Caina^a. fn apographolegitur Inde Noliel suboles Canancei. De isto Enoch Eusebius, priorechronicorumlibro, quem edidit Scaliger: qui triinsposiius esi, ut « IsicEnoch alicr esi: non non inorratur ille enim tilius est Jareth seplimus Vid. Genes., iv, 17. Hunc Evwo-ov nb Adam. » Rig vocai joseplius, Antiqq.^ l. i, e. iii. Et ita sane nonnulla Lxx viralis liuerpreiailcmis exempiarin. Davis. Cum pace revenit. Qui sit borurn verborum sensus, equidem non video. Fortean legendum FAimiesecunda terribileni lcgem primo cum pace revincit. Ix>. Abel genus aulem. Innno genus Selhi, quem ipse Adanius (seu poruis, ipsa Eva) aii posiium siin a Deo fuisse semon aliud pro Abeie, quem occiderai C;»inus. Lucas, ad Seilmm, non ad Ciiiuum (ad Abelem), Cbrisii genealogiam referl. Qu« aulem de mlalgamiu fUiorum hominum cum fiiiis Dei, qui et Egn-gori passim in scripiis veterum repciiuntur, tot fabularum inlricaia s^ini conimeiitis, ut quid afiirmari liquido Dossit minini^discerjiant eiiam perspicacissimi. VideiUur Suidas. in vocabulo Umyau-Mt, cuiu
:

:

,

;

;

£29

(V. 6'60.)

AOYERSUS CENTIUM DEOS.

(V. S8/*.)

250

XXXVII.*— QUl JUDiEIDlANT FANATICI.

A

Dixit ICsaias incras^alo corde vos esse. Aspicliis iegem,

Qnid? mediiis Judaeus, ^nedius

vis esse profatius ?

quam

.Vloses allisii iralus.
illi

L'nde lion effugies judlclum Chrisii defunclus
Ipse c;tcuseras, oi ad ctcos inlras, iiieple*.
Idciico

Et idem Dominus dedit
In
ilia

legem secundam

:

spein posuit, quod vos subsanati reicilis.
eritis regiiocajlesli.

c*cum

caecus in icssam dcducil;

Sed ideodigni non

Vadis ubi nescis, et inscius inde recedis

XXXIX.
Inspice Liain,

~ ITKM JUD^IS.
iuisse;
in

Discentesad docios eant dociique recedant.

typum Synagogaj

At

lu

ad eos vadis, uiide
pro foribiis,
iiide et

niliii

discere possis,

Tam

jnlirmis oc\dis,

quam Jacob
typum

Signo recepit:

li^xis

ad idola vadis

El tamen servivit rursurn pro minore dilecta.

Jnterroga

primumqmd
libi, si

sitin lege pnipceptum;

Mysterium verurn

et

Ecclesiae nosira),
:

Dicnnt

ilii

ju^^sum esi deos adorare.

Intuiie pl^ne dicium iitebeccai de coelo

Ignorantur enim propier quod

maxime

possunt.

Unde

similanies alien», Chrislo credalis,
:

At illiquoniam
Niiiil

l^ei

sunt, ex ipso deticlo
nisi

Deinde Thamar partum geminorum adile
:

de pnsceptis Dei
iii

mirabile nafrant
c;eci

Ad

Cain

intelidJte,

primum
fuit

terrae

cultorem,

Tunc lamen

fossam i^ecum Vos
iliis

deducunt.

^

El Abel pastorem, qui

immaculatus

Fuuera suni, iiinilum de
Noluil omnipotens

nota relerre.
arairl.

In frairis exiiio ofierior maciatus a fralre.

Aut quia coucludii agi'um oongesliis
illys

Sic ergo percipiie, juniores Chiisto probatos.
;

iiiieliigere

regem

XL.

— ITERUM

IPSiS.

A

scelere lanto refugit ipse cruentus.

Incredulus populus, non esi

hisi vesier, iniqui,

Tradidii sese nobis superaddita iege,

Inde

modo

Tot
laiilant

iocis et totiens rftprobatiis lege

ciamantuni^
Ainis

noniscum

regie deserli.

Etsal)bata vestra spernii

et iricesiiTias

C«ierum
In

in illis si

spem esse

puiaxis,,

lotum

erralis, si

Deum

Respuit onioino universas vesfras de iege,

el fana colaiis,

xxxvnii

Ut neaacririeia
"^uD.^iS,

facereiis

iili

praecepta

Miliere

qui dixii lapidem in scandalo vesiro
;

Improbi semper,

el

dnia cervice recalces,
eriiis.

Iniqua 8i<]ui non crediderifU morie perisse

Yinci vos non vuliis, sie iigeredes

Perque

alias leges salvari dilectos

:

inde

Excerpiis scaiigerianis ex Enochi iibro i, ctaneis peiavirtnis, volumine de Angelis. Rig. QUi JUD.ti DiANT FAAiTici. Ju«laizant. tn aniiquissimis Cypriani codicibus concil. Carliiag. Exorci<!i;ire, pro Exorcizare. Sfc ei iassir. xxxv.^ iuholicum ieijem pro Diaboiica, el passim x.a('cnes , pro dincoues. Hig. Ipse ca'cus erui. Procui dubio legeiiduui Jp&e Ciecus erras. Dayis. Fumera sunL Aliudii ad vulgaium ijlud, Aif x/5«fAS/2 Oa.nibe re[)Osila liHirs est : Occidit miseros QavcTQ? Crnmbe repeiila tnagislros. Uic. Aul cjuia conciudil agriun condeslus aralri. ACrosticliidos nsodus \\m capii plnra. Uic. A scelere lanio. Sreius inieUigit judseorum, qui regem suuni Doininum noslrum crucifixere. Uk;. Refugil ifse cruentus. In ipsa cruce Chrislus consummaiis oiuniljus quue Paier mandaveral, abuicavit populum ingralum, coiivciiitque sesi^ ad naliones exlera.«;. Criieniuui hic dicil, quem supra diruni. Uio. Absii iil benii*>iissiinus liumani generiij Hedeinplnr, cruentus noiniuftlur. l.eg. -4 scelere iauio refugii ipse cruenlos seii posl lantum sceius Judceos istos .synguinolenlos aversaius esi ( eodem sensu , quo supra V. 547 ). Davis. Vinci voi^ non vulfis. Sie .supra insir. xxvii. Viiiceris insipiens. Al insipieas , cuin vinci se paliiuri resipiscit. jud;ci qui reciilciirant , vinci nuiunt. Ui£i. Quodvo!< subs. Leg. quam. nempe iegem. Davis. hispiceLiam. liis aiguinentis pugnanl, Jusliniis, Tertiilliaiius, Cypri:uius et aiii Palres Cbristiani adversus Judi«os.
:
:

COMMENTAUIUS. Quam et Colle-

Jacob in

sifjno

recepH. Supposilflm sibl, pro
llgiir.1,

^ Rachelequam
Prominore
licio.

diligebat.
dilecla.

