»

wB&BBBBttm "

MM

3—

uinwff

hWnn

r

ffl/k

BHfllMigHliasi
toBBHUBBMJltllB

SiiiHi
l£i8»5fltfiK2B7s

XBGEBBHKBnl BmB99hE3
^CsCnBBftwHJJIri;

Digitized by the Internet Archive
in

2011 with funding from
University of Toronto

http://www.archive.org/details/p2sanctiaureliia03augu

S.ECULA iv-v.

SANCTI AURELII

AUGUSTINI
HIPPONENSIS EPISCOPI

OPERA OMNIA,
POST LOVANIENSIUU THEOLOGORUM RECENSIONEM,
CASTIGATA DENCO AD

MANCSCRIPTOS CODICES CALLICOS

,

VATICANOS

,

BELGICOS

,

ETC.

,

NECNOK AD EDITIONE6 ANTIQUIORE9 ET CASTIGATIORES,
OfERA ET STUDIO

MONACHORUM ORDINIS SANCTI BENEDICTl
E CONGREGATIONE
S.

MACR..

Edltlo novl«sima ,

emendata
J.-P.
SIVE

et anctior ,

ACCURANTE
SURSUUM COMPLHTORUM
IN

MIGNE,

BIBLIOTHEGJB GLEBI CNIVERS/E
5INGCLOS SCIENTI C ECCLESl ASTIC E RAUOg EOITORR.

TOMUS TERTIUS.
PARS ALTERA.
I

~

I

VENEUNT 16 VOLUMINA 86 FRANCIS

GALLICIS.

EXCUDEBATCR ET VENIT APUD
IN YIA

J.-P.

MIGNE.EDITOREM

DICTA D'AHB01SE, PROPE PORTAM LUTETI^E PARISIORUM VULCO D'ENFER NOMLNATAM, SEU PETIT-MONTROUGE.
i84i

ELEiNCHUS
AUCTORUM ET OPERUM QUI
IN

HOD TERTIO TOMO CONTINENTUR.


1N
Ouffistionum Evangeliorum
libri n.
II

PARTE.
Col.

1321

Qusestionum septemdecim in Evangelium sccundum Maltlisoum libcr unus. In Joannis Evangelium tractatus cxxiv.
In Epistolam Joannis ad Partbos tractatus x.

1365

1379 1977

Expositio quarumdam propositionum ex Epistola ad Romanos, liLer unus. Epistolffl ad Romanos inchoata Expositio. Expositio ad Galatas, liber unus.

2063 2087 2105

CONTENTA

IN APPENDICE.

De mirabilibus sacra Scripturse libri m. y^C^3 De benedictionibus patriarchaa Jacob. /^/^er. iwcHAEL-eY^A
Queestiones Veteris et Novi Testamenti.l
Ia B. Joannis Apocalypsim Expositio.

—^^\

21 9
'*

V' ^^

%

(

oollege

»/

219 ^ 2213

2417

FEB -6193*
% 4-6»/

Ex

typis

MIGNE, au Pclit-Monlroage.

.

S.

AURELII AUGUSTINI
HIPPONENSIS EPISCOPI

QUiESTIONUM EVANGELIORUM LIBBI DUO
'>">.

"1&& 3®&<&!m>t*
De subsequenteopcre vide Hbrum2,cap. 12, Retractationum, col. 634, a verbis, Sunt quaedam M. expositiones, usque ad col. 635 verbis, Non ita scriplum esL

prototjn?.
Hoe opus non
j.ro arbilrio ei
iia

scriptnm

est, ac

si

Evangelium
a nobis
:

XI.

ct poncnduni ex ordine sii-cepium essct

sed

\u.
XIII.

De grano sinapis quod majus fii omnibus oleribus. De lerniento quod accepit mulier, et abscuudit iu
fariua; salis tribus.

lempoie consuleniis, cuin qno

legejba-

tur, siqtiid ei videbalur

obscuruni. ldcoque mulia,
;

xiv.

De thesuuro in agro ahsconditn. Quod dixerunt Judaei, tnde kuic
et ririus
'.'

sapientia

hac

ct foriassis ol.scuriora pralermissa sunt

quia

jam ca
nec

XV.
XVI.

Quod am!
Quid
sit,

ulavit in niari ad discipulos.

aorer.il, qui ea qu;eflondiimnoveral, inquircbat,

Mimus quodcumque

csl

ex me,

tibi

pro-

deril.

teueri rolcbat fesiinalionem
sic aceeperal, ut

suam

in iis

qiueantea jam
ir.i-

XVB.
XVIII.

Quod

eliam assidiiilaleaudiendi aique

ter

De

|

ait, Omnis ptantatio quam non plantaiit lameus, eraaicatitur. uero ceulurionis et filia chananjea; mulieris.

ciandi. memorioc slabiliier firmeque mandarct.
nuila eliam hic
sita,

Non-

MX.
XX.
XXI.
XXII.

Quid signifieent

rnuli, et ca?ci, et surdi, et claud],

non eodem ordine inveniiinlur expo;

quoin Evangelio narrala sunt

quoniam qusedam
online jam

feslinaiioiic dilaia, cuni

tcmpus dareiur, relraclabanvacuus
in

qui curandi oblali suat Diiuino. Quod ail, Facto vcspere dicilis, Seiftnm erit ; rubicundum csl cnim cootum. Quod aii, Etias qiddem venturus est, el restitvct

omnia.

tur, el eo loco scribcbauiur, qui

De

illo

qui sjepe cadebat in

ignem

el aliquando iu

cxposilaruni rcrum subseqiiebalur.

Quod posleaquam
in

XXIU. XXIV.

aquam. Quod ait, Ergo
gerelur.

libeii suut plii,

cum tributum

exi-

comperi, ne quis Ibile qiuvrens aliquid legere
opere, quod

hoc

eum

in

Evangelio movisset et ad quae-

Quod

ait,

nui autem scandalizaverit
est ei debilor

tmum ex

pu-

sillis isds.

rcnduin excilassel, licdio pcrturbati ordinis offenderetur
(

XXV.
xxvi.
XXVII.

Quod ohlatus
torum.

decem millium talen-

quandoquidem ea qiue carplim,
in

ul poleranl, di)
;

ciabantur,
feci ut ad

unum

collecta et contexta cognovi
prcescriptis litulis,

De divite qui non inlrat in regnum Dei. nuod duobus seorsum discipuJis st jassurum
dicat

in-

ordinem numerorum

quod

XXVLU. Quod cum Jericho egrederetur, duos ca;cos
minat.

illu-

tuique opus esset,
TlTCLl

facile investigaret.

OCiSTlOXCM

LIDRI PRtMI
(/>).

XXIX.

Quod

ait discipulis, Dicclis inonti liuic,

Tolle ei

IS EVA.NGEL1CM
I.
II.

SECUXDCM MATTH.ECM

XXX.
XXXI.

jactu te in mare. Qiiod aii, Et qui cecideiit super tapidetn istum,

ouod ouod

ait,

semo

novit Fitium nisi Pater.

conf ingctur.

disci|juli Doaiiui coeperuiil

vellere spicas, et

niauducare.
III.

De hoiuiiie rege qui fecit nuptias Dlio suo. xxxu. De seplem tiatribus qui uuam uxorem habuerunt. XXXIII. Quid sit quod
pra?ceplis.
ait,

iv.
\

w.
KU.
Mll.

De liuo fumigaate. De caeco et uiuto. Quod ait, Et si ego in Beehebub ejicio dtvmones. Quod ait, Progenies riperarum. Quod aii, ncut enim juit ionas in ventre ceti tribus diebus
et liibus noclibus.

Tota lex paideX in Ais duobus

XXXIV. Quod ait, otdd enim majus est, aurum, an lemptum quod sanctificat aurum ? XXXV. Quod ait, Excoluntes culiccm, camelum autem
glulientes.

Quod

ait,

cum

spiritus

iimnundus exieril ab

lio-

XXXVI. Quod
.

mine.
IX.

X.

De tructu centeno, sexageno, et triceno. Quod ail, cottigite primo zizunia.

ait, Quolies gallina ? ait,

wlui ccmgregare
fial

filios

tuos sicut

xxxvii Qiiod

oratc ne

fuga vcslra liieme vel suO-

bato.

ADHONITIO PP. BEXEDICTIXORCM.

Ouaistionum Evangeliorum libri duo emendati sunt ad Yfss. victorinos duos, ad Sorbouicum, vaiicanum, Micliaelinum cisierciensem, Aruullensem, corbeiensem qui annos fere 900 praUert ad lecliones variantes Lovauiensium ex trlbus qualuorve codicibus ad edilos etiam r.at. Am. Er. et Lov.
:

:

Comparaiimus

prceterea eas omnes editioncs initio Retr. et Confess.

t.

1,

memoratas.

M.

(a) Scri| ti versus Chrisli annum 400. Horum librorum a?Iatem ccJligimus non modo ex nelraclationum serie, ubi locuin babeut intcr o|4iscula circiteranni ui Christi 400 edila ; sed etiam ex illis Auguslini verbis, lib. 2, qusst. 13 : « Jam cla• rificala, inquit, Ecctesia el liberalo populo Gentium a dominaiione dauiioniorum, in abditis agunt sacrdegos rilus suos « qui Cbrislo credere noluerunt. Quae profeclo verba significant id lemj oris non licuisse palam colere idola quam in reiu lcges anno 399 dedit imperator tlonorius. (b) Qmeslionum litulos ab Erasmo et I.ovanieusibus immciito rcjcctos huc revocamus ex Mss. et aniiquioribua ( J !iS.
> :

Sa.vct.

AcGLsr.

III.

fQuai

cua

le-deux.j

1825

QUjESTIONUM EVANGEUORUM,
XX.
xxi.

S.

AUGUSTINI
incidit tn lalrones.

xxxviii. Quo.1 aii, sicul fidgur ezti ub oriente, ct pervenit usque m occsdentem. xxxix. Quodail, /> wrbore fici discile smiiiitmlmem. guod ait de luda, loiwm erat illi non nasei, xi guod triginia argenleis vendilus est. xli. Quod ait, ( bi fuerit corpus, illo congregahmtur xui.
uquiliT.
xliii.

Quod

Xiarlba excepit illum in doina.u suam, uln Maria sedebat ad pedes epjs. De ill qui medianocte abamicopctit tres pancs.
i

xxn.
XXIII.

De pane
.

et pisce et ovo.
Intistis

xxt\

Quod

aii, tion

lilwm amotlo de Imc generatione

xx\

.

Quoa Quod Quod

ait,

aii,
ait
,

clatem scientiee. nima plus est qnum esca.
lumbi
uesti
i

i

int

pnvciiuti

,

ct

luccrmv

ritis.

xi i\.
Xi.v.

Quod spuerunl

b

fadem

ejus,

ct colaphfs

cmu

JffiVI.

ardcnl s. i)o laensura
familix.

trietici

qnam

dat fklelis dispeusatnr

XL\i.
XLVji.

percusscruat. Dc triua Petri negalione. Quod a louge scculus est Doniinmu
passionein.

xx\li.

Quod

ait,
ait

cum

viilerilis

nnbcm orientem ub
non possint

ocali-

etmicm ad
xwiii.
X\ix.

casu.

Quod

de stalura

corr.oris cui

I.

Dominus oravit priusquam traderetur. Tnn.i QOJESTIONOM Liam II EVAM.KIKM SECINDIM IOCAH. Qood zacharias audil ab angel >, i.x.uidita est oru-

Quod

tei

i|iiiil

addere.

W

X\\.

XXXI
xxxii. xx.xni.

Quod ait, Xolite in sublime extolli. De tnvitalis :nJ oiua.n. Desumptibus ad lurrem xdificandam

tio tita.
II.

iii.

Quod de oavicula docel turbas. Quod ait leproso mundalo, vade, ostende
cerdoti. De paralytico qui
silu>.
|

te

sa-

et rege qui babet viginti nailia. De sale infaluato el ove perdiia. De duobus fil.is quorutn junior profectus est in
,

IV.

er tectum est ad

eum depo-

xxxiv.

regionem longinquam. Quod ait Facile vobis amicos de mammonu imV
,

quitalis.

v.
vi.

vu.
VIII.

Quomodo duos patres liabere potueril Josepb. Dc sepluaginla septem generationi! u>. De eo qui habebat dexteram manum aridam. Quod ait, mensuram bonam, confcrtam, el coagitiitiiin,

X\\v.
x \\\
i.

(,ii:i(l

XXXVII.

Quod Quod
l>o

XXXVUI.

non fuistis. duobus domims servire. nil, Heqnum ccetorum vbn paitttr. divile ad cujus jiuuam jaeebal Lazarus ulnait,
i'

in alicno ftdcles

ait, .\c»io potesl

cl

tupereffhientem dabuni in sinum ve-

strum.
ix.

XXXlX.
.'

Quod

rosus. ilixerunt discipuli

Domino,

.tduitge nobis

x.
XI.

Qnod ait, Kumauid potesf cwcus ctecum ducere De illo qjii fndit in ;dtum el posuit tundamentum
super peiram. De pueris sedenlibus in foro et ad invicem clamantibus. Quod ait, wemo lucernam accendens opcrit eant
vase, aut sulitus lectian ponit. De illo in quo erai legio daemouiorum.

fidem.
xi..

xii.
Xl.ll.

xi

iii.

xn.
xui.
xi\
.

XI .iv.

De decem leprosis. De illo qui in lecto ost, et vasa ejus in domn. De illo qui in agro est, ut nou redeat relro. oe uxore Loih. De duobus in lecto et duahus mulenlilms et duobus in agro.

xi.v.
xt.\l.
Xl.\ll.

De judice iniquo quem vidua
De homiiie
nobili qui abiit

De septuaginla duobus
Quod

disciputis.
'.'

i:i

interncllal>at. regianerti loiigie-

xv.
xvi.

xvn.
Xviil XL\.

Quod ail, ?» quotl in le est himen lenebrw simt, ipsw tcncbrw quanlce sunt ait, Minc vos, i liarhai, qvod dcforis esl calkis, et a .'/<;/ mundatxs. DedigiloDei.
Dejiiuiiiofiliorum sponsi. Dc illo qui descendens- ab Jerusalem in Jeriebo

Xl.\ L.
Ll.

III.

quam acc^ ere sibi rcgnum. De camelo perforamen ams. De caeco iiliiininato, cum propinquarct
i>e \iia

icii in>.

xi.ix.

sanctorum, eum resurrexerint. Quod ait, orate nc inlicth in tattaiioncm. Quod sciiplimi est de Douiino , F»U il se longitta
irc.

LIBER PRIMUS.
Qusestiones in Evangelium

secundum Uaithxum.

Qu^est.
»iot»'l

1.

[Mattii.

c. xi,

$ 27.]

Cum

dieeret, A'*mo

nott

mamtfacta

in exspolial-.onem carnis {Coioss. n, II).
'

Filhtmnisi Pater, non dixit, Etcni volueril

PaUr
et

III.

[Ib. Xll, 20.] In lino fiiiniganle

notandum qnia

rcvelare;
trem,

qticmadmodum
ita

eiiindicerci,

Nenw

novii I'a-

dcscrium liunine
IV. [Ib. xii, 22.
|

lacit

putorcm.
cst ci

nisi Filius, addidit, ct cui volueril Filiusrcvclare.

Tunc ovlalus
:

damonium hacrcdit, el suli-

Quod non
soluin a

inlelligeiiduin

cst

,

qtiasi Filius a nnllo

bens, ctvcus
(lilus est

et

mutits

id csl, qni

non

possitcognosci, ni^i a Palre solo; rater aiilcm non
Filio,

diabolo; qui non inlelligit, cl ncn coufileiur
,

scd cliam ab eis qtiibus rcvclaveril
tri

ipsam lidem
ftl

ilc

qua diclum

cst,

Ore attlem confcssio

Filius. Sic enim potius dicttim cst,

iutclligamus cl

in siiiutcm (Itom. x,

10); vel qui non dal laudeiii

Patrem cl ipsum Filinm pcr Filiura rcvclari ; quia ipscestmenti nostrx [umcii utqnod posica intulit,
:

Deo.
V.
|

II).

xu

,

27-29.]

Quod

dix.it

,

Ef

si

ego in Beel-

cl

cui volucrit FithlS rcvclurc, nOII laiiliiin PalrClil, scil

sebub ejicio dwmones, ciiam
lciiliam
: i
:

Bccundum veslram senrcgnuin Dei
;

otiain

Filium accipias
est.

:

ad lOrtim cnim
insj

i|ttod

divit,

il:

;i:»r pervciiil in vos

quia

re-

Ijtum

Yerbo eniin suo
soliun
iil

Palcr dcclaralur

gniim diaboli siarc non potest, quoil advcrsum se di-

verbum autcm non
ratur, scd ctiam
II.

njnod pcr verbuni dccla-

visum esse

latemitii.

liegnum Dei nunc

dicit,

quo

seipsum dcciaral.

damnaniuT impK,
lcnltam

et a lidelibus

de peccaiis suis pcniiillora
ai)

[Ib.

xn, 1.] Quoil discipuli Domini cceperiini vel,

nune agentibus secernuntur. Fortem

lere spicas

et

manducitre, quod nisi confricanles cas,
;

appcllat, quia ipse tcncbat, ne posseut vitibussuis

facere non posseul
stra,

liinc csl, Morlificate
:
i:l

mcmbra

ve1 in editis bsec quxsiio sicincipii, tmndhwm quassatam Jttdaos dicit, proptcr quod el uitiim crant , cl ab iiniccm discrepabant limi sequilur. In lino [umgante, elc. \l Mss. om:iil>us carcl prnna illa |arlo; adeuque m QUSBStioiiiiiu eleacbo rsenotalur, non, de arumline quassaia; t&i bocce lUulo, de luio Imnigante.
.
i

quw

siirff

super terram

cs:,

quia quisque non

iransil in

corpus Chrisii,
;

ni^i

Carnalibus cxspoliatus

m

fucrit indumciitis

liinc est el,
;

Exuile vos telerem hocst el, Circumcisione

minem

(Coloss. IU, 5-9)

liinc

1225
illo

MBER
nmucs
infideles. Nisi prius alligavcrit forlcm
illi
:

ruiMus.
rius, quia

i3-:r.

se Iiomines erucre, scd per graliam Dci. Vasa ojus
al-

non pugnant eontra consuetudinem rarnis;
ntiuin concedi sexagenariis posl militiam,
:

dicit

solct

enim

tigavait dixil, polcstalem
v<ilniiiaicin fidelium a

ademcrit impediendi

vel pnst actioncs publicas

trigesimum conjiigalorura,
;

scquciidu Christo, et obtinendo

quia

h:cc esl

a?tas

prfflianlium

ipsi

cnim habeot
in

re;jno Oei.

acriorem conflictum, ne libidinibus supereniur.
X.
[Ib. xiii,

VI. [Ib. XII, 54.] Progenios vipcrarum eos dicit,

23-50.] Omnis immundilia

segete

,

quii et diaboli

lilios

appellat. Iu laiilum

enim quisimi-

zizania dicunlur.
tur
pii
',

Quod

priino separala zizania dicim-

quc

lilius

cjus esl, in (piantum

eum peecando
Jonas

qnia trihulatione pi\ccedenle scparabuntur im|iiis
:

talur. VII. [Ib.

a

quod per bonos Angclos

inielligitur

(ieri

xu, 40.] Sicut enim
;

fuit

in vcntre ceti

quia officia vindictx possunt implere boni bono ani-

tribus diebus et tribus noctibus

sic

cril Filius

hominis

mo, quomodo rex
XI. [Ib.
vcl

',

qnomodo judex

;

officia

vero mi-

m

corde terrw tribus diebus
dici

el

tribus noctibus. Sexla?

serieordiso mali implere

non possunl.

feria?

partem qua sepnltus est cum

pncterila

nocte, pro nocte et die accipias, hoc est pro loto die

xiii, 51.]Granum sinapis oh fervorcm fidei, quod dicatur vencna expcllere, majus (it omnibus

sabbali

noctem

et

dium
:

;

et

noctem dominicam cum

oleribos, id est dogmalibus.
cita scclarum, id cst,

Dogmala aiiicm sunt p!ascctis.

eodcm
pro
ciintur

die illuccscenle

ac per boc accipiendo partem
et trcs noctes.

qnod placuit singnlis

loto, liabes

Iriduum

Quod enim

diei

XII. [Ib. xiii, 55.] Fermcnliim guod accepit mulier,

decem meuses

pra'gnautis,

novem sunl

pleni

abscundil in farinm sntis iribus
:

:

mulierem
;

,

sapicn-

sed initium decimi pro lolo accipitur. Et quod sc Doiniuus ostendit in niontc , post sex dies factum dlcit

liam dicit

fermentum, dilcclionein

quod

fervefacit

clexcilat. In larinae
in

autem

saiis tribus, vel Iria illa

unus evangelista [Matlh. xvu, 1); alter vero post octo dies dicil (Luc. ix, 28), parlcm posteriorem

homine,

Ex

toto corde, el
;

ex lola anima,
illa

ct
,

ex tota
Cenlevel liia
(

tnente (Mutth. xn, 57)

vel Iria

fruciifera

.

quo fulurnm boc Dominiis promisil, et parieni prinrom novissiini diei in quo complelum est quod promisit, pro lolis alque inlegris diebus annuprimi
diei in

num, scxagenum, tricenum (Id. xm, 8,23);
illa

genera hominum, Noe, Danicl
li).

ei

Job

Eicch.

xiv,

merans

:

ut iulelligas eiim qui dixit, posl sex

dies,

XIII. [Ib. xiii,

44] Thesaurum

in

agro abscondi-

solos medios eommcinorassc, qui veretoli atque in(egri compleli siml. In Genesi

tum, dixit duo Testamenta lcgis

in Ecclesia. qu.-e qnls
illic

cnim a lumiiic
i,

incipit

cum ex
lalere
:

parle inlellectus atiigerit, sentit
et vadit el vendit
cst,
sil

magna
il-

dies, et linil ad lcnebras (Gen.

5),

ad significanduiii
liicem,
(

omnia sua,

el entit

agrntn

lapsum bominis
sicul
iv, G)

:

nmic autem a lenebris ad

lum,

id

contemptu temporalium comparat
dives cogniiionc Dei.

sibi

diclum
:

csl,

De

lencbris

huem

clarescerc

II

Cor.

oiium, ul

quia a peccaiis

homo

liberatus,

pervenit ad

XIV.
sapientia

[Ib. XIII, 54.]

Quod dixcruntJud:ei, Unde
in

Imic

luccm

jusiitire

Iwc et

virlutes ? sapienlia

his qu;e loquc-

VIII. [Ib. x!i. 43-45.]

Cwm

spirilus
ita
,

immundus

exieril

hatur, viriutes in

his

ab homine

:

signilical

quosdam

crcdiluros, ulferre
el

Aposlolus

cum

dixit
i,

qu:e operahator. Idcoque et Christum Dei Yirtutem, et Dei
24); virtulem

non possinl labores continenlirr
iluri sint.

ad sa'Culum redalios septem,
,

Snpienliam (lCor.

ad signa relulit

Quod diclum est, Assumil secum

iuielligitur quia

cum

quis ceciderit de jusliiia

etiam

propter Judrcos, sapienliam autem ad docliiiiam proptcr Gr;ecos, id est Gentes.

simulalionem habebit. Cupidilas enim carnis cxpulsa
pcr poenitenliam a cnnsuetis operibus,

XV.
niel

[Ib. xiv,

26-55.]

Quod dixcruul
quod dictuin

discipuli

phan-

cum non
si

in-

tasma esse,

significat id

est, Pulas, inve-

veneiil in quibns deleclatinnibus correquiescat, avi-

fidem in terra (Lue.

xvm,

8)

;

quia quidam qui

dius rcdil, et riusus occupat mentein hominis,
pulsa esset
',

cuni

cesserintdiabolo, de Christi nd\enlu diibilahunt.

negligeutia subsecuta est, ul

non intro-

aulem Petrus imploral

a

Quod Domino auxilium, ne mer-

ducrrelur lanquam liahiintor muudaise domui scrmo
Dei per
habebit

sanam doctrinam. Et qiinniam non solum
illa *

gatur.significaiquihusdam Iribulalionibus ciiam post ulliniam persecuiioncm purgandam esse Ecclesiam.

septem

viiia

,

quac septein virtutibus spi-

Quod

et

Paulus significat dicens
(I Cor.
in

:

Satvus eril; sic ia-

ritualibus

sunt contraria, sed eliam per bvpocrisim

menquasiper ignem

m,

13).

Quod

sequitur, ut

se ipsas virtutes hahere simulabit; propterea assumptis

adoranle^ omnes qui

navi eranl, dicerent, Vere

secum septem

aliis

nequiorihus, hoc est, ipsa
illa

seplcnaria simulatione, redit
sinl novissima

concupiscentia

,

ut

hnminis pejora quam erant prima.

Filius Dci cs, significat clarilalem cjus tunc manifesiam fuiuram, per speciem jam videniibus, qui per fiilem nunc ambulant.

IX.
uliva

[111.

xin. 15,

23.JQuod
,

dicit,

AUud centesimum,
:

XVI.

[lh. xv, 5.]

sexagesimum

aliud

trigesimnm
8

centesimum

proderil; id csl,

Munus quodcunique est ex me tibi munus quod offers causa mei, ad te
,

marlyrum, propler satietatem
n.orlis
:

vitae vel
,

conlemptum

jam
sibi

perlinebit

sexagesiinum virginum
Er. etLov. sic

propter otium intc-

qiiibus vcrbis significant (ilii jam non opus csse parentum pro se ohlaiiones, quod ad
:

eam
1

xtateni pervenisscnl, ut possent

jam

ipsi ofierre

Am.

cum cxpidsa

essel jiislUi'/, negligen-

et ad editiohe.m »::ilisponenscn. 1 Mss. Corb. et Sanviclorini duo, rirtiitiim spailfjus. 'r.at. Am. Er. etoctovtcs., samtit.Ttem.

tin subsecuta esl.

Eaiendamus ad octo Mss.

pro sc. In bac ergo ootate eonstitutns, ui posscnt par.r. Lugd. ven. I.ov. Iiabent, timnia dicilur (juod prinf .rpmatur, zizanta dicilur. m.
.

• sic nai. et

vs.

r.isterciensis. At

alii

endicos, lex.

"BQ
I

84-1

1327
renlibus suis hoc dicere,

QU.ESTIONUM EVANGRL IORUM,
cum boc
dixissenl, negabant
ligantur,
lcriiiiiu.
si

S.

AUGUSTINI

J5i3
in-

cum devinctum pohdere suo deducai ad
Ib.

Pharisxi rcosesse,

pareniibus suis non prsestareiil

bonorem.
XVII.
vit

XXV.
quam non
id

|

rviu, 24-31. }QuodoWnto estDomino dc-

[Ib. xv, 13.] Omiiis planfotio
cccleslis,

plaiila

bitor decein milliitm taleiitorttnt, et jussit

cum vcnumet

Pulcr meus

eradicabitur

:

est,

Carnalis

duri, ct

uxorem

ejus, et filios, et

omnia qnai habebat,

cupidiias,

secundum qaam sentientes dfTendebanlur de pnctermissis rerum slgnis, vel eliam traditionihus
;

reddi

:

inlelligeiidum est
;

dccem prajceptorum Legis
pro eupidilate ati|ue operiel
eju^s
filiis,
:

cum

fuisse dcbitorem

ct

suis

et proccepla vitse

non curabanl, qus a cupidi-

bus suis, tanquam nxore
buisse,

pcenas solvere de-

tate aniinuin purgant.

quod cst

prcliuin

prelium eniin venditi,

XVIII. [Ib.
lurionis, el

viii,

13

;

xv, 28.]

Quod

et

piicrum Cen-

siipplicium

damnali

inlelligiliir.
et

Quod
misit

dixil, Notuit

liliam Clianansae

mulicris non venifens

ignosccre conserro suo, sed abiit

eum

in carce-

ad
ii

domos

eoruin, salvat

;

signilicat Genlcs,

ad qu.cs
ipsis

rem, et reliqua; inlelligendiim, tenuil
liunc aniniiim, ut supplicia
illi

conlra

eum

on venit, salvas fore per verbum suiim.
filii

Quod

vcllet.

Conservi

aiiteni

rngantibus

sananuir
est

,

intelligenda
filii

esl Ecclesisc
:

qui

narraverunt Dominn quse Oebant, poiest

iniclligi

p.ersona, qusc sibi

cl niatcr ct

nani sinuil
;

Eeclesia, qose et illum sotvit, ei illum ligat.

omncs, quibus conslat Ecclesia, mater
guli

dicilur

sin-

XXVI.
leni

[Ib. xix, 25, 25.] in

Quod

ait

Domiiuis,

ilivi-

autcm iidem
[Ib. xv,

ipsi
]

lilii

appetlantur.
lurbsc obiuleriinl

non inlrare

regnum Dei;

ei discipuli dicunt,

XIX.
lidem

30

Quod

Domino

(Juis potcst satvus fieri? ciun

pauci sint diviles incoin:

mulos; qui cum non laudant, vel non
:

coiifitcniur

paratione multitudiuis pauperum

c<rros;qui non intelligunt, ctiamsi oblcmpernnt
:

omncs

qui talia ctipiunl, in eoruin

intelhgendum quod uumero baberi aui-

jubcnlibus
lelligunl
:

surdos

;

qui non obtempcrant eliamsi in-

madvcrlcrint.

claudos; qui prxccpta non implent.

XXVII.
vcin

[Ib.

xx,17.]Qund Dominus seorstim seduo(n),
:

XX.
lum

[Ib. xvi, 2, 3.]
,

Quod
erit
;

dixit

Dominus, Facto
est

bus discipulis passurum rcfcrt

ad conlinnandiim

spere dicitis
;

Serenum

rubictindum

enim

coe-

posicrum teslimonium
triitin

lecil

quia dixil, In ore duo-

id esl,

sanguine passionis Chrisli,

in

primo ad-

rumvct
1G).

lestium stakil oiiine vci

bum

(Matth. xvin,

venlu indulgcnlia peccalorum datur. Et mane, Hodie
tempestas
;

Utcnim ncque
buniani

vulgareiur quod dicebal, neque
linnilalc
,

rubet enim

cum

trislitiu

ccelum

;

id esl,

quod

carcret

lcstiinoiiii

paucinribus

sccundo advenlu igne prsecedente veniurus est. Facicm ergo cali judicare nostis ; signa autem temporum

quam duobus
cbariiatis

dicere non poluit. Vcl ad sacramcnlum
:

ostendendum

minus enim

quam
illc

inicr

non

potestis ?

Signa lemporum dixil de advenlu suo

duos cbarilas esse non polest. Eral aulcm
neccssiiatc dcbiti propter peccatum

non
sol-

vcl passione, cui siinilc est roseuin

coelum vesperc

suum, sed ad

:

et ilcm de tribulaiione anle adventum snuin fuiura, tui simile cst maue roscuin cum trislitia ccelum.

vcnda noslra peccata

cliarilale passurus.

XXVIII.

[Ib.

xx,

29-34] Ab Jcricho egrcditur Do-

niinus; j.un de isla terra resurrectionc disccdens. Se-

XXI.

[11).

xvu, II.] Quod dixil Dominus, Elias quiesl, et resliluel

dcin venturus

omuiii

;

id est, vcl
;

eos quos

genlcs.

pcrseculio Antichrisli conlurbavcrit
siiluat uioriendo quse dcliei.

vel ut ipse re-

eum lurbsc iiiuIik; crcdunt in eum populi et Duo ailtem ca?ci scdcnies juxta viam, signilicant dc ulroque populo quosdam jam cohxrenles per lidcm dispensationi tccnporali, secundum quam Cbri
quttntiir
-

XXII.
ignem,
alta

[Ib. xvn, 14, 18.]

Quod
:

dixil,

Scepe cudit in

slus via csl; et dcsiderantes illuininari, id est, aliquid

et

tdiquiindo in aqitam
:

ignem ad iiam, quod

de Verbi atcrnilate
impetrarc
ct pi

intelligere,

quod iranseuntc Jcsu
fidci

pelal

aqiiain

ad voluplates caruis. Iicm fjuod

bant. id est, per inoritum

qua

dicimt discipuli, Quure nos non potuimus ejicere

eum?
fidei,

credilur Pilius Dci et naius hoino el passus propier

nc

illis

miraculis

faciendis

cxtollercniur in snper-

nos. Pcr banc eniin dispensationem quasi transil Jesns, quia lalis aciio lcmporalis cst. Oporlcbat
ut

biaKt,

admoniti sunl polius per bumililatem

aulem
turbc

quasi

per sinapis granum, clnliouem lerrenani, qusc
est,

tantum clamarent, donec rcsisientis
id est,

sibi

montis nominc signilitala
XXIII. [Ib. xvu, 25.]
filii :

cuiare ut transiret.
dixil,

stropilum vinccrent;
iiuiin

tam perseverantcr ani-

Quod

Ergo Rberi sunt

inlcnderent orando alque pulsando, quousque

in

omni
est,

rogno inlclligenduiii esl liberos essc

consueliidinem dcsidcriorum cariialium, qu.x lanquam
lurba obstrepit cogilalioni iucem veritatis aHerme vi-

iilios, id

non essc vectigales. Multo ergo magis
in

liberi essc

debcnl

quolibet rcgno lerreno

lilii

re-

dcrc conanti, vcl ipsam

bominum tarnalium tuibam

gni

illius

sub quo
[Ib. xx

suiit

omnia regna terrcna.

sludia spiritualia impedienlem, fortissima inlenlione

XXIV.

iii,

lem scandalizareril

Quod Dominus dicit, Qui auimum de pitsiltis istis, id esl, ex
6.]

supcrarent. Ilaque audiens Jesns qui ait, Petcnti dabilur et qitwrcns inveniet, el pulsanti apericttti (Mattlt.

liumilibus, quales vult csse discipulos suos, non ob-

vn, 7), venientes ad se, ipso scilicel desiderii ardore

lemperando,
x.vndro
expedit

vcl eliam confravenieBdo, sicui

dc Aleiv,

porvenionlcs ad

id

quod dcsidcranl, stans eos
illa

langit,

xrario
ei

Aposlolus dicit

(II

Tim.

ii.);

alque illuminat. Non enim sicut
poralis, ila eiiam Verhi

dispensalio tem-

nl

mota asinaria suspendatur
in

collo ejtts, et

alemitas

iransit, quae in se-

prajcipitetur

profundum maris
,

:

id est,

congruit ei

ipsa niancns
(«)
II

omnia

innovr.t (Sap. vn, 27).

Quaproftuf

rupidilas

rcrum tcniporaliuin

cui siuln et cxci col-

r.elrsct. cap. 12.

IS39
quia
(iiles

LIBEli PKIMU5.
incarnathnis temporalis ad aUerna
iniclli-

isr>o

(Matth. xwii, 20), quia

videlicct

ipsc

non solveret
observa-

genda nos pra-parat, Iranscinte Jesu admoniti suni ut
illuininarenitir, et

sabbalum, quod magna
bani
;

diligentia carnaliter

ab slanie illuminali sunl. Tempo-

occiderent aulcm

Dominum

spiritualiler sabct judicium c.
ct

ralia eniin transennl, aeierna slant.

balum insinuantem per miscricordiani
diiit discipuli
le

XXIX.

[II).

xxi, 21.]

Quod Dominus
et

fidera, quic
cis

illi

maxime cnntemnebant. Nain
absurde liguralur sediliosus

culi-

suis, Dicelis monli huic, Tolle

jacta

in
:

mare, de

nomine

noi;

liomicidj..

tnperbia dixit qnse ad sxcularcs pertinet

hoc

sibi
ipsi

quia boc animal et strepcndo inquielat,
delectatur
:

c

sanguiae

servus Dei diceredebet, ui eani a se repellal, quia

et cameii

nomine propter humil.aiiiem

non congruit. Vel quod per eoruni
eos Evangelium pr.cdicatum

fideui, quia

per
qui

se ad subeunda oncra magniludiucm, iiilcjligitur con-

est, ipse

Dominus

grucnler Dnminus.

inons appcllatus est (hai. n, 2), ablalus e^la Juda-is,
ui in

XXXVI.
liita

[Ib.

xxiu, 37.]

Quod

dixit

Doininus aJ JeUws, sicnt galnolvisti? Iioe

Genies lanquam
[Ib. xxi,

in inare

porro jacerelqr.
dicit,
:

rusalem, Quoiies voh.i congregare

fitios
,

XXX.

4i.]Quod Dominus

Elquice-

congregat fHios suos sub alas
aniniaiitis

cl

ciderit super

lapidem istum confringetur

snper

quem

genus
ut

niagnum affectum
alfcel.i

in lilios liabel, itu

vero ceciderit, conlerel
siipcr euin, qui
alliciunt
;

eum

;

de

liis

dicit

quod cadent

eorum

inlirmitate

et ipsa iiilirmetur; ct
alis

illiiin

modo

conleinnunl, vel injnriis

quod

dfilicilius

in cajteris

animantibus invenies,

ideo nonduin penilus interereunt. sed lamen
ut

suis lilins prolegens, conlra

milvum pngnet
,

:

siceiiam

conrriiigiintur,

non recie ambtileiu
illis
.

:

super quos
pcena
impii
lerrae

maier nostra Sapicntia Dei
infirniala

per caruis susceplioneni
et Apostolus dicil,
(I

iuilem cadii, veniet
pcrdiliotiis;

desuper

in judicio cuni
u'.
*

quodammodo (uude
fortius est

QhoJ

ideo

«Iixi*.

Ccnteret ?os,
veatus

sini

infirmum Dei,

Iwminibus

Cor.

i,

23), pro-

Iniiq-.iam pulvis,

qneni

projii-it

facie

tegit infirmilalem nosirain, et resistit diabolo,

ne 'ms

fPini.

:,

4).
[Ib. xxi,,

rapiat. In

qua defensione, quod
,

illa

advcrsus miivum

XXXI.
etl

2-9.]Quod Dominiis

dixit

,

Simile

conatur afleclu
lcslate.

baec r.dversus diabolum perlicil

po

regnum ccelorum homini

regi qui fecit nuptins filio

tno; nuptias dixil

liomine suscepto Ecclesia
dixit
,

Verbum inearnatum, quia iu ipsp Deo copulala est. Quod
ailitia

XXXVII.
ne
fuil

[lb. xsiv, 20].

Quod Dominus

dixit,

Orate
iiiipe-

fuga veslra liieme vel sabbato, id est, ne
:

Taitri

niei

el
;

occisu sunt

:

lauros dixit

dimenlo aliquo deiineamini
vel frigore; et sabbato,

quia el hieme, imbribus
proiicisci
,

priucipcs plebium
div.H

allilia

vero, oinnia saginaia.
et

Quod
in-

inquo

non
ne

licebat,

Dominus, lle ad exilus viarnm,

quoscumque

impediebatur quis ab itinere. Vcl aliud
awt laHilia rerum temporalium
illa.

in tristili.i

veneritis, vocate

ad nuptias ;viae iutcltiguiiiurdogiiiaia
illis

qiiis

inveniatur a die

Gentium
id ist,

;

quia ex omnibus

ad nuplias vencrunl,

Cbrislo crcdideruui.
[Ib. xxii, 25.]

XXX VIII.
(ratres, ei unv.s accepla
;

[lb. xxiv,

23-27.] Quod Domimis dicit.
et

XXXi?
iii.iio,

Qnod Sadducaji dicunt Doel

Sicut enim fulgur exil ub orienls,

pervenit usque
;

aii

Fuerunl upud nosseptem
obiit, el
,

occidentem;
cl occidentis

ita eritet

advenlus Fitii liominis
voiuit

orienlis

uxore

secundus

,

cwtert

iiitelliguntur

bo-

nomine totum orbem

significare,

iuiiies impii

qui fructuin

jiistiii.c

i

poiucrunl afict.iies,

per

quem

futura erat Ecclcsia,

incipicnle Evangclio

fvrre in terra per oinnes
lius

seplem muudi
:

qui-

ab Jerusalem (Lhc. xxiv, 47), secuodiini illum sen-

isla
,

lerra consistit

poslea enim et
illi

ipsa lerra

sum quo
nientem

dixit,

Amodo
'

videbitis

Filium Iwminis vc*

Iransiet

per quain

omncs
40

quasi seplcm

marili

in nubibus (Mutili.

xxvi, 64).

Convenicnter

sleriliter Iransierunt.

enini Ecclesiaiu
]

iiunc ftilgur noininavit,

quod maxi-

XXXIII.

[II).

xxil

,

Quod Dominus
el

dicil,
;

In lns
pendet

ine solet emicare de nubibus. Consiituta crgo auetoritate Ecclesia:

duubus prjeceptis
dixit, id est
,

tola

Lex peudet

Proplielw

per orbcm lerraruni clara atquc madiscipulos

illo

rcfertur, ibi liabet finem.

nifesta

,

consequenter
fideles,

admonet

,

alque

XXXIV.
jicat

[Ib. xxxiii, 17, 19.]
esl
,

Quod Dominus

dixit,
sancti,

omaes
cniiii

et qui in

eum

credere voluerint, na

Quid enim nwjus

onnwi, an lemplum quod
dixit
,

scbismaticis alque bxreticis

credanl.

Unumquodqiie

aurum?

et ilcm

Quid enim mujus

esl

do-

scbisma, et unaqua<que haeresis, aut locum
in

suum

uuin, un ultv.rc quod sunctipcat doniiin? intelligendum

babet

orbe lerrarum

,

partem aliquam tenens
ait, Si quisvobis

tcmplum
I

et altare

ipsum Chrislura

;

auruin ct

donum,

aut obscuris atqnc occtiltis convenlieulis ciiiiosiiateni
bominiiin decipit.
dixerii,

mdes

ct sacrificia

precum
ille

,

qu;c in co per
ista

eum

of-

Quo perlinelqnod
,

fciimus.

Non

enira

per ha;c, scd

per illum

Ecce hic

est Cliristus

aut

illic,
:

quod

signilicat

sauclilicantur.

\XXV.

[Ib. xxiii.

23

et

24.]

Quod Dominus
id

dixil

lerrarum partes el provinciaruin aut in peneiralibus, aul in deserlo, quod signilicat obscura el occuita convcnlicula haereticorum.
in

Excolantes cuiicem. refertur ad
raare illos minula qu.eque.

quod

Quod crgo

dixit,

ab orienle

dixit, deci-

Cameluw
fidem
:

glutientes, refer-

occidenlem pervcnlurum advenluni siiam, CORtra
qui per terrarum

tnr ad id qaod dixil, Pruteritis graviora Lc<jis;miserir.ordium, ei judicium,
et

illos valet

panicubs nominantur,
aii,

s:

ul islc sit sensus,

dicunl aptnl se essc Cln isium. Qinni aolcifl
fulgur, coiitra
illos

Si.ui

Minima obscrvalis, maxima contemnitis. Ex hac enim perversilale eliam ilitul cis accidit, quo possunt tiaec
pci

valet,

qui

occulte

congrcganl
ili'

allegoriam

referii,

ut

dimiiterenl

Barabbain

1 res Mss., ronrenienter i-nin, etinm niinr fibfir, clc. tolulem, ' onvenicnter cieni n lamnwti (utgur, jls
l

i"3i

QUiESTlONUM LVANGELIOIMJM,
in

S.

AUGUSTINI
vetus liomo appellalur,
in

i:3i

tatiqunm

penctralibus, et

paucos lanquani

in

dc-

pagine Ad.nn, qui
susceperat, quod
(

coipu;

scno
tinet

:

;id

maiiifestaiionein quippe clarilaiemqueperfulguris

passione morti Iraditurus erai

Ecclesia;
vcl

nnmen,

significans eiiam

noctem

nubila sxculi Imjus; tunc

enim fulguns

sacramenlum cammcndat sanguinemsuum), quidaliud nnvum vinum, nisi immortavini
litateni

unde etiam per

camlor apparet.

renovaiorum corporum

intelligere

debemus

?

XXXIX.
bore

[Il>.

xxiv, 52.] <>no.l Doniinus dlxit,
diseile
s

Ab

urlici

(inod cuin dicit,

Vobiscum bibam, eliam

ipsis

resur-

cmlcm

fici

iniliindincin
,

;

arborem

reciionem corporum ad induendam immorlalilalera
promillit. Vobisettm enira

gcnus
nis.
lilii

humanum inlollige proptcr prurilura carCum jum ramits ejus tener (uerit ; iil csl, ciiin hominum j>er fidem Cluisti ad spiriluales fructns
in

non ad idem

teinpus, sed
cst.

ad eamdein

innovationem diclum accipiendum

Nam
l.i

etnos

dicit \posiolus resurrexisse ciiin Christo
ut

profcccrint, et

cis lionor adoptionis filiorum Dei

(C.oloss.

n, 12),

spes rei

fulur&jain pnesentem

eminucrit.
XI,. [Ib. xxvi, 2-i.] Quocl

liiiam alfeiat.

noininus de Juda dixil,
i
i

ciiani illud

Quod autein de hoc gcniinine viiis novum csse dicit, signilicat eadcin utique

Bonum
quid
ei
,

erat

illi

iiou
sil.

nasci,

iitrum

hanc vitani? ut

corpora resurrectura secuiidmn innovatinnem ccelosiein.qine nunc sccnndiim lerrcnam vetustaleinmorilura sunl. Si

u^it.uc loculus

Non enim
ist;nn,

potest boniun esse ali-

qui non

cst.

Etsi quisqtiam contendii esse

aliquam vitam ante

non Judu: tantum

tu

na-

sionis calicem bibit, ipsos

aulem vilcm de cujus vetustate bunc pasJudxos intellexeris, signiliipsam gcntein ad corpus Cbristi per
Isracl salvus fiet

sccrciur, scd nulli cxpcdire convincitur.
dicil

An

diabolo
iili

catum

esl eiiam
vitoe

non nasci ad pcccalum? An etiam bonum

eral

novilaiem

accessurara, ciim, ingressa pleniiudinc

ut Chrislo

non nasceretur per vocalioncm, ne essct
xxvi, |5.]

Ccntium, omnis

(Hom.

xi, 25).

aposlata?
XI. I.
[II).

XLIV.

[Ib. xxvi, 07.]

Quod diclum

est,

Exspueruat
pricsenliam

tcis vcndilus est,
i|ui

Quod Dominus triginta argensiguilicat per Judam Judxosiniquos,

in

faciem ejus, signilicavit cos qui ejus

gratiae respuunt.

llem tanquara colaphis
:

eum
in

ca?dunt,

seqiientescarnalia et temporalia, qnae ad quiuque

qni bonorcs suos ei praferunt

palmas

faciem ejus

scnsiis perlinenl corporis,

luul

:

Chrisium habere nolutquod quia sexla mundi xlate feccruni, sexics
'

dant, qui perlidia cccati

eum nou
Quod

venisse aHirmant,

tanquain prasciiliamejusexterminanlesel repellentes.

quinos eos
pi.ssc

sigmficaluin est.

tanquam prctium venditi Domir.i aceeDe quo lempore lalibus iusultat
mcndacium (Psul.

XLV.
dnlus
in

[Ib.

xxvi, 09-74.]

1'etrus

nccdum

soli-

iide,

Deiun

lcr negavit, videtur ipsa trina

propbeta dicens, Filiihominum, quousqucgraves corde?
ulqiiid diliijitis vanilulcin, ct quivritis
iv,

ejus negalio pravinn errorem h;crelicoriun designasse.

Nam
niiaie

error Inerelicorura de Cluislo tribus gencribu»
:

5)? ui si

qninque xlaiibus

luisset aliqua excnsalio

terminatur
,

aulenim de divinitale
'.

ejns, aut

de huma-

sequcudxvauiiaiis, vel sexta comprebenderent verita-

aut de ntroque falluntur
[Ib.

lem, quai perDominiim nostrum pricdicabalur, et doinonsirahatur, sicnl scxta die

XLVI.

xxvi, 58. J

Quod ad passionem euutem
boc
est

bomo

faclus est ad ima-

Dominum

a

longe sequebatur Petrus, significai Ec, ,

gincm Dei (Gen. i,2G).Quod quia noluerunt, habcnt
sexies quiui
cl

clesiam seculuram quidem

imilaiuram pas:

unpressam imagiticm principis
Clirisluili

s;eculi

sioneni Doinini, sed longe differcnler

Ecclcsia

enim

nnn babent

per

qurm signatum
(Psal.
iv,

est
7).

in

pro se patitur

,

at ille pro Ecelesia.

nobis lumcn vultus

lui,

Doniine

Et
illi

XLVII.
ditalis

[Ib.

xxvi

,

59,42,

41.] Sicnl tenlatio cupi-

quia eloquium

Domini argcntiun
ipsam lcgem

est (Psal. xi,7),

irin.i

est, ila etiara tentalio limoris trina esl.

autcm

etiani
in

carnaliter inlellexeruut,

Cupiditati

qu;e iu

curiositate est,
iu illa

opponilur timor
est

tanquam
XLIl.
corpus,

argcnio impressam saecularis principalus

mortis

:

sicut

enim
ista

cognoscendarum rerum
vel !;.udis, opponitur

iuiaginem amisso Domino lenuerunt.
[Ib. xxiv, 2S.]
illo

avidilas, ila
dieil,

in

nielus amittendae talis noiili.e.

Quod Doniinus
;

Ubi

Cupidilati vero
fuerit

honorum

timor

congreijabuntur aquilte
levavit

id

est in ccelum,
:

ignominine ct contumeliarum. Cupidilali auiem voluplalis
,

quo binc sccum

corpns

in

homiue susceplo
est,

oppnnitur tiinor doloiis. Non absurde ergo inpropler trieam lentaiioncm passiouis
ul liansirel calix
;

quod etiam cndaver ideo appellalum
i

quia moritu-

iclligiiur

,

ter

us haBC loqucbatur.

Illo congrcijabuntur aquiloe, di-

Domiiuim orassc

scd

ila

ut polius

ciumcslde
tur.

spiritiialihu.s, (|iiicjus

passionem bumilita-

impleretur volunias Pairis,
in mss. quaeslio quadragesima quinla incq.it ab isii», Error litvrcticorum : nec pneiiiiliiiiiiiir illa, tfliod Petrus necdinn solidalus, etc., Iioruni lamen loeo iu quilmsdaiii codicibus ponitur, nc irina, vel, in tiina 1'elri :iegatione. Praeterea in eiiiiis uat. aih. ct F.r. aJ isiam qua?.slionem Imbc suljiduntur : jvotandum, gtiod retrus scmcl illos signijianle prhnum gulli canlum ncgavil lioiniuiim casse gui < lnhtiiin tintc. resurrccliouem Dettm cssc non puuwerunt, ejus morte turbati. illud autem quod bis ante secos qui niinc in ilio vct secttndui» cundiiin gulli cuut.tm Jicitm, re/ sccimdiim Iwmincin, rcl secuildum utrunujiie errant.et ideo verilalem netjtmtante Ecclesiai resurrectwncm ul primits tjaUi cuntux intcUiqatur caitilis resurreclio, lux est ipsius rvinini; secundns cmtcm ipsius, sed in corpore uiuversce Bcclesim : qu;e absuni acxteris codieibus, exccptl
1
,
.

teinqiie imilando, lanqiiam

de cjus corpore saturan-

Corpus enim

pro^iter liuinililaicm pro nobis pas-

verbis,

sionemque suscepit.
XLlll.
[111.

xxvi,

29] Quod
in

Doiniiius dicit suh tcm-

pus passionis discipulis,
*

Non

bibam ainodo de
illud

lioc

ijenimine

vitis,

usque

dicm illum, cuin

bibam hoc

vobiscum novum

in rcgno Palris mei, vull inieliigi
dicit.

vetus essc, ciim illud novuin

Quia ergo dc pro-

Erlitio Ain.,

31

ud quos

rursiiui

sexiei guimcos, ctc. sicetiam pleriquc Uss in ra legebafnus, si xtes qutni Miii | aul
i

u; edilis habclur, scxies quiiique

wtprcssum,

etc.

ijiio ^ib.

cisleieieiibi.

i">

LlIiER

SECUNDUS.

iSH

LIBER SECIfNDlfS.
Quxsiiones iu Evangeli um secuuduu: t.ucam.

Qu.cst I. [Lvc. cap. i, f 1*>, 20 ] Quod Zacharias orans prc pnpulo, audit ab angelo, Exavdita est oratio

cadens ad pedes Domini
xil,

;

mores auiem
,

in

co qnod di-

Exi

u

me

,

Domine
non
fecil

quia peccator

homo sum.

tua
,

;

ccce Elizubeth uxor

itta

concipiel et pariet fi;

Quod tamen
sit

qtiia

Dominus

;

nnn euim reces-

titun

ct

vocdbis

nomen

ejtts

Joannem

primo hoc at-

ab
;

eis

,

sed ens siibduclis navibus ad
in

tendendum
ret

est, quia non e>t verisimile, ui ciun pro
ille

duxit

signifieat

litlus perbonis et spiritualibns viris non

populi peccalis vel salule vel redemplinne
,

ofTer-

essc oportere banc voluntaicin

si

quidem populus eum exspectabal offerentem
Iiomo senex, uxo:

, ul peccatis turbarum commoti, quo qnasi securius iranquilliusque vivant

quod

potiicrit rcliclis publicis volis
,

muiiiis ecclesiasticum dcserant.

Quod ergo
secuti

subduciis

reni liabens
serlitn quia

anum pro accipiendis filiis orarc praenemo oral accipere, qtmd se acceplurtim
;

ad

terruin

nnvibus

,

reliclis

omnibus

sunt

eum

esse desperat

usque adeo anleni
,

ille

jani se habilu-

Petrus et .lacobtis et Joannes, poiest significare fuieni lemporis, quo ab hujus muiidi salo, qui Chrislo inhaeserint, peniius recessuri sunt.
III.
[III.

rum
non
ttia,

fil.os

desperabal

ut

hoc angelo

proniillenti
esl oraiio

creileret.

Ergo quod

ei dicitur,
:

Exaudita

v,
,

1

1.]

Quod Doniinus
le

dicil

leproso niun-

pro populo inlelligendum cst

cujus populi qun-

dato

:

Vade

oslende
,

sncerdoti,

et offer

mitnus pro

niam
lius

salus ei redemplio et peccatorum abolilio pcr
,

emundaiione tua
illis;

sfcul prwcepii

Moyses,

in lestimonitim
,

Chrislum fulura erat
nascilurus
ci
,

ad hoc imnliatur Zachariae

fi-

hic

videtur approbare saci ifu ium
est
,

quia prxcnrsOT Chrisli destinabatur.
lo

Moysen prxceptum
sia.

cum

id

quod per non rcceperit Eccle-

Quod aulem
dicitur,

non crcdenli angelo, ab eudcm angi
eris

Qiicid ideo jussisse iutrlligi

polesl, quia

noudom
,

Et ecce

tacens donec iniplcunlur

hwc

in

esse Coeperat sacrificium

tempore suo, intelligendum esl signifieasse quod propbelia usque ad
telligibili
;

corpus ejus

est.

Sanclum sanctorum quml Nondnm enim in passione obtulerat
,

Joannem
non

,

tanquam
,

a

sono

silerct inin

qtiia

csl inlellecta

donec

Domino

holocaustum sunm quo sacrificio confirmato in crcdentibus populis, lemplum ipsum eversum est, ubi
illa

compleretiir.
II.

sacrificia

offerri sulebanl. IIoc

autem factum
ix
,

est

[Ib.
,

v,

5-11.]

Quod Dominus de navicula docet
hoc lempus
,

turbas

signifieavit

quando Dominus de

secundum prophetiam enim oportebat auferri
quani
illud

Daniclis (Dan.

27).

Non

significamia saciiiicia, prius-

ancioritate

Ecclesiae

docet genles.

Qund Dominus
roijat

ascendens

in

navim
,

,

qux

eral Pclri

,

eum

a terra

reducere pusitlum

significal vel lenipcr.ile

uiendum
nec

quod signilicabaiur confirmatum esset conlestatione Aposlolorum pr.cdicantium, elfidecredentium populorum.
IV. [Ib. v,
aiiima
biis,

verbo ad

lurlias

,

ut ncc lerrena sis prxcipianlur,

18 25.] De paralyiico

:

potest intelligi

sic a terrenis in profundiora sacranienloruni reccda-

dissulula

mcmbris

,

hoc esl bonis operationiid
,

tur

,

ut ea penilus

non

inlelligant

:

vel prius in proxi;

Christum quxrere,
impediri aulem turbis
ut

esl

,

volunlaiem Verbi
,

mis regionibus genlibiis praedieandum
Item Pelro
,

ut

quod

dieit

Dei

;

nisi leela

id est,

operta

Duc

in

altum

,

el
,

laxale relia vestra in
quibtis poslea proe-

Scripiurarum aperiat,

per luec ad notiliam Christi
fidei pietate

capturam

,

ad remoliores genles
,

perrcniat, boc est, ad ejus humilitalem

dieatum est
tjnum
(Isai.

pcrliueat
,

:

sieuli Isaias dieit, Tolte si,

descendat. Hi autem a quibus deponitur
clesia doclores

,

bonos

in

Ec-

in gentes
i.xii
,

ud
el

eits

qttw prope

el

ad cas qttw longe

possunt si-nificare. Quod aniein
signilicat

cum
ta-

10,

i.mi, 19). L't qtiod etiam relia niiiiet naviciil.i' impletae siint, ila

lecto deponitur,

ab humine

in isia

carne

fieba ilur

piscium copia,

adhuc

constitiito Chrisluin

debere cognosci.

Quem

ut mergerentur, significct liominum carnalium inultitudinein tanlam futuram in Ecclesia, ul etiam disru-

nien lecluni

sanus poslea jubetur portare , et
,

ire in

domum suam
libus

utremissione peccalorum convalescen-

ptione pacis

,

exeuntibus inde hxresibus etschismati-

per spcni

bonam membris anima!
:

,

boc corpus

bus, tanta remaneret, et tanta esset fulura illiamissio
fidei

restaurarc inlelligalur
diis

utjam non

in carnalibus

gau;

et

bonoruin
,

morum

,

ut Christo diccre videa-

lanquam
ijisa

in lcclo requiescat inlirmilas aniini
,

sed

lur talis Ecclesia

Exi a me, quia peccator Itomo sum
,

magis

contineat affecliones carnales
sni.

el tendat ad

lanqiiam lurbis earnaliuin replcta et corum moribus p^ne submersa regimen spirilualium , in quibus maiime Cluisti persona eminct, a se repellalqnodam,

rcquiem secrelorum cordis
V.
[Ib. ni
,

23.]

Non absurde

quoestio proponilur,

Quomodu
Mailhaetis

poiuerit duos patres hahere Jusepli. Naui

inodo.
nis

Non enim hoc voce
Dei
,

lingua: diciint
a

homincs bo:

eum
i
,

dicit gcniluin
l(j)
;

minislris
el

ul cos

se repellant

scd voce

coh

(Mattlt.

ab eo qui vocabaturJa* Lucas yero (ilium esse dicit ejus

mcriim

acmirm suorum suadenl
;

a se reccdi,
,

nc per
eis

qui vocahatur

lleli.

bonos regantur
lionorcm
neiu
:

et co

vehemenlius

quo defcrunt

quod

imiis honio, sicut

Neque hoc loco illud dici polesl non solum apud Geutes sed
.

,

et

lamen

f.etis

suis a sc recedcre

admo-

ctiam apud Jud.eos accidcre solere manifestum est

ut honorificenliam

corum

significaveril 1'etrus,

duo nomina habucrit. Caieru eniiu serie generatiot

»535
iuun,
i|iii

QUjESTIONUU EVAXGELIORUM.
cnim
in

S.

AUGUSTIM
qux
illo

n;^

uoc pulat, facile rcfelliiur. Quid enim de avis, ata\is, proavis, cxtcrisqnc majoribus diclurus quoriim diversa nomina singuli Evangelistx in est
,

missio peccaloruro,

uumcro shjmGcalur. Non baptismo Domini ipsi Domino peccata dimissa
ibi

sunl. sed ipsa

remissio peccatoriim

omnium, qu;e

sua quisque narralionc eoniexunl? Quid poslremo de
Ipso miinero
;

misericordia ejus et poicstatc donaia cst hominibus,

qnandoquidem Lucas
ires

a Domiiio usque

per

illnin

baptismum Domini
et fruslra

et

per illum numeruin
cst.

ad David quadraginla
ucto vcl viginti septcm

generationcs enumerai,

generationum consecrata atqne signala

Nec

tc-

Blatlhxus autem a David usquc ad
?

Dominum

vigiiili

mere Dominus
illo

septuagesima et seniiina genisi

Ccrli eiiim sacramenli gralia
el

neiaiione vcnit aboliiurus oinnia peccala,
niiincro aliquid latei,

quia

iu

usquc ad iransmigralionem ,
gratione iiims bis numeratur.

ab ipsa item tran miigitur

quod ad significalionem pcriu

Quxrendum

quouiilii

lineat
el

oinnium peccatorum. Ilic auiem

undcnario

limdo duos paircs polueril habere Josepb. Et

septenario considcraudnm cst: qui nnnieri pcr se

quidem
i|iiam

in

prxscntia tres causx occnrrunt, quarum
sit.

ali-

Evangelista secutus

Aut cnim unus erat

muhiplicati, ad lanlum perveuium; nam undccicsseptem vclscpiies uudecim, scptuaginla etseptem fiuut.

Joseph naluralis pater, eialler
niore Judxorum,

cum
,

adoptaverat

:

aut

Undccim autem iransgrcssioneni
ac
si

dcnarii significanl

cum

sine liliisunus decessisset, uxofiliuni

in

dcnario

perfcctio

bealiludinis significatur,
vifit

rcin cjus propinquus accipiens

quem

gcnuit
;

Ulide

cst eliain illud,

quod omnes conducti ad
(

propinquo mortuo depulavit

(Bettt.

xxv, 5, C)

ut

neam,denario remuneranlur

hi.

xx,2-IO),quod

cum ab

aliero aberi gctiiins essetJoseph, convcnicn-

cum
tiun

septenaria creatura Tiinitali Creatoris adjungi-

ler diins palres

habere dicerclur. Aul unus Evangelisla
;

tnr; mnnifeslum esiquod Iransgressie denarii pcccasignificat

pairem cjus a quo geuitus cst, nominavit
vel

altcr vcro

per superbiam

jilus

aliquid

habcre

avum malernum

,

vel

aliquem de cognatismajoriin

rupienlis, et iutegiiiaicm perfeclionemque amitleutis.

bus posnil, cui propter consanguinitaiis vinculum,
lilii
j .1111

Hoc aiitcm

seplies proplerea ducilur, ut
illa

motu homi
cniin

loco Joseph non absurde consliluerelur

,

ut iiule

nis facta signilicctur

Iransgressio.

Temario

usquu ad Da\id non

eumdem quem Mallhxus
illa

iinniero incorporea
csl

pars hominis significalur; undc
et ex tota
et

gencrationum ordiuem lexerel. Iu quibus causis
videtur inlirma,

quod ex

loto corde, ct ex lota aniina,

quam secundo

loco posuimus

:

quia

inenle jubemur diligere

Dcum

(Dcut. vi, 5,

MaUh.

cum

quisque apud Judxos dcfuncio fralre vel proillud

xxn, 37): qualernario vero corpus; multis ciiim inodisquadripartitainveniiurnatura corporis.

pinquo prnlcm de uxore ejus exsuscital ,
nascilur

quod

Ex bisergo
e.xpri-

nomen

defuncli solet aceipere
,

(«).

Ergo aot

conjunclis bonio conslans, non absurde septenario nu-

adoptio solvit istam quxslionem
aul aliqua alia causa
curril.
lius
,

aut origo majorum,

mero

sigiiilicatur.

Moiusauiem

in

numeris non

qux

nobis in pra-scnlia nonoc-

iii:lur,cimi

dicimus.Unum, duo, tria.qualuor, elc; scd
:

Quapropter lanta

est

eorum dementia.qui

faci-

ciim dicimus, Seniel, bis, tcr, quater
dixi,noii

quapropter, ut

dilabunlur ad Evangelistarum aliquem de inen-

sepiem

et iindeciin,

scdsepiiesundecim, siguifacta est

dacio criininandum,

quam

causas quxrant, cur di,

ficalur transgressio,

qu;cmoiu

hominis pec-

versa palrum noiiiina singuli commemoraverint

ut

cantis,

hoc

cst perfectionis

snx

stabiliiatcm Iransgrc-

lemere
lieri

ilicaiur
,

duas solas csse causas, quibus

id rccte

dientis cnpiditate amplius aliquid

habcndi

;

ut lanio
si

potuerit

cum tamen ad solvendam

qiwcslionem

posl per proplieiain anim;e diceretnr, Sperabas,
inediscessisses, aliquid amplius le habituram?
vilio

a

vol

unam

invenire sufficiat.
iii,

VI. [Ib.

23-38.] Quid sibi velit qnod septuaginla

superbix omnia peccala silvescunt:

Ex quo qu;e lamen

scplem personx secundum generaiiones, quas Lucas secutus esl, inveuiuntiir, quxri potest. Nani et hujus
iuimeri

diinittuniur,

cum

scptu.igics septies igiioscendiim esse

adnioncniiir (Malth.

xvm,

22), ul inlelligamus nulluui

mentionem Dominus

fecit,

cum cum

relrus

pcccatum

exeipi,

quod

poeiiiicnii et

vcniam dcprecanti

de dimillendis pcccatis

fralris interrogasset. Ait

enim,

per Ecclesiam, cujus personam Pctrus gestat, non dimittatur.
VII.
[Ib. vi, 9.]

non soliim

septies, sed sepiuagies seplies esse diniii2-2).

tendum (Matth xvm,
ineinoratione
initli;
liiijus

Uude

recle credilur

comdisi

Quod

dicit

Dominus

,!ud

i

is,

dc eo

nuineri

omnia peccata jussisse

qui habebal

manum

desterara ar\dam,lHterrogatovot

quandoquidem

ipse pcr

qucm

peccala omnia

Kcel snbbuto bene (ucere, un niule; animamsali<ain fu-

dimissa sunt, septuagesima et septima gencratione,

cere,

un prrdcre. Quxritur,

cum corpus curavcrit, quare
s:i-

secundum evangelisix memorati
siinc

tesiiiiioniuin,

ad

lio-

sic interrogaverit,

aiiimam salvam facere, an vcrdcre.

Biines humaniter venire dignatus est.

Convenientis-

Vel quod
liis

illa

mirai ula propler fidcni facicbal, ubi
:

aulem, cum

sit

ctiam

alia
i,

series geucrationiim

csl

aninix

vel ipiod ipsa sanalio

manus dcxlcnc,

quam Hattbxus

explical (Id.

1-17), hanc

ille le-

saluicm

animx significabat,

qu.r a bonis operibus ces-

nuit, qui baptizato

Domino generaliones

ipsas per sc-

sans, aridain •quodaininodo dexleram habere videbatiir
:

pluaginta ei septem personas sursuni versus enimieral.

vel

animain pro bomine posuit, sicut
ibi

dici solel,

Nam

et reditus estet

tanquam ascensus ad Deum,
illas
lil

Tol animx
VIII.

fuerunt.

cui post peccatorum abolilionein reconciliamur, ex-

[Ib. vi,

prcssus,

cum

sursuin

versus per

generalioncs

bilur vvbis,

38.]Quod Domintis dicit, Dale, el anmensuram bouam, conferlam et coaiiilatam
sinum vcstrum, ex
ill.i

ascenditur. Et ulique per Daptismtim
(n) Belract. lib.

oninium rc-

Ct suverejflueitlem dubiint in

sen-

%

caj

13.

lentia accipi polest,

qua

dicit ci alio loco, ("/ iprireti-

1537
pi<m< roa
in (viciif.t

LIUER SECUNDUS.
tabermteula iLnc. xvi, 9)
:

I35-S
si id in

ui |)leW
D<ii«,
e<

ora

'

posilas cpulas,

tcmporc aut opus

sil,

nul

prieceptuin esse vidcaiur,

quod

dictimi est,

iiecesse sil,

cum

tranquillilate aspiccre,

neque lan-

dubilur vobis. Secuiidum qtiam sentenliain dieil
slulus,

Apodi-

gere. Magis ergo intercst, non quid vel quanliim aliliiciiturum pro congruenlia

Communicel qui culechizalur verbo,
omnibus bonis
(Galtil. vi, 0).

ci

qui se ca-

hoininum atque personte

techizal, in

Non enim

siue et pro suae valetudinis necessitaie quis capiat; sed

ccrel, dtibunl in
inerila, quibus

sinum vestrum,
vel

nisi

quia per illiirum
fiigid;e in

qnanta

facilitate

atque serenitate aniini careat,

cum
dicil,

caliceui aqu;c

iiomino

his vel oporlel vel etiam necesse est carere: ut illud
in aiiimo chrisliani coinpleaiur
<

discipuli dedeiinl,

mercedein cceleslem recipcre me-

quod Apostolus

rebuntur (Mattli. x, 42).
IX.
[II).

Seio el minus habcre, scio el abtindare (in oinnibus

vi,

59.]Quod Diiniinns
tioune

dicil,
in

Ntimquid po-

etin omnibns inibultis sum), el saliari cl esuiire, et
abuiid.ire ct

lcst ccecus

ewcum ducere?

ambo

foveam caduni?

pcnuriam

pati

:

omnia possum

in

co qui
si

lorlasse Inic ideo subjunxeiit, ne sperarenl a Levilis

me

confortat (Philipp. iv, 12, 13); el iilud,«
si

Ncquc

manducaverimus, abunihbimus; nequc
ducaverimus, egebinius
cst
(I

non man»

*c accepturos mensiiratn illam de qin dixii, Dabttittin

linum veslrum, (pioniani
cattsos dixit,

ipsis

dalianl dcciir.as.

Quos
illain

Cor. viu, 8)

;

et illud,

Nuu
pax

cnim rcgniim Dei esca
>

el polus, sedjuslitia el

quia Evangclium non lenerenl; ul

et

gaudiiim.

Et quia solenl homines multuin gatidere

remuneralioneui per discipulos Doinini polius plebs
inciperet

de carn

tlibus epulis, adtlidil, iu Spiritu sancto (llam.

jam sperare

:

quos imiiainres suos volens

i^lenderc, addidit eliam,
ai irum.

Non

est

discipulus super

ma-

xiv, 17). Jiistilicatur ergo sapienlia ab
suis, qtii intelligunt ulendis

omnibus

liliis

terrenis lempora oppor-

tuna esse debere; facilitatcm vero carendi talibus, et

X.
reitit

[Ib. vi, 47,

48.]Quod Doininus

dicil,

Omnis qui

anion

in

fi

iientli

icternis,

non

variari

oporteie per

ad me,

el

audit sermones meos, et fncit cos, oslen-

tempora, sed perpeluo retineii.
XII. [Ib. mii, 16.]

dum vobis cui simitis sit : similis est homini wdificanli domum, qui fodit in altum, et posuit fundamentum superpetram; fodere
dixit, liumililate cliristiana

Quod Doininus
vtise,

ail,

Nemo autem

lucernam accendens opcrit eam

aul sublns leclum

omnia
ad pe-

ponit; sed super caudelabrum ponit, ut iulranles videaM
liuuen
dtiriiin
;

lcrrena cxhaurire de corde sno, ne propler alitptid
lale

qui verbuin Dei timore carnaliuni

incomino-

Dcuni colat. In alluni aulem
:

fotlere, tloiiec

absrondil, ipsam utique carnem prasponit

mati-

tram pervcnial
(.-•atis

in

lanluin Cliristum gralis setpii, et
soltun non propler supcrfliia,

nifcstatitini veritatis,

etea quasi cooperil verbum,
ilaque vasis el lecti
ail

eum colere, utnon
illa

nieinlo pr;cdicare

:

cam

nomine

ted nec propler
ci quae sine

qnae vldentur huic vilae necessaiia,
el

appellavit, sub
facil.

quo lucernam ponere 2G

eum*qui huc

colpa a ipiovis justo siuni

haheri pos-

sunt,

lamen lemporalia atque lerrena sun!, colcndus

XIII. [Ib, vin,

39.)
in

Quod

in regione

Gerascnornm

D.mis puletur.

curavit Domiiins

eum

quo eral
niultis

legio dtenioniorimi,

XI. [Ib. vn, 32 35.]
Cl

De pueris sedenlibus

in furo,

signilicatx sunl Gentes

qux

d.cmonibus scrvie-

ad invicem clamanlibus, converso ordine ad pro-

posilarespondil.
ploruslis,

Nam quod

ait,

Lamenlavimus,

et

non
ci-

ad Joaunem perlinel, cujus absliuentia a

bis et potu,
teni ait,

luclum porniicnlhc signilicabat. Quod auCantavimus tibiis, ct non satlastis, ad ipsum
qtii

Quod sine veblimenlo eral, non habebal lidem, c!c. Quod iu doino non habilabal, in conscienlia sua in iiuii requiesccbal. Quod in montimcnlis manebat inortuis operibus, boc est peccatis, dcleclabatur. Quod
banl.
,

autem compedibus
ficat

tcrreis el calenis ligabalur, signi,

Dominum,
nec

ulend >cum caeleris cibo
illi

el

potu,

lajli-

graves et duras leges Geiilium
republica prccata cobibenlur.

quibus et in eo-

liam regni ligurabat. At

nec humiliari

cum Joanne,
illuin

rum

cum

Cbristo gaudere voluerunt; dicentes

lalibus disruptis agebalur a
gnificat

Quod etiam vinculis d;enionio in ercmum si,

daeinonimn habeie, islum voracein et ebiiusuin, et amicuiu publicanorum et peccatorum. Quod aiilem
suiijiingil.

quod eliam

ipsis transgressis

legibus,adea
vulg;irem conin

scelera cupidilate ducebalur, qu;c
sueludiiieni

El jnslificata est sapicntia ab omnibus

filiis

excederent.

jam Quod autem

porcos pa-

tuis, oslendit lilios

sapienli;e inlelligere, nec in abs-

scentes in montibus d;cinonia ire permissa siint, signilicai

tinendo,

nec

in

manducando essc

jusiitiam, sed in

iininimdos et superbos homines, quibus diemonia

aMpianiinilate lolerandi inopiam, ct lemperaniia

per

diiminanliir per idolorum cullus. Qtiod aiitem iu sla
giinin praecipitati sunt, significat

abundanliam

sumendi
oiunino
silati

vel

uon se curiumpendi, atque opportune non sumendi ca quorum non usus, sed

quod jam

claiificata

Ecclesia, et liberato populo

Gentium a dominatione

cuiicupiscentia reprehendenda est.
qnitl

Non
in

eniin interest

d;enionioriiin, in abditisaguntsacrilegos rilussuus(a),

alimenlorum sumas, utsuccuiras neees-

(piiCbristoeredere iiolucriint.caca el profnnda curiosilale

corporis,

duminodo congruas

genct

ilnis

ali-

submersi. Quod auleiu paslores porcoiuin fuista iiunliavertmt, significat

mentorum his cum quilms tibi vivenduni cst. Ncque quantum sumas, multuin interest; cum videamus alioliun
p:irvo
citius satiari, ei eos lamen illi ipsi quo salianiur, ardenter, cl intolorabiliter, et omnino lurpiter inhiare alios auiem plusculo quidem
:

gienles,

quosdani clian.

primates impiorum, qiianquani chrislianam legcm fugiant, polentiam tainen cjus pcr gentes stupendo cl

slomachum

saliari, sed tolerabilius inopiain perpeti,

nat. Am. et novem Mss., imte liorttm. («) rost llonorii lefies coniia idola d;ita«
1

anno

3!t».

v

id

cl

vcl anle

lib.

|S

de

civil. Dci, ra|'. 34.

1359
ininindi»

QU.l.STIONLM LVANCLLlOiiUM,
pndicare. Quod Gerascni
osi
,

S.

AICUSTLNI,
.

I3iC
d.iiee cis pcr Spiritum

prodeunt vidcre
,

ct in

mcerorc ac luctu erniH
gautlia ctmsolaloria
,

quod foclmn

ei

iuveniunt liominem vesiiinm

et

sanclum
percepto
laailiam,

rcir.buaniur. Qtto riou»

mehte
ractum

san.i
sit,

sederc ad pedes Jesu, ct cogiidscemes mjid

eliam jejunii alicrum gcnus, quod
in

rogant Jesnm ut
;

ali cis

discedoret,

magno

jam rcnovati

(iet pcr vilam spiritualcm convemen-

limoie percidsi

signiDcat miillilndiiiem velusta sua

tissime celebrabunt.

Quod antcquam acciphmt,
id cst

dici*

vila ilelecialain, lionorare quideni, sed nnlle pali chri-

cos lanquam velera vcslimenla, tpiibus incoiivenieulei

siian.im

legem

,

diim dicunt qnod cani

implere non
a pristina

novus pannus assuilur,
nre, qu;c

aliqua parlicula doclri-

possint;*dmirunies tanien Ddelem pnpulum
pcrdita conversalione sanatmn.

ad nnva:

vilne leiiiperanliam perlitiet; tpiia si

Quod
illa

Hlc cnpit

jam
,

lioc lial, cl ipsa doclrina

tpiodainmodo

scintlilur, cujus

esse

ciiiii

Cluislo, ct ilicilur

ei, Itetli
;

doiniun luitm

tt

particula qua'
tradilur, ciim

atl
illa

jeiuniuin ciborum valit,innppurlunu
docetit generale jejunium,
laiiliim,
:

enarra
lia

qttinttu ttbi [ecit Uetts

ex
ait,

Aposloli sentcnet

non

a con-

recte potest intelligi,

cum
t,

Dissoki

esse

cum

eiipiseentia

ciborum

sed ab onini Ixlilia tcm-

Christo, multo magis optimttm; manere in carne, necrs-

poraliuin deleciaiionum

cujns qnasi

pannmn

,

id est

sarium propter vos
telligat post

(P/ii/i|ip.

25).

Ul sic quisque insibi

partem aliquam, aux adcibos pcriinci,
iniperliri;

dicit

no«

remissionem peecatorum redcundum

oportere hominibiis adlnic veteri eonsuetudini dcditis
qtii.t

esse in conscientiam lionain, et serviendtim Evangelio

el illinc quasi conscissio videtur (ieri,

propter aliorum etiam sakitem, ut deinde
requiescal
i

cum

Cbrislo

el ipsi velnslali

non cnnvcnil.

Dicil

eliam similes cos

ne

cmn

pr.epropcre jaiu vtdi esse

cmn

csso veteiibns ulribus, tpios vino novo, id est spirilnalibtis

Chrisio, negligai ministerium prxdicaiionis, fraienuu

pracceplis, faeilius disrumpi,

quam

id

conlinere

reclempiioni

XIV.

[111.

accommodatum. x, l.J De sepluaginta
ila

dicit. F.ranl

autem jam ulres novi, cum posl asccnsum

duolius discipulis

:

sicut viginii qualuor horis toius orbis peragitur, atque

a sole lustratur;

mysterium

'

illuslraudi orbis per

Doinini, desiderio consolalionis cjus orando ct sperando innovabantur. Tunc enim accepcrmit Spiriiuin, saiiclum, quo impleli, cum omniuin qui de diversis
,

Lvangelimn
intimalur.
bt:s

Trinilalis in septuaginla

duobus discipulis

gentibus aderani, linguis loqtieientur, dicli sunl musia
pleni (Acl. n
,

Vigmtiqnaiuorenim terin septuaginia duomiltit,

1-15).

Novum cnim

viniiin

jam novis

ponimus. Quod autem binos
:

sacramenlum
duos esse

ulriluis venerat.

est charilalis

sive qtiia

duo smit

charitatis pr.ecepla,
inler

XIX.

[Ib. x, in

50 57]
:

sive quia

omnis charilas niimis qiiam

Jerusalem

Jericho

ipse

Homo quidam destendebat ub Adam inlelligiltir in geneie
illa cceleslis, a

iion pntesl.

htiniano. Jerusalem, civilas pacis

cujns

XV.
iiiiin

[Ib. xi, 55.] S1

lumen quod
VI,

esl in le,
?

tenebrw sunt,
dicitbo-

bealiltidine lapsus est. Jericho,

Luna

interpretalur, et

ipsa; tenebnv

quanlW (Malth.

23)

Lumen

signilical mortalilalem nostrani,pro|itcrqtiodnasciiur,

intcniionem menlis, qua operamur: lenebrasau-

crescil, senescit, cl occidit. Lalrones, dialiolusctangcli

icin ipsa

opera appellal
illa

,

sive qui.i ignoratur ab aliis

ejus

' :

qui

cum

spoliaverunt
:

immoi

taliiate

:

ei

plaais
:

quo animo
niiinl eis

Faciamns, sive ouia
,

eorum

cxiitim eiiam

impositis, peccala siiadeudo

reliqucntnl

semivivum

ipsi iiescimus, id est

qtiomoilo exeanl atqne prove-

quia ex

parle qtia

polesl inlelligcre
;

ct coguoscero

quibus nos ea bono auiuio impendimns. Ple-

Deine, vivus esl boino
bescil ct premiltir,
cilur.
ruiit,

cx parle qua peccatis coniaesl, cl ideo

iituiipie

cnim

beneficiis nnstris

malc ulendo corrum-

morluus
el

scmivivus di-

piinlur, qtiilius nos ca niisei icorditer benevola iulen-

Sacerdos auteni

Lcvita qui eo viso prailerie-

lionc pra;slamus.

saccrdolium
,

et minisleriiim Ycteris TeslameiitL

XVI.

[Ib. xi

,

59.]

.Vitiic vos,

Pharismi, quod deforis

signilicant

que

iion

poterant prodesso ad salulem.
:

est calicis et catini

mundatis. Hinc et dcinceps quod Lcgis doclores, hoc esl tptod su-

Samarilantis, Custos interpretalur
niiiius significalur

ct ideo ipse

Do-

dicil in Pbaris;eos el

boc nomine. Alligaliovulncruin, esl

peiius dixil, Obftrmaverat faciem iu Jerusidcm (Luc. ix,
51), ut eis aperle vcra tlieeret vilia et peccala

cohibitio peccalorum.

Olcum, cnnsolalio
opcrandum

s|iei

boiuc,

eorum.

ppopter indnlgcntinm datam ad reconciliatidoem pacis.

XVII.

[II). xi, "20.]

Ideo dicilur Spirilus sanctus di-

Viiium

,

cxliorlalio ad

fervcnlissinio

gitus Dei, propter
ilanliir, uniciiiqiie

partilioneni

donorum

qnae in eo

s[iiritu.

Jumenlum

ejus, est caro in

qua ad nos venire

propria, sive homiiiuin, sive

Ange-

dignatus est. Imponi jmnciilo, est in ipsani incarna-

loriim. In uullis eniiii ineiubris noslris
parlilio, tju

magis apparct

tionem Cbrisli credere. Stabuluin, est Lcclcsia, ubi
reliciimlur vialores de

un in
v
,

tligilis.

peregrinationc

redeunlcs iu

XVill.

[III.

55 58.] Jejunium aut
:

in tribulatione

aMcrnani paiiiam. Alteia dics, est post restirrectionem
Doinini. Diid denarii, suul vel

cst, aul iu

gaudio

in
;

Irihulalione, ad propiliaiidiun

dUn prxccpia

charitatis,

Ueum

pro peccalis

in

gamlio vero,

ctiin

lanto niimis

qaam

per Spirilum sanctum
:

acceperunt Apostoli ad
promissio viUe prasenlis

dcleclaut carualia, tpianlo spiritiialiuin inajor sagina
cst. f.tim

evaiigeliziiidum caaeris

vcl

ergo Dtuninus inlcrrngatus essel cur disci-

el 1'ulur.r. Seeuiiiluiii eiiiin iln.is proinissiones

diclum
sarulo

puli ejus

non jejunarent, de utrnque jejunio respoudit.
Hlud quod
ail,

est, Acciiiiet in hoc swculo seplies
Sic oclo Mss.

lanlum

*, ei in

Namque ad
peitinel

in

tribulaiione jejunari

solet,
'

quod

sponsi Qlios tuuc jejunaluros,

cum

ab
1

cis ablatus fuerit
ivat.

sponsus

:

lunc enim desulabunlur,

cl Ms. cistercieiLsis, minkteiiiim.

exceptoRat., senescil. El incidil vt angelos ejus. • Fdili, ceiiliestaiititm. At \:ss. codiCCS.snffitlganle F.ugy|>io, septies Umtum. Sicprofecto Augustiuus hiopteresuper Episiolaiu ad Galalas, cap i, v. 6, ctc. turtc |iro graeco, ccaetlili

M

luiroiies,

diabolum

et

ISJl
fulitro

LIDEK SECUNBB3.
vitam wlernam consequetur (MaUlt. xix,-29).

1543

no

:

cl

lameii orando eflicitur ul accipiat desiderans

Srabtilarins crgo esl Aposlolus.
illud est

Quod supererogai,
ttttlem

aul

inielleeium ab ipso Deo, eiiamsi
sapienlia pr:rdicelur.

homo

desil pcr queui

consilium

()iiod

ait.De vitginibns
,

prw-

ceplum Domini non
vn, 25)
:

Itabeo

coitsilium

atitem

do(\Cvr.

XXII.

[Ib. xi,

12] De pane,

pisce, et ovo, quibus

aul quod

eliain

tnaiiibus suis nperalus cs',

conliaria posuit, lapidem, serpenleni et scorpionem.
lulclligilur panis cbariias,

ne infirnioruin aliquem

in novilale

Evangelii gravaret,
(II Tliess.
i

propler majorem appetiilla

cum ci liceiel XX. Ub. x,
domun. iuam,

pasci ex Evangelio

n, 8, 9).

tum, et lam nece^sarium ut sine
sicut sine
dis duritia

caitera

niliil

sinl,

38-42.] Qliod Marlha excepil illum in

panc mensa inops
,

'

:

cui conlraria esl corPiscis

siguilical
in

cipieniem Doniinuni

Ecclesiam qmc nunc est, excorsunm. Ueria sororejus (jtttv
et
,

qnam

lapidi

comparavit.

auiem
quod

intelligitur lides invisibilium, vcl

propter

aquam Ba;

tedebal ad pedesDonitni,
lical

attdiebal

ccibum ejus signiulii

ptismi

,

vel quia

de invisibilibus

locis capilur

eamdem

Ecclesiam

sed in futuro s iculo,
,

etiam fides
frangitur
,

liiijus

mundi
pisci
,

fiuclibus circumlatrata

non
qu;c
In

cessans ab opere minisli rioque indigenli;e sola sapientia perfruelur. Martlia ergo occupala csl circa
inultuni
niinisleriuni
;

recie

comparalur

:

cui

conlrarium
,

posuit

serpenteni

propter

venena

f.iltaciae

qnia

nunc lalibus operibus
querilur quod seso-

etiam primo

boiiiini uiale

suadendo pra;seminavil.

excrceturEcclesia.

Quod auiem

ovo

intelligiiiir

spes

;

ovum enim nondiun
speralur
:

est fetus

ror ejus non adjuvet, occasio dalur senlenli:e Doniini, qua ostendil isiani Ecclesiam sollicilam esse el lurbari
circa plurima
,

pcrfeclus,
pusuit

scd foveudo
,

cui

conlrarium
reiro

scorpionein

cujus aculeus venenatus

cuin

sit

ummi neccssarium ad
,

liiiieniius cst; sicut spci

conirariuni est retro respi-

quod per
vero
lur

minisleri: lnijus mrrila

pervcniliir. Mariani

cere

,

cum

spes fuluroruin iu ca

qu*
dicii

ante suul

,

se

dicil oplitnain
:

ab ea

et

partem e'egi*se, qus non aufereideo iiilclligilur optima, quia et per banc

cxtnidat.

XXIII.

[Ib. xi,

52

]

Deco quod

Dominus Scriprohibuislis

ad illam
rii,

tendiliir, et
sit

non

auferelitr

;

illa
,

vcro miuisle-

bU
ip&i

vel docloribus Jiidaoruin, Tttlistis clarem scieniiw

quamvis

bona, tainen auforelur

quando

iudi-

non
in

inlruislis

,

el

eos qui inlrabunt

,

:

geulia, cui minislraiur, transierit.

qiiod

Scriptura Dci liuniilitatcm
s
,

(".brisli

nec

ipsi

XXI.

[Ib. xi, 5-8.]

Ainieus ad

qucm
ipiis

vcniinr media

inlclligcre

ncc ab

aliis intclligi

volebant.

nocle ul acconnniidei Ires panes, uiiqueadsiiiiiliiudi-

XXIV.

[Ib. xii,
est

2o.]Quod

Doiiiinns dicil discipulis:

nem

pnnitur,

secundum quain
couslilutus
,

Peuiu rogal

in

Aiiima plus

1/1111111

tsca, et corpits

quam vestimentum,

media

tribtitalinne

ut ci Iribuat inlelli-

el ulique, si

Imc

libi

dcdit quod plus est, quanlo
esl ?

ma-

genliam Trinilalis.qua pncsenlis vilse consnlelur l.ibores. Sed coinparaii.i cst a minoie. Si euini ainicus

gis ilabil

quod minus
[Ib. xii, 35.]

XXV.

Quod Dominus

dicil, Sint

lumbi

homo
dio

surgil de leclo
;

,

el ilat

,

ihhi

ainicitia

,

scd

l;c-

vestri dcciittii;

propler cOutilientiain ab amore reriim
;

compulsus

qiianln

magis Dcus dal, qui sine

siccularium

:

tuceriuv ardentes

hoc ipsum ut vero

Uedio largissime dmiat quod pelilar, sed ad boc se pcli vull, ul c;paces donoruin cjns lianl qui petunl ?
Inlribus aiitcin panibus eli;nn illud significatur, unius
csse subslaiili:eTiinitatcni. Ainiciisaulein.qiiem dicit
illequi pelil.vcnissc de via.ci

fine et rccta inteuliune faciaiis.

XXVI. [H>.xn,42.] Quod Dominusdixit
pulas
ttiel
,

Pelro, Quit,

est

fidelis tiispensalor el

prudens, quem consli,

Dominns super familiam snam
tritici

tll

det

illis

in

lem-

non se liabere quod poconsueludiiii
lein-

pore

mensitram? mensiirain

dicit

proplerinodum

nal aiite illum, inldligilur bominis appeli^us, qui debet

capacitalis qunruniqiie audientium.

obleinperare rationi.

Serviebal aulcm

tcinpnrali, quain viani vocat, propter

omnia pcr

pus iranseuulia. Conver.-o autem bomine ad Deum, sed si eiiani ille appetitus a consuciudine revocalu/

Quod Dominusdicit, Cum carnem suam a morte resuigcntcm signifnat cx illo eniin omnibus
XXVII.
[lb. xii, 54, 55.] vidtiitis

uiibem orientem ab occasu
:

,

lcrris

imber evangelicx pnedicalionis infusus

csl.

non consolalur
li ,

inieiius gaiidium

de doctrina spirilua-

Auslruin flanlem ante aistus, tribulaliones leviores ante
jiidicimn.

qua Crealnris Tr.nitas pr;cdicalnr, magn;e angusunl in boniine, ipiem piemit aTumna mortalis, ab iis qua; foris deleclant, pnccipitur abslineninlus
'
;

siiaj

XXVIII.

[Ib. xii, 26.]

Quod Dominus
polestis, cuni

dicit,

Si enint

ou m

quod

iiiiniinitm est,

non
;

de augenda cor-

tia, et

non

esl refeclio

de

latitia doclrin;c sa-

poris siatma diccrct

minimuin

est eniin

boc

,

sed

lutaris

et ipsa angusiia est

media nox, qua cogiiur

velieinentcr instare petendo, ut accipiat tres panes.

Dco, coipoia o|ierari. XXIX. flb. xu,29 ] Ctim
dubere
in

dicerct

discipulis,

non

Quud auiem

ei dicitur

dc intus

,

jam ostium clausum

tiabcri sollicittidiiicm
extolli.

de cibis, ail, Et noitie

esse, pueros quoque ejus

gnifical leinpus famis vcrbi,
tur, el
illi

cum co in cubili esse, sicum intelligeiilia claudipnedicaveruni, pneri
|ia-

snbitme

Primo
quaerit

enitn lixc ad necessitalem
:

iniplendam
vcrinl
,

bomo

cum
de

aiilcin b;cc

abunda-

qui cvangclicainsapienliain lanquain paneui

incipit ct supcrbirc

lalibus.

Tale est hoc

erugaiitcs, pcr

orbem
suiil

lcrra;
in

ac

si

se vulucralus quis jactcl quia habel inulta
,

emvul-

ui>familias

jam

secreta quicte

cum Domi-

plaslra iu doino
1 1

cuin

hoc

illi

bouum

essel ut

laitnplasiona , quod exslat Slallb. cap. 10, v. 29, etJlarc. cap. II.', v. 50, leperal interpres, heiilaplasiona. cisterciensis , salvatni-j \:bs., tpvUualis. rat. el Ms
'

usd. ven.
1

I

ov.,

mensa

esl inops.

'

>jr

leriqne wss.

vt edili,

H. qitod in scrrptura de Itunumiip>i intelligere.

fevj.

(atc christi aicitttr,

quam

net

15*5
IK.T3

QU.F.STIOMM EVANGELIOUUM,
noii baberei
,

S.

AUCISTIM

13«

et

ue ttiw quidcin indigeret cni-

plasiro.
£11».

dixit, qui per peenitentiam reconeitiantur Deo. Quam luiineris suis porlat , quia biiiniliando se tales erexil.
illas nonagiiila novem dixit, quasreliquit dcserlo, quia supirbos significanl, tanqiiam soliludinem gerentes in aniino, dum snlee se videri vnlnnt,

xiv,

2

5; xiii,

U-IC.]

(o) Cingruetiicr
,

hydro-

Ideo aulein

nicum aiumali quod
luiiiiore
i|iiain

cecidil in piilenm
:

comparavit
iniilicrciii

in

eiiim

laborabal

sictll

et

illam

docefll

ct oclo annis alligatam dixeral, et ali

quibus ad pcrfcclioiieni unitas deest. Ciim enim quisque
a vera unitate divellitur, siiperbia divellitur: su.e quippe potcsiatis esse eupiens , non sequitur iiiuini
,

cadciu illigftiione solvclial, cnmpnravitjumcnio quod
suLvilur
,

ut

ad

ai|uam

dueatur. Ilydropcm atitcm
:

quod

rede comparannis diwli avaro
i

sicul
.

cnim
tanio
,

ille

Deus

esi.

Ideoque et

in

nonaginta

novcm ovlbus
,

et iu

uaiito

magis alnmilat linmore inordinato

amqui-

novem dracbmis
se prrcponunl.

ponil

eornm signilicnlionem

qui de

plius siiit;

sic iste quaiito est eopiosiur divitiis

so prasiinicntcs peccatorlbus ad salulem redeunlibus

Ims

iioii

bcnciililiir, l.uilo ardcnliiis talia
ita
'

enncupscit.
erjgere lion

Unum

eiiim deest ad

Mam

novcm otdeeem
sinl.
ct

vcro

inoibo iiicurvatam

,

ul se

sinl.et ad nonaginta novem ul centuin
per CTleros numeros boc cnnsideres.
gentis nonaginia
ct

El

si

possel, aniime

tcrrenis opinionibus dchililaUu alipie

Nam

non-

oppresste,

ita ul
II».

divina cogitare non \alcal.

novem,

iinunt deest ut niille sint,

XXX.
|

xiv,

2i,2S.]Qnod de
,

civitate adducit
Jiul i-inuin
,

ad novein millia nongenlo iioungintnsuovcm, uniim

invilates

ad

canam

de

ipsa gente

ipii

decst ut decetn millia sint. Variari ergo per brevi-

credidcninl signilieal

,

debilcs pcccalis

non babenles

tatemet magniludinem iMimeri possuut, quibus iinum
dcest ut pei licianlur
laie in se
:

mcndax primateseoiiiui a gr.Uia proliibebat, Qund nuiem de scpibus et viis alios adduci jussit ciini adliuc locus essei Gensuperbiam quasi
juslilia:, qua:
,

ipsum vero unum sine varieperficil
,

maneits ciim accesserit

cui dequ.-e liu-

,

pulal onnies per pa-nitcnliam recoucilialos
militate obtinetur.

,

lcs significat
n.is

,

propler divcrsas vias sectarum

ct spi-

peccalorum.

XXXIII.

[lli.

xv, 11-52.]

Homo

babens duos

lilios

XXXI. [Ib. xiv, 2S-55.] Suinplus ad tiirrcm adificandam, vires ad disclpulatuui Cbristi obtinendum el decem millia pr.eliaturi cum rege qui babebat vi:

Deus ad

diins populos
:

inlelligilur,

tanqnain slirpcs

duas generis bumaiii
in

unain eorum qui perinanserunt

unius Dei cultu

,

alteram eorum qui usque ad co-

ginli millia

,

simpliciluleiu

cbrisliani diiuicaliiri

cum

lenda idnla deseruerunt Deuin.
dio ereatura: tnorlaliuin

Ab

ipso autein exor-

ileplicilale diaboli, lioc est ciim dolis et fallaciis ejus,
iu affeclu conslituil
;

considernlio debel

inlendi.

''enuiiiiniitis
:

omnibus qu;e sunt
non potest ineus
ipsa

Major ergo

lilius

ad cultiim unius Dei pertincl. Minodicit.

ejus. Ita

enim coucludil

Sic crgo omuis ex vobis qui
,

rcm

in

regionem lunginquam profectnm essc

iion renuntiat

omnibus qua' sunt ejus

Peliil cniin ut sibi pnrs subslnuli:c qu;e cuiu langerel,

eue

discipulus. lnler qu;e

omnia etiam
,

tcmpo-

darelura patre, tanquam anima potesiate sua delcctaia
,

lalis vila

intelligatur necessc est
,

quain oportel sic

id

quod

illi

estvivere, inielligere, nienii:

pissidere ad tenipus
qui eani fuei
iioii
il

ut

non

le iinpcdiul

ab alerna,
lurri
,

nisse,

ingenio alacri exccllere
,

omnia

isla

divina

niinalus uuferre. Sicul

aulcm de

sunl mtincra

qua: iu poieslatem arcipiens pcr libc,

perfeeia
hic
:

,

per oppiobrium dclei
capil atdijicure
,

ruil

diccnlium

rum

arbilrium, quia divisil pater liberis siibslanliam
in

Quia

Iwnw

ct

twu potuil consum,

niinor lilius

regionem longinquam profeclus
bouis
,

esl,

mare

sic in rcge

pacent accusavit,

cum quo dimicandum est ipsani cum ail, Adlmc illo longe agente, le;

male utendc

iiaturalibiis

eo

ipso

quod paipsc*

irem descruit cupidiiale fruendi creatura, rclicto
Creatore.

gationem miltens rogat ea quce simt pacis

signilicans

diani niinas
i

iuiiiiinentium

a diabolo lenlalionum
reniintiant oninibus

Quod non
gatis

post multos dies dixit faclum, utcongre-

sustincre liomines qui non
,

oninibus
:

percgre proficisccretnr

in

regionem

qu.c pnssident
ilii

ct

pacem

ciiin

eo facere conscnlicndo
quippc
a'dili-

longinquam
fcrre secuni
el desercre

quia non
placuit

inulto post insiituiioiiem buanini.e

ad conmiiltenda

peccata. Turreni
illuin

mani generis

per

liberum arbitrium

care, et conira regem
iuui Cbrisli est
:

d.micare, esse dueiou-

qiiamdam vclul polentiam nalura? sua>,
a

dum
ejus.

turrem

,

et

babere aulem suinptus ad pcrlicienbabere furlia dccem millia conlia
,

eum

quo condila

esl

,

prafidens viribus

suis

;

quas vircs tanlo consumit
quodata: suot.
Iiaqtie

citius,

quanto

cum

vtginti milliu rcgis

remmtiare

esl oiunibus quae sunt

deseril a
vnc.lt,

banc viiam prodigam
ca qnisque sequi-

ainantem fundere atque spaliari pompis exle-

XXXII.

[Ib

xiv, 5», 55, xv,
:

J-10.]S:ilcm infalua,

rioiiluis, intus inanescenlcin,

cum

lum
1

,

aposlalam

Ovem
cst,

pei ilitaui

oinues pcecatorcs

lur qna- ab
f-l interior.

illa

proccdnnl

,

el relinquil ctun qui sibi
,

ijliti,

refragautibus

qso subaudieuuum

«ss. addunt hic, assimilavit : pro coioparamus. i.tinov nat. aui. ct Br,
:

Regio itaque longinqua
rcgionc
,

oblivio Dci est.

Famcs
ritatis.

atiteni in illa

csl indigentia verbi
illius
,

ve-

uabent, tcrrenis opinionibus vel operibus. 1 sic ven. et Lov dant hanc tocum rires eunt... ostcnilimt siinplicitaitm cliristiam poputi... inajfectu constiluti.
sic

Cntis civiuni rcgionis

aliquis

ncrius

princcps

ad

inilitiaui

diaboli pertinens.
,

Vdla ejus

etiam Lugd.,ea tamen discrej anU3,quod uncissepuesint

hx' voces, sunt, ostenrtunt, populi. M. (u) De reliqua parle liujus quaeslionis nilnl liabel i, sius lilubis in Hciiclin, supra, pag. 1521. F.xstat laincn cliaiu >cuii Eugypium, ciiiu litulo auctiore bis verbis 1 1 de bysroj ico, vel dc mulicre curvata. •
:

modiis pntestatis ejus. Porci

iniinundi spii ilus qui
s.c

snb ip-o cssent. Siliqiuc quibus porcos pascebat,
i

ulares doctrin;c

,

slcrili

vanilale rcsoiianles

;

de qui-

Ims laudcs idolonun rabul.ironnpic ad deos Gcntiiu»

I3i5

LIBEK SECUNDIS.
piexiiin
ctti

15*8
ejus
brai liiuin siiiun
,

pciiiiicntium vario sermone alque canniuibus percrepant , quihus d;cnionia deleelanlur unde cnm iste satnrari cupiebal aliquid solidum el rectum quod a<l
:

?

Et trucliium Doiiimi

reveialum est (Isai. loi

1) ?

quud

esl ytique

Do-

,

niinus nosier Jesus Cliristus.

Ei oscuiutus

cst illuin.

non poterat.
secus

lieatam vitain periineret, invenire volebalin lafilws,el lloc esl euiiii quod ait, El nemo illi dubai.

CoiisoUri verbo gratiie Dei ad

spem

iiidulgcnlix pec-

calonmi

,

lioc est,

po^t longa ilmera remcaiilem ine-

In se aittem reversus, jam seilicel ab eis

qu.ie forin-

reri a palre oscubini cliaritalis. Etincipil
cnnsliliitiis in

jam peccata

frustra illiciuntel scdiicunl, in conscienli;u in~

Ecclesia conlileri. Nee dicit oinnia qu:c
esse promiserat,
fiiuts

leriorareducemfaciensinlenlioneiiisiiam,(ii.n'/,(?«n»li

dicliirum

se

sed usque ad illud,
IIoc

mercenarii in

domo

patris

mei abttndaitt panibus?

Unde

Non sum
Non
sicttt

diymis vocari

luus.

euim

vnlt lieri

lioc scire potcral, in
iu

quo erat tanta oblivio Dei, sieut
,

pcr graliam, quo se indignum esse per incrita fatetur.
addit quod in
illa

omnibus

idololatris fuit
esl,

nis: quia ista recogitalio

meditalione dixerat, Fac
luis.

me

jam resipiscenlis

cum Evangelium pneditarelur?
animadvertere niultos pra?-

uiium de meicenariis
,

Ciim enim panem nim
:

Jam enim poierat
amore
lus,

lalis

liaberet

vel

niercenarius esse cupiobat

quod post

dicare verilatem, inter quos quidam essent non ipsius
verilatis dueti, scd cupiditate

oseiiluiu palris generosissime

jam

dedignaltir.

coniparandorum

Slola prima

,

est

dignilas qiiam

perdidit

Adam.
pro

sxcularium conimodoriim. De qiiiliusdicebat Aposlocsse

Scrvi qui
lores.

eam

proferunt, reconciliationis pra-dicain

quosdam
(I

qui

Evangelium

aiiniintiareiil

non

Annnlus

maim, pignus
in

Spiritus sancti

caste

(Pliilipp.i, 17),

existimanles
FSon

qu&slum esse

pter grati;e partilionem ', qnse digilo bene signifitalur.

pietatein

Tim.

vi
;

,

5).

enim aliud annunliaunde

Calccamenta

pedes, praparalio evangelizamli

banl, sicut Incretici

sed boc quod aposlnlus Paulus,
:

ad non langenda terrena. Vilulus saginalus, ipse ideni

non eo lamen animo qno apostolus Pauius
el

Domiiius

,

sed secundum carnem saiiatus opprobriis.

niercenarii recle appellantur

,

in

eadem
;

quidein

Qnod
in

atileni

impcrat ul adducanl eiim
ct aiinuniiando
(ilii

,

qnid aliud,

domo eumdem panem
in lixredilatcin

verbi tractantes
,

nnn lamen

nisi ut

pnvdieent enm,

venire fatiant
?

aeternam vocali

sed lemporali nierest, Aiiicn, dico vobis,

cxhausla famc visccra

csurienlis
ut

Nam

ctiam

cede conducli. De lalibus ditlum

ul occidant

eum

jubet

,

hocest,
inquit

perceperunt mercedem suoni (Matlli. vi, 2). Ego ergo,
inquit,
Itic

siniienl

:

tune enim ctiique
,

mortem ejus inoceiditur, cum crcdil oc:

fame pereo. Deinduait, Surgam, quiajacequia longeaberat
eral.
:

cisum. Et epu.emur

boc ad latitiam valet, Quia
liic

bat

:

el ibo,

ad pntvcin mettni,
siini

qtiia

propter
ineits

illa

qu:e consequenter dicit,
,

fitius

sub principe porcorum
icntiam
mediiantis

Ciicra vcrha

poeni-

morluus erat

et rcviril

;

ptrieraL, ct iiivcnlus esl.

in confessione peecati,
dicit patri
,

nondum

Et

ist;e

epukc atque

iesliviias niinc celcbrantur, per

tamen

agenlis.

Non enim jam

sed dictu-

orbem terrarum
lus eiiim
ille in

Ecclesia dilatala atque diffusa. Vitnet

rum

se esse promittit cuin venerit.

Intelligas igitur
,

corpore

sanguine Dominico el offer-

hoc nunc accipiendum esse venire ad palrem
F.cclesia

in

tur Patri, el pascit

totam

domum.
,

conslilui

per lidem,

ubi

jam possit csse
Quid ergo
et

Cinn interea major
,

lilius

pnpulus Israel secundtim

peccatorum lcgitima coram

et fructuosa oonfcssio.
'!

palri dicluitim se dicit
le,
et

Patcr

,

pecatvi in cwltim

earnem non quidcm profcclus in longinquam regionem, sed lameii iu dnmo non esl. In agro autem est,
id esl, iu ipsa lueredilaria
laitiin

jam non sum digmts vocari ftliits tutts fac me sicttt unum de mercenariis luis. Utrum hoc esl Peccuvi in cattum quod csl Coram lc ; ut coelum ap,

opuleulia Legis ct Prophe,

leriena polius operatur
s
.

et in

quibuscuniquc
tales
in
-

Isracliticis considerationilrjs

Nani multi

peilaverit ipsam suminilatem Palris
illud in
xviii, 7)
lius,

:

unde. esl eliam
ejtts

venli sunt in eis, et saipe iiiveniuniur.

Yeniens de

Psalmo
,

,

A

sumiiio cceto eyressio

(Psat.

agro iloinni propinquare ceepit
ojieris

,

id est,

labore servilis
li-

cum ab
:

ipso Patre vellet inlelligi?

An po-

improbato

,

ex iisdem Scripturis Ecclesia?

Pcccavi in ccclum, coram sanctis aniniis, in quiesl

berlalein consideravil. Audit
scilicel

symphoniam

et

thorum,

bus

sedes Dei

Coram

te

aiitem

,

in ipso peneliali

SpiiMu ple&os
:

3

vocibus consonis Evangelium
,

iulerinre conscienli:u?

pracdicare

quibus dictuin est

Obsecro oot
,

,

fralres,

El surgens venil ad patrem suitm.
louge esset
:

aiilcquam intelligeret
,

Cum Deum

attlem adltttc
,

per

nomen Domini
omnes
(1

noslri Jesn Cltristi
l ,

ut

idipsum di-

scd tamen

catis

Cor.

iO).

Audit quouue coneordiler
in

cum jam
tur,

pie quaereret

Vidit illum puler ipsius.

Imdici-

conversaiilium aiiiinam el cor uniiin

laudes Dei.
illa

pios eniin et superbos convenieiiier

non videre
:

Vocal
stimit
ct in

iiinim tle

servis,

el

inlerrogal qii;c

sinl

lanqiiam ante oculos non babere
,

aiile

oculos

utique

ad legenduni aliqueni
,

Proplielarum,

cnim haberi

nonnisi qui diliguntur
:

,

dici solent.

El

co quairens

quodammodo

intcrrogat unde isla

miseiicordia moius esl
luin ejus. iu

el

accnrrens cecidit super coi-

festa in Ecclesia cclcbrantur, in

qna se essenon videt.
:

Non

er.im Pater unigenituin Filiiim deseruil,

Rcspondcl

ci

servus patris pioplieia

Frttler tuus tv,

qno usque ad noslram longinqiiam eliam pcregri;

nit, et occidit

patcr tutis xilulum saginalitm

quia sil-

nali<inem cucurril alqne desceiidit
in Clnislo el ip>e

quia Deus erat
(II

uiundum

rccnncilians sibi

Cor. v, 19)

:

Dominus

ail,

Puler

in

me

maiiens ipse fucit

opera mta (Joan. xiv, iO). Quid esl autem, snper colluui

l.ov., parliipalioium. Alii codices, partitioncm : melius, sopra, quxst. 17. ' Sic Kat. et qualtior Mss. At ^m. et Kr.. israelilti considcratoribus- Lov., tsraelitis cousideruliouilitis. Ms. Micbaeliuus
iiii

1

Isrnclilis considerctioribits
'•

ejns cadere,

nisi

inclinare et hnmiliare in

am-

liat.

et

duo

Mss., spiiilu smicloplcnos.

13i7

QC.ESTIONIJM EYANGELiOUUM.
itlum recepil.
!n

S.

UGISTINI
non mcruit
,

ir.iS

tum

cxlremis cnini lcrra:

fuil fralcr

cum eum
ait,

sabbati violatorcm ct profanaioiem Lcgi»
:

imis. Sed inde niajor exsultatio cantaniium Doraino

existiinat, jiiciiiuhri cpulis cjus

utquod

canticum novuin
(Isai. xlii,

,

qUia laus ejus ab extremis tcrra:
ct

Kunquam

dcdisli milii
sil

b.xdum
,

ut

cum

amicis meis

10);

propler

eum
,

qui aliscns erat,

epularer; lale

ac

si

dicerel

eiini

qui milii liiedus
,

occisus cst vir in plaga posims
becilliiatcni (/</. liii, 3);

cl sciens lerre

im-

videbalur,

nunquam

dedisti milii ad epiilanduin

eo

quia quibus non cst nar-

ipso milii illuin ipsiun non conccdens, qno milii

hx-

raliim de co,

videruiil; et qui
lii
,

non aiidieruut,

inlel-

dus videbatur. Quod aulem dicil, cum amicis
ant ex persona principiiin

ineis,

lexerunt (Id.

15).
ct adluic

cum

plebe intelligilur, aut

Sed indignalur ctiam nunc,
lioiic

non vult

in-

ex persona

pnpuli Jerosolymitaui

cum

cctcris po-

Cum

ergo pleniludo Genlium intiaveril, cgre-

pulis Juda. Mcrclriccs

aulem cum quibus dissipasse
junior accusatus est
,

dietur oppnrtuno temporc patcr ejus, ut et
Israel salvus
lut alisenlia
fi;il
:

jam omnis
minoiis

substaiiliamsu.ini

lilius

,

rcctc
lc-

cui cx parlc c;ccitas facta csl ve,

inlelliguiitiir supersliliones

rcliclo

uuo connubio

in

agro

doucc

pli

niludo

iilii

gitimo verbi Dei

,

cum

lurba dxiiionioiuiii cupidiiate

lon^c

in idololaliia

Gcntium
vocaiio

cnnstiliiii

redux ad inan-

turpissima foruicari.

diicandiiin vituluin

iuir.net (liom. xi, 2o). Erit eniin

Qnid deinde

sibi vult
,

quod

ciini

paler diecrel
,

,

fu

qiiandoquc
Kvangelii.

aperta

Judxorum

in

salutem
,

mecum
esl

es

scmper

quod

jain Iraclatum est

addidit

Qnam

manifcslalioncni vocalionis

tan-

Ei omnia mea lua snnt? Qua iu rc primo cavcnduni

qnain cgressiiin palris appcllat ad rogandum niajo-

ne

inlclligas Lla

diclum, omnia mea lua sunl, quasi

rem

lilium.
filius,

non
duas quocille

sint cl fraliis, ut tanqii.im in lcrrena baredilate,

Dcinde quxrespondci idem niajor
slioncs liabcnt
:

paiiaris angnslias,
ris
,

quomodo

possint

omnia essc niajo-

ipioinodo vidclicet aceipialur
pr.-cteriisse
, ;

pn-

si

liabel ibi

cliam juilior parteni suani. Sic enim
,

pulus uuuqiiam iiiaiulaiiim Dei
dicat

ct qucni

a pcrfeclis el perpurgatis

ac jam iinmortalibus

liljis

hxdiim qucm

iiuiiquam accepil

ut

cum

amicis

h.ibcntur

omnia

,

ul sint el

onmiiim singula
niliil

,

et

omuia
,

suis epularclur.

facib: illud oceiuril,

Sed dc mandato nou prxleigresso neque dc onuii mandalo dii liim
,

singulorum. Ut enim cupidilas

sine angiislia

i'a

iiibilciim angiisliacbarilas teuet.

Seilqiiomodoomnia?
Viriules
subiiines

esse

,

scd de uno niaximc nccessaiio
aliuin

quo

niilluni

Num
Dcus
ipse

et

Angelos,

ail aliquis

,

et

Deum
bus

pralcr unuin Creatorem
,

omnium

colere

ac Poteslates, atque univcrsa coeleslia Dei minisieria
in

jussus csl (Esod. xx
Israclitis,

5)

:

neqne

iste filius in

omni-

posses>ionem

lali

(ilio

subjecisse
,

pulamlus

sed

in bis inlelligiliir liabere

personam,
sunt.

cst? Si possessionem sic accipias
sil
,

ul ejus posscssor

qui nunqiiam ab uno

Dco ad simulaera conversi
in

dominus

;

non

uliqiie oninia.

Non eiiimdomini
,

Quan|uam enim tanquam
lerrcna desideraret
rabal bona, quainvis
in
,

agro positus

iste lilius

cruni

sed consorles poiius Angeloriim

de quibus

ab uno tamen Deo

ista

deside-

dicluni est, Erunt (cqnalcs Angelis Dei (Mutlh.
30).
Siii

communia

cuni pecoribus.
,

Unde

vero possessio

sic

inlelligitur,

xxn quomodo
,

Psalmo ex persona S) nagogx
,

quod

iiiteiprct:ilur

reclc dicimus possidere aninias veritalein; i.on iiweiim cur

Asapb
fnclus

convenientcr aeeipitur dictum, Qurtsi pecus
,

non vere ac proprie accipere possimtis omnia

sum ad te et ego semper tecum (Psat. lxxii, 23). Quod eliani palris ipsius tesiimonio comprobaTu mecum es semper. Non eniin quasi tur, ciiiii dicit
,

qua: dicta sunt oninia.
ut

Non enim
si

illud ita loqiiiniur,
,

dominas

veriialis

dieamus aninias

qiiam ab eis

nieniieiileni rcdargiiit, sed

secum perseveraniiam cjus

approbans

,

ad perfniclioncm polioris atque jucun-

dioris cxsullationis invitat.

nomine possessionis ad dieimus possideri. liunc sensum impedimur, id quoque auleraiur. Non enim ait paler Omnia in possessioncm libi dabo sive, Omnia mea possides vel possidebis; sed, Omnin
Aul
, ,

Quis est ergo b.edus quem nunquam accepit ad
cpiilaidnm
cari solet.
?

Peceator piolecto

liasdi

nomine

signili-

mea lua sunt. Nec lamcn ila sunt Quod eiiim cst in noslra pecunia
Btrse vel

ejus
,

,

ul ipsius Dei

polesl fainilia: no-

Sed absil

ul Aiilichrislum inlelligam.

cniin cxitiim iuvenio liujiisce senteutioe.

Non Multum enim

alimenlum esse vcl ornanieiiiuni, vel aliquid hujusmodi. El ccrle cum ipsum p.iirem rectc ille
posset
siiiiin

alisurdum

est,

a patre optasse, ut Antichristo crederet. iu eis Juda:orum
,

eumcui dicitur, Tumecum es semper, boc Ncque omnino
qui

dicere

,

non video qu.e

ipsius

rectc sua

Anticbrisio credituri

sunt,

voeare non possil, divcrsisduntaxal niodis. Cuni cnim bealitatcm illam oblinuerimus noslra erunl ad vi,

islum lilium fas cst
laietur ex
ei noii
illo lircdo
,

intelligi.
si si

Quomodo autem epulisedi

dendiiin

superiora

,

noslia

erunt

ad

C(

nvivcndiim

ipse esset Anticliiisius, qui

xqualia, noslra ciuntad

dominandnm

infeiiora.
,

Con-

credcrct? Aut

hoc est epulari ex

occi-

gandcal crgo siciirissinms major frater
fialer morluus eral, el rcvixil
;

quia junior

sione,

quod csl de
dieit
filius
,

Anticlirisli pcrditinne liislari,

quo-

perierat, et invenlus est.
eji-

modo

fuisse conccssuin versarii (ipiod
lioris

quem cum

reccpil

paier boc sibi
filii

non
ad-

XXXIV.
sibi

[Ib.xvi.l 9.J In villico qiiem Domiiius
.

onines

Dei de

illius

ciebal de villicatu

et landavii

eum quod

iu fiiliiriini
iii.iitandiini

damnatione laHaluri sint?
re

Niniirum

crga

prospexeril, non omnia debenius ad
ei.im aut

in

obscurissima sinc prjejudicio diligendixcrim)
ipsiun

sumcre. Non

Domino nostro
volumus

faseiei.da est in

inquisilionis

neg.itinn

adepulandum conqueritur,

Dominum sibi dum euni pcccagenti
,

aliquo fraus, ut dc ipsa fraude eleemosynas faciamus
aut

eos
,

a

quibus reeipi

in

tabcrnacula
no>lri

Uirein puiat.

Cum

eniiu

hxdus

csl

iili

id cst,

xleina

laninam dchitorcs Dci

ct Domiiri

Gu

1M9
cst
iiilclligi;

URER
cum
jiisii

SECUNDlJS.

i;,-J6

ct sancti significentiir lioc locn,

XXXVII.
lur, cl

[Ih, xvi, IC.]
,

liegnum ccclorum vim pati-

qui cos inlroducanl in laberiiacnla alerna, qui ncccssiiaiibus suis lerrcna boua commmiicaverinl ; ile quilius

quivim (aciunl

diripiunt illud (Mattii. \i, 121.
,

Non solum

ut quisque isia conleinnal
talia

sed ctiam lin:

eliam dicit

,

quod
it

si

quis alicni eoriim calicem
in

guas deridentium se
vi facla invadil

aquae frigid;e dedei

lanlum

nominc
,

discipuli,
:

non

pcrdct mcrccdem suani (Mnttlt. x
cnnlrario ducunlur
si

42)

scd eliam c

tus
lisla

hac enim quodamniodo quasi pr;edator violenregnuin coelorum. Iloc enim subiunxit Evange,

contcmnenlem

ista;

similitudines, ut inielliganius,
qui

cuiii dixisset

derisum

fuisse

Jesum

a

Pbari-

Domino quanlo amplius placeant Domino Deo
laudari potuit
ille

a

fraudem
,

f.iciebat,

sais

,

cum de

conlcmnciidis tcrrcnis

divitiis

loque-

qui

secuudum
compara-

relur.

cjus

prxccplum

illa

opera facinnt

;

sicnt cliam de Ju-

XXXVIII.
die splendide

[Ib.

xvi,

19 31.] Ilomo quidam erat diel

dicc iniquiiatis qui mterpcllabalur a vidua,

ves, el inducbutiir
,

purpnra

bysso, et cpulabatur quoliI'er

tioncm duxit ad judicen)

Dcnm

,

cui nulla.ex parte ju-

el

ca:lera.

allcgoriam sic accipi

dex

ini iiius

confcrendus csl (Luc.

xvm

,

2-8).

Quod
ail

possunt, nt in divite inlclligantur superhi Jud;corum, ignoranlcs Dei justitiam, cl siiam volentes consliluere
(liom.
x
,

:inlcm dc ceiilum cadis olei, qiiinquaginta scrihi fecit
a debilore
;

el

de centum cnris

Iritici,

ocloginla

;

5).
,

Purpura
inquit
,

et

hyssus, dignitas regni est.

nihil aliud valcre arhilror, nisi ul ea qu;e simililcr al-

El aufcretur

a vobis

regnum Dei

,

el

dabitur

que

in

Levilas J
',

iilai,

quisque operalur

in Clirisli

Ec-

genti fucienti jiistiliam (Matlli. xxi, 45). Epulaliosplendiila
,

clesiam

abundct

jnstitia

ejus super Scriharum et
,

jaclanlia Legis est, in

qua gloriahantur

pltis

ad

Pharis;corum
rent
,

(11101111".

v, 20)
:

ul cuin

illi

decimas da,

pompam
salntis

clationis ahntcntes ea,

quam ad

necessilatem
,

isti

dimidias denl
fecit
,

sicut

non de fruclibus
xix
,

sed aut

ulcnles.

Mendictis atilem
,

nomine Lazarus
indigculem
,

de

ipsis

bonis suis

Zaccbaus (Luc.
tit

8)

;

qnod interprctalur Adjtilus
velnli

signilicat

,

certe duplicel decimani

tluas

decimas dando su-

genlilem aliquem aut puhlicaniim
,

qui tanlo

pcret impcndia Judacoruin. Maniniona vcro iniqnitatis

magis adjuvatiir

qiianlo niinus de suartim copia fa-

ob hoc

a

Domino

appellala est ista pecunia

,

qiiam
inter-

cullatum praisumit. Tales cranl duo qui orahant in

possidcmus ad lempus, quia
pretanlur, ncc sunt
cis conslituunt a juslis
isl:c

Mammona

diviti;c
,

tcmplo; unus
crgo
dicil

piiblicantis

,

et alius pbarisicus.
,

Dives
illos

divilix nisi iniqnis

qui in
:

lanquam
Gratias

satialus juslilia

non inter

spcm

alipie

eopiam beaiiludinis su;n
,

hcatos ntuiicrandus qui csurinnt cl sitiunl justiliam
(/(/.

vero
,

cum

ha:c possidenlur
illis

est quidein

ista

v

,

C)

:

libi

ago, qnia non

sum

sicut publi-

pccunia

sed non sunt

divilia? nisi

cceltsies ct
spiriiualiter

caiws
dicil
:

iste.

Pauper autcm qui se adjuvari desiderat

spirituales,

quihus

indigenliam suam
,

Propitius esto milii peccatori (Luc.

xvm, 10-13).

supplentcs exclusa egestate miseriae
pia ditanlnr.

bealiludiuis co-

Dcsidcrat

lamcn

salurari

de micis qua: cadunt de

nicnsa divitis jaccnsad januani.
,

Noncnim admillehaillis

XXXV
les

[lb. xvi
,

12.]

Quod

dicit, Si in

alkno

fide;

tur ad cpulas ejus

,

qui nee bene

utebatur, ncc

non

(uistis

alienas

appellal lcrrcnas

facullales

cgcnti

dabal

;

lanqiiam Scriha claves b.ibens rcgni
,

quia
dicit
el

nemo
David

eas secuin moricns aufert. Iloc esi
:

quod
homo,

ceelorum, nec ipse intrans
tens
(/«'.

nec alios inirare permitdivilis

IVe limucris

cum

divcs factus fucrit

xi,o2). Mice cadentes de inensa
,

cum
cum

mulliplicala fucrit gloria

domus

ejus

;

quoniam

sunt quacdam vcrba Legis
projicicbanl in terram
,

qua;

illi

jaclantcs quasi

noii, ciihi

morielur, accipict omnia, neque simul descen,

cum supcrbe popnlo

loque,

del

eo gloria ejus (Psal. xlviu
[Ih. xvi, lo.]

17, 18).

rcnlur. lilccia, simt confcssioncs peccalorum
odiet
,

velut

XXXVI.
allcrum

Quod

ait,
el

Autuniim

el

mali himiores a viseerihus intimis foras ertmipenlcs.

diliyel;

aut nui adliwrebit,

ullcrum contemnct,

Canes qni ea Ungebanl
peecata
,

,

neqiiissimi hoinines

amantes
de-

non sine consideratione dislinguemla sunl. Non enim
|iassim aul qnasi lcmere dicla siint.

qui lala lingua eliam laudare
,

non cessant

Ncmo enim

inter-

epcra mala

qu;c in se alius

gemens
in

et confiiens

rogatus ulrnm diligat diabulum
re, sed poiius odissc
fcre
:

,

rcspondct se dilige-

teslatur. Sinus Abraluc, rcquies heatoruin

pauperum,

Deum

atilein se diligerc

omnes
diliget
,

qiiorum csl regnum coelorum

,

quo post hanc vi-

proclamanl. Ergo aul
:

unum
,

odiet

,

et

allerum
,

tam
ditas

recipitintur. Sepuliura inferni, pcenariim profun,

diligct, ut fieri dehel

odiet scilicel diaholum

qua' supcrhos et immisericordes post hanc vi*
in
isla

Deum. Quod vero
atlerum contemnet
tpiasi cjus

adjunvit
:

Aut

alleri

adlucrebil
,

et

lam vorat. Quos tamcn Dominus
dicit videre

narralione

adliarcbit scilicct diabolo

cum
sicnl
,

de longinquo al(|uc senlire hcatoruni re-

pr;cmia

lcmpoialia secialur; cqntcmnct
dixit
,

quicni

,

qno sane transire non possunl.
sibi vull rcfrigerari
,

autcm

Deum Non
e.jns

odict, scd conlemncl

:

Quod autem lingnam
Cst
,

cum
,

in

solcnt minas

postponerc cupiditatibus siih
sibi

qni

flainma uti(|ue tolus arderet, signilical quod scriptum

dc bonilate ejus ad impunilatcm
Quihits per Saloinoncm dicitur
:

blandiuulur.

Mors

et vita in nutnibiis lingiia?
fit

(

Prov.
x

xvm
,

21)

:

Fili,

ne adjicias pcc-

ct quia ore confcssio

ad sntulem (liom.
fecit.

10),

quod
,

catum super peccalum,
(Eccli. v, 5, G).

el

dicas, Miseratio Dei inagna cst

per supcrbiam

ille

non

Exlrcmum aulem

digiti

vd minimam operationcm
qua pcr Spiritum sanclum
sxculi
,

ntiscricordi;e signilicat

noUe Mss. necnon nat. Am. et Er ., nisi quod editionilms pro , Ecclesiam legititr, Ecclesia. At ipud I.ov hal)ctur sic Qucc sindliter in sacerdotes, atquc in Kvtta* Judcci, qiiisquc operalur i,t clirisli Ecclaiu.
1

tla inelioris

siibvcuiliir.

Cum auiem

ei

in his

dicitur, Rccepisti bona in tita tua, illud tangitur, quia

.

:

feiicitaicm

dilexit

,

ncc

aliain

vilam prxter

C.5I
:*i.un in

QUjESTIONUM i.vancei .ItmiiM.
qtm gnperbus lumebai
,
,

S.

AUC.LSTINI

iz:,i

adamavit. La/.arum
liujiis vit;c
,

recturus esset a mortnis, quibus non crcdcndo ulique
necC.liristo volnnl crederc. Multo tninus ergo cnilibet

«utein mala dicit rceepisse

qnia inlellexil

nierttKltfem
csso peccali
:

,

labores

,

dolores, et nerumnas
,

pcenas
nos na-

possutu credere
ci

qtii

a

morluis resurrexeril

,

quandn
el Pro-

de quo soripliun cst
ir<p,sicul
cl

Ernmus

el

non crcdnnt, cujus rcsiirrcclioncin Moyscs
Aliter eliam intelligi

twnliur

jilii

cwteri

(Ephcs.

II,

5); dc
uiiiiis

pbct;c pradicaverunl, quibns credere nolunt. potcst ista narratio, ut pcr

qng
xiv

itcriim scriptum esl,

nec infantem cujus est

dioi vila
,

snpcr lorram miiiuiiiin esse a peccalo (Job

Lazarttm

Domiimm

siguificari

accipiamns

,

jacenlcni

4
(

,

i«. LX.X), quia onmes ntiqne
Cor.
.\v,

in

Adam

mori-

inur

I

22)

,

qui factus cst transgressione

adjanuam illins diviiis, quia sead aures superblssimas J.iikeormn incarnationis bumilitale dejec.it cu:

mortalis.

piens saturari

de micis

quw cadebanl de mensa
jnsliti:e
,

divitis,

Quod
iutpii
,

aiilcm dicit, ad ea loca in qnibos torqiicnlur

qiuvrens ab cis vel niiniina opcra

qu;c suaj

justos,

eliam

si

vclint,

nnn posse
\itam

transirc,
ila

mens:e

,

lioc
;

csl

,

sua: potestali pcr

supcrbiam non

quid aliud signilicat,
plis in carccre, ul

nisi

post lianc

rece-

iisnrparcnt
lis,

qu;c opcra misericordia: atque liumilita*
cl sine disciplina ct

non inde exeanl donec reddanl no-

quamvis ininima
vil;c

perseveran-

vissiiuum ipiadranlcin (Mallh. v, -26), per

incummuinise-

lia

bona:

,

sallem interdum vei casu facercnl,

taliilitatcin diviiue scnlenlia?, niillum aiixilium

sicut mic;e

dc mensa caderc solent. Uleera, passioncs
cx inlirinitate rarnis,

noirdiac posse pncberi a juslis, eliam
pr.ebcre
?

si

eam
vita

vclint

sunt Doiuini

quam pro

nobis

Uno adinonct

scilicct ut in

bac

bomi-

suscipere dignalus cst. Canes cigo qui ea lingcbant,

optime recepli fuerint,

nes siibvenianl quibus possiinl, ne poslca eliam si eis qnos diligunt opitulari

Gonies sunt, quos liomiiics peccatores et immuhdos
dicebanl
Jtiihei, et

tainen passioncs Doniini in Sacra-

uon valcant.

Illud eiiiin

quod sciiptum

est,

Ut

el ipsi

menlis rorporis et sanguinis ejus,
oibeni
suavitale
lainblinl

pcr tolum jam

recipiant vos in

atcmu tubemacula

(Lnc. xvi, 9),
,

non

dcvotissiina.

Jam

siims

de

siipcrbi.s et

immiseiicordibiis scriplum cst

qnalis

Alnab.c

intclligitur

sccretum Pairis quo post passio:

in

Ule divcs fuisse denionstialiir, qiiod rccipi a sanctis ilia tabornacula inereanlur; sed de llis qiii sibi
propria
polcstate

ncm

resurgens assnmptus est Domiuus

quo eum

porlalinn ab Angclis idco diclum

puto, quia ipsam

nmicos oHicioMssiinis uperibus nnseiicordix fecerint
quani[iiam
ijiiasi
;

rcccptioiicin qua iu secrctum Patris absccssit, Angcli
aiiiiiinliavcriiiil discipulis inlueniibus.

ncc,

ipsos

justi
;

vcliil

Dicendo eniin,
li)? quul aliud

gratilicamlo recipianl

sed promissione atipie
sibi

Quid sUftisMjiidenies
divcruni. nisi nullo

in

cwlum

(.\ct. i,

c.riiiissione illius qni

eos confilio pr;cniomiit ul

modo

posse oculos bouiimim us-

amicos lacerent,
lio

ct qtii seipsuni pasci, vestiri, bospiiu

quc

iu

illud

penclrare secrclum quo ibat Dominiis,
?

recipi, visitari

unoipioqiie miiiorum suorum,

cuin in conspcclu discipuloriiin lerrcltir in ca:lum
Jani calcra
cipi

bbcraliiris bonitale dignalus est.
e
plio, lilrum staliin posl islam

Qiianquam
vilam
lial,

illa

re-

sccundnm superiorem expositionem
:

ac-

an

in finc

possunl

quia secrctinn Patris benc inlelligiliir,
resurrcclioiiein jusloruui aninix vi-

s;cculi in resiirieclione niorliioruin

atque ultiina rc-

ubi eiiam anie

tribiitione

jutiicii

,

non

ininima

qmvslio cst
ille

:

scd

vunl

cum Dco. Tanto cnim
Hodie mecum
cris

verius ubique est Dcus,
et latroni ilicluiu

quandnlibcl

liat,

ccrie de lalibns qualis
lieri

dives

quanto nullo continetur loco, sicut
cst,
in

insinuatur, tuilla Scriptura

pollicclur.

paradiso (Luc.

xxm,

43)

:

Quinqiic autein
palris sui
,

li

atres quos babere se dicil in

domo

unde niinquam
tanla patcrclnr.

rccessit Dci lilius,
in

quamvis ab bomiciviiate

Jud;eos signilicant. Appellati cnim siint

nibus pcr susceplam carnem

Judxorum
discipuli

quiuque, quia sub Lege delinebanlur qu;e per Moysen
dala cst, qui libros quiuqne conscripsit.

Quod vero
et ipiia

XXXIX.
banc lidem

[Ib.

xvn, 5-I0.] Qnod dixerunl

Lazariim

pclit niilti

ad fratres suos, sensil se uiiqiie
verilati
:

Doniiiio, Adauije nobis fidem, polest qiiidcm intelligi
sibi

indignum qui leslimoniimi perbibeat

eos augeri poslulasse, qua crcduntur
:

non impelraverat panliilum se refrigerari ', multo niitius crcdit rclaxari se posse ab inferis ad prrcdicationem
vcrilalis.

ea qiuc non videntur
rcruin, quaiiilo
tibus creditur
;

scd lamen dicitur etiam fides
,

non verbis

sed rcbus ipsis prascnest,

Quod Abrabam
et

dicit, Si volunt cre-

quod futurum

cum jam

pcr spe-

dcre, liabcnl

Moysen
qtiia

Prophetas, non islos Evangclio
sicul dicit Aposio-

ciem inanifestam se contemplandam
ipsa Dci Sapicnlia pcr
Clll
,

pr.-ebebit sanctis

pncposuit; sed
I

Evangelium,

quam

facla sunl oimiia (Psal.
illius
i

is,

teslimonium babet a Lcge et Propbetis (Rom.
illis

24). De qua
'

fide

rerum lucisquc
:

pr.ncsen-

iu, 21),

crcdcndo posse cos
:

significat

ad Evandicit,

tat;c

forsitan Paulus apostolus dicit

Justitia

cnim
17).
facic

galium pervcnirc

sicut alio loeo

ipseDominus
:

Dci in eo rcvclatur cx fide in fidem
Dicit

>

(Rom.

i,

Si crederetis Moysi, crederetis et
scripsil
(

niilii

ille

enim de me

cnim

ct alio loco

:

«

Nos aulcin
gloriam

revelala

Joan. v, 46
dicil
,

).

Denique ad boc pertincl quod

gloriam

Doniini

speculanles, in
in

eamdcm
,

iinaginem
a

ctiam poslea

Si

Moyscn

el

Prophelas non au:

transforniamnr de gloria
miiii Spirilu
»

tanquam
cnim bic
:

Dode

diunt, nequesiquisexmortuisresurrexeril, credenl

quia

(II

Cor.
;

iii,

18). Sicut
,

ait,

cum prxiiunliavcrmil Moyses ct Prophelx qui suricxit a morluis, boc ipsum eliam de illo quod rcsur»

gloria iu gloriam

ita et ibi

ex fide in fulem

dc gio-

ria scilicct Evangclii,

quo nunc credentes illuminan-

tur, in

gloriam ipsius inconmiulabilis et manifesLc
\;ss.

Msi pnutntum sibi rcfritierari. fortc, palatum

sibi, elc.

1

f^uatuur

pra?sentia.

1553
veritatis
(ide
,

IdBEft
;

SECUNDUS.
Non cnim
28). Dicanl ergo

1354
vcnii iniiiisirari, scd ininislrare (Muiih. \\,
illi

iia ex qna lunc comnuilaii pei fruenlur verborum quibus nunc credimus quod nondum videmus, in fidcm rerum qua in xtcrnum qucid nunc credimus, obtincbimus. Secnndum senieiiiiim hanc

servi per sinapis graiimn arbori

huic moro, hoc cst, ipsi Evangclio crueis doininica:

per poma sanguinea
deulia
iil
,

,

lanqnani vulncra
'

in ligno

penilli

ad Pareiiain illud dictum esl a Joiuinc in Episiola
tlios
:

viclum populis prrebilura

;

dicant ergo

Dilcctissimi

,

nune
:

ftlii

Dei sumus
qitia

,

el

nondum
,

eradicelur dc pcrlidia Jud.eorum, el in
Iransferatur atque plantclur
servitiite esurienli et sitienli
:

apparuil quicl erimus
miles
(I ei

scimus

cum

apparuerit

si-

liiiin

erimus
iii
,

Joan.

quoniam ridebimus eum siculi esl 2). Uiide enim nunc ftlii Dei sumus, nisi
,

stica
liunl.

mare Genhac enim domeDomino ministraincorruplibilibus
,

quia poleslalem dedit nobis

filios

Dci

lieri,

credcntiin

in

Tunc demuni qiKcrant aetemnm divina: S.ipienti.e
,

escis

pcrfrui

cum

dixcrini,
,

bus

in

nominc ejus (Joan.
(I

i,

12), ut

videamus

xniei

Servi supervacui snmus

quod debuimus facere
resiat;
,

(eci-

gmate

Cor.

xm, 12)? unde aulem

lunc similes

mus

:

niliil

nobis

o| eris

cursum cnn-uinmavi-

erhnus, nisi quoniam, ut ipse ail, videbimus
est?

eum

sicuti

mus, :igniicm pcrfccimus
stiiia: (II

supcrcst nobis corona ju-

Quod

etiain

diclum est, Tunc aulem

fucie

ad fa-

Tim.

iv, 7, 8).

Oinnia enim dici possunt de
veritatis
iiiinus
:

ciem.

iila

inelfabili pcrfructionc
dici possunl, quaiilo

et

tauio magis

Illam crgo fidem prsesenUssimx

verii.ilis

plerisque

omnia
potest.

dignc dici aliquid
,

non

inielligenlibus

vidcri
id

poiest

Dominus noster,
ait

Nam
ct

ct

lux

est illiimiiiatorum

ct requics

discipulis suis

non ad

quod peliveranl respondisse.

exercilalorum, et palria redeuntium, et esca indigcu-

Cum
illis
:

enim dixissent Domino, Adauge nobis fidcm,
«

tium

,

corona vincenlium

:

ct

qiKCCumque bona

Si haberetis fidcm laiiquain granum sinapis
liuic

lcmporaliier
appelil
iu

iranseunlia per crealura: partes
,

diceretis

arbori inoro, Eradicare el transplan»

inlideliuni

veriora
sinuil

in

ermr xtcrnum mancntia
lilio-

tare in mare, ct obediret vobis.
«

Deinde sequitur

Crcaloic

omnium

inventura csi pictas

Quis autem vestrum
,

lialiens

servum aranlem aul
illi

rum.

pascentem

qui regresso de agro dicel
ci,

stalim

,

XL.

[lb.

xvn, 12-19.] In dcccm leprosis quosDo-

Transi, rccembe; el non dicet
et

Para quod coeneni,

iiiiuiis ita

niundavit,

cum

ait, lte, ostendile vos sacer-

prxcinge te, ct minislra

milii

donec manducem et
Nuinqnid

dolibtu, niulla

qua

ri

possunt qu;e mcrilo quxrenles

bibam,
gratiam
veral?

el post ba'C lu mandiicaliis et bibes ?
li.ilicl

servo

illi ,

qilia

fccil

qua: sibi iiupera-

Non

|nilo.

Sic et vos cuni fcccriiis oiniiia qiue

liiovent. Non snliiin de nurnero quid sibi velint quod decem sunt, et qund unus ex illis solus gralias agil lia:c enim libere quxrunlur, m ctiam non invcstigata,
vel niliil vel

praecepla sunt vobis, dicite: Servi supcrvacui

sumus;

non uiidlum iinpedianl intenlionem
illa

le-

quod debuimns facere fecimus.i Quid lixc pcrlineant ad id quod diclum cst Domino, Aduuije nobis fide.u,
difficilc

genlis
ut

:

sed

potius, cur cos ad sacerdoies miserit,
Nulliiiii

cum

irenl

mundarcnlur.

cniin

corum quiini-

apparet, nisi inlelligamus ex lide iu fidcm,
liile

id

bus hxc corporalia bencficia prxstilil, iuvcnitur
sisse

est, ex

ista

in

qua niini>tratur Deo,

in

illaiu

ad sacerdotes,

nisi leprosos.
:

Nam

ct illuni a lele

lidem ens signilicasse tranaferri ubi fruaniur Deo.
Aiigebilur enim lides, cuin primo verbis prxdicanii-

pra mundaveral cui dixit

Vude, oslende

sacerdoii,

bus, et offer pro te sacrificium
in

quod pracepit Moyses
13, 14).

bus

,

dcinde rebus api>arcnlibus crcdelur.

Sed

illa

teslimonium

itlis

(Luc.

v,

Deindc qualis
,

ciintcmplalio siimmain quietcin liabei, qua? in .-eierno

inumlalio spirilualis possit
gratos cxsliiisse redarguil.
facile esi viderc

inlclligi

corum

quos in-

Dei rcgno tribuitur
cct juslorum

;

sumnia vero quies
,

illa,

prxmium

Scciinduni corpus enim

laborum

qui in Ecclesiae minislralione
in

posse liomineui non babere leprain,
:

peragunlur. Et ideo, quamvis

agro aret servus aul

pascat, liocest, in vita saeculari vcl lerrena vcrsel
negolia, vel slultis hominibus

lanquam pecoribus serlabores

tamen animi esse non boni sccuudum signilicalionem aulem liujus niiraculi conlurbal considerautem, quomoilo mundus dici possit ingraliis.
et
,

vialjopus est ul post
boc

illos
;

domum

veuiat,

cst, Ecclesi;e socieiur

laborcl etiam

ibi

mini-

Quxrendum igitur est quid ipsa lepra Non enim sanati, sed mundati dicuntur qni
runl
:

significct.

ea carue-

strans

Doniiuo suo donec manducel et bibat (iiam el
ille

coloris quippc vitium csl,

non v.deludinis aut

csuriens

quassivit

poma

in

arbore [ilatth. xxi,

integritatis

scnsuum atquc membrorum. Leprosi ergn
inlclligi

18,19], et a Samaritana aquam sitiens postulavit
[Joan. iv, 7])
1

liou

absurde

possunl, qui scicnliam verx

li-

:

manducet ergo

ct bibal

confessionem

dci uon habentcs, varias doclrinas prolilentur erroris.

1

fidcm gentium, miiiislrantibus, hoc csl, cvangeli-

Nnn

ciiim vel abscoiuliiut iinperili.ini

suam

,

sed pro

/.antibus servis suis.

Quo pnlinct eliam
priino

illud

quod

suinnia perilia proferunt in lucem, cl jaclanlia' ser-

de grano sinapis
lidein liabere
liiiiiima

eis

re»pondit,

prius illos

monis ostentanl. Nulla porro

falsa doclrina est

qux

debere pnc.-ciui vilx ncccssariam, qu.e

non

alii|ua

vera interraisceat. Ycra crgo falsis inor,

vidclur
vi

libus.sed

quamdiu tbesaurus csl iu vaais ficlimaxima effervet et genninat. Dominus
boc e»t,
in

dinate pcrmixta

in
in

una dispuiatione vel narraiione
unius corporis colore apparentaiiquara veris

bominis, unquaiii
lia, signilicant

Hoster Jesus Cbristus, qui vull pasci ministerio ser-

lepram,

lalsisquc

co-

vnruni suorum
ctaios et
pascit

,

suum corpus

quasi uia1

manducatos transferrc credentcs, etiam
fidci ct sacr.niienlo

r.at.

et ms.

r.isteroicnsis,
,

?-i

mm
:

liic

s

Mss.iinslri
,

omnes juctunlium

popi.tis prtetritara et |iBUlu iu rajiro coto-

eos verbo

passionis sn.c.

runi fueit

babent, colon.ni uhis.

Sa^ct. AlGCST.

111.

(Quarante-troii.J

QU/ES TIONUM EVANCELIORUM*,
loruin fucis liumana ecirpora variautcni ninuc

S.

AUGISTINI
,

l r.r.c

niacu-

et eleemosyn:c cjus ncccptx
illi

et

preces ejus

,iinlii;e

lantem.
ficri

Ili

potest,

autcm lam viiandi sunt Ecclesine, iit si longius remoti magno clamorc Chrislum
:

ab angelo

niintientiir,

propter doclrinx

tainen
init-

Sacramciitorumqnc nnitatem ad Peirum jiibetur
lere, t.inqiiaiii
illi

inierpclleiit

sicttl isti

decem
:

stcterunt n longe, et lc-

et suis diccretur, lle, ostcnditc
,

ros

taverunt vocem, dkiiites
nostri.

JVsm

preeceptor,

misciere

snccrdoiibus. Nain ct ciim irent

mundati

sinil.

Jam

niine nescio

qnod praccpiorem vocant, quo nonlrum quisi|uam Dominum interpi llavrril pro mcdieina corporali, satis pnio significare lepram

Nam et

enim ad eos vencral Pclrus, scd lanicn
acceplo Bapiisinaiis sacramentn,

ipsi

nonduni

nondnm spiritiialitcr
niuii-

ad sacerdotes pervcneranl;
rilus sancti, el adtniralionc

el

lamen infusione Spi-

falsam csse dortrinam, qtiam liouus praceptnr abslergil.

linguarum eorum

datio dei larala est (Acl. x, 44).

Saeerdotium vcro Jml.eorum nemo fcre fidelium
diibil.il

Qu;e
videre,

cum
lieri

ita

se babeanl,

jam

faclle csl

ctiam illml
societaie

figiirain fuisse futiiri sacerdolii regalis
,

,

quod

posse ut qiiisquc in Ecclesiai

cst iu Ecclesia

quo conseciantur omnes pcrtinenles
et veri

dociriiiam integram
sccundiiin caluolicx

vcramqne
fidci

.isscquatur, et

omni.i

ad corpus Cluisii, sununi
tum.

principis sacerdo-

rcgulam cdisseral', dislin,

Nam nunc et omncs

unguniiir,
:

quod lunc ngiquod
aii

gual a Creatore rrentiiram
rietate

enqne

niaiiifcsletiir
:

va-

bns lanlum
.id

ci sacerdotilitis liebal

et
,

Peirus

mcndaciornm lanqnam
sil

lepra earuisse

et ta-

cbrisliaAum popiiluin scribens
(I

liegnle sacerdoilli

nien ingialus

Ib o cl

Domino

nintidatori suo; quia
pia liiuniliiaie
dieit

tium

Pelr. n,0); ulrunique r.cmcn
illa

populo con-

elatus supcrbia, graiiarum

agcndarum
illis

vcnife dcclaravil, quo

unctio pcrlinebal. C.itera

noii steiniiur, similisquc cliicitur

de quibus

iiaque vilia lauquam valetndinis etquasi

membrorum
:

A poslolus, Qui cum
tnagnificitvcritnt
,

cognovissent Deitm, non ut
qratias cgerunl

Detim

animai atipie scnSnum ,
scieniia ct iutellceiu

pcr seipsum interins in conet corrigit

nut

(Uom. 1,21).
,

Dominus sanat

do-

Quod

cniin dicil eos Peiiin cognovisse a lepra fuisse niundalos,

oslendit qui-

clrina vcro vcl imbliendi pcr Sacramenta, vclcatecbir.andi per scrino

dem

sediamen staiim accn•

cm

sonanlciii alqtie lectionem

,

ubi

sal ingratos. Ideoquc talcs in novenario minicro lan

color quidam
iu

inlelligitur

vcrns atquc sincerus, quia

qnam
fit

imperlccti rcmancb-jnl.

Unum

enini

si

addatur
:

promptii cst ct foris cminculissinius (nou eniin in
manifestis

ad noveni, quailaiii effigics unilatis iinplelur
t.mia ccmpletio,
ut ultra
iiniiin

quo

occullis cngitatiintibus, scd in

operalioni-

nou progrcdialur numeh.-cc

bus

liacc agiintur),

Ecclesi.e proprie contribula est.

rus, nisi

rursusad

rcdealur; et

per

inli-

Itaque el Paiilus vocc Doinini audila, Quid
qtter:s? cl,
l'go

me

perse-

nilnlem nunieri regula ciistodiatur.

Novcm

itaque in-

sumJesus, qnem

tu perscqueris;

ad
in

digcnt unn, ul quad.im unitalis forma coagnlenlur et (ieccm sint
iiiiitatcm
:

Ananiam taincn

niissus esl, ut illo saccnlolio

qund

uniini

anlem non
illi

eis indiget u( cuslodiat

Ecclesia cunslilutum cst,

sacramenlum

doctriua; fulei

Quainobrem, ut

novem

qtii

gralias

non

perciperct, ct verus ejus .ip;irobaretur color (Act. ix,
4- 19).

cgeiuol, reprobi
siiul; ila

eflccli, a consorlio unilatis cxclusi

Non quia non
;

potest per seip-um

Dohiinus

uiuis

ille

qui giatias egit, nnic;c

Ecclesi:e

omnia facere
apprnbaiulo
lidei

nam

quis alius ha:c facit cliain in Ec-

signilicalione approbattis alqnc laudattis cst. El quia
illi

clesia? scd ut ipsa socielas congregatorum fideliuni,
in

eranl

Judaci

,

aniisissc per snperbiani

declarati

inviccin ati|uc
in

coiiiiiuinicando ver;c

sunl regniim coelornm, ubi
iste

maxime

unilas custoditur:

doctrinam

omnibus qu;c dicuntur verbis, vel
,

vero qui eral Snmarilanus, quod
illi

inlcrpretatur

signantiir sacramcntis

lanquam unani speciem veri
pcrtinet

Cuslos,

a

quo acccpil tribucns qund accepit, et
ilhld ile

coloris obducat.
lit

Ad hoeciiam

quod idcm

di-

quodainniodo canlans

Psalmo, Fortiludincm
,

aposlolus

:

<

Dciildc posl annos qiialuordeciin as-

meam ad
aclioncm

te

cuslodiam
regi

(l'sat. lviii

10); pcr gratiariun

eendi Jcrosolymam

cnm Barnaba, assumpto
revelalionem
in
;

et Tiio.

subjecliis,

uuitalein

rcgni

liumili

Asccndi autein seenndiim
eis

el

exposoi

dcvotinne servavit.
XI. I. [Ib. xvn
,

Evangelium quod pradico
iis

genlibus, seorsuni

51]

Quitl esl

qnod

dicit
,

Domimis,
lanin

autcni

qui videbanlur

'

:

ne
:

fofle in vaciium cnrro,
«

Qni

fncrit in leclo, et vasa cjus in

domo

non dcscendnl
,

aul cucurri.) Et paulo post
inquil, graliam qu:e data cst

Ciun

cegnovissent,
et

tollerc illa?

In tccto csl

,

qui exccdens carnalia
vivil.

inibi

Jacobus, retrus

qtiain

in

aura libcia spirilualiler

Vasa ejus

Jnanncs, qui videbantur rolumnae esse, dexteras de-

domo, simt sensus carnalcs, quibus ad invesiigandyin
vcrilalem, qu;e inlellcetii Capitur, multi utentes peni
tus eiraverunt. Ilujus Cign spiritualis
isla
viri

derunt
Ipsa

milii ct

Barnake

societalis (Calitt. n, I,

2, 0).

cnim

collaiio

unam dncirime speciem exclusa
:

jam vasa

omni

varietale nionstrabat

quod saluhrilcr eliam
Obsccro

vacanl in

dnmo

;

quia mente corpnri superemi-

Corinibios
fratres, pcr

monet

,

dicens,

autem
,

vos
ul id-

nens pcracicm

intelligenlia! lanqtiainin lcclo posilus,

nomcn Domini

nostri Jesn Christi

|ierspicuilate sapientiaj vcluli
tur.

coelo apcrtissimo frui-

ipsum
1

dicatis

omncs (\Cor. i,10). Cornelius etiamcum

Caveat crgo
,

iste

,

nc

in

die tribulationis

ruisus

vila eatnali

qu;c pcr scnsus eorporis pascitur,

de-

videbantur esse atiqidd. Mss. qnatuor, videntur. codiees, aliiquc e Mss. non addunt, esse aliqtiid : quod etiain iii aulii|iiis Corbeieusibus versinuis Vulgatae Binliis aliesi ; neque iu grxeo texiu Apostoli est nisi, tois dokcA i, id esujuxu Augustini ex|>osiuoueni iu EpisUua ad lalaias, eis .|ui euiiuebanl ia Eeclaii».
Edili,
niii

lcclatus, :d vasa

hujusmmli lollenda desccndal.

1 rres proba; nots: Jlss. , sccundum calholica- regulam edisseral ; omisso, fidci. Alius, secimrfiiwi CttthottciM ntju-

tam edi

scrut.

1357
XLII.
£11»-

I4BEH
xvii, 31.]

SF.( :i.\DLS.

,358
:

QuiJ esl quoJ diclum
?

esl, F.t

nas differentias, prnptcr assiimpt

oncm

et relictioNcm

qui in agro fucril, similiter non redeat retro

Qui opeet
,

quamvis

in

siuguiis multa; studiorum volunlaliimqua

raturin Ecclesia, sicui Paulus ei Apollo planlal
rigat
(I

diversitatcs, ad coiicordiain
cui rentes, possint invcniri.

lamen unitaieniquc con-

Cor.

iii,

6),

non

respiciat

spem siecularem
uxor Loih
et sc

cui remmiiavit.

XLV.
signilieavii
,

[Ib.

xviii

,

1-8.]

XLIII.

[Ib.

xvn, 52.] QuiJ

orandum

ct

non Jeficiendum
qui

Quid est quod ad scmpcr de judice iniquo voluit
,

Eos

qui in tribulatione relro respiciunt
[Toniissionis

ab spe
salis

parabolam poncre,

cum Deum non
eam

limerct, el

divin.e

avcrtunt. Et ideo

stalua

lioininem non revercrctur,
lcrpelialionibus ccssit, ut
illa

viduae lameii assiduis in—

facla esl, ut

adinoncndo liomines ne

lioc faeianl, lan-

vindicaret, ne sibi ab

quam

condial cor
[II).

eorum nc

sint fatui.

XLIV.
in lecto, et

xvn, 34, 55]

Qm

sunl
et

iu illa

nocte dno
atjro
,

tsdiiim lieret? Nain boc est quod ail, A'e teniens suggillet me. Quoniam parabolas Dominus aut secun-

duw

molentcs in unum,

dno

vi

de

dum

siniilitudinem aliquam ponit

quibus omnibus binis singuli assumenlur,
reliuqaeulurJ Triagcnera liomiuum
gnificari
:

et

singuli

cui doniinus dimisit

sicut de scrvo illo, quod ralione reddita d bere iu;

liie

viJentur si-

vcntiisest,

ct ipse

conservo suo dilaiionem saltcm
,

unum eorum

qui oiinm et quicteui eligunl,

dare noluit (Muttlt. xvui
qui

23-35)

;

el

de fcneratore,

iiequc ncgotiis sa:cu!aribus neque negotiis ecclesias.licis

cum duobus
et

debiloribus donasset quod debcbanl,
est cui plus donavit (Luc.
filios,

occupati; quac ilkinim quies lecii aoniine signi:

ab eo plus dilcclus
45)
in
;

vn, 41-

licala cst

alterum eorum qui
*,

in

plebibus cousiiiuti

de boniine qni babebat duos
sibi propinqiianteni
,

inijorem
lon-

regunliir a doctioribus

agcntes ea qn;c sunl hujus
,

agrn

niinoiem
;

aiilcni in

saculi

;

quos

et

feminaruni nnmine signilicavit
peritorum, regi eis expedit
;

quia

ginquo lnxuriantem (Id. xv, 11-32)

et inniimcrabilia

eonsiliis, ut dixi,

cl

mo-

lenles dixit, propler leniporalium ncgoliorum

orbcm

hujusmodj : de bisenim, in quaiUum similia sunl, duciiur intellectus cjus rei, cui adhibeulur, insinuandaj aut requirenda;
'.

atque ciicuitum
in

;

quas tanieu

in

uuura molentesdixit,

Aut cx
illud,

ipsa dissimilitudine alisi

qiiamuin de ipsis rcbus ct negotiis snis prabenl
:

quid probat, veluti cst
lioilie est et

Quod

fenum
,

ugri,

quod

usibus Ecclcsia:

terlium

corum qui operantur
in
(
I

in

cras in clibnnum witlilur
vos,

Deus

sic veslit

Ecclesix ministerio lanquam
cultura

agro Dci, dequa agri6'or.
i:i,

qitmilo

magis

modicx

fidei (3Ialth. vi,

50)?
ait
,

Ad boc
cni do:

Aposlolus loquitur

9,9

).

In bis

genus pertincl
deni quippc
,

ctiain illud

qnod de scrvo

ergo tribus gcneribiis bina suut rursus gcncra liomiiium
in singulis
,

niinusJenunliavcrat ut a villicatu reniovcreliir
ille fecil

frau-

el

pro roborc

suarum virium

dis-

ceriuiutiir.