In signo. Mysterio et

In

veteHs Tesiameini. apogiapho, pro minvrb de:

Minorein speciosami in lyMendos-e Gypr»anUs puni EcciesiiV. UigalT. imuile piene diciiiin lUbeccai de cceto. Respicit auelor 6'eH. XXV. 23> Kai uixt Kvpit^ «cCtfl ('Pi-oE/xj;). Auo eQi/ri Iv t« yv.TToi aon il&i'' vM Bvo /ko/. iv. Triif zwXiar crov 6\««rTa.Aa3-0VT«e' xat )t«Q? ^.o5 Citspi^tc , usi^wv dovAsvirej tS) g),a(T<rov«. Adedluret Di Pau•/«i lus ad Uom., ix, l'^, 15. Uavis. Formam adtimilata Siinilantes alience. Yirgii.

~

Camerli. Uigalt.

Lege cUunanlum.

Scriplis

Propheiarumi Slc la-

D

:

tanlum acclamassei in nubem, Alius. Qui et Allissimus. Uigalt. Fl sabbaia vesira spernit ei tricesimas AUns. Oigituia i. 13, 14. jSe offeintendit Commodianus ad Esaia? rntis ulira sacrijiciwn fruslra : inccnsum abaminatio cst milii. Nmneniam et sabbutum et festivUuips alias non feram : inigui sunt ccetus vesiri. Calendns x>istrus ei solemnilules bestms odivil anima mea. Pro Neomeniis et Cuiendis Conimodiiinus incesimab dixit. Sie et IJoraslruci. Lvi. Si prophQia
,

tius lib.

I,

Sat. IX,

61>.

Ho(iie iricesinra sabljSla vin' lu

Cunis Judu

ts

oppeuere

?

Majoreni Liani Cyprianus oculis infirmioribus. Sulpicius Severus Liaoculis deformior. Hancce Lfiim Coinmodianiisaii lynuni Synagoga; fuisso al i\aclieiem junim^em ei pu'efrrJorem, Ecclesiu? Cbrisliauiie. Qnx sane coinparaiio dccuiit &upercilium Judceorum, (jui Sinagogce anguslias^ Ecviii' $ic? lutiiudini prceferebani. Hieronymus Episi. ad Dardanum Hi}
infirmis
oculis.
:
:

Tam

:

,

Hac de re videalur Scaliger, Cctnoix, hagog.^ l|b. iii, pagg. 225, 264. Davis. Jniqua morte perisse. Moriuiim esse : sublaluin de seu pothis Ellinico niore rehus bumanis. Humano loquiUir. Neque enim perisse dici (ieuet, qui a mormorte peJniqud ivjo die terli.i revixit. Rigalt. risse. De Cliristt) accepit tfrcia Ikcc verba Rigallius. At irfSpeclo iScripiura^ lextb, quem sane respexisse Coinniodianus conrperflur, videtur aucior locuius, non (la Christo, sed de inctectulJs Judjcis , quos imqua seu mala mbrte pertsse tradit. Conier Isd^ \iu ,
,

14, <5

cum

i«a«A. xxi, 42, 44.

.

:

,

:

m

(V. 608.)

COMMODlrVNl LNSTRDCTIONES
nec
illi

(v.eaO.)

232

Suspensam

in ligno vitam,
:

credilis,

A

Recapiiulantes scriptoras ex eo Judaei,

Jpse Deus vila esi

pependit ipse pro nobis.

Exciamant pariier ad excelsuro sese decepios.
XLIl.

Sed vos induralo corde subsannaiis euindein.
XLI.

DE

POPULO ABSCONSO SANCTO OMNIPOTENTIS
GHRISTl DEI VIVI.

DE AaNTICHRISTI TEMPORE.

Dixit Esaias

:

Hic homo, qui commovel orbem,
fiet

Desidereiur absconsus ultimus sanctus,

El reges loiidem, sub quo

lerra deserla.

Et quidem

ij^Miotus a

nobis ubi moretur,
el dimidiara

Audiie quoniam propiteia de
Niliii

illo

prxdixit

Per novem iribuni agens,

nobis

ego composiie dixi, sed neglegendo.
sciiice.t

...
Pr;rceniique per legem vivere priscam
:

Tum

mundus

iinilur,

cum

illeparebit.
:

In Ires imperanles ipse diviserii

orbem

Vivanius nuiic onmes; novella traditio le^is

:

Cimi fuerit auiem Nero de inferno levalus,
flclias veniel prius

Lex

ut ipsa docet, apiius judico vobis.
:

signare dileclos.

Obrelicix^ duic iribuum el dimidia

quare

Kes

qiias Africae regio ei

Arcloa

iiaiio, lota

Ab

islis

dimidia tribuiim

? ut

manjTes essenl
in orbein
:

In septem annis tremebit undique ierra,

Beliiim

cum

Inf-erret electis suis

Sed mediiim lempus Helias, medium Nero lenehit.

Seu ceriesanctorum choriis propheiartim

Tunc B bylon meretrix
Tunc
dicei

incinefacia favilia,

B
oralis.

Consurgeret ad plebem, qui frenum imponcrei
Obsceiii quos equi Jrucidaruntcalceremissa;

illis,

Inde ad Jerusnlem perget, vicionjue Laiinus
:

Ego sum
facif,

Chrisiiis qivem

semper

Nec rueret lemere ad pacera manus aliquando.
Semolae sunt
isl(e

Ei quidem conlaudani
Muitasigna
P:'aBserlim wi credant

illuin primitivi decepti.

tribuum, et mysteria Chrisli

quoniam
iili,

ejus pseudoproplieia.

Oinnia per istas compienJur sgbcuIo toto,

loquetur imago.
evadat.

Suni aulem de scelere duorura fratrum enal?e,
Auspicio quorum facinus secutac fuere.

Oinnipotens tribuit ui

lalis

COMMENTARIUS.
Dixit EHaias. Quae
!it

sequuniur non sunl npud Esaiam
;

jani isihiiic verissima sit Auctoiis pracfalio

Niliit

observavimus, quoe huc perlineant pag. 271 el 3i3. Rigalt.
Victorque Laiinus.
et
Iren.ieiis, iib. v,

se composite dixisse.

Nuva Jeiusalem
siis

Trv^phonem

Scd est tameti apnd Esaiam de locus, qui ab Justino Mariyre advercitatiir pro lemporrt illo niille aiino-

cap. 25.