Cuni enim onincs ad Ecclesi.c niembra
tri-

peitinere videantur, advcniente lanicu tcntaiione
bulationis, et ex
illis

domino suo, ut falsaiis cbirograpbis dcbiloribus cjiis quanlum coinmodiini visum esl, relaxaret. Neque ullo modo nos Dominus ut sibi
,

qui sunt in
,

i

lio,

ct ex

illis

qui

fraudem faciamus hortalur
providit in posterum
,

:

sed

si

qui rraudando sibi
dicit a

sunl in negotiis sxculi
in Ecclcsia, aliqui

ctcx

illis
,

qui Dco minislrant

Iaudalum eum
sibi

domino;

permanent

aliqui

caduut

:

qui

quanto -majore alacritate

providcre debenl in

permancnt assumuntur, quicadmu relinquuutur. Ergo unus assumelur, et unus relinquelur, non quasi
de duobus hominibus dictum
grneribiis aiTcclioiniiii
,

xlernam viiam, quibus

ul juste operentur
,

jubcturdo

mammona

iniquilalis (Lve. xvi

1)?

quod suo loco
pcrsed ut Ucdio

esl,

sed de duobus
generibus trium
in illa Iribula-

cxpositum est (Supra,
linet et ille qui

qucvst. 54).

Ad boc genus
,

in singulis

non propler amicitiam

professionum. In
lione.

illa

ergo nocle dixit,

carerel, jam dormiens excitatur, ut trcs
inodet amico suo. Si

panescom-

enim
,

ille

molesiia compnlsus

Ad

ipsa tria

genera qu:e assumuntur
Iria
illa

,

pcrlinerc ar,

dedit ut

bilror cliani

nnmuia virorum sanctorum

quanlo magis Dcus qui scrvos suos diligens , petamus horlalur, dabit bona pelemibus se (Mattk.
,

quos solns liberandos EzcchieJ pro;hela pronunliat,

vn, 7-11)? Itaquc
jimgi potest
,

illud

superius genus bis verbis ad,

Nne, Danicl Noe
qnrjc

ct

Job (Ezcch. xiv,

14).

Vidctur enim
sicut
7),

Sicut illud
,

ila et illud
,

pertinere ad cos pcr quns Ecclc^ia regitur;
in aquis arca

sterius his verbis
Si

Si illud

hoc aulcm po quanto magis illud? aut,
:

per illum

gubernaia cst (Cen. vn,
Daniel autcm
,

non

illud,

quanto minus

illud ?

sed alicubi obscure,

figuram gestabat Ecclesisc.

qui

alicubi apcrle isla ponuntur. Hic crgo iniquus

judex

elcgil coulibem vilam, id est nupiias tcrrenas
psit, ut, sicutdicit

coniemgcnus

non ex similitudine, sed ex
est, ut oslenderet

dissiiniliiuJine aJliibitus

Aposlnlus, siuc sollicitudine viveDei
(I

Dominusquaiuo
vel

cerliores csse de-

rcl, cogilans

qux
,

siint

Cor. vn

,

32,

3-1),

beanl qui

Deum

perseveranter rngant, foniem justitia;
,

eorum
in

significat qui sunt in otio, sed

lamen

forlissimi

alqne misericordix
auJiri polest,

si

quid excellentius dici aut

tenuuionibus

ut possint assumi.

Job autem quia

cum apuJ

iniqnissimuin juJiccm usque

uxorem

etfilios habuit, et
i ,

amplas terrenarum rerum
genus pertinet
,

ad eficcium implendi desiderii valuerit perscvcrantia
deprccanlis.

copias (Job.

1-3), ad illud
est,

cui

mo-

lcudinum deputatum

sed tamcn ut sint fortissimi

Ipsa vcro vidua potest habcre similitiidinem Ecciesix,

in lcntalionibus, sicut
ini

ille fuit;

nou enim
alia

aliter

assu-

polerunt.

Nec pulo esse
,

gcnera
,

bominuin

tamcn
1

quod desolata videtur donec veniat Doininu^, qui in secrclo cliam nunc curain ejusgcrit. Si anadhibentu,-

quibus constal Ecclcsia
'

quam

ista tria

habentia bisic Mss. At editi, cid

ad

nvjsteritan tnti'

r.at. et

quinque

vss., doc'.oribus.

nuandip avt rcquirendir rcritalu.

«59
li-ni

QU.LSTIONUM EVAXG
movci
piir

:i.lUuUM, S. AUGUSTIXI
hlice propouiiur

I.-.IJB

elwii Dei se vimlioari dcpreccniur,

ad iisum ncccssariuin
usi sunl,

saluti.

(Juod

hiukI etiam in

Apocalypsi Joannis de nwriyribus
10), c:nn

il

-

autcm unus corum qui bene
vil,

decem

acquisi-

niur (Apoc.

vi,

apcriissime moneamiir ul

cl nllcr

qninquc,

significat eos esse acquisitos in
i[is;i

pro nosiiis iniraiciscl pcrscculoribus orcmus (Maith. v , 44) ; iiilclligenduin csi eam vindiciam esse jusio-

grcgeni Dii, a qu bns

Lcx pergratiam

inteltecta
illc

cst; sivc quia Decalogo contiiiclur, sive quia

pcr

rum

,

ut oinnes mali pereant
;

:

pcreunl autem duobus

qiicm lataest, libros quhiqiic conscripsit
tineni et deccin et

:

adhocper|>r.c-

modis

aut conversione ad jnsliliam, aut amissa prr
poicstaie
,

quinquc

civitatcs,

quibus eos
in

suppliciuni

qua nunc advcrsus bonos
,

,

ponit. Muliiplicaiio cniiu iiitclligeiilix
tale,

ipsa vavie-

quamdin hoc ipsum bonis expcdit \cl tcmporalilcr aliquid valcnt. Itaque ciiamsi omncs liomines convertvrcutur ad

qu:c de linoqiioque pneccpio vcl de unoquoque

liliro pilllulat,

ad iinuin rrdacta

,

quasi civilalem
civiias,

f.iril

Dcum

,

inler

quos sunt ctiam inimici,
,

vivcnlium raliomim alernanim. Esl e:iim
qiiorumlilict
lcgis
uti

non

pro quibus jubcmur orarc; diabolus tamen
ralur in
filiis

qui opcin

animantium, sed

r.ilinnnliiim miiliiiudo,
illo

diffideniix (Eplics.
:

n

.

2)

,

remancrcl

unius socielaie dcvineta. Qtmd aulcin ab

qui

s.rculi liue

damuandus
,

qucm

lincm ju^li

cum

vcnirc

induit, anfertur quod ncceperat, ei eidaliirqui
.

dcsideranl
iinn

quamvis pro iuimicis

suis orent, lanien

absurdc vindiclam dcsiderare dicunlur. XLM. [III. xix, 14-27.] Ilomo quidam nobilis
longinijiiiim accipcre sibi

dcccm habebat signilicalur ct illum posse ainiitere munus Dci.qui babens non babcl, id cst non uiitur;
ct in

tibiil

in

eo augeri qni liabcns

lialiel, lioc

est lienc utilur.
interlici,

regioncm
ipsc

regnum

,

et reverli :

Inimicos ergo suos quos jtibct
siguilicat

coram se

Domiuus nostcr Jesus Christus
Ec.clc-.ia

inlclligitur.

Regio

impietalem Judicorum qui ad cuni converli

longinqua,
vcrli

Genliuni usqne ad lincs lerrx. Re:

nolueruui.

tamense

dicit

aliiit

ciiim, utpleniiudo Gcniiiim
fiat

XLYII.
lius csl

[lli.

xvui

,

25-2".] Quid esl quod
,

ail

,

Faei-

inlrarct; revcrlelur, ut oinnis I^rael salvus

(ftom.

camclitm per forttmcH acus irnnsire
in

qtiam divi-

xi, 25). Per

decem mnas

,

Legem

signilicat proplcr

tcm intrare
diiin
II

rcgntim Deif Divilem

liic

appcllal cups-

Decalngnm. Dccem autem scrvos, quibus sub illa p >siiis gralia prxdieala cst. Sic enim iiitcHigendum cst
cis daias

reium tcmpnralium

ct de lalibus supcrliientem.

s diviiilius coutrarii

sunt paupercs spirilu,

qnorum

mnas ad

usuin, cuni inlcllcxcrunt eaiu ipsara

cst

rcgnum ceelorum

(ilatth. v, 5).

Nam

co manifesta-

Lcgrin remoio velaminc ad Evangelium pertincrc. Civcs cjus qui pnsteum miscrunl lcgalioncm, dicentes
se nolle

lur oinnes cupidos, eliamsi facnllalibus liujus miimli

carcant

.

ad lioc gcniis divituni quod cst reprebcnsum posiea
ficri?
:

m

rcgncl

sibi,

Judxi simi, qui ciiam pnst

re',

periincre; qira

dixcrunt qui audiebanl, Et

uirrcctionem ejus nusuruut pcisccutores Apostolis
ct

qnis potcrit salvus
tuiiia sii

cum
qni

incomparabililcr major
iiii-

prxdicationem Evangclii respucrunl. Rediit autein accepto regno, quia in manifeslUsima el cmiuentissi-

paupenim

videlicet iniclligenics in eo
illos

mero

dcpulari etiam

quanqnam
pali

talia

n>n has:r-

ma

cl.irilale

vcnlurus csl
llegiiuni

,

qui eis liumilis apparuil
est

bcant, tamcn
csl aulriii
culi
, ,

lialicmli cnpidiiaic

rapiunlur. Scnsiis

cuin diccrct,

incum uon
aiilein scivi

de

lioc

mundo

facilius

Cbrislum

pro dilecloribus

(Jooii. xviil.oG).

Quod

rcddenles ralio-

quam

dileclorcs sxculi ad Cbristum posse coninlelligi

nem

cx co quod acccpcrnnt. laudanlur qui lucrali

verti.

Cameli aulem nomine se
oncra
sustulil.

voluit.quia

suni, sigiiilnat eos
usi siini en

bonam reddcre rationcm,

qui bcue

buraillatus
inlelligiiur,

in
,

quo cnim manifi^iius quod
in

qnod accepcrunt, ad augendas

divilias

Do-

qunm
es
,

in

ipso

scriplmn

csl
lil
,

mini pcr cos qui crcduut in cum.
lunt, in illo

Quod fjui signiOcatisuntqui mttani suam
sibi

faccre noin

Qnanto magntis
20;
?

liumilia te
,

oinnibiis (Eccli.

sudario

Pcr acuni autcm piinctioncs
,

signilicn!
:

;

per pun-

servavit.

Smil enim boiniues bac
:

perversilate

ctiones

dolores

in

passione susccplos

foramcn crgo
ait
,

blandicnles ut dicant
r.ilionem reddal;

Suflicit ut

de se unusqiiisqm:
aliis

acns dicit angustias passionis. Quod aulem
impossibilia
siinl

Qttai

quid opus cst

pr.rdicare aul

aptitl

lioniincs

,

possibilia sunl

apud

ministrare

,

ut cliam
,

de

ijtsis

rcddere rationem quis-

Dctnn
pcrlii
,

,

non

ita

accipieudiim est, quod cupidi et suillius

apud Dominum etiam illi sint ncque audilo inexcusaliiles quibus Lex dala non est Krangelio dormierunl , quia per creaturam poierani

que cogaiur

cuin

qni nomiiie

divilis

siguificali

sunt.

iu

,

rrgiimn caioruni sint
el supcrbia
:

inlraliiri

cum

suis cupidilalibns
,

sed possibile e>l Deo
,

ut pcr

vcrlmm

ngnosccie Creatorem

,

cnjns invisibilia

,

a cnnstiiu-

cjus

,

sicut et j:mi factiim csse

et etiam quolidie fieri

lione iniindi, pcr ca

qux

facta sunt, intellccla conspi-

videmus,

a cupiJitaie

lemporalium ad charitatcm

«iunlur (fiom.

i

,

20)? Iloc cst cnim quasi meiere nbi
id est,

Drlernorum, ct a perniciosa supcibia ad bumilitatem

moi seminavii
nere,

;

ctiam cos impielatis reos te-

saluberrimam convcrtaniur.

quibus vcrbiim Lcgis aut Evangelii non minic^t. lloc

XLVIH.
rgressi

[II).

xvni

,

55-45.]

Posscmus de propinut

Mratum

autcm

vcluii

pcriculum

judicii devi-

qnantibus ad
,

Jcricbo sic

intclligcre,

jam inde
videri

tanles, pigro l.mguore

a verbi

ministraiione consudario ligarc quod
,

propc lamcn adlmc «senl ad eam civilalem
usiialc dicilur, scd

quiescunt

;

et

boc

cst

qnasi

in

quod quidcm minus
possit lioc dictimi,
cis

lamen

nccrpemiit.

Mr nsam quo dnnda

cral pecunia

profcs-

quoniam Maltbacns
xx

cgrcdientiluis

sionrm ipsam
'

religionis accipimus,

qux lanquam

pu:

ab Jericlio

dicil

illuminalns duos cxcos qui juvLi
,

r.at.

Uionjue

cl di:o Vss., inimiertml perseculiones jpnstolis alii l.es e M.ss.,e<: priedicatoret i.vimgelii, clc.

viam sedcbani

(Matili.
si

99-34). Dc numero quiupis

nulla cstquxstio,

alier

Evargfliilarom dc uuo 13-

1561

I.J3EU
uuius
reminiscens.
.

SECUNDUS.
usque ad

cwi

,

Nam

efiam

Marcus unum

eum

perducerciit mteMHmeiti Legis
,

,

qme
:

comuicmoral

cuin ei ipse cgrcdiculibus cis ab Jcri,

scripta erat in lapide (Exod. xxxj

18,

et

xxxiv, 4 „

chodical illuniinalum
Irein (ilarc. x
,

cujus cl noineu dixil ct pa:

46-52)

ut inlclligamus eiun
,

fui-sc

notissimnm

,

alierum ignotiim

ut merito

ille

noius

Usque ad illum enim polesl pei vcnire ille lapis qnoniam linis Legis cst Cluistus , ad jusiiiiaiu omni credenti (Rom. x, 4).
28).
LI. [Ib. xxiv, 28.]

ciiam solus dcceiiter coinmcmorarelur. Sed qunniaiii

Quod scriplum
mcndacium

cst

de Domino,
pcrlinel. Nun:

qux consequuntur

in

Evangelio secundum
illud

Lucam

,

Fwxit

se longius ire

,

non ad Hiendacium
s : gnificat,

apcrlissime osicndunt

quod ipsc narrat
niliiL

ailliuc

enim omne quod
idfingiinusqued

finginius
niliil

esl

sed quando

vcuicutibus cis Jeiicho faclum csse;
iuiclligere
,

aliud re.-lal
,

tnnc est mcndacimii.

uisi

bis esse

factum hoc miraculum

sc-

Cum autem
rilatis.

mcl
lem
illud

iu
,

uno caco,

dum adbuc
illud

veniret iu illam civila:

ficlio noslra rcfertur ad aliquani signilicalionem, non esi mendacium, sed aliqua fignra ve-

ct ilcrum in

duobus cum inde cgrcderelur

ut

Alioquin oimiia

qiiac

a sapicntibus et sanciis

iimim Lucas,

alterum Hallhoeus enarraret;

viris

,

vel etiam

ab ipso Domino figurate dicta suni

ncijue boc sinc aliquo sacramculo. Si

enim Jericbo

Luuam,

cl

ob boc niorlaliialcm interpreiamnr, morti
,

mendacia dcpulabiiniur, quia secundum usiiatum inlcllcclum non subsisiil vcritas lalibus dictis.

Non

propinquans Doniinus

Jud.cis solis

lumen Evangclii
ille

eiiiin

homo

qui habuil duos
,

lilios,

quorum

junior, ac-

jusscrat pnedicari, quos significavit

unus cacus

ccpia parle palrimonii sui

profeclus est iu regiouem.
illa

quem Lncas conuneinoral

:

a

morte autcm resurgens

longinquam

,

ei ca-lcra

qu.u in
.

iiarratione cmi-

aiqucdiscedens, et Jndcis elGculibus, quos duos populos significare videntur duo cxci coniuiemoraii a
Malib.TO.
[Ib. xix
,

leviuitnr (lmc.xv, 11 52)
fucrit qnisqiiaui

iti

dicnntur lanqiiam vcro
liliis

bomo

qni lioc iu

snis

duobus aul

passussit, aut feceril.Ficlasuntergoistaadrem

quamel

45, 46]

(n)

Templum

in

Evangelio ipsum

dam

signilicandain,

lam Ionge latcque niajorem,

lam

b niincni iulelligcs, vel eli.un adjuncto corpore ejus,

incomparabililcrdifl"erenlem,ulperilIumfictumlioiiiinein Deus verus iiiictligalup. Sieul autem dicia, '.taetiamfacta lingunlur sine mendacioad aliquam rem
signili,

qund

esl Ecclesia.

Secundtim auieni

illnd

quod

cst ca,

pui Kccleske, dictum est, Solvite templum hoc
triduo susciiabo illud. Seciindimi id adjiincta

elin

vero quod eliam
,

candam
in
lici

:

unde est etiam

illud
fi

Ecclcsia
isla

inlelligitur

leinplmn
,

videiur di-

arbore qusesivil

ejusdcm Doinini quod uclum eo tcnipore quo illa
,

xissc

,

Auferte

hinc

:

scriptum al

Duinus mca do-

poma nondum
bium
vis

essent (Marc. x;

15).

Non enim du:

»11« orulionis vocabilur; vosuutent [ecistis
negotiutionis
,

eam domum
,

vcl

speluucam latronum (Joan. n

19,

16). Significavit cuiiii fuluros in Ecclesia, qui sua

ne-

veram quienim liominum sciret, si non dmnkate, vc! lemp ue p.mia illam arborem iion habcre. Fictio i-itur
fuissc
,

esl illam inquisitioneni

non

gmia poiius agercnt
ad
sii
i

,

vel

reccplaculiim

ibi

habercnl

qme ad aliquam
n "'
refertur,

vei ilatem refertur, figura esl
est.

:

qu;n

ccultanda scelera sua , quam ul chuilalem Chrisequercotur, cl peccalorum coiifessione accepla

mendacium
cis

Quid crgo

siguifical

1"°*1 se ire longius
discipulis,

Dominus

finxit,

cum

comitarciur

veni.1 corrigerenlur.

XLIX.
lii

[Ib.

xx, 56

]

Ad

id

quod

dixil,

Son euim
(i:

'P St

"

sanctas Scripiuras, Btrum e - set ignoranlibus? quid, putr.mus, nisi quia bout cum longius ipse ab bominibus omnes ceelos, lamen iia ciun eis

exponens

ulira iiicipiunl mori; quia coimubia propter lilios,

sphalitalis officio ad suamcognitioncin pcrvcnireposse

propicr succc-sionem

,

successio propler

morlem

homincs intimavii?
abscesserii super
sit qtii

crgo mors non csl, ncque comuibia, Sicut enim Uiincsermo noster decedenlibus et succedenlibns sylu.bi

hrcc cxhibent senis ejus, ul
te

cum

diccrecrrpe,

labis pcragitur alquc

perflciUir

:

ila ct ipsi

liomin s

rint,

Domine, quanrto

vidimus liospitem

et

adduxi:

quorum scrmo

decedendo ac succcdendo peragunt alque periiciunt ordiuem liujiis saculi, qui icmporalium rcrum pulcbriludine conlexiliir. Iu illa aue>t
,

»ii/s?tanquam
respondeal
ille
,

eum Cum

scilicot

qui longc absccsseiat
fecistis
,

uni ex minimis meis

milii

fechtis (Matlh. xxv, 58, 40).

Tenct crgo Chiisliim ne
,

lcm

vila

quoniam Vcrbuin Dci quo fruemiir,

nulla

longius ah

illo

cit, quisquis calechizatus vcrho
;

in

decessione et successione syllabarum coinplelur, scd omnia qux habct scmper mancndo simul habcl ; ila
participes cjus,

omiiibiisbonis eiqtii se calcchizat commtinicat

siciii

quibus ipsum soluin critvila.nc-

qne nioricndo
cedenl.

sibi

deccdent, ncque nascendo

suo

dicit , Communicel qui calechizatur vetbo ' qui secatecltizat, in onmibus bonis (Gakt. vi, C) : el alio loc) cmn divisset, Secessttntibns sanclorum comei

Aposlolus

nrmicanles

;

slalim suhjecil,
isti

Hospitalitatem sectante*

L. [Ib. xx.ii.40e/
)i«,
i

41] Qnod
est

rfixil
:
:

Dommus
el

discipu-

(tiom. xu, 15). Et

eiiim catechizati
,

crant verho,
hospiialitiiem
S. riplu
-

Orale ne

inlrelis in

tenlalionem
lapidis

ipse avulsus esl

cum

eis

exponeret Scripturas
in

et quia

h eis

quanlum jnctus
,

tanqiiam lioc eos
,

sclali stmt, eiim quein
raruni
scunl.

ip>a
in

exposHimte

ad.noiiuerit

ut in

cum

dirigcrent l.ipidem

id cst,

non cognoverant,

panis fraclioue cogno-

Non cnim

auditores legis jusli sunt a;>ud Deuni.
,

< i)

juric

templum annotationem Augusliai!! ji rra-fixo opcri i.nia-siio.iiiii elcncho non recenset. Aiwd Lov.
llanc in
••

sed faclorcs lcgi^ jiistificahuntur (1d. n

15).

iini| liiin iu F.vangelio ipsiun fai-iuni iulelliges.: ai alii codices uec «
inri| u aic,

Deum
Deuui

boniineii)
»

adduui,

1

Sie Kr.

Lugd.Ven. lx)v.,et
M.

UCc

iifaliis locis

i

facluin. »

inse Ainrusqiius.

lu B., i'er(>u»i.

1363
llb.

ADMOMTIO
xxm,
11.]
(a)

LN

LIDRUM SEPTEMDECIM QUiESTIONUM SUPBR MATTH.EUM.
Duiiiiiium
in

1301
,

Quod
ei

passioue

xxvn

,

28), significali suni

lii

luvrclici

qui

cum

rxneruni vesie propria,

indueruut fucata (Mutili.

aiunt non veruracorpus hahuissc, sed Qctunt.

(«) istlncc annotatiuncula neque conij.uiaiur in F.L'ncho guperius proposito, neque liic onuiil us in Mss.; sed in plurimis tameo atque eiiam i.i Corbeiensi antiqulssuno reperi-

mr. Abest ab ediiis Am. ct Er. At apnd Rat. necnon Iu Ms. Soroonico peuinet ad subsequenlcni linrum Quastionum nv. Halibxuni.

ADMONITIO
IN

LIBKUM SEPTEMDECIM QUjESTIONUM SUPEK MATTH.EUM.

Ul

liic

cxhibealur inlcr Aligusliui germaun npcra, nec lainen ipsius,

uti sulel,

Auguslini nominc pr.Tnolclur

isie alius

Quxstionura in Maiiha-um

libcr,

non tcmcre

lit

ncqiie frustra. Nenipc stilum in primis ct rescnngruere
libri

Augusiino censeni post

Erasmum Levanienses
in lib.

Theolcgi. Deindc fragmenla cjusdem

qux-dam cum nomiue
circiter

Augustini prnfcri Rabanus Uaurus

i Commenlarii super Uallbxi

Evangelium, qucm ipsc
in

840

Cln

isti

aniimii, collectis binc inde

veterum expnsilionibus, concinnabal. Dcuique
Villariensi

Indiculo operuin Augustiiil

Pnssidiano, quj pcr

Joanncm Ulimmerium cx

codicc vulgaius esi, rccenscntur pag. 5 Quxsiioucs
lil).

Evaiigcliornm

lib.

2; moxquc, Aimolaiiuiies

aliquot in

Mallhxmn
in

1.

Attann n, quod merilo nioveai, lmjus

lcriii libri nihil

mcminit Augiistinus

in

Relractalionibus, cumqtie libroa

Quxslionum
luerint,

iu

Evangclia duos lanlummodorecognoacat,
:

eos redacias dicit, quas tum superMaiilurum ium
diclis Evangclislis loca cxposiia
I.

super Lucain quxsliones diclavcrat

et

monet postmodum, qux de supra

prologum suum adjunclis

alqiic aiiniimcralis

eisdem quxstionibus indicare. Habcs rciraciaiinncni

1,

rol. 651, et

quastioniim omniuin Elencbumsub Prologo per nos resiitulum supra, bocce lomo, pag. 1521.Sicvero

eiiam

in

libriQuastionumortogintatriuni recogniiione, omnescl singulasex ordine qivesiianes, neuna quideiu

missa, rccenserc ipsum nou piguil.
quaslibet recipercmus
;

Qua profecto
quod

diligenlia cavebal S. Doclor

ne ejus nominc quxsliones
,

(ilias

neve

librarii,

in co scripli

genere liberius co.mmiltcba.nl

spurias appcndicos

ojieribus ipsius assuerent.

Neque vcro cxislimare
recensilum
fuisse.

licci

terlium bunc libruin Retraclaiionibus poslerius cditiim, ob idque in
solcret

iis

non

Quippe zizaniorum parabola bic exponilur longc sccus quam
in

ab Aiigustinn, ex
id

icmporc prxserlim Carlbaginensis Collationis,
affirniabanl.quod
in

qua Donaiisla?, Catbolicis reclamaniibus,

vehementer

hujuslibri quocslione II, n.

I, dicitur,

agrmn ipsum, non Ecelesiam, sed mundum Douiino
203
cl seqiientibus.

iiilerprelante inlclligendtim esse, ut viderc esl in Aclis Collalionis, part. 5, capp.258,
«le

Qua

re Augusliiius in

lib.

70, cui titulus, Post
Irilico siinul crescerc

collaiionem ad

Donaiistas,

cap.

8
in

dicentes zizania, quce

cum

usquead messem permissa sunt, non

Diu contcnderunt, inquit, Ecclcsia, scd in mundo esse,
:

conlra intelUctum marlyris C.yprinni qui dixil, Etsi videiUur in Ecclesia esse zizania, non lamen impediri debel aut
fides aut charitas nostra.

Quid quod

isle aticlnr in quaislione 12, n. 2,

responsum

illud pairisramilias zizania

anle

mcsscin

evelli probibenlis,

ut in illos pulat.

non modo non torqucl in Donalislas more Augustini, sed interpretalur en pacla lorqucri nonvalcat? quandoquidcin de nen auferendis ex bac viia honiinibiis sermonem haberi

Acccdit silenlium Eugypii abbalis, qui olim, id csl ineunlc scxlo sxculo, cum cx Augusiini opcrihus amplissima collectaneorum volumina compararet, descripsilcx duobusprxcedenlibus libris quxsliones plures,
scilicct ex

primo sallcm qualuor, ex sccundo octodecim

:

nec tamen quidquam ex hoc lertio libro deccrpsi-se

a nobis dcprebendilur.

vclcres codiees sporlal, quidam duos prioreslibros continenl sine lerlio noimuUi lerlium bunc duohua proxime suhjcclum exhibeut cum bocce lilulo, Incipiunt qucettiones Evamjeliorum, non addiio nnmine Augusrmi. Isiius secundi generis cxslat exemplar unum Corbciense ante annos, ul videlnr, nongentos scriplum : pricler Cislcrciensem codicem niullo rcccntioreni, qni licel non euindcm lituluin prxferat, hoc tamen cma

Quod

;

illis

Corbeicnsi convenil, quod prxdictum librum non allribuit Augustino.

Ad extrcmum
Lr.bet

Indiculo Possidii in oplimx notae Mss. diligonler cxploralo, id qnod

sol.i

Uiinmieriana eJitif

de siilisequeiui opcre, nusquam reperimus.

QUiESTIONUM
SEPTEMDECIM

IN EVANGELIUBI SEGUNDUBI UIATTH.
Kxfxx
QuoJ
ilicimii csi,

\\n\\$.

Qi i>t.

I.

[Mattu.

ciip.

ii,

}

1(5.

j

inaniler

susccpissenl;
ipsis
uiliil

aut

ut

osleiidctont

us pie

occisos inf;m!es a
niiles

bimatu

et infra, signiticatum est liu,

adeo se ab

lerrcmun qua.Tcre,
sibi iiuu

ut eiiaiu

habentes gvmiiiam ebariiaiem
(ilirislo.

tanquam parid esl,

pulveruiu de terra
rere.

eurum

palercnlur adhx-

vuluS hiinos pnsse mori pro
II.

[Il>.

x

,

27.]

Quod

dico vobis in tenebris

,

MII.
tes i

[!b. x,

\G.]Eslole

erijo
,

prudentes sicut serpencapile custudiendo,

cmn

adliuc in timore carnali estis, qnia in lcnehris cst
,

ad cavcnilum
est Chrislus.

inalum

ii:

limnr; dicitein luminc

lioc est, in liducia vetitalis,

quod

Nam

setpens lolum coipus pro
:

acccpto Spiritu sancto

:

Et quod

in

mirc uudiiis, prte-

eapile objicit perscqnenii

\el

quod por anguMias

so-

dicute supcr tecta, id csl,

quod

in

secreto audilis, cal-

coarclaiis vctcri tunica exutus inuovalur.

Quod

iini-

calo carnis domicilio pra:dicaie.
III- [II).

lanlur quibus diclum csl, Jnlralc per angnstum por-

x, 34-56.] Nolile
;

arbilrari quia

venerim
,

tam (Mufli. vu, 15); cuin vcterc boniinc

cvuiiutiir.

pacem

millere in lcrram
:

von veni pacctn mitlcre

sed

Nam

si

cavcndiiii)

maium
,

iia

inoncrct, ut vio'cnicr resupr.i dixisset
,

gludium

veni enim

scparare liomincm advcrsus palrein

sislcnduni cssct malis
sicui oves in tuedio

noa

ilitlo vot

sxum Quia

reiiunlial quis dialinlo, qui fuit lilius ojus.
:

El filiam adversus matrem suam

plebem Dei ad\cr-

luporum Simpliccs autcin sicul coliimbas esse voliui, ad nulli nocendiini. Naui boc geiiiis

sus iiiundanain civilaleni, lioc esl perniciosam generis
Innnaiii

avis iiulluin omniiiu auimalintii nccal
,

;

non solum
sed ciiam
passores

sncietatein
iiuiic

iEgyplo,

nunc Bahylnnia, nuuc Sodoma, nunc aliis alque aliis nomiui,

quani

giandium

cuntra quai vircs uon habcl
,

,

iiiiiiulissimnriini

quibus.

etiam

perparvi

bus Scriptura

significat.

Nurum

adcersus socrum

:

alimtur. Est
iuis

aulcm omnibus
id cst

irralionalibus animuiii-

Kccloiam adversus Synagogam, qnae
neni
(

secimtl'ini c.n'1

una qu.cdani inler se sociclas, sicut etiam raiioboniinibus, non solum seciiin
,

hiisium peperit sponsum Ecclcsia
spiritus,

.

Dividimlmj

nalibus sua,

scd

aulcm gladio
vi, 17).

quud

est

verlnmi Doi (Eplics.
:

eliam

cum

Angclis. Discunt crgo ex similiiudiuc cor

El inimici liominis domcslici cjus

cum

quibus,

luiiiliarum nulli prorsus

nocere ad socielatcm suain.

aniea consuetudine implicatus erat.
IV. [Ib. vin, 1-5.]

pcrlincnli participalione rationis.
tibi Patcr Domine cocli Nolandum coufcssiouem poni in laude Dei. Nwi euim peccala Doniinus confiicbalur qu;c nulla

Quod autem descendens demonle,
estendens miiiiuin suain
illis

IX. [Ib. xi, 25.] Confiteor

,

,

poslcaquam prrrcepla illicdiscpulis elmullilndini dedit
,

et

terrm.

leprosum slatim

,

,

curat
,

,

significal

cos qui de

implcndis dubitabanl
muitd.iri.

suo

habcbal, pneserlim quia
alius evangclisia

auxilio ab

hujusmodi varietale
,

eum exMiltantein hocdixisse commemoiat (Liic. x, 21) quan:

V.

[Ib. viii

20.]
,

Quod Doinimis

dixil scrib»
,

qui

quam

et verba ipsa quae dicil
,

non babeant dubi-

eum
caput

sequi voluit
;

Vulpes foveas liabenl

el

volucres

lalioncm

quod

in

Iaude Dei dicantur. Ergo conlcs-

cccli lcibcrnacula

Filius autein liominis non liabel ubi

sioncm vocat Scripiura gcncraliter quidqnid manifesle, sicut
ail
,

suum

reclinel, inlelligitur

miraculis Domini

com-

cernilur, enunliatur.

Nam

cl

illud

quod

molus propler inanem jactanliam cum
qiiun signilicant aves
seqitiuin,
:

seipii voluisse,

Si

7ii;s

linxi-.se

aiilcm discipuli obsignificata

filcbor cl

me confessiis fuerit coram liominibus, conego eum coram Patre mea (Mallh. x 52)
,

qux

ficlio

vulpium nomine

esL

vcl sicut alibi esl

,

coram Attgelh Dei (Lnc. xn

,

8)

:

Recliualione vero capilis buuiiliialem
cavit, quaj in illo simulatore ac

suam

signili-

nnn utique peccaia conliieiur qui Chrislnm confitelur.

superbo non babebat

Quud

si

propli rca putant aliqui coiifessinnein

locum.
VI. [Ib. vni
,

vuciri,

quia pro crimina ohjiciulur Cbrisli
perseculionis
;

22.] Dimitte mortuos sepelire mortuos

tcinpnrc
S^us

numquid

ila

etiam

nomen Chn-

tuot. ilorluos bic

non crcdcntes

dixit

:

morluos aulcni

coram Palre vel coram Angclis hominem qui se
El liwc Utcelis in confetsione

snos, qnj nibilominus sine fide de corpore exirent.
VII. [Ib. x, 14.] Excutile pulverem de pedibus veslris
:

confcssus fuerit confitelur? Est etiam iu Ecclcsiastico
ila

pusitum

,

,

Opera Do-

ut

ad cuiilcslalioneni laboris terreni

,

quem pro

illis

mini univcrsa, quoniam bona valde (Eccli. xxxix, 20,

ADMONITIO PP. BENEDICTINORCM.

Quislionum

se;

temdccim

Matih. lihcr ad ersdem codices collatus est ac pra?cedens opus Qnxsl. ceptis Uichaelino et Ar.iultensi, in quihus hic liber non repcrilur.
in

F.vang.,

ex«

(Jomparnrimw praterea

cas

omnes editiones

initio

Rclractalionum,

t.

1,

memoratas.

M.

ISS7

QU.LSTIONUM SEPTEMDECIM
propter imperiliam fiatitim
(|ui

IN

MArTH.ECM,
cnim

S.

AUCUSTINI
non
ita

<3G8
defenduiu
fal-

•t). Qtto in loco indubilanlcr Dci laudes exnggeranlur. ttax dicta stint
,

tales portat Ecclesia, quia

silalem senlenti:c su;c, ut inlenlam mulliludinem faciant
:

ciiin lcgente lcctore atidiunt

lim

luiiduiil,

boc verbum, pectora stanon altendenles quo loco dicalur, quasi

quod

si

fecerini

,

tunc pelluntur.
ita

Itcm

,

qui-

cumque

invidcnt bonis,
,

ut qua-rant occasiones
;

non possit
X. [Ib.

nisi

peccalorum cssc confessio.
1-8.] Notandiim de eo qtiod illicile fa,

cxclndcndi eos

atit

degradandi
si

vel crimina sua sic

Sli|

defendere parali sunt,

objecta vel prodila fiierinl

cluin vidcrelur Judseis
cvulsisscul, uiium

quod

discipuli sabbalo spicas
regiaj polestaiis

ut etiam coiiveniictiliirum segregaiioncs vel Ecclesiai

cxcmplum dalum

pcrturbationes

cogilenl cxcitare;

jam

scliisnialici

de David

,

alterum sacerdotalis de
:

iis

qui per niini-

sunl, el ab uniiale corde discissi, eiiamsi
tis

non inven-

sterium lenipli sabbaltim violant

ut mullo niiiius ad

ocrasionibus aut occultatis faclis suis Sacramenlo

ipsum cviilsarum sabbalo spicarum crimen pcrlineal,
qui vcrus rex et verus saccrdos esl, cl ideo
sabbati.

Erclesiaj corporali conversalione socienlur.

Dominus

S.QnapropterillisolicalliolicimalircctcdepiHanliir,
qi»i

quamvis vcra credant qu:c ad

lidoi

docirinani prr-

XI. [Ib.
Itomines
in
,

xm, 25-50,
et
1

36-45.]

t.

Cumautemdormirenl

linent.eisi quid forte ncsciunt qua?rendum exisii-

venil inimiats ejus et superseminavit iizania
tritici
,

ment
cio

,

et salva pielatediscutiant sine aliquo
,

pnjudiptttant
fla-

medio

abiil.

C.um negligenlius agcrent

ipsius verilatis
alqtie

el

bonos vel quos bonos

prx-posiii Ecclesia

,

aut ciim donnilionem mortis acvcnit diabolus et siipcrseminavit

amcnt

honorent qtiantum possunt; tanicn

cipercnt Aposloli

,

gitiose atque facinorose vivunt, conira

quam

vivcn-

eos quos malos Dtios Dominus inlerpretalur. Sed recle
qu.crilur iilrum bxrelici sinl
tliolici.
,

dum

essc cicdunt. Tales

cnim etiamsi prodantur aut
nullo

an male
niali

vivenlcs ca-

accusentur, pro disciplina Ecclcsix saltiiisquc suaj

Possunl enim

dit

i

lilii

ctiam hoerelici

cansa correpti niodo
sibi

,

vcl

a

commtinione suspensi
a

,

<|uia

cx

eodem
,

Evangelii semine et Cbristi nomine

recedendum esse
'

comnmnione
fuerint

caibolica
satisfa-

procreati

pravis opinionibus ad falsa dngmata contrilici

cxisiimanl, quocitmque
ctionis qii.xrcnlcs

permissi

vcrlunlur. Sed quod dicil eos in medio
los, quasi vitlentiir
illi

semina-

locum

:

et aliqnando per pcenileii,

significari qui

unins communio-

tiam in
iimli,

friiineiila

mutantur, sive correpli
noiiiiiialini

sive rc-

nis sunt

:

veriimlamen quoniam
litinc

Doininus

agrum

sivccliam vcrbo DeinuHn

accusanle

ipsum, non Ecclcsiam, scd
tus est,

mnndiim
,

intcrprcia-

aol increpante pcrlerrili. Aliquando antcui ciiam sub
noniiiic

benc

iiitellignutur hxrclici

quia nnn socie-

pcenilentitim

ita

vivunt nl solcnt, aul non
;

tate unins Ecclesiai vel unins fidci, sed socielate solitis

nuilto

miniis, quidam cliam amplius
a

nullo ntodo
ila vi-

nominis christiani
:

in

boc nmitdo pcrmisccnliir
lide

tamen

caibolica
si

uniiale discedunt.

Quibus

bonis
tius

ut

illi

qui in

eadem

mali sunl

,

palea po-

venlibus
in fiuem.

mors obrepserit,
ipsi

palea: dcputanlur
:

usque
nu-

qtiam zizania depulentur; quia palcactiam funda-

Hoc cliam
siint

crcdunl
,

nam

si

alilcr crc-

incnliim

ipsnm
In

liabcl
illa

ciiin

frumeitlo
,

,

radicemque

dunt

,

et inconcusse lenent
,

jam

inler Itxrclinos
,

comniuncm.

plane sagcna
xiii

qua concludunlUF
47 50)
,

merandi

piitanies

omnibus Deum

etiam in

et mali et boni pisces (Mattlt.

,

non ab-

mngna
tanluin

iuiquitale iisque in fincm vil;c pcrscveraulibus,

surde mali calbolici
ntarc
,

inlclliguntiir.

Aliud cst ciiim
;

qnia

Eccle?i;c

unilaleni
* ),

,

non sinccra

dileti-

qtiod magis iiiimdiim
,

istum significat
iinius Ecrlesiu:

alitid

ctione

(nam benc \iverent
lenucrtint,

sed magis pccnarum
Isli

sagena

qu;e tinius

fidei vel

commiimalos
creita

more

veniam daturum.

ergo non lioc

nionem videlur oslendcre.
calholicos
duiil,
illi

Inlcr

b;cr< ticos ct
li;crelici

credunt, vel non firmiter opinantur,
silau qusernnt
:

etsi

adlmc

for,

hoc

intcrcst

,

qtiod

falsa

sed magis eos decipit spes dilalionis

aulom vcra credcnlcs non

viviinl

ut

dum

se diutins vitluros putant, cl perdilos
in

morcs
:

ali!\'e
:

crediml.
2. Solet aiitcm cliam qu:ei
rclicis dislcnl
;

qiiando
i,

mclius mulaturos. Contia qunsdicilur

sehismaliei quid

lib

b;c-

tardes converti
subito

ad Devin, neque

differas

de die in diem

ct lioc invcniri

quod schismaticns non
du-

enim

vcniel ira ejus, et in

tempore vindicta; dis-

lides

diversa facial, sed communionis disrupta so-

perdct te(Eccli.\,

cielas.

Sed utrum iuter zizania numerandi

sint

,

recle viverc incipiuni

8,9). IHi cuim convcrluntur, qni boc esl enint ad Detiin rediie
; :

bilari potest.

Magis autem vidcnltir spicis corrupiis
,

qui

atilcm

coiicupisccniias

suas pcrseveranter se-

csse similiores, sicut scriplum est

Vento autem cor:

quuntur, dorsum

quodammodo babent ad Deum
Ergo
et isti, ut ait Proplicia, caro
el

rumpclur

filius
,

iniquus (Sap. iv, 4)
scissis ct
,

vel paleis arisla-

qtiamvis in unilale conslitiiti s;cpe illum retorlo collo
concntiir aspicere.
sunt,
5!)).
et

riim fraciis

vcl

de scgete abrnptis. Quo

enim

alliorcs, id csl
siint.

superbiores, eo liagiliores lcest
til

spiritus innbidans
,

non revertens (Psal. lxxvii,

viorcsque

Nec tamen conseqneiis

omnis

Scd lamcn

tit

dictuni esl, propler

eamdem

li-

h.Trcticus vel

seliismalicus corporaliler ab

Fcclesia

dcm

alque unilalcm F.cclesia;, neqtic inler zizania
illa

Kcparctur. Si eiiim falsa de Deo crcdit, vcl de aliqua
parte dociriutu
qtia,-

qiioniam

exlra radicala sunt
j

,

ncque inlcr arista-

ad

lidei

pertinet

a-difiraiionem
sil,

,

rum palcam

qu;c

se cliam fiumenlis audel a>pera

u

til

iioii

quxreulis cunclalione lempcraius

scd

iuconctisse crcdcnlis, nec

omnino

scicnlis
,

opinione
forfs c^i

atquo crrorc discordau^

,

li;erelicus est

et

tnimo

,

quamvis corooraliur intus vidcaiur. Muiios

1 sic Mss. At editi , a commumone calltolicce ftdei cxistinmtt, quomodocumqne , e!c. • Iiat. ouiiltit, bene vkercnt : quod in plerisipie Mss. reperiUir. At Ain. lr. el Lov. babent ejus I co, litsi ut beu iwcrcnt. y aticaau» eodi:x, t.t bene liverati.

mm

1509
disscnsione cl
fragili

LIBEIl UNUS.
elalione

1370
significatos,
si ct

superimpnncre
inter

,

sed

nomins hoc loco

quos eliam bnnum seipsi

quamvis subjectam frumeniis, lamen
quae
tur. 4.

paleam

men

dicit?

Nec miriim
ipsc

bonum semen
:

dicun-

uliima veniilaiione

separanda esl,

nuincraii-

tur, cl servi

pairisfamilias
,

sicnl et

de seait, qund
,

et ipsc sit janua

sit

pastor (Joan. x

7, II).

Ex
et

Boni autem catholici sunt, qui

et

fidem integram
lidci

divcrsis

enim significalionibus una res cliam plures

scqiiiinliir el

morcs bonos

:

quod autem ad
si

do-

divcrsas simililiidines recipit. Pr.Tserlim quia

cum ad

cliinam pcrtincl.ita quxrunl,
bent
,

quid quoerendum ha,

scrvos loqueretur, non

ail

,

ln tempore mcssis dicam

ut absit concertatio periculosa

vcl qux-renli

vobis, Colligite primum zizania; sed Dicam, inquil
messoribus.
runi
atl

vel ei
diinii.

cum quo
Ita

quocrilur, vcl cis qui
si

disscrcnlcs au-

Undc

intclligitur
alia

colligendorum zizanio-

autem docenl,

quid doccnduni habent,
,

combiirendum

csse ntinisteria, nec

qncm-

nt usilata et confirmala securissinie
ct

cl fideniissime,
:

qitam Ecclesia; filium debere arbitrari ad se boc oTiciuni peiiinere.
2.
scii

lenissime, ul possunt, insinuent

inusilala vcro,

eliamsi veritalis manifestalione liquidissima peivcpe-

Cum

igiturcsscqiiisqiiespirilualiscoppcril.cogno-

runt

,

quairendi polius

quam

prajcipiendi anl aflir-

crrores hrcreticorum, et omniiio dijudicat atque

mandi modo, propier audicnlis infirniiiaiein. Sieiiim tanlum babet pondus aliquod vcrum, ul vircs disccntis

disccrnil

qnidquid audierit aut legcrit aliliorrere a
:

regula vcritalis
pcrficiatur, et

scd doncc in eisdem spiriliialilms
in

excedal
,

;

suspendendum

est ut

cxtcndat cresecn-

quodanuuodo nialurescat
,

friiclnm

tem
illud

non imponeudum

ul oblerat

parvulum. Iiulecst
venerit, putus

qucm bcrba
falsilates.

dedit

polcsl

eum movere, quarc sub
Nonne bonum
liabet

Domini

:

Sed Filius hominis cum
?

notnine christiano tam mulia; hrcreticorum ex^tiicrint

iiwenkt fidem in terra (Luc. xvni, 8)
ct

Aliqnando aulcm
,

Inde est quod scrvi dicunl

,

occuliandum

csi

,

sed

cum

spe

horlaloria

ut

non

semen seminasti in agro tuo? undc ergo

zizania?

faciat

desprraiio

frigidiores, scd

dcsidcriiim
:

capa-

Deiude cum cognovcrit hanc excogitassc

frandein

ciores. Inde cst illud
vobis diccre
;

ejusdem Doinini

ilulta hubeo

diabolum

,

cuni

coutra
,

tauli

nominis aurtorilalcm

sed non poteslis portare
,

modo

(Joan. XVI,
ct brc-

nibil se valere senlirct

ul fallacias suas

eodem no-

12).

Quod vcro ad mores penincl
:

boc bcnc

niine oblegeret
lioniines

;

polesl ei snboriri volnnlas, ut lalcs
,

viter dicilur

aul confligendum esl
ul

cum amorc temcliani

de rcbus humanis auferat
;

si

aliqiiam lcm-

poralium bonorum,

non vincat; aul

cdomitus
,

poris babeat faciillaicin
jusliliam Dci consulit

scd iilruni f.iccre debcat

subdilusque esse dcbct, ul cuin surgerc ccepcril

fiicile

nlriim

hoc

ei

pracipiat, vel
vclit
:

reprimatur

;

aul

ila

cxslincius, ut sc

omnino
alii

nulla

cx

pcrmiilai, ct hoc offieiiun cssc
cst

hominum
et

hinc

parte commovcat.

Ex

q;:o

lit

utcliam ipsani mortcm
olieanl,

quod

scrvi dicunt

,

Vis, imus,

colligimus ea?
iia

proptcr vcritatcm
ter, alii libentcr.

alii fortiler

ipquanimisuni
fertilis
,

Quibtis quia Veritas

i]>sa

rcspondet, non
vila
,

hnminem
pra^senlia

Quac

iria

gcnera

fiuciiis

conslilulum esse

in

hac
sit

ut cerlus
,

cssc possit

temc,
mortis
5.

triceni, et sexagcni, ei cenlcni (Mallh. xiu

8,

qnalis qnisqnc fiitnrus

poslca

cujns iu

23). In liorum aliquo genere invcnlendus est
stia?, si

tempore
usqiic

cernit

crroreni

,

vcl quid ciiain

crror

cjiis

confcrat

quis de liac vila recle cogitat cinigrare.

ad proveclum bonorum; non csse lales atifcrcndos de

Tolerandasuutaulem non solum zizania
,

ad

bac

vila

,

ne
,

cum malos
for:e

conatur interficere, honos
snnt; aut bonis obsit,
:

messem

qua:

cum

diabolus aspcrsis pravis crroribus

inlerlicial

quod

fuliiri

falsisque opinionibus superseminassci, boc. cst, pra>

quibus et
ficri
,

iuvili foiie

uliles sunl

sed tuuc oppnrlune
vcl lenipus conimii-

eedeutc nomine

Cliristi

bx-rescs snperjecisset

,

magis
est

cum

jain in fine

non rcslal

ipse laluit atque occultissimus factus est; boc

landa; vit:c, vcl proficiendi ad veritatcm ex occasione

enim
nisi

,

El

abiit

:

sed eliam palea usque ad vcnlila-

atqne coinparationc alicni crroris; ttmc autem hoc

tionem. Nec probaiur foriius gravitas frumcniorum
paleas peiiurbationibus,

non ab hominibns, sed ab Angclis
quod respondet palcrfamilias
gentes zizania, eradicetis simul
,

fieri
;

:

inde est

quas qui comprimcre
,

Nvn

ne [orle colli:

noii potuerit vcriiate defcnsa

cesserit

iiniialc

serin

el
,

triticum

sed in tem-

vata.

Quanquam

in

bac parabola Dominus, sicut

pore messis dicam messoribus

ct catcra.

Alque hoc

ejus cxpositione conclusil, non

quadam,
,

sed omnia

modo

cos palieinis^iino^ ct iranqiiillissimos rcddit.

scandala

,

et eos qui faciunt iniquiiatem

zizaniorum

3. Qlioeri

aulem
,

polcsl,

quod

ail

,

Alligate fasciculos
,

nominc
fruclum

signifirasse inlelligitur.

ad comburendum
crevisscl lierba ,et
et

cur non
ficri

nnum fascem
dixil? Nisi

aut uiiiim

XII. [Ib. xin ,26-50-]
(ecissct
,

i.Cum autem
apparuerunt

acervum zizaninrum
eiiam
a

forle

proplcr

lunc

zizania.

Cuin

varietatein hasreticorum, cv
seipsis

non

soliim a tritico,
,

verum

enim
(I

spiritualis

bomo
ei

esse coeperil dijudicans oninia

discrepantium
,

ipsa

uniiisciijusque

Cor. u, 15), lunc

crrorcs
:

incipium apparerc.
et

haicseos propria conventicula
sua

in

quibus singillaliin

Servi aulem dixcrunt

ei
,

Vis

,

imiw,

colligimus ea?

Ulrum

ipsi

sunt servi

quos paulo posl messores ap-

pellal? an quia inexpositione parabolae messorcs dixit

esse Angclos, nec quisquam facile dicere ausus fucrit

Angelos ncscissc quis zizania superseminavcril,
tunc apparuisse Angclis

et ca

communio.c devincii suni, nomine fasciciilormn dcsignavit ut jam lunc incipiant alligari ad cnmbilrcndnni, cuin a caiholica communione segrcgaii suas propri.is quasi ccclesias habcre corperiiil ut cnmbuslio earum sit iu linc sxculi modo alligatio fasci: ;

,

cum

berlia

fruclum
fideles

fecissei

culoruin.

Sed
1

si

iia

essct,

uon jam mulia;

rcsipi-

ma^is oportet imelligi bomines ipsos

servorum

tccndo,

1

in Cull.nlicaai

reiiieando ab

enore desci-

L-,71

yt.LbTiONUM SEPTEHDE CIM
Quapraplcr
cl

l.N

M.VTTH/EUM
prcliiliU

137-2

scereut.
linc

alligalio

fasciculonun
prn

in

bene signilicctur,

cjus esl nos ipsi

:

qui ad

fuluracsl, ut non confuse.sed

moda

p<r-

cam possidcudam nou

sutnus libcri, nisi ouinibus

versiialis suse uuiuscujusquc crroris pcrtinacia
iui'.

pun auiii-

pro nostra liberalione contemplis,

qmc

lemporaliter

possidentur. Vcndilis enim rcbus nosiris, niillmn ea-

4.

NefarlecolUgeutti zuutiia, eradicciissimul
cliara boni

et

rmn majus accipimus prclium
i

,

qoain nos ipsos; quia
:

cum. Ulrumquia

cum adbuc

infirmi suiii,

l.luis iniplicali,
illa

noslri

non cranius

ui rursus

nos

opushabcnl
lione

quibnsdam malorum commixlionc, eos oxerccanlur, sive ul eorum comparasivc ui pcr
in

ipsos pro
iiius
',

margarila d .iiiiis, non qnia tanli valcai.iio

scd quia plus d.irc
[Ib. xiii, 15.]
:

possumus.
causa fucrunt ut Dcus

magna

illis

exhortatio

iiai

,

ui iiitanlur ad

mccis

XIV.

\.Eloculossuoscluuserunt, ncquun-

lius, quibussublalis alliludo

charilalis quasi evulsa

do oculis vidcanl

id esl, ipsi

Uiaicescal, quod est cradieari?
lus
:

Nam
An

sic ail
,

Aposlo-

oculos claudcrcl. Al.us cnini cv;iiigclista dicil,

Ut

in

cliaritute
111

radkati
,

el

[unduti

possitis

com-

Excivcuvit oculos eorum.

Scd uirum

ut

nunqnam

vi-

prehcndcre (Eplies. cradicalur
iiinlti

17, 18).

forle ideo siinul

dcant?an vcrone
sua
liali
silii

vel sic aliqnaodo videanl, caicitaie

Lriticum,

cum
atinl
,

auferuntur zizania, quia
et postea triticum fmnt?

displicenles, Ct se dolcnlcs, ct ex hoc buini-

primo zizania

atque commoli ad conliteiida peccala sua, ct pie
?

i|ui nisi

patienter, ciun maii stmt, lolerenlur, ad lau-i
:

quxrendum Dominuiu
IV, 1"2).
iioii

Sic
cl

cnim Marcus

lioc

dicit

dabilem iniitaLioneiu non perveniuut
fuerinl
,

itaque
,

si

evulsi
fuiuri

Nequando convertunlur,
Ubi
iuiclligerent

diiuittuntureis peccula (Marc.

sinml eradicatur
si

et

irilicum

quod

inlelligiiutiir peccatis
,

suis nicruisse ul

cssent,

cis parceretur.

cl

tamcn boc ipsuin miscricordilcr
,

XIII. [lli. xiii, -45, 46.] Similc est

regnum coelorum
omnia

cis

faclum, ul peccala sua cognoscerent

ct couvcrsi

liomini ncgoliatori qiianenli bonas marquritas. Inventa

veniam mercrenlur. Quod autcni Joannesluinclncum
iia dicii.
t

aiilcm

una

preliosa marqurila
el

,

abiit el vcndidit

Propterea non potcranl credcro, quia ileIsaias, Exc;ccavil oculos
,

qine liubuit,
plurali

emit ciim. Queslio cst cur a

nmnero

rumdixit
vit

eorum

,

et indura-

ad singularem iransicrii, ul cum quperal homo bnnas margarilas, imani invcniul prctiosam quain vcndilis oiiuiibus qu.e h.ibet, emat. Aut ergo isle bo,

cor enruin

ut

non vidcanl oculis,
>

et intclligant

corde, el converiantiir, ct sanciii eos 40)
;

(Joan. xn, 39,

adversari videtur Imic senlcnlia?, ct oninino coi|iiod

lio-,

horuines qua-rens,

cum quihus

uiiliter vivat, in-

gcre u l

bic dicluin ost, ISequando oculis videant,

vcuit liimm prsc

Dci ct
ii,

bominum
:

,

omnibus sinc peccaio , medialorem hoininem Chrislum Jcsum ( Thn.
I

non

accipialtir,

Ne

vel sic aliquando oculis videanl,
:

sed prorsus, Ul non videant
iia dicil,

qiiaudoqnidem aperle
ail,

5)

aut prxccpia qu;vrens
recte

,

quibus scrvalis
invcnit

cum

Ul oculis non vidcanl. Et quod
satis oslcndit

Pruplerea
faclain

boiuinibus

conyerseiur,
dicil

dilectionem

non polcrunt credcre,
illam

non idco
ct

proximi,
ut,

in

quo uno
,

Aposiolus oinnia conliueii;
,

cxeoccationcra, ut ca

commoti

dolcnies se

Non

occidcs

non mtrcliabcris

non furubcris
cst

,

iioii

non

inlelligere, convertercnlur aliquando pcr picni;

falsum tcstimoniuindiccs, clsiquod

uliud

mandatum,

leniiam

non enim posscul boc

facere, nisi piiuscrc-

singuLe margarilse siut,
luntur, Diliijcs

quaiin Iwcscrmone recnpitutiuim lunquaintcipsuin(Uom.
qu.ciit, el in-

dcrcnl, ul (Tcdendo convcrlerentiir, convcrsione sanarcnlur, sanitale inlclligcrcnl
:

proximum

scd idco polius ex-

xui, 8, 9).

Aut boiios inlellcelus bonio

caicaios, ut non crederenl. Dicit enini apertissiinc,

venil uiium Llud quo cuncli coiiiiiientiir, in principio

Propterea non potcruiit credere.
2.

Vcrbum, cl Verbum apud Dcuin,
(Joan.
i,

ct

Verbuiu Dcimi
,

Quod

si iia
,

csl, quis

non cxsurgat

in

dcfcnsioneni
proclainel,

1),

lucidum candure

verilalis

et

solidinn

Judaoruin

ut eos cxtra

culpam

fuisse

iirmilatc octernitalis, et undiipie sui siniile pulcbritu-

quod non credidcrunt? Proptcrea
poliiis

cniin

non poleranl
cogiinur fa-

dinc divinitalis,
iuleliigcndus esl.

(|iii

Dcus, penetraia caruis tesliidinc,

crcdere, quia cxciccavit oculos coruni. Sed quoniain

Ule cnim ad margarilam ipsam jam
in

Dcus

e.xtra

culpam debcl
ila

inlelligi,

pervcnerat

,

qux

leguinenlis inorlalitatis
,

,

quasi
,

lcri aliis

quibusdain pcccalis

eos e.xca'cari iiicruis-

concbarum obsiaculo
rat
illc

iu

profundo

bujtis sa:culi

at-

se

:

qua laincn excxcatione non potucrunt credere.
ista

que inler durilias saxeas Judaniuin aliquando lalue:

Verba eniin Joannis
rum. Fruslra

sunt

:

Propterea non potcrant
,

ergo ad ipsam margarilam jam pcrvenerat,
si

credcre, quia iterum dixit Isaias
itarpic

Excwcnvtt oculos eo-

qui

ail,

El

novcramus Cliristum sccundum carnem,
(

conaniur inlelligerc, idco fuisse
',

sed nunc

jam non novimus
i..tellectus

II

Cor. v, 10).

Nec

ullus

caccatos, ul convcrtcrcnlur

ciini

ideo convcrti non

nmnino
ad

margariUc uoinine dignus

esi, nisi

potcrant,

quia uon credcbant, cl idco credere non

qucm

discussis

onmibus carnalibus tegminibus
,

potcranl, (juia excaecali eraut.

An

forie

non absurde

perveniliir, quibus sivc pcr vciba liiimana

sive pcr

dicimus, quosdam Judxorum fuisse sanabiles; sed
tanio tanien supcrbiai iiimore periclitatos, ul eis expcdierit
ul
1

siinililudines circumposilas operilur, ut piirus el so-

lidus et
ler.

nusquam
unus

a se dissonans, ccria ratione ceruaet lirmos ct perfei los

primo non credcre,

ct

ad

lioc fuisse caicatos,

Quos tanien oinncs veros
ille

non inielligercnl Doininum loquonteiii pcr parnbo-

inteileclus

conlinet, pcr

quem
i,

facta smit

omnia, quod

est Vcrbuiii Dci (Jonn.
triiuii sit, vei si

3).

Quod

ibct

auiem boruni
piiiucrit
,

aliquid aliud occurrcre
et preiiosai noininc

quod margarilx unius

Mss. plcriquc, no» qvia tanlo valet. non convertercntur. Kxpungcnda biuo negalio , qua; ncc csl in l!ss.,nec ill anliqua cuitioiic lialisponcnsi, nec apnd nabanum, qui liunc licuiiilransiulil ia lili. I coiiiiiicnt. siipcr HatllicuiO.
*

Ain. Kr. cl l.ov., Kl

{373
las
qtiibus

LIBEK UNUS.
non
intelleclis,

\zn
sape inveiualur totus scrmo ejus explicatus, tottis autcm proprie dicius nul:

non

in

ciun credcrctit.
crucill-

piic dixcrit
fiarabolis

ita ut

non credcntes autem, cum caueris desperatis
gorcnt

eum

;

alque

ita

posl ejus resurretiionem con-

lus

vciierenlur,

quandojam dc

reatu mortis Domini

am-

inveniaiur. Explicatos aulcm quando ex aliqua occasione rerum

sermones
incipil loqui

dico,

plius humiliali,

veliemenlius diligerent a quo sibi
:

quousque terminet quidquid ad ipsam rem pcrtinet, ct
Iranseat adaliud. N(>iinuii(|U.im sane alius cvangclisla
conlexii,

taiilum scelus dimissum esse gaudercnl
lanla erat

quoniam

corum superbia
non
ita

,

ut

tali

humiliaiione cssct
esse quilibet ar-

quod

alius divcrsis

temporibus diclum indi-

dejicienda?
bilrelur,
si

Quod ^ocongrue dictum
II,

cat. Nciu eiiim

omiiimodo secundum rerum gesiarum

contigissc in Aclibus 57).

Aposlolorum

ordiiicm, scd secnnduin sua; quisque recordalionis
faciiltaicm, narrationem

inajiifeslUsime legerit (Act.
rcl

Non ergo abborvideant
,

quam exorsus

esl ordinavit.
?

quod

ait

Joannes, Propterea uon poterant credere,

XVI.
Dicunl

[

Ib. nil,

51

,

52, 44.] lntellexislis h(BC omnia
illis :

quta excwcavil oculos eorum ut non

ab ea

ei :

Etiam. Aii

ldeo omnis srriba doctus
,

rratrnlh qua intclligimus ideo exca:caios ut convericrentur
;

in regno cceloium, simitis csl liomini patrifamilias

qui

lioc cst,

idco cis pcr obseurilaies parabola-

proferl de thcsauro suo nova

el telera,

Ulrom

ista

con-

rum

occultatas senlciilias Domini, ut posl ejus resur:

clusionc exponere voluit queni dixerit lliesaiirum in

rcclionem salubiiore pceniieniia resipiscerent

quia

agro abscondilum

:

quonkim

saiict:eScriplur:i: intelli,

perobscuriiateni sermoiiisexca?cati, dicta Domiui non
iulcllcxertim, el ea non intelligendo
,

non

in
;

cum
atque

gmitur, quae nomine duoruin Teslamenlorom Novi clVelcris, concliidunlur; queiiiadmodumapud alium
cvaiigelislam
,

crediderunt, non credendo crucilixeruul
ila

eum

gladium bis aculum
i,

lali

conclusione
in parabolis

post ejus resurreclionem miraculis

,

qu;c iu ejus

vidctur exponere {Apoc.
isia Iocutus est; el

1C)?An quia
ab

liomine liebnnt, cxlerriti, majorecriminis realu

com-

cum

qnicsissel

eis utruin intel-

puncti suiu et prostraii ad poeniieiiiiam, deinde ac-

Icxisscnt, responderunl se inlellexisse; fmiassc ista
similitiidiiie

ccpta iiidulgenlia ad obeclienliam
lcctione eonversi.
5.

,

flagraiilissiina di-

ullima palrisfamilias profereulis de thcvnliiil

snuro suo nova ct vclera, osiendcrc
profuitillac.xcitasadconversioil-

eum do,

Namquibus non
alio

clum liabendtim

csse in Ecclcsia, qui cliam Stripiu-

r.cm, qu:e pcr linguam p.nrabolarum fiebat, ila de
lis

ras vetercs parabolis explicalas inlellexerii

ab

istis

prophcla

loco dicil, quod ctiam

Apostulus

novis accipiens rcgulas?Quia cl

isla

Dcmiinus per pafinis

conin.emoravit

cum de

obscuriiate linguarum ageret

rabolas cnnnliavil, qnamvis ipsc Clirisjus esset
illorum;
ul
si

In
nec

aliis lingnis, et in aliis labiis

lnquar populo
(
l

lutic, el
;

id

esi, ut in eo

illa

velcra coinplcretitnr
ci

sic nie

exaudienl

,

dicit

Domiuus

Cor. xiv, 21
sic

ipse in

qno

illa

complenlur

manifcstailtiir,
p:issio

hai. xxviil, ii). Non enim dicerelur, Nec

me

ex:

per parabolas adliuc loquilur, doncc cjus
luiu discindat, ut nibilsii

ve-

audient, nisi ad lioc ficrel, nt vcl sic exaudiient
cst,

id

occultum quod non revcle-

ul

cis

ad humilcm confessionem
,

,

ct sollicitam et

tur; multo magis

illa

qu:c ad
illo

commcndandam tanlam
scripta

inquisilionem

et

obedientem couversionein,

fer-

salulem tam longe de
opeiia esse noverimiis:

sunt, parabolis

vcnlcm dileclionem valcrct. Esl vero eliam
nredScinx corporalis. Nani
el

ista ratio

quc cum

Jud;ci ad lillcram

pleraque mcdicamcnia

acciperent, noluerunt esse docli in reguo calorum,

prius aflligunl ut sanent, cl ipsa collyria quacad oculos perliucnl
,

si

ea opus esl inlrinsecus infundi, nisi

neque Iransire ad Clirislum, ut nuferrelur velamcn quod supra cor coruni posilum csl '.
XVII.
[Ih. xni,

scnsum videndi
11'iu

prius ckiudanl cl pciiurbenl, prodcsse

55
et

et

5G.]

I.

Fratres ejus, Jacobtts,
soiores ejtis,nonne

el

pOSSUIIt.

Jos'ph,ei Simoii,
proplicta dicit, Nisi crcdi-

Judas,

et

omnct

4.

Nec moveal quod idem
iiitelligclis

apttd nos sunl? unde ergo huic omnia ista ? Et scandaH-

derilis,non

(Isai. vn. 9, sec.
ail,

LXX);
id

quasi

zabantur
los

tonlrarium

sil

quod Joannes

Propterea non pole-

in co. Fiatres npud Juda:os dici solere cogna usque adeo probaiur, ul non solum ex propinquo

rant credere, qtiia exca-cavit oculos
illx parabola? ita dicebantur, ut
telligi.

eorum;
eis

esl,

quia
iu-

gcnerntionisgradu, sicul suntfilii fnitrum etsororum,
qui etiam apud nos nsilatissime fralres dicuniiir
;

ab

non possent

sed
Ja-

Dicil

cnim

aliquis

:

Si ul inlelligercnl credere

eliam avunculus el soroiis

filius, sicut sihi eraiil

debebanl,

qnomodo proplerca non potcranl
ail Isaias,

credere,

cob elLaban, fraircs appellati

iiiveniaiiliir

(6V».xxix,

quia non inlelligebani, lioc est, qvia cxccccavii ocutos

d5).Non crgo

iniruin cst dictos csse fralres Doinini

eorum? Scd quod
lelligetis
,

A isi

T

credidciiiis
csl, iu

,

iiom in-

es matenio gcnere quoscumque cognalos;

cum

ctiam

de

illa

inlelligentia

ditium
:

qna sem-

ex cognationc Joseph dici poluerinl fraircs ejus ab
cis, qui illuin palrein
2.

per manebitur, rerum inefTabilium
lur

ciim autem dici-

quod crcdatur,
potucruut

nisi

quod

dicilnr iuirllig aur, oredi

Domini csse Generalem jiistiliamnon violat

arbitrabnnliir (a).
quis, nisi libidine

non

potest. Inieliigenda sunt ergo dicta, ut crcdanlur
:

Iransgressus fuerit aut placiliiin socitialis humana;,
In editione Patisponensi ioscriuir liie quaestio i.i il « ,-erba Matth. cap. 24, v. oti : ve dte avtem illo et ftora iuiiiq scit, etc, sed qua; niliil difloit a e.i qua.' inler OCtOgiuta tres Quacstiones ordiue est sexagcsiua.
i

qnse dici

credenda aulom qu:e

dici

nolue-

1

ruiit, ut inlelliganlur

qua; dici non possunt.

XV. [Ib. xiii, 54.] El sinc parabolis uon loqnebalur eis. Nnn quin niliil proprie loculus c-l, sod quia nulsermonein explicavil, ubi non aliqnid pcr parabolam significavit quamris in ro aliqua ct proIiiiii

fcre

(a) Hic lermiaal>ar orusculum iu cditis nal. Am. F.r. et in Mss. valicano, sorbonico, cislercieiisi nccrcliqua \idimus, nisi apudLov.et in Mss. xictonriisduohiis acuoo corbeieiui
:

,

vetustissimo.

1375

ADMONITIO DE SUBSEUUENTIUUS
aul nalurani, sicul csl coiiluinelia, ca-des,
vel

1N

JOANNEM TUACTATIBUS.

»37«

sicul esl furluni, rapina, adullcrium, inceslus, el hu-

cl ipsc

boiuo qni ejiisdcm Sapienlia'. personam my-

Jusmodi

siice et

;

iuenambili susceptione gestainrns erat,

!ii

liomicitliuni, concubiliis masciiloruni

necorum

;

aut inoiluni

ili

conccssis, sicut cst superbum ainplius
I

lanqnam Doi aile scinpilcrna sompor eral, quamvis suis quaque leiuporibus cflicial qu u
ipsa sapientia
,

voilioiare tjuam opnriel, vel superOnuin edore vel

»

-

perleudil a finc usque ad finem fortiter, ct disponit

bore aiuplius qnain oportct,

oiiin

ipsa conjuge

con-

omnia suaviler alquc

in

sc inaiicns innovat oiuiiia

cumbere amplius quam opnrlclj 3. Bcne inielligiiur Spirilus
lingiiariim

cl similia,

(Sop.vm,
piimuni
paclo ct
5.

I, tl vii,

27).
velil velle

saiiclus ideo

llem quomodoquis

mori

,

si sic

vcllii

placito

donum bominum

dedisse liominibus,
iuslilutic
siinl,

qun

inori

pervenerat, qni jain babel sanani fidoin ol
sit,

vi-

ct

forinsecus per

dot quo sibi porvcuienduiii
ut libentcr de
(lore

ad

lioc

jam

proficit,

sensus corpnris consuciudine audiemii discuntur, ul cis oslendercl ipiam faciie posset sapicnlcs facerc per
sapieniiaiii Dei
,

bac vita disecdal.
pervonienduin
sii,

Non
quod
:

cniin boc est vicsl eliain
iu

quo

sibi

amare

quse in cis intcrna tst.

illml, ci ibi

jam csse dcsidcraic

quod

cujus aniino
niuriaiur.
lidcin

A. Itcm voliinlas Verlii seinpileriii slabilis csl
por, quia simul lialiel

scm-

efiectiim

fuerit,

necesse est ul libcnter
dicunt quiilaui, qui
nolle mori
in

omnia

:

noslra aulem voliinlas
;

Fruslra ilaqnc
leuent, ideo se
pnifeeliis

jam sanain

ideo iinn slal, hoc,

ipiia noii lialiet

simul oinnia
sic

idco iinido
in
illo

ut

proficianl, oiiin ipse
sit
,

moilo

illud

volumus.
f icia

Itein

lueruiit

oorum

eo profeclu

ul mori vclint.

Veilio omiiia quse
nis sic

suni, et ipsa susceplio liomicst,

Si ergo vcrimi

loqui
;

voltinl, ihih dicant, Ideo

mori

ab eo prxeognita

quomodo

si

pictor velit

nolo, ut proficiam

scd, ldoo mori nolo, quia pariiin

pingere lotam doninm, el cogitct vcl noveril loctun
ubi eiiam se pingcrc dcbeat: totum in arte liabet, ct
iu pr.i paraiione, cl
in

prufcci. Ilaque ninri nolle lidelibus
til

nou

cousiliu.ii esl

prolicianl

,

scd indiciiini quod parum profccerint.

voluntatc, quanwis ccrtis el

1'roinde quotl nolunl, ul perfecli sint; velint, el perfi

suis

quxque

lemporibns cxplieet. Sie owuiis ercatura

oli Slllll.

ADMONITIO
DE SUBSEQUENTIBUS
IN

JOANNEM TRACTATIBUS.

Haud tcmcre (ecisse videbimur, si Augustini in Joamiem Traclatus adscripseriinus anno Christi supra quadringentcsimum sexto dccimo, aul proximo pnsi lempori. Cerle quidem liuiic cvangclisfam ctim exponerci, llagrabal etiain tiim Calliolicorum ciim Donatislis pugna; quando in faeliosis illis reviiicendis lam mulliis lamqiio
vclicinens inibi ost.S. Docior
:

pneterqtiam quod ad

id

usque tcmporis schisuialiciim coruin allare slabal
(eui iiiiuirum
in lisec

llip-

ponc

:

iintle in Tratlaiii

super cjusdem Joannis Epislolam

exponendae Epislola', incboala duduni
(ticiunt in liac ci-

ac iniermissa paulisper Evangelii traclalione, dedit operam),
vitate tjuo allaria?

verki conqiierilur, Quid

Quod

licet in
;

lempora etiam anleriora Carlhaginensi Collalione. qn:e ciun
atiamen quia per bos ipsos, de quibus
.igiuuis

Donatistis

anno

411 babiia

fuit, rcferri rino.it

m

Evangcliiuii Tractatibus, nou

soliiin Prjcdeslinalionis fnles,

uli res

cxi, elc., scd ciiaui perslringunlur lacilo

maxime explorata, proponilur in Tracll. xi.v, xlviii, Lxviu, lxxxi.ii, cv, nomine Pelagiani in Tr.icit. liii. lxvii. lxx.xi, lxxxvi, etc, binc proei uiidcciinuin Clirisii aiiiium,

feclo inlelligere liccbal

cosdcm Tractatus non aute quadringenlesiuuim
cditos fuisse.

quo pri-

niiim invebilur in Africam Pelagiana h;eresis,

Setl aliud aigumeiiluiii,

quo

fit

ul in

annum quaail,
li-

dringeulcsimum deciinum scxtuina nobis

reiiiittanliir,suppclil longe expressius ex Tracl. cxx,
:

ubi Nicodeniuiu

saipius venisse ad Cbrisiiim, ul ejus disoipulus audiendo fiercl, probal Aiigustinus liac ralioue

(Juod cerle,

modo

in revelatione corporis bealissnni Stepltani (qu;e videlieel

anno

qiiadriiigentcsiino decitno

quiulo prope

nilo facla esl) fere omnibus qenlibus declaralur.

Diebus porro quibuslibel Traclalus serinonesve liaucin rcm suos liabehat.
minico, poslridie seciindimi se pronuntiasse
in

Priiiiuin,

exempli gralia.die do-

boc ipso Tract. n indicat. Habitiis item

fuil
,

dominico die quadictus fuerat. Tri-

dragesimus scxtns, cx Tract. xi.vn

:

pridie vero

quadragesimus ipiintus

,

ex Tracl. xlvi

gosiinus quartus tresquo sequentos, qualuor diebus conliniiis, ul ex cujusquc oxordio ac peroralione palot, habiti sunt, et qiiidem Irigesiinus seplimus die doininico, cx Tracl. xxxviu. Sicoctavus, nonus, et deeinnis
:

sic

landem

isli

quinque xix, xx,

xxi,

xxu

ct xxni, singuli singulis conliiieiilcr tlicbus pronunliati sigiiilicantur.
iiiilliun

Ilocegis^e Aiigusliiiimi, ule diebns habcndic concioni deslinalis

pialerirel, vel liinc inlclligitiir, (|uod
in xlvi, pradecli

unum

liiijuscemodi

quadam oecasione nmissum

dieiu in Tracl.

vm, excusal.el

de Evangclio

loci iractaiionem diligenliorein inreddeudi seimonis dies reniillil. lu xxvu, quein dominicodic liabuii, dicitseso ticr temporis, ut solct, angustias, quo nrinus oraiionein fusius prosequatur, miiiiuie prohiberi. Testaiur coutra

iionnunquam, co nolle se diebus soicinuiniibiis scnnoneni producere, quoil
luinnilaliscausa

fortc essent

mulii, qui poiius so.
liiicni.

quam

sernmiiis audiendi deaidcrio couveiiisseul

:

»ic

ad Tiaclalus

vm

I.x

xiw

auii-in

1S77
a.nsque cuni
recitari
:

PiLLFATIO INCERTI AIXTOUIS.
iiilelligiinus,

i."78
nflicia

qaain Evangelii p.irlcm populn crat cxpnsiturus jubcre silitum imer diviaa

quam

pradectain pnsiea nilebatur explicare.

Verum

si

quando

lioc fu

uruiu

liiisset

oequo longius, resi-

iluuni in aliud

tempus diQcrcbai; ac lum quoquc
liieme

relegi

Bvangciium pnecipiebat.

CaHerum exacia nonduni
Malur quippe
proximuin autem,
in

suam

in

Joannis Evangelium expl.inationcm aggressus cst Augusliniis. Te-

Tracl. vi, sesc subveritiiin ne populus a frcquenlanda ccclesia frignris vi delerrcrclur. In x,

significat tempiis

imminere,

ut passionis ac rcsurrecliuuis Pominic:c solemnilas celebrctur. In xi
diei

ut adhorleiur

calechumenos, jam lempus exigere. Pridie ejus

quo halmii xn, dicturum sc dc pace
:

Ecclesi.e, vcl

quid cgissel, vcl quid adliuc ageiidum

speraret, pnpulo piomiscrat
liberare.

scd pricniiltere snlilnm de
fucrit, quoil

leetione evangelica iraetaiionem voluit, ac

tum fidem suam
ncque
in

Quid

illud

pnrrn

de Ecclesiae
Videtur cx
:

pace dicendum
xiii

liabeb.it,

iucumperlum
colligi, a

est;

cjusdcra tr.iciationis

(ine

conscriptum

fuit.

Traclaius exonlia posse

diebus non

ita

paucis inlcrmissunt ab eo fui-sc Joannis Evangelium
.410'

et

rcipsa illud pcr 1'ascbalia fesla,
fixas et certas

qu.c iu 2 dicm aprilis anno
in

incidebant, inlerrupit, co quod bis diebus
:

ex Evangelio lectiones oporterel
Joi.iuiis

Ecclesia rccilari, quibus subsliluere al;as non liccbal

siculi

sua in Expositionem Epislolac
siol.im snsccpit
iu
:

pr.ef itione doccl. Nain interea tcmporis

enarrandam hanc insam Epixxvn, nec.lum
uli jain

innxque ca pcrtractala rediitad Evaiigelim».