<

Sed

Men^oria ruin, ^l est prophetiic cap lxy, Uigalt, Inpsus est Rigallius, quum ea quie sequuniur, apud Esaiam non esse conlirmaret leguniur enim cap. i i, 16, 17. Numquid i$le est vir (jui conlurbuvit terram^
:

C

qui eoncus&iL regna, qui posnit orbem desertum? elc. Qisod propheia de rege B ibylouio dixerat, Commodianiis ad Anticbristum detleciit. Davis. Qui commovet orbem^ el recjes lot. Commovei orbem
el consimiliter reges.

Lateinos nomen hahet sexccntorum sexaginta sex numerum. Et valde verisimile e-t, quoniam novissimiiin regnuin hoc ii:ibet vocabnium : Latini enira suni, qui niinc regnani. Sed non in hoc nos gloriabiinur, efc. > Quam isie Latinus ab iilo Silvesiro diversns! ad ciijus praesepe cunctoS convocat Chrlstianos, Inslr. xxx. Hig. Primiiivi decepti. Sic Inslruct. xxxv homini pri"
:

milivo. HiG.

Jam

s.*epe

observavimus hanc

parlieulam /ofjdew in hoc significaiu. Jn lre$ imperanies ipse diviserit orbem. Si sana sit exeinplaris leciio, re vera Commodianus ha^c negligenio dixit. Antichrisius enim ncn in ires imperdnies orbim dividerey sed tres reges superarc debuii. Vide Dan.^ VII, 'U; lren:«um , lib. v, c.«pp. 45, 26; et

Loqueiur iwia^o. Apoc. , xm, 15. Hoc eliam de Apollonii Tyan;ei imagine narralor. Id. Hecapilulantes ex eo scripturas. Hesychius : ova/Sflta^vaioiJTai, cj/xTrXtjopuTae,

eTravoXatt^avet.
lib,

Frequeu-

ter usurpai

hoc verlium Irenieus

Lattantium

,

vii, 16.

Forsan legendum

:

In tres imperanies ipse devicerit

crbem

scu adversus ires imperaiores pugnans, orbem subjugarit. Davis.

Nero de inferno
tevatus.

levatus. Sic Instr. lxi, de
:

cloaca^

Depravatissime in apographo Herode inferno kvatUS, RlGALT. Aledium Nero tenebil. Sulp. Severus, Hisl., n, 28, « Opinione miiltorum recepium fuisse ait, ipsum AnTres annos cum tichristum veniurum. > Rigalt. dimidio regnabii. Irenxus iib. v, cap. 25 < Dabitiir in manu8 ejus ( Ai.lichrisli) usque ad t^mpus temporum et dimidium tomporis hoc est, trienniuin et sex menscs, in qiiibus veniens regnabil super lerrain. > Vide sis eicapp. 2B, 30, ac Laciantium lib. vii, cap. 17. In eadcm senteniia fuii iiieronymtis aliique velcres. Davis. An iribus? Tunc Bubylon mereirix. Qiia in Apocalypsi Joannis habei in fronte noinen, aysterium; Bubylon magnay mater fornicutionum et abominniionHm lerrce. Teriuilianus lib. adversus Jud;c',^ < Babylon apud Joannem nostrum Romanae urbis figura est. Proinde et magtjge ei sui>erbaB et sanciorum debeilatricis. i Auciores finium reguudor. Babylonem Roniam dixere ubi et

:

:

ipso Christo : t Recapilulans, i qua: in coelis, el qn^ in terra sunt. i El paulo post recapiiulatus est, adunans < Hivc igitur in semetipso hominem spiritui, etc i TertuUianus lib. v, adv. Marc. : < Siciit verbum iilud in Grseco sonai,*recapilulare, id esi, ad iniiium redigere, ve! ah iniiio recensere oinnia in Cliristum. i Esdr. iv, 12, 2o Qui recapitulabnnt impietaies ejus ^ el qni perficient noviS' sima ejns, RiG. Per nwem tribum agens. Leg. Per novem tribcum agens. Sic mox, v, 658 : Obreliciai duas tribuiim et dimidia. Davis. Aptius jndico vobis Haec verba levi rautatione sic correxerim : Apertius indico vobis. Obscura scripiurariiin de iioveut tribubus et dimidia, de Autirhristo alii>que nonnuiis se declaraiuruin proJiteiur Commodianus. Kig. Sanctorum chorus prophelarum. Syuodiis episcO"
:

v, c. 15, de inquit, < in se omnia

ponim. KiGALT.
Obsceni quosequi. CarpitNovati et Novatiaui scelera, qui jibsienii ejectique Ecclesia plebem adversus opistopos suos accenderant. Vid. Cypr. Epist. A9. Ric. Nec rnerel lemere ad pacem. Hoc periinet ad hisidriam h>psorum el sciiisinaiic<»rum, qui faciiosis prensalionibus episcopos perurgebant , ul p;iiceiii indignis

:

eiiam

inviti

concedereni. Rig.

De
liodie

scelere

duorum fratrum. Quondam
Ric-.

fralran),

:

apostaiarum.

)

:


:

;

:

233

(

v>

649.

ADVEftSUS GEiNT iliVl btOS.
;

(V. 676.

)

25i

Noii iniriiciiio lales dlsp.Tsi sunl ipsi cnienli

A la

variis p<Buis cruciabii sibi crodenies.
(inein, qiio

Convenieiit iieruni proplep nivisieria Chrisii.

Yentiim esl ad
Iiicipiet

lollumur scmidala munilo.
igneiii.

Tunc auiein properani «ompieri legis n.irraia.
OiMnipoieiis descendil Clirisius ad suos eiecius,
Oi)}^curali noi>is qui

Domiiius jiidicium dare per
\Llil.

— DK

S.rXCLl ISTILS Fl.NK.
subl:ito leone

fuerunl lenipore lanlo;

Dal
Millia tot facli
r^'oii
:

iiiba coelo

illa

csl gens vera coelesiis.

sigmim,

naUis auie pairem nioriiur ibi ne(pie doloros

Kt

liuiii siibiio lenebr;»:

cum

cceli Iriigoro.

Sumiiiitlii oculos

In suis corporiluis senliunt, aui lubcra naso.

Dominus ntlerra iremiscai;
:

Pausanles

in lecto

suo niaiure receduiit,
legis
:

Adcl.imal ut el audianl omnes in orbem

Ecce diu

Omnia conipienles

ideoque tuiantur.
parlibus dexlris,

Trnnsire jiibenlurad

Dominum

Exsiccal fliivium qiiihus sicut anie irajeciis;

lacui sulfcrens lanio lempoie vcsUa. Conclamanl p:uiler pl;uigciiiesscro geinenles; Ululalur, ploratur, nec spatiumdaiur ini((uis.