In cuju-. explicationc Tr.ictatum

Laurenlii inartyris, queni ibidem latldat, celebritate excesserat: lainetsi quiuque Tr.iclalus a xix,
csl,

observalum

ad xxin, diubus quinquc conlinuis perfecissel.

Ex

lioc

opcre dccerpta

quam

multa reperics apud

Bedam

et

Alcuinum supcr Joannem, apud Flonmi

in

Cmn-

mentariis super Pauli Epistulas, Ded.c nominc vulgalis, etc, necnun sentcntias
niaud.c catliolica;
cap. 27
;

quasdam

a veteribus coulir-

lidei

causa prulatas cx variis Tractaiibus
in

:

scilicct

ex n,

a

Cassiano,

lib. 7

de lncarnaltone,

ex lxxviii, a Lcone papa

Episiola ad Leoneni Aiigiistiun oliin 07, nunc 15i, ctc. Ilccordatur ejuscap. 7,

Jem

operis Cassiodorus Senator in

lib. Inslil.,

Joannem copinsa
:

el iusigni cxposiiioue

ab Auguslinn

il-

Iiistralum coinmendans. Possidius in Indiculo, cap. C, sub bis verbis
usqtte

Truclalus de Evangelio Joannis a capile
:

ad /inem,

in codicibus sex. Augiislinus ipse in pr.ifalioae

ad Tr.ictalu. su, cr Epislulam Joannis
leclioiium nos
:

Memi-

uil, inquit,

Sanclilas veslra Evangelium

secundum Jounnem ex ordine
iu

solere truclare. liursiimque

in lib.

15 de Trinilale, cap. 27, siguat Traclalum
cliristiani

Joan. xcix,

ciiiu ail

De

liacre ia sermone
si sat vixisset,

quodam profein

rendo ad aures populi

diximus, diclumqite conscripsimus. Plura sane.
uli

dicturus

Relra-

ciatioiiiiin libris peculiaribus,

quos,

ad Qiiodvulideum, episl. 244, scribii.in Tractaius pnpulares liomilias-

quc a sc habitas nicdilabalur.

Opus

in vcluslis

codicibus inscribitur, quibusdara Traclalns,
lilulus cst in Mss.

aliis

Sermnnes, nonnullis llomilix
in

in
:

Joannem.

Sed paulo amplior
gusliiii

Audoenensi, Gciiinielicensi, ct Pralellensi, liuuc

mnduni

Aurelii

Au-

Dacloris Uippon. episc. Ilomiiiw in Evungelium
priits

Dom. Jcsu sccunduin Jounnem

incipiunl, quusipse collo-

quendo

ad populum

liubuil,

el inler

loaitendum a notariis exceplas, eo
liic

trno liubita: sttnl

ordine, veibttm ex

verbo postea dictnvil.
in edilis Aui. cl

Peiiique quod ad pra-fatinncm

subjeclam atlinel, fruslra eam

qu.er.is vcl iu M,s. vel

Bad. Ilane post

iu nllo Ms. cxstare. U.ibclur paueis iniiiatis vcrbis

Erasmum dcdcrunl Lovanienses, qui lamei; observanl nec apud Uedam elAlcuinum injoannem

Auguslini esse, net

PRJERftTSO INCERTI AUGTORIS.
Omuibus
cellil;

divin:c Scriplurc paginis

Evangelium ex-

exponimt,

ct

de divinilalc pauca dixerunt, quasi aniin icrra
:

quia quod

Lcx

ct Prcipliet:c
dicil

fuiurum pncdixcInter ipsns
iu di-

malia gressibilia cuin Domino ambiilanl

bic

runl, boc

complclum

Evangelium.

aulem pauca de temporalibus

cjus geslis edisserens,

autcm Evangeliorum scriptores Joanncs eminct vinorum mysteriorum profundilate
,

sed diviuitatis potenliam-sublimiusconlemplans,

cum

qui a tempore

Pomino ad coelum
mini
in cocna

volat. Qui

enim supra pcclus Do-

Pnminica; ascensionis pcr annos sexaginla quinque
verbiun Pciabsque adminiculoscribcndi, usque ad ultima Domitiani prsedicavit lempora. Sed occiso Pomi-

recubuit, cceleslis Iiausium sapienlia

eaXeris cxcellenlius dc ipso Dominici peclnris fonte
polavil. Lcgerat siquidem

Evangelia triuin evangeli:

cum permiileuie Nerva de cxsilio rcdiissel Epbesum compulsus ab episcopis Asi:e, de eoaHcrna
liano,
;

starum, et approbavcrat fidem enrum ctvcriiatcm
quibus decssc
ea
vidil aliqua

in

gcslarum rerum

bistoria-, et

Patri divinitaie Cbrisli scripsitadversushxrciicos, qui

eo abscnle irrupcrant

in

cjus Ecclesias

,

qui

Chriin

maxime qux Poniinus ge-sit priino pr.xdiealionis sum tcmporc, scilicetanlcquain JnanncsBaplislaclaiideretur
seribil
in carcere.

slum ante Mariam
figura qualuor

fuisse negabanl.
,

Unde mcrito

H.tc ergo quasi
fecit

dimissa ab

illii

animalium

aquilx volanti compara,

Joanncs, qu:e
:

Jesus anlequam Joanncs
Chrisli et Trini-

lur

:

qua: volat allius cxlcris avibus

el solis radios

claudcretur
tatis
alii

scd

maxime divinitatem

irrevcrberatis aspicit luminibus.
gelislx, qui

Crcteri

quippe evan-

mysierium commendare curavit. Trcs siquidem
faclaPomini lcmporalia, qu;e
prasentis

temporalem

Chrisli nalivitalcm, et

lem-

evangelisl.-c dicla el

poralia ejus facla

qnac gcssil in homine, siiflicicnler

ad inforniandos mnres

vil.x

maximc

v.ilenl,

r.79

!N

JOANNIS EVANCELIUM,

S.

AUGUSTIM
commcndamla
: ,

1580
intentionem Buam

cupiosius proscculi, circa aciivam vilam sunt versati
in

lemplaliva virlute
ei

qualaboralur, nlcor rouiidcluradvidcndumDeum:
facia dicit
:

prsedicationem tcnuit

in

qua cnntemplaiiva Vaca-

Joauncs vcro pauca Domini

verba vero

lur ut Deusvideatur. Isic

siquidem estJoannes,qncm
vocavit,

Dciiuini qti.e Triniiilis unilalem, ci

vibc a-icrna; fcli;

Dominus defluclivaga nupliarnm tempestatc
et cui Maticni virginem virgini conimeiidavit.

eilatcminsiiiuaiit, diligenlius couscribil

ct sic in eon-

«=--

S.

AURELII AUGUSTINI
HIPPONENSIS EPISCOPI

m
cral
«(iid.F.t

JOANNIS EVArVGEUUM
TRACTATUS CXXIV
TIUCTATUS
l.

(«).

inspiratus,

non totum quod

est dixii; sed

quod poluit
de

In illud lomtms, lu principio erat

Verbum, ctVerhum

homo,
2.
illis

dixil.
iste

apud Dcum,
1-5.

el Dcus erat Verbnm, eic, tttque tenebrxeam noncomprehenderunt. Cop. i,

Erat cnim

Joannes

,

fratres charissimi
:

,

montibus Monies

,

de quibus scripium est
et colles justiliam
:

Suscipinnt

f
1.

.

monles pacem populotuo,
'

(Psnl. lxxi,

quod moilo audivimus ex lectione apostolica, quod auinialis liomn non percipit ea qn e
lutncns
siint Spiritus Dci
(1

5).

,

excels.-e

animac sunl

colles, parvuhc

anim.c snnt. Sed ideo montes Cicipiunt pacem, ut
colles

Cor. n,

li), et cugitans, in hac

possint cxcipcre juslitiam. Qn;c

est jusiiiia,

prxscnti lurba Charilalis vcstr:c nercssa csse ut mulli qui adliuc secundum carncm sapiant, sinl auimales
,

quain colles excipiunl? Fidcs, quia justus ex fkle
vivit
(

llabuc. n

,

4

;

Ilom.

i

,

17
,

).

Non

auieni cxci-

iiunduinque se possint ad spiritnalem iiitcllecluni erilixsito veliemenler, quomodo , ut Doininus gere
,

pcrent niinores animse fidem
qu;c

nisi

majnres animse,

monles

dicl;e sunt,

ab ipsa Sapienlia iUustrarcn-

dederit, possim dicerc, vcl pro inodulo

meoexplicare

tur, ut possiut parvulis Irajicere

quod possint parvuli
niontes

quod
biim,

leeluni esl ex Evaugelio, Iu principio eral Veret

cap

rc, ct vivcre

cx

fide colles, quia

paccm

Yerbum

cral

apud Deum,

ct

Deus crat Vrrbum

:

suscipiunt.

Ah
:

ipsis
et

mnnlihus diciuni

csl Ecclesia:,

hoc

ciiiui

aiiiuialishomo non percipil. Quid ergo, fra-

Pax vubiscum
Ecclesia?,

ipsi

monies pacem anniintiando
a

ircs? silebimns

hiuc?Quaic ergo
si

legitur, si silebiliir?

non diviserunt se adversus eum
,\x
,

quo sns-

aul quarc audilur,
exponilur,
si

non ex|ionitur? sed et qnid nun iuiclligiiur? llaipie qncniam rursum

ccperunl pacem (Joan.
ficle

10), ut veraciler, non

nunliarenl pacem.
,

cssc uon dubiio in iiuniero vcsiro i;uosdara, a quilms pussit noii soluin cxpositum capi, sed ct aiilequam

Sunt enini alii monles naufragnsi navim euni impnleril snlviiur. Faeilc
5.
,

quo quisque cnim ciim

e.st

exponatur,
capere,

inlclligi

;

non fraudabo eos qui possunt

videlur lcrra a pericliianljbus, quasi conari ad icrram
sed aliquando vidclur lcrra in montc, el saxa lalent

dum

linico snperfluus essc auribus
ailci
il

corum

qui

non pnssimt caperc. Poslrcmo
fortassc ut

m

scrieordia Dei,

suh nionle;
cidil in

et cuni
;

qui^que cnnaiur ad mnntcm, inibi

omnibus

satis fiat, ei capiat
,

quisque quod
pntest.

saxa

el

non

invenit porlum, scd planctiim.
et

polest

:

quia ct

iiui loquiliir

dicit

quod

Nam

Sie fucruiit
inlcr

quidam montcs,
cl fcecrunt

inagni apparueruul
ct scliismata,

dicere ul est, quis poiesl?
forsitaii

Audeo

dicere, fratrcs mei,
csl
,

homincs;

hxrcses
:

ct

ncc ipse Joannes dixil ut
quia dc Deo hoino dixit
:

scd cl ipse ui

diviserunl Ecclesiam Dei

sed

isii

qui

diviserunt

poluil

et qnidcin inspiralus divit aliquid-

Ecclcsiam Dci, non cranl
csl
,

illi

moutes dc quilms dictiim
ttto.

;

a Dco, sed
si

tamen homo. Qnia insp ralus,
:

Suscipiant nwntes pnccm populo

Quomodo

non

inspiraliis csscl, dixisscl niliil

quia verohonio

eniin

paccm

siisccpcrunl, qui unilalem diviscrunl?

ADMOMTIO TP BENEDICTIKOKeSI.
rossatcnscm 0| limas nolic, dcscrii tum jussu IngilbertJ ahhalis circiter anniim RiO, AHdooiieiisem, maavetqsiusimosGermaaensesduos, ad Corbeiensem, Remigie.iSeni, ueiumeflcensem, 1'tonacensem , Abbalia: Uo cnliura miiiiii. AUiiumuuus clieroncnsum rratcUensein, \ indocuicnses duos , Carcassoncnsis Eedesise unum uecnou aniiqniores editioues Bad. pneterea varianlcs lcciioues Belgicorum scptem codicum pcr Lovanienses collcctas
llos tractalus recognoviuius ad Mss.
, :

i:r.

cl l.ov.

Comparavimus prwtcrca
'

eas

omncs edilioncs
; ct infra, ct coconitans.

inilio Rclr. etConfess.

t.

1,

mcmoratas,

M.

Mss. nnslri
|

magno

coiisensu, intuenles

att:mles,

lnrali

(«) llahili

numero, pro, inliu ns... et furle suh clnisti ainiuin ilii,

15..I
i.

TRAGTATC8
Qui anlem
susfejici unt

I.

C\PLT

I.

i,-;^
;

paeem nuiuiand.im poquod ncc oculus vi-

in

montem istum

Mcst, ciigile vos ad Evanu-clislam,
isli
,

pulo, conlenipl.ili

sunl ipsani Snpiciiliam, qiianUini
potuit coutingi

erigile vos

ad ejus scnsum. Scd quia monles
esse
in

paqui
in

humanis conlibus

dil, ncc atiris audivit, ncc in
(I

cor liominis asccndit

ccm suscipiunl, uou potest autem spcm ponit in liomine nolite sic
;

pace

erigcrc oculos

Cor.

ii,

9). Si in

cor liominis non ascendit,

quomodo

moniem,
unde

ut putciis in

hominc spem vesiram csse
meos
in

col-

ascendil

in

cor Joannis?

An non

orat liomo Joanie<?

locandam;

ct sic dicile, Levaii octtlos

monlss,

An

forte nec in cor Joannis asccndit, scd cor Joannis

veniel auxitiwn milti, ul slaiini subjungalis,

Auxi-

iu illam ascemlit ?

Quod cnim
:

ascendil

in

cor hominis,
lio-

Hum menm
c.xx,

a Domino,

qtti

fcit cirlum

el

lerram (Psal.

dc imo cst ad lioiuincm

quo antcm asccndil cor

1,2). Ergo levemus oculos in montcs, imde veauxiiium nobis
:

ininis, siirsiim est ali liomiiic. Eii.ini sic, fralros, dici

niei

et

lamen non

ipsi

nionies sunt, in

potcst quia

si

ascendil in cor Jnannis,

si

aliquo
in

modo
quan-

potosldii i.in lanliim aseendil in cor Joannis,
liim ipsc

quibusspcsnoslra poncndaesi; liccipiunlenimmonics quod nobisminislrent ergounde cl monlcsacnpiiiiil,
:

Joannes non ernl hoino. Qiiid esi, Non crat
angclus
:

liomo?

In qii.inlmn rccperat csse
;

quia

omncs

spcs noslra ponenda cst. Oculos nostros ciim mus ad Scripluras, quia per honiines niinislrala:
ibi

lc\ a-

smu

sancti, angeli

quia annunlialores Dei.

Idco camali-

Scripturac,

lcvamus oculos coslros ad montes, unde
:

hus
Dei

el aniinalilius
,

non valcnlibus pcrcipere qux sunt

aoxilium veiiiet liobis

quid

ait

Aposiolns?

Cum

enim
eslis

dicitis,

Ego

smiii

Puiili, ego

Apollo.nonne homincs

(ICbr.m,4)?Quid

scd lamcii quia ipsi hoinincs erant qui scripsciuiil Scripluras, non de se Inccbanl scd ille erat lumen verum (Joan. i, !)) qui illuminat ,

cos voleliat facere, quibiis exprobrahat qnia homiucs

omnem hominem
oral cl
ille

orant? Vullis nosse quid cos faccre vnlcbat? audilc in Psnlmis Ego dixi, Uii estis, el ftlii Excclsi omnes
:

(1'sal.

lxxxi, 0).

Ad hoc ergo
tiinc in

vocal nos Deus, ne si-

venientcin in hunc niiindu n. Mons Joannes BaplisU, qni dixit, Aon sitm cgo Cltiisius (Ibid. , 20 ) ne quisonam spcm in moulciu ponens, cadcret ab iilo qui nionlcs il!us|i;u, ct i, :se
:

nms hnmines. Sed
si

melius non criinns liomincs,

COafessus

ait

,

Qitonium de plenitudine
i,

ejits

omncs acocittos

prius ftos liomincs cssc
ali

agnoscamus

,

id est, ut
:

ad

cepimus (Ibid.
tneos in monlcs,

16). I:a

dehcs dicere, Lcvavi
uuxilium
;

illam cclsitudincm

liuinililale

surgamus

ne

cum

unde
,

veniel

milii,

nc anxiliuiu

pnlamus nos
iiou

aliqnid csse,

accipiamus quod non

cum niliil siinus, non soluni sumus.scdet amillamus
moniilitis ct

quod

libi

vcnit

nu nlibus impulcs
Oonrino
,

scd scqiiaris, el
qui feeil

dicas, Ati.xtliitm mciim a
terram.

calum

et

quod sumus.
5.

Ergo, fralres, dc

liis

Joanncs cral,
Verbuin erut

7.

Ergo, fratres, ad lmc
ad Scripturas,
erat

ista

monucrim,

ui

qnando

qui dixit, In

principio erat
el

Verbum,

el

crexislis cor

cum

sonarel Evangclinni,

npud Dcum,
inons iste
Iis
,

Deus

erul

Verbum. Susccpcrai paecin

ln principio
et

Verbum,

el

Verbiim eral nputl Detim,

ronlemplalialur divinilalem Verbi. Quacral?

Deus

erat Verbuni, et cictera quae lccta sunt, imel-

isle

mons
aciis,

quam

excclsus? Transcendcr.it
,

ligatis isla

vos levasse oculos ad monic.s. Nisi enim montcs

omnia cacumina
cauipos
ileruin
,

tcrrariim

transcenderal

onines

transccnderat

omnes

alliludines si-

transcetideral oinnes clioros ct legiones

Anipi.o

omnino cogilanlis, non iuvcninlis. Ergo cx montibiis vcuit vobis auxilium, ul li:cc vel audirelis : sed nondum poleslis intelligcre
diccreiit, iunle

qund

gelorum. Nisi cnim
crcaia sunl, non

transcendercl ista

oninia

audislis.

Invocate
:

auxilimn

a

Domino
quia el

,

qui

fecil
,

perveuiret ad eiim per

qucm

facta

rceliim et lerram

quia inonles sic poluerunl loqui

snnl oiiinia.
nisi videalis

Non quo

potcstis cogitare quid transcendcril,

ut

non possinl

ipsi

illuminare

;

ipsi illiiniiiiasi

perveneril. Qnxris de ceelo et lerra ?

sunt audiendo. Inde qui
ille, fratres,

hxc

dixit, accepit

Joanncs

facta sunl. Qna?ris

dc

liis

qnae sunt in ccelo et lerra?

qui discumbcbal super pcclus
,

Domlni

Utiqrie

mulio magis

ct ipsa facla sunt. Quocris

de

spi-

ritualibus creatoris, de Angelis, Arcbangelis, Sedibos,

Doininaliombns
facla sunt.

,

Virlulibus

,

Principalibus? et ipsa

de peclore Domini bibcbai qnod propinai et nobis. Scd propinavit verba intdlcclum autcin inde debes capere, unde cl ipse biberal qui
.xin,

(Joun.

25)

ct

;

N::m cum enumer.irel hnc omnia Psalmus,
:

libi

propinavil

:

ut levcs oculos ad monl.s,
iil

undc anxiid esl

conclusit sic
creata sunl
(

Ipse dixit,

el

factasunt
.

;

ipse mandavit, ct

lium vcnict lihi,

inde tanquim calicem,
;

Ps.tl.

cxi.vm, 5)
:

Si dixit, el facta sunt,

pcr

vcrbum

'

propinalmn accipercs

ct

lamcn

qui.i

auxi-

Verbuin
iioii

facta su;;l

si

autcm per Vcrbum

facta sunt,
ait,

lium luum a Domino, qui

fecit ceeimii el lci
iile
:

ram, imle
dixisli
:

poluil Joannis cor pcrvenirc ad id

quod

Jn
tt

implercs peclus, unde implevit

unde

principio crnl

Vcrbum
;

,

et

Verbum

eral

apud Dcum,

Auxilium tneiim a Domino

,

qui fecil ca-liim et lerrnm
*
:

Deus
facla

erai

Vcrbum

nisi

transcendissel omnia qu.c smit
islc

qui polcst crgo, impleat. Fralres, lioc dixi

lcvct
,

per Vcibum. Qnalis crgo
,

mons, qnam san-

quisque cor
capial

suum quomndo
dicilur.

illud vidct

idoncmn
,

et

ctus

quam

altus iutcr illos
,

montes qui siiscepcrunt

quod

Scd

forlc hoc dicctis

quia egn

pacrrn populo Dei

ut colies possent suscipcre jn^ii-

liam?
6.

Vidctecrgo, fratrcs, ne

forte de ipsis

moniibus

sum prascnlior quam Deus. Absil. Mulio esl nam ego oculis veslris appareo illc conscicntiis veslris pncsidet. Ad me aures ad ilum
vobis
ille

prxscniior

:

,

,

est Joanncs,

de quibus paulo anlc canlavimus, Levmri
vultis imclligcre, levate oculos vcsl.-OS

cor
1

,

ul utriimque implealis. Ecce oriilos vesiros el
|

ccnlct meos in montes, uude veniet uttxitium mihi. F.rgo,
iii

lcrisipie Mss., verbo.

faaires mci,

si

'

Stc Slss. Al cdili, ergo, Frutres, implettt Itoc q>tod

dvi.

r.x3

IN
;

JOANNIS EVANGELIUM,
nec ad nos
,

S.

AUGUSTINI
tu.-c
,

1581
quasi
,

sensiis istos corporis levalis ad nns

non

insit

consilium quasi proles oicniis
lui.

lilius

eniin nos de
liuni
,

illis

monlibus

,

sed ad ipsnra Evangc:

cordis

Prius enim cor gcncral consilimn

ul ali-

ad ipsum Evangelistam

cor nnlciii iinplendum

quam fabricam

couslruas

,

aliquid ampluui in lerra
,

ad Doiniiuin. Et nnusqnisque sic levet, ut videat quid lovct ct quo lcvct. Quid dixi Qnid level ct quo
,

moliaris; jam natura esi consiliam

ci

opus nondum
;

,

,

levet? Quale cor levet, videal; quia ad Dominum leval uesarcina voluptatis carnalis pragravalum, ante
:

complelum cst vidcs non miralur, nisi cnm
:

lu, quid faciurus es

sed alius

fcccris ct conslruxcris

molcm

,

cl

faliricam illam ad exsculplionem pcrfcclioncmqiie
,

cadal qiiam fucrit sublevalum. Sc«i videt se quisque gestare onus carnis? del opcram per conlineiitiain ut purgel quod levct ad Dciiin. Bcali cnim miindi
, ,

perduxcris: aitendunl bomincs mirabilcm labricam
ct miraniur coiisiliiim fabricantis; slupcnl

quod

vi-

dent

,

ct

amani quod non vident
?

:

quis cst qui potest

corde
8.

,

quoniam

ipsi

Dcum
ct

videbunt (Mmtli. v

,

8).

vidcre consilium

Si crgo

ex magna aliqua fabrica
,

Nam

ccccqtiid prodcst, quia soniicnint vcrba

laud atnr liiimanuni consilium
liiim

vis videre quale consiid csl
;

]n principio crat Verbum,
ci

Yerbum

erat

apnd Deum,
,

Dcicsl Domiiius Jcsus Cbrislus,

,

Vcrbtim

thus

erat

Verbumi El nos diximus verba
lalc

cuni lo?

Dci

?

Allondo fabricani

islain mtiiidi

vide qu.e sint
sit

queremur. Numquid

Verbum

crat

apud Deuin

facta por
liuii).

Vcrbum

,

el

lunc cognnsccs quale
niuiuli

Vrr-

Nnimc
Ergo
ei

ea qua: dixiniiis, sonucruiil aique iransirrunl?

Alleude liic duo

corpora

,

coeliun cl lcr-

Dei Verbuni somiit ct peraclum csi?

Quomodo
est
illud

ram

:

quis oxplical verbis ornaluin cueli? quis explicat

oninia per ipsum
nihil
?

facia sunt, el sinc ipso faciuui
illud

verbis frcunditaiem lcrrac? quisdigne coUaudal tein-

quomodo per
est
,

regitnr

,

quod per

porum

vicos? quis dignc collaudat sciniiiuni
,

vim?

crcaium

si

souuil et transiit? Quale ergo
,

Verbum
Cbaritas

Vidotis qu.c taceam
dicain for:e
,

nc diu cnmnioniorando parura
poleslis
'. Ex faliric.i Veibum csl pcr quod est. Omnia enim isia vi-

quod
veslra

ct dicitur
:

el

non iransil?

[nlend.il

qtiam

cogitare

magna
,

rcs csl. Quolidie dicendo verba vilue-

ergo

isia
:

animadvcrlile quale
cl

runinobis

quia snnando verba ct Iranseondo vilue-

facta esl

non sola
Angeli

facl

i

runt, ci nihil alind vidcntur
et in

qnam

verba. Est
:

verbum

dcnltir, quia pcriineiit ad scnsuin corporis. Per illud

ipso lioininc,

quud maiirl inlus

nain sonus

Verbiim

ct

facli
;

sunl; per illud Verbuin cl
,

procedil ex orc. Est verbnni quod vcrc spirilnalilcr dicitur, illud quod intelligis do souo, non ipsc sonus.

Arcliangcli
liones
,

facti

sunt
;

Potesiaies
illud

Sedes

,

Domina-

Principatus

per

Verbuin facla sunt
esl.

Ecce verbum dico

,

cum

dico, Deiis.

Quam

breve est

omnia

:

binc cogitale quale
niilii

qnod

dixi

,

quatuor lilteras, eldiiassyllabas!

Num-

10. Kespondcl

Verbum modo forle

nescio quis

:

Et

quidiiam
syllaba:?

lioc

toium est Deus, quatuor
lioc \ile est,

liltenc, ct du;c

quis lioc
aliquid

Yerbum
,

cogitat?

Noli ergo tibi quasi vile

An quanlura

tanlum cbarum
in in

formare

cuin audis
,

Verbum

,

et

conjiccre
talia

csl quod

in eis iiitelligilur ?
,

Quid facttim csl

corde
cordc

verba qu.c audis quolidie verba loculus csl
ciiini
,

lllo lalia

verba dixit,
:

luo, cuin atidisscs
inco, cuni dicerem,

Deus? Quid faclum csl Deus
?

talia

verba mibi narras

assidue

Magna
ct

el

siimma quxdam

dieendo nomina verbnrum, quasi vilueruni,

Biibsunlia cogitata cst,

quae iranscendai omncni niu-

veilia. Ei

quando

audis. ln principio eral Yerbiiin,
'iisiievisii
,

ne

labilem

creaiuram, carnalem

animalem. Et
,

si

vile aliquid

pulares, quale c

cngitare,

cmn

dicam
bilis
?

libi,

Dcus commuiabilis esl
,

an incoininiila-

vcrba liumana solcres audirc

audi quid

cogitcs

respondebis sl.tlim

Absil ut cgo vel crcdam
Dctiin
:

Deus

erat

Verbum.

vcl

seiiiiani

commuUibilem

incommutabilis
,

11. Exeat
dical quia
fiori

nnnc nescio quis

infidelis

Arianus, et
pnlesl

esi Deus. Aninia iua

quamvis parva
roilii pottiil
;

quarovis forte

Verbum

Dei facliim est.
,

Quomodo

adlmc caroalis, non
<

res|ionderc nisi in-

ul Vei btim Dei factiitn sit
fccit oninia ? Si ct
alitnl

qnando Deus per Vercsi,
est

omniulab
:

lciu Deiiin

omnis

aiileni

crcalura muta-

buin

Verbuin Dci ipsum factum
'!

bilis

quoiniido crgo

potttisti scintillarc in illud
inilii

quod

per quod
csl

Verbnro faetuni
,

Si

boc

dicis,

quia

esl

supcr o

em

i

•rraiuram, ul certtis

rcsponillu
I

Vorbum Verbi
Verbi

per quod factum Csl illud, ipsum

ueres incoinmuiabilcm
ln corde luo
,

Dcum

?

Quid cst ergo

dico ego unicum Filium Doi. Si autein non dicis Vcr-

vivam

,

qnando cogitas quaindam subslanliam pcrpcluam , omnipolcnlcm , iiifiiiil.un , ubi,

bum

,

conccde non facium per quod
fieri

facla suiit
,

oiiinia.

Non cnim per scipsum
omnia
, :

poluit

pcr qtiod

que prasentcm

ubiqnc loiain

Quando
lillrris

ista

cogilas, boc est
csl

nusquam inclusam ? verbiim de Dco in corde
,

facta stinl

credc ergo Evangolisla;. Polerat

enini diccrc

In principio forit
,

Deus Vcrbum
fecil

:

quo-

tuo. Numqiiid aiilcm boc

sontis
?

ille

qni qtialnor

inodo dixit MiiJSCS

in principio

Deus
,

caeluni el

conslal

,

ct

duabns syllabis

Ergo qu rctimquc
suni, syllabx

hrram

;

et

omnia

sic

enumcrat

,

Dixil Dcus

Fial

,

cl

dicuuturel ir.inseunt,soni

suiit, littera

facliun cst (Gen.

i).

Si dxil, quis dixit?
?

Ulique Deus.

BUnt.Hoeverbum Iransil.qm dsonafqnodaiilciiisigniliravil sonus, ct in cogitanle esl qui di\it, cl in intel-

El quid facluin csl
Dciiiii cl

Crcalura aliqna. Iutcr diccntcm

fatlam crealtiram quid esl per quod faclum

ligcnle csl qui andivit,
9.
Ilrfcr
'

mancl boc Iranseunlibiissonis.
illud
,

csl,
cst.

nisi

Verbtim? quii dixit Dcus.Fiat,
:

et

factuui

animum ad
in

verbum.

Si

lu

potcs

Uoc Vorbiiin incommulabile

quamvis mulabilia
esl.
potestii co-

babrrc vcrlium

corde luo
,

tanquam

consiliiun nact

per
1

Verbum

fianl,

ipsum incoinmiitabile
.

lum

in

inentc lua

ul iucns lua parial consilium,
M.

Cnus Becheronensis codex

cl

nwius quam

qilare. llinc
\x>\., referl.

cum
sic
;

•Juxta

prosequiinr

aliis soxdecitn Mss. oniissa pajlicula, ex, Fabriea ergo ista admatlvemf, ipmW, eic

1585
12. Noli ergo credere faclum
oiiinia
: ,

TKACTAIT S
pcr
qtioil facta

I.

CARJT

I.

138«
le ?

sunt

bum. Quare hoc factum cst propter

Ut
,

s-tigcres

ne non

reficiaris

per Verbum, per qimd re-

qui niaiiducarc non poteras. Umiiinu ergo
sic accipitc
,

fralres

,

Cciunlur oninia.
oportet le refici
fides tua
si libi

Jam enim factus es per Verbtun, sed si autem mala fuerit per Verbum
:

Omnia

per ipsum facta

sitiit

,

et sine

ipso

factum

esl niliil.

Universa enini crcatura per ipsimi
:

de Verbo, non poteris

refici

per Veibtim. Et

facla est,

majnr, minor
;

per ipsum facta sunt sucorporalis, per ipsum facla

conligit fieri per
:

Verbum,
te deficis

ut pcr illud factus sis,
,

pera

,

infera

spiritualis
,

,

per

te delicis
:

si

per

ille te refieiat

qui le

sunt. Nulla

enim forma
,

nulla

cempages, uulla consubstantia, qu;e
niensiiraiii
,

fecit

si

per

tc delerior efficeris, ille te

recreelqui te
,

cnrdia pailium

iiulla qiialisciimque
,

creavit.

Quomodo
erat

le

aulem recreel per Vei buni
et
tu

si

pntest habere poinlus

numerum

,

nisi

male aliquid senlias de Verbo? Evangclisla
ln principio

dicit

per

Verbum
Ille,

;

dicis, In

principio

Verbum est, et ab illo Verbo creulore, cui dictum est, Omnia in mensura, et nunuro el pondere
illud
,

faclumcst Verbuni.
dieit
;

Oninia per ipsum fucta sunl ,

disposuisti (Sap. xi

,

21).
fallat,

et tu dicis quia et

ipsum Veibum factum
,

esl.

11. limini

Nemo

crgo vos
'.

quando

foi te

txdium pa-

Polcrat dicere Evangelista

Iu

priucipio factum est

ad mtiscas

Etenim

aliqui derisi sunl a dia-

Verbtim
crat,

:

sed quidait? In principio erat Verbum. Si
est

bolo, et ad

muscas

capti sunt.
tit

Snlent enim auctipes

non

factum

,

ut isla

omnia per ipsum
Deus

fierent,
et

ponere
piaut
:

in

muscipula inuscas,
isti

et sine ipso nihil. Si ergo erat in principio

Verbum,
:

sic et

esurienles aves deciad muscas a diabolo decepli sunt.

Verbum

eral

apud Deum
sit
,

,

el

eral

Verbum

si

non

Nam

nescio

quis txditira

paiiebatur

ad muscas
;

:

poles cogitare quid

diffcr ut

crescas.

Ille

cibus

invenil illum

Manichxus txdio aHecluin
Quis
fecit

et cuiii di-

cst, Dccipc lac ut nulriaris, ut sis validus ad capien-

ceret se non posse pati muscas et odisse velicinentcr
illas, slatini ille,

duin cibum.
13. Sane, fratrcs,

has? Et quia Iflcdioaffeclus

quod sequitur, Omnia per ipsum
factum
est niliit, videte

crat, et oderat illas,
fecil
:

facta suul, el sine ipso

ne sic
inulli

crat
illas

cogitetis, quia

niliil
,

aliquid

est.

Solent euiiu
,

Deus

esl dicere, Deus illas aulem catholicus. Ille statim subjecit Si non fecit, quis illas fecit? Plane, ait ille,
:

non ausus

niale intelligenles

sinc ipso factum est nihil

ptttare

egocredo quia diabolus
Si

fecil

muscas. Et

ille

slaiim

:

aliquid esse

niliil.

Peccalum quidem non per ipsiun
nihil

muscam

diabnlus iecit, sicut le video cnnfiteii

factiun est: ct

manifeslum cst, quia peccalum

quia prudenler intelligis,
ainplior est

esl, ct nibil fiunl bomines

cum
:

peccanl. Et idolum

apcm quis musca? Non ausus ille
,

fecit,

quse paulo

est dicere

quiu

non per Verbuin lactum est

babet (luidem formam

Deus

tecit

apeuj

et

muscain non

fecit;

quia res erat

quanidam
factus est;

hiiiiianani,

sed

ipse

liomo per

VcrLum
nihil est

proxima.

Ab ape
a

duxit ad locuslam, a locusta ad la-

nam forma hominis
viii
,

in idolo,

non per Ver-

certum

,

lacerto ad

avem, ab ave duxit ad pecus,
qtiia

bum

facta est;
(I
;

et scriptum est,
4).

Scimus quia

inde ad bovem, inde ad elephanlem, ppslremo ad ho-

idolum

Cor.

Ergo

isla

non sunt

facta pcr

minem
hoino.

;

et persuasit

homini

non a Deo

faitus est

Verbum sed quxcumquc naturaliter facta sunt quxcumque sunl in crcatuiis, omnia oninino quae fixa in coelo suut, qux fulgent desuper, qux volilant sub universa nalura rerum, ccelo et qux moventiir in
, '

Ila ille

miser

musca

faelus est,

cum tadiuiii p issus est ad muscas, qucm diabolus possideret. Deekeniuscarum
s
:

buh quippe
oleum

inlerpretari dicitur princeps
est,

de quibus scriptum

Muscw

morilurai

exterininant

omnis
tres
,

oniiiino crealura
,

:

dicam planius

,

dicam

,

fra-

suavilaiis (Eccle. x, 1).

ut intelligatis

ab angelo usque ad vermiciilum.
in

lo. Quid igitur, fralres? quare isla dixi? Claudile

Quid prxclarius angelo
vermiculo
in creaturis ? el

crealuris? quid exlremius
,

aures cordis vestri adversus dolos inimici

;

intelligite

Per quem factus est angclus
vermiculus
:

quia Deus fecit omnia, et in suis grsdibus collocavit.

per ipsum factus est

sed angelus di-

Quare aulem patimur multa mala
fecit

a creaitira

gnus coelo, vermiculus
suit. Si

lerra.

Qui creavit, ipse disporeprebenderes

Deus?

Qttia

oSTendinius Detini?

quam Numquid hac
isla illa

poneret vermiculum

in ccelo,

Angeli paliunlur? Fortassis et nos in vita

nou
iion

si vellet

Angelos nascide putrescenlibns carnibus, re:

limeremus. De poena tua peccaium tuum accusa,
judicem. Nani propter siipeibiam
instiiuit
3
,

prebenderes

et

lamen prope hnc

facit

Dcus

,

et

non

Deus

islain

est rcprehendcndus.

Nam omnes

lioniiiies
?

de carne

creaturam minimam et abjeciissimam
tnrqueret
:

ut ipsa uos

nascentes,

quid sunt nisi vermes

et

de vermibus
,

Angelos

facit. Si
,

enim
et

ipse Doininus

dicit

Eijo au7)
;

tem sum vermis

non liomo (Psal. XXI

,

quis

dubilat hoc dicere

quod scriptum
,

est el in Job,

Quanto
(

cum superbus fuerit homo, et se jaelaDeum et, cum sit innrlalis, morlalcm lerrueriljcl, cum sit honio, pioxinuim homiiiein non agnoverit; cum se ercxerit, pulicibus subdatur. Quid
ut
verit adversus
;

magis homo putredo

el

filius

hominis vermis
;

Job

est

quod

tc inflas

Iiumana superbia? Ilomo
;

tibi

dixit

ixv

,

G) ? Priino dixil,
:

Iwmo pulredo
fttius

et postea, filiut

eonvicium, et tumcisti, et iralus es

pulicibus rcsiste

hominis cermis
ideo
lieri

quia vermis de putredinc nascitur

homo
et

pulredo, et

hominis vermis. Ecce quid

vo'uit propler

le, illud

quod

in principio
et

erat

Verbuni,

Verbum

erat

apud Deum,

Deus cal Ver-

1 Editi . patimini a muscis : ei paulo infra, patiebalur a muscis ; ilem |:ostea , passus est a muscis. At Mss. oiiines seilicet phrasi quadum Afris const.nter balieut, admuscas usitata, uti nierito visuin est Lovanieosibus. * Lov., morienles : eujus loco editi alii et Mss., morilnrie. 3 in plerisque Mss., mslituit ut i%la creftturo ihuwM et
."

llk in plerisque Mss.

non

est prarpositio, in.

abjectissima,

SASCT

.

AtGlST.

III.

(Qitarante-tjuatre.

I

r.s?
Ut

1N JOANNIS
engnosce qui
sis.

KVANCELIUM,
crcaia

S.

AUGUSTINI

r.s8
dicam. Capial qms:

donnias
,

Nam
:

ul noverilis, fra-

csi parvulus ad qneni respicio, ui

tres
isla,

prnpter superbiam noslram
qua- molcsta nobis es.ent
poiuil

domandam

quc ul potest,

in

quanlum

potcsi

ci qni

non potest,

populum Pharaonis
ursis, dc leonibus
illis

uiilrial cor, ut possit.

linde nulrial? De laclc nulrial,

mpetbum

Deus domare de
ci ranas

de serpcnlibiis; muscas

immisit (Exod.

vin, G, 2i), ut rcbus vilissimis supcrbia domaretur.

m ad cibuin pervcniat. A Christo pcr carncm nalo non recedai, donec pcrvenial ad Christum ab uno Palrc natiim, Verbuni Deiim apud Deiun, per quod
facla sunt

16.

Omnia
el

crgo,

fralrcs,

onmin omiiino per ipsum

omnia
'.

:

quia

illa vita

cst

,

quae in

illo csl

fatta siinl,

sine ipso [ac:um esl nihit.
oniiiia ?
'

Scd quomodo
,

lu\ liomiiium

pcr ipsuni facla sunt
iiia est. P.itesl viia esi
:

cnim

sic dici,

Quod faclum esl Quod facium est

in itlo in illo,

18. Iloc
ct

enim sequilur, Et

vita erat

lux

hominum

;

ex ipsa vita bomines illuminanlur.

Pccora non

ergo toium vita
in illo

est, si sic

pronuniravcrimus.

illuminanlur, quia pccora non babent raiionales
tes

mcn-

Quid cnim non
•..ieulia

facium cst? Ipse esl cnim Sa-

qua*

possint

videre sapieuiiam.
,

Ilomo

autcm
vita

Dci; et dicilur in rsalmo, Oiimia i» Sapientia

faclus est ad

imagincm Dci

babcl ralionalem menicni
illa
:

fmsti(Ptal. cin, 21). Si ergnChrisluscstSapienlia Dci, ctPsalmusdicit, Omtliflin Sapicnliu fecisli; omniasicut

pcr qiiam possit percipcre sapiciiliam. Ergo

per qiiam facta sunt omnia

,

ipsa vila lux esl

cl

non

pcr
illo,

illuin facla, ila in illo lacla sunl. Si

ergo omnia in
csl, viia

quorumquc

aiiiinalium, sed lux hominiun.

Unde paulo

fiaires cliarissimi, et

quod

in illo

laclum

post dicit, Erat lumen

rerum, quod illuminat

omnem
lumine
ei

esl;crgo et lerra vilaest.eigoeliigmim viia est.Dicimus quidcni lignum vitam, Sed secunduni inlcllcctiun

homincm venienlem

in

hunc mundum.
Baplista
;

Ab

illo

illuminaius est Joanues

ab ipso

ipse

ligmim crucis, unde acccpiinus vilam. Ergo et lapis viia est. Inhonestum est sic intelligcrc, ne rursuni
nobis subrcpat

Joannes cvangelista. Ex ipso lumine pleniis erat qui
dixil
:

Non sum
i,

cadem sordidissima

secla

Manichaoauimain

cujus non

ego Chrislus ; scd qui posl me venit sum ego dignus corrigium catceammli solvere
20, 27).

riun, ct dicat quia habct vitam lapis, ct babcl

(Joan.

!>,

Ab

illo liiininc

illiiininatus
et

crat
erat

paries, et reslicula habct animain, ct lana cl vestis.

qni dixil, ln principio crat
aptid Detun, cl Detts eral
csl

Verbum,

Verbum
illa

Solent enim deliranles dicere, et
rint
*

cum
est

repressi lue-

Vcrbum. Eigo,

vita

lux

cl rcpulsi, qnasi

de Sciipturis proferunt dicen-

hominiim.

les

:

Ulquid dicliim
Si eniin

esl, in

Quod faclum
ipso
:

in itlo,

vita

19. Sed forte stulla corda adhuc capcre islam ln-

etl ?

omnia

facla sunt,
sic,

omnia

vita

simt.

Non
est

te

abducant

pronunlia

Quod factum

esl; hic subdislinguc, el

dcindc infer,

i» illovilaest.

ccm non possunt quia peccalis suis aggravaulur, ul cam vidcre non possinl.Non ideo cogitenl quasi ahsentcm esse lucein quia eam vidcre non possunt
,
,

Quid
cst,

boc

?

Facta cst terra, scd ipsa terra qurc facta
:

ipsi

eniin propier peccata tenebix sunt. Et lux in
tttcel,

nonestvila

csiaiileininipsaSapienliaspiriliiali;

tencbris

el

tenebra;

eam non
soli

comprelieiiderunt.

lcr ratio

17.

quxdam qua lcrra facla cst hacc vita est. Quomodo p.issum, dicam Charitati vcstne. Fanrcam. Primo
in aitc
,

Ergo,

fratrcs,
illi

quomodo hoino
sol,

positus in sole c.tcus,

pr.csens cst
slnlliis,

scd ipse

abscns est

;

sic

omnis

bcr
iu

facit

babet arcam

:

si

enim

omnisiiiiipius,oinnisimpius, cxcus cst corde.
est sapicntia, sed
:

arte

arcam non haberct
vidctur oculis.

unde illam fabricando
in

Pnrsens

cum caxo
est.

praisens est
illi

,

proferrct? Scd arca sic est in aite, ut non ipsa arca
sit

ocnlis cjiis abscns est

non quia ipsa

abscns est
faciat isle?
si

qn*

In arle invisibiliter est
facta est in opere;
illa iu

,

scd quia ipsc ab

illa

abscns

Quid ergo

opere
quid
illa

visibiliter eril.

Ecce

numcst, et

Mundet unde possu

videri Deus.
,

Quomodo

pro-

destitit csse in

arlc? El
arle cst
illa
:

opere facla
illa

pierea videre non possct

quia sordidos et saucios

mancl quse

in

nam

potcst

arca pu-

oculos habcrct, irruente pulvere vel piluita vel funio,
dicerct
illi

trescere, et itcruin ex
cari. Ailendite ergo

qux

in arte est, alia fabri-

medicus

:

Purga de oculo luo quidquid

arcam
vita,

in arte, et

aream

in

opcrc.

mali est, ul possis vidcre lucem oculoruni tuorum. Pulvis, piluita, fumus, pcccata el iniquilates sunt
tollc indc ista

Arca
vivit

in

opcre non cst
artificis
,

aica iu aite vila esl; quia

anima

ubi siinl ista omnia antequam

omnia,

et vidcbis sapicntiain qu:c

pra>

proferanlur. Sic ergo, fratres cbarissimi, quia Sapicnlia

se ns csl
cst
,

:

quia Deus est ipsa sapicntia; et dictum

Dei, per

quam

facla sunl

omnia, sccundum aricm

Deali

mundo

corde

,

qitoniam ipsi

Deum

videbunl

conliiiet
Ihinl

omnia, anlequam fabricel omnia; hinc qu.-c per ip^am arlt^n, non continuo vita suiit, scd
,

(Maltli. v, 8).

TRACTATUS
De
iioincn eral Joannes, elc.
,

II.

quidquid faetuni cst
est in artc lcrra
:

vila in illo csl.
;

Terram

vides

;

eo qttod seriptum est, Fuit bonio missus a Dco, cui

cosluin vides
;

est in arte ccclum
:

:

usque ad id
.

,

plenuni

solem el lunain vides
corpora sunl,
potcsiis;

snnt ct

ista in arle

sed foris

gratix elveritatis. Cap. 1, f
1.

6-H.
niillum lo-

in arle vita suul.

Videle
:

,

si

quo modo non
a

Boniimcst, fralrcs, ut tcxliun divinarum Scri-

magna cnim
non pcr

res dicla est

et

si

ine

pliiraium, cl

maxime

sancti Evangclii

,

in.ngno, aul

mc magnum,

lanien a
:

magno.
ille

cimi pr.Tlcrinillcntes pcrlraclcmiis, ul possninus; ct

Nnn

eniin a

me

parvulo dicta sunt Ikcc

scd

non

pro nostra capacitale pascamur, ct niinistrcinus vobis undc ct nos pascimur. Capiiulum primum prctcriio
*

sic omncsMss. ct antiquiorcs cditl.At \x>\.: rotestctimn. » /Vfiquui \Lss., et cttm repriliettsi ftterbu.

Tres Mss.,

qttta ilta vila qtttv in

Hlo esl,

titx

liotnmum

est.

1589

TRACTATLS
i

II.

CAPCT
:

I.

13 3
pie
id

dic iloniinico uaclaluni esse meininimus, id est,

In
,

vestris

si

vullis

el

cbristiaiie

vivere

,

hxrelc
est
,

principio erai
ci

Dcus eral

Yerbum Yerbum

,

ei
:

Yerbum

eiat
in
,

apud Deum

Christo secundum
porveniatis

boc erat

principio
ei sine

apud

ad

emn

quod pro nobis factus secundum id quod cst
,

ut

,

et

sefie-

Deuni. Omnia per ipsum fncla sunt

ipso Ta;

cmidum
ret
l
;

id

quod

crat. Accessil
l'a<

ul pro nobis
,

boc

Quod factum est in illo vita esl et vita cr.il u x bominum cl lux in tcncbris lucct , et lenebrae eain non cumprehcnderiint. » Huc usipie recordamini omncs qui adtraclatuin esse credo
cium
est nibil.
1

,

quia hoc pro nobis
,

tus esl

nbi porlcntur

;

infirmi

et
;

palriam

ubi

mare saxuli transeant, ct perveuiant ad jam navi non opus crit, quia iiiilliiin

:

fuistis

;

et qui

non

adfuistis

,

credite [nobis

,

ct

bis

qni adesse voluerunt.

Nunc ergo quia non possunius
et oncri cst
illis si
;

non videre menle id lamen a Cbrisli ciuce non recedcrc qnam videre illud mente, et crucem Cbrisli con-

mare

transiiur. Melius est ergo

quod

esl

,

et

seaiper omuia rcplicare, propler eos qui hoc volunt

lemnere.
potcst,

Bonum

est super

boc et optinium

,

si

fieri

audire quod sequitur
priora

,

repetanlur

ut el

videalur quo

eundum

sil,

et tcucatur

cum

dcfraudaiione posleriorum

dignenlur et

quo portctur qui
gnaj

qni non aderant non praetcrita esigere, sed
qui aderant el nunc audire pnescnlia.
2. Scquitur
,

cum

bis

monlium
est.

,

pergii. Iloc potuerunt meiites maqui montes dicli sunt, quos maxime
:

illuslrat ltimen jusiiiic
,

potucruut, et viderunl illud
,

Fuit

homo missus

a

Dco

cui

nomen

quod
eral

Nam
,

videns Joannes dicebat

ln prineipio
,

eralJoannes. Elenim ca qu.e dicta siinlsuperius, fraties chnrissimi, de di\ initale Cluisli dicla sunl ineffabili,

Verbum

et

Verbum
lioc
,

erat

apnd Deum

el

Deus

eral

Verbum. Yidcrunt

et ut porvenireiit

ad

id qtiod

cl

prope

inclTabiliter.
el

Quis enim capiet, In prin-

vidcbant de longe, a cruce Christi non reccsserunt
Chriati non coniempserunt. Parvnli vero qui hoc non possunt intelligere, non recedentes a cruce et passione et resurrectione Christi
,

cipio erat

Yerbum,

Vcrbiun eral apucl Deuin? Et ne
,

ct humiliiaieiii

vilescal libi nonien Yerbi

per consuetiidineni quolieral

dianorum verborum

,

Et Deus

Verbum. Hoc Yer-

in

ipsa

bum

idipsum est, unde bestcruo die multiim locuii
:

navi perducuntur ad id quod non vidcnt

,

in

qua navi

sumus
quendo

et prastiieril
aliqtiid

Dominus

,

ut vel

tanium lo-

perveuiunt et
i.

illi

qui vident.

ad corda vestra perduxerimus. In
est,

At vero quidam
,

principio erat

Verbum. Idipsum
sic

eodem modoest;
polest
:

terunl

et

pbilosoplii hujus mundi exsliinquisierunt Creatorem per creattiram :

sicut csl,
est esl
'.

semper

esl;

mulari non

boc
:

quia

potest

inveniri

per crealuram, evidenter di-

Quod nomen suuin dixit famulo suo Moysi Ego sum qui sum; et Misil me qui est (Exod. m, 14).
,

cenle
tione

Apostolo,

Invisibitia

enim cjns, a constilu-

mundi, per ea qum
sempiterna

facta

tmt
virtas
,

,

mleilecta conspi-

Quis ergo
iiuiiabilia
;

lioc capiet,

cum

videatis

omnia mortaiia
variari

ciunlur;

quoque

ejusel

divinilas

cum

,

videaiis
,

non solum corpora

ut sint inexcusabiles.
senl

Et
,

scqtiilur

Quia cum cognotis;

per qualitates, nascendo

crescendo, deliciendo,
|

mo-

Deum

:

non

dixit

Quia uon cognoverunt
,

sed

ricndo

,

sed eiiam ipsas animas

er affectum diversa:

Quia cum cognovisscm
verunt
,

,

Deum non
;

sicnt

Deum

glorifica-

rum volunlalum
bnmines
luci

dislendi atqne discindi

cumvideatis
,

aut graiias egerunt
,

sed evaniierunt in cogitaliocor eoritm.
:

et percipere posse

sapicntiam

si

se

illius

nibus suis

et

obsturatum

esl insipiens

Unde

et calori
,

admoverint;

cl

amitlere posse sapien-

obscuratum? Sequilur,
enim se
esse sapientes
,

el

dicit

apertius

Dicentes
i

tiam

si

inde malo alfeclu recesserint?

Cum

videaiis
esi

slulti facli
:

suut

(Rom.

20-22).
ei

ergo
nisi

ista

omnia esse

inutabilia

;

quid est quod

Viderunl quo veniendum esset
lis praeslilit

sed ingrati

qui

il-

quod Irnnsccndit omnia qua:
?

sic
,

sunl ul non sint?

quod viderunt
;

,

sibi

voluerunl tribuere

Quis ergo boc capiat

Aul quis
,

quomodocuniquc

quod viderunt
bant
,

et facii

superbi amiscrunt quod vidc-

inlenderit vires menlis suae
test

ut atlingat

quomodo poallige-

et conversi suut inde ad idola et simulacra e.

idquod

est, ad id
?

quod utcumquc mente
Sic est enim tanquam
,

rit, possit pervenirc

videal

quisque de longe patriam

et

mare

interjaceat; videl
illain slabili-

dsmoniorum , adorare crealuram , et contemncre Creaiorem. Scd jam isti elisi isla fecerunt ut auiem eliderentur, superbierunt ; cuin auad culluias
:

quo eal
per

,

sed non babet qua eat. Sic ad
,

lem

siiperbirent,
dixit
dicil
,

talem noslram ubi quod est est

quia boc solum

scm-

dequibus
lioc

sic est utest, voliiinus pervenire; inlerjacet
elsi

mare
:

quod

sapientes se csse dixeruni. Hi crgo Qui cumcognovissent Deum, viderunt Joannes, quia per YT crbum Dci facta

hujus sseculi qua imus,

jam videmus quo imus
ire

snnt omnia.

Nam

inveniuntur et

isla in libris philo-

nam

mulli nec quo eanl vident. Ut ergo esset et qua

sophorum
per
esl,

:

ct qnia

unigenilum Filium babet Deus
noluerunt toncre
sectiri
;

iremus, venit inde ad
fccil? Instituii

quem

volebamus. Et quid

quem

sunt omnia. Illud potuerunt videre quod
:

lignum quo mare transeamus.
,

Nemo

scd viderunt de longe
in

liuniili-

enim potest

mare hujus sreculi nisi cruce Cbristi portatus. Hanc crucem aliquando ampleclilur el infirmus oculis * ct qui non vidct longe quo eat
iransire
:

lalem Chrisli,

qua navi

pervenirenl ad id

quod longe videre potuerunl
Cbristi.

ct sorduit eis

crux

Mare Iraiiseundum
supcrba
!

esl, el

lignum coniemnis?
;

iion
5.
1

ab

illa

recedat, et ipsa illum pcrducet.
,

sapientia

iriides
:

crucifixum Cbiisliim

Itaque

fralres
,

mei

,

hoc insinuavcrim cordibus
:

ipse est
*

qucm

longc vidisti

In principio
sic
:

erat Vcrbutn,
id

Editi et Mss.
»ic Mss.

hoc est Deusest

excepto codice Bccli,,

Ita cdili.

AtMss. inlerpnngunl

11

secundmn

quod

a

qno abest vox, Deus.
'

\l cditi, fl injirm: s oc: lut

erat aecessil, ut pro nobis lioc fierel codex <7i«xi nun crat
:

;

additque bu- uecli.

I.VJl

IN JOAN.NIS

EVANGEI IUM,

S.

AUGUSTINI
homlnem venientem
vcstra
,

1302
ct

: Vertnm
(Jnia

mU

nptid

Deum.

Scil ijunrc crueifixus esl?

oriinem

ipsum

Joannem.

liguum

tibi

humiUtalis cjns nccessarium erat.
.

Ipse ergo illuniinabal, a
Intelligat Charitas
inliiinas,

quo se demonstrari volebal.
:

Supcrbia

eniiri

tumueras

cl

longe nb

illa

patria proest

veniebai euim ad menies

jecluseras;
via
,

et Qactibus
ail

hujus

saeculi inlerrupta

ad corda saucia, ad ariem animse lippientis. Et unde posset anima Viderfl qriod
fit

el

qua transcalur
Ingrate
,

palriani

non

est

,

nisi ligno

Ad

lioc verieral.

porlcris.

irrides
,

eum

qui ad

le venii ut re:

perleeie

est? Quoinodo plerumquc

ut in
sol,

aliquo

deas! (pse

laclus esi via

el lioc

per mare

imle in

corpore radialO cognoscatur orlus cssc
oculis viderc

quem

mai-i anibuiavit
iu

(Matth. xiv, 25), ut nsienderet esse

non possumus. Quia

et

qui saucios bailliiininatiiin

mari viam. Sed tu, qui quomodo ipse ambujare in mari non potes, navi portare, ligno poriare erede
:

benl oeulos, idonei sunt videre parielem
et

illustraium a sole, vel

iiiontem

vcl

arbofem, aut
videndo adlmc
illi

in

c

•rucifixum
esl
,

,

et poteris pervenire.
;

Propier
et quia

le crucisic

aliquid bnjusmodi

idouei sunt videre; ei in alio illuiilis

lixtis

iit

liumilitatem doccret

si

ve-

strato demonstraiur

orius

ille,

cni

nirei nt ut

Deus, non agnuseereliir. Si enim
,

sie veniret

miniis idoneam a iem

gerunt. Sie ergo

oiniics

ad
:

Dcns

no:i veuiiet eis qui videre

Deum non

pote-

quos

C.lnisiiis

venerat, minus Idonei erantcum videre
ci

secundum id qnod Deus est, aul ruit. Non venit, autdiscedit; eum sit nbique pncsens, etnullo
cnini

radiavit

Joanncm;

per

illuui

confitentem se radiaradiarel et illuille

iiun ae se illuiuiiurtirm esse, nori qni

loco

contineatur. Sed

secundum quid

venil?

Qiiod

minaret, COgnitus est

ille

qui illuniinat, cuyniliis rsl

apparull hnno.

qui illustrat, cognilus est qui implel. Ei quis est? Qtu
llluminal, inquil,

Qula ergosic crat bomo, ut laterct in illoDeus, hlissns est anle illum niagnus liomo, per cujus tesii5.

omnem Iwminem

venientcm in munillunii-

dum. Nam
ilandus
sil,
:

si

illinc

non recederei, non essel
illiiic

nioniuni iiivenirelurplusqiianiliomo. El quiscst hic? Euit iiomo. I.t quomodo posset isle verum de Dco di-

sed ideo bic illuminandiis, quia

reees-

ubi

hmnn semper

poteral esse illuniinalus.
liuc

cere? Missus a Dio. Quid vocabatnr Cui nbmen eral Joannes. Qu.ne veuil? Hic venil in testimoiiium wl te,

8.

Quid ergo? Si venit buc, ubi erat? ln
Et bic erat, el buc venil
liuc vcnil
:

mundo

erat.

bic eral per diviniia-

stimonium pcrhiberet de lunrine

,

ul

omnes crederenl per
perhiben
t

lcm

;

per carneni

:

quia

rum

bic essel pcr

illum. Qualis isle qui lesiimonium

de

lu-

divinilalem, ab slullis et caecis el iniquis videri non
poterat. Ipsi iniqni tenebnc sunt de quibus dicfnm e-i,

mine? Magnnm magna
-iniia
,

aliquid iste Joannes, ingens raeiiiimi,

niagna ctlsilndo! Mirare, piane miin lenebris

I.kx tucet in tenebris,
iniil

el

tenebrce

eum noncomprehende-

rare; sedtaiiquam nioniem. Mons aulem

{Joan.

i,

5).

Eccc

bic esl el

modo,

cl liicerat, et

est , nisi luce vcslialur. Ergo lanlum miiaie Joanncm, ul audias quod sequilur, Nbn eral itle lumen :

seraper bic esl; el iiunquam recedit, imsquain recedit

Upus

est ul

babcas unde videas quod

tibi iiuii

ne

cum montem
,

pulas lumen

esse, naufragiuni in

qiiam reiedil; opus csl ut Iu non recedas ab eo qui

non solaiium iuvenias. Scd quid debes mirari? Monlem lanqtiam nionlem. Eiige autem le ad illum qui illiiniiuat iuontem , qui ad lioc cr.ctus
inonte facias
cst
,

nasquam

recedit; opus est ut lu

non deseras, auiem

et

non

desereris. Nuli cailere, el
ris

non

libi

occidet. Si lu fece:

casum,

ille

libi

facit

oceasum
steiisli
:

si

tu sias,

ut prior radios eicipial
,

,

cl oculis luis nuntiel.

prasens csl
cideris,

libi.

Sed non

recordare unde cete

Ergo

tion erat ille

lumen.
teslimonium perliicrederenl per

undc

tc

dejecit qui

prior

ceeidit. Dejccit

6. Qiiare igitur vcnit? Sed ut

ciiim le,

non

vi,

non impulsu, sed
ci

voliintate lua. Si

berel

dc lumine. Uiquid boc?

Utomnes

enim malo non
neres.

nsenlires, siares, illuminatiis

male

iltum. Eldeqiioliiinine lesliinonium perliiberel? Eral

Mudo aulem
pusscs

quia j;im cecidisli, et factus es
illa
;

lux vera.

Quare addiium

est, vera? Quia et

bomo

il-

saucius corde, undevideri
talis

lux poiesl
el

1
,

venitad

luiiiinatus dieitur lux; sed vera lux iila est qiuc illu-

qiialem

videre

lalcm se

bominem

minat.
nisi

Nam
,

el oculi noslri dicunlur liimiua

;

et lanien

pra-buil, ut

ab boinine quaTerel lestimonium.

Ab boluibet

aui per uoctem luccrna atcendatnr, aut per diem
luinina isla sine causa patent. Sic ergo et
,

inine quieril leslimoniiim Deus, ei

Deus leslem

sol exeal

liominem

;

babel Deus lesiem boniinem, sed propler
lani infiriui suinus
qtiia
:

Joamics eral lux
nalns, leinbni';
Nisi

sed non vera lux
sed

:

quia non illumifaclus est
,

hominem
iiius

:

!

Per lucernam quxri-

illiiniinatione

lux.

diem

:

lucerna dielus est ipse Joannes,
erat i.icerna
in

Dovos

aulem

illuuiinarelur, lenebra; erat

sicut oinnes

mino dicenle

Itle

ardens

et lucens, ct
;

jam credentibusdixit Apostolus, Fuistis uliqunndo lenebrw. Modo autem quia crediderant, quid? Nuncaulem lux, inquit in Domino ( Eplies. v,
impii, quibus
,

voluistis exsulture

ad horam
niiijus

lumine ejus

ego autein

habeo testimunium
9.

Joanne

(Id. v, 55, 50.)

Ergo oslendit quia propler bomines
fideni

voluil pcr

8). Nisi adderet, in Donrino,

non

inlelligcreinus.
in
ibi
,

Lux,

luccrnam demonslraii ad

credentium, ut per
llli

inquil

,

in

Domino

:

tenebrx non
:

Domino

eralis.
,

ipsam lucernain inimici ejus coiifundeieulur.

cnim

Fuislis enim aliquando tenebrai

non addidit

iu

inimici qui illum tcntabant, et dioebant, Dic nobis, In

Domino. Ergo lenebra
ct
ille

in

vobis

lux iu

Domino. Sic
perliiberet

qua potestate

ista facis?
.'

Interrogaho vos
iitilri
,

el

ego, inquil,

non eral lux

,

sed ut lestimonium

de

UHiim sermonem
est ?

dicite

buplismus Jounnis unde
?

lutnine.
7.

de

ccelo,

an ab hominibus

El turbati sunt,

et

dixe-

Ibi aiilem est ip=a lux? Eral Ivx vera, quw
omiiem liomincm venientem
in

illu-

tninal

hunc mundnm.

Si

Frtiti, jkii polest. Ahest, iwn, a Mss. seusus Augusiiiii est, videri ilbiu luceiu noii ooiilo, sed corde.

1

I.-.03

TRACTATUS
,

II.

CAPUT

I.

150

i

runl npud semelipsos
esl uobis,

Si dixerimus de calo
credidislis
illi ?
(

;

diclurus
ille Cliri-

niundus per eum faclus esl,et
guovit. 12.

mundus eum non
isia

co

Quare ergo non

qnia

6to perhibuerat lesiiiiiomiint, el dixeral, Christus, sed
ilte

Nonsumego

In sna propria venit: quia oinuia

pcr

eum

dixerimus esse,

20 27]) Si aulem ex liominibus timemus populum ue lapidet nos;quia
[Juan.
l,

facla stinl. Et sui

nes quos

fecil.

cum nonrecepcruul. Qoisui? llomiJudiciquos primilus lecil super onmes
aliae

lanquam prophetam habebunl Joiinnem. Timenlcs
datiuncm
,

lapi-

genies csse. Quia

gcnles idola atlorabant, cl dicaiitcm populus nalus erat de
rnaxiim!
sui;

sed plus

timenles veritatis confessioncm,
verilati
;

monibiis scrviebant;

illc

rcspondernnt mendacium

ct

memita
:

est ini-

scmine Abralia:

:

et ipsi

quia el

per

qnilas sibi (Psat. xxvi, 42). Dixei unl

enim

Nescimus.

carnem quam suscipere dignalus
propria venit,
et sui

csl, cognali.

In sun

Ei Doniinus, qnia

ipsi

eontra se clauserant, negando
illis
:

eum non

recepernnl.

Non recepef.t-

se scirc quod novetant, nec ipse
piitsnverunt.

aperuil, quia
et

nou

runt omnino, iiullus reccpit? Nullus ergo salvus
ctus esl?

Diclum cst enim

Pulsute,

uperielur

Nemo enim
:

salvusfut, nisi qui Christum rc-

vobis (Mallh. vu, 7).

Non

soluin

aulcm

illi

non pul>a-

copcrit venienlem.
13. Sed addidit

vcrunt, ut apcriretur; sed

ncgniidn,
ail cis

ostium ipsum
:

Quotquot aitlcm receperuut eum.
M.igna
bciievolcntia
noltiit

conlra se obslruxcrunt. Et

Domimis

Necego

Quid

eis prxstitit?
!

dico vobisin qua poleslateislafacio (Malth. xxi, 23-27,

sericonlia

Unicus

nattis esl, et

Magna mimanere unus.
!

Murc.

xi,

28-35,

et

Luc. xx, 2 8). Elconfusi sunt per
iu illis esl,

Mulli lioniincscum filiosnon habucrint, peracta actalc

Joaimcni; implciumque
Christo

Paravi

lucernam
(Psal.

adoptant

sibi
:

;

et vtduntate faciunl

quod nalura non
Si

meo

;

inimicos cjus

induam confusione
per

poluerunt

hoc faciunt

bomines.

autem

aliquis
tptia

cxxxi, 17, 18).
10. In

habeat
erat, et

filiuni

unicum, gaudet ad iltum magis;

mundo
in

mundus

eum

faclus esl.
in

solus omnia possessurus esl, et

non habebit qui cum

Ne

putcs quia sic crat in
miuitlo est
,

mundo, qunmodo
coehini, in

mtindo
sol,

co dividat hacreditaiem, ul pswperior rcmaneat. Non
sic

est tcrra,

uuindo e»l

Deus

:

Unictim etimdem ipsmii

quem

genueral, et

luna cl slelLe

in

niuudo arbores, pecora, homines.
eral.

pcrquem cnncta
ut

creaverat, ntisit in
fralres

luinc nitmdiim,

Non

sic isteio

mundo

Scd

<|iioinoJo erat?

Quofceit,
fjcil,
;

non csset unui, sed

haberet adopiatos.

inotlo arlifcx, regens

quoinodo
el
illa

facil faber.

Non enim sic Foiiusecus est arca quam
fccit.

quod

Non enim nos

naii siimiis de Deo,

qunmodo

ilie

Unienini

genitus, sed adoplali

pcr gratiam ipsius.

Ille

in

alio

loco
sil,

posila

csl,

cum

fabiicatur

cl

vcnit Unigenilus solvcre pcccata, quiljus peccalis im-

quamvis juxla
lein ct

ipse alio
illud

ioco

sedel qui fabricat,
fabricat
;

plicabamur, ne ailoplarct nos propler impedimentum

et exlrinseeus esl ad

quod

Deus au-

eorum quos
:

sibi

fratres f.iccre volcbai, ipse solvk,

mundo
quam

infusus fabricat, ubiquc posilus labrical,

et fccil colucredes. Sic

enim

dicit Apostolus, Si au-

non recedit aliquo, non cxlrinsecus quasi versat
fabricat. Praseniia majesialis facit

lem

filius, et

luvres

per

Deum
liinuii

iGulut.

iv,

7):et

ite-

inolem
facit
;

quod

rum, Ilwredes (Rom.
vtn, 17

qiiidem Dei, cohwredes aulem Chrisli
).

erat in

quod fccil. Sic ergo mundo, quomodo per qnein innmlus factus est. Per ipsum enim mundus faclus esl, el mundus eum non
pracscntia sua gubcrnal
11.

Non

ille

habere cohxresi

des;quia

lucretliias
Illi

cjus

non filangusla,
illo

ir.ulli

posscdcrinl.
hrcretlilas

ijisi

cerlc
ipse
ipsi

possidcnte
lit

fiunt

cognovit.

ipsitis,

cl

vicissim
fiaut

h.crcdifcis
:

Quid

esl,

mundiis

fucliis cst

per ipsum? Coeiiini,

ipsorum. Audi qiiomodo

hxreditas ipsius

lerra, niare el
tur.

omnia qu:e

in

eis suul,

mundiis

dici-

Dominus
nui
le.

dixil

ad me,r"tlius mcus
el

cs tu; ego hodie qe-

Ilerum

alia siguilicatione, dilcctorcs niuinli
el

nitm-

Postuta a me,

dabo

libi

gcutes luvreditatcm
lit

dus dicuntur. Mundus per ipsuni faclusest,

mundtts

tttam (Psat. n, 7, 8). llle

quomodo
Et nos

hseredilhs eoheereditalis

eum non

cognovit.

Ntim enim

cceli

non cognovcrunt

rum

?

Dicit in

Psalmo

:

Dominus pars
S).

mcm

Crcalorem sutim, aui Angeli non cogiioverunt Crealoreni siium, aut non cognoveruiit Creatorem suiim sidera,

et calicis

mei (Psat. xv,
:

illnni

possideamus,

cl ipse

nos possideat

illc

nos possideat, sicut Donii-

quem

conlileniur diemonia? Oinnia undique tc-

nus

;

nos illum possideamiis siculsalulem, nns possi-

siimonium perbibuerunt. Scd qui non cognoverunl?
Q.ii

tleamus sieut luceni. Quid crgo dedil his qui rccepertinl illum ? Dedil cis poleslalem fttios

amantlo

muudum

dicti
:

sunt muudus.

Amando
di-

Dei

fieri,

his qni

cniin
lari

habilanius corde

amando

aiilem, boc appel-

credunl

in

nomine cjus

:

ut lencanl liguuni, et niare

mcruerunt quod
illa

il!c tibi

habitabanl.

Quomodc
illa

transcant.
1 i.

cimus, Mala est

doinus; aul,

Bona

cst

domus:

El quomodoilli nascunlur? Isliqnia
,

filii

Dei fiunl

non
sed

in illa
illa

aut in

quam dicimus nialam, quam tlicimus bonam,
iuliabilanles

parieles accusamus;

el fratres Christi

utique nascuntnr. N.im

si

non nas~ homi-

parieles laudamus
;

:

cuntur

,

filii

quoniodo esse possunt? Sed

filii

malam doiniim,

malos

iiiiiin,

inhabitanles bonos. Sic et

bonam domundum.qui inhabicl
:

nuin nascinilur ex carne el sangtiine, ct ex volunlaie
viri
,

et ex
?

complexu conjugii.
non

Illi

autem quomodo
:

ei

lanlamandohiundiim.Quisiint?Quidiligimlmundum
ipsi ciiini

niscuntur
femiiiic.

Qui non ex sanguinitms
'

lanquam maris
:

et

corde babilanl

in

inundo.
in

Nam

qui non
;

dili-

Sanguina

csl

lalinum
illc

sed quia grajce

gunt mundum, carne versantur
ialiabilant coelum
,

miindo
:

scd corde

posilum est pluraliter, maluit
sic
'

qui interpretabalur
Ioqui

sicut Aposlolus dicil calis
cst

Noslra au-

poiiere

,

et qnasi

minus
;

latine

secunduus.

Um

conversalio

ia

(Phitipp. 111,20).

Ergo

codicesaliquot, sangitines

a

secunda

iiiaou.

IZO-i
gr:i

IN
laticos, ei

JOAIWIS EVANG!

I.IU.d,

S.

AUCUSTINI

1396

lamen explicare veritatem socundum non explicaret quod volcbat
ex san-

le sanat.

Carnalis enim anima facia crat consentieudo
;

:iiiililiiiii

inlirinoruni. Si eniin dieerel sauguineiii siu:

afleclibus carnalibus

iude fueral oculus cordis ca?
:

gnlari nuincro,

calus.

Verbum caro

factitm est

medicus

iste tibi fccil

guiuibus cniin

luiiiiinfs

nascunlur maris et feminx.

collyrium. Et quoniain sic vcnit ul de carnc vitia carnis cxslingnercl,

Ilicamus ergo, non limeamus ferulasgiamniaiicoruiu
tliim

lamcn ad vcrilalem solidam
Reprcuendil qui
IVon ex sanguinibus
viri.

ci

certioreni pervc-

f.ictum esl in le
lu

,

ctdcmorte occiderel mortem idec ut quouiam Verbum caro faclum est<
;
,

iiiainus. lcllcxil.
tiit ,

intelligit, ingratus quia in,

possis dicere
?

El vidimus gloriam ejus. Qualcin
lilius

neque ex voluntatc cat-

gloriam

Qualis factus csl

boininis

'.'

Illa liiimili-

neque ex voluntate
:

Carnem pro fcmina po,

las ipsius esl,

non
,

gloria ipsius.

Scd quo perducta
?

esl

suil

quia de costa

cum

facia csscl
,

Adam

dixit

acies hominis
tjlvriam ejus
,

curata per carnem

Viiijiiiu<

,

inquil

lloc

nunc os de ossibns
ll,
,

tneis

et

caro de carne
tliliyit

mea

gluriam quati Unigeniti a Patre , plenum

iUen.

25); et Apostolus ait, Qui
;

uxorem

yraiia et veritate.

De

gratia el verilate alio loco ubesi

tuam

seipsurr. ditiyit

nema enim unqiiam carnem suam
28
cl

rius

in

ipso Evangelio,

Doininus dignatus fuerit
,

odio habel (Eplus. v

,

29). Pooilur ergo caro pro

ilonarc,

tractabimus. Ilxc nunc sufficiant

el atliA-

uxore, quiiniodo cl nliqiiando spirilns pro marilo.

cauiiui in Cbristo, el conforiamiui in fide, et vigdate
in

Quarc
dcbet
.

?

Quia

ille

regil

,

Ikcc regitur

:

illo
,

imperarc

bonis o|icribus

:

cl

a

ligno nolite rccedere

,

per

ista servirc.

Nam

ubi caro imperat

et spiritus
fe-

ipiod pos^itis niare transire.

scrvii, pcrversa donnis est. Quid pcjus

domo, ubi

TRACTATUS
Ab
eo qnad scriptum
esl,

III

mina babet imperiuni snper virum
inus
,

?

Hecta autem do-

ubi

vir

imperai
tibi

,

feuiiua obtcmpcrat.
,

Hccius

ergo ipse hnmo,
15.
Ili

spiriius imperal
,

caro servit.
neque ex volun-

bCI de ipso, etc, usqitc

Joannes testimoniiim perhiad id, Unigenilus Filius, qui
|,

crgo non ex voluntale carnis

csl in sinu Palris, ipsc enarravil. Cap.

y

.

15-18.

lcleviri, sed ex

Deo

nati sunt.

Ut autcm bomines naipsis

scerenliir cx

Deo, primo ex

nalus est Deus.

1.

Graltam

el

vcritatem Dei

,

qua plenus sanctis

Chrislus cniin Dcus, ct Cliristus natus ex hominibns.

apparuit unigenitus Filius Dominus el Salvator nosicr

Non qu

isivit

quidcm

nisi
:

inairem

in tcrra,
,

quiajam

Jcsus Cluistiis

,

distingiiendam a Veleri Tcstauicnto
,

,

pairem liabebal

in ccelo

natus ex Deo

perqiicmef-

quoiiiam res est No\i Teslamculi

suscepimus

in

no-

ficercinur; ct natus ex fcmina, per qucni reliccrcninr.

mine Domini
ct
si

,

et vcstnc Charilati promisiinus.
,

Noli crgo mirari

,

o

bomo

,

quia elliceris

lilius

pcr

slolc ergo inlcnti

ut ct

gratiam

,

quia

nasecris ex

Deo secunduin Verbum
bomine
:

quantum

capitis,

Adcquantum capio, douei Dcus, audialis. Hcliquum cnim erit, ul

cjus. Prius ipsuni Vci biini voluit nasci ex

,

ut

senien qnod spaigitur in cordibus veslris, non abs-

tu securus naseereris ex

Deo

,

et diccres libi
uisi

Non

l;:lerinl

aves,
,

ncc spinx pra?focavcrinl, ncc aestus

sinecausa Dcus nasci ex liominc voluil,
cujus inomciiii
facerct
,

quia ali-

cxusserit

accedcnte plnvia cohortalionum quotidia-

ct

pro

me me

cxistiinavit

,

ut inimorlalem nie

iinriim, ct cOgitationibus vcstiis bouis

quibus boc
,

agi-

uiorlaliter nasceretur. Ideo
;

cum

lur in cordc

,

quod agitur
ad

in

agro raslris
el

ut glcba
:

dixissct, ex

Deo

nati sunt

quasi nc miraremur, et
,

frangatur, el

scmen opeiiatur
'

germinare possit

cxliorrcrcmus

lantam

graliam

ut

nobis incredi-

ul affcralis fructum

,

quem gaudeat

et Ixletur

Lile viderclur quia

homines ex Deo
ail
:

nali

sunl, quasi
est, et

agricola (Multh, xin
ct pro pluvia

,

3 25) Si autem pro semine bono
,

securnni

lc

faciens,

El Verbuin caro factum

bona

,

non fructum
,

sed sptnas altulericril iu cri-

liabiutvil in uobis.

Quid crgo miraris quia bomines ex

mus

;

nec seincn accusaliitur
,

nec pluvia

Doo nascunliir? Attcnde ipsnin Deum natumcxboniiiibus
nobis.
:

mine

scd spiuis ignis debilus pracparalur.

Et Verbum curo factum

esl

,

el

hubilavil in

2. Ilomiues

sumus, quod puto non diu esse suadenveslre
,

dum
Verbum caro factum
est, el habitavit
,

Charitati

christiani

;

et si cbristiani

,

lb\ Quia vcro

uliquc ipso iioinine ad Cbristum pcrlincnlcs. Hiijus
r..sigiiiini

in nobis^ ipsa nalivilalc collyrium fecil

undc lergc-

in

fronlc gcstamus

:

dc quo non erubcsci-

rcntur oculi cordis noslri

,

ct possemus vidcre maje'.

mus

,

si

et in corde gestcmiis.