Nec minus
Traiisiit

el

Dominus
;

Lacianii quid faciei mater?
In

ipse procedilcum

cum

ipsa cremaiur.

illis,

flamma

ignis

ad nostra

veniunl

cum

Dominus

judicabii ini.juos:

rege coelesti.

Jusiosautem non

t.uigel ip'nis,

ia quoruin itinere (|uid dicam quod Deus educei?
Sulisiduni monles ante illos, ei fontes

sed

immo

delingei.

Sub uno morantur, sed

erumpuul

B.Xantus

parsiii senteniia llcvii.
ipsi

eritardor, ut la|>ides

Caiiestem populum gaudei creaiura videre.

liquescani;

Hic tumen fesiinani malrem delendere caplam.

In fulmina cocunl venii, furitiracoelestis,

Utquacum<jue

Rex Dutem
In

fugii inipius, occiipatur

abigne.

iniiitms qui obiinel iiiam^ ul audit,
fugil, et eolligit

parlem bore:e

vSuppeliiim nuilum erit, nec nauiic!) puppis:

omnes.

Sed cum se

Fiammat Ameii

genies, eiMedi Parthique fervent

iniidei excrcilu Dei lyranniis

In annis milie, ui rerunl operta Joamiis.

Terrore ccelesli proslernuulur milite coeli;

Nam

inde post annos mille gehcnnie tradiintur,

Ipsecutn infando compn^hendiiur pseudoprophela.

Ei fabrica cujuserant,
XLIV.

cum

ipse cremantur.

Dccrelo Domini traduulur

vivi

gehennae.

Ex eo

primores ei duces servire j^jbenlur.

— DE

KESLKKECTIONE PKlMA.

Intrabunt tunc sancli ad anliqu^e nliera mairis.

De

ccelo descendel civiias in anastasi prima
coelesti.

Ut aulem et

illi

refrigerent,

quos male

ille suasit,

Est quod referamus defabrica lanla

COMMEISTARIUS.
CruenlL Truces. diri, atroces. Rig. Propter wy&teria Cliristi. In apographo
my&ieria castns.

G qu» Angelus beato
:

Martino nuniiaverat:

Ctim

ab eo
et

propter

de

RiG. CotupUri legis narrala. Mac Inqueudi formula usus est, de(|ue Aulichri^Hto et fme &:i'culi consentanea

fine sasculi quwreremvs^ ait nobis: tichristitm prius esss venturos, eic.

Neronem

An*

Deniqut Neronem ab
etc.

Et paulo posl: Antlchrisio esse perimcndum
RiG.
II

Commodiano
Juiius Hilario
est,

scripsit, circa
:

<

Si

560 Q. nos imperio Dei, quod iidete
Chrisii
,

amium

In flamma
(fkoyhi,

ignis.

Paulus.

ad Ihessal.,

i,

8, sv ir-urA

audiamus, acci|)iamus necesse est quidquid nobis divina lex fidtMiier enarravii. eic. > HiG Aut tubera miso, iii apngr. ubera nalo, prave. Ozain:)m signiliraif.vel potius po!ypiim. Oz:Y'na, inalum ulcus in n:»>o, a poiypo pisce noncupatum : et esi zap>tvw5s>, nares uri,'et el slrangulat. Rig. Pavsuules in lecio. InsQriptio veiu-i Mediolani aureUUS, EL'SEItlU>, MATRI. COiNTRA. VOTUM. HDEL. PAUSANT. Gruterus i». ml. 9. Rig. Transire jubentur ad Dom, Sic inscriptior.e anliqua, \ienn:i^ Allobrogum. Transiit sub die... Orbis. C0N>S. HlG. Fau to. Viro. C. Feslinant mairem df(endere caplnm. Hiercsolymam signilicat. Videsis lostr. xli, v. 023. Davis. Prosternuntur miHie copli. Yid. Apoc, xix. 19. Iti apographo legiiur pro&lernunlur milites Eli. UiG. Proslernunlur viiliie cceli. Lmendatio Rigaltii sol;ecam reddit orationem : pnccesserat eiiini tynmnust nomeii siogulan^. Les; proslernuiHur mililes illi, videlicel Antichrlsii. Vide Lnnciaiilium, Div. tnslit., lib. vu, c. 17 el 19. Davls. Pseudopropli. Ap.ic. xix, 20. * Primores et duces servire. Infra Instr, lxxx, dicel Sub jugo serviU porienl viclunlia coUo. Jiidicium dare per ignem. Teiiidli:inus, lib. de Resurr, car., c. 25 : c Debinc et i^'ne daio, Uhiver^alis resurreclionisceiisiini de libris judicabilur» > Rigalt.

XIX, 12, 9>>o? T.'jphg. UlG. Ui accupaiur ab igne. Leg. occupeiur:

ApoC,

quod ipsa

posrulat laiinitas. Davis.

Flamniat Amen Amm.S evhwm Dei quo ip«;e Domiu.pynzfic x-rinus desigmilur: 6 Ttiavog '/mJ. vj.r/jvjfjc;
:
-r)

(Tfw; ToO ©»oO. Apociil.,
liac Instruclitsiie
sic

111,

14. Queniadni» (liim vero
ail.

Commodiaiius

Flummal Amen,


:

per Ecclesiam R »ui:«nam ad simililudinenj coelesiis toniirui Amen rebonre dixit Hieronymus. proceuiio lib. 11 ad Giii. Yid. Isid. Otig, vt, cap. 19. Rig. Vi ferunt operta Joannis. In apojjniplio iegitnr (Jl ferunt corpora sunctis: qnod proco! diibio dcpiava-

^

Ut ferunt operta suncli, vel Operium^ Joannis. Yelerrs glossui potius operla Apoc.ilypsin Liuii.i dixeie licveiutionem. «7r6x/5V'fov De Ap"caly|isi Jijamiis, Sdlpiciiis Sevetus Uisl. Eccl., 11,51, inierdiibi:» recinsei. Ilioronvnius epist. ad Dardatium cxxix, num. 4, ubide Episioia Byroaku Vtramgue, impiit , su..cipimus (e;>isad Ilebneos lolam nimirum ad llebr;*os ei .'ipocaiypsiii). Qnx

tum

esl.

Emeiidamiis

:

:

:

certeRevelalio mysleri:» nobisexhibet v:ddeoperia et U(r Apoc:tlyp^eos (/.vfJivxicf. jejune abscoiidita. Rig. nimis Ri-fallius heic. Faililur \ero dum scnliil Aporalypsin inter dubii recensere Sulpicinm SeveiMiiu, Sic enini ille Hist. eccl., iib.ii, cap. 31 «Uoiniiiaoos,

:

Yespasiani

fdliLs,

persecutus

e^l

Clirisii;iiios.