Signum

ejns csl humi-

statem ejus per ejus Immilitatem

Idco factum

esi

lilasejus.

PerslellameuinMagicogiioveruiit (Id. u,2);

Verbum raro,
stros
:

et liabilavil in
?

nobis

;

sanavit oculos no-

Cl erat boc signiiin

de Domiuo daiuin

,

cceleste aique

et quid scquitur

Et vidimus gloriam rjus. Glo,

praclaruiu

:

nolnit slellam essc iu fionlc lidcliuin si,

riaut ejus

ncme

posset vidcre

nisi carnjs liumililate

gniim

suiim

sed cniceni siiam. Uude
itide crcxil huniiles,
:id

biiuiiliatus

,

sanareiur.

Unde uon
,

poleraniiis videre? lutendat ergo

inde glorilicatus:

quo

liiimilialus

Cbaritas vcslra

ct videle
,

quod dico. Irruerat Ijomini
irruerat lerra, sauciaverat

ipse dcsccndit. Peiiineinus crgo

Evangelium', pertlala

quasi pulvis in oculum

tincmus ad Novuin Testamcnluin. Lexper Moysen
est,
esl.

oculum

,

videre non
;

poterat
lerra

lucem

:

oculus
,

isle

Grttlia

anlem

el veritus

pcr
,

Jesum

Christitm fucla

sauciatus inuiigitur

sauckitus erat

el lerra

Intcrrogamus Apostolinn

el dicil nubis quoniaiu
vi
,

illuc mitlilur ut sanetur.

Omnia enim
ergocaro
ejits

collyria el

mc-

non suinus sub Lcgc, scd sub Cratia (Ront.

11).

dicamcnla
f.S,
»

nibil suut nisi

de lerra. Dc pulvcrc cxcatus
le

Misil ergo Eiliinn snitm factum ex muliere, factum sub

de pulvcre
lu

s;inaiis

:

cxcavcrat, caio
'

Kr.

onnnlius jiropc Ms5., pcr

lamumilatcm.

'

LUgd. et Ven. bie hahent, iil affcrat fructiim Plcriquc Mss.: lcilincmus enim ua Lvanqctium.

M.

1397
Lege
,

TKACTAl LS
vl eos qui sitb

III.

CAPUT

I.

15;>*
niliil.

Lege eranl

,

redimeret, ui aduptio,

facta tunt, et sine ipso fuctum eit

Qiiomodo per
esl,

uem
lioc

/ilioruin

reciperemus (Calat. iv

i, 5).

Ecce ad
-

ipsum omnia sunt
ipso vita eral
:

facta ?

Quia quod iiitlum
lieret, vita cral.

fu

vcnii Christus, ut eos qni sub Lcge erant redi
:

el

antequam
vita
:

Quo>i
iu

inerel

ut

jam non simus sub Lege, sed sub
?

Gralia.

facium

est,

non est

scd in arlc, lioc cst,
cr.il.

Quis crgo dedit Legem

lUe dedit

Legem

,

qui dcdii et

Sapieniia Dci, antcquam lierei, vita

Quoil fa-

Gratiam

:

sed

Lcgcm per scrvum
unde
facti

niisit,

cum

Cralia

ctum
non

csl,

trausiii

:

qnod

cst

in

Sapicntia, trausirn

ipse dcscendii. E(

eranl hnmines subLr-ge?
euiin

Non implcudo Lcgem. Qui
esl

legem implet

,

non

sub lcge

,

scd
,

cum

lcge

:

qui autcm sub lcge est

quod lactum cst. El qualis vita? Quia et anima corporis vita cst corpus nostrum habet vitam siiam; quam cuin aiuipoiest. Vita ergo in illo erat,
scril,

non sublevalur
hoc

sed premiiur legc.
,

Omnes
Lex

itaque
;

mors
:

cst corporis

:

lalis

ergo crat

illa

vila?

homines sub Lcge consiitulos
illis

rcos

facil

ct
,

ad

Non

sed vila eral lux hominum. Niimquid lux pcco-

supcr caput est
,

,

ul osiendat peccata

non
in

nim

?

Nam

isia lnx et

hominitm
:

el

pecorinu cst. Est
;i

lollat.

Lex ergo jubet
lex.

dator lcgis miserctur

eo

qtia'dain lu\ lioiuinum

unde distant boiniues

pe-

quod jubcl

Conantes homines implcre viribus suis
est, ipsa

corilms videanius, ct lunc illlclligcmiis qnid sil lux
hoiniiiuni.

qnod
cipiti

a lcge

pra'cepium

sua lemeraria el pra>
;

Nou

distas a pecore, nisi intellectii

:

noli

prxsumptinne ceciderunt
:

ct

non

stint

cum

aliunde gloriari. De viribus prxsumis? a hcsliis vinceris
:

lege, sed sub lcge facti sunt rei

el
,

quoniam
facli rci

suis viri-

de velocitate pncsuniis/ a niuscis vinceria
luiltidine

:

bus iinplere non poierant lcgem

sublege,

de

|iul(

pncsumis? quanla pulchritudo
mcnlc,

csl

iiii|i'qraverunt liberaloris aiixiliumjct realuslcgislecit

in peiniis

pavonis? Unde ergo inclior es? Ex imaginc

scgritudincm superbis. ^Egriludo superborum
cst confcssio

,

facta

Dei. Lbi

imago Dei?

ln

in intcllectii. Si

ergo

Iiiimilium

:

jam conGtenlur
,

a'grnli quia

ideo melior pecore, quia liabcs iiicnlem qua inlelli-

u-grolant
3.

;

veniat medicus

et sanct scgrolos.

gas quod non pntest pccus inlclligcrc

,

inde autem

Mcdicus quis?

Douiiiitis

uostcr Jesus Clirislus.
Ille

homo, quia mclior
mentium. Lux

pccori:,

lux liomiiiiim csl ln\

Quis Doniintis noster Jesus Cbristus?
et

qui visusest

nieniiniii

supra inenles cst, ct excedit
illa

ab

cis a

quibus crucifixus

est. Illcqui
illilus,

apprebensus,
spiniscorona,

omnes mentes.
omnia.

Iloc crat vita

pcr quain facta suul

colaphizalus, flagcllalus, sputis

lus, in cruce suspensus, morltius, lancca vulneratus

do cruce depositus

,

iu

scpiikro posiius.
;

Ille

ipse
,

Do-

5. Ubi crat? liic cral; nn apiul 1'alrcm cral, et bic non cral? an qnod veriusesl, el apud 1'atrein erat,
et

ntinus nosler Jesus CIn istus
cst lotus

ille

ipse plane
,

et ipse

bic eral? Si crgo

liic

crat,

quaic nou videbalui

?

medicus vulncrum nosirorum
,

criicilixus ille

Quia lux

in tetubris Inret, et

lcnebrw cam non compree.ssc

cui insulUitum cst

qtio peiidente
[itius
:

persecnlares caput
esl
,

henderunl.

liomines,

nolilc

lenebrx, nolite

agitabant, et diceb.int, Si
cruce (Matth. xxvu
,

Dei

dcscendat de

esse infideles, injusti, iniqni, rapaces, avari, amalores
s:cculi
:

S9, 40)

ipse est totus

medicus

h;c

sunlcnim tcnebrx. Lux non

est absens,

nosler, ipsc plane. Quarc ergo non oslendit insultantibus
,

scd vos absentes estis a Incc. Cieciis

in sole

prasenergo

quia ipse cral Filius Dci
tevari
,

:

ut

si

se permisil in
,

lem babct solcm, scd ahscns
cturus sum, ut

esl ipsc snli. Nolitc

cruccm
est
,

sallcm cuiu
;

illi

dieerenl

Si
,

filius

Dei

esse lcnebra;. II;kc csl cnini fortc gratia, de qua di-

deseendat de cruce

liinc

dcscenderel

el oslende-

jam nnn

t,inius lcncbra;, el dicat

nobis

rcl cis

verum

se esse Filium Dei,

irridcrc ? Noluit.
iuil ?

Quare noluil

?

qucm illiausi fuerant numquid quia non po,

Apostolus

:

Fuistin

euim uliqHundo tenebra:; nunc un8).

tem lux in Uomino (Eplies. v,

Qnia crgo non vi-

Poiiiil plane.
,

Quid est enim amplius
?

de cruce

dcbattir Itix hoiuiiicni, id esl lux
ul

mcntium, opus crat

desceiidere
insuliautes

an de sepulcro resurgere

Sed perlubl
',

homo

diccrct

ilc

lucc lcsiinionium, nou
illuminaliis.

quidem

:

nam crux non ad

potentix

documentum
Ibi

lenebrosus, scd

jain

Nec tamen quia
lux.

sed ad excniplum palientix suscepta est.
iua curavil, ubi sua

vulncra

illuminalus, idco ipsa lux; sed nl lestimonium perhiberet

dm

pertulit

:

ibi lc a

morte sem-

de lumine. Nain iwn erul
ijuiv

ille

Et qux erat

pilerna sanavit, ubi leinporalilcr mori dignatus est.

bix? Erut tux icrn,
nienlem iu huuc

illuminal omnein

Iwminem

ve-

El morluiis est, an in

illo

mors mortua e»l?Qualis

nmndum. Et

ubi

crat

isla?7;i hoc

mors,

ipia:

morlem

occidil?

mundo
ista lux

erat.

Kl ipiomodo
isUi lux solis,

in hoc

mundo

erat? iitimsic cl

i. Ipse est

lamen Dominus noster Jesus Cbristus
et lenrbalur, et crucifigrbatur?

quid sicut
in
,

lunac, liicernarnm,

tolus, qui videbatur,

miindo csl
el

?

Non. Qoia mundus per eum

Niim totus
tolus
illud

*

boc ipse esl? Ipse

est
;

quidem, sed

iioii

fuctus esl

mundiis

eum non
et

cognovil

:

boc

esl,

qucd

viileruut Jud.ci

non hoc
eral

esl lolus

lux in tenebris lucel,
lundernnt.

lenebrm

eam non compre;

Llirislus.

El quid est? In principio
crul

Verbum. In

Muiidus cuim

tcnebnc

quia

dilectores

quo principio? El Veibitm

upud Deum. Et quale

mundi,

iiiii;.diis.

Nmn

enim crcatura

inin

agnovii
stcl-

Vcrbum
cipiu

?

El Deus

erut

Verbum. Niimquid foite a Dco
eral in prinfecit

Crealorcm suuiu? Testinioniuiu dcdit co_'lum de
la (Mallli.
ii,

facluni esl

boc Verbtiin? Non. Hoc eniiu
Vcrlio?

2)

;.

lcstimoiiiiim dcdil uiare,
(ld.

portavll

apud Deum. Quid ergo? Alia quu:
siinilia siiul

Deus

aiiilnilaiiiciii

Doiiiinuin

xiv, 26);

lestiniouiiiiii

uou
1

Non

:

quia omnia per ipsum

dcdcriint vcnli, ad ejus jussum quievcrtini (Id. vni,

m. aliquni,
j

proliae nnta>, ait
\t

impotenliw documcntiim.
loiuiii.

27); tcslimuniuin dedit lerra,
uiiiit (Itt.

illo

crucifixo contre-

"sic

Imes

Mss.

ediiiluc ct uifta,

xxmi,

fil)

:

si

omnia

ista lcstiiiioi>iuin Aa.

1'oq
dcruiit,
i)nia

IN

JOANNIS EVANGELhJM,
cognovil,
nisi

S.

AUGUSTINl
fide

t

ioo

quoniqdo inuudus

eum non

mo

accepimus? Fidem. In

ambulanios,

iu gratia

mnndus dileciores mmidi, cordc babitanles mnnduni? Ei malus niundus, quia mali habilaiores mundi sicui inala domus, non |>arie(cs, scd inha:

amliiilainus.
stris

Unde

cniin boc

mcriiimiis? quibus no-

prxcedeuiibus mcriiis? Non se quisque compalredcat in conscicnliam suam, quavrai lalcbras

pel

',

bilanles.
6. In propria vcnil, id cst, in sua vcuit
:

cogitaiionum sunrum, rcdcal ad sericm facloruin suoet sui

eum

riini

:

non altcndal quid
nisi supplicio.
ille
;

sil, si
;

jam

aliqnid est;

scd

non rcceperunl. Qu:c crgo spcs cst, nisi quia quotquot
rccepcrunl cum, dedit
lilii

(|uid

fueiit, ul esset aliquid

invcuict non sc digniim

eis
:

potestalcm

filios

Dei

ficri? Si

luisse
cl

Si ergo supplicio dignus fuisti,

fiunt,

nascnntur

si

nascuiuur,

quomodo nascunDeo
;

venit

qui

non peccata pmiiret, scd pcccata
data esl, non
graiis

lur? Non ex caruc, non ex snnguiiiibus, non ex volunlalc ctnnis,

donarct

gralia libi

merces reddila.
datur.

uon cx voluntate

viri

;

sed ex

nali suut.

Unde vocatur

gralia? Quia

Non enim
Ilanc

Gaudeant ergo, quia ex Dco
se pcrlinerc ad ex Dco nati
bitnvit

nati

sunt

prassumaiit

pr.ieedenlibus nieiilis cmisli qiiod accpisli.

Deum
:

;

accipiant

documenlum, quia
esi, ei

crgo acccpit gratiam primam peccalnr, ut ejuspicc.ila (limillciciiinr.

tuiil

Ei
Si

Yerbttm caro factum

ha-

Quid ineruit? Inlerrogcl justiliaui
iuli

in

nobis.

Verlimn

non crubuil nasci dc

invcnii pcenaui

:

rroget niiscricordiain

;

invenil

homine, ertibescunl homines nasci dc Dco? Iloc auquia curavit, vidcmus. Hoc lc.m ijuia fccit, curavil
:

graliam. Scd lioc et promiserat Dcus pcr Propbctas
ilaque

cnm

vcnii dare quod promiseral; non solum

eilim quod
bis,

Yerbum caro

facliim esl,

el

habitavit in no'

gratiam dcdil, sed ct vcritatcm.
est veritas?
9.

Quomodo

exhibita
cst.

medieamenlum nobis

f.iclum csi, ut quia terra
:

Quia factum cal quod promissum

cnccabamiir, dc tcrra sanarcmur

cl sanati quid vi-

Quid cst ergo, gratiam pro gratia? Fidc prome;

(lcrcmus? Et vidimus, inquit, yloriam ejns, gloriam
tanqitam Unigenili a Palrc, plenum qratia
(Joan.
7.
i,

ivinur Douin

et qni digni

non eramus quibus pec-

el

verilale

cala diniillerentur, ex eo quia tantum

donum

iudigni

1-14).
pcrliibcl
ile

acccpiinus,
ipso, el elitmut
venil, iinte
d.ita.

gralia

vocatur.
?

Quid

esl graiia? gralis

Joanncs testimoniuin

Quid est gralis dala

Donata, non rcddila. Si

dicens, Ilic erut

quem

dixi,

Qui pust me

me

debebalur, nierces reddila

esl,

non

gialia douala
:

;

si

fucius

est.

Posl ine venit, et prseccssit me. Quid esi,
est? Pracccssil

aulem vcre debebalur, bonus

fuistl

si

autem

a
,

ut

anteme
mibi

factus

me

:

non, factus cst
cst

verum
fical

csi, nialus fuisii, crcdidisti aiiieni in

euni qui

anteipiam
:

factus
est,

cssem ego
anle

;

sed, anlepositus

juSlifical

impiuin

(liom.

iv,

5)

(Quid est, qui justiipiid

boc

me

faclus esl.

Quare antc

le faj'

impiimi?
libi

Ex impio

facit

pium); cogita
ipiid

pcr

ctus esl, cuni posl lc veneril? Quia prior
te,

me

cral. Prii
lc ?

legem

innninere dcbebat, el
sis.

per gratiam

o Joannes? Quid
illi

magnum,
eijo

si
:

prior

Dcne,

conseciilus

Conseculus autcm
cx
flde
i,

isiani

graliam

fi-

quia tu

pcrhibes leslimonium

audiamus ipsum
(Joan.
viii,

dei, eris justus

(Juslus

cnim ex

(ide vivii)

dicenlem, Et anle Abraham

sum

58).

(Habac. n, 4; Hom.

17); ct proinciebcris Deiiin

Sed

et Aliraliam in niedio
illiini,

gcnere liumano orlus est;
:

vivcndo cx

fide

:

iimlti anli^
Iris

nnilli

post illum

audi

vocem Pa-

cxfide, accipies

cum promcrueris Deum vivendo pncmium immortalilalcm, et vilain
graiia est.

ad Filiuui, Anle luciferum genui
liicifcriini

te

(Psal. cix, 5).
ipsc illuminal.
:

xlernam. Et
tia est,

illa

Nam

pro quo mcrito ac-

Qui ante

genitus csl,

omnes

(ipis vilani Sleriiaill?

Pro

gratia. Si

enim

lides
:

gravide-

Diclus est onini quidam lucifer qui cecidit

crat
illo

cnim
Scri-

ct vita nctcrna quasi nicrces est Udci

angelus, et lacius cst diabolus; et dixit de
ptnra, Lucifer qui miine
12).

lur ipiidem

Deus vitam a tcrnani lanquam debilam
qui:i

oriebatur, cecidil (Isai. xiv,

reddcre (Cui dcbilam? Fideli,
per lideni); scd quia
ipsa

promeruil illam
cst, cl viia

Unde
viii,

lucifer? Quia illuniinaliis

luccbat.

Unde

fidcs

gralia

aiitem lcnebrosus facliis? Quia in verilate non slelit

aicrna gratia
10. Audi
cl

esl

pro grnlia.

(Joan.

4i).
:

Ergo

ille

anle lucifermn, ante onineni
sit

Paiiluoi

apostnlum confiicnlcin graliam,

illumiiiatoni

siquidcm ante oimicni illumiiialuin

poslea debitmn expcleiitem. Confessio gralioc qtix

neccssc
possunt.
8.

cst, a

quo

illuiniiiantur

omnes

qui illuminari

csl in
cl

Paulo? Qvi
: l,

pritts

fui

blasphemus,

cl

persccutui;
consecittus

injttriosus
(I
:

scd
15).

miscricordium, inquil,

Ideo boc sequitur

:

Et de plenitudine

cjits

nos

sitm

Tim

lndignuni se dixit

<|iii

cmiscqiiesua, sed

umncs nccepimus. Qnid accepislis? El gratiam pro
gralia.
ciiin

rctur

conseculiun

tamen non per merita

Sic eniin

lubciit

verlia

evangelica

,

colbila

pcr misericordiain Dei.

Audi illum jain flagitantein
:

exemplaribus gnccis. Non

ait,

Et de plcnitudine

debitum, qui primo iudebitam susceiierat graliahi

cjus

nos oiniies acCeplMus, graliam pro gialia; scd

Ego enim,
mea:
inslat.

inquil,

jum immolor,

el

tcmpus resoluliunit

sicail, El de ptcniludinc ejus nos

omnes accepimus,
:

et

Bonum
:

certamen cerlavi, cursttm consumde cwlero reposila
flagiial,
:

gratiam pro gralia,

id esl,

accepimus

ut nescio quid

mavi, fidem scrvavi
jnstilia?.

est miiti

corona

nos voluerit intelligere de plenitudine ejusaccepissc;
et insuper gralia.ni
plenitiidinfi

J;im

debituin

jani

debitum exigU.

pro gratia. Acccpimus cnini de
;

Nam

vide verba Sequentia
illa

Qttam
(11

milti rcddel

Domi-

ejns. priino graliain

el rursuni accepi-

nus in

die,

justus judex

Tim.
a

lv,

C-8). Ut

mus graliam,

gr.iliam rro gralia.
Alii

Quam

graliam primerilo

Mss. tres , qui a terra. qniadc terriu

lotidem, qniu a lcrra. tinus,

secumla mauii. ttto ; quwl ab''si

1 '.01

TP.ACTATIS
siiseipcrel
:

III.

CAPUT
Ecce

I.

lm
mundi,
el

:i!itc

gratiam, misericonlem

palrem opns

ait,

vcnit princeps hujus

in

me

nihil

hahchal
ikim
si

tit

pratiiinm gratia', judicem juslum. Qui

damnavit impiuni, damnabit lidelem? Ei tamcn
qtta
etitii

Quaic ergo moreris? Sed „t sctanl omnes qnia voluntatem Paris mci facio, surgite, eamus hinc
invenit.
ille quare morerehabes quarc, et mori dedignaiis? Dignare acquo animo paii per meritum iiium,

bene cngiles, ipse dcdil (idem primo,
:

(Joan. xiv,

50e/5l).Non habebat
est
:

promertiisti
aliquid
talis

non enim de
dona

ttto

promcruisli ut

libi

tur, el

mortuus

lu

debcretttr.

Quod ergo prxmium immortalistta

posiea

iribuit,

coronat, non mcrita

quod

ille

pati dignatus est, ut le a
:

sempitcrna morie
;

lua. Ergo,

fralres,

omnes de

pleiiituitine ejus accepi-

vms

:

de plenitudine misericord'uc cjus, de nbim-

Homo, el homo sed illc, nnnnisi liomo isle, Dcus homo '. llle homo pcccali, iste justili.c. Mortuus
bberarel.
cs
tur
in

daniia honitiitis ejus accepimus. Quid? Remissionem peccaloriim, ui justilicaremur

Adain, resurge

in

Chrislo
in

:

nam utrumquedebealcrnuni tenebit

ex

fide.

Et ihsuper

libi.

Jam

credidisli

Cbrislum, reddcs tamen
te in

qnid? Et gratiam pro gralia;

id esl,

pro bac gratia in
:

quod dcbes de Adam. Sed non
vincidiim pecwli
;

qua ex

fide nisi

vivimus, recepturi suiims aliam

quid de-

quia

morlem
tui.

liiam ictcrnam occidit
est gratia, fralres
ct exhibila.

lamcn

graliam?

Nam

si

dixero quia el

lioc

mors temporalis Domini
14.

Ipsa

betur, aliquid milii assigno, qua-d cui debeatur.
riuial

Co:

mei, ipsa est et verilas, quia promissa

auleiu in nobis Deus dona mi-oricorili;c snrc

Non

erat isla in Veieri Testanieiiio, quia

Lex

sed

si in

ea gralia

qnam priniam

accepinius, perseve-

minabalur, non opitulabalur; jubebat, non
:

sanabal

ranter aiubiilemtis.
1 i
.

Lex enim per Mmjsen dala
Quid
eitiin

est

:

qn.T.

rcos tene-

languorem ostendebat, non auferebat scd illi prx>parabat medico venluro cum gralia et verilale; tan-

lial.

ail

Aposlolus? Lex subintravit, ul
v, 20).
:

quam
non

ad aliqiiem

quem
ul

curare vult medicus, mitlat
ligatum illum invcnial. Sanus

Hoc proderat supcrbis, ut aliiimlaret dcliclum mulliim enim sibi dabant, et quasi viribus suis multum assignabanl et non po;

abmidarel deliclum (Rom.

primoscrvum
esse jactabat

stiiiin,

crat, sanari uolcbat, cl
:

nc sanarctur, sanum se

missa l.cx

est, ligavit

cnm

;

invcnit se

teranl
seral.

implcre

jnsli

iam,

nisi ailjuvaret

illc qiti jtts-

reum, jam clamat dc

ligatura. Venil Doniiniis, cural
:

Superbiam illorum volens domarc Deus, dedlt
:

amaris aliquanlum et acribus medicanientis

dicit

Legem, tanquani dicens
decsse jubenlcm.
implcal.

Eccc

implete, ne putetis
i;tii

enim

a'groln, Fcrto; dicit, Tolcra

;

dicit, Noli diligerc
le ignis

Non

dcesl qui jubeal, sed deest

mundum, babclo
lia;,

patientiam, curet

cnntinen-

12. Si ergo decsl qui impleat, iinde
Qui.i natus

nnn implet?

ferrum perseciilionum lolerenl vnlncra lua. Expavcsccbas quamvis ligalns liber ille el non ligalus
:

tum

Iraduce peccati el niorlis. De

Adam
CceidilO
illo

bibit

quod

libi

dabat; prior passus cst ut
pali

te

consolale,

naius, Iraxil seciiin

quod

ibi

concepliim
illo nati

csl.

retur,

tanquam dicens, Quod limcs
!e.

pro

prior

primus boiuo;

et

omnes qui de

sunt, de

patior pro

ILcc est gratia, et

magna

gralia. Qnis

traxerunt conciipiscenliam carnis. Oportcbal ut nasccrelur alius liomo qui iiullam Iraxit conoiipiscenl'am.
Ilniiiii,

illam digne collaudat? 15.

Dc humihtate
Cliristi cl

Chrisli loquor, fralrcs mei.

Ma-

et

bomo

:

bomo ad
:

morlcin, el liomo ad

jeslalem
Ii.

divinitatem Clnisli quis loquilur?

vilam. Sic dicil Aposlolus

Quoiiiam quidem per ho-

explicando et diccndo ul quoquomodo humiliiniem

minem mors,

et

pcr liominem resurreclio niorlnorum.
niors, ei per
?

Christi loqucremur,

non sufficimuS; imo

deficiniiis

:

Per queni boniinem
surrcclio inorluoiiim
eil
:

quem bomincm
:

rc-

loiuin cogilantibus coinmillimiis,

non audieiilibus ad-

lNoli

f<

slinare

sequilur, el disic
el in

impleiniis. Cogitaie bumililalem Cluisli.
his, inquis,

Sed quis no-

Sicul enim in

Adam omncs
(1

moriuntur,

eam

explical, nisi lu dicas? Ille intus di-

Chrislo

omnes vivificabuntur

Cor. xv, 21, 22). Qui
ilc

cat. Mclius illud dicil qui inlus liabital,
ris

quam

qui fo-

pertinent ad

Adam? Omnes
in

qui nali sunt

Ad

clamat.

Ipse vobis ostcndat graliam bumililatis
in

Qui ad Cbristum? Oiniies qui

nali suni per Cbristiun.

sua\ qui coupit liabilare
si in

cordibus vcstris. Jamvcro

Quarc oimies

peccato? Quia
nascerentiir
:

Adam. Ut aulem
fuit

nemo natus cst prxler ex Adam, neeessiiaiis
Chrismm,
volunlalis

ejus liumililalc cxplicanda cl eroganda delicinius,

ex damnalionc

nasci per

iiiajcstalein ejus quis loqiiatur ? Si Verbum caro faclum conlurbat nos, In principio erat Vcibum quis explica-

esl et grati.c.

Non cogimlur bomines
naii snnt

nasci per Cbri-

hil? Tenete crgo, fralrcs, snlidilalem istam.

slum

:

non qnia voliierunt,
qni ex

ex Adam. Omncs
:

laineii

Adam,
si

ciim pcccato peccalnrcs

omnes

qui pi r Cliiislum, justilicati el jusli, non in se, scd in
illo.

Nam

in se

inlerrogcs,

Adam

sunl
illc

:

in illo si in-

16. Lex pcr Moijsen data cst, gratia et veritas per Jesum Cltrislum fucla est. Per scrviim Lcx data esl reos fccit per Imperatorem indulgoniia data est; rcos libcravit. Lex per Moijsen data esl. Non sibi ali.-

lerroges, Clirisli sunl*.

Quarc? Quia

caput Dumi-

quid amplius scrvus assignct,
faciiim esl. Elcclus ad
liiiclis

quam quod

pcr

illuin

nus nosler Jesus Chrislos, non cuin traducc peccali
vciiit
:

magniim

niinistoriiim

lanquam

sed lamen vcnit cuni carne mortali.
:

in

Domino muiiiis misericordl» erat, non puena pcccati. Non enim aliquid habebal Dominus quare jusle morerclur. Ipsc
in
;

13. SlnK pcccatoruin poena cral*

geni pnlest, solverc a rcalu Legis non potcsl.
per Moijscn data
e:,t,

domo, scd tamen servus, agere secundiim LeLex ergo
Cralia
el vcrilas

per

Jcsum Chrt.

slum ficla

esl.

'

rircassouensis Ms., christits stmt. Kss. <iuatufn- Uors in idum vccna pccctitorum cral.
:

'

F.dili,

ikits cl liomo. Expungitur

,

cl, auctoiitalo

Mas

1103
17.

IN IOA.NNIS

EVANCELIUM,

S.

AUCUSHNI
Novum

IJOt

Ei ne forte aliquis dical, El Gratia ct vcrilas non

19. Expellite crgo de cordibus vestris rarnales cogilaliones, ul vcre silis snb gratia, ut ad

est racla per

Moyscn, qui

vidit

Deniu?

st.iiim subjecit,

TVs-

Deumnemovidit unquam. Ei
Ipsc Clirisius, qui pramisil
uirel
ridil
iji -.-

uiule innniuit.Moysi

Dens?

taineiitum perlineaiis. ldeo vita :cierna proinittiinr
in

Quia revelavil scrvo suu Domians. Quis Dominus?

Novo Tesiamenlo. Legite Veius Tcsiamentum
quidem
qu.Tj

.

et

cuiii
F.l

Gralia et
uinle
illi

Legem per servuin, ul veverilate. Deum eiiim nemo
iiiquit,

videte quia carnali adbuc po|iulo ca

prsecipie-

bontur

nobis. Nani uniim

Dcum

colere, et nobis

nthjuam.

servo quanlum capcre posFilius qui esi in
siiiu

prsecipilur.

Non

accipies in
:

vanum

tioiiien

Domini Dei

sei

apparuii? Scd unigcnitut,

tui, et nobis pr:ccipilur

quod esl sccundum pr^ce:

§inn Pairis, ipse ciiarrnvit. Quid esl, iu
•soerolo Pairis.

Patris? lu

plum. Observa diem sabbati, inagis nobis prxcipitur
observant diem sabbali

Nnn enim Deus

iiabcl

sinum, sicut nos

quia spiritualitcrobservandum pi.icipilnr. Judxi cniin
servilitcr
,

habciuus
i|u •iiuiilo

in

vcslibus,

aul cogiiandus est sic scdere

ad luxuriam

,

ad
fa-

nos, aut furle cinctos est ut sinum baberet

ebrieialem. Quanto mclius feminae

eorum lanam

scd

i|iiia

sinus nosler inlus esl, secretum Patris sinus

cerent,

quam

illo

die in

mxnianis

'

saltarenl? Absit,

Patris vocatur. In socrelo Palris, qui ipse enarravit.

Patrem

novit,

fralres, ut illos
tualiler

Nani

Deum

nenio

vitiit

utvpum. Ipse

dicamus observarc sabbatum. Spiriobserval sabbalum cbristianus, abslinens se
servili.

crgo venit, el narravit quidqilid

viilit.

Quiil vidil

Moy:

ab opere
peccalo.

Quid

est enini

ab opere servili?
inlerroga

A
:

ses? Moyses vidit niibeiu, vidit angcluin, vidit igncin

Et undc probamus?

Dominum

onmis
apcrle

illa

creatura cst

;

typum Doiniui

sui gerebat,

Omnis
31).

qui facil pcccatum, servtis est peccati (Joan. vin,
et

non ipsius Doinini prxsentiam exbibebat. Namque
lialies iu

Ergo

nobis prxcipitur spiritualiter observatio
illa

Lege, El loquebatur Moyscs cum Doomicus cum amico suo. Se-

sabbati.

Jam

omnia ppucccpta nobis magis
:

pr.cci-

viino, contra in contra sicut

piiinlur, et

observanda sunl
furaberis,
el

Xon

occides,

Xon

moe-

queris ipsam Scripluram, el inveuis Moysen dicenlcni,

chaberis.

Non

Si

iitveni

graliam in conspcctu
ut

ttto,

osletide milii

Uonora patrem
nii
titi,

Non falsum teslimonium dices, matrem, Non concupisces rem proxi-

leipsum manifesle,
dixil
:

videam

te.

El pariim cst qnia

responsiim

meam
niini
:

(Exod.

fratres mei,

accepil, Non poles videre faciem xxxm, 11, 13, 20). Lnquebalur ergo, cum Moyse angelus, porlans lypuni Do-

5-17).

Non concupisces uxorem proximi tui (Exod. xx, Nonne isla oiniiia et nobis prxcipiuntur? Sed
ibi dici
:

qiucrc mercedcm, et invenies

Ul expcllaiilur
isit

liostes a facie tua, et accipiatis

tciram qiiam pr

et illa

omnia qu;c

ibi

pcrangelum

facla sunl,

Dcus patribus

veslris (Leril.
,

xxvi, 1-15). Quia uon

fiiluram isiam

gratiam el

veril.tem promiticbanl.
:

pulLiant capere invisibiba

pcr visibilia lcncbanliir.
intcrirenl, ct ad idola

Qu: bene scrulantur Lcgcin, iiovcruul

el

cuin op-

Quare lenebanlur? Ne penilus
lali.Tcnlur.

porlunum

est, ut et

nos aliquid

iiide

dicamus, quanveslr:e.

Nam

feccrunt boc, fralrcs mci, sicut legifecil

luin Doniinus ievel.il,

non taccmus Cbarilali

tnr. oblili lania
coriiui.

miracula qua:
est;

Dcuscoraiu oculis

18. Illnd autein sciaiis, rjuia oninia qu.e corporalit.-r

Mare discissum
;

via facla est iu mcdiis

visa sunt,

non craul
:

illa

substaiitia Dei. Illa

enim

llm liliu.

sequciilcs liostcs
illi

corum eisdcm aquis

operli
:

rseulis

carnis videmns

Dei substantia iunle videlur?
:

suni, per quas
ciiin

transieruul (Exod. xiv, 21-31)

et

Kvangclium inlcrrnga

Bettti

mundo corde;

quia
ia)

itisi

Moyses boiuo Dci recessissct ab oculis eoruin
pelieruiit, el dixerunl
ille
:

Deiuii videbuitt (Mattli. v, 8).

Fucrunl boiniiies

qui

idolum

Fac

nobis deos qui not

diccrcnt vanilale sui cnrdis dccepli, Pater invisibilis
esi, Filiusautein visibilis est.

prwcanl, quia
in

liomo dimisit nos. Tota spes
in

eonun
du

Unde

visibilis? Si

proesl.

liomine posila erat, nou
:

Deo. Ecce mortuus esl

ptercaruem, quia susccpii carnem; inanifeslum
llli

bomo

numquid mortuus

esl

Deu* qui

erucr.it eos

euiin qui carnein Cbrisli viderunt, aliqni crcdidcaliqui

lerra ,/Egypli? Et

cmn

fecissent sibi
lli

imagincm

vituli,
le

runt,

crucifixcriinl

:

ct qui crcdidcrunl,

illo

adnravcrunl, ct dixerunl,
libcrnvertr.it

sunl diilui, Israel, qui
,

crucilixo iiulavcritn;; cl nisi ipsam post resurrcclio-

de terra Aujypli (ld. xxxn
tain
iiianilestaiu
'*

14). Quani
Quibus ergo

ncin palpareut, (idcs ad eos non rcvocaretur. Si ergo

cilo

oblili

graliani

!

propler carncm

visibilis Filiu*
:

;

cl

nos conccdimus, et
ipsi

moilis lenerelur pnpulus lalis, nisi promissis carualibus?

est catbolica fidcs
(liciinl, id

si aiilcin

autc carnem sicul

cst, aiitequam incarnarclur; miilluui deli-

20. Ea

ibi jubenliir in

decalogo Lcgis

qux

el

nobis;

rant, cl iniilluin crranl. Facta

enim sunt
ipsa

illa

visibilia

sed noii ea promiiiuniiir qu.c nobis. Nobis quid proniiitilur? Vila aelcrna. //-rc esl

corporaliter pcr crcaliirain, in quibus lynus oslende-

autem

vita

aterna

,

ul

relur

:

non ulique substanlia

demonslrabalur ct

cognoscant

le

unum verum Deuni,

et qitetn misisti

Jesuin
:

n.anifeslabatur. Et boc altenda' Cbaritas veslra lene

Cliristum [Joan. xvn, 3). Cognitio Dei promUlitui
ipsa csl gralia pro gratia. Fratres,

tlocumenlum
Fratres,
(I

'.

Sapientia Dei vidcn oculis non potest.
et
;

modo credimus.
cril,

si

Cbrisius Sapieulia Dei,
si

Virlus

Dei

non videinus

:

pro

isia

lide

prxniium

videre

Cor.

i,

2i);

Cbrisius

iniuis oculis

non videtur,

Vcrbum Dei vcrbiim bnVcibum Dei vidcri sic po-

quod crcdimus. Noverant boc ProphcDe, sed occuIiuiq erat anlcquam veniret. Nain quidani suspiransamator
in
1

lest?
1

Psalmis
Kdiii,

ail

:

Litam

petii a

Domino

,

Itanc requirum.

vss. |leriquc,

lac iocumenluin:

Ibrte

pro, breve do-

cumcntum.
{'I)

neomeniis : eomi| te pro, maniunis , quod nostxi omncs Ms* iraeferunl. .MxMiiaua vetercs vocant |<Hii.los, dnnviniro sotariasen

Anani

Edili

,

magnificam. M>s. omacs, manifcslam.

Et qnarfe quid petat? Forte enim

TUACTATUS lemm pciii flnenspirilnaliler

IV.

CAfTT
eo
nis,
lcs,

I.

1(06

TRACTATUS
Ab

IV.

lem
ista

lacle et inclle carnaliler,

qnamvis

quod scriplum est,Kl hocest tostimonium Joan-

quxrenda

sit el

petenda

:

aut forte suhjoi lioncm

quando niisorunl Judsi ab Jerosolymis saccrdoetc, usque ad
id,

hosthim suoruin, aut niortem iuimicoruin, aul imperia et facullales liujus sxculi.

Ipse est qui baplizat in Spii,

Ardet enim ainore

,

et

ritu sancto, etc.

Cap.

f

.

19-53.

niullum suspital, et a'Sluat, el anbelat.
quid pelat
esl hoc
,

Videamus

1. Sa?pissimcauJi\iiSanetilas\esira, et
slis, qiioniani

optime no-

Unam

pelii

a Domino, hanc requiram. Quid

quod reqniril? Ul inhabitem, inquil, m domo vilce mex. Et puta quia habilas indomo Doniini, unde ibi crit gaudium luum? Ut
Domiui, per omnes dies
,

Joaimes Baptisla qiianlo praclarior erat
el

in naiis

mulienim,

quanto bumilior ad cognoscenmeruit esse amicus sponsi;

dum

Doiniiiuin,
,

lanlo

sponso zelans

non

sibi;

contempler
xxvi, i).

inqnil

,

deleclalionem

Domini

(

Psal.

rens, sed judicissui,

non suum honorem qua;quem lanquam praco pra^ibat.
huic aucin digito oslen-

llaque Prophelis praccdentibus prxnuiitiare de Cbri,

2t. Fralres mei

unde clamalis, unde exsultalis,

sto fulura

concessum

est

;

iindc anialis, nisi quia ibi est scinlilla hujus oharila-

dcre.

Sicut enim

ignorabatur Christus ab bis qui

lis?Quid desideratis, rogo vos? Videri potest oculis?
langi potest ? pulchriludo aliqna
lectat?
est

Prophclis non crediderunt anteqiiani venirol, sic ab
eis ignorabalur cl

qux

oculos de-

prxsens. Venerat enim buinililer

Nonne mariyres amati sunl veheinenlcr; et quando eos cominemoranius , inardescimus amore? Quid iu illis amamus, fratres? Membra laniala a feris?

primo

cl occultus; tanto occullior,

quanio humilior

:

populi aulem spernentes per stipcrbiam suain bimiili-

talcm Doi, crucifixorunl Salvatorem
runl
2.

suum,

ct

fccc-

Quid foedius,
si

si

oculos caruis interroges? quid
tibi

damnatorem suum.
Scd qui primo venit
occiillus, quia vcnit hiiini-

pulchrius,

oculos cordis inlerroges? Qnid

vilis,

delur adolcscens pulclierrimus fur?
oculi lui
?

Qnomodo
nihil

bnrrenl
quia

numqiiid deinceps non est vcnlurus nianifestus,

Numquid
illo

oculi carnis borrenl? Si ip^os in-

exceUus? Audislis mudo Psalinum
diis nosler
silebil
el

:

Deus ma-

lerroges, nihil
lius
' ;

corpore compositkis,

ordinanifeslus veniel,

non

silcbil.

Silnit ul ju-

ct pariliias
:

menibrorum,

et coloris dehctaiio

dicarclnr,
fur csl, fugis

non

cum
hoii

coepcrit judicare.
nisi

Non
priinn

illicit

oculos

et

tamen cum audis quia
alia parte

diceretur,

nninifeiliis

veuiet,

primo venisscl ocnisi

linmincm animo. Yides cx
li.iculo

senem curvum,
cultus
, ;

inniteniem
:

,

vix se

moventem

nec diceretur,

sitebil,

quia
:

rugis undiipie
siluil.

exaratum

quid
;

vides quod oculos delectet? Audis

Quomodo
',

siluil? Inlerroga

Isaiam

SiVul otis

quia jusius est
inia
tali
lis

amas

,

amplecteris. Talia nobis prx:

ad occisionem
se tondeict

ditctus est, el
fuil

sicul tignus
sic

corum eo qui
os

sine

voce,

non aperuil
et

suum
et

promissa sunl, fratres mei

lale aliquid
;

amate,
[Isni. iin, ').
si

Yenict auloin manifeslus,

non

silebil.

regno suspirate, lalem palriam desiderate
pervenire ad
id

vul-

cum quo

venit

Dominus

Quomodo
circuitu

manifestus? iguis ante eum

pra:ibil,

in

no^ter, id

esl, ad

graliam et vcrilalem. Si aulem corporalia

ejus tempeslus vulidu (Psal. xlix, 5).
illa

pr;cmia coneupieris a Deo, adhuc sub Lege es, et
ideo ipsam
ris

peslas

lollerc habcl

tolam pnlcani

Tcmdc arca, qux

Legem non
ista

implcbis.

Quando euim vide-

abundare

lemporalia

iu cis qui
:

Deum

niodo triluralur; et ignis inccndore quod teni|cslas lacet judicio, sod nou abslulcrit. Modo aulem tacet
:

offenlacel pr.eceplo. Si
voluiit
irita

enim

tacet
sibi

Chrislus,
voliinl

quid

sibi

diini,

nuiant gressus

lui, et dicis tibi

Ecce ego colo
bomicidia fa-

Deum,

quotidie ad ecdesiam curro, genua mihi
;

hxc Evangclia? qnid

voc«'S apo-

sunt in oraiionibus

ct

assidue xgroto

stolicx, quid cantica

Psalmorum, quid eloquia Pro-

:

ciuol Uomines, rapinas faciunt; exsultant ct abiindant, bene csl
:ul
illis.

Talia ergo qua-rebas a Dco? Ccrie
s
.

graliam perlincbas

Si graliam

ideo

libi

dtNlil

pbetarum? In his enim omnibus Christus non tacet. Sed tacel modo, ut non vindicel non lacet, ul non moneat. Veniet autem prxclarus in vindictam, el
:

Deus, quia gralis dedil, gralis ama. Noli ad prxmium
diligcre Dcuin
tua.
in
;

apparcbit omnibus, el qui in

eum non

credunt.

Modo

ipse

sit

prxniiuui

liiuiii.

Dicat

auima

vero quia

et

prxsens occullus

erat, oportobat ut con-

Unam

petii

a Doinino, hunc requiram, ut inhabilem
per omnes dies
vilte

domo Domini

mecc, ul contempler

tcmnerelur. Nisi enim conlemnerelur, non crucifigesanguisi non cruciligeretur, non fundorct relur
:

deleclationem Domini. Noli limere ne fastidio dclicias
talis eril illa

nem, quo

pretio nos redemil. L't

auiem darct preiium

delectalio pulcliriludinis, ut

semper

tibi

pnesens
ris,

sit, et

nunqiiam saiicris; imo seniper saiiesaticris.
si

conlempro nobis, crucifixus est; ut cruciligerelur, ptus est; ut con'.cmnoretiir, humilis apparuil.
3.

et

nunquam

Si

euim dixcro quia non

Tamen

saliabcris, fames erit;

dixero quia satiaberis, fa-

moriali, luceruam

quia quasi in norie apparuit in corpnre sibi acccndit unde videielur. Ipsa
v, 55),

siidium limco

:

ubi nec faslidium crit, nec fanies,

luccrna Joannes erat (Joan.
audivisiis
:

de quo jam multa
verba Joan-

quid dicam ncscio; sed Deus habot quod exbibcal
iii <ii

el

prxsens

leciio Evangclii,

invenicnlibus quoinodo dicant

,

et

crcdcntibus

quod accipiant.

coiifilenlis nis conlincl, primo, quod prxcipuuiii cst, quia non ipse erat Cbristus. Tauia autom .>xcellentia

eral

Joanne, ut posset crcdi Cbrisius el iu eo probaia cst bumililas ejus, quia dixil sc ;ion csse,
in
: 1

1

tilili,

MIs. (j«iiuain.uoia,

orniilim. Sc<l nn liu> Ms*. onlim.liiis. noti pcrlinebus.
.

Editi,

Umdel.

U

>:ss.,

tanUeiti.

«107

IN
posscl crcJi essc.

JOANNIS EVANGELILM,
cst

S.
:

AUGUSTINI
Quomodo
jam
ergo dicunt Scriba;,

UOi
id est perili

cum

Ergo,

Uoc

lestimonium

scipuli

Le-

Joaimit,

qmndo

miserunl iutiwi ub Jerosoltjmis sncer-

gis, qnin

Eliam oportel primum venirc? El
vcnit
,

ait

Domi;

dotfs et Lcvilas tid

cum,

ut intcnotjnrent

eum, Tu qnis

mis
si

:

Eli.ts

el

fccerunl

ei

qua: voluerunt
(

et

es?

Non auicm
est, ct

niiiiercnt, nisi

moverentur excellemia

vullisscire,
et

ipse

est

Joannes Baplisln

Slalth.

xvn,
dixil,

aiicioritaiis pjus, quia

ausus csl bapiizare. Et coufcs-

10 13,
Elias

xi, 11-14).

Dominus Jesus Chrislus
Joanncs Bnptista
:

sus

non negnvit. Quid confossus csl? Et coniwn snm ego
Cliristus.

jam

vcnit, el ipse est

Joanncs
csse,

fesstts est, Qiiia

aulein inlerrogatns sic se confessus esl

Ebam non

4.

Et

intcrrogttvcritnl euni, Quitl

ergo? Elias es Ut?

quomodo nec Christum

esse. Et utique sicut

verum

Novcranl cnini quia pracessurus crai Elias Cbrislum.

Non enim

alicui iiicngnilum cral

noincn Christi apntl
:

confessus est Christum se nou esse, sic veruni confessus esl nec Eliam se esse. Quoinodi) ergo comparabi-

ludxos. Islum non pulaverunl esse Clirisium
oninino Cl.risiuni non esse veniuruin.

non

mus

dicta prxconis cuni diclis judicis? Absil ul
:

pnc-

Cum
enim

sperarcnt

co menlialur

hoc cnini loquitur quod audil

a judice.
est

venturum,

sic

offendcrunt

in

prosentem, offrmlerunt
ille

Quare ergo
Elias
voluil
?

ille,

Non sum

Elins

:

el

Dominus, Ipse

tanquam
nibus

in

humilem

lapiilcm. Lnpis
ile

adbuc

Quia

in

eo Dominns Jesus Christus praeftgurftrc
siiuui, et

parvns cral, jam qnidem pracisus
:

monte

sine

ma-

fnlurnm adventum

hoc dicere, quia

in

sicut dicii Daniel prophcia, vidi-sc se

lapidem

spirilu Elia> erat Joannes.

El quod erat Joannes ad

prxcisum dc moute sine manibus. Sed quid sequilur? Et crcvit, inquil, lapis ille, cl faclus esl inons mngnus,
et implevit

piiinum adrcnlum, hoc
vrnliim.

erit Elias

ad sccmidum ad-

Quomudo dno advenlus

judicis,

sicduo pnc•

universam fuciem

tcrrtv

(

Dan.
:

II,

54, 35

).

cones. Judex quidem ipse, pracones aulein duo
diiu judices.

Vtdeat ergo Cbaritas restra qimd dico

Clirislus anie

Op

>rlebat

imn enimjudicem primo venirc ju,

Juda?osjam pnccisus

cr.il

vult intelligi Jud.coruin.

de monte. Moatem regnum Sed rcgnum Judacorum non

dicanduin. Misit
illuin

ame

sc priinum prajconem
crit in

vocavit

Eliam; quia hoc
ill

sccundo advcntu Elias,

iinpleveral universain faciem lerrac. Inde pracisus est
illc lapis,

quod
G.

prinio Joannes.

quia inde natus cst in prxsenlia Doininus.
virili

Namque

inleudal Charitas veslra

quam verum
illo

Et quare sine manibus? Quia sino operc
pcperil Chrisluin. Jain ergo
eral
lapis
:

Virgo

dicam. Quando concrptus esl Joannes, vel potius

ille

prxcisus
buniilis
ille,

qnando natus
iinplendiiiii

csl, Spirilus
:

sanctus hoc de

homine

sine manibus, ante oculos Jiid.corum
eral.

scd

prophclavit

Etcrit, inqiil, prxcursor \li,

Non

iimnerilo

;

quia

nondum
:

crcvcrat Inpis

tissimi, in spirilu etvirtitte Elitv (Lttc.

17).

Nnn rrgo

cl iinplcverat

orhcm lerrarum
est Ecclcsia,

quod ostendil

in re-

Elias, sed in spinlu
et virtuic

ct virlitle Etia:.

Quid

cst, i» tpirilu

gno suo, quod
lerra.

qua implevit lotain faciem
,

Eliw?

in eodeni

Spirilu sancto vice Elioc.

Quia ergo noiuluin crcveral
:

offenderiini
in eis

in

Quare vice Eli;i'?Quia quod Elias sccundo, hoc Joannes primo advcnlui
proprie respondit.
esl
fuit.

illum taiiquam in lapidcm

ci

factum esl

quod

Itecle ergo

modo Joanncs

scripluni cst, Qui cccideiit super lapidem istitm, con-

Nam
,

Doininus ligurate, Etias ipse
ut dixi,

qunssubitur
eos (Lttc.

;

ct
,

supcr qnos ceciderit lnpis
18).
illos

ille,

conlerel

Joanues:

isle

autem

proprie, iVoii stim

xx

Primo super hnmilem rccideninl
vcnturus cst
:

cgo Elias. Si (ignram praecursionis adverlas, Joanncs
ipsc csl Elias
:

excelsus super

scd ui eos venlurus

qnod enim
crit.

ille

ad priiiHim advenlnm

,

excelsus conterat, primo eos bumilis quassavil. Offen-

boc

ille

ad sccundum

Si

proprirlatem persona:

dcriml

in
:

euni, ci quassali sunl; no:i conlriti

,

sed

intciroges. Joannes Joannes, Klias Elifls; Dominiiscr-

quassati

venict cxcelsus, et conleret cos. Sed igno'

go ad pnvfigurationem recle, Ipse
autein
rrrie

esl

Etins

:

Joannes

scenduin cst

Judais

,

quia offenderynl in lapidem
illi

1

1

i

ad

proprietatem

,

Nnn
:

sitm Elins.

Nec
fal-

nnnduin creverat. Qualcs suni

qui in ipsmn inoncognosciiis.
iu
:

Joannes falsum, nec DnminUS f.ilsum
siin, ncc
inlelligcl?

ncc praco

tem offendcrunt? Jam de quibus dicam

Judex falsum
Qui

;

sed

si

intelligas.

Quis autem

Qui negani Ecclesiam toto oibe diffusam, non

bu-

iiuilatus fueril

huniililatem pracconis

milim lapidem,
faclus esl
ille

seil iu

ipsuni uiniucm offrndunt

qund
vi-

ct cognovcrit cclsiludinem judicis. Nibil
lius ipso

cnim humimcri-

lapis diun crcsrcrcl. Cicti Jud.ci
:

non

prxcone. Fratres

niei, nulliim laiilnm
ista

deruul bumilem lapidem
dere iiionlem?
5.

quanta cccitas est nun

vi-

lu:n

Joannes habuit quain de

humililate,
,

quod
cl

cum
,

posset fallere homincs, cl pulari Clnislus

ha-

Ergo

vidcrniil buniilcni
illis

et

no:i

cognnvcrunt.

beri pro Cliristo (tnntae eniin grati;c
lcnii.c fuil),

lantxquc excel-

Pemonslrahalur

per lucernam.

Nam
est,

primn

ille,

confessus

e.-l

laincn aperlc, et dixit,

Non

quo

niajoi-

neino surieverat in natis mulierum,
illi

di\ii,

Kvn sum
cs Elits'!

cgo Christits. Diclumque

Numqitidtu
prxmitlit

RespondU,nontmm.
:

Clirislus eniin
el feril

sum ego Clnistiis. Nttmquid tu Elins cs? Jam si diceret, Elias sum; ergo jam in secundo advcntu adveniens Cbristus judicarct, non adliuc in primo jndicaretur.

anle sc Eliam

et dixil,

Son sum,
dixisse

nobis qua:-

Tanquam
qtiit,

diccns, Ventunisest ct Elias;

Non sum,

in-

stionem

Timendum
ioco,

rst enini

ne niinus iulelligentes,

conlraria putenl

Joannem

quam Cln istus

dixit.

Sed observale humilem, anle quem venit Joannes, ne sentiaiis cxcelsnm ante queni venturiis
Elins.

Quodam cnim

cum

Doininus Jesus Chrislus in
illi

est

Elias.

Nam

et

Dominus

ila

complevit

:

Ipse cst

Evangclio quaedam diccretde sc, rcsponderunt

di-

Joannes Baptisla

qtti

vcntitrus cst. Ipsa pracfiguratiortC

venil isic, qua proprietate vcniurns cst Elias.
1

Tunc

vctus codcx

f

einiyiensis

:

riignosccndum non

csl

Elias per proprietatcm Elias crit,

nunc per

similin.d'-

U09
neiu Joanncs erai.

TUACTATUS
Modo Joannes per proprielalem
lenuerunt proillo

IV.

CAPUT

I.

U|0
;

tumelevatus cst
(Luc. xiv,
II).

quoniam qui se

luimiliat, exaltaliimr

Joannes,
nes
sibi

|ier

similitudinem Elias esl'. Ainbo pra-cosiniiliiiidines suas, cl

Unde debet

videre Sanctilas vesira,

dederunl
:

quia

si

Joannes

sic se bumiliavil, ul diceret, iVon
;

nmi
liu-

prietates snaS

uuus auiem Dominus judex, sive
sive
illo.

eyo diynus corrigiam solvere
miliari, qui dicunt
:

quomotlo babent

pnvcone pnccedeiile,
7.

El inleirogavcrunl eum: Quid eryo? Elius es lu?
:

nostrum est
dicit,

,

et

Nos baptizainus, nos quod damiis quod noslrum esl , sanctum esl. Ille
:

Et

dixit

2Von. El dixerunt ei

:

1'ropliela es tn ?
:

El re-

spondil ?

Non. Dixerunl ergo

ei

Quis

es !u ? ul rcspon-

est

ille illi dicunt, Nos (a). Non dignus Joannes solverc conigiam calccanienii
:

Non

ego, sed

sum demus his Ail : Ego vox
(Isa.,

qui miseruul nos. Quid dicis de lcipso ?
clainantis in deserto.

ejus

quod

si

dignum se

diceret,

quam

buuiilis essct?

Isaias

illud dixil

Et

si

xl

,

5). In

Joanne prophclia

isla iinpleta

esl

me,
giain

sc dicerel, etsic dicerel, Ille venit p >st qui anle me faclus est, cujtis tantumiuodo corri-

digimm

Eijo vox clamantis in deserto. Quitl clainanlis? Diriyite

ealceamemi

digntis stiin

sohere; multiim se buSe dicit,

viam Domini, rectas

facile seinilus

Dei nostri.

Nun

vnbis
JNisi

miliassct.

Quando autem nec ad boc dignum

videlur prxconis esse dicere, Exile, facile viani?

quod pravco Exite
vocal loamiesad
sus.

dicil

:

Joanncs

dicil,

Yenile.

A

juIino

vere pleuus Spirilu sancto crat, qni sic servus Dominumagnovil, etex scrvo ainicus (icri meruit.
10.
erat
lltvc in

dice repellit pr.tco, ad judicem
liuiiiileni,

vocat Joannes

Delhania facla sunt truns Jordanem, ubi
vidit

nejudex

seiiiialur exeel-

Joannes baplizans. Allera die

Joaunes Jesum
lollit

Ego vox clamaiilis

in descrlo, diriyile
.

viam Domiiii,

venieiilem

ud

sc, et ait

:

Ecce Aynus Dci, ecce qui

sicul dixil

haius propliela Non

dixil,

Ego suni Joannes,
qtiid dixil? iloc

pcccalum mundi.

Nemo

sibi arrogct, el dicat qtiia ipsc

egosum
vocor,

Elias, Egiisiun proplicta.

Sed

auferat peccalum inundi.

Jam

intendile

',

Contra quos
erant

Vox clumantis

in descrlo, Dirigile

viam Domino

:

superbos inlendcbat digiluni J.ianncs.
nati haeretici, et

Nondum

cgo suin ipsa prophelia.
8.

jam oslendebai.iur
ct quid dicit

:

contra

illos cla-

El qui

missi fucianl,
Jud;i'oiiiui.

erant ex Phurisivis

:

id cst,
et

inabat tunc a fluvio, conira quos

modo clamat ex
ille ?

ex principibiis
runl
ei
:

El interroyaveriuit,
si tu

dixe-

Evangelio. Venit Jesus

;

Ecce Aynus

Quid cryo bnptizas,

non

cs

Chrisus, ncque

Dei. Si agnus innocens, et Joannes agnus.
et ipse

An non
illa

Elias, neque propliela ?

Quasi audaciae videliatur csse

innoccns? Sed quis innocens

?

quantiun innopro-

baplizare, quasi, In qua pcrsoua? Qujcrimns utruni
tu sis Cbrib-tus
;

ccns

?

Omncs
,

ex

illa

traduce vcniuut et ex
I>avid
:

lu dicis te
illius sis
,

non esse

:

qu.criinus ne

pagine
tate

de qua canlal gemens

forte

praecursw

quia noviniiis anle Chrisli
te

conceplus
aluit
(

sum

,

et in peccalis

Eyo in iniquimater mea in utero
Agnus, qui non
conceptus
:

adventuin veniuriim esse Eliam; ncgas

esse

:

qu;c-

me
sic

Psal. l, 7). Solus ergo

ille

rimus ne forle aliquis

iiiultiim

prscvenieus pr;vco es,
;

venit.

Non enim

in

iniqiiit.ue

esl
in

idest propbela, el accepisli banc potestatem

ncc pro:

quia iion de inorialiialc concepius est
peccaiis matcr ejus in utero a!uit,
cepil, virgo pcpcrit
pii.
;

nec eum

pbetam

te esse dicis.

Et non erat propbela Joannes

quem
islc

virgo con-

major eral quam propbela. Domiuus de

illo tale lesti-

quia lide concepit, et fidc susceDei.

monium

dedil

:

Quid

exislis in

deserlumvidere

?

Arunsub-

Ergo ecce Agnus

Non babel

tiaduccin

dinem venlo

ayituri.

Utiquc,

Non venlo
,

agiiari,

de

Adam

:

carnein lantiuii sumpsit de
assuinpsit.

Adam, peceano.^tra

audis; quia non boc eral Joannes

quasi qui a vcnto

tum non

Qui

non assumpsit de
peccatmn miindi.

moveretur

:

qui eniin a vento niovctnr, ciiciiinflalur

massa pcccatiim, ipse

est qui tollit iioslrum peccatiun.
tollit

onini spiritu seduclorio.

Sed quid

existis

vulere?

Ho-

Ecce Aynus Dei, ecce qni
i 1.

mincm

mollibus vesiilum? Vcstiebaiur eiiini Joannes

Nostis quia

quidam bomines dicunt aliquando
,

:

asperis, id est, lunica facla de pilis canieli.

Ecce qui

mollibus Settiuntw, in domibus rcyum sunt.
exislis videre
exisiis

Non ergo
Snd quid

Nos tollimus peccala bominibus si enim non fuerit sanclus qui
Kdlit

qui sancli
baptiz;it,

sumus quomodo

bominem mollibus

vesliluiu.

peccatuin alterius,
?

cum

sil

boino ipsc plcims
verba nustra non

videre? Prophetam? lla dico vobis, major
Itic

quam

peccato

Conlra

islas dispulaliones
:

proplteta

(Mullh. xi,7,8, 9)
,

:

quia prnplieias longe

dicamus, buiic leganius peccalum mundi. Non

Ecce AynusDei, eccequilollit
pr;csumptio bnniiiiibus
in
in

anlc pra nuntiaverunt
slrabat. 9.

Joannes pncscntem demoii-

sit

bomines
tu baplizas, si

:

non Iransniigret passer
(Psul. x, 2)
;

montes,

in l»o-

Quid eryo

tu

non

es Cliristus,
cis

ncet

mino confidal
tes,

et si levat oculos in inou-

qne Elias, neque prophela? RespondU
dixit
:

Joannes,

unde veniet auxilium

ei, inlelligal

quia auxiliiini

Ego

bapltzo in aqua

;

medius autein teslrumslelil

ejus a Doniino, qui fecil cuduin et lerram (Psal. cxx,

quem

vos nescitis. Ilumilisenim

non videbatur,

et pro-

1,2). Taniae
Cbristus
?

excellenliic Joannes, diciiur ei,

Tn

cs

pterca lucemaacceiisaesl. Videle quoniododallocuin,

Dicit,

Non. Tu cs Elias

?

Dicit,

Non. Tu cs

quialiud posset putari. Ipse
ante

esl

qui posl

me

venit,qui

me

factusest. Sicut

jam diximiis,
non sum dignus

id esl,

autepo-

prophula? Diiit, Non. Quare ergo baptizas? Ecce Agnus Dei, ecce qni toltil peccutum mundi : liic esl de
quo dixi, Posl
prior
1

silus est milii. Cujus ego

ut

sotvam corri-

me

venil vir qui unte

me

fuclus cst, qnia

giam calccamenti

ejus.

Quantum

se abjecit? El ideo inul-

me

erul.

Posl

me

venit,

quia posterius natus csl
:

1 Sic omnes vss. At editi : \unc per siiniUtuclineni Joatmrs Elias e.ral. itodo Joannes per prnpriilulcm Joamies est, lunc vcr sLndHtudinem Etias Joannet, erit.

sic Mss. prope omnes. At jain inteiulite. (») Donaiislaruui superbia

ettiti

tuferat pcccata.

tndt

1411

!N

JOANNIS EYANG! UUM.
niilii
:

S.

AUGUSTINI
illo

1112
lavaretu'
,

iinw ne factus csl, quia prnclatus cst
tral, quia in principio erat

pnor me
erat

dimilterctur, ncc quod in

suscepit a
fiiiuin

Yeibum,
dixit
in

ct

Verbxm

servo baplismuni

;

ct

lanqiiam allocutus cst

ipud Deum,
12.
«

el

Dcus

eral

Yerbum.

snprrbicntcm
:

ct cxtollcnlem sc, ac
idioiis
:

dedignanlem

lorte

F.t

ego nesciebam

eum

,

sed ut manife-

accipere

cum

unde
tc

ei

possit salus venire, ct

staretnr

Isr.icii,

propterea vcni cgo

aqua baplizans.

quasi dicons
lis ?

Quaniuni

exlcndis? quantum cvtol?

Kt leslimouium perhibuit Joannes, dicens, Quia vidi

quanla cst cxccllcntia lua
? si

quanta

grati.i

tua ?

Spirilum de coelo dcsccndcnlein quasi coliuiibain, ct

major potest esse quam mea
lu

ego veni ad scrvum,
? si

mansit supcr euni

:

et
in

ego ncsciebam eum, sed qui
aqua,
ille

dcdignaris vehire ad Dominuni

cgo suscepi

me

misit bapiizare

mihi dixit, Super

baptismuin servi, tu dedignaris a Domino baptizari?
14. Nain ul noverilis, fralres inci, quia non ex neccssil:ile

quem

videris

Spiritum descendentem et inancntem
esl qui baplizal in Spirilu sancto
:

super eum,

liic

et

alicujus vinculi
;

peccali

Dominus venicbat
alii

ego vidi, ei testinionium perhibui quia bic esl Filius
Dei.
»

ad ipsum Joanncm

sicut dicunl

cvangelisi.T,

Intendat

modicum Cbariias
?

vcslra

:

Joannes

cum
quid

ad

illimi
:

venircl baptizaudus Dominus, ail ipse
veuis ? ego a le dcbeo buptizari.
? Silie

quando

didicil Cbristuni

Missus csl cnim ut baptiza-

Joaiines
ci

Tu ad me
III,

Et

rct in aqua.

Quxsilum

cst

quarc? Ui manifcslarelur

ipse respondil

modo

;

impleaiur omnis

Israeli, dix.il.

Quid pmfuit baplismus Jo.innis? Fraprofuit aliquid
,

juslitiu

(MaUh,

\'i,

15).Quid Quid

csl.
.

impleatur omuis
baplizari
niui

tres

mei,

si

et

modo manerct,
;

et

Juslilia ?

Mori vcni pro
?

boiiiinibiis

baptizarentur boniincs baptismo Joannis
nireiil

et sic vc-

babco pro bominibiis
litt?

esl, iinpleutur vinnis justi?

ad baptismum Cbristi. Sed quid
:

ail ?

Ul mani-

Implcaliir ninnis biunililas. Quid crgo

non ciat
Baptizalo
in
,

(esiarelur Israeli

id est, ipsi lsrael

,

populo Israel ut

susceptiiiiis

baptismum

a
?

bono scrvo
intcndite

,

qui passimiem

i.inifcstaietiir Cliristtis, venit baptizare in aqna.

AroMi-

suscepit

a servis inalis
si

crgo.

ccpil niinislcrium baplismalis Joanncs, in aqlia

Domino,
baplismo
alius

proplcrca baptizavit Joauncs, ul

ejus

|

lenli.e pararc viam Dn.uino, non existens Uoiuiiius:

Dominus ostenderet biimilitatcm
baptismo Joanuis
;

nemo
antcm

at ubi cognitus est

Dominus

,

superlluo

ci via

paraba:

baptizarclur

?

Multi

tur

:

quia cogiiosccnlibiis sc ipse factus cst via
iion duravit diu

ita-

liaptizati

sunt baptismo Joannis

bapiizatus est I)o-

quc

baplismus Joannis. Sed quomodo
Ilmiiilis; ut ideo acciperct

mious baplisroo Joannis,
nis
:

et ccssavit
in

baptismus Joan»
;

demonstraluseslDomintis?
baplisma Joanncs,
in

indc jani niissus csl

carcercm Joannes
illo

dcin-

quo baplizarelur ipsa Dumiuus.

ceps

ucmo

baptizatus invenilur

baptismaic. Si

13. El opus crat Doiuino haplizari?

Elego

inter-

ergo proplerea vcnit el Joamics baptizans, ut Doinini
buinilitas nobis

rogans cito respondco

:

Opus
?

cr.il

Domino

nasci ?
?

demonslrarctur,

ut quia illc suscepit

opus erat Domino

crucifigi

opus crat Domiuo mori

a servo, nos non dedigiiarcmur susciperc a

Domino

;

opus crat Domino

sepcliri ? Si ergo tantain suso-pit

pro nobis liumilitalcin, bapti^muni uon erat susceplu-

rus? Et quid profnil quia suscepit baplismuin servi
1
1

?

Dominum solum Joannes baplizarct ? Scd si soluiii Dominum Joanncs baplizaret, nou deessent qui putarciil sanclius fuisse baptisma Joannis quam Cbrisli
quasi

tu

non dcdignarcris suscipcrc baptismuin Domiiii.
catccliumcni. Fit
eiiim ali-

baptismalc Joannis solus Ciirislus uieruissct

Iuiendai Cliaritas vesira. Fuluri eranl aliqui in Ecclesia

baptizari, baplisiuatc aulein Cbrisli gruus liiiiiianum.

cxcclsioris

grali;e

Intcndat Cbarilas veslra. B.iplismate Cbristi bapiizati
siiinus,

quando ut videas calccliumcnuiii abstinenlcm ab onini
concubilii, valefacienlcin s.cculo, renuuliantem

non tanium nos, sed

et univcrsus orbis ler-

omni;

laruin, cl baplizalur iisquc in lincin. Quis uostiiiin
potest ex aliqua parle comparari Cbristo, cujus se

bus quaa possidebat, distribuentcm pauperibus

ct

catecliuinciiiis cst, inslruclus eliani fortc doclrina sa-

Joannes dixit indignuro solvere
nienli? Si ergo
illc

corrigiam calcca-

lulari

supra mullos lidelcs. Tiincndiim cst

liuic

ne

Cbrisliis lanlx cxccllenlix boinn

dical

apud

semelipsum de Baplismalc sanclo quo
:

Deus, solus baplizarclnr
dicturi

baplismo Joannis, quid
Qiialem

peccata

diiniituutur
niclior

Quid plus acceplurus sum
:

?

crant

liomines

?

baptisinum

lia-

Ecce ego

snm

illo lideli ct il!o fidcli

cogitans

buil
bilc
ruil

Jnannes? Magniim

baptisniuro

habuil, ineffa-

fideles aut conjugalos, aut forte idiolas, aut

babcntcs

sacramcntum

:

vidc,

quia solus Cliristus

me-

el possideutes res suas, quas ipsc dislribuit jain pau-

baplizari Joannis baplismo.

Alque

ita

inajor

pcribus, et melioreni se esse arbilrans

quam
ille

ille

qui

vidcretur baplismus scrvi, quani baptismus Domiui.
Daplizati simt ct
alii

jain baptizalus esl, dedignctur vcuire ad Baptismum,

baplismo Jnaiinis, nc melior
;

diccns, lloc
et

sum accepiurus quod babet
sibi
illos

cl ille

;

baplismus videretur Joannis quain Cbristi

baptizattis

proponat
illi

quos conleninil,

et quasi sor-

autem
scrvi,

ct

Dominus, ut Domino suscipicntc baptismum
bapfi-imiiii

deat

boc acciperc quod acccpcrunl inferiorcs, quia
ipse sibi inelior
:

non dcdignarcnliir alii scrvi suscipere
:

jam videlur

el lanien

omnia peccala

Doniini
15.

ad buc ergo missiis eral Joanues.
?

supcr illum sunl, cl nisi vcncrit ad saliitaroin Baptisimiui, ubi peccala solvunlur, eiuii

Scd novcrat Clirislum, an non noverai

Si

omni cxccllcnlia

non novcral, quare dicebat quando vcnil ad
Clirislus
sis. Si
:

fliivium

sua non potcsl inlrare

in

illam exccllentiam invitaret

regnum ccelorum. Sed ut Dominus ad baptismum
ipse

Ego a

te

debeo baptizari ? boc est, Scio qui

crgo jani novcrat, cerle tunc cognovit quando

suum,

ut pcccaia

illi

dimitlerentur, vcnit ipsc ad baet

vidit coliroibam

dcsccndenlcm. Manifestum esl quia
nisi

ptismum

scrvi sui

:

cum

non habcrct qnod

ci

c.olumba non descendil supcr Doiuinum,

posiea-

Jil5
ijiiiiin

TKACTATUS
asccmlit ab aqua baplismi.

V.
21

CAPUT
et

I.

ui;

Dominus baplizatus
et vidit super

22).

:i$cendit

ab aqua, aperti sunl coTi,
S'.

eum
illi

liaplisnia
Il.nic

jam baptizalum cognovit , venienli aj quomodo dicil, Ego a te debeo baptizari ?
Si
,

columbam.
lumba,
et

ergo post baptismum desccndit co
,

vobiscum inlerim ruminale

lianc

vobiscum

anlequam baplizarelur Dominus

dixit

confcrie, bauc vobiscum Iractatc.

Pr.tslel Doininus

Joannes, Tu sd

me

venis? ego a te debco baplizari?

Deus noslerut auicquama mc audiaiis,alicui vesirum
priori

ante, illum noverat, cui dixil,
le

Tu ad me
dixit,
«

venis? ego a

eam

revelet. Tanien, Iratrcs,

boc

sciatis, quia

debeo buptizari?
;

quomodo eigo

El cgo ne-

pcr istiusqtixslionis solulionem, vocem pars

Donali

sciebam eum

ille miiii dixit,

me Supcr quem
sed qui

misit baplizare in aqua,
videris Spiriium desccn-

de Baptisini gralia, ubi nebulas obtendunl imperilis,
el relia lenilunt

avibus volanlibus
:

,

si

fronlem

ba-

denlem
quxstio

sicul

columbam,

et

manciilem super euin,
>

beant

,

omnino non hahebunt

omnino eorum ora
Y.

ipse est qui baptizat in Spiritu sanclo?
esi, fraires
:

Non parva

claudcntur.

mci. Si vidislis quxslioncm, non

TRACTATUS
Ritrsum
novi
in itlud,

parum
iiiis

vidistis

superest ut ipsius solutioncm Doniiillud

El cgo ncscicbam
didicerit

cum,

ele.

Quid

det.

Tanicn

dico,

si

vidistis

quxslioneni,

Joannes
i,

de Domino per columbam.

non

est

parum. Ecce posilus
sians ad
fliivium

esl

Joannes anle cculos
;

Cup.
1
.

^

.

53.

veslros,

Joannes Daptista

cccc
Sicnl Domintis voluil, ad dicni promissionis noslne
:

venitDomiiiiisadbuc baptizandus,
audi vocein Joannis,
baptizari;
liaptizari.

nondum

baplizatus:

Tu ad me venis? cgo a le debev ecce jam cognoscit Dominum, a quo vult
descendit Spiritus,
:

pervcnimus

praslabil etiam hoc, utad ipsins ptomis-

sionis reddiiionem pervenire possimus.

Tunc enim ea
siml, ah ipso
;

Daptizatus Doiniiius ascendil ab aqua, ape-

qu;e dicimus, et nobis el vohis
siiul
:

si ulilia

riunlur
scil

ca-li,

modo

illum coguo-

qua? auleni ah hoinine sunl, mendacia stint

sicnt

Joanncs

si

modo

ipse dixil

illum cognoscit, quid dixit
eiiin

Dominus noster Jesus Christus,
loqttilur

Qiti loquitur

anlea,

Ego

mendaciitm, desno
bet de suo, nisi
lcni

a

le

dcbeo baplizari? Si aiilein non

(Joau. viu, 44).

Ncmo

ha-

inodo cognoscil, quia jain noverat eum, quid esl qitod
dixil,
«

mendacinmel peccatum.

Si

quid au-

Non novcram
ille

euin

;

scd qui

me

misil baplivideris

cst,

zare in aqua,

milii
,

dixit, Stiper

quem
in

bomo h.ihet vcrilalis ali|ue jusliH;e, ab illo fanle queni debemus silirein bac eremo, ul ex coqtiasi
quihusdam
irrorali,

guttis

Spirilum descendeiilein
sicut

et in

et

maneiilem super
qui
baptizal

eum

bac peregrinalione
via,

columbam,
?
»

inrerhn consolaii, ne deliciamus in

ipse

venire ad ejus

est

Spiritu

rcqniem salielalcnique possimus.
mcnditcium, tksuo loquitur
;

sancto

Si crgo qui loquilur

16. Fralres, ista qu;rstio
vos,

qui loquitur veritatem, de

si

hodie solvattir, gravat

non dubito

,

quia jara mulla dicta sunt. Sciatis
essc, ut h;cc sola per-

autem lalem istam qua-stionem
im.it parleni Donali.
inlciilos vos
lis

Ad

(.bristiis; verax Joanncs, sed omuis verax a verilale vcrax est si crgo verax est Joannes, ct verax esse homo non poiest,
:

Deo

loqitiitir.

Vcrax Joaimes, veriias

lioc dixi Cliarilali

veslnc, ul

nisia vcritate;

aquo

facerem,

erat verax, nisi ab eo qui dixit,

siniiliter ut solco;

simul utorc-

Ego sum

vcritas (Id. xiv,

pro nobis et vobis, ul el nobis det Dominus digna loqiii et vos digna capcre mcreamini. Inteiim hodje
,

6)?

Non

ergo, poSsel dicere,

aulveriuas contra

veraccm, aut verax contra verita-

digiiamini differre. Sed lioc breviter dico inlci im, <loncc solvatur : intcrrogale pacifice, sine rixa, sine conlcntione, sinealtercationibus, sine inimicitiis; ct vo-

lem. Vetacem vcritas misit; et idco verax eral, qnoniani a verilale missus erat. Si verilas Joanncm miserat, Christus

eum
facit.

miserat. Sed quod Christus cuin
facit cl quod Palcr cnm Chrislo Nec seorsitm Paler aliquid facit
:

Talie
facit,

facil,

Pater

biscum quajrile,

et alios

intcrrogate, el dieite,

Hanc

Chrislus
;

qurestionem proposuii nobis liodie cpiscopus nosier, aliquando si Dominns concesserit, solulurus eani. Scd
sive solvatur sive non solvatur, putalc nie prnpnsui>sc

sine Filio

nec seorsum aliquid Fdius sine Patrc
pntestas,

:

inseparabilis charilas.inscparabilis unilas, inscparabilis

quod me movet movcor eniin miillum. Dicil Jnannes, Ego a te debeo buptizari; lanquam Clirislo cogni:

majestas, inseparahilis

secundum

h;vc

vcrha qua: ipseposuil, Ego elPaler
x, 30). Quis ergo misit

unum sumus(

Id.

l". Si

lcincre dicebal,

enim non noverat enm a qno volcbat baplizari, Ego a le debeo baptizari. Noverat ergo
nnveral

Joannem

?

Si dicamus, Pater,
diciintis:

verum dicimus;
misit

si

dicamus, Filius, verum

cum.

Si

eum

,

quid esl ergo quod

manifcstiiis auletn ul dicamus, Pater el Filius.

dicil,
,

Non

uovrram eum
inihi dixil,
et

autcm Patcr

; sed qni me mkit buptizare in aqua ipse Super quem videris Spiritum descendcnlem manentem super eum, sicut columbam, ipse est qiti

et Filius,

Qiiem unus Deus misit; quia
enim, Eqo

Filius dixil,

Ego
a
;

et

Pulrr

unum sumus. Quomodo crgo
Dixil
misit buptizare in aqua, ipsc

nesciehat

eum
eum

quo

inissus est?

baptizat in Spiritu sancto?
iion

nescicbam
milii dixii.

sed qui

me

Quid dicliiri suiniis? Quia scimus quando veneritcolumba? Ne forte ibi la',

lnterrogo Joannem, Qui lc misil baptizare
lihi

in

tcant

aqua, quid

legantur
:

dixit? Suprr

qnem

vidcris

Spiritum

alii

evangelist;e,

qui

planius illud

dcscendentem, sicnl colitinbum,

dixeriinl

et

el

invenimus aperlissime Innc dcscendisse

maneulrm

sitper ritm

coliunbam,

cum Dominus ab aqua
ccr-li,

ipse cst qiti bupiiztit in Spiritu sanclo. Iloc tihi, o
iics,

Joan-

ascendit. Supcr
viJit
i,

baptizatum enim nperti sunt

dixil qui le misil?
tc misit?