Quo
iri

leiiipore Jnaiineni

Aposiolum

;aqu(' blvaiig^^iislnm

Dr

tuliiaiius lib.

Si£CULi Fi.NE. Clausulam lempqrum dixit Terde Kesiirr. car. Alibi : Clausulum sncri-

ficalionis et glorio!

swculans. Rig.
fore

Pathmum iiisuiam releg:»vii : ui'iillearf*ai!is silti p.:ys{qni quiteriis revelaiis, librum sacne Apoc:)lyp>is impie non rectpiiuri dem a |)lerisque aui siuUe aut conscripium edidii. » Davis.
De
Maic.
coilo descendit civitos.

Sublato
christiani.

^^eronem opinabnniur Sulp. Severus, DiaL ii,cap. H, ubi de iis,
leone. Ilunc

xCoidilemur

iii

TerluUianus, lib. iii adv, terra nobis legtmm rcpro-

Patbol. V.

8

,

:

;

:

: ;

255

(v.

700.)
illi qiii

COMMODIANI INSTRUCTIONES
tuiimJS
il!i

(v. 711).)
:

456

Resnrgemus
Sod

devnii
:

A
illa.

Etnlssus iteruni Dei donabitur ignis

Et incoiTupli oniDl, yMi\ lnnc sine inorie vivenles
Jier,

Dat gemiium terra verum, tuuc

in «dlima fine

dolor

ullijs,

hec gernims
siib

eri» io

heragenles,
viiiCiinfc

et

tunc increduli cuncli,

VeniurisiiDi

illi

quoque

Aniichns«o qui

Evilantft
In

tamen sanciorum castra suonun,
lola natura
:

Kobusia mariyria:
Et gencranl

el ipsi toto ie«{pore vivuiil,

una namina convertitur

KccipiuiUque bona quoniain
ipsi

niala passi fuerc,

Drilur ab imis lerra, montesquc liquescunt:

per annos mille nubentcs.
terr;i?,

De mare

nil

remanel, vinciiurab igne poieriie.
f> l

(>)niparanlurli)i tota vectigulia

Inteni hoc ccelum

asira, et isla mutanlur.

Terra quia niniiun) lundit
Inibi

siiie line

novala.

(lomponiliir aiia novitas foeii lerraeque perennisr,

non pluvia, non frigus inaurea Ciistra, Obsidijc null«,sicul nunc» neque rapin»,-

Inde qui mereunl, miiiuntur in morie secunda
Interioribus auleni habiiaciiiis justi locaniur.
XLVl,

Nec lijcerna) iumen desideral civiias i!la Ex auctoresuo lueel, nec nou ihi parct
Per auodetiin:
milli;^ st;idia h\\r,

— CATECCMINIS.
omnes
si

longa,

sic alla

Credenles

in Chrislo» derelictis idoiis,

Jladicem in lerra, sed cnpuicuiu coelo periequat,
Iii

Adinoneo paucis proplcr sahilaria vestra.
I^

urbe pro foribus autcin sol et luna iucebii. Malus in angore septus proplcr justos alendos,
annii autem iTiiUe,Dous omnia perdet.
\LV.

Temporibus primisper eriorem
ErogatHS enim Christo
lu

qua gerebas,

cuncia reiinque.

Ab

Cumque Deum
Mens bonis
In

nosii, esio

bonus

liro,

probatus

Virgiueusque piidor lecum veiseiiir in agno=
i>E

DiE jumcii.

invigilet
tibi

:

cave ut non deiinquas in aote.

De di« judicu propler incrednios addo.

baptismo

genitaie solox iavatiir.

COMMENTARIUS
missum; sed ante coelum, sed aho
resurrcttioneni in milie anuos ; uperis Jerusatem, coeio d lala ; qu;,iu et Aposiolus m;areni nosiraui sursuiu design d. » IhUUni paulo per posl: <C(>:islai oibnid^ quo:|ue icstibirs iu Judaia
sialu; utoote post iu civiiale divini
Iiilerioribus

nnlem

habitaculis.

Etenim

inlrare, sive

dicuufur saiicli in regnuiu Dei, in vitani seieruaiu. Maliconira, eiiciuulur, pclluntur, uiiUuuiur iii lenebras exieriores. Uig. CATEGtJMENis. Hoc vocabulum ita. scriplum ¥iilgo
iutroire

acrostichis indicdl. Sunt fuisse Hjyo Commodiani dies quadragiuLa lutiuiiuis ino.iienlis civiialeiii de autem /9t9i:/ov//6vo/., Audientes, Competentes, 5t5«ccelo pepcndisse. » eic. <3/'Jt/£"»oc. Kic In aiuinlaai jpima. Apoc, xx, 5. Tertullianus, lib. (laoe ul non delimfuas in ante. Hoc est, ul vitain Hesurr. car: «Dialiolo in aby-snni rclo^ato, priiune Z de nou vivas, qualem vivebus aniequam esses ad lideni » Ex inilrcsurreclitmis prierog;aiva dcsaliisordiu.»iur. clirisiianam vocalus. Sic instr. seq. Undenon e/fugiet lenariorum discipbna diias c;)n>litiiit resurreclioiies; peccnlnm pri&ca smar?.?. Prisca seclalur (lui, professus rcsiiigeniiuni ;id illaui niiiic;uin()ruiu terreii;«m
'

pruuain

reliciiaicm : alicram uuivcrsalcii!, quum uabil Deus l»uem toiius oil)iscouilagr;»i*)rein, ad suprcmi judicii

Clirisli

ccnsuratu. Et tamcn ipsc Teriullianus alibi p;tssiiu mariyrum aiiiiuas lu ipsa mariyi ii coroiia statiui rapi aliis vcro, et (idclibus quidem ad cceluin aliirmat ipsis.moraiu rcsurrcclionisopponil. iiautiipud inlcrus m0(lic'HU qiiod;iue (h:':ic"um brcviore aut longioie
;

el viiam vivit sa;cuH moribiis ulitur quibus utebatur anle (idem Chrislodatam. Kig. In baptismo libigenitnle solox tuva/ur. lu apographo legilur: /// hapdsnto (ibi genilale sola lenunlnr. Prinia visione piaccbat, bapiismum geniialem diel, quo
reriil

uomeu,

ad vomiium,

vilus dissoliuain,

(|ui

nior;! illa

resurgcndi

l;i;inl

:

setileniiisceric p.crpicxis

et iulricalis, ui .solcnl essc morl;iliu!ii, Dci f;ousilia ciiriose miuib in |uirci;ti!i!ij, ve' i««inus vcrccunde

sollicitantium,
0.

li, Obsei

V.

Vid. lib. de Airnn.,.2i, et Scorp., ad Cypr. cpisi. Lii. Kio.