Manifesium

ipiia

hoc. Quis

el

Spirilum

descendentem
1

crgo
tas

(

Matth.

m,

1C, ilarc.
:

10, el Luc.

m,

Dcus

Filius

Forte Pater. Verus DcusPatcr, elverisi Palcr sine Filio te misit, Dcus sinc
:
:

bliti, laleut. Mss., luteant

stilicet, nonatistac.

verilate

tr iuis:l

si

ideo aulcm verax cs, quia veiila

U15
teni

IN
loqneris, el

JOANNIS EVANGELIUM,
te
niisit
:

S.

AUCUSTINI
:

lilo

ex vcritate loqueris; non
sed simul
te

Jo.innis diclus est

solus lalc

donum

acccpil

:

nuiuis

l>ater sine
si

Fdio,

misit pater et Filius

anle

illtim
,

jnstoruin, nullus pust illuni, ul acciperel qui baplismus illius dicerelur
a se posset aliqnid
:

ergoetFilius
a

basetun

te misitcum Patre, quomodo ncsciequo missuses? Quemvideras iu veritate,

haptismum
quident
;

*.

Accepit

non enini

si

enim a se
ut bapli-

ipse le inisit ut agnoseereiiir in carne, cl dixit,

Super
et

quis loquiitir, iiicndaciumde suo loquilur. Et unde accepit, nisi a

quem viderit Spiritum descendenlem
snncto.
2. lloc audivit

sicui

columbnm,

Domino Jesu Cbrislo? Ab

illo

manentem super eum, ipse est qui baplizal in Spiritu
Joanncs, ut nossct

zare posset accepit,
mirari
:

quem
fecit

posiea baptizavit. Nolile
Cbrisius in Joaiine, quo-

sic enini

boc

eum
jani

qucni

non

niodo qitidtlam
cst,

fecit in

malre. De Cbristo cnim diclum
sunl (Joan.
i,

noverat, an ut plenius nosset

qucm

noverat? Si
ail

Omiiiu pcr ipsum

[tictu

3)

:

si

oinnia

enim onmi cx vium
ul
ct tu venis

|

arte

non nosset, non venienli
te

(lu-

pcr ipsttm, et Maria pcr ipsum facta esl, dc qna postea
natiis esl Christus. Intcndal Chaiilas vcslra,

bapiizarelur dicerel, F.go a

debeo baplizari,
crgn.

Quoniodo'

ad me

|

ttvlth

.

m, 14) ? novcral
si

Quando
et

creavit

Maiiam,

el crcatiis cst
,

pir Mariam; sic dcdit

auiem colmnba dcscendit? JambapiizalO Domino,
ab aqua ascendcnte. At
ille

baptismum Joanni
5.

ct bapiizatus est a

Joanne.
ui acci-

qui

cnm

uiisil, dixii,

Ad bocergoaccepit baptismum aJoanne,
id

Super quem

uiderit

Spiritum lUsceudentemsicui columipse est qui baptiznt in

picns quod inferius erat ab inferiore, ad

quod su-

bam,

ct

manentem super eum,
sancto
;

perius crat borlarctiir infeiiores. Sed quare non solus
ipsc baptizatus esl a Joaniic
,

non noverat eum , scd coluinlia descendenle cognuvit cum columba verolunedescenSpiriiu
et
;

si

ad boc inissus erat Et boc jam dixi-

Joanncs, pcr qucni baplizarelur Cbristus, ui pararet

dii,

quaudo Domiuus ab aqua ascendil;
iii.iiiifcsiaiur

liinc

aulem

viam Domino,
nius
;

id est ipsi Cliristo?

cognoverat Joanucs Domiuum, quando ad
niinus ad aqu uu vciiichal Joann.es
:

cmn Do-

sed coromemoramus, qtiia necessarium est pr.e-

nobis quia

senti i|uaeslioni. Si solus Domitius noslcr Jesus Cbri-

secumlum

aliquid novtral, secundiim alrquid

stus baptizatus esset baptismale Joannis

:

tcnete

qimd

nondum noverat Dominum. Nisi autein boc nuellexeriutiis, incndax craU Quomodo eral verax agnosccns, qui dicit, Tu ail me venis baplizari, cl ego a le debeo bapiizari? Yerax e.«l cum boc dtcit ? Et quomodo rursus vcrax esl cum dicit, Ego non noveram eum; sed quiiuisil me baptizure in aqua, ipse milii dixit, Super
queui viderit Spiiilttm dcscendenlem sicul columbam, el

dicimus

;

non tantum valeat sxcultnn,
ibi

ui dcleat e cor;

dilms vcslris quod
tiun valeant

scrip-it Spirilus Dci
ui clfocent

non tan-

spimc curarum,
vobis
:

semen quod

seminalur

in

quare enim cogimur eadem recordis vesln securi non

peterc, nisi quia de

memnna

siimus?

si

crgo solus Doininus bapti/.alus csscl bapli,

smo Jnannis
putaient

non deessent qui

sic eiun

babcrent, ut

manenlem

stt-per

emn, ipse

cst

qui

baptizat in

Spintu
ei

baplismum Joannis

inajoreni cssc,
:

quam

cst

sancto? luiiuluil pcr coliimbam Doiuiims, non
se niui noverat aliquid
iiou
,

qui

baplismus Cbrisli. Diccrcnl enim

1'sque adco

illini

sed

ci

qui in eo aliquid noverat,
esl

baptisma majus est, ut solus Christus co baptizari
nieruisset.
litiniilitatis

novcral.

Nostriun

ergo

qoxrere

Ergo
,

ut daretur nobis a

Domino exempluui
bapusmatis

quid in eo Jo
didicit.
5.
niini

mnes

nouduiii novcrat, el per

columbam

ad percipicndam salutem

Cltrislus susccpit est

quod

ci

opus non erat, scd proplcr

Quare missus

Joaunes baptizans? Jam meCharitaii vestr.c. Si

nns opns erat. Et rurstis, nc boc ipbum quud acccpil
a

me

quaiiiuin polui dixisse

Joanne

Clirislus, pr.cponerclur haplismali Cbristi
alii

eniin baplismus Joannis uecessarius erat saluti nostrie
el

piunissi siinl cl
z.ili

biptizaii aJoanne.

Sedqui baplClirisii erat

modo

dcbuil excrceri.

Nou enim niodo non

sal-

sunt a Joanne, non eis suflccil: baplizalisiml cnim
;

vanlor boinines, aul non
alia
itinc salus erat,
iiiiilala

modo
si

plures salvantur, aul

bapiismo Cbrisli

quia

non baplismus

et alia
:

niodo. Si

mutatus

est

baplismus Joannis. Qui accipiunl baplismum Curwti,

Cbristus,
et

est et salus

salus in Cbiislo est,

baptismum Joannis non qurerunt

:

(|ui

acceperunt ba-

idem ipscCbrislusest, eadem nobis salus est. Sed qua« missus est Joannes baptizms' Quia oportcbat Quare oporlcbat baplizari Cbristuin? Quare oportnit nasci Cbristum 3 quare opoiluil crucifigiCbiisliim(«)? Si enini viain buniililatis debaptizari Cbristum.

ptismum Joannis, baplismum
licerel, qtiamlo
nulltis

Cbristi ipixsierunt. Et go

Cbristo siiilWil baptismns Joaunis.

Quomodo non
Illi

suf-

nec ipse

wat

necessarius?

eiiini

baplismus crat necessarins; sed ad borlandos

nionstiaturus adveneral, el scip-um l.iciurus ipsam

nos ad baptismum suum, suscepil b.iptismum servi. Et ne prxponerelur baplismus servi baptismo Domini,
baptizali

bmnilitaiu viam;

iu

omnibusabeo implendaerat buservi qiianla alacritale deberent
,

sunt

alii

baptismate conservi. Sed qu

militas. Auctorilatcm dare bapliMiio suo binc dignatus
est, u' cogttosccrcnt

baptizali sunt baplismate conservi, oportebal ut ba-

piizarenlur baplismale Domini

:

qui

autem baptizan-

currere ad baplisinum Doiuiui
dignalus
est suscipere

qtiando ipse non dcservi.

baplisiniiiu

Dottalum

cuiin erat lioc Joanni, ut ipsitis baptismus dicerelur.
4.

Iloc aliendal, el dislingiial, el noverit Cbaritas

vistra.

Dapiisnms quem accepil Joat.ncs, baptismus
-i,

locum BapSsntttm quod ' F.r. et Lugd. sic leyunt liuuc Nultus anlc accevit lommes, btiptismum lotmms diclum est. illum ul acciperct bavlitinum, illum juslorvm , nullus posl donum auod baptismum ipsius dicentur, accepit :>otustute
:

(«) Inlerrogando rcspondet qiiaslioui, ul supra Tracl.
n. 13.

l.ov., ca Uimui accepit quidcm. (Juibus sufTraganlur ven e.t bapttsma, lov. autcin, vaittter se discrepantia, ul \en., M. ptisnutm feranl.

li>7
lur baptismatc

TRvCTATliS V.CAPtTf.
Domiui
,

1418
sibi rctenturus eraijja-

non opus

liabeiu baplismale

quid

iu

co non novcral? Quia

conservi.
6.

ptismaiis sui poiestatem, el
et iranslaturus in aliquem

non eam transmissurus
:

Qiioniam crgo acceperat Joannes baptismum

servum

scd sive baptiza-

qui proprie Joannis dicerelur;

Dominus anlem Jesus
non ut
per mised ut scmper

Cliristus noluit baptisuuim sunni alicui dare,

ret in ministerio servus bonus, sive baptizaret in minislcrio scrvus nialus, non sciret se illo qui bapliza-

nemo
nislros

baplizaretur baptismo Doiniui
:

,

retur baplizari, nisi ab

ilio

qui sibi tenuit baplizaudi
lioc in illo

ipse Doniinus baplizarct

id actuin est, ut el id est, ut

potestatcm. Et ut noveritis, fralrcs, quia

Dominus baplizaret,
,

quos minislri
,

Doinini baptizaluri crant
illi.

Doiniiius baplizarel
,

non

non novcrat Joannes, ct lioc didicit per coliimbam : Dominiim enim noverat, sed cum baplizandi sibi potestaiem relenturum
et nuHi scrvo eam daturum nondum noverat; secimdiim lioc dixit, F.l cgo nesciebam eum. El ut noverilis ipiia ibi lioc didicit, allcn,

Aliud esl eniin baptizare per niinisteriuin

aliud

baptizare per potestalem.
qualis est
ille ille in ciijus

Baptisma

enim

lale est,""

poteslale dalur;

non qualis est

per cujus miuisleriu.ni dalur. Talis cral baptismus
:

dile sequenlia
ipse mihi dixil,

:

Sed qui

misit

me

baptizare ih aqua

,

Joannis, qualis Joanncs
justi
,

baptismus juslus tanquam

Super quem
el

videris Spiritum desccn-

tamcn homiiiis

;

sed qui accepcrat a Domino
,

denlem, quasi columbam,
est.

mancnlem super eum

,

ipse

istim graliam, et lanlam graliam
praeire jiulicem
,

ut dignus csset
,

et

eum

digilo oslendere

et implere

Quid ipse esl? Doniinus. Sed jam noverat Dominnm. Ergo putale liuc nsipie dixisse Joanncm , Ega
non noveram eum; sed qni
ipse
milti

vocem

propbcliae

illius,

rate viam

Domino

(lsai.

Vox clamanlis in deserlo , paxi., 5). Tale aulem baplisma
:

ine misil baplizare in aqua,

dixil.

Quserimus quid dixeril? Scquitur,
Spiritum
descendentem
,

Domini, qualis Doinimis

crgo baplisma Domiiii divi-

Super quem

videris
el

quasi

num, quia Dominus Deus. '7. Poluit aulem Dominus Jesus Chiislus,
dare poieslatem
alicui servo suo, ut daret

cotumbam
si

vcllel,

baptismuin

manenlem super cum. Non dico sequenlia; interim altendite Super qucm videris Spirilum descendentem , lanquam coliimbnm el manentem
, :
,

suum

laiup.iam vice sua, cl iransferre a se baplizandi

eupcr eum, ipse
voluit per

est.

Scd quid

ipse

csl? quid

me

potestateiu, et consiiiuere in aliquo scrvo sno, ct tan-

lam vim darc baplisino translato Weo,
ul in

in

servum, quaiitam

vim haberet baptismus datus a Doroino. Hoc noluit
illo

columbam doccre qui me misii? Quia ipse erat Domiuus? Jam neveram a quo missus eiam :jam noveram eum cui dixi,7'u«rf me venis
baptizari

spcs cssct baplizatoium,aquosebapli-

zatos agnoscerent. Noltiii crgo
in

servum ponere spem
,

ego a te deb.v baptizari : usque adeo ? ergo noveram Doiuinum, ut ego ab eo vellem baplizari,

servo. Ideoque clainabat Apostolus

cum
:

videiet

non

ut a

me
,

ipsc baplizaretur

:

et

lnne

hoininos volentes ponere

spcm
esl ?

in seipso

Numquid

milii disil, Si/i«
lli,

modo; implealur omnis juslitia
baptizari

(Hlallh.

Paulus pro vobis cruciftxus
bapthali
estis

aut iu noinine I'auli

14, 15)

;

pali veni

non venio? impleutur

(lCur.

i,

15)? Baptizavil crgo Pauius

omnis justitia,
juslilia
,

laiiquain iiiinislcr,
zavit aiitem

uou lanquam ipsa polestas: bapliInlendite.

Deus mcus; impleatur omnis doceam plenam buniililaleni novi superait milii
:

Doininus tauquam potestas.

bientcs

in

futuro populo meo, novi

aliquos in aliqua
viilerint

El potuit
ciiiin

lianc

polestatem servis dare, el noluit. Si

exrelleutiorigiaiia fuluios bomincs, ul ciiin

darel bauc potcstalein servis, id esl, ut ipsorum

idiotas aliquosbaptizari,illi quia mclioressibi videutiir,

csscl quod Doinini eral, lot cssenl baptismi quol rs-i

sive continentia

,

sive eleeniosynis, sive doClrina

,

dc-

scul seivi; ul quoinmlo diclum cst b.iptisma Joannis,
Eic diceretur

dignenliir

isli

forlassc accipere

quod

illi

infcriores ac-

baplisma Pclii,

sic

baplisma Pauli,

sic

cepeiunt

;

oporlet ut

sanem

cos, ut non
,

dcdigncntur

baplisma Jacobi, baplisma Thonue, Matlbaei, Dariboloinaci
:

venire ad baptisma Doinini

quia cgo veni ad bapti-

iliud

cnim baplisma

Joaiinis dictuni est.
:

Sed
illud

sma
9.

servi.

loi tc aliquis resislil, el dicit

Proba nobis quia

Jam ergo
id

lioc

noverat Joannes

,

ct noverat

Do-

baptisnia Joannis dictuin cst.

Probabo,

ipsa Veriiate

miiuim. Quid ergo docuit columba? quid voluit pcr

diceule,
uis

quando iuterrogavit Juda^os, Baptisma Joancsl? de cvelo,
lol

columbam

,

cst

,

per Spirilum sancium sic venicnait,

unde

un ex hominibus (Uallh.

xn,
sibi

tem docere, qui miserat euni, cui
videris Spirilum

Super quem
,

2o)?Ergone

baptismala dieerentiir, quol essent

descendentem
,

,

tanquam colnmbam

et

servi qui baptizarcnl accepla poleslalea

Domino;

manenlem super euni
iiiis.

ipse est?

Quis ipse esl? Domi-

tenuil Douiinusbaptizandi poleslalein, servis miuislcliiun

Novi. Sed numquid boc jam noveras, quia Domiiste

dediu Dicitse servus baplizare
,

;

recte dicit, sicul

nus

baplizandi babens potestalem

Aposloliis dicil
(1

Baplizavi aulemet Slephaiuv
iiiinislcr.

domum
el
si

lem

nulli scrvo

daiurus cst

,

sed sibi

cam potcstaeam retenlurus
,

tor. 1,16)

:

sed tanquam
illi

Ideo

si sil
,

maetim

est, ul

omnis qui baplizatur pcr servi ininislerium
lioc

,

lus, et coiilingal

babeic

ininislci iuiu

el
:

non iinpnlet servc, sed Domino? numqiiid
noveras? Non
lioc
is

jam

lioiniucs

non iiorunt, ct Dcus cum novit
sibi lenuii

permitlit

noverain

:

adco quid

niilii

dixil ?

Dcus baplizaii pcr cum, qui
8.

polcstalem.
in

Super qucm

videi

Spiritum descendenlem tanquam co,

Hoc

auieui Joanncs

non novcrat
;

Domino.

lumbam,

ct

manentem super cum

ipse est qui baptizat

Quia Dominus erat, noveral
bapiizari, noverat
iile,
:

quia ab ipso debebat

in Spirilu sancio.

Non
;

ait, Ipsc esl Doininus;

non non

ait,

et

confcssus est quia vcritas crat
a veriiatc;

ipsc csl Cbrislus
ipse cst Jcsus;

non
aii,

ait, ipse est

Deus

;

aii,
-

ct ille verax

missus

boc noveral. Sed

non

ipsc esl qui naius est dc vu

Sanct. Auglst.

III.

(Quarante-cinrj.)

5

H9
,

IN
posterior te, prior le
:

JOANNIS EVANGIi LHLM,
non
aii lioc
;

S. Allfil

STINl

l

\y,
iu

gine Haria
enini
lioc

jam

manifcsle danlis disciplinam ad lempus,
rcteriiiim,
llli si

uedamnei

novcrai Joaimes. Sed

«juid

non noveral?

cam non cognoverint, sequc corrcxerint
,

Taniam poiestatem Baplismi ipsum Domimim habiiurum et sibi relctiturum, sive prxsentem in terra,sive
abseniem corpore
sibi

vore perscqnuntur Ecclesiam
illi

qui dolis persefc«

quunlur;
riiuii;
illi

gravius cor fcriunl, qui linguxgladio

m

eoelo et

prxsentem majcstale,
:

acerbius sangninem fundunt, qui Cbristum,
in

reienliirum Bapiisini potestaieni

ne Daulus

di-

quantum

ipsis e^t

,

in

bomine occidunt.
Quid

Perterrill

ceret, Bapiismus nieus; ne Pelrus dicerel. B;iptismus mcus.Ideovideic, iniendite voces A|iosto!orum. Nemo

videnliir qnasi jmlicio pntcsiatum.

libi facil

po-

lcstas, si boiius cs? Si auiein niabis es, lime potesia-

Aposlolorum
omniiim
nieum.
40.
dicit

dixil,

Baptismus meus. Quamvis
,

unum

lcm

:

Non enim
i).

fruslra gladiuni porlat, dicil Api-slolus

csset

Evangclium
:

tamen invenis
,

dixissc,

(Hom. xiu,

Tiium gladium
Cbrisliane
,

noli

educcre, quo pcr-

Evangclium

meum

non invenis dixisse

Baplisma

culis Clirislnin.

quid tu persequeris in
esl imperator?

ciiristiano? quid in le
didicit

persecmus

Car-

Uoc ergo

Joannes, fratres mci.
,

Joannes per columbam

discamus

et

Quod dinos. Non
non do-

nein perseculiis csi
qnciis.

;

lu in cbristiano spiritum persc-

Non
:

occidis tu carnem. Et tainen ncc carni

enini columba
cuit
,

Joanncm

docuit, et Ecclesiam
,

parcimt

quoiquot potueriint c;edendo necavcriint;

cui Ecclesix dictum est

Una

est

columba mea

ncc suis nec alienis pepercerun.t. Notiim est boc
nibus. Invidiosa est potcstas, quia lcgiiima csl
:

ominvi-

(Cflnr.vi,8).Columbadoceatcolunibani; noveritcolum-

baquodJoannesdidicitper columbam.Spirilus sanclus
in specie

diose

facil,

qni jure facit

:

sine invidia faeil, qui pr;e-

columbx

descendit.
,

scebat Joannes in columba

Hoc autem quod diquare in columba didii it ?
nec boc forte oporiebat,

ter leges facit. Allendat iimisqnisqiie
niei
,

vesirum, Iratics
,

qnid babeat cbristianus. Quod liomo cst
ciiiii

com-

Oportebat enim ut discerel
nisi ul

:

niiine

niuliis

per eobmibani discerel. Quid dicam de colum-

iiuillis;
qiiiiiii

el

quod cbristianus esi, seceriiitur a plus ad illuiii perlinct quod cbrislianus,
:

ba, fratresmei? aut

quando mibi

sufficii facullas vel

quod hoino.

Nam

quod

clirislianus, renovalurail

mrilis vel liiigux

,

dicere

quomodo

volo? Et forle non

imagincin Oei, a
(Col.
iii,

<|iio

bmno faclus esl
'

ad imaginem Dci,

dignevolo quomodo dicendiim esl; nec si lanien pnssuni dicere quomodo volo : quanlo miiuis quomodo

10)

:

i|tiodauiem bcnio, possclelmaliis, poset idololalra.

setetpaganus, posset
ris in chrisliano,

Hoclupersequc:

dicendum

csl?

Ego a meliore boc audire vellem, non

quod mcliiis

liabet

hoc cnim

illi

vis

vobis dicere.
11. Discit Joannes
discil in
discil.

aufcrre unde vivil. Yivii eiiim lemporaliter

scciiinliiiii

eum quem

novcrat
in

:

sed in eo

spiiiluin vitae,

quo corpus

aiiimaltir; vivil auleni

ad

quo eum non noverat;

quo noverat non

acternilatum
niino
:

Etquid noveral? Dominum. Quid non noverat?

secuudum Baptisma quod accepit a Dohoc illi vis lollere, quod accepil a Domino;
vis lollere

Potestaleni dominici baplismi in nulkim

hominem

a

hoc
liinl
illi

ilii

unde

\ivit.

Lairones cos quos vo,

Doniino transituram

,

sed ministerium planc transituin

cxspoliare, sicvoliint, ut ipsi plus babeaut
liabeant
:

ct

rmn
cl in

:

polesiaiem a Domino

ncminem,
exhnrreal
Deniiui

rriinistcriuin
coluiiilia

niiiil

lu ct lollis buic, ei

apud

ic

non

erit

bonos
iniii

el in

malos.
,

Non

mi-

plus; nni eiiiin plus

libi fit, i|uia liuic lollis.

Sed veio

nistci

maloruni

rcspiciat

potestalcin,
est Doiniiius?

hoc faciunl, quod
Itint,

lii

qui lollunt

animam;
libi

cl alieri lol-

Quid Quid

tibi facil

maliis ministcr, ubi

bonus
si

cl ipsi

duas animas non habent.

te

impedit nialiliosus prxco,
didicit

est
lioc.

benevolus

15. Qnid ergo visauferre?
vis rebai lizare?
facis

Unde

displicci tjuom

judex? Joanncs

per coluinbam
:

Quid cst
,

Dare non potcs quod jam babei, sed

quod

didicit? Ipse rcpelal
videris

]pse

milii dixit
,

inquit,

negare quod habel. Qiiid acerbius faciebal paga*

Super quem

Spiiilum descendentem
liir esl
,

tunquam

nus, pcrsecutor Ecclesite? Exsercbanlurgladii advcisus marlyrcs, emiticbaniur hestia', ignes adniovcb;:ntur
:

columbum,

el

numenlem super eum,

qui baplital

in Spiritu sanclo.

Non crgo

lc

decipiant

o columba

,

utquid ista? Ut dicerct qui isia paliebaiur,

seduclorcs, qui dicunt, Nos haplizainus

(a).

Coluinba,

stiin cbrisliaiius.

Quid doces
dicat,

agnosce quid docuil columba.

llic esl qui buplizal in
liic

plizare, nisi nt

primo

Non eum quem vis rebaNon sum cliristianus? Ad
lu

Spirilu sunclo. Pcr colunibam discilur quia
lu ejus potesiaic

cst

;

ct

quod aliquando perscculnr profcrcbat flanimam,ad
hoc
lu

puias le baptizari, cujus ministerio

producis lingiiam
fccit.

:

seducendo

facis

quod

illc
,

baptizaris? Si boc putas,

nondum

es in corporc co-

occidcndo non

Et qnid cst qnod daturus es

ct

lumbx
(lim.

;

et

si

non es

in

corpore coluinb;e, non miran-

cui daiurtis cs? Si lihi veruni dicat, el
tc nicntialur,

non scduclus a

quia simpliciiatcm non babes. Simplicilas enim
dcsignatur.
didicit

diclurus cst, llabeo. Iuterrogas, Habes
dicil.

maxime per columbam
1-2.

Baptisma?
Jnanquis,

Ilalico,

Quamdiu babco
:

dicit,

invis

Quare per simplicilatcm columbx
liic est

non suni

dalnriis. El noli dare

quod enim

nes, quia
nici, nisi

qui baptizat in Spiritu sancto, fralrcs

darc, bserere
ferri a (juid

itt

nie

non polcsl; quia quod accepi, auScd lamen cxspecta
,
;

quia

columbx non crant
illos

qui Ecclesiam dis-

ine

non

potesl.

vidcain

sipaverunl? Accipitres ciant, miivi craul.

Non

laniat

me

vis

doccre. Dic
:

inquit

,

prinio,

Non babeo.
;

columba. Et vidcs

invidiam nobis facere, quasi

Scd boc babeo

si

dixero,

de perseculionibus quas passi sunt. Corporales quidem
oassi quasi persccutiones,
(a) nonatistx.

enini habeo, babco.
1

Non habco, mcnlior quod Non habes, inquit. Doce quia non

cum

csscnl llagclia Domini
lossidet,

pro posat, ter legit Uorel, Element. criiie
m.

pag. 211.

U21
habeo. Malus
tibi

TKACTATUS
dedit.Si malttsChfisliis, malus iuihi
:

V.

CAPUT
et

I.

1412

fundat inimicos suos pcr luccrnam siiam. Inicrioge-

dcdit. ISon, inquil, malusClirislus

sed nun

libi
:

Cbri-

mus

nos quud Dominus Jud.cos, intcrrogcmus et di-

stus dedit. Quis ergo inihi dedil? rcspondc

cgo nie

cainiis,

Baptisma Joannis undc est? dc coclu.ancx hodicluri sunt, vidctc,
si

a Chiislo scio accepisse. Dedil libi, inquil, sed lradi-

minibus? Quid

nun

cl ipsi lan-

tor ncscio quis,
iiister,

non Cbristus. Vidcro quis

fuerit nii-

quam
bunl

inimici de luccrna confundiuitur. Quid dicluri

videro quis fueril praeco; deofliciali non dis:

suul? Si dixerint,
:

Ex bominibus
Dc
ei ?

;

cl ipsi sui
;

eos lapidacis,

puto, judiccm allendo

et forte
;

qnod

objicis officiali,
officialis sui

si

aulem

dixerinl,

coelo

dicamus

Quare
ei.

mcnliris

:

scd nolo disculcre

causam
forle
:

co-

crgo non credidistis

Dicunt forlasse, Crediinus
,

gnoscal Doiiiinus aniborum
bes, non probas;

:

si

exigam ut proest le pro-

Quoniodo ergo
dicil,

dicilis

quia vos baptizatis

ct

Joannes

imo
(a)
:

nientiris

probatum

Uic

est qui

baptizat?

bare 110« potuissc

sed non

ibi

pono causam meam,
lioiniues innoccn-

lanli judicis justos oporlct esse, per

Sed ministros, inquiunt, quos baplizalur.
juslos oporlct
sinl niinisiri justi, si vo-

ne cum studiose coepero dcfcndere
tes, putes

Etegodico,
liint;

el oinnes dicimus, qnia
:

mc spem meam
:

vcl iu liominibus innoceii-

esse lanli judicis ministros

libus

posuisse

fucrint

bomines qualeslibct, ego a
episcopus

siautem nolucrintesscjusli qui calhcdram Mnysi
',

Cliristo accepi,

ego a Christo baptizatus sum. Non,
illc

sedcnt

securum

me

fecit

magistcr mcus, de quo

inquit, sed illc cpiscopus te bapiizavit, ct
illis

S]iirilus ejus dixii, llic esl qui baplizat.

Quomodo

se-

commuiiicat. ACIirislo

sum

baplizalus, cgo novi.
vidit

llnde nosti? Docuil

me columba quam

Joannes.
:

curum me fecit? Scribce, inqtiit, et Phariswi culhcdram Moysi sedent ; qux dicunt, (acite ; qum autem faciunl, fuccre notite
: dicunt enim, el non faciunt (Matth. xxiu, 2, 3). Si fuerit niinisler justus, compuio illuiu

milvc niale, non nie dilanias a visceribus columlue
in

columbx mcmbris numeror; quia quod columba docuit, lioc novi. Tu mihi dicis, llle te baptizavit, aut ilJe tc baptizavil; per columbam mihi et tibi dicitur,
Ilic est qui baptizat
:

cum
.

Paulo,

cumputo illum cum Pelro; cum
:

islis

com-

pulo justos minisirus

quia verc jusli ininislii gluriam

cui credo, niiivo, an
|ier

columbx?
'

14. Cerle lu niihi dic, ut

illam lucernam cou-

fundaiis, qua confusi sunt et priores inimici, p.ues
tui

pharisxi, qui

cum

inleirogarent
:

Dominum
et

,

in

qua

suam non quxrunl; minislri enim suni, pro judicibus haberi nolunl, spem in se poni exhuirescunt ergo computo cuin Paulo justum minisiruni. Quid cniin dicit Paulus? Ego plantuvi, Apollo rigavit ; sed Deus in:

potcstale ista facerel
isluvi

lnterrogabo
tnihi,

cgo vos, inquit,

crementum dedit

:

neque qui planlat

est aliquid
(I

,

neque
111,

sermonem, Dicite

Baplisma Jvnnnis unde
illi

qui rigat; sed qui incrementum dat Dcus
7).

Cor.

G,
*

est? de c<bIo an ex Itominibus? Et

qui pr.eparabant

Qui vero fueiit supcrbus minister,
:

cum

zabulo

jaculari dolos, irreliti sunt qiixslione, coeperiint vol-

computatur

scd non cuntaminatur doniim Christi
fluit piiruni,

vere apud semetipsos

,

et dicere, Si dixerimus quia de
,

quod per illum
deus

quod per ilbim

transit li-

cieio est, diclurus est nobis

Quare non
,

credidislis ei?

quiduni venit ad fertilem lerram. Puta quia ipse lapiesl,

Jnaniics cuiiii dixerat de Doraino
ecce qui
totlil

Ecce Agnus Dei,
1,

quia ex aqua fructum ferre non potest
,

:

et

pcccatum nmndi (Joan.

29). Quid eigo

pcr lapideum canalera transit aqua

transii

aqua ad

qu.crilis, in

qua potcslatc facio?
facio.

lupi, in potc^tatc

areulas'; in canali lapideo nihil gencrat, scd tamcn
hurtis
4

Agni
iioii

facio

quod

Sed ut nosselis Agnuiu, ipiarc
Ecce Agmts Dei,
ilii

plurimum
ila

friiclum affert. Spiriiualis
esl ul lux
:

enim

vir-

credidistis
tutlit

Juanni, qui dixil,

Uis Sacramenti

ct

ab illuminandis puru

ccceqtti

peccatum mundi? Scientes cxgo

quid
,

cxcipitur, ctsi pcr

immundos

Iranseat, non iuquinact gloriani
:

dixissel Juanncs
dixciinitis qitia
bis, Qttare

de Doniino, dixejunt apud se
ccelo est baptisinus Joaiuiis, dicel
ei ?

Si
no-

lur. Sint plane ministri justi,

suam non

de

quxrant, sed
Baptisma
ipsuni

illius

cujus ministri sunt
11011

non dicant,

ergo non credidistis
esl
,

Si dixeiimits qttia ex
;

meum

csl; quia

csl ipsnrum. AllcnJaut

hominibus

lapidubinmr a popido

quia proplielam

lutbeut Joaitiicni. lli.nc

limebant hoinines, binc verita-

Joanncm. Ecce Joanncs plenus crat Spiritu sancto ; ct baplismum de ccelo babebat, nmi ex buniinibus
:

lem

faleri

cunfundcbanlur. Tencbrx tenebras respon-

sed quatenus habcbal? Ipse dixil, Parate
1,

dcrunt, scd a luce superalx sunt. Quid enini responrierunt? Nescintus

viam Domino (Joan.

23). Ubi aiitem cognilus cst
;

:quod sciebanl,dixerunl, nescimus.
vobis dico, iuquil, in qita poteslate

Dominus,
10

ipse factus est via

non jam opus

erat ba-

Et Dominus, nec ego
istu facio

plismate Joannis, quo pararctur via Doniinu.

(Matlh. xm, 25-27). Et coufusi sunt primi ini-

Tamen

quid nobis solent dicere
est.

?

Eccc post
ista

Unde? De lucerna. Quiseiat lucerna? Joannes. Probamus quia luccina cral? Probamus. Doininus
mici.

Joaniiem baptizalum
quxslio traciarctur
in

Anlequam cnim benc
(a)

Ecclesia catbolica, multi iu ca
:

enim

dicil

:

llle eral

lucerna ardens

ei

lucens (Joan. v,

erraverunl, el magni et boni
bris

scd quia dc

mem-

*i). Probauius quia ct de ipso confosi sunt iuimici?

columbx erant, non
quod

se pr.ccideriinl, ct facliuu

Psalmum
15.

audi

iidmicos ejus

Paravi, inquit, lucernam Chrislo meo; induam confuswne (Psal. cxxxi, 17, 18).
:

csl in eis
1

dixit Aposlolus, Si quid aliler sapitis,

Adbuc
:

in

hujus viis tenebrisad lucernani

fidci

auibulamus
CDiifund
'

teneamus et nos liiccrnam Joannem,
inde inimicos Cbristi
;

iiniis et

imo ipse coo88,

sic l-ov. cumS Mss. ; at juxta Er. I.ugd. ven. legendum, tn catltcdra Moysi sedent. M. ' 111 [iluribus Mss. loco, zabuli, estubiquc nomcn, diaboli. * Er. I.ugd. et veu. habent, per lapideum canakm transM. U aqita ud areolas. * lo uiunihus Mss., Itortus. («)

Hnus rarcensis Ms., palres. (a) Tangit causam cajciliani. Confer (Ra. ctc

Cypriannm

in

etistolas 13,

Ibagmensem synodum, de qua
tijualislastietv.

primis subintefligit, ciimque ipso <arin Ubb. de Baptisinu couu-a

U23
hoc quoquc vobis
isii

IN JOA.NNIS

EYANGELIUM,
Umle

S.

AUC.USTINI

4121

Deus

rcvclabil

(

Philipp.

III,

1S).

palerelur, quia hapiizabat plures

quam Joannes
uon baptizaret

:

dcsed
ipse

qui se separavcruni, inriociles facii suni. Quid ergo

inde ndjunclum
discipuli ejus
(

esl,

Quamvis
iv,

ipse

,

diccrc?Eece posi Joannem bapiizaium cst; post bxretieos non bapiizaiur? Quia quidam qui basolcni

Joan.

1,2).
;

Ipsfi, et

non

ipsc

:

poiestate,
illi

illi

miuistcrio

scrvilutem ad baptizandum
in

bebanl baplisma Joannis, jussi sunt a Paulo baplizari non cnini babcbant baplisma CbriAct. xix, 5-5 )
:

admovebnnt, poicsias baptizandi

Cbrislo permaibi

nebat.

Ergo

(

baplizaliant discipuli ejus, ct
:

adlmc

Quid ergo exaggeras meritum Joannis et quasi abjicis infeliciialem bajrclicorum ? Etegolibi concedo
sti.
,

cral Judas inler discipulos ejus

quos crgo baplizavit

Judas, non sunt iierum baplizali; ct quos baptiznvit

sceleratos csse
Cbrisli dedcrunt

bxreticos
,

:

sed

bxretici

baptisma

Joanncs,

ileriini baplizati

sunt? Plane ilerum, sed non

quod baptisma non dedit Joannes.

ilcraio bnpiismo.

Quos

enini bapti/.avit Joannes, Joan-

Recurroad Joanncm, etdico: Hiceslquibaplizat. cnim melior Joannes quam haercticus, quomodo Sic
17.

ncs bapti/avit
baplizavit.

:

quos

aiiieni baptizavit

Judas, Ckristus
ebriosus, quns

Sic ergo quos baptizavil

mclior Jonnnes quani ebriosus,

quomodo melior Joan-

baplizavil homicidn, qnos baplizavil adullcr, sibapti>siiiiis Clirisli

nes

quam

homicida. Si post deteriorem baptizare de-

cral, Cbrislus baptizavil.
,

Non timeo

ari-

bemus, quia posl mcliorem baplizarunt Apostoli; qui-

ultcrum

,

non ebriosum
,

tion

bomicidam; quia coqui

cumque apud
rati

ipsos baplizati fuerint ab ebrioso,

non

lumbain atiendo
baptizat.

pcr quain

.iuibi dicitur, Ilic est

dico ab liomicida, non dico a satellile alicujus scele(a),

non dico a raptore rerum alicnarum, non

19. Cajtcrum

,

fratrcs

mei

,

delirum esl dicere quia

dico ab oppressore pupillorum, non a separatore conjnguin
;

mclioris merili

fuit,
ille

niliil

borum dico
est dico,

:

quod solemne

est dico

niinum

,

qiiam

non dico Judas, sed quilibet bude quo dictum cst, In ualis nuiliemajor Joanne Daptisla
(

quod qiiolidianum
cl
in

quo vocaulur omnes dico,
cis dicilur
,

rum
xi,

ji«iio c.vsuirexil
).

Matth.

ista civitale,
sil

quando

Alngiemus

',

U

Non crgo buic quisquam

scrvus, sed baplisrna

bcne

nobis, et

lali

die Tcslo Januariarum
,

non de-

Doniini ctiam per servuni inaluin datum, bapiismali

bes jejunare; ea dico icvia

quoiidiana

:

ab ebrioso

eliam amici servi prXponilur. Audi quales commcinoral aposlolus Paulus lalsos fralres
les verbuni Dei, el (piid de
illis
,

bomine cum
lior
sit

baptizatur, quis est melior, Joannes an
si

invidia
:

pncdicanhoc gauilco,
iu-

ebriosus? Responde,

poles, quod cbriosus tuus
:

quam Joanncs

nunquam

lioc

menudebis. Ergo
i

dicil

Et

in

scd ct gaudcbo. Cbrislum

enim annuntinbant, per
(

lu quia sobrius

cs, baptiza posl cbriosuni tuuni. Si
,

vidiam quideni, sed lanien Cbrislum

fhilipp.

i,

15tibi

enim post Joannem baptizaverunl Aposloli
cis.In unilate

quanto

18). Non per quid, sed quem vide

:

per invidiani
,

inagis debet post ebriosum sobrius baptizare?

An

di-

praulicatur Cbislus? vide Cbrisium

viia

invidiam.

mecum
non eral
dico,

est

eliriosus?

Ergo Joannes

Noli imilari maluni pradiealorem, sed imitare

bonum

amicus sponsi,
1S. Sed

in uniiate

tibi ipsi

cum sponso? quisqitis cs Tu cs melior,
:
:

qui

'

libi

pnedieaiur. Cliristus ergo n quibusdam per

invidiam pradicabatur. Et quid csi invidere? Ilnrrendiiin

an Joannes? Non audebis dicere

Ego sum melior
tui, si le fiierint

malinn. Ipso nialo zaliolns dcjeclus cst
inuliuni

,

ipsum

quam

Joannes. Ergo posl

le

baptizcnt

dejecit

nialigna pestis
,

*

:

et

babebanl illam

meliorcs. Si cnim post Joannera baplizatum esi, eru-

quidam

Cbristi praidicaiores

besce quia post

te

non baptizatur. Dicturus es

,

Sed

permitlit Aposlolus.

quos lamen pwdicare Quate? Quia Cbrislum pr.rdica;

cgo baplismum Cbrisli babco , el docco. Aliquando crgo agnosee judiccm , cl noli pneco superbus csse.
Iiapiismum Cbristi das
posl
,

banl. Qtii atttein invidel, odil
dicilur
?

et qui odil, quid
:

de

illo

Audi aposlolum Joannem
esl (I

Qui

odil fratrcm

idco non post tc baptizatur
csl, quia

:

suum, homicida

Joan.
post

III,

15). Eccc post .loan-

Joanncm idco baplizalum
;

nou Cbristi
scd
;

nem
esl
;

bapiizatum

cst,

bomicidam non baptizalum
tisniiini

baplismum dabat, sed suuin
ipsius cssct.

quia sic acceperal ut

quia Joannes dedii baj

stium, liomicida

Non ergo
pcr
le

lu nielior i|iiaiu

Joannes

:

dedil

baptisnnim Clnisli. Qnod

Sacramenlnni Inm
poilttnlur.

baplismus qui
Ipse enim

datur

,

melior quain Joannis.
Juaunis. Et quod
Cliri-

sanctum est, ut nec bomicida minislranle
20.

Cliristi csl,

isle aiileni

Non re^puo Jnnunem, scd
didicil

polius credo Joanni.

dabaiur a Paulo, ct quod dabalur a Pelio,
sti

Quid credo Jnanni? Qiiod
didicit per

per columbam. Quiri

est

:

el

si

dalum

cst a Juda,

Cbristi crat.

Dc-

coluinbam

?

Ilic est

qui baplizal in Spiritu

dit

Judas, cl non baplizatum est post Judara; dedit
,

saucto. Jain ergo, fralres, lenete bnc, el cordibus
siris inligile.

vc-

Joannes

cl baptizaluui

esl post Joanncni
Cliristi

:

quia

si

Si

enim bodic voluero plenius dicere
lemptts non sufucil. Quin cnini

datus esl a Juda baplismus,

erat

;

qui auiem

qttare pcr

columbnm,
in

a Joaune dalus

est,

Joannis crat. Non Judain Joanni,

rcs disceudn insimiala csl Joanni pcr columbaiii, qiiam

sed baptismum Cbristi etiam per Juda: inanus daium,

non novcrat
Ctlristum
slrac
:
,

Cbrislo Joanncs, qtiamvis jam nossct

baplismo Joannis ctiam per inanus Joannis dato recle
pneponinius. Eteniiu dictum esl de Doniino antequam
Bad. et Am., alongemur. Lov., alooicmur. Mss. aliquot alogiemus. verbumduclum est ab alo^ia, qu;e dicitur, Auguslino iu episl. 36 ad casulaiium, n. "2, interprelanle, i cum epulis iudulgelur , ut a rationis traiuite de'

cxposui quanlum arbittor Sanclilati ve-

scd quare banc ipsam
,

rem per columbniii

opor:

tuil
prolise nouc,

demonslrari

si

breviler dici posset, dicerem

sed

quia diu diceudiini esl, et ouerarc vos nolo,
adjulus suni oralionibus veslris,
1

quomodo
prontisi,

tit

illud

quod

t

vieiur. >
(o)

Editi,

quod. At Mss., qui

:

rectc

,

nam

refcrtur ad r.bri-

Respcit ad

Gil louis

episcop. Optatum, qui atellea dictus cst. Coufer epist. 87, a<j PmeriUim.

Thanmgadensem

stutn.
• tti

aliquot Mss., ipso dejecit mulios, maliqiw peslii esl.

1425
iuiplerem
;

TRACTATUS
adjuvante etiam alqne eliam pia inlcnlione

VI.

CAPUT

I.

i
,

i2C

pr.cgravali, vel carceribus inclusi
gali, vcl fluclibus

vel catcnis colli-

el votis bonis, et illud apparebil vobis, quarc

Joanncs

maris jaclati, vel aliquibus iiiimicor
:

quod

diJicit in

Domino, quia

ipse csl qui bapthat in

rum

Spiiiiu sancto, et nulli servo suo (ranslegavit potcstateni baplizandi,

non debiiitdiscere

nisi

pcrcolumbam.
columbm
i,

sed non colunib» gemilu gernunt, non amore Dei gemunt, non spiritu genmnl. ideo tales cum ab ipsis pressuris fiicrinl liinsidiis

circumsepti gcmunt

TRACTATUS
Jn eumdcm

VI.

berati, exsullant in grandibus vocibus

:

ubi apparcl

Evangclii locuin. Qitare Detts pcr

quia corvi sunl, non cohinibx. Merito de arca missus
est corvus
,

speciem osleiidcre volucrit Spirilum sanctum. Cap.
>

et

non
:

est revcrsus; missa est coluniba;

y

.

32, 55.

et reversa est
0-9).

illas

duas avcs misil Noe (Cen. vin
,

,

1.

Falcor Sanclilali veslrae, limueram ne frigus lioc

Ilabebat ibi

corvum

habcbat

cl

columhani
:

frigidns vos ad

convcnicndum

faceret

:

sed quia

isla

uirumque hoc genus arca
figurabat Ecclcsiani
,

illa

conlincbat

et si arca

celcbritale el frcquenlia vcslra, spirilu vos fcrvere de
nionslralis, non dnbito quia ctam oiastis pro mc, ut debilum vobis exsolvam. Proniiserani cnim in nomine

videtis uiique quia necessc est

ut in isto diluvio sxculi utrunique
clesia, et

genus continealEc-

corvum

,

et

eolumbam. Qui sunt corvi? Qui
ea qua;
Cliristi

Clnisti disterere bodie,
iinpcdircl,

cum

anguslia lemporis lunc

sua qu.xriint.

Quicolumbx? Qui

sunt

ne

id

posscnms cxplicarc iractando, quarc
volueril Spiri-

qu:crunt (Philipp. n, 21).
3.

Deus per loltunbae spcciem osiendere

Piopterca crgo

cum

millcret Spirilum sanctiim,
visibi.iler;

Imn

sanctiiiii. IIoc ut explicetur, illuxil
;

nobisdies

lio-

duobus modiseum oslendil
el per

pcrcoliunbam,

diernus

et senlio

audiendi cupkiilatc cl pia dcvolione

ignem
;

:

pereolumbam, snper Domiiium ba-

vos celcbiius congrcgatos.

Exspectatioucm vesiram
ul vcnire-

plizalum

Deus implcat ex ore nostro. Amaslis enim
lis
:

Cum

pcr ignem, super discipulns congrcgatos. enim ascendisset Duminus iuca-luni posl resur-

scd ainastis, quid? Si nos, el lioe bcne;
i

nam voet

rectionem, peratlis ciim discipulis suis quadraginta
diebus, impleio die

liimus amai

a vobis, scd noliimus in nobis. Quia ergo

Penlecostcs, mtsil eis Spiriium
tiine

in Cliristo vos ainainus, in

ChrUto nos redamaic,

sanctnm, sieut promiserat. Spirilus crgo

veniens

ainnr nostcr pro iinicem gemat ad

Deum
,

:

ipse

enim

implevil Iociim illum, facloque prinso sonilu de coelo

gcmilus coltiinb;c
2.

e.it.

lanquam
est

fcrrcltir

flaltis
,

vehemens
Visai
,

,

sieul in Aclibus
,

Si

ergogemitus columke

quod omnes no-

Apnstolorum legimus

inquil

illis

sunl linguas

vinius,

gemuni aiiiem columbxin ainore; auditcquid
Quid enim

divisa; velul ignis, gui et insedit

supcr uiiumquemiine eo-

dicat

Apostolus, el nolile mirari qnia in columba:
:

rum
per

;

el

cceperunt lingnis loqui, sicut Spiritus dubat cis
li,

spccic volnil demonslrari Spiritus sanclus

pronuntiare (Act.

1-4).

Hac vidimus cobimbam suhic fervor oslendilur.
pigri

oremus, sicut oportcl
rilus
iiilerpcllat

,

iuquil, ncscimus

:

sed ipse Spi-

Dominum
:

,

hac linguas divisas supcr discipulos
simplicilas,

pro

uobis gcinitibus

incnarrubilibus
,

congregatos

ibi

(/Jom.vni, 20). Quidergo, fialres nici

lioc dicluri

Sunt enim qui dicuntur simplices, et
canlur simplices
,

sunl

:

voerat

sumus

,

quia Spiritus gemit
ci
,

,

ubi pei fecia et xierna

sunt autein segnes. Noil
:

lalis

bealiludo esl

ciun ralre cl Filio? Spirilus
sicul Dei Filius
,

enim

Stepbanus

iilenus Spirilu sanclo
;

simplex crat, quia

sanctus Dcus

Deus, el Paler Deus.
:

ncmiiii nocebat

fervens erat, quia impios arguebal.
: '

Ter
Deus

dixi
ter,

Deus
quani

sed non dixi tres deos
dii

magis cnim

trcs; quia Patcr ct Filius et Spi:

Non cnim lacuit Juda'is ejus siinl vciba ill.i llammanlia Dura cervice el non circwncisi corde el auri,
,

rilus sanetus

unus Dcus

hoc oplime nostis. Noncrgo
illa

bus, vos semper rcstilislis Spiritui sitncto.

Maguus imut nnveritis

Spirilus sanclus in scmelipso apud semclipsmn iu
Trinilalc, in
slantia;
illa
:

petus

:

sed coluniba sine
fclle sscviebal,

lellc sarvil.

Nam

beaiiliidinc

,

in illa xterniiaie
,

sub-

quia sine

illi

audilis bis verbis qui corvi

gcmit

sed iu nobis gemit

quia gemere nos

cranl, ad lapides slalim advcrsus coluinbam cucurre-

facil. iSec

parva res csl, quod nos docct Spiritus saniiisiimat

runt; coapit Slephanus lapidari
freniens et fervens spirilu
,

:

et qui paulo anle
in

ciusgeiucrc:

enim nobis quia peregrinamur,
,

lanquam

inimicos im-

cl docet nos iu palriam suspirarc

ct ipso desiderio

pclum
ccrvice

feceral, et lanqiiam violentus invcciiis crat in

geniimiis. Cui

bene
sil,

cst in lioc sxculo,
Ixlitia

imo qui pulal
ct

vcrbis igneis alqueila flammaniibus, utaudislis,
,

Dnra

quod

ci

benc

qui

rcrum carnalium,

et

non circumcisi

cortlc el auribits

:

ul qui ca

abundanlia leinporaliuin, et vana
:

fclicilale exsullat,

vcrba audirel, pularet Slepbaiiiim,
illos velle

si ei licerel, slatiin

habctvoccm coivi voi enim corvi clainosa cst, non gemebunda. Qui aiilem novil in pressura se essc morlalitalis liiijus, ct percgrinari se a Domino (II Cor. v,
C),

consumi
,

:

venientibus in se
fixo ait ",
,

lapidibus ex
,

manibus eorum
illis lioc

genu

bomine

ne »/al«a»

delictum (Acl. vn

51

,

59). Inhxseral uiiilali

nondum

tcnerc illam pcrpeluam qurc nobis pro,

columbae. Prior enim

illud fecerat
;

magistcr, super
in

inissa csl bcaliliidincm

scd haberc illam in spe

,

ha-

qiiem dcsccndit columba Palcr
,

qui

peudcns

cruce ait,

bilurus in rc,

cum Dominus

vcncrit in iiianifesialione
;

ignoscc

illis

,

i/uia ncsriunt

quid faciunt (Luc.

prxclarus, qui prius in humililate vcnil nccullus

qui

xxin, 3i). Ergo nc Spiriiu sanclificati dolum habeant,
in

boc mivit

,

gcmit. Et quamdiu prnptcr boc geniil
:

columba demonstratum
,

est

:

oc siroplicilaS frigida

bcne gemit
didicit

Spirilus illimi docuilgcincre, a

columba

rcmaneat
1

iu

ignc demanslralum est. Ncc inoveat,

gemere. Mulli enim gemunt
vel qunssati dainnis
,

in infelicilate ler-

Sic

rcua

,

vel acgriludiitc corporis

1

legendum cx Mss. [cttjus.] Apud Er. l.ugd. vcn. l.ov., tjemi

jlcxo ail.

M.

IN

JOANNtS EVANCELIUM,
,

S.

AUCUSTINl
et

1

128

quia lingirx divisx simt. Distant onim lingtKE
divisis linguis apparuil.
tgr.is,

idco

Chiisium, aul vero
ptizattirus esset in

hoc non noverat qnla ipse ha-

Linguw, inquit, dimsa telul

aqua ctSpiritii sanclo; namct hoc
ministrorum eam iransferret

qui el inscdil super

intcr

unumquemqne eorum. Distanl se lingux, scd lingiiarum dtsUuilia * non siinl
in coluniba.

noveral

:

scd quia iia ut sihi lencrel ipsam potesia, hoc Per hanc enim polesta-

lem
est

,

el in millitm

sehismata. ln linguis divisisnoli dissipatioiicm limere,

qund

didicil in coluinha.

uullatcm cognosce
•4.

lem, quani Chrislus solus
ministroruni Iransfudit
,

sihi lenuit, ei in
yte.r

neiniucm

Sic crgo,

sic

oporlebat domonstrari Spiritum
,

quamvis

ministros suos

sanclum venientcm supcr Dominum
tuinsquisquc,
si

ut

intelligat

baptizare dignalus sit, per hanc slat nnilas Ecclesi;e,
quae signiflcatur in columba, de qua dictum cst
est
:

habet Spirituin sanclum, simpliccm

Una
Si

se cssc deberc sicut

columbam; habere cum
sed
in corvis

frairibus

columbu mea

,

tmn- est matri sttw (Canl. VI, 8).
,

veram p.iccm
jn

,

quam
p.ix.

signilicant oscula columbariini.
,

enim, utjam-dixi, fralres mei
a

Iransferretur poteslas
,

Ilabeul enini oscula cl corvi

faka pax
,

,

Domino ad
7.

miiiistriim

,

lol

haptismaia essent

qnot

columba vera
,

Non omnis ergo

qui dicit

Pax

minisiri essent, ct

jam non
:

starel unitas Baptismi.

vnlliscum

quasi columba nudicndus est.

Unde crgo
celumba-

Intciuhle,

fratres

antequam venirel Dominus
in

(liscernunliir oscula

corvcrum ab
i ,

oseuiis
;

noster Jesus Christusad baptismum (nain- pnst bapli-

rum

?

Osculantiir cor \

scd laniaht
:

a laniatu inno,

smiim dcscendit columba

qua cognovit Joanncs

ccnsest natura cnlumbariim
osl vera in osculis pax
;

ubi ergo laniatus

non

qniddam proprium, com
viderit

ei

dictum cssel, Super quent
,

illi

habcnt voram paccm, qui

Spiritum descendcntem sicut columbam
sttper

el

maseoT

Eeclesiam nen laniaveriint.
scuntur
vivit
,
,

Nam
:

corvi de
;

morle palerr;e
,

nentem
cto),

eum,

ipse est qui baptizal in Spirittt saniu Spirilu

hoc columha non hahe!

de frugibus
,

noverat quia ipse baptizat
tali

sancio

;

innocens ejus vielus o>t
est in

quoil vere

fratres

quia

proprietale
,

,

ut poiestas

ab eo non- iransiret

mirandum
vel

coimnha. Sunl passeres brevissimi,
:

muscas occidunt

niliil

borwn cohimba

;

mm

cnim de morte
reviviscaut

pascittir.

Qui laniaverunl Ecclesiam,
,

quamvis eo donamc, hoc ibi didicil. Et probamus quia jam et hoc noverat Joannes quia haptizattirus erat Dominus in Spiritu sancto ; trt
in alterum

unilc

de morlihus pascuntur. Polens est Deus
qni devoranlur ab eis et
,

rogemus tu
seiititmt.

Imc inteHigalur didieisse
h.iptizaiurus

ii>

colmnha

,

quod
,

iia

crat

non

Domimis

in Spirilu

sancto

ut in

nemi-

Mulii agnoscunt

quia rcviviscunt;
in

nam ad

coruni

advenlum quotidie graiulamur
tantum
sic

nomine

Chrisli.

Vos
;

iicin aliiiin hominem polestas ilfa transiiel? unde prohamus? Columba jam baptizato Domino descen-

estote simplices,
sit.

ul silis fcrventes '
;

el

dit

:

ante antem

quam

veniret

Dominus
venis

ut baptizare-

fervor veslcr in linguis

Nolite tacere

ardentibus

lur a
iilis

Joanne

in

Jordane, diximns quia noveral eum,
:

lmguis loquenles, accendite frigidos.
5.
illi

vocibiis

tihi ait

Tn ad me

,

haplizati?

cijo

a

Quid cnim,

fratres

mci?
;

qtiis

non videal qnod
Quis

H debeo

baptixari.
:

Sedccce Domiiium noveral, novcrat
(|uia

non vklcnt? Ncc mirtim

qnia qui inde reverii no-

FiliumDci
ad fiiivium,
plizari, ail

midc probamus quod jam novcrat

Imil, sieut corvus qni de arca

emissus est

».

ipse haptizarct in Spiritu sanclo?

Anlequam
in

venirct

enim non vidcat quod
sanclo ingrati
sunt.

il!i

non vidcnl? El

ipsi Spirilui

cum
illis,

multi ad
F.qo
,

Joannem concurrerenl baaqua
:

Eece coluniba deseendii supcr

quidem baptizo vos
major

qui
di-

Domimim
Deus
est.-

,

ct

supcr

Dominum baplizaimn

;

et

appa-

anlem pusl me

venil

me

est

,

cujus non

snm
et

ruit ihi sancta illa

et vera Trinitas, qua; nobis iiiius
,

gnus eorrigiam calceamenti solvere; ipse vos baplizabit in
Spirilu sanctv
ct igni

Ascendit enim Dominus ab aqua
:

sicut iu

(Matth. ui, 14, II)

:

jam

hoc

Evangelio legimus

Et ecee

aperti sunt ei ctrli, etviilit
et

noverat. Quid ergo per

columbam

didicit

,

ne mendax

Spiritum descendentem velut columbnm,

mansil super

postea invenialur (quod avertat a nobis Deus opinari);
nisi ui

eum

:

etstatim vox consecuta

est,

Tu

es Eilins

meus

di-

quamdam
,

proprictatem in Christo talem futnram,
ministri baplizaturi cssenl, sivejusti,
nisr

lectus, in quo milii complacui (Mattlt. ni, 10

et 17).

Ap-

quamvis

niulii

parct manifeslissima Trinilas, Palcr in voce, Filius in

sive injusii
illi

non Iribuerelur sanciiias Baplismi,

hominc

,

Spirhus

in
,

colinnha. In ista Tiinilale
et

quo

supcr quein desccndit coliunha, de quo dictuni
,

missi stint Ajiostoli
ir.irum est qtiia
illi

videamus quod vidcmus,
:

quod
vi-

cst

llic csl qni baptizai in Spiritu sancto ?
,

Pelrus ba,

non vident

non enim vere non
it
,

plizet
qtti

hic est qui haplizat
;

:

Paulns hapiizct
liic

hic est

dent
dunt.

,

sed ad

id

quod

facics eortim fci
,

oculos clauet

baptizat

Judas bapiizel,

est qui hapiizat.

Quo

missi sunt discipuli
illo

in

nomine Patiis

8.

Nam
,

si

pro diversjialc meritorum

B

ipiisma san-

Filii ct

Spiriius sancii, ah

dc

qtio dictiun esi, Ific

riiini esi

quia divcrsa siini merila, divcrsa ernnt
;

<st qui baptizal.

Dictum est cniin ministris nh eo qui
poteslalcm.
illovidit

haplismala
accipere,

et tanto quisqtie aliquid

meliiis pulatur
Ipsi san-

sihi lenuil haitc

quanioa mcliore videlur accepisse.

C.

Iloc

cnimin
:

Joanncs, ct cognovil qnod

cti, inlelhgite fratres,

heni periiiieutes ad cohimbasn,
illius .lcrusalcni
.

non uovcrat
aul
1

non quia cum non noverat Filium Oei,
novcrat Domiiium
,

perlincnles ad sorlcm civiiatis

ipsi

cum non
:

aut non

noverat

honi

in

Ecclcsia

,

de quibus

dicit
,

Aposiolus, Novii
19)
;

Edili, distanluv. At Mss., distanlia.
1 1 silis

Dominus

qui sunt ejus

(IITim. n

diversaruiu
:

* Ediii

prudentes etferventes. Abesta vss., pru-

gratiarum sunt, non omnes paria mcrita habcnt
alii aliis
si

sunt

dcntes
» Er.

et.

ct Lov.: Sec mirum; quin inde reveriinolunt, sicut lorvus qtii d? r.rca cmlssiis est. M.

saucliorcs, snnt
illo
,

alii aliis
,

meliorcs. Quarc ergo

uiws ab

verbi graiia

justo sanclo baplizcltrr,

H59
alitis

TRACTATUS
ab
alio inferioris meriti

VI.

CAPUT

I.

\m
';

apud

Deum

,

inlerioris

gradiis. inferioris conlincnlioc, inferioris vita?, untim

quidam liomines, velut adversus Deum se munirc conanies, quasi aliquid esset excelsum Deo, aut aliquid
luium superbia», erexerunl Inrrim
si

lamcu
Itic esl

et

par el aquale est quod aceeperunt,

nisi

quia

quasi ne diluvio,

qui baptizat f

Quomodo
isle

ergo

cum

baptizal bonus
el ille

poslca fieret, dclerenlur. Audierant enim et recen:

ct melior,

non ideo

boiuim accepil,

melius;
,

sneranl quia omnis iniquitas crat delela diluvio

ab

sed quamvis bonus
et a'c|ualc cst

el nielior fucrinl minislri

imum

v

iniquitatc

lemperare nolebant

;

altiludinem turris con-

quod acccperunl, non
:

esl mclius in illo,

tra diluviiim requirebant; xdilicaverunl lurrini excel-

el iuferius in islo

sie et

cum

baplizat malus ex ali-

sam.
illis

Yidii

Deus superbiam ipsorum,

et

hnnc crrorcm
(Gen.

qua

vcl ignoranlia Eeclesia:, vcl lolerantia (aul
inali,

enim

immilti fecil, ut non se cognoscerent loquenles;

ignpraulur

aul loleranlur, toleralur palea, quo-

et

facta;

sunt divcrsas lingu;c pcr supcrbiam

'

usque
est,

in

tiltimo venlilelnr
esi,

area),

illud qiiod

datum
*

xi, 1-9). Si

superbia fecit diversitatcs linguarum, hu-

uimni

nec impar propter impares minisiros;

militasChristi congregavit diversiialcs linguarum.

Jam

sed par
9.

el a-quale, propler, llic est qui baplizal.

quod
illi

illa

lurris dissociaverat, Ecclesia colligit.
;

De una
charilas

Ergo,
;

dilectissimi

,

videamus quod videre
,

lingua factae sunt niulta!
fecil
:

noli

mirari
;

,

superbia boc
,

nolunl

nou qtiod non vidcant
:

sed quod se videre
illos.

de

miillis

iingiiis

fit

una

noli niirari

doleaut

quasi clausum

sit

conlra

Quo

missi sunt

hoc

fecit.

Quia

etsi soni

divcrsi linguarimi sunl, in

discipuli, in noinine Pairis el Filii ei Spiriitis sancli,

corde unus Dctis invocalur, una pax cusloditur.
unitatem qtiamdam designans,
paeataj Ecclesi;e dicerelur,

Unde

ut baptizarenl lanqiiam ininistri?

quo missi sunt?

Ite,

dcbuit ergo, cbarissimi, denionsirari Spiritus sanctiis,
nisi

dixit, baptizale gcutes. Audistis, fralrcs,

quomodo
libi

ve-

per columbain, ut
est

nil

illa

hxrcdilas, Postula a me,
,

el

dabo

gcntes

liwreditatem tuam

el

posscssionem luam tcrminos lerra;

(Psnl.

ii,

8). Audistis

qunmodo

a Sion prodiit lex, et
,

cotumba mea? Unde debttit liuniilitas, nisi per avcm simpliccin el gcmentem non pcr avcm stiperbain el cxaltantcm se
,

Una

verbiun Domini ab Jerusalcm (Isai. n

3)

:

ibi

enim
Pa-

sicut

corvus?
:

atidierunl discipuli, Ile, baptizale gcntes in nominc
tris ct Filii cl

11. Et forle dicenl
Iiiniba,

Quia ergo columba,

et

una co-

Spiritus suncti (Mallh.

xxvm,
cl

19). Intenli

pncler
crgo
si

unam
apud

coliimliain
tc est

Baptismus esse non
vel tu es

facti

sumus, ciun audiremus,

lle, buptizale gentes.

In

potest

:

columba,
da

colum-

cujus noinine? In nomine Pulris
sancli.
I

Filii

et

Spirilns

ba, quando ad
Scitis

te venio, lu
:

milii (|iiod

non habeo.

-te

nnus Deus, quia non,
sed
,

iu noininibiis Palris

hoc ipsorum esse

modo

vobis apparebit non.

el Filii

et Spiritus sancli;

in

nomine Palris

el

esse de voce columba:, sed de clamore corvi. Nanv

Filii et Spiritus suncti.

Ubi

umim

iioinen audis,

unus
,

paiilulum attendat Charilas veslra, cl limete insidias

:

cst Detis

:

sicul de

semine Abralia: dictum

cst

et

imo cavete,
cile inde

et cxcipile

verba contradicenlium reet visccribus
illi

exponit Paulus apostolus, In scmine tuo benedicentur

spnemla, non transgluiienda

danda. Faobliileriiul

cmnes gentcs
miiltis
;

:

non dixit, ln
,

seniiiiibiis,

tanqiiam in
,

quod

fecil
;

Dominus, quando
cl abjicile.

scd tnnquam in uno

El seminc luo

qv.od cst

amartim polum
s'c ct

gustavil, el rcspuil (Mattlt.
,

xxvn, 54)

CLrislun (Gen.
ibi

xxu

,

18

;

Gal.

m,

16). Sii ut ergo qu a
te voluit

vos

,

audile

Quid enim dicunt? vilibi

non

dicit, in

seminibus, doceie
:

Apostolus,

deannis. Ecce, inquit, tu es coltimba, o Catholica,
dicttim csl,
tibi

quia

iiiiiis

e r4 Clirislus
,

sic et hic
;

uoininc, uoii

in

nominibus
;

cum quomodo

dicliun est, in
ibi
,

Una

cst

columba mea, una

est

matri succ
:

in seniine,

certe dicltim cst. Exspecta, noli

me

interrogare

non

,

in

seminibus

probalur unus Deus Paier et Fi-

si niilii

dictum

cst,

proba prinuim

;

si

mihi dicluiu
cst.

cst,

lius et Spiriius sanctus.

cito volo audire. Inquil, Tibi

diclum
,

Respondeu
quod uia
decordibus

10. Sed, Eccc, inqiiitml discipuli ad

Dominum, auministros nos

voce Catholic;e, Mihi. IIoc aulem

fralres,

divimus

in

quo nominc baptizemus

,

^meo

solius sonuil, sonuit, ut arbilror, et

fecisli, et dixisti nobis, Ile, baptizate in
ct Filii el

nomine Patris

veslris, ct

Spirilus siincti

:

quo ibimiis? Quo? non auIuierrogalis, Qtto ibi-

dicttun est

omnes Una
,

pariler diviuiiis, Ecclesiie calholicc
est

columba mea
inquil,

,

una

esl

malri sum.

dislis?
iiius?

Ad

liaTcdilatem
id

meam.

Prxlcr ipsam columbam,
habeo Gaptismmn
inilii

Baptismus non cst;

Ad

i|nod

cmi sanguine mcn. Qno ergo?

Ad

ego pr.cicr ipsam coliinibani
:

genies, inquil. Putavi quia dixit,
in

nomine
:

Patiis el Filii cl

Pe, baptizale Afros Spirilns saucli. Dcogra,

si

sum bapiizatus; ergo non Baptismum non habeo, quare
te
:

non das quando ad
Et cgo iuleirogo
sit,

vcnio?
,

lias

solvit

Domiiius qiurslionem
:

docuil columba.
si

12.

inlerim sequestremus
est

cui

Deo

gralias

ad gentcs Apostoli missi sunt;
linguas.

ad

dicium

Una

cst
:

columba mea, una

mairi tuce;
tibi

genles, ad

omncs

Hoc

significavit Spirilus

adlmc quxrimiis

aut mihi dictum est, aul
sil.

dicium
si

sanclus divisus in linguis, unitus in columlia. I!ac
linguaj

est; seqiicsirenius cui dicliun

Hoc eigo
fclle
,

qu.tro,

dividuntur

',

hac columba copulat. Lingih-e
ct

columha cstsini|dex, innoceiis, sine
osculis,

pacata in

genlium concordarunt,

una lingua

Africa; discorda-

non s.Tva

in ungiiibus

;

quairo

iilriini

ad

lnijus

vit? Quid evidentius, fralres
in linguis

mei?

In

columba

unitas,

columbx

uienibra pertineant avari, raptores, Subdoli,
:

geutium socicias. Aliquando enim
,

cl lingu;c

ebriosi, flngitiosi

nicmbra

siint

colunike luijus? Ab-

per superbiam discordaverunl
Iingii32
1

ct

lunc sunl faclac
1 Sic Mss. At cditi , aul aliquid lulum, superbia erexerunt lurrim. * jiss. rope omncs, diti lingtue de superbia. i

ex una mulUc. Post diluvium enim supcrbi

lu

quatuor Mss., dkidunt.

m

u?,\
sil, inquii.

1N

JOANNIS EVANCELiUM,
autein
tu

S.

AUCUSTINl
dico, Vcni ad
fatcris

li:,?

ht rcvcra,

fralrcs,

quis hoc dixcrii? Ul
si

quando

me, dico quia non babes
:

nihil aliud

dicam, rapiorcs solos

ificam,

mcmbra
:

qui

quia

habeo

quare dicis

,

Veni

aceipitns possunl cssc,

non mcmbra eokimbae

niilvi

ad

mc?
14. Docct nos columba. Uespondct enini de capite
,

rapiunt, accipitres rapiuni, corvi rapiunt; eolumlxe non rapiunl , non dilanianl : ergo raptores nnn sunt

Doiiiini

ct dicit

:

Bnplismiim habes

,

cliaritaieni

au-

membra

colnnib;e.

Non apnd vos

fuit vcl uniis

raptor?

Quare manct Baplismus qtiein dcdit accipitcr, non coluinlia? Quarc non baptizalis npud vos ipsos post raptores ct adulleros ct cbriosos , pist avaros apud vos
ipsos?

lem qua gemo non babes. Quid est hoc, inquit, B:iptismum babco, charitalcm non liabco? Sacramcnla * habeo , et cliarituicin non? Noli clauiare; oslendc
milliquomodo babeat cliaritatem, qui
Ego,
ille

dividit iiuitalem.

An

isti

oinncs menibra columbaj sunt? Sic
ut ei

inquit,

habeo

lfaptisiniun.
libi

Habcs, sed Dapiismus
;

dchonesiatis

columbam vestram,
Quid crgo,

membra
dieimus?
soli

vul-

sine cliarilate nihil
lii

prodest

quia sinc chari-

liiriua facialis.

fralres, quiil
:

MalL
mali

late

uiliil

cs.

Nam

Bbplismus
:

ille,

ctiam

iu

illoqui

ci boni sunt in Ecclesia catholica
stinl.

ibi

autem
:

niliil cst,

non

cst

niliil

Bapthma qnippc
;

illud aliquid

Sed

foric iniinico
ibi

animo

lioc

dieo

et

boc postea

est, ct

magnum

aliquid cst

propter illum de quo di-

rcquiralur. Ei

ccrle dicunl quia sunt boni cl mali
;

cium
qiiod

est,

llic est qni

baplizal.

Scd ne pulares
piodesse posse
si

illud

nam

si

dixcrint solos bonos sc haberc

crcdant

illis

maginim

est, tibi aliqnid

non

Mii, el subscribo.

Non suut apud nos,
;

dicant, nisi

fucris in uiiiiaic, super baptizalnm coliimba desccndii,

sancli, jusli, casti, sobrii

lores, non fraudatores, non pcrjuri,

non adulieri, non fcncranon vinolenli

lanquam dicens
liiuilia
,

:

Si

ne non

tibi

prosil
:

dicanl; non euini aticndo linguas ipsorum, scd lango

coliimliam, diciinus

Baplismum liabcs esto in coquod hubcs. Veni crgo ad non ut incipias babcre quod non
,

corda ipsonnn. Cuin aulcni noti sint nobis ct \obis ct
suis
'slis
,

babebas

,

sed ut prodcsse

libi

incipiat

quod habebas.
:

sicul ct vos et vobis in Catbolica ct
;

illis

noli

Foris cnim habebas Baptismiim ad pcrniciem
si

inius

nec nos eos rcpreliendamus, ncc

illi

se palpcnl.

habiieris, incipit

prndesse ad salulem
,

Nos

laleinur in Eeclesia el
et paleam.

bouos

et

malos csse, sed^
a
i

15.
el noii

Non enim

lanluni tibi non prodcral Baptisma
:

lanquam grana

Aliquando qui baplizalur
,

eliam obcrat. Et sancla possunt obcsse
in inalis

in boail

grano, palea est; et qui baptizatur a palca
esi. Alioquin si qni baptizatur a

granum

Inis

enim sancta ad saluicm insunt;
,

j.u-

grano, valet; et qni
,

dicium. Ceile enim
iniis, ct

fratres

,

novimus quid accipia-

baptizalur a palea
baplizul. Si

,

non

valct

:

lalsum est

llic est qui
:

utiquc sanctum esl qnod accipimus, et
:

nemo

autcmvcrum

est, Uic.esl qni baplixal

cl

dicit

,

non csse sanclum
ct bibit
,

et quid ait Aposlolus ? Qtti
,

quod

al»

illodalur, valet; el
ille

quomodo cobimba, ba-

aulcm mandueal
cul cl bibit est
:

indigne

judieium
aii

sibi

mandu-

ptizat.

Non enim malus
:

cokunlia est, aul ad

mcm-

(1

Cor. xi

29).

Non

quia

illa

rcs mala

bra ccilumb;e pcrtinel

nec bic potesldici

iu Calholica,

sedquia illemalus, miale accipicndo, ad judicium

nec apud

illos, si

illi

dicunt,

eolumbum esse
si
,

Ecclesi.iui

aceipit lioniiiu

quod
tradita

accipit.

Num cnim
a

mala erat
(

suam. Quid ergo

inlelliginius, fralres? Quouiain

maillos illos

buccclla

qua?

nifcsluin csl, et oinnibus notiim, el

nolinl convin-

xin

,

20)? Absit.

Domino Joan. Medicus non daret venenum sacsl
Jiida:
: ;

euiilur

:

quia ct

ibi

quando danl mali

non post

luicni

mcdicus dcdii

sed iudigne accipiendo, ad per-

baplizalur; et hic quando danl mali, non post
i-aptizatur.

niciem accepit qui non pacatus accepit. Sic ergo cl
qui baplizalur.

Columba non baptizat po^t corvum
el

:

cor-

Habco,
;

inquit, mibi. Eateor, habes

:

vus quare vult baptizare post coluinbam?
15. IntendalCliaritas vcslra
esl nescio quid pcr
:

obscrva quod liabcs

eo ipso quod babes damnabcris.

columbam

,

nt bnpiizaio

veniret columba, id csl, Spiiiius

Quare? Quia rem colunihic pra:ter columbam babes. Si rem columbic in columba habeas, seciirus habes. Domino si cbaraclcrem impcrnloris sanclus in spccie^Pula le esse inililarcm
qnare designatuin
:

columbx, ct mancict siipcrcum, cuin in advenlu coliiinbx boc cognosccret Joannes, propriam qnamdam
potcstatem in Domino ad baptizandum
?

tui inlus

habcas, securus militas;
libi

si

exlra babeas,
ille,

non solnm

ad mililiam non prodest character

Quia per hanc

sed eliam pro deserlorc punieiis. Vcni crgo, veni, ct
noli dicere

pinpriam poleslalem, sicutdixi, pax Ecclcsi.c finnaia
esi.

Et poiest
coliimbam
,

lieri
:

ui liabcal aliquis Baptisinum

pra-

Iiimba le vocat,

lcr

ut prosit ei

Baptismus prx-lcr coliun,

dico;

Jam babco, jam sullicil mibi. Veni ;cogcmeudo le vocai. Fratrcs mci, vobis gcmcndo voeale non rixando vocalc orando,
:

,

:

bam
ligat

non

polcsl. Inlcndal Charitas vcstra
:

cl inlel-

vocatc iuvitando, vocale jejuiiando
intelligant qoia dolctis illos.

;

de ebarilate

*

quod dico

nain et isla circiiinventione saqie
pigri

Non

duliilo, fralres nici,

seducunt Iratres nostros qui

ct

frigidi
,

sunt.

quia

si

videant dolorcm vcslrum, confundcnlur, ct

Simus simpliciores
Si ergo acccpi,

et fervcntiores.
?

Eccc

inquiuut,

rcvivisccnl. Vcni

ergo

,

vcni

:

noli

liincre

;

lime

si

ego acccpi, an non acccpi

Rcspondco, Acccpisti.
milii

non vcnis
bis
si

:

imo non timc, scd plangc. Veni, gaudc:

non est quod
:

des; seciirus suin,

vencris
;

gcmcs

qiiiilem
in
esl

iu

Iribulalionibos

cliam testimonio luo

et

ego cnim

me

dico accepisse,

peregrinalionis

sed gaudebis
,

spe.

Ycni ubi cst
,

etiu mefaterisaccepisse; uiriusque
facit
:

Iinguasecurumme

columba
1

,

cui diclum esl

Una

columbu mea

una

quid ergo milii promillis? quare nic vis calboliF.cliti,

cumfacere,qiiandi)iionmiliialiquidd.iliiruscsaiiiplius,
ei

1

Kdili, vocale
;

mejam

accepisse faleris qtiod

ic

babere dicis? Ego

ckaritutc

sacramentum. Ms*;., sacramenta. jcjunando in charitate. Al Mss. habenl, dt ct omillunl, rocate jejnmmdo, cxce; lis paucts

H33
eU
malri suce.
,

TI.ACTATUS
Columbain unam vides super capul
?

VI.

CAPUT

1.

1434
;

qui erant Jerusalem

niissi

sunt ad

illos
:

Pclrus

et

Cliristi

linguas non vides in lolo orbe lerrarum
et

Joannes, invenerunt niultos baptizatos

ct quia nulliis

ldem Spiriius per columbam, idem
per colunibam idem Spirilus
Spirilus
a
, ,

per linguas

:

si

ipsorum adhuc acceperat Spirilum sanclum, sicut
tunc descendebat, ad oslendcudam signilicaiionem
genliuin crediturarum, ut linguis loqaerenlur in quos

ct

per linguas idem
'

Spirilus sanclus orbi tcrrarnm

dalus esl,

quo

te prxcidisti, ul

clames

cum
,

corvo, iion ul ge-

dcscendebat Spirilus sanclus

;

iniposuerunt

illis

ma-

mas cum columba. Veni

ergo.
et dicis
:

nus orantes pro
Foris bapti-

eis, el

acceperunt Spiritum sanclum.

16. Scd sollicilus cs forle

Siiuon

ille,

qui non erat iu Eeclesia columba, scd

ralus, limeo ne inde sim rcus, quia foris acccpi.

Jam

corvus, quia ea qua: sua sunt quxrebal, non quae Jesu
Christi (Philipp. n, 21);

oepisli cngnoscere quid geineiidum

sil

:

vcrum

dicis,

unde

inCliristianis potenliam
vidit per iinposilio-

quia reus es
jiisli.

;

non quia

accepisli, sed quia foris acce-

magis amaverat quani

jiisliliaiu,

Tene ergo quod accepi-ti, emenda quod foris accepisli accepisti rem columbx, pr.clcr columbam
: :

nem manunm
(

Aposloloruoi dari Spiritum sanclum

non quia
),

ipsi

dabant

,

sed quia

ipsis

oranlibus

duo sunl que audis; Accepisli,
acccpisli
cepisli,
:

el,

Prxter eoluinb.tm
foris
;

datus esl

et ail Apostolis,

qnod

acccpisli

,

approbo; quia

ac-

pecuniw,

ut et per

me accipere impositionem manuum mearum detur
Quid
vullis

a

improbo. Tene ergo i|uod accepisli
:

non mu,

Spiriius sanctus ? Et ait
sit in

illi

Petrus, Peeuida lua lecum
pulasli pecunia
sit

lalur, sed agnoscilur

characler est Rcgis mei

non =

perdilionem

;

quoniam doimm Dci
dicit,

cro sacrilcgus

;

corrigo

desertorem

,

non immuto
ipsum ipsum
,

comparandum. Cui
ditionem
?

Pecunia tua lecum

in per-

cbaraclercm.
17. Noli

Utique baptizato. Jaiu Baplisma babebat
visceribus non hxrebat. Audi quia non
:

de Baptismalc gloriari

,

quia dico

,

sed

columbx

csl; cccc dico,

ipsum

cst
,

;

tota Calbolica dieil,

lixrebat; verba ipsa Petii apostoli adverte
enini
,

scquitur
;

csl

:

advci

lil

columba

el

agnoscit

,

cl

gemil
,

qnia

Non
fci

esl tibi

pars ncque sors in
te

liac fide

in felle

ipsuni foris li.ibes; vidcl ibi quod agnoscat

videt et

enim amariludinis video
luinba
erat a

esse (Act.

vm
illi

,

5-23). Co-

quod

corrignt. lpsuui esl

,

veni. Gloriaris quia

ipsum

non habet

:

Simon babcbal; ideo separaius
quid
prod-

cst, el
(iiieni

non

vis vcnire ?

Quid crgo mali, qui non per:

columbx
libi

visceiihus. Bapiisma

ad columbam? Aittihi columba
,

Et mali inter
,

eral

?

Noli ergo de Baplismale gloriari, quasi ex ipso
siiflicial
;
:

quos geino

qui

non pcrtincnl ad mcmbra mca
illos

et

salus

noli irasci

,

deponc

fcl

,

veni ad

necesse esl ut inlcr
le

gemam, nonne habeul quod
ebi iosi babcnt

roluinbam

hic

libi

proderit quod foris non solum

babere gloriaris
?

?

nonne mnlii

Ba-

noii proderat, sed etiain oberal.

plismum
ei

noiine mnlli avari?

nonne mulli idulolalrx,
idola cnnt,

19.

Neque dicas

:

Non venio, quia
le

furis
,

sum ha-

quodest pejus, furiim? noniie Pagnni ad

ptizatus.

Ecce incipe haberecbaritalcm
,

incipe hauere

vel ibant publice?

nunc occulie Cbristiani sorlilegos
isli

fnicium

invenialurin

fnutus, miiiet * le cohunba

quxro.nl, malhematicos consulunl. El

babenl Ba-

iniro. Inveiiimus bocinScriplura.ImputribililMis lignis

ptismum, sed coluinba, gcmit inter corvos. Quid ergo gaudes , quia babes? boc babes quod habet et malus.
Iiabeto humilitalem, chai ilalem, |iacem
:

arca fueral fabricala (Gen.
sancti sunt
,

vi,

14)

:

iinputribilia ligna

(ideles perlineiiles

ad Cliristuin. Quo-

habeto

bonum
:

modo

enini iu templo lapides vivi de quibus xdificafideles dicli

quod nondiim babcs
18.

,

ut prosit libi
,

boniim quod liabcs.

lurtemplum, homiues
inipulribilia

sunl; sic ligna
iu
lide.

Nam

quod habes

habuit et
,

Simon magus

homines perscveranles
;

In

ipsa

Aclus Aposlolorum testes sunt

ille

libcr canonicus

crgo arca ligna impulribilia erant
sia est
:

arca eniui Eccleilla

omni anno
rccitari, ubi

in Ecclcsia recitandus. Anniversaria so-

ibi
:

baplizat

columba

;

arca enim

in

aqua
sunt.

lemnitale post passior.em Domini noslis illum librum

fercbalur

ligna imputribilia

inlus baplizala
,

scriptum csl quoinodo conversus ex

sit

Apo-

Invenimus
bores

quxdam
cranl
:

ligna foris liaplizala
liiundo.

omnes

ar-

stulus

,

et
:

perseculore prxdicaior factus (Aci.

qux

in

Ipsa

tamcn aqua eral,

is, 1-30)
ritits

ubi eliani die Pentccostes missus est Spi(/(/. II,

non erat
sis

altera
:

oinnis de ccelo venerat, ct de abys-

sanctus in linguis divisis velut iguis

1-4).

loniium

ipsa erat

aqua

in

qua baplizata suut
in
,

li-

legimus multos credidisse in Samaiia per pncdiinlelligilur autem sive unus ex calionem Philippi
Ibi
:

gna

impuliiliilia
foris.

que

erant in arca,

qua baptizala
el

sunl ligna

Slissa est coluniba
:

prinio

nou

Aposlolis, sive ex diaconis

;

quia scptem

ibi

diaconos

invenit reqniem pedibussuis

rcdiitad arcam; plcna

legimus ordinalos
lippi (ld. vi
,

,

inler quos esl cliam nonicii Phi-

Per Philippi ergo pr.edicalionem crediderunl Samarit.e Samaria coepil abundare (ide3-6).
;

baplizari.

cnim eranl aquis omnia, el nialuit redire quam reCorvus autem ille cmissiis esl anleqiiain
siccaret* aqua
:

rebaplizalus rcdirc

noliiil
illius

;

inorluiis

libus

:

ibi

cral iste Siinon

magus

;

per magicas faclio-

est in his aquis.

Averlat Deus corvi
nisi

niorlem.

nes suas dementaverat populum
Dei putareiil
:

comnioliis lamcn signis

ficbanl, cliam ipsc credidit; sed

eum virtutcm qux a Philippo quomodo ipse cre,

ut

Nam

qu.ire
?

non estreversus,

quia aquis intcrce.

ptus est

At \ ero coluinba non invenieus requiem pe-

dibus suis,
bic lihgire

diderit, posleriora sequentia demonstraverunt

:

ba-

;

cum ei undique clamarel quomodo clamaut isti
:

aqua, Veni, veni,
lixrelici
,

Vcni

ptizalus est aulein ct Siinon. Audierunt hoc Apostoli,
'

vcni, bic babes
'

non inveniensilla requiem
siccarelur.

pedibr.s

Ediii

:

Strirttus

saiulus pcr

orbem lcrrarmn.

Al Mss.

Edili, mittat. Mss., miltct.

mbi lerrnrum.

'

^ic

iii

.Vss. At iu edilis,

1435
suis, roversa esi nd

IN

JOVNNISEVANGEI IUM,
itlani
illis

S.

AUGUSTINI
quod scquitur
jactant

IjjiJ

arcim. El misit

N<>c
:

iie-

ll;cc si

pro Cliristo paleremini, non pro honoribus
:

ruin, sieul vos miuil arra, ul Soquamini

ct qiiid

vcslris. Auditc

se cniui ali-

fecitposiea eolmhbar Quia erant

ligna

liiris

bapfi-

quando, quia cleeniosynas multas faciunt, dant paupcribus; quia patiuntur molestias
ikiii
:

ula, reporiavil ad aream
i!ic

ramum

de oliva.

Uainus
-.

scd

pro Donaio,
si

ei folia et rniciinii liabebat
iii

((.'.».

vin, 6-11)

non
sit

pio Clniblo. Yide
,

quomodo

paliaris :nain
;

pio co-

sint

tesola verba, non sint in le sola folia;

Donato paleris
luinba
,

pro supcrbo pateris

non cs
erat

iu

Iructus, et rcdis ad

arcam, non per leipsum, codisculiatur,
in-

si

pro Donato pateris. Non
:

ille

ami-

luniba lc revocat. Gemite fbris, utillos intro revocelis.

cus

sponsi

nam

si

ainicus cssel sponsi,

gloriam

20. Eicuiin fruclus isle olivse

,

si

sponsi qti.Trcret, non
ciiiii

suam

(Joan. iu, 29). Vide amiest

vcnics qnid erat. Olivsc fruclus, charilatcm signiQcal.

spun^i diccntem, llic
,

qui bapiizat.

!lle

non

Undeboc probamus? Quomodo
humore prcmilur , sed
Bupereininel
:

euiih

oleum

a

nullo
ct
in

erat amicus sponsi

pro quo pateris. Non habcs ve-

disrupiis

omnibus

ex-ilit

stcin nuplialcm; ctsi
milli (Matllt.

adconvivium
;

venisii,

rbrasbabes
es,

sic

et cliaritas

non puicst prcmi

xxn, 11-15)
:

imo quia foras missus
,

ima

;

necesse cst ut ad superna emincat 1 . Propierea
Apostolus, Ailhuc supereminenlioremviam

idco miser es

redi aliquando
:

el noli gloriari.

Audi

dc

illa dicil

quid dicat Aposlolus

Si dislribuero omnia

mca pan,

vobit demonstro.
cuiiocl,

Quia dixiinns de oleo, quia supcr-

peribus, et trttdidero corpus ineiim ut

ardenm

cliarilatra-

nc

forle

non de cbarilale dixerit Apostolus,
vobis

tem aiitem non habeam. Ecce quod non habcs. Si
ditlero
,

S n i>riemincnliorein viam
quid sequiliir
:

denwnslro

,

audiamus
cl

inqnit

,

corpits
:

meum

ul

ardeam

;

ct uliqiic

pro

Si lingtiis liominuin loguar

angelolan-

noniinc Chrisli
illud faciunt
,

sed quia sunl inulti qui jacianicr

rnm,
iliuim

cliarilalcni aittem

non liabeum

,

(itclus

sum
(I

non cum charilate, idco, Si tradidero
ardeam, cliaritatcm aulein non
( I

anamenlitm sonans, aut
xiii,
:

cijiiibulitm liiiiiiens

Cor.

corptts ntetim ut
niltil milii

Itabettm

,

xn, 51,
tus suin

1).

I

diseitus?

nunc quantum doclus? numquid linguis Angeloriun loculus es? El tamen si linguis Angelorum loi
, ,

nunc, Donatc, ct clama, DiscrDoctus suin. Quantuih et clama

prodest
illi

Cor.

xill,

2, 5). Cbarilale feccrunt

niariyres

ipii in
:

lempore perseculionis passi sunl
isli

cbai iiaie fcccninl
bia faciunl
;

auiem de lumore

et

de super-

nam cum

persecutor desit, seipsos pnrci-

qucreris, cliaritalem

non babcns, audirem
linnientia.

aera

so-

pilant. Ycni crgo, ut
bciniis martyres.

nanlia

ct

cymbala

Solidilalcm
:

aliquahi
sint

habcas charilalein. Scd nos haQuos manyres? Non sunt columbx-,

quajro,

friictum in foliis inveiiiam

non

sola

idco volare conati sunt, et de petra ceciderunl.

verba, habeanl olivam, rcdcant ad arc;im.
21. Sed, imiuies, liabeo sacranienlum.
cis
:

21. Oninia ergo, fratres niei, videtis, quia clamant

Ycrum

di-

advcrsus

illns,

oiiines paginae diviiuc,

omnis propbe-

Sacramcutum divinum
conliicor.

esi; habes Baplisma, ct

cgo
sciero

Sed quid
,

dicit
cl

idem apostolus? Si
propheliam
:

omtiia sacramenta
fitlem
,

littbtiero

tl

omncs apostolicae liuera; onmis gcinitus columbaa el nondum evigilant non. dinn ci|icrgisciintur. Sed sicolunibasiimus, gcmamus,
lia.ioiuin Evangelium,
;

,

omnem

ila

ut

montes Iransferam

ne fnrle el
dicil

lolcrcnius, spereinus

;

adcril misericordia Dei

,

ut cf-

lioc diceres, Credidi, Sllfficit inihi. SL'd

quid

Ja-

feive.it ignis Spirilus sancli in simplicitaie

vcstra; et

cobus? El dwmoncs credunt
li,

,

el coittremisciiiil
niliil

(Jacobi

vcnicnt.
ligiic
;

Non

est

desperandum

;

orate, pradicale, di-

19).

Magna

est fides, sed

prodest

si

non

lia-

prorsus poiens est Dominus.
:

Jam ccsperunt

co-

licat rJiarilatem. Coiifuebaniiir

ctdaemones

Clirisliiin.
,

gnosccre froniem suam

multi cognoreriinl, mulii

Ergo crcdendo, sed non diligendo dicebant
nobis
leni
et libi

Quid

erubucrunl

;

aderit Cbristus, ut cngnoscant ct ca'leri.
,

(Marc.
:

i,

24)?Fideni babebant,

cliarila-

Et ccrte, fratres mei

vel
:

palea sola

ibi

reinaneat

non liahebanl

ideo daunones erant. Noli de lide
cs.

omnia grana colliganlur
25.
niinl,

quidquid

ibi

fructilicavil

gloriaii;

adlmc dtemonibus contparandus
libi
,

Noli di-

redoal ad arcam percoliunbam.

ccre Cliristo', Mihi et

quid csl? Unilas cnim

Modo

deficienies ubique,

quid

nobis

propo-

Cbiisti libi loquilur. Veni

cognosce pacem
;

,

redi ad

non invenientes quid dicant?

Yillas nostras tu-

viscera columha;.
cliiin, el

Foris baptizatus es

babeto fru-

lerunt, fundos nostros tulertint. Profcruni testamcnta

rcdis ad arcam.
:

bominuni. Ecce ubi Gaius Scius donavit fundum Ecsi

22. El tu
lioni silis.
si

Quid nos qus:ritis,

mali siinius? Ut
urali estis
, :

elesia;, cui pra^erat

Fauslinus. Cujus episcopus erat
est
:

Ideo vos quxrimus, quia

nam
ma-

Faustinus Ecclcsinc? quid
dixit, cui

Ecclesia?

Ecclesiie

mali non e»sctis, invcnisscmus vos

non vos qu:c:

prxerat Faustinus
parti

sed non Ecclcsiae pr.x-

reieiniis.

Qui unnus csl, jani invenlus est

qui

crat Faustinus, sed

pneerat.

lus cst, adliuc quserilur.

Mco

vos quaerimus; r-dile

Ecclesia esl. Quid clainas?

Columba autcm Non devoravimus villas
sit

,

ad arcam. Sed jam liabeo Iiaptisiuiim. Si omnia sa-

columba

illas

babcat

:

qureralur qua?

columba,

ct

cramenla

sciero, el

habuero pfophetiam

ct

omnem
nitlem

fi-

ipsa Iialical.

Nam

noslis, Iratrcs nici, qiiia villx islx
si

non

dem,

ila ut
,

ntontts transferam, cliaritiitem
stnn. Fiucluni ibi videain
,

non
ibi

sunt Augustiui :ct
in

non
,

noslis, ei putatis

megaudcre
quid ego

liabeam

nilitl

olivain

posscssioue villarum
illis villis

Deus novit, ipse
ibi

scil

videam, et revocaris ad arcam.
23. Scd quid ais? Ecce nos mulla mala
1

dc
patimur.

sentiam, vel quid
si

suffcram; novit gcdi-

niiius

meos,
cst.

mihi

aliquiil

dc columba impertire
:

in

oumibus ferc Mss., emicet.
At
ciliti
:

gnatus

Ecccsunt

vilbc

quo jure defendis
:

villas?

• sic ilss.

\oli dicers christiano.

diviuo au liiiniano ?Rcspoudcant

Diviuuni jus inScri-

»437
piuris babemiis,

TIUCTATUS
humanum
jus in legilmsreguui. llnde
?

VII.

CArUT

I

I43i

bclis, non unius hominis, et

lamen unius hominis

:

quisque possidet quod possidcl

nonne jure lnimann?

Nam

jure divino

,

Doniini cst lerra et plenitudo cjus

multa giana inter paieas gemenlia, dilfusa toto orbe lerrarum unitis au:

non unius, quia

fideles niulti;

(Psal.

xxm,

1)

:

pauperes etdiviies Ueus de nno limo
el diviles
,

tem, quia membra
corpus. Isle

focit, ct

paupercs

ima lerra sttppnrial. Jure

omues; ac per boe unuin c-go popuhis inops et pauper, non novit
Chrisii
:

tamen humano
mea,
liic

diiit

Hacc villa

mea

esi, hacc

domus

gaudere de

sacctilo

et
,

dolor ejus inlus cst

,

el

gati-

servns niiMis csl. Jure cigo

hiimano, jnre

diuin ejns inlus est
dit

ubi

non videt

nisi iile

qui exans;eculi,

iinpcraioriim.

Qnare? Qnia ipsajura humana per imhu-

gemcntcm,

ct crronat

speranlem.

L.ctitia

peratorcs et reges saeuli Deiis distribuil generi

vanilas. Cuni
et

magna cxspcclalionesperatur ulveniat,
Islc

mano.

Vullis legamtis leges

impeialorum,
Si jure

et

secunvultis

non potcst teneri cum vencrit.
bodie in
ista

enim

dics mii

dum ipsasagamus
possidere,
si

de

villis?

linmano
:

Iajtus cst pcrtliiis

civitate, cras

utique

recilemus leges imperatorum

videamus

non

erit

:

ncc iidem

ipsi cras

hoc erunl quod hodie
et sicut

voliieiiint aliqnid

ah lixreticis possideri. Sed qnid
ipsitis

siitit.

Et transeunt omnia, ct cvolant omnia,
:

milii esl

imperator? Secundum jus
tolle

pnssides
atidet

terram. Aut
dicere aul
:

jura imperotorum, et quis
villa, anl

Mea est illa domus hiicc mea

ineus est

illc

servus,

est

?

Si aiilcni

ut lcneanttir isla
,

Omnis ciiiin anima scijuilur quod amal. Omnis caro fenum ct omnis honorcarnis quasi flos feni; fenum aruit, flos dccidit Verbum autem Domiiii manet in icternum
,
:

fumus vanescunt

ct v;c qui amaiil lalia!

ah

hoininihiis, jura acccperunt regitm

vullis recile-

(Isai. xl, 6-8).

Ecce quod ames,
ilicere

inus lcges, ut gaudeatis quia vel uniim hortnm liabetis,et non impulciis nisi niaiisuetinlini enlumb;e, quia
vcl
ibi

a'terntim.

Sed

habebas
?

hendere Ycrbum Dei

si \is manere in Unde pnsstnn appreVcrbum caro factuin est, et
:

vobis nermiltitur permancre? Lcgunlur cniin

habilavil in nobis (Joan.
2.

i,

li).
,

legcs manifestrc, ubi pr;cceperunt imperatores, eos qui
prajler Ecclcsi;ccatholic;c

Quapropier, cbarissimi

ad inopiam nostram ct

coiumunionem usurpant
in

sihi

iiomen Clnisiiainim
auctorein
,

,

nec volunl

pace eolire pacis

nihil

noinine Ecciesisc audeant povsidcre.

paiipeilatem nostram peiliDCat el quod illos dolemus qui sibi abimdare vidcnlur. Gaudiiun eniin ipsorutn qnasi pbreiicliconim esl. Quomodo aiilcm phrenelicns
g;iiulet
in

26. Sed quid nnbisei imperatori ? Sed

jam

dixi,

de

insania

plerumque
:

,

et

ridct;

ct
,

plangit
si

jure humanoagilur. El tamcn Apostolus voluil serviri
regibtis, voluii honorari regcs, ct dixil
:

illum qui sanus esl
piiiius

sic et

nos, chaiissimi
venicnlcm
,

recc-

Regem

reve-

medicinam de

ccclo
,

quia et nos
facti,

remini

(I

Pcir.
lihi

n, 17). Noli dicere

:

Quid mibi et

omnes
ea
qu;c

pbrenelici eramus
diligebamiis non
iis

tanquam sahi
diligimus
,

quia

regi? Quid

ergo et possessioni? Per jura

regum

gemamus ad
est

possidenttir possessiones. Dixisti, Quid mihi et regi?
noli dicere possessioncs tuas
;

Deum dc
ut
ct

qui

adhuc insaniunt. Polens
faciat.

enim

quia ad ipsa jura hu-

mana
iiiiis;

reimnliasli,

qiiibus possidcntur possessiones.
ail.

respiciant se, et displiceant sibi. Spcctare volunt', et

ipsos

salvos

Et

opus

e^t

ut

Scd dcdivino jurc ago,
super

Ergo Evangelium reciteHic

spectare se non noverunt.
los

Nam

si

aliquantum ocu-

videamus quo usque Ecclesia calhnlica Christi

ad se coiiverlanl, vident
fiat,

coiifusionem suam.
nostra, alia sint

csl,

qui baplizal.
dicit,

quem venit columba, Quomodoeigo jnre
dical Scriptura
sitce ?

qtwc docuit

,

est

Qmid donec

alia

sint

sludia

diviuo possidcat, qui
Ilic esl qui

avncaineiita animae nostne. Plus valet dolor nostcr,

Egobaplizo; cuin dical columba,

quam

gaudiuni illorum.

Quanlum

pcrlinet ad niimeilla

baptizal;

cum

,

Una

est

columba mea,

ruin fratrum, difficile cstut quisquain

celehritale

una

est

malri

Quare
:

laniaslis

columbam? Imo
,

raplus fuerit ex viris

:

quanlum autem ad sororum

laniaslis visccra vcslra

nain \obis lauialis, columba
si

inlcgra perseverat. Ergo, fralrcs mei

ubique non
:

habcnl quod dicant, egodico quod faciant
ad Calholicam
,

veiiiant

conlristal nos, et hoc magis dolendum , quianon ipsx polius ad Ecclesiam currunl, quas debuil si non limor, cerle verecundia dc puhlico reesl,

numcrum

el

nobiscnm babehunl non solum
illiim

vocare. Videril hoc qui videt
cjus, ut sanel omnes.

,

et aderil misericordia

lcrram, sed cliam

qui fecit cccluni et lerram.
VII.
vidi,

Nos autem

qui conveiiimus,

TUACTATUS
Ab
eo qtiod scriptum est, Et cgo

pascamur
ct teslinioninm ipsius.

epulis Dui

lnvitavit

gaudium nosirum sernio cnim nos ad Evangelium suum et
,

et sit

:

perhihiii quia hic eslFilius Dei, usipte

ad
et

itl,

Amen

ipsc cibus noslcr

e.^l,

quo
in

uibil dulcius

;

sed

si

quis

dico vohis, videbitis ca.-lum aperluni

,

Angelos

habcl palatum sauuin
3.

corde.

ascendentes et descendenles supcr Filium hominis.

i.

Cap. i, f 34-51 Congaudemus frequenti;c
.

Benc autcin arbilror nieminisse Charilatcm vestram hoc Evaugelium leclionibus congruis ex ordiiie
recitari
:

veslrsc

,

quia

ultra

el

pulo

vobis nnn excidisse qunc
et

jam

tra-

quam
est

sperare

iioluimus,

alaciilcr convenistis. Iloc
in

ctala sunt,

maxiinc reccntiora de Joanne

columba.

quod nos

hctiflcat, el

consolatur
,

omnibiis labo-

ribus, et periculis vitoe
el

liiijus

amor
ct

vesier in

Deum,

De Juanne scilicct, quid novum didicerit in Doiiiuio pcr columbam, qui jam noveral Domiiiinn. Et
hoc invenlum cst inspiranle Spiritu Dei
,

pium studium

,

el ccrta spes,

fervor spirilus.

quod

jaui

Audislis

pcr

cum Psalmus legerelur, quia inops et pauclatnat ad Deum in hoc sa>culo (Psal lxxih, 21).
esl, ul sxpius audistis
,

quidem Joannes novcrat Dominum

,

sed quod

ipse
po:<s-

Dominns
!

ila

csset baptizalurus, ut bapiizandi

Vox eumi

cl incinintssc dc-

>;ss.,5pa:(uri tolunl.

HX)
coiumbam
,

IN

JOANNIS EVANGEL IU.M,
ct

S.

AUGUSTINl
ingrati

liio
,

st.iiem a sc in neniincni Iransfundcret, hocdidicit per

quam

simi? Raptum est auriim

diciuil,

quia dictuni

ci

erat, Snper

quem
et

videris

de aure mulieris,

ct cucurrit sanguis, ct posiiun; cst
,

Spiritmn detcendentem vclut columbam,
tuper eum, hic
\,

m.vieniem

aniiim in irutina vel statera
timi de sanguine. Si

el

prxponderavil nuil-

esl

qui baptisat in Spiritu sanclo (Joan.

53). Quid csl, liicest? Non alius, cisi per alium. Quarc iiutem per columbam? Multa dicia sunt, ncc liossiim, nec opus cst omnia retexere prajeipue tumcii
:

pondusad inclinandum aurum liabuit sanguis mulieris, quale pondus liabet ad incliuan-

dum mundum
dus? Et

sanguis Agni, per qiiera faciusest

mun-

(|iiitlem ille spiritus

uescio quis, ut premeret

piopter pacem
quia fructum

;

quia ct ligna quae baptjzala sunt foris,
invenit coluraba, ad a

pondus, placaiuscsisanguinc. Immundi spiiitusnoverant vciituriim Jesimi Cbrislum
gelis,
,

in uis

arcam

aitulit

:

aiidierant ab

An-

sicut memiuistis

columbam cmissam
ergo esset emissa,
folia

Noe de

arra,

andierant

ex Propbetis, ct

spcrabanl

cum
?

qux
oliva:

diluvio nalaliat, cl baplismo

abluebaliir,
attulit

non

venlurum.

Nam

si

non spcrabant, unde clamavcruitt,
lempus perdere nos
1

mergcbalur.
:

Cum

ramum

Quid nobiset

libi

est? venisli ante

sed nou sola

babcbat, habebat etfrnctum

scimus qui sis, Sanclus Dei (Marc.
scicbanl, scd lcmpus ignorabanl.
iu

,

21). Vcnluruin
atidislis

(Gen. viu, &-I1). Itaque lioc
uostris qui
foris

oplandum
ad

est fralribus
:

Sed quid

bapiizanlur,

ut babeant fruclum

Psalmo de Jcrusalein?

Qnoiiiaiii
,

bencpluciliim lia-

non
lit.

illos

sinet

columba

foris, nisi

arcain* reduxcniliil

buerunl servi

lui lapides ejus

et

pulveris cjus

misere,

Fructus aiitcm cst lotus cbaritas, sine qna
quidquid aliud babuerit.
1

buntur

:

tn

exsurgcns, inquit, misercberis Sion

qiiO'

est liomo.

.1

boc uberrime
ei

niam

venil tcnipns ut miserearis ejus (I'sul. ci, 15, 14).

ab Apostolo dictum commemoravimus
iiiiis.

rccensui-

Ait

cnim

:

1

Si linguis liomintim loquar el

Anct

Quando venit tempus ut Agnus. Qualis Agnus quem
est qui

iniscreretur

Deus, vanit

Iiipilimenl? qualis

Agnus

gelorum, charitaiera aulcm non babeam, factussum
velul
si

lciincm occisus occidit? Dictus cst cniin dia-

xrumcuium sonans,

aut

cymbalum

liuniens

:

bolus lco circumiens el rugiens, qiiarcns qucin devorel
(
I

babuero

omncm

scientiam, et sciam oinnia sacra-

Petr. v, 8 ): sanguine Agni viclus

est

leo.

iiicnia.ct liabeam

omnem

proplietiam,ct babuero

Ecce spcciacula Christianorum. Et quod est amplius,
illi

oinneiii lidem.i (lidcm aiilem
« iit

quomodo

dixit
11011

omncm?)
liabeam,

oculis

camis vidcnt vanilalem

,

nos cordis oculis

montes Iransferam, chariiatcm autem

vcritalein.

niliil

sum. Et

si

dislribuero

omnia mea pauperibus,
ut

Ne pulelis, fralrcs, quod sine spcctaculis nos dimisit Domimis Deus nosler nam si nulla sunt
:

et

si

iradidcro corpus

mcum

ardcam charitaicm
,

spectacula
iniis
,

,

cur liodie convenislis? Ecce quod di\i:

auiein non liabeam, nihil mihi prodesti (I Cor.
1-3). Nullo

xm,
:

vidisiis, et exclamastis

non cxclamarctis,
sanguine
Clirisli
,

uisi

modo aulcm possunt
,

diccrc se baberc
ll.ec

vidisselis.

Et

magnum
,

est lioc spcctare

per toimn

cliaiitalcm

qui dividunt uuitalcm.

dicta sunl

orbem lerrarum
juncta corpori

victum

lconcm

Agni
cl

scquentia vidoamus.
i. Peihibuii

cducla de dcntibus lconuin meinbra
vidil.

ad-

Joanncs testiinonium, quia

Quale

Clirisli.

Ergo ncscio

ipiid simile imila-

teslimoniiim perliibuiti Quia ipseest Filius Dei. ttportebat ergo ut
iidii

tuscst quidam spirilus, ul sangiiinc siniiilacrum siium

ille

baptizaret qui est Filius Dci unicus,
lilii
,

cmi

vcllel, quia

noverat pretioso saiiguinc quando-

adoptatus. Adoplali

niinislri

sunl Unici

:

cuinqiic redimeiulum essc genus liumanum. Fingunl

Unicus

liabel potestatem, adoptali minislerium. Licct

cnim

spirilus mali

umbras quasdam

lionoris sibimct-

baplizet minisler

non

pertinens ad

numerum

lilio-

ip-.is.ut

sic decipianl

eos qui scqiiunlur Clirisliim.
illi

rum,
lur
?

quia niale vivil el inaleagil, quid nos consolaIlic est qni baptizut.

Usque adeo,
ligaluras
,

fralres mci, ut

ipsi
,

qui scducunt pcr

pcr

pracanlationes

per macliinamcnta

5. Altera die ilcrum stubat Joannes, et ex discipulis
ejus

inimici, misccant pnccantalionibiissuisnoinciiCliristi:

duo

,

et

respiciens

Jcsuiu ambulanlem dicii
isle

,

Ecce
et

quia jnii inin possunt seduccre Cliristianos, ul dcnt

Agnus

Dci.

Ulique singnl.iriter
sunt
agni, Ecce

Agnus
tnillo

:

nam

vencniim, addunt mellis
cst
,

aliipiiil, 111

perid quod dulce

discipilli

dicli

ego

vos sicut

lateal

quod amaium cst.cl bibaturad pciuiil-

agnos in medio luporuni (Mallh. x, 1G). Dicli sunt et
ipsi

ciem. Usque ndeo ul ego noveriui aliquo lcmpore
lius Pilkali

luinen

,

Vos

estis

lumen mitndi (Id.
,

v,

H)

:

sed

sacerdotem solerc diccre
,

,

Et ipse Pil,

alitcr illc

de quo dicliim cst

Erut lumen verum, quod

Icalus cbrislianiis est. Utipiid boc
alilcr
7.
iioii

fratres
?

nisi

quia

illuminal

omnem liominem
9). Sic cl

venieniem in

Imnc miiudum

possunl scduci Cbrisiiani

(Joan.

1,

Agnus
;

singiilariter, solus sine

ma-

Ne

qiKcralis ergo alibi

Cbrisluin, quain ubi se
;

cula, sine peccato

non cujus niaeulae abstersre sint,
quia diceipse Joan11011

vobis voluit pixdicari Cbristus

cl

quomudo

vobis

scd cujiis macula nulla fueiit. Quid
bal Joannes dc

enim? Domino, Ecce AgnuS Dei
,

voluit prxdicari, sic illum tenete, sic in corde vestro
SCribile.

Murus

cst advcrsus oinnes impctiis ct adver-

nes non erat agnus? non erat vir sanclus?
ainicus sponsi ? Ergo singnlariler
ille
,

erat

sus

omnes

insidias inimici.
liierit
:

Nolitc limcrc, nec lcuial

liiccst

Agnns
lio-

ille, nisi

pcrniissns

conslat ilbim nibi! facere,
Millitur
;

Dci

;

quia singiilarilcr Inijus Agni sanguine solo

nisi

permissiis fuerit aul niissus.

Uinquam
,

mines redimi potuerunt.
C. Fratres

angeius malus a polcslale domiiiantc

pcrmittilur
lit,

mei

,

si

agnoscinius prcliiim noslrum
illi

quando
Ainbula

aliipiid pelit

:

ct boc, fralres,
injiisti.

non

nisi ul

qnia sanguis est Agni;qui sunt

qni liodie celc-

probcinur

jusli, pimianliir

Quid crgo limes?
:

biant fcstiviiatcu) sanguiuis, ncsciocujus mulicris?

in

Doinino Dco luo, ccrlus csto

quod

te

\Ul
non
vull pali,

TP.ACTATLS
non paleris
;

VII.

CAPUT

I.

1442
illi
:

quod

te pcrruiserit

pati

ut

inluercrent

nam

manifestiim est quando

illi

llagellum corrigenlis esl, non pcena damnantis. A(l

inhxserunt, quia de navi cos vocavit. In his enim

haeredilalem sempilernam crudimur, et flagellari dc-

duobus erat Andreas,
atiiem
frater

sicut
:

modo

audisiis;
in

Andreas

dignamur

!

Fralres mei,

si

recusaret quisquam pucr

Peiri
et

eral

et

novimus

Evangcli»

colaphis aut flagcllis ca>di a palre suo,

quomodo

dice-

quod Pelrum

Andream Dominus de
et

navi vocavit

retur superbus, desperatus, ingratus paterna3 disci-

dicens, Yenite post me,

faciam vos piscatores homiillo

bomo filium hominem? qux illi acquisivit quae illi collcgii, qtuc non vult eum pcrdere, qux ipse qui relinquil, non poluit in sempilcriiuni tenere. Nou -docel Dlium cimi quo possideat, sed qui post eum posplimei Et
uiiiuid erudit patcr

num

(}latlli. iv, 19).

El ex

jam inbxseriint

illi,

ut

Ut possil

nnii

perdere lemporalia

non recederenl. Modo ergo quod illum sequuntur
duo, non qnasi nou recessuri seqiiunlur
;

isti

sed videre

voluerunt ubi babilarel, et faccrc quod scripttim est,

Limen osliorum

ejus exterat pcs tuus

;

surge ad illum

sideat. Fralres inei,
cl queni docel el

si

liliumdocetpater successnrem,
illa

vcnire assidue ct crudire prwceptis ejus [Eccli. vi, 5C,
57). Oslendit eis
ille

ipsum simililer per
ille

oniuia transesl
;

ubi

mancret

:

venerunt et fue-

iiurum, qua

et

qui

monebat transiiurus

runl

cum

illo.

Quam
!

bealtim diem duxcrunt, qiiani
tlicat

quoinodo

vultis erudial

nos Pater uosler, cui non

iieatam nncicm
rint illia

Quis esl qui nobis

qux
el

audic-

sucecssuri, sed ad quem accessuri sumus, etcumquo iiijetcruuiii niausuri in lixredilale, qux nonmarcescit,

Domino?

iEdiliceinus et nosmelipsi in corde

nostro, ct faciamtis

domum

quo veniat

ille,

doceat

nec morilur, nec grandinem novil? El ipse
las et

lia:redi-

nos

;

colloqualur nobis.
«

ipse P.iler cst. Iluuc

possidebimus, el erudiri

10.

Quid quicritis? Qui dixcruntei
libi

:

Rabbi, (quod

non debemus?

SulTeraiiius ergo erudilionem Patris.

inlcrprelatum dicilur Magistcr),
cis
:

babilas? Dicil

Non quando
latores
',

nobis dolel capul, ctirramus ad prxcanel

Venitc, ct videte. El venerunt, et vidertint ubi
tijnid

ad sorlilegos

remedia

vanilalis.
isla
;

Fralrcs
el quid

niancret, el

eum manscrunl
>

die illo

:

hora autem

mei, iion vos plangam? Quotidie invenio

eral quasi decima.

Nibihie arbilr.imur iierlimiisse
er.it?

laciam? Noudura persuadeo Christianis

in

Clirisio

ad Evangelisiam, dicere nobisquoia bora
lieri

Potest

spem csse ponendam? Ecce, si cui lactum esi reine<Jium, inoriatur, (quam inulli cuini cum reniediis niorlui sunl ? eiquam iiiulti sine remediis vixeiunt?)
qua fronte
exiil

ut

niliil
?

ibi

nos animadvcrlerc, nihil quajrere
iste

vohieril

Decima eral hora. Niimerus

legem

si-

gnificat, quia in rat auieiii

dcccm prxceplis

d.iia csi lcx.

Vene-

aninia ad

Deuni

?

Perdidil signum
forte dicat

lempus

ui impleretur lcx pcr dileclionem;

Chrisli, accepit

signum
?

diaboli.

An

pcrdidi

signum Cbrisli

Ergu sigiium Clnisii

Nun cum si:

quia a Juibcis non pnleral iinpleri per limorem.
Dinniniis dicit
:

Umle
seculi

.Vofi

veni solvcre legem. sed implere

gnodiaboli habuisli.

Non

vullClirisluscoiiiiiiunioneiii,

(Matlh. v,
siint

17). Merilo

ergo decima liora
i>ii

eum
:

sed solus vult possidere quod emit. Tauti einit ut
solus possideal
:

ad testimonium amici sponsi duo

et

decima
nu-

lu facis ei consoi

tem

dialioliim, cui

bora audivii,

Rabbi, quod iiilerprelaliir Hagisler. Si
ct deciiiius

te per peccatum vendideras. V;e duplici cordc [Eccli.
11,

decima hora Rabbi Doiiiinus aud.vil,

H)

!

qui in corde suo parieiu

f.iciuiit
lit ibi

Dco, pariein
pars diabolo,

mcrus ad legem
docel legem

perlinet

;

inagistcr legis non esl nisi

faciunt diabolo. Ir.itus Deus, quia
disccdil,
ct

datorlegis. Nemotlicatquiaalius dedit legem, etalius
:

loliim

diabolus possidebil.

Non

fruslra

ipse illam doccl qui illam dcdil

;

ipseest

uaque Apostolus dicit : Neque delis locum diabolo (Eplies. lv, 27). Cognoscamus ergo Agnuin, fralres ,
cognoscamus prctium noslrum.
8.

niagiilerlegis sua-, et docet illam. El misericordia esl
in lingiia ipsius,

ideo misericordiler docet legem, sic-

ut diclum est de sapicnlia,

Legem aulem

ct

misericor-

Slabat Joannes,

el

ex discipnlis ejus duo.
:

Ecce

diam

in lingua porlat

(Prov. xxxi, 20). Noli limere, ne

duo de
moniuiii

discipulis Joannis

quia

talis

erat Joannes
lesli-

iniplore

legem non possis, fuge ad miscricordiam. Si
est

amicus sponsi, non quxrebal gloriam suam, sed
perhibebat vciitati
;

multum
et

ad

le

legem implerc, uiere paclo
tibi

illo ,

numquid

voluit

apud

ulere chirograpbo, ulere precibus quas

consliluit

se reinanere discipulos suos, ut non sequerentur Doniiuuin
?

composuit jurisperilus
11.

coelesiis.

Magis ipse ostendit discipulis suis

quem
:

seet

Qui enim babent causam,

et volunl supplicarc

querenlur. ilabebanteniiii illum lanquam
ille,

Agnum
;

impcraiori, quajrunt aliquem scbolaslicum jurisperiliim, a

Quid

me
:

atlenditis

!

ego nnn

sum Agnus
Dei
?

Ecce

quo

sibi

preces compoiianiiir

;

ne forte

si ali-

Agnus Dei

de quoetiam sujierius dixerat, EcceAgnus

ter petieiint

quam
et

oporiei, non soliiin

non impelrent

Dei. El quid nobis prodest
ivllit

Agnus

Ecce,

ait,

qui

quod pelunt, sed
tur
'.

poenam pro benelicio consequanadirent imperalorem
:

peccalnm mundi. Secuti

stint illum,

liocaudilo,

Cum

ergo qua rercnt supplicare Apostoll.et non

duo qui erant cum Joanue.
9.

invenirent
:

qnomndo

Dcum,
est,

di-

Videamtis sequenlia. Ecce Agnus Dei
<

boc Joan-

xerunt Cbristo, Domine, doce nos orare
rispcrile nosler, assessor,

hoc

Ju-

nes.

Et audicrunt

eum duo
:

discipuli

loquentem, et
cl videns

imoconsessor Dei.compone

scculi sunl Jesum. Convcrsus

autem Jesus,
?

nobis preces.

Et docuit Domiiius dc libro juris cce:

cos sequentes se, dicit eis

Quid quariiis

Qui dixe-

lcslis.docuitquomodoorareiit
posuit

el inipsoqtiod docuit,

runt

:

Habbi (quod dicitur inlcrpretatum Magister)
?
>

quamdamcondilionem

:

Dimilte nobis debita no-

ubi babitas
1

Non

sic illum

sequebanlur quasi jam

stra, sicut et nos
1

dimiltimus debitoribus noslris (Lue. si
mercanlur.

in plerisque Mss., prwcanlationes.

rlerique

Slss.,

H;3
Ireniiseis

IN

JOANNIS EVAMiEI. IHSI,
sncriiieium

S.

AUGUSTINI

inv
;

1-1). Si non secundiiin lcgctn polieris, reus eiis. Ci.n-

trahil ni.iuns meilici aiiificiosc secantis? Ille clamat
ille

iinperatorem fartus reus

? olfer

sccat. Crudclis qui

non audil clamanlcra, an po-

humililalis, offer sacrilicitim misericorduv, dic iu pre-

lius misericors qui

vninus pcrscqnitiir ul sanet a'gromei, ideo dixi, ne quis quxrat ali-

cibus,
dicis,

Diiuitte milii,
fac.

quoniam

el

ego dimitlo.

Scil si
si

inm?

ll.ic, fratres

Quid enim

fai liirus

cs,

quo

itiirus es,

qiiid pr.iicr aiixilium Dci,

quando

forte in aliqua cor-

ineniilus fueris iu piecibus?
foro,

Non quomodo
;

dicitur iu

rcplione Domini s

us.

Videle ne pcrealis, vidcle no

carebis beiicficio rescripti

scd nec rescriptum

ab Agno rcccdalis, ct a leonc devoremini.
13. Diximus ergo quare liora decima sequcntia videamus. Eral Andreas frater Simonis Pelri niiiis ex
:

iinpelrabis. Juris eniin forcnsis esl ut qui in prccibus

uienlitus fueril,

non

illi

prosit

quod impelravit. Sed
honio
;

lioc inler liiimines, (|uia polesl falli

poluil

falli

duobits qui audierant nb Joanne, et secuti fuerant

eum.
Inre-

iuiperalor,

quando preces

inisisli

:

dixisli eniin
sil
;

quod

Invenil

liic

Simonem fratrem suum
;

,

et dicil ci

,

voluisli, clcui dixisli,

nescitan veruin

dimisil lc

nimus Messiam
unclione enim
gracce
;

quod

est

inlerpretalum Chrislns. Mes-

adversario luo convineeiuluiii, ulsi anle
viclus fueiis

judicem conille

sias bebraice, Cbristus gitece est, laline Uncliis.

Ab

de niendacio, quia non poiuit
ibi

nisi

dicitur

Clirislus.
Illc

Xf^^x

uuclio est

prxsiare, ncscicns an fueris mentitus,
benelicio rcscripti,

carebis ipso

ergo Cbristus, uncttis.

singularilcr unctus,

quo pcrduxisii

rescripttim.

Deus

pra?cipue unclus; unde OUUICS Cbristiani
illc

ungunlur,
:

aulem qui novit ulrum

nieniiaris, an

verum dicas
sed nec impe-

pnccipue.

Quomodo
(

in

Psalino dicit, audi

Pro-

noii facit ul in judicio libi

nou prosit

;

pterea un.rit le, Dcus,
participibus

Deus tuus
xliv
ille
,

oL-o exsultalionis,prm

trare te permiuit, quia ausus es nientiri verilaii.

luh

Psal.

8). Parlicipcs

cniui

12. Quid ergo

faclurus cs
ita ul in
;

?

dic miiii. Implere le-

ejus

omnes
,

sancli; scd

singulariter Sanctus san,

gem ex omni
est
:

paiic,

nullo offendas, difiicile

ctorum
14.

singularitcr

uiiclns

siiignlariler Christus.

rcalus ergo ccrtus esl

rcuiedio uli nou vis?
posilit

Et duxit eum ad Jeswn.
,

Inluiius aulem eiun
,

Eccc, fralrcs mci, quale remciliuin
contra xgriliidines animx.
dolet, laudamussi

Dominus
tibi

Jcsits dixit

Tu

es

Simon

plius Joannis

tu vocabcris

Qund crgo? Ciim caput
tibi

Cephas

;

quod inlcrpretatur Pelius. Non magniim quia
lilius

Evangelium ad capul

posucris,

Domiiius di\it cujus

essct iste.

Quid inagnum

et iion ad ligaluram cucuireris.

Ad
ita

lioc

cnim pcnlu-

Doinino? Oninia nomina sanctortun suorum sciebat, quos ante conslitutionem mundi
miraiis quia dixit uui bomini
lu vocaberis illud? cl
fecit
,

cla csl inlirmitas lioiniiiuin, et

plangcnili suul lio-

prxdcstinavit

;

cl

miues qui cuirunt ad

ligaturas, ut

gaudeamus quando

Tu

cs lilius illius, et

videmus bominem

in

lecto suo

coiisliliiliim, jactari

Magnum
:

quia
?

mulavit einoiiicn;
,

fcbribus et doloribus, nec alicubi

spcm
:

posuissc, nisi

de Simone Petrum crgo

Petrus atitem a pctra

ul sibi Evai gclium ad capul

ponercl

non quia ad

pclra vcro Ecclesia
est Ecclesia.

in

Pctri noinine liguiata

hoc facliim
ligaturis.

est,

Si

scd quia prxlaltim est Evaugcliiim ergo ad capul ponitur ul quiescat dolor

Et quis securus, nisi qui xdificat supcr

piiram?

1*1

quid

ait ipsc
,

Dominus?

i

Qui audil vciba
viro prudenli,
:

ad cor uou ponilur ul sanelur a peccalis? Kiat ergo. Quid fiat ? Ponalur ad cor, sanetur cr.r. BoDiun est, bonum, ut de salute corporis non salagas,
capilis,
nisi

mca bxc
<

ct

facit ca

similabo
i

eum

xdificanli super

pclr.im

(non cedit lcnlalionibus)

dcsccndit pluvia, venerunt flumina, flavcnuil vcnti,

ut a
:

Deo
non

illam pclas. Si scil libi prodcsse, dabit
libi

cl impcgeriint in domiiiii

illam.etnon cccidit; fundala

illaui

si

dederil,

non

proderat baberc illam.
innocenles
;

cniin eral super pelram. Qui audil verba
f.icil
<

mea

et

non

Qiiam

niulii

acgrolant in leclo

ct

si

sani

ca

>

(jam uiiiisquisi|ue iiostrum liineat et caveal),

fuerint,

proccduul ad scelera conimilienda? Qiiam muliis obcsl sanitas? Lalro qui procedit ad fauccm nccidere lioniinem, quanto illi melius erat ut a'grolarct? Qui noclu surgitad fudiendum pariclcm alienum, fuaolo illi inclius si feb-ibtis jactarctur? Innocenlius
xgrotarct, scelcrate sanus cst. Novit ergo Deus quid nobis expcdial : id agamus lantum, ut cor noslrum

similabo cuin viro stulto qui xdificavit doimim siiam
:

super arenam

desceudit pluvia

,

vciieruul llumina

,

llavcrunt venli, cl impcgeruut in domuiii illam, etcecidit; el facta csl ruina ejus

magna

»

(Mttttli.
ijui

vn, 21,
vull su-

27). Quid prodcst quia inlral Ecclesiam,

per arenam xdificare? Audiendocuim el ROn faciendo,
xdilicat

quidem

,

scd super arenain. Si euim
:

niliil

au-

sannm

sil a

pcccatis

;

el

quando

foiie flagellamur in

dil, niliil xdifical

si

aiilcm audil, xdilical. Sed qu.cct facit, super

corpore,

ipsum dcpiecemur. Rogavit apostolus, ut auferrct siiiiiiilum camis,
ferre.

eum

Paulus au-

rimiis, ubi. Si

cnim audit

petiam

:

si

ct noluit

audit et nonfacit,
xdilicanliuiii
;

superarcnam.
,

Duo sunl gencra
sccuros
,

Numquid pciiurbalus
?

cst?

numquid

conlrisUl,

aul snper petram

aut super arcnani.
?

tus dixit se desertum

Magis se dixit non desertum

Quid ergo
eos dicit
,

illi

qui nou audiiiiil? sccuri sunt

qnia non ablalum cst

quod volcbat enim invcnit

auferii,
in

ut illa

quia nibil xdilicanl? Nudi siinl sub pluvia
:

infirmilas sanarelur. IIoc
Suflicil libi gyuiia

vocc medici:

antc venlos, anlc flumina
illos tollunt
,

cimi vcncrinl isla, anlc

nam virtus in infirmilale jierftcilur (II Cor. xn, 8, 0). Unde ergo scis quod non vult te sanare Deus? Adbuc libi cxpedit flagcllari. Unde
mea
;

qtiam domos dejiciant. Ergo una esl se,

curitas

,

et xdilicare

et

super petram xdificare.
;

Si

audire vis et non facere, xdificas cas
:

sed ruiiiam xdili-

scis

quam

putre esl quod sccat medicus, agens ferrum

cum aiuem
,

venerit tcntatio, dejicit
tollit.

domum,
,

ct

per putria? Nonne novil

modum,

quid

faciat,

quo

cum

ipsa ruina tua te
illis

Si aiilciu

non audis

nu-

usque facint? Numquid ululatus cjus qui sccalur, re-

dus es

leniaiionibus lu ipsc traberis. Audi ergo.

1W5
ei fac
;

TRACTATUS
unum
csl

VII.

CAPUT

I.

,

U8
i:i-

remedium. Quanli

forie boiiie au-

dolus non
liniat
,

est.

Qu.trilur catisa?

quantum Dominus

diendo el non faciendo rapti sunt Duvio celebritatis
Imjus? Audiendo enim cl non faciendo, vcnil (luvius
i|isa

mus
fuisse

probabiliter iiiveuiinus. Intelligere cniui dcbeipsiim Nathanaelem cruditum et perilum Lcis
:

celebrilas

anuiversaria

,

implclus esl lorrens,
sed

propterea noluit

illiim

Do.ninus inler discimt-

iransitiirus est et siccaturus
rit
!

:

vx

illi

quem
nisi
,

tule-

los ponere; quiaidiotasclegit,

unde confunderct mun
:

Illud

ergo noverit Cliaritas vestra, quia

quis

dum. Audi Apnstolum
inqiiil,

dicciilcin isla

i

Videlc cnim,

el audiat ct faciat,

non xdificat supcr pciram

cl

non
lioc

vocationcm vesiram, fratres
:

,

quia non multi

perlincl ad iioineu

lam magnum

,

quod

sic

coniniensi

potcntes, nnn miilli nobilcs

sed infiinia

mundi clcit

davit Dominus. Iutentum

enim

tc fccit.

Nam
,

Dcus, ut cnnfundat
lemptibilia elegil
qu.-e

fnrlia

;

et ignobilia niundi ct

ame
pelra;

Pelrus vocarelur, non
;

ila
,

vidercs

niysieiiiim

Deus,

ct ca quie

connon sunt, tanquam
i

el putares
:

casu

dentia Dci
ipsa

idco voluil

emn eum

sic vocari

non provi,

sunl
Si

,

ul ca qu;e sunt evacuenlur

(I

Cor.

i ,

26-

aliud prius vocari
,

ul ex

28).

doctus cligcrelur, fortasse
,

ideo sc diceret
eligi.

commutatione

noiuinis

sacramenli

vivacitas

elcclum

quia dncirina ejus meruit

Dominus

commendaretur.
15. Et in craslitmm voluit exire in Calilwam
venil Pliilippum. Dicil ei
civilate
:
,

nostcr Jesus Cliristus
et

in-

ccrviccs

,

superboriun fran^ere no.i quasivit per oratorem piscalorem; scd
e.>l

volcns

Sequere me. Eral aulem de

de piscatore lucratus

imperatorem. Magnus Cy-

Andrew
:

el

Pelri.

El invenit Philippus Natha-

naelem

jain vocalus a Domiiio Pliilippus. El dixit ei

Quem
Jesum

scripsit tloyses in

Lege,

el

Propheiw

,

inveninms

piscator, pcr qiicm postea crcdcret non tantum oralor, sed et imperator. Nui:us nobilis primo clectus est , nullus doctus
;

prianus or.itor, sed prior Pelrus

(juia

filium Joseph.

Ejus

lilius

dicebatur, cui de-

sponsata erat nialer ejus.
ccplus el natus
sit
,

Nam quod

ea iulacta con-

inlirma miindi clegil Deus, ut confiinderel foriia. Er.it ergo iste maguus et sine dolo boc solo non clcclus,
:

bcnc noverunl omncs Cbrisliani
dixit Nallianaeli
ei
;

ne cuiquani viderctur Dominus doctos
ipsa docirina Legis venicbat
,

elegisse. Et

ex

cx Evangelio. Iloc Philippus
et

addidit
:

quod cum andisset n

locum

,

a Nazarcth.

Et dixit

Nalhanael

A NaFraet sic

zareth potest aliquid boni esse.

Quid

intulligitur,
:

tres?

Non qiiomodo
,

aliqui

prouunlianl

nam
,

Nazareth ;sciutaliis enim crat Scripluras, et sciebat quia inde crat cxpcctandus Salvator, quod non facilc alii Scrib:c et Pbarisxd noverant : isle crgo dnctissiinus
I.cgis
,

soicl pronunliari

A

Nazareth polest aliquid boni csse?
Philippi, et dicit, Veni
ista
,

cuin

audissct

Pliilippum

diccnteni
in Leae, cl

Scquilur eniui vox

elvide.
,

Invenimus Jesum, qtiem

scripsit lloyses

Ambas

aiitein

pronunliationes potest

vox sequi

sive sic prominlies

lanquam confirmans

A

Nazarcth
:

potesl aliquid boniesse; ct ille, Veni, et vide

sive sic
potest
illo

Prophetcc, a Nazarelh, filium Joseph; ille qui oplime Scripturas noverat, audilo noniine Nazarelh , ereclus eslin spcm, ct dixit, A Nazarcth potesl aliquid boni
esse.

dubitans

,

et

lolum inlerrogans

,

A Nuzareth

aliquid boni esse ?

Vem

,

el

vide.

Cum

ergo sive

t8. J.uii cxtera dc ipso videamus, Ecce vere Israelita, in

modo

,

sive

Ulo pronuntielur, non repugnent vcrba

qno dotus non

esl.

Quid cst,

in

qun doius

uoii csl ?

sequentia; nostrum est quarrere quid polius inielligarniis in
liis

Korte lion babebat peccatum! foite non erat a">er?
fcrte
illi

verbis.
fuerit

medicus uon crat ncccssarius
ul illo

16.

Qualis

Naibanael
:

iste,

in

sequenlibus

bicsic natus est,

probainus. Audite qtialis fucrit
i>ct

Doniinus ipse perlii-

ergo vull, in

? Absit. Neino mcdico non cgerel. Quid sibi quo dolus non esl? Aliquanlo intcntiiis

lcstimonium. Magnus Dominus cognitus tesliino-iio
:

quarainus; apparebit modo

Joannis
tatis.

bcalus Natlianacl cogniius lestimonio verietsi tcstimoiiio

lum
ligil,

dicil
scit

Dominus;

cl

in nomine Domini. Doomnis qui verba latina intcl-

Quia Dominus

Joannis non com-

niendaretur, ipsc
suflicil sibi

sibi

peihibebat tcslimoiiium; quia

fingilur. Intcndal

quia dolus est, cuni aliud agiiur ct aliud Cbarilas vcslra. Non clolus dolor
niuiti

ad tcsliinonium suum veritas. Sed quia ve-

esl

:

propterea dico, quia

fralres

iinpciiiioics

ritatem non poteranl capere boiniiies, per lucernam

-quxrebaul veritatcm

:

cl ideo Jo.inues per quein

Do-

loquuiitur sic, ut dicanl, Dolus illuni lorquet, pro eo qund cst dolor. Dolus fraus cst, simulalatiiiilatis

ininus oslendcrclur, uiissus csl.

Audi Doininiiin Na:

lio est. Qtiaiulo aliquis

aliquid iu corde legit, ct aliud

lliaiiatli lesiiiiinuiiiiu perliibcnleiil

El dixit

ei

NuthuPhi-

loquitur,

dnlus csi, et lanquam duo

corda babet
;

ttael

:

A
:

Nazareth potcst aliquid boni

esse. Dicit ei

iiniim qnasi sinuni cordis babel, ubi videt vcrilalcm

lippus

Veni, clvide. Et vidit Jesus Nalhanaelem ve,

el alleruin sinum, ubi concipit inendaciiim. Et ut novcrilis liunc esse

nientem ad se

el

dicit

de eo

:

Ecce vere Israelila,

in

dolum, dictum

est in Psabnis, Labia

quo dotus non
die.i-

esl.

Magitum teslimoiiium! boc ncc AnEcce vere
lsruelila, in

dolosa. Quid est, Lubia dolosa? Sequitur, In corde et

dictuin

,

ncc Pclro dictuin, ncc Pbilippo, quiid
:

corde locult sunt mala (Pstil.
el

XI, 3).

Quid cst, In corde

Jiclum est dc Natbaiiaclc
dolus non eu.

quo

corde;
,

nisi duplici

cordc?

erat

sanabilem

illuiii

isto non medicus judicavit, non sanuni.
,

Si

crgo dolus in

17. Quid crgo facimus, Iralres? Deberet isle prinius esse in Apostolis?

Aliud cst enim sanus, aliud sanabilis
bilis
:

aliud

insana;

Non solum

primiis

non inveni-

qui .Tgrotat

cum

spe,
,

sanabilis

dicitur

qui

tur in Aposlolis, scd ucc nicdius, ncc ullimus intcr

wgrotat cuni dcsperatione
jain sanus esl

insanabilis;

qui

autcni

duodeciui Nalbanacl cst, cui tantuin leslimonium pcrliibuil Filius

Dci, diccns, Ecce vere Israelita, in qtto

non cgct nicdico. Mcdicus crgo qui , vencrat sanare, vidit istum sanabilem, quia dolus iu

mv
i!lo

IN
erat.

JOANNIS EVANGl- LIUM.
illu

S.

AUCUSTINl
le

lUS
taleiu

nnn

Qtmmodo

Jolus

in

non crai? Si

priusquam
^roiulit,

Philippus vocarel. N.im
es Fitiut

voeein

pcccaior est, falclur sc peccatorera. Si enim peccaior
cst, ei iu

7' ii

Dei

,

lu
ei

cs rex

hrael; qiialcm
,

justum sc

Jicil; dolus csi

in

ore ipsius. Ergo
jti-

tanlo pnsl Petrus, quanilo

Dimiiuiis ait

Deulus es
sanyuis,

Nalbanaele confessionem pcccati laujavit, non

Simtm

ISar

Jona,

qiiia

non

libi

nvelavil caro

el

dicivil iiun cssc peccalorem.

scd Vuler mensqui

csl in

calo (Malllt. xvi, 17)

Elibj

eum Pharissl qni sibi viJelianlur justi reprehenderent Dominum ipiia misccbatur a*grotis medicus, ei dicerent, F.ccc cum quibui mauducal cum publicanii et peccatoribus ; rcspondit meJnus plireneiicis Non cst opus lanii niedicus, scd
19.

Proplerea

iiominavit peiram, «l lauJavit lirmanienliim Ecclesiae
in isla liJc. Ilic jain Jicit,

,

Israel.
lipjnis

,

Tu es Filius Dei, tu cs rex UnJe? Quia dielum est ci Anleqnum lc l'hivocaret cum csses sitb arbore fici vidi lc.
, ,
,

,

21. QinrenJimi csi, an aliquid signiueet
flci.
liei

ista

arhor

mulc

hiibcnlibiis

:

non vcni

vocttre justos, sed pcccalo-

Audite enim, fralres mei

:

Invcnimus arborem
,

rcs (Ualth. i\, 11-13).

Hoc es.t Jiccrc, Quia vos juslus
',

malcdielam
babuit
(

,

quia sola folia habuit
lu

cl

fruclum

Jiritis, ciim
cuiii

siiis

peccatores, sanos vos judieatis

noii

ld. xxi, 19).

originc huinani gefoliis linil:

langucalis, mcdiciuam repellilis, nun sanilalein

neris

Adam

cl

Eva cum peccassent, de

lenetis.

UoJe

illc
,

pharisxus qui vocavcrat Doiniiium
sibi

neis succinctoria sibi fecerunl (Ccn.
ficiilnca iiilelligiiiuur

ad prandium
ill.i

sanus

vidcbatur
,

:

«'grota

autem
invi-

m, 7) folia ergo peccala. Eral aulcm Natbanael
ViJit

inulier

irrupil in

Jomum quo non
facta

erat

sub arbore

lici

,

taiiquam sub miibra morlis.

lala, el JesiJerio salutis

impuJcns, accessil,
cst eos

eum
ergO

Domiiuis, de quo dictum csl, Qni setlcbant sub
esl
cis (Isai.

non aJ capul Doiniui
lavii

,

non aJ manus, seJ aj peJes;

umbra morlis, lumen orlum
(licluni csl

ix, 2).

Qnid

cos lacrymis

,

lcrsil capillis, oscnlala

Natbanaeli? Dicis milii, o Nalbaii.icl,

unxit

unguento, paccm

fecil

cum

vestigiis

Domini

Vnde me

nosti?

peccatrix. Reprehendil
ille

pharisxus qui
si

illic
,

tanquam sanus medicum, discuinbcbal; et ait apuJ se :
ille

cavit le Philippus.

MoJo jam loqueris ineeuin, quia voJam quem vocavit per apostolum,
vidit pertinerc.

ad Eeclcsiam siiam
tu Isracl, iu in

tu Ecclesia,

o

ilic

cssel

propheta

srirel

qua

miilicr

illi

ncdcs

leli-

quo Jolus non

cst

;

si

cs

populus Israel

tjissel.

IJeo aulcm suspicalus crat eiim ignorassc, quia

quo dolus non est, raodojam cognovisti Clirislum

iion illam repulit, quasi

ne immundis manibus tanille
,

per Apostolos,

quomodo

Natlianael cognovit Clnisiiini

gerclur

:

nover.il

aulem

perini>it se

langi

,

ut

per Pbilippum. Sed

misericordia sua ante le vidit,
',

lactus ip^e s-maret.

proposuit similitudincm

Dominus vidcns cor Pharisiei « Dim dcbilores erant cui:

qnani lu

eum

cognosceres

cum sub

peccato jaceres.
,

NiimqiiiJ cnim

nos prius quxsivimus Clirisium

et

Jam

feneratori; unus ei debebat quinquaglnta dena:

non

ille

nos quasivii? NumqiiiJ nos venimus a'groli
,

rios, alier quingenlos

cum non

li.iberenl

unJe reJ-

ad meJieum
illa

ci

non inedicus ad tegrotos! Nonuc ovis
quara l.cius
illa,

uviini, donavit amuobus; quis
ille
:

cum

plus dilexu? Et

pciicrat, ct relictis nonagiiita nnveni paslor qucein liuiueris

CrcJo

,

Domine,
,

cui plus donavit. Et convcrsus
:

sivit illam eliiivcuil,

repor-

aj

liiuliereiii

Jixit

Simoni
,

ViJcs istam inidierem
milii a J

?

tavit

.'

Niinnc pcrierai dracbma
in lola

claccendil nudier

Iutravi in
arJisli;

Jonuim Uiam

aquam
lavit

pcJcs non

luccrnam, clqnxsivit

donio sua donec invciiil?

illa

autem lacrymis
:

peJes meos, et cailla

El

cnm

invcuisset, Collwlamini mihi, ail viciuis suis,

pjlis suis lcrsil
destiiil
illa

osculuui mihi non JcJisli;
:

non

quia inveni

druchmam quum perdideram
et

(Lttc. xv,

i-

peJes meos osculari

ub iim

milii

non

JeJisti
libi

10). Sic et nos sicut ovis perieramiis, cl sicut dracli-

pcJes mcos unxil ungucuto. Propterea Jico

ma
sivit

perieranius

:

pastor noster invenit ovem, sed

diiiiillunUir ci peccala mulla, quoniam Jilexit inul-

quxsivil

ovcm

;

mulier invenit draclimain, scd qu.c-

luin
gil
>

:

cui aiilcm

modicum

dimillitur,
,

mnjicmn

Jili-

diaclimam. Qu;c esl mulier? Caro Cbrisli. Qua; est

(Luc.

vii,

56-47). Iloc cst Jicere
:

Plus .-egrotas

luceriia?Paroi'i/«rcniainC'/in's(o»i«o(Psa/. cxxxi, 17).

seJ

sanum

te putas
6is.

liiodiciiii)

putas

libi dimilli,
illa illa

cum
non
non

ErgoiiiKcsilisuimis, ul in\ enii eimii

;

iuventi loquimur.

plus debilor

Bene

isia

,

quia Jolus in

Non

superbianius, quia anlequam iiiveitirennir, perie-

erat, meruil mcJicinam. Quid est, dolus in

raniiis, si

non qusereremur. Nou crgo nobis dicaui quos
et

erat? Confilcbaiiir peccaia. Iloc ct lauJat in Nalha-

amamus,

volumus

lucrari paci Ecclesi.e calbolic;c
si

:

naele
lissei

,

quoj Jolns

in

illo

non crat

:

quia multi pbase dicebanl,

QuiJni)svultis?quiJiiosqii;crilis,

peccaloressumus?

qui abunJabanl peccalis, juslos
affcrebant, per

Idco vos quairimus, ne percalis
siti

:

quxriinus, quia qua;-

et dolum
rant.

quem

sanari

non polc-

sumus; invenircvos volmniis, quia invenli siunus. 22. ltaque Nalbanacl cum dixissct, Unde me nosti!
illi

20. Vidit ergo
ait
:

jam

isliim in

quo dolus non erat,
cst.

et
ci

ail

Doiiiinus, PriuSquam le vocarel Philippus,
fici,

ciini

Ecce vere
:

Jsraelila, in

quo dolus non

Dicil

esses sub arbore

vidi le.

lu
c.x litle,

Isiael sine dolo,

yalhanael
1'iittsquam

Unae me
le

nosli ? llcspondil Jesus, el dixil
,

quisquis es, o popule vivens
,

anlequara teper

Pliilippus vocaret
,

cnm

esses

sub
ei

ficu

Aposlolos meos vocarcni,
tis,

cum
ViJi
t

csses sub iiinbra nior-

vidi le; id cst

sub arbore
,

(ici.

Respondil
,

Nuiha-

cl lu
:

me non
<

videres, ego te vidi. Doniinus JcinJe
libi,

nael,

el ail

:

Itabbi

lu es Filius Dei

lu es rex Isracl.
,

Jicil ci

Quia Jixi

le

sub arborc
lioc,
<

fici

Aliquid

magnum

poluil Nalbanael istc inlclligere
,

in

crcJis

:

majus

bis videbis.
ei
:

Quid csl

majus bis

eo quod Jictum esl
»

Cum

esses sub

fici

arbore, vidi le,

videbis? Etdicit
1

Ainen, ainen dico vobis, videbioinitiiiiit,

mss., vrocdicalis.

Uss. nostri

omnes

qiiam lu

eum

cognosceies.

•«9
liscoelum aperlum, et

TUACTATUS
Angelos
ascendcntes
et

VIII.

CAPUT

II.

usfc
>

de-

les suinus, vobis

(II

Cor. v,

13).

Q„id

sccndentessiipcrFiliiim Iiominis.> Fralrcs, nescioquid

cst ,

,

ment8
vobis?

majus
?sl

dixi,

quam

est, sub arbore ftci vidi le.

Plus enim

qnod nos Domiims vocalos

excessimus.Deo?! Dt illa videamus «qiueiion licetlioniini loqui. > Quid cst, « tempcrantes sumus,

juslificavit,

quam

bis

piod vidil jaccnles sub umbra niorlis. Quid enim noproderat si ibi remansisscmiis, Hbi nos vidii?
esl

Numquid judicavi me aliqnid scirc iuter vos, sum Cliiistum, et iiunc crucifixum > (I
Si ipse

nisi Je-

Cor. n, 2)?

Nuniquid non jaccremus? Quid

Doiniuus asccndil et descendit

;

nianifeslum

boc niajns? Quando

est quia el piwdicatores ipsius

vidimus Angelns ascendentes et desceiidenles super Filium hominis?
25.

asccndunt imitaiione.

descendunt pr.-cdicatione.
24. Et
fuit
si

Jam aliquando de

aliquanto vos diuiius lenuimus, consilii
:

bis ascendontibiis et descenoblili fuerilis,
:

ui
'

impDrtiina-. borae trausircnt

deiilibus Angelis

dixeram; scd ne

arbitramur jara

bredi-

illos

vilcr dico tanqiiani

commemorans

pcrcgisse vaniiaiem suarn. Nos
pasli

auiem,

pluribus

enim

fralres,

nnn coinmemorareni, sed modo insinuarem. Scalas vidit Jacob per soiiiniuin, ei in ipsis scalis

cercm
xidit

si

sunius epulis saluiaribus, quse restani agamus, nt diem dominicum solcmniter implcamus iu
gaudiis spiiitualibus
,

quando

et
:

Angclos ascendentes
qiicm
sibi

comparemus gaudia
cl si

el

desccndenies

veriialis
si

;

et lapi-

ciim gaudiis vanitatis

dem

horremus

,

pnsueral ad cnpul, unxil

doleamus;
si

(G'«/i.

xxvui,
aiulistis

dolemus
,

oremus

;

si

oramus, exaudiainur;

12-18). Audistis quia Hessias Ghrislus est,

exaudi-

niur, ct illos lucrarnur.

quia unclus Cbristus est.

Non enim
adorarct
:

sic posuit lapi-

dcm unctum,
lalria

ut vcniret

et

alioquin idolo-

TUACTATUS

VIII.

essct,

non

significaiin

Cbristi. Fact.i esL ergo
lieri

M

eo Evangelii loco
in

,

El dic

lertia

nupli.e faclse sunl
libi est,

signifualio, quo usqne oportuil

significationem

Cana

Galikece; usqticad id, Quid milii et
iiora

,

et significaliis esl Chiislus. Lapis nnetus, scd

non
in

in

mulier? nonduni vcnit

mca. Cap. u, f. j-4.

idoluin. Lapis unclus

:

lapis
,

quare? Ecce pono
et
,

Sion

lapidem clectum
tion

,

pretiosum

qui crcdiderii in illitm,
;

I. Miraculum qnidem Domini noslri Jesu Cbristi quo de aqua viinrni fecit, non cst miium

confundelur (Isai. xxviu

10

I

Pelr. u

uncliis? Quia Chrislus a chrisaiale.

Quare Quid autem vidit
,

6).

veriinl quia
in nupiiis i»

Deus
scx
ii,

rocit.

illis

eis qni noIpse eiiim focil vinuin iilodie bydriis, quas impleri aqua pra>

Inncin scalis? Ascendenles
Sic est ct Ecclesia, ftatres

ct
:

descendenles Angelos.

ceph(Jo«/i.

Angeli Dei, boni pradi-

catores, pradicantes Cbrisiuin; boc esl, super Fiiiun
hoininis ascendunt el desccndunt.

Qiiomodo asccn-

dunl

,

ct

quomodo
:

descendiuil?

Ex uno babcmus
;

O-IIJ.qoiom.iianiioracilbocinvitibus. Sicul enim quod misornnt minisiri in bydrias in vinum conversum csi opere Domini sic et quod' mibes fiindnnt, in viiium convertilur cjusdom opere Domiiii. Illud auieni non miramnr, quia oinni anna
;

exemphira

audi apnstolum Pauluin
,

quod

in

ipso

fit
:

assiduilale amisil adniiralinnem.

Nam

ct

considc-

iiiveiierimus

hoc de

cieleris vcrilatis pr;cdica!oribu6
:

rationeiii
in

majorcm
aqu.c.

invcnit,

quam

id .piod

faclum cst

credamus. Yide Panlum asccndcuiem

<

Scio bomi-

hydriis
,

nem
fuisse

in

Christo anie

aimos quatuordccim rnpium
,

Dei

Quis esi enim qui consideiat opera quibus rcgilur ei adminisiiaiur lolus hic inunet

usque

in lerliuni coeliun
,

sivc in corpnre, sive
:

das,
gna

non obsiupcscit obruhurque miraculis?
,

Si

exlra corpus nescio

Deus

scit

et audisse ineflnbilia
>

considorot vim unins grani

cujuslibel scmiuis,

ma-

vcrba qua; non

licet boinini loqui

(II

Cor. xn,2-i).

Ascciideniomaudisiis,de;cendeniem audiie.c Non potui loqui vobis quasi spiriiualibus,

sed quasicarnalrbus

qmrdam res esl , boiror est considoranii. Sod quia linmines in aliud inlenli perdiderunt consideralionem opcruni Dei , in qua darcnl laiidem quolidic
Creatmi; tanquani scrvavit sibi Deus inusilataquxdaiu i|u;craccret, ui lanquam dormionles bomincs, ad se colendum mirabilius excilarel. Moriuus rcsurrexit

quasi parvulis

in

Chrislo lac vobis potum dodi, nou
1, 2).

escam

>

(I

Cor.

lil,

Ecce descendit qui ascen-

derai. Qusere quo ascciidcrat. Usque in terlium ccelnm.

Quire quo
o'i. iii.

descenderit. Usque od lac parvulis dtm:

Audi quia desccndit

Faclus sum
si

parvulus,

inquil, in medio vcstrum, tanquam
lios

nulrix foveat p-

homines lol quolidie nascunlur, el nemo miratur. Si considercmiis prudenliiis majoris miraculi est esse qui non eral , quam revivisccre qui erat.
mirati sunt
: ,

suos

(1

Thess.

II,

7).

Yidemus
:

eniin et nutrices ct
el
si

I

niatres dcscenderc ad parvulos

norunt laiina

per Yerbiim suiim
vil.

Iem t.unen Dcus Pater Doinini noslri Jesu Cbrisli fac.il omnia luec, ct regil qui crcaPriora miracula fecit per
:

verbadicere, dccurtaul

illa,

ct

quassanlquodammodo
non audit
infans,
si

Verbum suum Deum
liominem faclura.
Jc-

linguam suam, ut pnssint de
iliinciiiapiieiilia
;

lingiia diserta frcri blan-

apud se

posleriora miracula fecil per ipsum Verbuiu
et propler nos

quia

si

sic dicant,

suum.incarnatum,
Sicut

sed nec prolicit infans.
sii

Et diserlus aliquis pater,
illius
si

mirainur

qu;e facta

suul per honrinem

laiilus orator ul liugua
;

fora

conciepem,

et

sum, miremur qurc
Dciun Jcsiim facla

facla sunl pcr Deiim

Jesum. Per

uiliunalia concutianlur

liabeat parvuluin (ilium,

sunl cceliim

cl

lerra,
,

mare,

ei

cuni ad domuiii rcdicrit, scponit forensem eloquenliain

oiimis ornalus cceli, opulorli.-, lerra:
ris
;

fecundilas

ma-

quo ascnderat,

et lingua

puerili dcscendil ad

omnia

luec qua: oculis adjaccnt, pcr

Jesum Deum
nobis Spiri-

parvulum. Audi uno loco ipsum Aposlolum asccn-

facla sunt.
1

Et videmus haic

,

el si cst in

dcnlem

ct

descendeniem

,

in

una sentcntia

:

«

Sive

cnini.inquit,

mentc exccssimus, Dco -sive tcmpcran
III.

Mss. melloris noia- , Ulas : forte quod nnilicros potUriuitnn siieclarol isu celebrltas. viJo siqira, nn. -2 «6.

Saxct. Acgcst

(Qnarnnte-tix.)

1

151
,

»N
sic

JOANNIS EYANGELIUM.
:

S.

ALGUaTlNI
ct

i i:;-2

ius ipsius

nobis placcnt

iit

ariifcx latidctur

non

latct.

Pulsemns utapcrial,
:

dc vino

iuvisibili

in-

ui ail opera conversi

ab

artiilce

avertamur, et faciera
,

ebiiel nos

quia ct nos aqua eranius, el viiiuin nos

quodammodo ponenies ad
naimis
v

ca qua: fccit

dorsum po-

fecit, sapicnlcs

nos

fccit;

sapimus enini fidcm

ipsins,

ail ciiin

qui

fecil.
,

qui prius insipicnles eramus. Ei forte ad
et adjacent oculis
,
:

ipsam sa-

2.

Et

li.ic

t|uidcm videmus
i

pienliam pertinet,
majestatis

quid
tutcs
,

illa

qux

videmus , sieul sunt AngeU
,

Yir-

cum ejus,etcum

lionorc Dci,

ct

cum

laude

cbarilaie potcntissimx misil

Polcslates, Dominalioncs

oninisque liabiuaor

scricordix ejus, intelligere quid
raculo.
i.

geslum inlioc mi

fabricx bujus supcrcajlcslis, non adjacens oculis noslris!

Quanquam sxpe
,

ct Angeli

,

quando oportuit,
et

demonstravcrunt so homiiiibus. Nonne Dcus

Dominus
illam

iuvilalus ad nuptias vcuit. Quid iniruiu

pcr
si

in

doiiium ad

Verbum suum

id

est

,

unicum Filium suum Domiiniindiiiii

nuptias vcuit, qui in Imnc

mini nostrum Jesum Cbristuin
ipsa aniina liumana
,

lecil li:cc

omnia? Quid
ptias,

ad uuplias venil? Si ciiim non veuit ad nnliabel

non bic

qiuc non vidctur, et pcr opera

sponsam. El quid esl quod

ail

Aposlolus, Aptavi vos «»i viro, virginem cusltim
,

exlii-

qux exbibet incarne, inagnam prxbet admirationem
bcnc considerantibus
per queni
facla a

quo

facta cst, nisi a

Deo?

bcrc Chrislo? Quid cst qiiud liinot nc virginilas sponsae
Cliristi

cl

per

astiiliain diaboli

est,

nisi

pcr Filiuni Dci? Nondlim
quil
,

corrumpalur ? Timeo , intistiilia

ne sicul scrpens Lvtwi seiluxil

sua

,

sic tl

dico de aniina liomiuis. Gujusvis pccoris anima quoinoilo regil

vestrai

menles corrumpanlur a simplii
(II

itate el castitate

mnleni stiam! sensus oinnes exscrit, ocu-

qua: esl in Cltristo

Cor. xi

,

2

,

5). Ilabct
,

ergo

liic

los ad videnduni,

auresad audiendum
,

,

nares ad

[ier-

sponsani quain redeniit sanguine suo
dedit Spiriluni

et

cui pignns

cipiendum odorem
sua. Niiinquiil

oris judicium ad saporcs disccrofficia

sancluin
:

(Id.

i,

22). Ertiil

eam de
iv, 25}.

nendus, merobra denique ipsa ad peragenda

niancipalii diaboli

morluus

est proptcr delicta ejus,

bcc corpus,

et

non aniina,

id est, lia-

resurrcxit propler justificationem ejus

(Rom.

bitatrix corporis agil?