Incorrupli erunt, Lcg. vicorrnpli erimus

Davis-

EtqcneicuUipai.yh^cccsl^
illa

fuil

milicnarii

lempoiis fabula.

fjluum in Lacianims, vii, 2S
cxiniie

cPer eosdem mille aunos
gciicrabuul, et erit cara, cto Uic.
Oljsidic unlicc.

inliniiuiu uiidiiludincm suboles coriim baiicla et Dco

I^-.fra

diccl: Obsiiliando peril. \<u>.

Mniusinungore. Maluiudicil, draconcui.iserpeutcm, diai^ >!uiu, salauam, Tzo-jnpv*. Uio. Angorc. Augiua, cruciatu.
Foiic legeadum
vasiabit. Davis.

dotninabitur

ignti.

Seu runcta

peragouies, vcl

licr ufjnnieb. Pr.cfiuilum in lerra rivcndi spaliiim i»i lerra aaanles. \\u,.
liiitnnie i£uu<?/i,

Ctsupia,

lusti.

xnn
cuivis

:

Jnstos

aulm
ei

Kjni Uingei ignia

Uic
Forsau repouendum,
sit,

Fa

usint^ et ista mniiiuiuy.
i})H<f

unlra vei

nin.i-iniar.

lIuU

natcl cauaiu
e.si

iion essc vulgalam leclionein. Davis.

sensu dixit Cyprianns ad Donatiim, tJndoi geniiiUis anxiito superioris tpvi labem delersant,- ul h<ec senicnlueril, novarn in Cbrisli^mo bap' lia Commndiani lismo n^his naiiviialem donaii, «pia nempc rcnascimur, depositis sordibus.Adami veieris,Oiuueseuiui ex eo nascimur, ejusque peccatum quasi pcr l4>'aduces lonj{a serie propagaium in nos dim«navii. Ai renasrimiir in Christo^ haptismo videlicel genitali. t}ni seusus saiie bunus esi el verus. Sed quid llet his, sola tenanlur^ vel sola p. qme sequunlur in apngrapho, ^ lavaniur? Sic igiliir oplnabar: sola peccaia geniialia Irivari baptismo, non ea qniB po«l hap!ismum« viulala Chrisli;tuPe di (iplinae fide, corniniiiiuiuir. Qui sensiis salis, ilideni coinmodus yideatur, ui jil gcnilale peccafum, (luod ab origine sua..quis<|uc secum infcrl. Vernm, ne (fuiddissimulem, displicebat ea scriptura, genilalia sola baplismo lavari. qnas ips;« suiambiyuilale risimi inuvei. Itacpie p.eusiiaiiiis cogitami suhvenit alia hupiscemodi. In haptisma tiki qenilale iohx /wua/Mf. Quae leclio, elsi nou penitus sublaia ambigiiiiaie, scd lamen correcla, lavacri gentlahs nccessiialem laxal, utjani solox geuitale dicamiir surdes Oii§ina]is peccaii, quas ehii baplismo credimus. Solox, usiiAiiim ienulliani Pailio vocAbulum, sub GoTimodiani slylum, ut plera^jife alia qu» passim veuil. Lanam cia&sam signihcare obscrvavimus
,

Mitteniur

m

rr.orle

sfQnmdu Priuia

coriK)ris
ceieriiu';,

secund.-^ ajiimse

qu^e esl mors reterua; ijims

Vid

lnsir. u».

Ric

ipl.ov fjvrcapr)-)) Kpo^ortt^-*. Cllde SoloPcismiim dixj?re j^iaiuiAaLicl etijuidquid crassum aul piugue inhonestnni et lurpe. Bifr.

UOlal FestllS. OianneiTJ^
et

:

:

:

,

:

257

(V.
si

758.)

ADVERSUS GENTIUM DEOS.
catechumenus
poeria noiauir,

{V.

751.)

Nam

quis peccans
illa vival.,
ltl)i:

A Ipsis

m

incanla, jaclura quibus est tradii», inetius,

in signis

sed non sine damno.

Decipiunlqne quaestuosa, ut esca, «eiiuenlc»;

Sumuia

gravia peccala deviia

lusemper

Ei viiare malum nescicml, nec lege tencutnr.

XLVH.

FiDEI.IBUS.
tollatit
;

Fideies adinoneo fraires de odio

Lex iiomini daU esl, el doclrina vilaR legenda, Ex qua recordaiur, nt poasit vivere cante,
Suique locum
:

Jmpi.i niariyribus odia repulanlnr in igriem

moriis et derogei ca qnae sunL

Destraiiiir inaiiyr, cnjtis est confessio laiis:

Expiari niaium nec sanguine fuso doceiur.

Condemnat se ipsum graviler, qui regi delinquii; Aut ferro ligatus, aut de sno gradu dejectus
Vel vita privalus perdit, quod
Irui

Lex
Bis

iiiiquo dalur, ut possil sese frenare.
;

deberel.

Exemplo

Inde debei carere dolis

nioniii, graviier

similiier ei tu,

peccare nolite.

Deo peccas, qui
effugies
loius,
XLVIII.

lilesiVairi proiendis

Trauslaii lavacro mngis cariiaiem habete.

Unde non
Semet es

peccatom prisca seclans.
poleris

numquid

denuo mergi

Escam muscipuli, ubi mors est, longe viiaie. Muha sunt mariyria, qnre liunl ?iue sanguine
}

fuso.

— FIDKLES

Alieiuim non cupere, velle marlyrii habere.

C/lVKrt

MALUM.

Fallunlur volucre», et silvarum besiiie silvis,

B

Linguam refrenare, humilem le reddere debes, Vim uUro non facere, nec faclam reddere coulra.

COMMENTARIUS.

Nam
bere.
\\\

si

Quirinum,

qm$ peccam catech, Cyprlamis lib. lu, ad arl- 9S, Caiechumcimm peccare jam non deiex

ium

prisce secians,

quod
:

est in

apographo

;

aul, prt$ca

Pauli adilom., eap. bona. Quasidicercnl

eujus artiruii lesiimonium ciiai iii: FaciumuK mnla,

dum

Episiola veniant
pnsili:

quidamin CalecUumenatn

illius .-ftvi teclinopaignia fuere. Tmesis ilpsis m^ canumientis jactura quibus esl irudiia. iJoo esl. quai objecia suut passmi el negligligenier ralicndis voiuiiberasti. Auie inveni lyraunicidaoi, quam iuielligecribus et besliis. iitcautaiueuta dicil. sophi.stoata ; reiii seivHuieni, eiv. » I\ig omuc genus fallaciariim capieudis volucrihus el besPoena notalnr. Mox dicei sed tton sine damno. Proliis. Qiiidni auiem et incanlamenia dixerii hujusuiodi lalo scilicei (jaiecliumenaius soi teuipore. Paires svdolos objeclos, sive expositos falleudis avibus ei besnodi NiCieii* cjm. 15. de catechumenis «lui piolapsi tiis iucautis? llxii vero tmesis, non esi duriur illii sunl, siaiuerunl, tiibus aniiis eos a cafeclininenorum Euuiana Saxo cere comminuam brum. Rig, oialioneseparaios! posiea recipi debere. Ivic. DecipiunOjue quiestuosa^ ut esca, seq. lu apograpbo in siyms illa uivol, Legenduiu arbiiramur, in signis Superscriptuin e<,t, Decipiunl quvb durea. Vera (orledn ille viml. In signis, nempe cbrislianis, ut in castns, scriptura luerit, Decipiunlqueanlra, ut esca,seqiienies, 5tt»7ifnrt /i^i. Quasi dicerel: hoc in snmma tilfi sil Autra, foss« obtecia^ virgultis ei lioudibus, subruenanimo el memoria fixum. ilin. dis beStiis inse^iueulihus venaloies. Ric Fratres de odio lollanl. Adversus haic inler (ihriRepelendum de pra;cedenlibus Suique locuni. Slianos odia el disseusioues sludiosissime lertulllarecordalur. Lex homini data, facil ut lecordeiurvivere nus cgii llbello ad Martyres Jn primis ergo benecaute : facit, ui recordetui looum sui, hoc esl, coedicli, nolife contristare Sptrilum suncium, eic. Fralum, si caute et recte vivat; inlernum, si pruve. 1'^aIres odio lollunt, qui per »>clia, fraierniiaiemevertuiil; dem vero lex lacil, ul deroget ea, quin sunt rnoriis nec tantum deamicis, f^e&d^ IVatribus facmnl iuimi- jy ui deprecetur a Deo mortem, qij,.ii] peccaudo forle cos; iiaque scribendum Ftdetes admoneo, (ratres ne promei uil, aeiernam. Ri '»• od)o lollanl KiG. Imporiuna Kigaltii einendaliOv Escam muscipuii. Sic eiuendari vidctur, quod e?tt Sic luslruel. xxji, v. 277 in apogiaplio depravaium, Ei escavi muscipuli, ubi Heu ! doleo, cives, slc yos hebetari de rnuodo mors et longa; vit(e. Ciossai veleres Mu»cipti!ufn.^ El Inslrucl. i, vers 6 : jUuayisa. Muscipuia, r:r/.'ft.5(s ; ei in siiigulaii feminino Uuicipulo, ncr.yii Pbaadrus llb. v, fab. i : Qui scepe Legeiido de lege. laqueob et musctpuia evaaeral. 15 ig. Ad quem locum videsis adnotata. DAvis. Velle martyni habere Sic legitur in apogrifjiio : Expiari malnm nec sanyuine fuso docelur. Respicit. iiec aliud significai, quaui velie mariyrium lollere» Cornniodianus ad l Corinih., xm, 3. DavIs. sive habere : oplare mailyrium, cupere luarlyrem Lex iniguQ datur luiquum dicil eum, qui non esl yfitlte..^ hubere. Yoluritaleiii niarlyrii fieri. RiG. chnsiianus, Rig. — Heic ver4> io animo habo4l aucior habei e. Inriuitivus pro nomine subsianlivo. Sic Per1 Tim..^ I, <) Vide sls ei Ga/. v. 23 Davis. sius, Snt. v 53 Vt pussil sese tr^nare Sic eiiam dicet Insiruct. sequenii Velle suuin cuique est. nec voto viviiur uho. Lex homini data est, et doclrina vitae legenda, i^ic. Ex qua recordalur, ut possit yivere caute. Multa similia veterumloca collegimus ad Niniicii Fe~ licis Oclav. cap. xxxiv. Ldiderai Ri^a4titit, veiU marUnde non effugies pecc. prisca seetans. Hoc est L^num hdbere. Davis. quod supra dixii peccans in aaie. Uirum legas pecca:
:

Ludamu.s, indulgeamus voiaptaiibus el genio, quantuiii videlMtiir elenim, quidquid percaluiu a nobis fueril; }«bluet baplismns. Niiuirum, fiiere tam impll, qui disiuleruil ba|»iis>mum iii extrema vitap lempora, ut maiitia sua diuiuruiore IVuerenluF, secuii de istius iavacri, t-iiam iii exfreinis, cflicacja. Moc vero Cousianiiiii Czesaris haplismo ciimiui daluin esl. Multo prudeulior el liiiior iila prosperi Aquilani confessio : « Naiuin lue quondam sub lege peccali, ei ttansfusa in mc a piueniibus ordinaria moilis coudiiione capnvum, ne longo ferocis doinini jure deiiueret', luier ipsa me viii«» initia, misericors ei miserator Douiiue,
:

sensus esl idem. Rig. Semei es lolns, mmquid poteris denuo mergi? Amisisli baptisma, qu<»d uniun csi. Prr-eclara esl ProSfXTi (ides Licel ego a donis tuis recessmm , in me lamen lufi dona manserunt. Ric.
sectans,

parum

refert

:

Jpsh incanla. jaclnra t^uiOus est Irad, menlis. Disruplo vocabulo, incantameTttis. Quo i\i ul veisiis eliam videatiir disrupUis. ConsimilUer lusii Eugenius illc Toleiauus, ad queradam Joaimem, cui displicebaiit versus nexi,
0' To» verslculos

uexos

t|ui

despieis, lianues
visos.

Accipe

di

soUurs

si uosli

jungere

^

^Hsc

;

:

:

:

.


,

:

;

;

^!)

OCu.)

commouialni iNSTRiir/naNKS

(rv 791.)
si

S40

Mon?

paiie.HS fuevi«, inieilige lc mirlyi-ern sssc.
XLISL.

A Aiil si
:

inicare poiesl,

nec ne, ne cessa
:

:

POSiNJTF-aiKljS.

Undiijue te redde tnimn, luos qu'U|!ie

vicisti.

Et vigilanter age, ne quis incurrat
r(vniiefise>i'aci;is, nociihurr (iiehusqu.: precare
A«i:tr)»ei}

in ilia.

Ues infamis
Nec sii)i nec Tunc vivere
Dnmiiii
si

erit, si

quis se propalai hosii.

a inalre. noli disc*^deie loui^c,
AUissiniits esse.

Vincfre qui nescil, et occurrii iraderesese,
pairi.e

Kl

tibi njisfjvicors p»!U.-Vil
iiel \n

ISon

vr<c«uin confrssio

eulp»

laudem remisil ineplus.

;

periiKie

nainit,

cum

ipsa vila peribil.

U\ rcnru lun disce inaniicsie deliere.
'J

q»ns inops, ani profanus ah hosie,
lacli, vei ul

«

si

vulnus Ijanes, lierbam rnediciirnque require.

JEr

innicn in pcjenis poieris
i.iiei>or

iSaniqt",

enin»,

im unum
:

dajuua lenire.
nic e\ vohis .ulesse,

Erainen souans

aspidcs, surdi,
lales.

Orare

salls debeni, aut
LI.

secondere

Terroreniqne linquenuum

sens» ipse runiam.
ire.

— DE I.NFANTIUUS.
,

Idcirco conmioneo vnlncralos caulins
j5;»ri):nncornajnqne foeiiarc.in
Voi(i;nri({ue s^iccis, ei pc<ere

Dueliuni
.

iiostis

subilo venit inundans

pulvere Jerr*,

suanno de Kege
de
p!'Vjc.

Et prius quam fngercnl, parvulos occupavit inerleg. Improperandum eis non esi, licei c:«pii videnlur
:

Si»nvcniet

lil>i,

ne

pereas (oric

L.

— QVl A^OSTATAVKF.UiNT

D Nec quidem excuso
DT.O.
iiostis,

:

oh

delicla forie

parentum

([juando bellnm a«item ^erlLur, niu ingrnii

Yiijcere qni polerit aui Ifsiere, niiigna iropLca,

Fuere promeriti; ideo Deu^j Iradidil illos. Aittmea aduhos hortor in arma recurr:mt, N;«scanturque quasi denuo suae in^itri de venlre.
Ternbileiu legem fuglanl, seinperq«iecrucntam,

Jnfciixanteni erit, qui fucnicnpJus ab

iilis,

Amillit pairiarn ei regem, qni uigne pro

vcrilal^e
:

Pugnarc,

pro patria qui nnluii, i,eque pro vita
,

Impiam, ind(»cilem ferina viia viveniem. Bellum enim aiiud cum fuerit fnrte gerendum,
Viiicere qui poteril, aulceriejani scire cavere.

0!}isse dehcrei

qM:»in ire

suh barharo rege

;

Serviiinmquc petat, qui hosiibus sino lege deferre

Tn
Al

si

proeiiando moreris pro rcge, vicisti.

LII.

— DESERTORES.
in parie recedit

si

manns

dcderis, incolwmis U-ge pcrisll.
U\ smj) I.^ucbra cojide
:

Descrtoies enini genere non uno dicuntur.

Tr.^^nsiiiivirjl |j0:-lis;

Esl aiius nequam, alius

COMMEiSTARILS.
Hioits paliens (ueris. Q.iv<d sit 'Hons paiiens,

^

mc

qui-

C num

dem
pjir'^

fiigil.

Li*g
e-i

mots pauens fuens, Me ilom Mue
hominis.

poilor

pio loto homiiie
Snrlr. xxvii,
v.

posiiil

Conimodianus. VlJe supra
VI s.

iOU. Da-

Painilens

es

faciui^.

Ad

pffiniieuLiam

Eieuiii in

hij2;»rri sih:

poea^teuiLe locum

admissns. ajuhiehant,

ionL'a pos;iiicnii;e dctM0M-^;raiio'ie. yE:^re iiftiuilc.ntia da!»aJur ilii qui sie di-li [uer :t ut pn)hrt:iu iv-cle.Ni c ohjiceret, reiiucaii secuni i;uTi igUfimijMO.sum pecc;ilurem, ul expcUi, ahstiueii ic prohiheii Ecclesia iuerulssi*t, qui ilccleslun delicio suo fecernt ut erubesciiel. J-N>rro e;»dem Ec(:l'^sia non iavidei?ul pifiui-

qui se prnpaial ho*li, esse suiiiisius Iradilorem. hcslem. vel oppririiatur a pcrsequeiilihus, luno pro nouiine Chiisti «^sse dehere constaniissimiim. Naiu si viiam negaiulo rcdim.il, cum ip»a vii.:i perituriini. Uic, Tinic vivere nutuH. Viiam .T:ern:im viverc noluil, qui p;irum forlis coram prcsidi', cot;ini tyra^mo fnii thnra dedit idoio, vel ntgavit Chrisliim ;c(crux' vilije rcanniiavll, lil momeiit ineam scrv:iiei. SiiG. Doniini si inis inops. Ll .-impliciipr fihnicus. Inopem Oumini dicil. qiia forma de S:ilurno, venil inops unimi, Inslr. iv, Uic. Vet profanus ub hosia. A pcrserutorihiis nominis
Si tanif^n incidat in
:

impetranda

leulilms aJ LiiMim couversionem, apud n'>n dc-perobal. UiG. A nnlrs n<ili ducederc. Ai» Ei;ci<.'si;j, cujus de uheribus :\'imiir. UiG.

quem de

venia

chri<ii;mi

suhaelns; :« (|uihus rediit nega or. Uig. JSranien soniins (ucli, 1 Coriulh xiii, i KKJ.yor
,
:

domina malre,
Vel Ht aspide>i turdi.

Si^nu ip.-ie rtiinam. ^.^-usi uie loori , seiisi unde ipse dccideram. Fn apogr. Sensi.^se rnin.im. UtG. JL»i;;. senni^se rninam, ul est iu :ipogr:»pho, cujus hdeni lemerc d'^senui Uig;»ltius, F.iteb jr, iiiqMil Commodiauus, ine ruiuam se!:»i?«e. Dav?s. volntnrique sutis. Volnioriifiii .sari.s. jii ^ipogrnpho Pcenitcuils hahitus, mal;i -sMi ipsius traci.ilio, exira I.eiiiiam d.^vers;ui, in asperiiudiui» s;]eci,.et iiorrore

:uiics suLis ol)iura:il.

— Uespicil ad

Qui adversns Dei saineniiani Psalm. lmii, 5.

Dvvis.
*-'

j^

Ornre sntis debent. Ita ut poenilcuiine faculialcin ah episcopo imjteirare meri^aniur; Ecclesia, quam neg:UM C'iris;o dehoiie^iaverunt, pl;ic;ila per longam
;ic

:

miserahiU*iM exomolojicsin. Uig.

Aul sc coudi're tales, Iia ul nuspiam Ecchsia- caslris conspicianiur. UiG.

posihac iu

cineris, ab iuiiui

viiii' fnig*'. «lilasi.

iit

&:icco et ciiiere
:

volul:mlis,

conciuerati el coucirnli

Tertulliaims. UlG.
i ;

£)e n;/'a»{{7>»<.Si'n>uscs( aperlus stahilienda tantum soripltua lnsiiuclionis in huiic niodum, quo nuuc edi

curaviiiius. IJiG.

de iV^ perra:i forte de plcbp. H'»c cst, de Fccle.^i inrh:i (iilft;i'iiu, d- p «pulo Chrisli,