Ncc tanien videlur oculis.ct

Quis ollercl lanta

spons;e suaj
;

?

Offoraut boinines
,

cx bis qua? agit

,

adniirationem niovet. Accedat jam

qii.Tbbel ornainenla lerrarum

aiirum, argcnliim
,

la:

consideratio lua cliani ad
buit

animam humanam,

cui tri-

pides preliosos
siiiim,

,

cquos, mancipia, fundns

pnedia

Deus intclleclum cognosccndi Crealorcm

numi|uid aliquis offeret sanguineui suum? Si enini
sanguinein siniin sponsx dederit
,

ilignoscendi el distingucndi inicr
lioc est

bonum

et

nialum

non

crit qui

ducal

inlcrjustum

ct injiislum

:

quanta agit pcrcor-

uxoreni. Doininus aiilcni securus inoriens, dedil san-

pus

!

Altendite universum orliem terrarum ordinalum

guincin sniini pro ea qiiam resurgeiis liabcrct,
sibi

quam
iiniis

in ipsa

lnunana republica

:

quibus adminislrationibus,

jam conjunxoral
,

in

utero Virginis. Verbuni cniin
liuiiiana
;

quibus orilinibus poiesiatuin, condilionibus civiiaium,
legibus, moribiis, ariibus
geriiur, el
!

sponsus

ct
,

sponsa caro
ci

el
:

uLrumque

IIoc

lotum per aniinam
Filius Doi

hxe
,

vis

animx non
:

idem
ille

filius

hominis

ubi factus cst c.v
tbalaiuiis
tlialainn

videtur. Cuni subtra-

bilur corpori pori
,

cadaver jacet

cum

put Ecclesi:e,
aiiteni

uleius virginis Xlarix

adest corejus
,

inde

processit

tanquain

sponsus de

priino condit quodaininodo pulores. Corrupli-

suo

,

sicut Scriplura prxdixil, El ipse

lanquam sponul

bilis est

enim oiunis caro

,

in

pulredines defluit, nisi
sus proccilcns de

thalumo suo, exsultavil
,

gigas

ttd

quodam condimenio animx leneainr. Sed boc cominune illi csl cum pccoris anima illa magis miranda quac dixi qux ad incnlcm et inlellecium perlineiil
:

currendnm viam (Psat. xviu
sit

C); de llialamo proces-

vclut sponsus

,

et invitalus venit ad nuptias.

,

ubi etiani ad iniaginem Crcaloris sui renovatur, ad

5. Cerli sacramcuti gratia, vidclur

matrem de qna
illi,

cujus imaginem faclus cst

bomo

(Coloss.

111 ,

10).

sponsus processil, non agnoscere, et dicere
milti et libi est
,

Quitl

Quid

eril lixc vis

animx

,

cimi ct corpus lioc induerit
indiieril iniinorlalita-

mulier

?

nondum

venil liora

mea. Quid

incorruplionem, et morlalc boc

est lioc? ideone venit

ad nupias, ut doccrct niatns

lem

(1

Cor. xv, 53, 51)? Si lania polcsl per carncin
,

contemni
cebal

?

Uiique ad cujus nuptias vcncral, ideo du,

corruplibilem

quid poleril per corpus spiriluale posl
Ilacc

uxorcm

iil

lilios

procrearet

;

et

ab

cis

quos
:

rcsurreclioncm inorliioruui?

lamcn anima,

nt

ut procrearet optabat, ulique honorari cupiebat

ille

dixi, admirabilis natur:c atquc siibslanli:c, invisibilis
res cst el iiilcUigibilis
f.icta
:

crgo venerat ad
ctmi proplcr
lilios

nuplias

,

ut cxliouoraret malreni,

ct baic

tamen pcr Jcsum Demn
Dei.

liabendos, quibtis rcddcre honoreiii
ips;c

est, quia ipse csl

Verbum

Omnia per
per

ipsiim
,

parentibus iinperat Deus,
et ducanliir
aliqtiid.

niipli* celebrentur,
,

facla sunl, el sine ipso facluni csl nibil (Joan. 1

3).

uxorcs? Procul dubio, fralres
lanta rcs est,

lalcl ibi

3.

Cum
,

crgo lanla

videamus

facta

Doum
liomo
,

Je-

Nam

utquidam, quos cavendos

sum
b

quid iniiaiiiur aquani

in vinuin

conversam per
,

prxmonuit Apostolus,
diccns
sua
, ,

sicut supra

commemoravimus,
sedu.ril aslutin

iiicm

Jcsum? Nequeeniin
:

sic faeiits est
illi

ut

rtmco ne
el

sicut serpens

Evam

perderet quod Deus crat

acccssit
feeit

liomo
illa

non

sic

vettra menles corrumpantur a simplicilale
qna: esl in Christo
,

amissus est Dcus. Ipse ergo

boc

,

qui
;

oinnia.

cl cusiitale

dcroganlcs Evangelio,
natus de Maria Virgine,

Non
fecit.

itaque

miremur quia Deus
,

fecil

sed aniemus

ct dicenies

quod Jesus non

sit

quia inler nos fccit

ct ct

proplcr nostram rcparaiionem
in

binc arguiueiiium siinicre conarcntur erroris sui, ut
dicercni, Qtiomodo eral maler ejus, cui dixit, Quid
milii cl tibi esl,
ci

Aliquid enim

ipsis

faclis

iiinuit

nobis.

l'uio quia

non sinc eausa venit ad nuptias. Excepio

mulicr ? Rcspoildendnm ergo est eis,
sibi

mirai ulo, aliqnid in ipso facto mysterii ct sacramenti

disscrendum quarc hoc dixcrit Djmiiius; ne

U53
aliquid adverstis

TRACTATUS
sauam
fideni

VIII.

CWlii

U.
Illi

im
autcm
in

insanienles invcnisse

utrumque vcriim cst?
EvangclisUc
,

eo volunt crcdcre
niatri,

vidcantur, unde sponsse virginis castilas corrumpatur, id cst, iindc fides Ecclesiie viuletur.

quod narrat Jesuni dixisse
,

Quid

Rcvera enim,

mihi

el libi csl

mulicr?
Erut

et in

eo nolunt crcdcre Evan;

fratres,

corrumpilur

fidcs
isti

corum

qui praeponunl

mennihil

gelistO!
ejus.

quod

ail,

ibi

malcr Jesn

et, Dixil ci

mater

daciuin vcrilali.

Nam

qui vidcntur sic

lionorarc
,

Quis esl auteni qui
,

resistii serpenti et

tenct ve-

Clirislum
alind

,

ui

nrgent

eum carnem
in

habuisse

ritatem

eujus
?

virginilas

cordis

non

eorrutnpiiur
;

cum

quani

nicndaccm pradicant.
hoiuinibus
,

Qui

ergo

astutia diaboli

Qui utrumqiie vcrum credit
,

et quia

mcndaciuni adifioant
duni Cbristum

quid ab eis ex-

erat ibi

maler Jcsu
si

et quia
intelligil
et tibi est
,

illud

rcspondit inalii

pclluiii, nisi veritateni?
;

Immittunl diabolum, cxclu-

Jesus.
rit

Sed
,

nondum

quemadinodiim dixemulier ? inlerim credixcrit.

immitlunt adulterum, excludunt sponscilicet
,

Jesns

Quid mihi

sum

:

paranymphi

vel potius Ienones scrut serpcns possideat,

dat quod dixcrit, ct

quod malri

Sit

primo

pcnlis.

Ad

lioc

enim loquunlur

pictas in ciedente, et erit fiucius in intelligenle.
7. Inlerrogo vos,

Cbristus

exclndatur.

Quoniodo possidet scrprns?

o fideles Cbiistiani, Erat

ibi

maJe-

Qnaudo
sitas
,

possidel niendacium.

scrpeus

possidel
Ipse
illo

Chrislus possidel.
(Jvan. xiv, 6)
stclit
,
:

Quando possidet falquando possidel verilas, eniin dixil, Ego sum veritus
:

ler Jesu? respondete, Erat.

Unde
ct

scitis? respondete,
niatri

Hoc
sus
?

loquitur Evangclium.

Quid rcspondit
libi csl
,

respondete
venil

,

Quid mihi
lioc

mulier? twn-

de

autcin dixit, El in veritale non

dum
Hoc

hora mea. Et

unde

scilis? respondcte,

quia veritus noa esl in eo (Id. vill, 44). Sic est
veritas Cbrislus
,

loquitur
,

Evangelium.
si

Nullus vobis corrumpat

uulem

ut loluiii

vcrum

accipias in

hauc fidem

vullis

sponso servare castam virgini-

Chrislo.

Vernm Veibum, Deus aqu.dis
vera
passio

Patri

,

vcra

aiiima, vcra caro, verus lioino, vcrus Deus, vera nalivilas
, ,

tatem. Si autem quocritur a vobis, cur bocmatri responderit ; dical qui inlelligit qui autein nonduni
:

vcra mors
,

,

vcra rcsui reelio.
inlral

intelligil

,

firmissinie

tamen credat,

lioc

respondisse,
pietate
,

Si aliquid boruin dixeris falsuin

putredo, de
,

el

lamen malri respondisse Jesum.
ita

II.ic

mere

veneno serpentis nascuntur vermes mcndaciorum
nibil

et

bitur eliam inlclligerc cur

rcsponderil

si

orando

intcgrum rcmanebit.

pulsci
,

,

el

C.

Quid est ergo
el tibi

,

inquil

quod

ail

Dominus, Quid

Tanluin cavcat
nescire

non rixando aecedat ad ostium veritatis. ne dum se putal scire aul erulnscit
, ,

mihi

esl

,

mulier?

Forle

in

eo quod sequilur
:

cur

ita

responderit

,

cogaiur credcre aut
ail,

ostcndil nobis Doininus r|uarc lioc dixeril
inquit, venit hora mca. Sic enini ait
est
,
,

Nondum,

Evangelislani fuisse mentiluin qui

Eral

ibi

mater

Quid

milii el tibi

Jesu

mulicr
sii,

?

nondum
dicil

venit
csl.

liora

mea. Et boc cur di-

aut ipsum Cbrislum falsa inoite passum propter dclicta nostra.el falsas cicatrices oslendisse pro:
;

cium

requirendiim

Prius ergo binc resistamus

pter justilicationem nostram
manserilis in verbo
cognoscetis verilatein,

falsumque dixisse, Si
;

lia-relicis.

Quid
et

serpens velernosus, venenorum

meo

,

vere discipuli mex estis

ct
,

insibilalor

inspiralor auliqmis? quid dicil? Jcsns.

Non
Qui.i

et vcrilas

Uberubit vos (Jmii.

vm

habuil

malrem feniinam
Qitid

Unde probas?
,

31, 32). Si enini falsa matcr, falsa caro, falsa mors,

dixil, inqiiil,

mi/li et libi esl

mulier ? Quis boc

narravil, utcredamusipiia boc dixil? quis iioc narravil?

non

faha vulncra passionis, falsaicicairices resurrcclionis ; verilas crcdentes iu eum, sed jiotius falbilas liberaverofalsitas cedat verilali
,

Neinpe Joannes evangelisia.
ibi

At ipse Joannes

bit. lino

et confuudaiiliir

evangelista dixil, Et erat
ravil
:

mater Jesu.

Nam

ila

nar-

omnes

qui propterea se volunt vidcri veraccs, quia
;

Altera die uuplim fucta: sunl in

Cana

GaiiUece,

Clirislum conantur dcmonsiraie fallaccm
sibi dici
,

ct noliiut
;

et crat ibi

mater Jesu. Vcneral autcin
discipulis suis.

illuc

invilutus

ad

Non

vobis credinms quia meutimini
inenlilain.

cum

nuptias

cum

Tenenius duas senlcnlias
ibi

ipsam verilatem dicant csse
si

Quibus lameil

ab Evangelisla prolalas. Eral
gelista dixit
:

maler Jesu, Evan-

dieamus, Unde nostis dixisse

Clirislinn,

Quid mihi

quid dixcrit matri sux Jcsus, ipscEvan-

el tibi esl,

mulicr? Evangelio sc credidisse respondent.

gelisia

dixit.
,

Ei quoiuodo dixit rcspoudisse malri
ul prinio diceret,
Ail
ilti

Cur
Jcsu

iion
;

credunl Evaugelin dicenli
,

,

Erat

ibi

mater

suse

Jesum
,

maler ejus

,

vi-

et

Dixit

ei

mater ejus
ci

?

Aul

si

boc mcntilur

dete

fratres, ul advcrsns

linguam serpcnlis inuniIllic in

Evangelium, quomodo
Quid mihi
et
el tibi esl
,

crcditur quod dixent Jesus,

tam virginitalem curdis
mater Jcsu
vit ?

babcalis.

ipso

Evanibi

mulier? Cur non polius miseri,

gclio eo ipso evangelista
;

narrante dicilur, Erut

quod
,

ila

non exiranea;, sed matri Doininus responcrcdunt
;

el

,

Dixit

illi

maler

ejus.

Quis

lioc narr.i

deril

fidcliter

et

cur

ita

responderit, pie

Joannes

evangelista.
et libi est,

El quid respondil inalri
mutier ? Quis Imc nairal?

quicruul? Multum enim inlerest intcr

eum

qui dicit,
;

Jcsus? Quid mihi

Volo scirc quare Cliristus boc malri responderil
euiii qui

et

Idem
Quid

ipse Joannes evangclista.
,

Evangclista lidclis-

dicil

,

Scio quod

sime et vcracissime

tu milii narras dixisse

Jesum

,

responderit.

Aliud est

boe Clirislus non matri intelligere vcilequod clausum
cst.

milii et libi est,mulier ?

cur

ei

apposuisli nialrein

est, aliud uolle

crcdeic quod aperium
ita

Qui

dicit,

quam non
ler

agnoscil?

Nam
;

lu dixisti quia ibi erat
:

ma-

Siire volo cur
sibi vull

Clirislus nialri rcspondcrit, ajicriri
:

Jesu
,

,

et quia dixit ei maler ejus
ibi

cur nou potius

Evangolium cui crcdil

qui auteiti dicil, Scio

dixisli

Eral

Maria
ci

et, Hixil ei

Maria? Liiiunque
Respoudit
ei

lu narras, et, Diril
juc,

maler ejus;
mulicr
?

et,

Je-

quod boc Chiisius non maiii respouderit , ipsum Evangclium arguit de mendacio ubi credidil quod
,

Qnid miki

et tibi csl,

Quare boc,

nisi quia

Clni

-i

m

-

iia

respondcrit.

I

15!

1N

JOANNIS EVANGEMUM,
illis

S.

AUCUSTIN!

1

m
ei

8. Jani

crgo

si

placet, fraires,

repulsis, et in

divinitalis, sed

moriebaiur inGrmitas carnis. Illud crgn
pcr malrem

sua cascltaic errantibus sempcr,
icir,

nisi litimiliter

sancn-

respondit, discernens in fide crcdenlium, quis, qtia
venerit.

no? quxramus
Ille

,

quare Dominus nnstersic malri

Venil cnim
cosli

feuiiiiain,

Deus

resp ndcril.
ire,

singulariter
;

natusde Pairc sinc masine patre in fine
:

Dominus
iinmdi,
et M.iri.T

ct

terrx.

Secundum
terrx,

(|uud

Dominus
iilique

de matre sine patrc
;

sinc uialre Deus, sinc patrc
,

quod Duminus
;

caili el

Dominus

homo
Eral
l

sinc matre ante lcmpora
,

seciimlum qnod creator
:

cceli et

lerrx, crcaesl,

lenipornm. Quod rcspondit

malri respondit

quia,

tor el Maria:

sceiindiim

autem quod dictum

Fa-

iUmaterJesu;

el,

Dixitei muter cjus. Iloc lolum
Illic

ctum cx mutiere, faetum sub Lege {Gatat.
Uarix.
lp

iv, i), lilius

vangelium loquilur.

novimus quia
ci
,

erat ibi

ma-

Douiinus Marix,

ipsc lilius

Uarix: ipse
David
(ilius.
ei

t,r

Jcsu, ubi novimus quod tlixeril
,

Quid

milii et

rreator Maiir., ipsc crcalusex Maria. Noli mirariquia
et filius ct

tibi est

muliet
el

'.'

nondum

venit

hora mca.

Tolum crc-

Dominus:

sieul

enim KLirix,
lilius.

iia et

quod nondum inlelligimus reqniramus. primum lioc videle ne forle quoraodo inveneEl runt Manicbxi occasioncm perfidix sux, quia dixit
rlamus,
,

diclus esl (ilius; etiileo David

quia Marix
(uclus cst
3).
:

Amli Apostoliim aperle dkentem, Qui
scmine Dutid
cl

ex

&cundum caruem (Rom.
David
;

i,

Amli

cum

Dominus, Quid
niailicinatiei

milii ei tibi cst ,

mulier? sie inveniant

Dominnm

dicat boc

ips<;

David

Dijit

Domi-

occasionem

fallacix
si lioc

sux, quia
secundum

dixit,

nus Domino ineo, Sede ad dexteram

meam

(Psal. cix, I).

Nondum
maiieos

venit liora
ilix.il
,

mca. El

inallic-

El ipsc Jesus
cil (ilallh.

liiic

proposuil Judxis, cl cos inde convi4:i).

sacriiegium lceimus incendendo codi-

xxn,
lilius

Quomodo
:

crgo David cl

filius

ccs corimi. Si auiem recle fecimus, sicut Apostolorum

ct

dominus;

David sccunduro
sie

camcm, dominua
lilius

lcmporibus faclum
eos dixil Dominus
eniin vaniloqni et
,

cst (Acl. xix, 19);

non secundum
Dicunl

David seciindiira divinitatcra Quia ergo non crat

Uarix

secun-

Nonduin

vniil

hora mea.
,

diun carnern, eiMarixdominussecuiidummajesiateni.
illa

seducli sedoelores

Vides quia snb
venil

mater

diviniialis, et

per divi-

falo erat Clirislus, qui dicit,

Nondum

Iwra mea.
,

nitatem fuliirum erai iniracalum quud petebat; rcspoiulit ei,

Quibus ergo prins respondcndiun esl;
inatbemaiicis
?

Iiacrelicis
iilo

an

Quid

milii el libi est,

mulier? sed nc putes
venit hora

Utrique eniin a serpcnte

veniunt,

volenies corrumpere virginitalem

cordis Ecclesix,

quod enim

le

iiegem malrem,

Kondum

mca:

ibi

tc

agnoscam, ciim pendere
mater
es.

in

cruce cceperil in-

quam

lialiel in

inlcgra fule.
,

proposueramus
rcspondimus.

quilius

Primo si plaeet, eis quos quidem jam ex magna parte

firmiiascujiis

Pioberaussi verumest.Quaudo
dieit,

passus cst Dominus, sicut idt>m evangclista

qui

Sed nc arbitrcntur nos non babere quid dicamus de liis verbis qua; Dominus malri respondil
illis
,

noverat malrem Domini, eiqui nobis insinuavit etiam
in bis nuptiis inaiiein
qilil, illic cii

Domiui, ipse narrat: Erat, inet

vos magis adversus
,

illos

inslruimus

:

nam

ca crucem matcr Jesu,
[ilius

ait

Jesus malri

refellendis

puto quod sulticiant qua: jam di-

suw, Mulier, ccce

tuus

:

et

nd discipulum, Ecce

cla sunt.

maler tua (Joan. xix, 25-27). Commciidat matrem diail

9.

Cur ergo

malri

iilius,
ir.ca.
:

Quid

milii ct libi est,

seipulo

:

comuiendat malrcm prior maXre morilurus, ct

mulicr? nonduin vcnil Iwra
Clirislus, ct
erat,

Doniinus noster Jesus

anle malris

Deus

eral.el liomo

malrem nou

liabebal

;

sccundum quod Deus secimdum quod liomo erat,
mater bunianitaiis,

boinini liomincm.

mortem resurreclurus; eoniinendat liomo Hoc pepererat Maiia. Illaborajam
arbilror, fratres, rcsponsiun esl lucipsi iuidc

veneral, de qua tunc dixerat, ISundumvenil Iwramea.
10.

Iiabebat. Maler ergo eral carnis,

Quanlum

inater iiifirmitaiis
liiiu

quam

suscepil propler nos. Miracucrat,

relicis:
iiaiitur
ail,

malbematicis rcspondcaimis. Et

co-

autem quod faclurus
erat,

sccundum divinitatem
;

convincere quia sub fato eral Jesus? Quia ipse

faclurus cral, non sccunduin infirmilalem

secuiiduni
lialus
I

inquiunt,

Nondtm
:

venit

Iwra mca. Ergo

illi

cre-

quod Dcus
erat.

non secunduni quod infirmus
lorlius cst liominibus
(

diinus; ct

si ilivisset,

lloram non babeo, cxclusissct

Sed iniirmuni Dci

Gor.

malbemalicos

sed ecee, inquiunt, ipse dixit, iVonilixisset, lloraui

i,25). Miraeulum crgo exigebat inaler; at

ille

lan-

dum

iyiiiI

Iwra mea. Si crgo

non ba-

(|uam non agnoscit viscera buinana, operaturus facla
divina
;

beo, cxclnsissei matberaalicos, non

esset

unde cavenii

lanquam dicens, Quod dc
divinilalem

non

tu genuisii,

me facit miraculum, meam non lu genuisti
meam, tunc
in te
:

Immiiarcntur
liora

:

nunc vero quia

dixit,

Nondum

mea, coutra ipsius verba quid possumus diccrc?

scd quia genuisli inlirmilalem

cognoboc est

Miruni cst quod malheinatici credendo verbis Cbristi,

scam, cum ipsa inlirmitas pendebit
eniin, eSonduin venit hora mca.

cruce

conanlur convincere Cbristianos quod sub bora
Cbristus. Credant ergo Clirislo dicen
el
i,

Tunc enim cognovit,
illa

falali vixerit

qui utique semper noverat. Et antcquam de
esset, in pradeslinatione

nalus

Potestatem liubeo ponciuli uniinam mcam,
incndi

iterum su-

novciat matrem; et ante-

eam
et

:

nemo

tollii

eam

a me, sed

cijo

pono eam a

quani ipse Deus crearet, de qua ipsc

bomo

crearelur,

meipso,

iterum sumo eam (Id. x, 18).

Ergonc

ista

noverat matrem

:

sed ad

non agnoscil;
quando

ct

ad

quamdam lioiam in mysterio quamdam boram quxnondum veTunc enim agno-

polestas sub lalo esl? Osiendant

bnminem

qui potesta:

lem babeal quando moriatur, quamdiu vivat
ponendi unimam meam,

omnino

nerat, in myslerio rursus aguoscit.
vit,

non oslendcnt. Credanl ergo Deo dicenli, Potcstatein
liabeo
et iteruin

illud

quod peperit moriebalur. Non enim non moriebaiur xterniias

sumendt eam
vcnit

:

nioriebalur per quod laela cral Maria, sed moricbatur
Qiiod factum erat ex Maria
:

et qiucranl

quare

sit

diciinn,

Nondum

Iwra mea;
crea-

nec idco jam sub fato ponar.t coiidilorern

c<*-li,

IJ-.7

THAGTATUS
si

IX.

CAPUT
noo
15.

II.

ITj8

torem aii|ue ordiuatorem siderum. Quia
do
siilcribus,

esset falum

JUiitatis,

condilioiiis, scd poteslalis.
fralres, qnia
illis

non poteratesse sub

iiecessilale siilerum-

Quid ergo,
nibil diceimis

et

itlis

respondiquid aqu.i

coiubtor sidcmm. Addeqnia non solum Chrislus non
halmit quod appellas falum; sed nec tu, aut ego, aul
iile,

mus,
iu

quid

sibi vilinl bydriae,

vinum conversa, quid
in

arcbiiriclimis, qnid sponsiiSi

nul qiiisquam lioiiiinuin.

quid inaler Jesu
scducimt, et

mysterio, inid ipse nupti.e? Diestis. Volui

11.

Vorumramen
liominilius
plateis.
:

seilucii

propomml

ccnda sunt omnia, sed oucrandi non

quisolel
seil

fallacias
ct lioc in

tendunl ad capiendos liomines,
qui lendunt ad capiendas fe-

dem

in

noniine Cbristi el bestcrno die,
id

quo

Nam

scrmodeberiCharilali veslrsc,

agere vobiscum,

tas, vel in silvis alque in solitudine id
iufeliciier vani sunt

agunt:

quam
in

nnn sum pcrmissus necessitalibus quibusdam inipcdienlibiis. Si

homines, quibuseapiendis

foio

ergo placet Sanctilati vestrie, boc quodfacli, iu

lenditur! Niiminosaecipiunl,
Ijiis

veiidunt; ilant

isli

cum scliumincs liomiuinummos, ut se vanilalibus votiemant
silii

ad mysterium pertinel liujus

craslinum

dilfeiulir-

ramus,

el

non oneremus
forte

et

vcslram

el

noslram

dant. Intrant eniui ad mathemalicum, ut
iloininos, quales

mitatem. Sunt
latem
diei,

bodie nmlli qui propter solcmni-

malhematico dare placuerit;
si

vcl Sa-

nou propter audiendum scrmoncm conve-

iiirnum, vel Jovem, vel Mcrcurittm, vel

quid alind

nerunt. Crastino qui venient, vciiianl audituri; ui >iec

saerilegi nominis. Inlraril lilicr, ut nuiTimis daiis ser-

fraudemus studiosos, nec gravemus

fastidiosos.

vus exirel. Imo vero non iniraret,
intravitquo
traxit.
ciiiu

si

liber essct

:

sed

TRACTATLS
Jn

IX.
sii

dominus error,
:

et

domii.a cupiditas
qtti fucit

eamdem

Evangelii lcctionem. Quid nvjslerii

in
II,

Unde

et Verilas dicil

Oinnis

peccalum,
miractilo fuclo in nuptiis

apud Canu

(•uliUviv.

Cup.

sereusest peccati (Joan. viu, 54).
•12.

Quare ergo
in

riixit,

Nondum

?.l
reuii

II.

hora mca? Manori1.

gisquia

potestale habcbat

quando moreretur,
illa

Adsit Dominus Deus noster, ut donel nobis redsi

dum
lur.

videbat esse opportunum ut

potestate uiete-

dere quod proniisiinus. Heslerno cnim die,
nit Sinctiias veslra, ciim

nieini-

Quomodo
? Si

nos, fratres, verbi gralii, sic loquimiir,

tcmporis cxcludcremur aniuipleremiis, in bo-

Jain cerla bora esl, qua

exeamns

ut

celebremus saest,

gustia, ne

sermouem inchoaliim
in

cramcnla

ante exeamus

quam opus

nonne
agcn-

diernum

dislulimiis,

uicaqiueiu bocfacto evangclica!
sacramenlis posita essent, ipso
ini-

perversi ct pracposteri siimus? Qnia crgo non facimus,
nisi

lectionis mysiicc

quando opportuntim

est; propterea in

liis

ailjiivante aperirenlur.

dis,

cum

ita

loquimur, fatum consideramus? Quid cst

nioraii
est

dintius

iu

Non itaipic opus est jam commendando Dei miraculo.

Ipse

crgo, Noiulum venil hora

mea? Quandoego

scio oppor-

tumim me
serves
1
,

pati,

quaudo passio inea

utilis erit,

nondimi

miracula

enim Dcusqui perunivcrsam crealuram quolidiana facii, quas bominibus uon faciliiate, scd as-

venit ipsa bora; lunc volunt-te patiar: ul
ct,

ulrumque
Peteslatem

siduitate vilueruut: rara anli-ni qu:e facta

suntabconon quia
crcalura

Nonduin

venit

hora mea;
et

et,

dem Domino,

id est a

Verbo propler nos incarualo,
:

liubeo ponendi

aniniam meam,

iterum sumendi eam.

majnrem stuporem
facii,

lioniinibus altulerunt

Vcnerat ergo luibens

in potest.ile

quando moreretur.

majora erant, quani sunt ea qu.equolidie
sed quia
ista quae

in

Al

si

ante moreretnr

quam

discipulos elegissel, cerlc

qnolidie
illa

fiuiit,

tanquam na-

pr.rpnsti
I

rum

essi t:si esset

boino qui non hiberet

in

lurali

cursu peragunliir;

vero efficacia poteuti;e

ulcstale lioiaiu
;

suam, posset aule mori qnani
ct si forte morerettir
ei,

disci-

lanquam

praesenlis exbibita videniur oculis liominum.

pulus elcgisset

jam

eleciis eru-

Diximus, sicul meininislis, rcsurrexil unus mortuus,
obsiiipueruni bomincs; cuni quoiidie nasci qui
eranl,

ditisque discipulis, pra?staretur
ret.

non ipse boc faee-

non

Al vero qui vcneral
rediret,

in inanii liabcns

quando

iret,

nemo

mirelur. Sic

aquam

in

vinum conversam

quando
feii,

quo usque excurreret,

cui paterent in-

quis non mirctiir,
vilibus facial?

cum boc

annis omnibiis Deus in
fecit

non lanLuni moricnli, scd

ct resurgcnti, ut

nobis
e:i-

Sed quia omnia qiue

Dominus Jenii;

(.stcnderet spcni
pite oslendit
Siirgel

immoi

talitatis

Eeclesiie sunc, in

sus,

non soluin valent ad excitamla corda noslra
etiam ad xdilicanda
iu

quod membra cxspeetarc debcrcnt. Rcin

raculis, sed

doctrina

liilei

eliam

cietcris

membris, qui resurrexit

in

scrutari nos oporlel quid sibi velint

illa

omnia, idest,

capile. Ilora ergo
diiin erat.

noiidum venerat, opportuuiias nondiseipuli,

quid signilieeut. llorum enini
sicut recordamini, in
2.

omnium

significationes,

Yocandi eranl

annuntiunduni erat

hodiernum distulimus.

rcgnuni coeloruin, facicndse erant virtutes, coinmcn-

Quod Dominus
'.

invilalus venil aa nuiitias, etiam

danda eral divinitas Domini in miraculis, conimendanda eral biimanitas Domini in ipsa compassione
inorlalilalis. Ille

excepia myslica significatione,
ipse fecit nuplias

conGrmare voluilquod
erant, de quibus dixit
iv,

Fuluii

eiiini

enim qui esuriebat, quia bomo
niillia,

eral,
:

Apostolus, probibentes nubere (I Tim.

5), et di-

pavil quinque panibus tot

quia Deus cral

qui

ccnles qnod nialum essent nupli.e, ct quod diabolus eas fccisset
:

dormiebat, quia bomr, erat, ventis
rabat, qnia
prius,

et fluctibus inipc.-

cum

ideni Doininusdicat iu Evangclio, in-

Deus

erat. I!;ec

omnia comii.endanda erant
qnantnni suf-

terrogatus utriiin liceat boniini dimiltcro

uxorem suam
Qwid
}.

utessetquod scriberent Evangelistse, quod pr.clceit,

cx qualibetcausa, non licere cxccplacausa fornicationis.

diearetur Ecclesix. At ubi lantum
iicerc judicavil
1
;

Inqua responsioue,

si

nieminislis, boe ait
(

:

vcnit hora
el

non

necessilalis, S''J voest.

Dius conjnnxil, homo non separct
1

Matlh. xiv, 5-6

inaliauot Uk.,

ulrvnunte verum

mss.

iilhi

addunlbic, nupHas.

i

r.9
rjui

I.N

JOANNIS EYANGL I.ILM,
noveruni

S.

ALOLSTIN!
corum

UOO
tristos

Ki

bcne cruditi simi
fecerit

in fide

catliolica,

surrectinnem dixeruni, cuni quosdam
iiivenissel in via
:

onod Dcos

nuptias, ei sicultMnjunctioaDco,
sit.

«

iia (livnriiimi

a diabolo

Scd propterca
quia

in

causa

lem,

el noii cognovisti
llle

Tu solus porcgrinai is in Jcrusaqux tacla sunl in illaisiisdie:

forniraiinnia lioet uxoreni dimittcre,

ipsa esse

bns?

aulem

dixil eis

0_n:c?

Illi

atileni

dixoruiil

:

nxor prior noluit,
servarit. Necill.e
ii

qu.nc

fidem eonjugalcm inarilo non
virginilalem

DeJesu Nazarenn,
ctis et diciis in

qui fuit vir prophela, poicns in

f:i-

qux

Deo vovent, quanin

conspcclu Dei el uuiversi populi, quo-

0.1

m

anipliorem graduin bonorisct sanetitaiis

Ec-

inodo
in

liiinc

Iradiderunt sacerdoies et prineipes nnslri
ct cruci

clesia [encanl, sine nuptiis

suni:nameiipsx pertincnt

danmationem mortis,
Israel; cl
iiunc
i

eum

lixerunl.

Nos
ex

ad

nii|iiias

cimi toia Ecclesia, in quibns nupliis spon-

auiem sperabamus, quia
csset
(pio h.ic factasunt.

ipsc eral qui

rodoinpiurus
',

sus esi Chrislns.
vonil ad

Ac

pcr boc crgo Dominus inviiaius

lertius dios agilur bodie

mipiias, ul conjugalis castiias lirmarctur, el

ll.ucalquealiacuindixissel unus
iu via

osienderelur sacramentum

nupliarum

:

quia el

illa-

ex duobus ([uns invenil

eimies ad propimpimu
:

rum nnptianun sponsus personam Domini
iiuin

figurabat,

castellum; respondil ipse et
di

ail

i

Oinseusati et tarloculi

cui dictiim cst, Servasti viiium bonumttsquendhuc. Do-

curde ad credoiidiun super omnia qnx

sunl

cnim vinuin Christus servavit usque
Evangelium
siiuin.

adliuc,

id

1'roplietx!
ct

nonne hxc omnia oportebat
in

pati

Christum,
incipiens a

esi,

inlroire
et

clariialem

suam? Et

fuit

Jam cnim incipiamus ipsa saeramentoriim oporta ilelcgcre, quanlum ille donal in cujus nominc vobis
5.

Moysc

omnibus Prophetis, inlerprclaus
de ipso eranl.
i

illis

in oni-

nibtis Scripturis, qu;c

Ilein

alio locn,

promishnus. Erat propheiia antiquis lemporibus,

ci a

cum etiam
inquit,

palpari se nianibus discipulorum voluit, ut
in

prophetix dispcnsatione nulla lempora cessaverunt
sed
illa

crederenl quia

corpore rcsnrrcxerai

:

i

Hi sum,

prophctia, qnando in

illa

Cbrisius non inlelli-

sermones, qunsloculussum ad vos, cumadhuc
,

pcbalur, a!|ua eral.In aqua enim vininn quodanimnilo

csscm vobisouni
scripta sunj iu

quia oporicrcl implcri omnia qu.e
el

latrt,
:

Dicil

Apostolus

ijuid

intelligainus in isla

Lege Uoysi,
illis
:

Prophetis, ci Psalmis

aqua

«

Usque ad
est

liodiernuin, inqoit, diem, quanuliu

de

ine.

Tunc adaperuit
dixitillis
5
,

seusiim, ui iulclligereiil
sic

legilur

Moyses, idipsuni
;

piMium

velamen super cor eorum quod nnn revelatur ', quia in Cbrislo
transieris
i 8
,

Scripturas, et

Quia

scriplum cst

,

pati

Christum

et

rosurgere a innrluis

lertia die. el

pncdi-

evacuatur. Et

cum

inqnit, ad

Dominum,
dicit

cari in nnniine ejus

poenkenliam

et

remissioncm pecJcrusalem.
»

auferetur relamcn

(lltor.

m,

14-16).

Vctamen

catorum

in

onmes
illa

gejites, incipiens ali

adnpcrtionem prnphetix, ut non inleltigerelur. Tollitur vclamen, cuni uansieris ad Doiniiiuni sic tolli:

5. His ex Evangelio, qua: certe manifesia suiil, iutelleclis,

patcbmil

omnia mvsteria qiue
ail, quiii

in islo

miracu-

tur iiisipicniia, ciun transieris ad

Dnminnm,

et

quod

ln D.iinini latenl.
>i

Videte quid

oporlehal imple-

aqua
licos,

erai,

vinum

tibi

lit.

Lege

liliros

onines propbe-

in

Cbrisloqmede
ct

illo scripla

sunl. Llii scriplasunl?

non

intellecln

Cliristo,

quid tain insipidum el

In Lege, inquit,

Propltetis, et Psalmis. Nibil ScriplUI

fatuiun

invcnies?

Intellige ibi

Christum,

iton

solum

raruin veleruni pr;elcrmisit.
cti

Li

crat aqua; cl ideodi-

saprtquodlegis, scd etiani inebriat; mutans
a corpore, ut pr.Ttci
iia

mcniem

sunl

illi

a

Domiuo

insensali,

quia cis adbuc aqu.i
focit

obliviscens, in ea qine ante snnt
15).

sapiebat,
viniini?

non viiuim. Quomodo autem

de aqua

extcndaris (Pltilipp.
4.

m,

Cum

aperuit eis scnsiim, et exposuil eis Scri-

Ergo proplielia ab anliquis tempnribus, ex qtio prorsns curril ordo iiasceiiliiun in gcnere liumano, de
Clirislo

pturas, incipie ns a

Uoyse pcr omnes Prophetas. Undc

jam

inebriali dicebant, .Yomie cor nostntm <yat ardens

non

tacuit

:

sed occiillum

ibi

erat

;

adliuc

enim

in vitt,cum aperirel nobitScriptttras (Luc. xxiv, 15-47)?

erat aqua. Unile probainus qnnd oninibus temporibus

Iiitellexeruntenini Chrislum in bis Lihrisinquibuseiun

superioribus

usque ad xtatem qua Dominus venit,

non novcrant. Uulavil ergo

ai|iiain in

viuum Doiiiinus

prnplieliadeillonon defuit?Ipso Dominodfcente.

Cum

noster Jesus Clirislus,et sapil quud nou sapiebal, iu-

cnim

restirrexisset a mortuis, invenit discipulos dubi-

ebriatqnod non inebriabat. Si enim jussissel inde aquam
effundi, el sic ipse millercl viiiuin ex occullis creaturae.

lantes de ipso

quem

secuti erant. Vidcrunt

enim eum
et tnia

inorluum, el non speraverunt resurrecturuni,
spes enrum concidit.

sinibus.undefccitei paneoiquando saturavit lotmillia

:

Cnde

ille

latrn laudatus,

ipso

non

i

iiiin

quinque panes hnbebani i|uiuque millium

die in>rnit esse in paradiso? Quia in cruee fixus lunc

boniinum saluritalem, aut salicm dundooim copbinos
plenos (Maltli. xiv, 17-21), sed ouiiiipoienlia Doiniui
quasi
funs paniserat; sicposscleleffusa aquavinuin
:

confessuseslCliristuni (Luc. xxiu, 40-45), qnaiidu de
illodisciputi diibilaverunl. Ergoinvenilcosnutaiiics,!
t

•juodammodo arguenies seipsos quod

in illo

redempiio-

iiifiindore

quod

si

fecisset, viderelur Scripluras ve-

tiem spcravorant. Dolebant lamen etiiu sine culpa oc-

tores improbassc.
in

Cum

aiiiem ipsam

aquam

convcrlit

cisum, quia noverant innocenlem. El

lioc ipsi posl re-

viuum, osiendit nobis quod
:

et Scriplura vctus

ab

ipsn esl
> i/iv., nunc revelatur. ai cditi alii et Mss. habent, nnn urelntur ; pro (pio apuJ Ai>osloluni legilur iu \uly., manet uon reveltilum. * Vulgata, comursus fuerit. At Augtistinus nnn bic snlnm, eedeliara libro \2 caotra Fausium, cap. 4, el alibi soribil, trmsierit : forte grxcnm ctristrevse sumpsil interpres jerbo uicdio, scciinda pcrsona.
;i

uaiii

jussu ipsius
ei
illa

implelx siml liydrix. A
nibil

Domiuo quidem

Scripiura;sed
tigil

sapit,

si

1 Mss. plnres, tertiiim diem lavlen imeran agei semeron.

Itodic ."juxlagrcec
est, et siV
,

,triUn

Er.

Lugd. ven.Lov.: Quia
i

sic

scnptum
,

oporU
ui u»»

tut pnti

liristinn.

"Jiesl

a

vss.

el sic oportebat

auimadvcrtunt.

M.

I

Kil
ilii

TRACTATUS
Cbristus iiilelligalur.
ipsc ait,

IX.

CAPLT
8.

II.

|4oa

•idii

Quisquis itaquc nominat Patrem ct Filium, oipor-

C. Iiilendite aiiiem qtnxi
tn

Qmv

scripta simt

lcl ibi intclligal
et Filii,

lanquam

cliariiatem invicem 1'atris

Lege.

et

Prophrtis,

et

Psalmis de me. Novimus

quod

esl Spirittts sanctus. Fortassis
:

enim

dis-

aulcn Legem ex qiiibiis tcmporibtis narret, iil est, ab cxordto mundi In principio fccit Dens coclum et terram
:

cussx Scripltirx
possim
,

quod non

sic dico, ut

bodie docere
:

aul quasi aliud inveniri non possit

sed

ta-

(Gen.
inus,

i,

1).

Inde tisque ad hoc tempus quoil

iiiinc

agi-

men

forlasse scrulalae Scripiurx iudicant

quod

Spiri-

scxta xtas est, ul sxpe audistis et noslis.

Nam
:

tus sanctus cbaritas cst.

Et ne putetis
vilis est
,

vilein

essa

priina xlas coinpiitatnr ab Ad;im usqiic ad

Noc

sc-

cbaritaiem. Qitomodo auteni

quando oinnia

cumra

a

Noe

usqiie

ad

Abrabam

:

et sicut Mattlixus el dislhiguit, lerlia
usc|iie

qux
rilale

diountiir
vilia,

non

vilia,

chara ilicimtur? Si ergo quas
;

Fvangelisla per ordinem sequilur
;il»

non sunt
?

chara sunt

quid cst charius ipsa cha-

Abr.ibam usque ad D.ivid
in

:

quarta a David
:

Sic
:

autcm commendatur eharilas ab Aposlolo,
i

ad (ransmigraliononi
migrationc
in

Babyloniam

quinla a transB.i|iti-

ul dicat

Supcremineiiliorem viain vobis demonloquar et Angelorum, chahabean, faclus sum xranieoUiin cymbabmi linniens cl si sciero onmia
:

Babyloniam usque ad Joannem
:

siro. Si lingiiis

bominum

stam (Matth.i, 17)
ouli.

scxta inde usqne
die fecil Deus

atl

llncm sx-

rilatem aiilem non

Propterea

et sexta
(

bominem ad

sonans

,

aut

imaginem siiam

Cen.

t,

27

)

:

quia sexta ista xtate

sacramonla
ti:ini

cl

omncm

scicntiam, et liabucro proplicita

inanffesialur per Evangelium
Slrae, sccuniluiii
iii,

reformatio mentis no(Cotoss.

et

omiiem fidom,

ut monles iransfcraui, cha,

imaginem ejus qni rreavil nos
aqua
in

rilalcm aulem non babeain

nibil
,

sum

:

cl si distri-

10); et eoiivertiinr
Cliristiim
ibi

vinum,

ut

jam

niani-

buero omnia mea paupcribtis
iiieuin ut ardeani,
bii

ct

tradidero corpus

festatum
ideo erant

in

Lege

el Prophi'lis
jussit

sapiaiuus.

cbaritatem atitein non baheam, ni(1

sex Itydrice ,

quas

impleri aqua.

mihi prudesl

i

Cor.
si

xu

,

51

,

xiu

,

1-5). Qiianla

Sex ergo non

illiv

hydrix, scx xtates significant, quibns
Illa

est ergo cliaritas,
;

qux

desit, fruslra babentur cx-

dcfuit propbctia.

ergo lempora sex, quasi ar-

lculis dislribula alque distincta, quasi vasa csscnl inania,
nisi a

Cbristo implerenlur. Quid dixi

,

lempora

lcra si adsit, recle habenliir omnia ? Tamcn charilatem laudans apostulus Paulus copiosissime atque uberrime, minus de illa dixit quam quod ail brcvitcr apo-

quae inanitcr currerent, uisi in eis

Dominus Jesusprx-

stolus Joannes, ctijus esl hnc Evangeliiun.

Ncque

eiiim

dicarelur? Implelx sunt prophetix, plenx sunt bv-

dubilavit diccre,

Deus charitas

esl

(I

Joait. iv, l(i).

drix

:

scd ut aqua

in

viniim converlatur, in

illa

tota

prophelia Cbristus intelligatur.
7.
1

Scriptiim csl eliam, Quia cliaritat Dci di/pusa esl in cordibus nostris per Spiiilum sanclum qui dalus esl nobis,
(Ilom. v, 5). Quis ergo nominet Patretn et Filium, et

Quid

nsl ergo,

Capiebaut mctretas

binas vel ler-

nas' Mysteriuin nobis inaximcisla locutiocommendal.

non

ibi inlclligat

charitatem Patris ct

Filii ?

Quam cum
:

mensuras quasdam, tanquam si dicerel urnas, ampboras, vel si quid luijusmodi. Nollctretas
dicit
iiicii

cnim

mensiirxe^t melrcla.et a mensura aceepitnomen

habcre cceperit, Spirilum sanclum habcbil quam si non habuerit , sine Spiritu sancto crit. El quomodo corpus luum sinespiritu, quod est anima lua, si fuerit,

ista

mensura. Mirpu enim mcnsuram dicimt Grxci Quid dicimus, fratrcs?
Si lernas

:

mortuum

esl; sic
si

imlo appellatx mctretx. Capiebant ergo metretas binas
vel lernas.

sine cbaritate

fuerit,

anima tua sine Spiritu sanclo, idest, mortua deputabitur. Ergo me-

tanlum

di-

trclus binas capiebanl Injdria:, quia in

omnium tempo:

ecret,

non currerel
Sed

aniiiius nostcr nisi

ad niysleriuin

rum prophetia Paler
et Spiritus sanclus
;

et Filius prxdicalur

sed

ibi

est

Trinitaiis.

forte

ncc sic debciiius inde cito j.un
:

ideoque adjunctum

est, vel leinas.
:

senstim avcrlere, quia dixit binas vel tcmas

quia no-

Ego
absit

et

Paler, inquil,

unum sumus
,

(Joan. x, 50)

seii el

ininalo Palre el Filio, consequcnler cl Spiritus san-

m desit
unum
,

Spiritus sanctus
stimus.

ubi

audimus

,

Ego

clus intelligendiis cst. Spirilus cnim sanctus non cst
Palris laiiliiminodo, aut Filii

Patcr

Tamen

quia Palrem el Filium

tanlummodo
est

Spirilus

;

iioininavit
vct

capiant htjdrim binas metretas; sed audi
Ile
,

sod Palrisel
dilexerit

Filii

Spirilus.
est

Scriplum
'

enim, Si
illo

ipiis

lemas

:

baptizale genles in noiuine Patris et

mundum, non
ileiu

Spiritus

Patris in

(\Joan.

n, 15)
Cliristi

:

scriplum

csl,

Qitisquis

aulem Spiriliim

(Matlh. xxvin, 19). Jtaque in eo quoddicunturbinx, non exprimitur, scd intclligilur
;

Filii ct Spirilus sancli

non habel, hic uon

esl cjus

(llum. viu, 9).

Idem

in

eo vero quod dicunlur

vel lcrnx,

etiam expri-

autem Spirilus Palris
st Palris et

ct Filii.

Nominalo ilaque Patre

initur Trinilas.
9.

et Filio, inlelligitur el Spirilus sauctus; quia S|)iritus
<

Scd

est et alius intellcctus

non pr.xtermiltendus,

ri'.JL.

Cum

autem nominatur Paler
.

cl Fi-

lius,
ibi

tanquam dux metretx nommantiir
est, capienles

cum aulem
Ideonon
:

inlciligiturSpiritus sanctus, Ires metretx.

nos quod suggeritur non sublrabimtis. Mcnsa enim Domini est.et non oportet ministruni fraudare convivas,
:

et

ipsum

dicam

cligal

quisque quod placel;

dictum

metretas alix binas, alix ternas

prxserlim
Propbelia

sic csurienles, ut

apparcat aviditas vestra

*.
,

»ed ipsx sex bydrix capiebant melrelas binasvet tcrnas.

Tanquam
ium

diceret, Et

quando dico binas, eliam Spirihis intelligi volo
:

Patris cl Filii

cum

ct

quando

dico lernas, ipsam Trinitatem maiiifesiiuscnuntio.
1

qux ab aniiquis temporibus dispensalur u.i salutem omnium genlium pertinel. Ad solum qui dem populum Isracl missus esl Moyscs, ct ci soli populo per eum Lcx data est, ct ipsi Prophctx ex iho
'

slc

onnes

codices. At vulgata

,

chatitas

:

coaseutiente

tn stss. omittttur, recie.

'

*pud

l.r.

l.iigd.

\

cii. l.ov., 'i

appara

avidlKlS vcstra. V„

lh ,5

IN

JOANNIS KVAXGEI .1UM.
lemporum secununde
ei
:

S.

AUCUSTiM

I40i

popirto fuertml, el ipsa distribatio
iluin

mystice. Neque enim vcre non poteral Deus vigiianti

eumdem populum
illa

dislincla esi;

hydrix
sed la.

dicuiilnr seeiindum purificutionem Judcvorum

dolcrct lalus
oportelial ut

cosiam educerc, fuminamque forniare. An forie quaude cosla dclracla esl, pmpler hoc
ilte

m

incn quoil

prophetia eliam cacleris giMilibus anniin-

donnirel

?

Quis cst qui

sic

donnial

tiabalur, manifeslum est; quandoipiidem Clirislus in

ut

ei

ossa non evigilanli evellaniur ?
,

An

quia Dcus
?

quo bcnedicuntur omucs genies sicut proinissum csi Abrahx diccnte Douuno, Insemine (iio benedkenlur omnes gentes (Cen. xxu, 18). Nondum autcm inlclligebaUir, quia nondum aqua
eo
occiilius er.it, in

evellcbal

propterea horao non scntichat

Poterat

ergo el vigilanli sinc dolnre cvellerc, qui
mienti. Sed procul
iluiiio hyilria

poltiil

dor:

prima implcb.iliir

prophctia illms leraporis de futiuoisio |cmporedi&[lensabatur.
11. Cliristus

eonversa erai

iu

vimim. Ergo emnibus gmiibusdisQuotl ut emineat jucundius
siugiilis hydriis,

pensabalur propbelia,

ctiam figuraltis cst in Noe,

el

in illa

de

singulis selalibus,

(anquam de

pro

arca orbis

tcrrariifli.

Quare enim
7-9),

in arca inclusa sunt
nisi

lenipore qutedam

coinmemoremus.

omnia

aniraalia (Cen. vu,

ul significaren-

10. Iu ipso exordio

Adam

ci

Eva parentcs omnium
;

geniium erant, non lantunueodo Judaiorum
quid flgurabalur iu

ei

qnid-

gentes?Non enim deerat Dco rmsus creare omne gcnus animalium. Quando cniin onmia nou
tur omiics

Adam

de Cbrislo,

:id

onines ulique

crant
(hl.
i,

,

nonne
21)
?

dixil

,

Producal

terra, el

produxil
;

lei

ra

gcutes pci lincbat

,

quibus sakis est

in Cbristo.

Quid
nisi

Liide crgo tunc
:

fccit,

inde reficercl

verbo

crgo poiissimum

die.iin

de aqua primac hydrhe,

fecit,

verbo rcGcerei

nisi

quia inysterium

commen-

quod Apostolus
dicet

ait ile

Adam
,

cl

Eva

?

Nemo

enira

me

dabat, et secundam hydriam pruphetica? disjcnsationis implcbai, ut

quamlo inlclleclum non mcum, scd Apostoli profcro. illud crgo mnmi quanluin myslciimii deCluisto conlinet, quod eommemopravc iniellexisse
rat Aposlolus, diccns, Ei erunt iluo in carne

per llgiium liberarelur lignra orbis

lerrarum

;

quia in ligno ligtuda crat vila orbis lerra-

rum?
12. Jam in terlia bydria ipsi AbratuB, qnod jam commemoravi, diciuiu e^l, In scmineluo benedicentur omnes gentes. Et quis non videat cujus h.thcbat figu,

una
el

:

ta?

eramenlum hoc niagnum

csl

(Ephes. iu
sai

,

51

52)

Et

nc quis magniludiucm isiam

ramcnti

in

singulis

quibusque hominibus uxores habeniihus

intelligerct

ram unicus

ejus

,

qni sibi

ad

sacrificiimi

,

quo

ipsc

Ego aulem,
est

inquil, dicoin Christoel in Eccksia.

Quod

imniolandiis duccbaliir, ligna porlabat? Porlavit cnim

una

hoc sacramenlum magnum , Erunt duo in carne ? Cum de Adain el Eva Scriptura Geneseos lo,

Domintis crticcm suam
(Joan. xix, 17).
suffecerit.

,

sicut Evaiigclium

loipiilur

Hoc de
antein

lertia

hydria comincrnorasse

querctur, unde venlum esl ad ha?c verba
rclinquet
,

Propterca

suw
nna

;

el

homo patrem el matrem el adhwrebil uxori ernnl duo in came uuu (Cen. II, 21). Si crgo
,

15.

De David
1'saliiiuin

,

quid dicam quod ad
;

omncs

gintcs pcrlinchat prnphetta ejus

quando modo audipsalmus

Christus adhxsit Ecelesioc
,

ul essent
?

duo

in

eame
?

vimus

,

et diflicilc

est ut dicalur
ul di\i,
;

quomodo

reliquit

Palrem

quoinodo matrem
,

iibi lioc

non soncl? Scd cerle,

modocanlavilu liwrcdi-

Reliquil Palrem,

qnia cuin in forma Dei esset
,

non

mus, Surge, Dcus.judicu terram
tabis in

quoniam
8).

rapinam arbitratus est essc aiqualis Deo

sed semct-

omnibus gentibus (Psat. lxxxi,
:

El ideo Dohoiuo

ipsum

cxinanivil

,

formam

scrvi accipicus (Pliilipp.

natistic tanquara projecli ile nuptiis

sicut ille

n, G, 7). lloc esl

enim, reliquil Pairem, non quia de-

qui non habebal vesiem nupiialem, invilalus est el venit,

seruil et recessit a Patre; sed quia

non ea

in

forraa

sed projeclus est de

numero vocaloruin,
;

quia non

apparuit hominibus inqna xqualis cst Patri.Quomodo
reliquil

habebat vestem ad sponsi gloriam
gloriam quarit, non
ptialem
:

qui cniin

suam
qui

malrem

?

Rclinqucndo synagogam Judxorum,
ex

Cliristi,

non babet vestein nuillius

de qua sccundum carnem natus est; et inhaerendo
Ecclcsiie
,

non enim

voltint

consonare voci

quam
ista

omnibus genlibns congregavil.
:

amicus eral sponsi,
i,

et ail
illi

,

llic est qui baptiznt (Joan.

Ergo

et

prima hydria habebat prophctiam de Ciiristo

55).

Nec immerito
,

qui non habcbat vestcm nuest
il
,

scd quando
pulis,

qu;e loquor non pnrdicabanlur in po,

pti.dem

hoc per inerepationem objeclum
:

quod

adhuc aqua cral

in

vinuni nmtata noiiilum

imn erat
luil

Amicc, qnid huc venisli? El
1

sictit

e olimu-

crat. Et quia illuminavit

nos per Apostolum Doniiibi

(Matlh. xxii,

i-!5),

ila

el
?

isti. Qtiitl

eniin proJcsl
iiiius

nus, ut o.-lenderct nobis quid

quacrereraus in ipsa

strepilus oris,

mulo cordc

Noveruul qilippe

una

seiilenlia

,

Erunl dno

in carne
;

unn

;

sacramenlum
nobis
uliiqtie

apud scmelipsos non se habere quod dicant. Intus
obmuluerunt,
linl, eliani

magnum
larc.
liat
ii,

in Chrislo et in Ecclesia

jam

licel

foris pcrstrepunt.

Audiunt, velint no,

Chrislum quicrere,
Dormit

el

de omnibiis hydriis

viniiin

po-

apud

se cantari,
tu

Surge
in

Deus

,

judiea tcr:

Adam

ut fiat

Eva

:

morilur Christus ut

ruin
ct

;

quoniam

heerettitabU

omnibus gcntibus
,

Ecclesia. Dormienti Ada;
:

fit

Eva de

lalere (Cen.
lattis

non communieando omnibus gentibus

quid aliud

21)

morltio Christo laucca percutiiur
,

(Joan.

qiiain se

exharcdalos csse cogiioscnnl
,

?

xix, 54)

ut profluanl sacramcnta

,

quibtis fonnelur

14.

Quod crgo diccbain
in

fialrcs, quia ad

omnci
sciisuiii

Ecclcsia. Cui ncn appareal quia in

illis

tunc

f.iclis

lu-

genlcs pertinct prophclia

:

volo enim alinni
,

lura
ipsiun

figuraia

sunt, quandnquidera

dicit

Aposiolus
,

ostendere

eo quod dictum cst
:

Capientes melretas
,

Adam

forinam fuiuri esse
,

?

Qui

est

inquit

binas vel ternas

ad omnes

,

inquam

genles pertinct
danoiisirftiim Ln

lorvu [uluri (Rom. v

1

i).

Pr.cfigurabanlur omnia

pniphctia

;

mcdo commcmoia.virous

1165

TIUCTATUS
qui est fonna fnturi. Quis

X.

CAPIIT

II.

1K.6
£'<
stiis
filii

Adam,
de
illo

autem ncsciat qund
:

bomines Dcum adorarc, quid audiunl?
Palris veslri qui in
stipcr
eoelis est,
,

exnrlse suni
,

omms gcnles

cl in r-jus

vocnlmlo

qui solem

snum

facit oriri
el

qualtior lilleris

qnalnor orbis lerrarum parles pcr

bonos

et

malos

el pluit

super justos

injustot

graicas appclhuiones dcmonsiranlur? Si cnim gracee

(Mattli. v, 45).

Quaproptcr
,

si ci lit I101110

similis

quem
islis

dicantur, Oriens, Occidcns, Aquilo

,

Meridies

,

sicul
;

adorat

;

quid est

Polcns

esl Dctts

de lapidibus

eas plerisque locis sancla Scriptura coinmemorat
capitibus
gr.v^ee

in

suscitare ftlios Abraliw?

Nos ipsns inlerrogemus,
Deus de
filii

et vi-

verborum invenis Adam

:

dicunliir

enim

drmus

quia facliim est. Nos cnini de genlihus veniimis;
uisi

qualuormemorntaj mimdi partes &v«»l^, 5Cwt;, f.oxto;, pvs-wxBplv.. Isla quatuor nomina si lanqiinin versns qualuor sul) invicem scribas
,

de genlibus autem non venirenms,
dibus suscilassel
lire

lapi-

filios
,

Abrahne. Facli sumus

Abra-

in

eorum

capilibus
ftguralunl

imitanJo fidem
illi

non nascendo per camcin. Sicut
;

Adam

legitur.

IIoc in

Nnc propier arcam
,

enim
cliam

dcgcncrando exlncredali

sic

nos imilando

cst, in qua crant

omnia animalia
Abrabair.
,

qooe signiflcabnflt

adoplati. Ergo, fratres,
isla sextaj
,

ad onines genlcs pertinebat
;

omnes gentes
est
,

:

lioc in

cai aperlius
rjentes
:

dictum
hoc
in

hydrkc propbelia

et ideo

de omni-

ln semine iuo

bciiediceiiliir

omnes

bus dictum est
17.

Capientes metretas binas vel temas.

David, de cujus Psalmis, nt

alia oniiilam,
;

mndo cantn Itts-

Scd quomodooslendimus omnes gentes perliquas dixe-

tavimus, Surge
reditabis in

,

Deus,jndica lerram

quoniam

nere ad biuas vcl lernas metrelas? yEslimanlis cnim
fuil

omnibus gentibus.
ei

Cm

enim Deo dicilur
,

quudammodo

,

ut ipsas dicerct binas
scilicet

,

Surge, nisi

qui dormivil? Surge

Deus, judiea

ler;

rat ternas,

ad coinmciidandum

sacramentum.

ram. Tnnquam dicerelur, Doiuiisli, judicalus a lerra surge, ut judices lcrram. Et quo peiiinct illa propbetia, Quoniamlu
15.
Itariditi.bis in

Quomoclo
liiini.

siinl bin.c

mctrela'? Circumcisio ct pr.rpu-

Ilos

duns populos Scriplura conunemorat, ct

ownibus gcniibus?

iiullum

pr.clenniltit
et

liominum genus, quando
111,

dicit

Jam vero
,

iu

quinla auaie, lanqnam in quinia

Circumcisio
istis

prirpuiium (Coloss.

II);
:

in

duobus
melrein*

byJria

Daniel
,

viilit

lapidem pnvcisuni de monle sine

nnminibus habes omnes gentes

BilWe

manibiis

et fregisse
,

omnia regna

te.rraruni

;

et

cre,

sunl. llis dnobiis parictibusde divcrso venienlibus ad

visse illum lapidem
ila

el

faclnm esse montem

magnum

paecin

in

seipso faciendam
11,

,

lapis angularis factus esl

nt impleret univcrsam faciem lerno (Dun.

n, 34,
a>dili-

Christus [Ephes.

14-20).

Ostendamus

et

ternas

55). Quid aperlius, fralres
ciditur
:

mei?

i.apis

de monte pnc-

metreias
filii

in

eisdemipsis onuiibusgeniibus. Tres erant

ipse est

lapis
in

quem reprobaverunt

ran:es, et faclus est

capul anguli (Psal. cxvn, 22).

hunianiini.

Noe (Geu. v, 51), per qnos reparalum cst genus Unde Domiuus ait Simile est regnum rc:

De quo inonle imde Dominus

proceiditnr, ni-i

de rcgno Jiiihcorum

,

lorum fermciito, quod accepit
rince

nutlier et abscondilin fatotiint

nosler Jesns Clirislus

secundum

car-

mensuris tribus
xiii,

,

quoaditsque fermentarctur
nisi

nem

nalus

esi ?

El pracidilur sine nianibu-, sine

(Luc.
niini ?

21). Qua' cst ista mulier,
est

caro Do-

gine exoi tus cst.

opere bumann; qnia sine amplexn maritali de virMons ille unde pnecisus est non
,

Quod

lermentum,
nisi

nisi

Evangeliiim? Qu;e
tres

sunt trcs mensurae,
lilios

omnes gentes, propter

impleveral universam faciein tisrvx
erat

:

non cniin lenu-

gnum
16.

regnum Judxorum omnes genles. Al vcro reuniversum orbem lerrarum ccrr.imus Cbrisli
,

Noe? Ergo sex hgdrim capienles binasrel ternas mctretas , sex siuit setates lcmporum , capientes propbetiam pertincutem ad omnes genles, sive in duobus generibus boniiiium
,

occupare.

id

est, Jnd;eis ct Gra?cis,
11,

Jam ad sexlam xtalem
est,

pertinet Joannes
in nalis

Ba:

sicut s.-cpe Apnslolus
1,

ptisla,quoneino exsurrexil majnr

mulierum

24, elc); sive

in

commemorat (Rom. tribus, propter Noe

9;

1

Cor.

trcs

lilios,

dequodicluin

Major qnam

proplieta (Multli. xi,
ipiia

signilicalas.

Figurata est eiiim propbetia perlingens

11,9). Quomodo el ipse ostcndit, tibus missus cst Cbristus?Quando

onmibusgeuad

usque ad oinnes gentes.
dicta est metrela
,

Nam

in

eo quod perlingil

,

Judaii veueriuil

sicut dicit Aposlolus,
tisque
,

Aceepimus

eum

ul baplizarenlur, et ne superbirenl de
Generatio
,

1101111110

mensurampertingendi
libus

ad vos(\\ Cor.
ait
,

x, 15).

Gcn-

Abraham,

inquit, viperarum, qnis oslmdil

enim evangelizans

boc

mensuram

pertin-

robis fugerc ab ira ventura ? facite ergo frucluin digiium

gendi usque ad vos.

pxnitenlice ;

id

esl,

humiles eslote

:

superbis enim

loquebalur.

Unde auiem

eranl superbi?
palris

carnis,

Quid

eis ait? Nolite diccre,

non de fiuclu imilalionis Patrcm

Dc gcnere Abrabam.
Abraliam:

TRACTATUS

X.

liabeiniis
istis

Ab eo Evangelii loco, Post ha:c descendil ad Capbarnauin ipse et nialer cjus, etc, usque ad id, lllc aulemdieebalde leniplocorporis sui.Cwp.n, f
1.
.

potens est eiiim Dcus de lapidibus

suscilare lilios

12-21.

Abrahw (la. Ei, 7-9). Lapides dicens oiimes genlcs, sicut lapis dicius est quetn non proptcr finniiaiem
,

lu

Ps.ilmo audislis
pcr lolam

gemiluni pauperis, cujus
Iribulalioncs
paiiuntiir

meiiibia

lerraui

reprobaverunt sdificantes
et dnriliam stullili.e
lacti
,

;

scd propter slnlidiiatcm

usque
in
liis

in

lincm sa?culi. Salis agilc, fratres mci, csse
liis

quia eis quos ndorahaul siiuiles

iiiembris et dc

mcmbris
quoniam
esl

:

iiam

trilinlalin
2.'i)!

erant

:

ailoiabant

enim insensata
insensali?

siinulacra, pain

lela transitura cst. V;e gaudenlibus
rilas ilicit: licati liigentes,

(Lnc.w,
ipsi
:

Ve-

riter inscnsati.

Unde

Quoniam
,

Psalmo

consolabunlnr

ilicitur, Similes illis fiant qui faciunt ca

Cl

omnes qui
ccoprriut

(Muttli. v, 5).

Deus liomo factus

quid fiilurus est

ttinfidunt in eis (Psal. cxill, 8)

Uco cum

liomo

,

propicr

qucm Deus

facius csl

homo? Hxc

spes

mfi
cuitsolelur nos in
viiae

IN

IOANMIS EYANGEI UM.
li

S.
!

AUGUSTINI
nisi

»108
i

onmi
ccssat

iribiilatiou»»»! lentaliouc liujus

cs.

l ikIc,

quia cogqali
:

ll.in

Jacob l.aban
i

Syrum
Lcge

Nnn cnim

iniinicus

perscqui ; el
:igit '?/•;(

si

nnn

li.ilicljat

aviinciiliiin

fralcr cniin

ral l.aliau malris

.i|iorlc sa'\ il, insi.liis a-il. 0»i(l

cniin

5«;nTiivi»!

J.icoli,

i.l

cst

l«i

beccx uxoris l>aac

(lil.

xwui,

2).

dolose agrbaitt (Ptal. xxxiv,

"20).

ludc

dicllis

csileocl

Scripluram, ct invenics qnia fraircs diciiutur avuuculus ct soioris lilins
(/</.

draco. S..I quid dicitnrChrislo! Et conculatbts leonem ,t draconem (Ptal. \c, 15). Leo proptera|ierlam irain,
dracti proplcr occulias
(lc

xxix, 12-15). (Jna r.guLi co-

gnita

,

invcnies onincs c.nisanguiiicos M.ui.c fralrcs

insidias.

Draco

ejccil

Adam

csse
5.
illi

(^liristi.

paradiso, idcm ipsc leo perserulus csi Ecclesiam,
,

Scd

illi

discipuli

magis erant fralres
si

;

qnia et

dirciiic Peiro

Qnia adversatiiu

vcstcr diabolut sicttl
(1

(ogiiaii IVaircs

nmi csscnt,
si

discipuli iionesseul:
iion

(«O rugicns circnit,

quareut qnein dcvoret

Pefr. v, 8).

ct sinc

causa fraires,

magislrum

agnoscerenl
csscnl inadisci-

Non

iil>i

sajviliam suani perdidisse diabolus videaiur

fr.ilrcm.

Nam

qnoilain locn cnin
,

ci niintiali
illc

quando blanditur, luuc magis cavendus csu Sedinler racicinus, lias mnncs iusidias elojus tenlalionos, qniil
nisi qnodilii andiviinus,

lcr cl fratrcs cjns foris slantcs

aulem ciun

pulis suis

loquebatur,

ait

:

Qua;

milii

maler, v:l qui

cssent, inducbam mecilicio, el

Egoautem.eum milii moUtli humUiabam injejunio nni:

fratrcs? El eslendent
xit, lli

mantim snpcr ditciputos sims.di:

sunt fralres mei
,

cl,

Quicumqtie
,

[ecerit votunla,

mam

mcam. Esl qni cxaudiat, ne dubilclis nrare (iui aniem cxandil, inlus inancl. Non in nionleni aliqucm
dirigalis
,

tem Palril mei
(flattli. XII,

ille milii

muter

el fratcr

et

soror esl

46-50). Lrgo et Maria, qnia

fccil

volunla-

ocnlos

non

facieni

in slcllas

anl solcin

lcm

Paiiis. ilucinea magnificavit Doiniiius, quia fecit

aiii Imiaiii levctis.

Non lunc exaudiri vos arbilremini,
orulis
:

voliinialcni Palris,
iniil.it

non qnia caro gcnuit caruein. InPropierea cuin Dominus in
,

qiiando supcr

marc

imo delcstamini
:

talcs

Charilas

vcsira.

m.ilinnes. Miimla lanliini ciibiciilum COrdis

nbi fuciis,

lurfaa

admirabilis viderelur

faciens signa ct prodigia,

nhieumque

oravcris, iulus cst qui exaudiat, intus in

ct ostcndciis qnid latcrcl in carue, admirata:

quxdain
ille
:

sccrclo, (incm siniun vocal cimi ait, El oraiio mca in lcoxamlit, sinti meo converlelvr (Psal. xxxiv, 15). Qni
iioii

auimx dixciiinl Felix vcnter Imo felices qni audiunl vcrbum
:

qui le porlavil. El

Dci, et custoditinl (l.uc.

esl pra-ler lc.

Non longc vadas

,

nec

tc exlollas,

xi,

27, 28). Iloc est dicerc, El mater inca qnain «p-

ut qiiasi allingas illum manibns. Hagissi leextuleris,

pcllaslis felicem, inde fclix qnia
iion qnia in
in
illa

verbum Dci

cnslodil

cades

:

si

le

buniiliavcris

,

ipse appropinquabit.
,

Ilic

Verbum caro factum
i,

esl, cl babilavil

Dominns Deus noslcr Verbum Dei
laeitnn,
Filius Pairis, Filius Dci,
,

Verbum caro
hominis
:

nobis (Joan.

lij

;

sed quia cnstodit ipsnm Verilla

Filius ut

lium Dei pcr quod facla est, et quod in

caro

la-

ixcelsus nl nos facerel

liumilis

nos rcficercl

clum
id

csi. Iloinincs

non gaudeant prolc lemporali, ex-

aiubulans inler

boinincs, patieiis bumana, abscon-

Buitenlsi spiriui jungunlur Dco. Ibcc diximus propler

d ns divina.
2.

quod

ait

Evangclista, quia

cum

nialre

sua

et

Descendtt, ul

ilicil

Evnngelisla
,

,

in

Caphamaum,
ejus,
et

fi.iliilins

suis et discipulis

habilavit in

Capliainauin

ipse cl mnier ejus, et
ibi

fralres ejns

el discijiuli

pnucis dicbus.
i.

manscrimt non

tnultii diebus.

Ecce habet nialrem,
:

Inde quid sequilur?
el

/Cl

prope erat Pasclia Judtvo-

babcl iraties, babel et disripulos

inde fralres, unde

rum,

ascendit Jerosolymam.

Aliam

rcni narral, sicul
«

maircm. Fralres cnini Scriptura noslra, non eos solos
appcllare consuevit
fcmiiia, aut cx
,

sc habcbat rccordalio

annunlianlis.
ci

El invcnil

in

qui nascunlur cx

codem

viro et

templn vendenles boves
inularii.s

ovcs

ci

columbas, el numde

codem ulcro.aul
;

ex

eodcm

patre.qtiani-

scdcntcs

:

et cuni fecisscl quasi flagellmn

vis divcrsis iiialribus

anl ccrlc cx coilcni gradn, vclut
:

resliculis,

oinnes ejecil de templo; bovcs qunque ei
;es, ct

compatruclcs aut consobrinos
iiovii dicere Scriplura nosira.

non solum bos fialrcs

oves, et nummulariorum effudil

incnsas subvcr-

Quomodo
suain

loqiiilur, sic
:

lil; et bis qni coluinbas veiidebanl, dixit,

Aufcrte isi»

inlclligciida

est.

Ilabel

linguam

quieumque
Abil. lmle

binc, el nolitc faccre
golialioiiis.
>

domum
,

Palris inci doniiim ne-

banc

lingiiaiii nescil,
?

lurbalur, cldicil, fiide fralrcs

Qnid audivimns, fralres?Ecce lcmplum
cl ejicit inde

Doinino

Nuni cnim

Uaria ilcrum pe|iciit?
Illa

illud fignra adliuc eral

Dominus omnes
lioiiiiucs in sa-

cu'pit di^iiitas
luil, inulicr

virginuin.

fcinina inatcr esse po-

qui sua quaereuanl, qui ad nundinaa venerani. Ei qu.ne
ibi

csse inm poluit. Dicla esl anlcm nnilicr

vcndcbant
illius

illi

?

Qus

opus balicbanl

Fecunilum remineum sexura, non secnndum corniplioiicm integritalis
:

criliciis

lempnris. Novit cnim Charilas vcstra
illi

ct

boc cx lingua ipsius Scripluraj.
facia

(|iiod sacrilicia

pnpuln pro ejus carnaliiaie

ct

coidc

Nam
/.'/

cl

Eva statim
eam
in

de

l.ilcre

viri

sui,

iiomlinii

adliuc bipideo lalia daui sunl, qnibus lcnerclur ne in
idola defluerel
;

cmilacli a viro suo, nostis qnia niulicr anpcllala est:
forir.avit

el
:

immolabanl
iio.->li.-,

ibi

sacrilicia

,

boves

,

mttinrem (Cen.

II,

22).

Unde crgo

oves

el coliiuibas

quia lcgislis.
in

Non crgo malemplo, qucd
ejccil

fralrcs? tognali
yraJii

Mari.c fralrcs Domini, de quolibet

gmim
illos.

pcccaluin,

si

boc vcndebant
;

Unde probamus? Ex ipsa Scriptura. FraUr Abrahx dictus csl Loi (Id. xm, 8, ct xiv.H)
cognaii.
lilius erat frairis ipsius.

cinclialur ul offcirclur in lcniplo

cl

tamen

inde

Quid,
si

si ibi

ehriosns invenirel, quid facerel Dolicit.i

Lege, et invenies quia Abra-

niinus;

vcndenles ea qua;

suul, el contra ju-

liam pairuns cral Lot

(/rf.

n, 27,31),
trit

cl dicli suni fra-

stitiam non sunl (qiuc cniin boneste cinuntur, non ilpassus licile vcndunlur), cxpulil lamcn, cl non est

»

M

imiiii pars Mss.: 'ruid etiim

? F.l

super irum.

domuiu

oratimiis

lieri

doiuum negoiialionis?SinegOw

1i03
tiationis

IHACT.VUJS
domns ncn debet
fieri

X.

GAPUT
;

I!.

U7fl

domus
is'a

Dri, potaiiunis

18, 10)

et

piitabal Aposlolos meicalorcs tales esse.
cjccit. Talisenim emcre volebat de illis Elcnim in columba appa
:

debel fieri? Nos auteni quando

dicimus, siridunt

quales Doniinus de lemplo flagello
ipse erat, el quod vendeicl
erat qui coliimbas veiiinint.
r.iil

denLbns
••ius

suis adversus uos

:

et consolatur nos psal-

quem

audislis, Slriderunt sttpcr

me

dcntibtts suis.

Novimtis elnos audirc umle ruremur,
lur flagclla Cliristo. quia llagellaiur

ctsi ingeniinan-

Spiritus sanctus (Maitli.

m,

Iti).

Qui ergo

veiuliiiil

scrmo
el

ipsius

:

colunibas,fratres,qui sunt,
Spiriliim
sanclniii?

nisi qui dicutil,

Nos damu>
,

Congregata sunl, inquil,
Flagellatus est flagellis
iuiis

m me flagella,
:

nescierunt

'.

Quare eniin boc dicunt

el

quo

Judxorum,

llagcllatur blasplie-

falsorum clirislianorum

imilliplicanl llagella

Doipse

pretio vendiuit? Pretio bonoris sui. Accipiunt pretiuni catltedras lemporales, ut videantur ipsi vendere ci>-

iuino suo, et nesciiuit. Faeiamus nns, qiianlum
adjuvat,

luinbas. Caveanl a flagello de resticulis.
esl venalis
:

Columba non

Ego autem,
et

cutn

niilii niolcsti

csscnt, inditcbam

gralis

dalur,

ipiia

gratia vocatur. Ideo,

me
5.

cilicio,

humiliabuin in jcjunio

animam meam
el ipse

fralres mei,
larins
'
,

quomodo

videlis eos qui vendiinl, pro; o:

(Psat. xxxiv, 15-16).

Dicimus tanien, fralres (nou ciiim
:

peper-

sita

quisque quod vendil laudat quot propofccerunt? Alicriini proposilum babet Carihagine

eil illis

qui flagellaadus erat ab eis

,

priur illos flafecit

gcllavit),

signum quoddam nubis ostendit, quod
de resticulis,
et inde ii;disci;ilinalos,

bel in

Piimianus, alleri.m babel Maxiniianus, alierum baMaiiritania Rogalus, alleruin babeiit in iNuilli

flagelluni

nego-

midia

el

illi,

qiiiisjain

nec nominare

siifliciinus (a).

liationem de Dei templo facicntes, Oagellavit. Eieniin
linusqiiisque in peccaiis suis r.'Steni sibi lexil. Propbeta
tlicit
,

Circoit ergo aliquis einere
ail

V(B

liis qtti

traltunl pcccala sicttl rcslcin longant !

iiuii quisque propositum siium lamlat quod vendit. Averlatiir illius cor ab omni vendenle, venial nbi gratis ac-

cobiinbam,

(Isui.

v, 18,

sec.

LXX).

Qtiis

facii

reslein longain?

cipitnr.

Nec

sic erubesciint,

fratres, quia per ipsas

Qui peccato addit peccalum,
cala peecalis?
riiiutur
aliis fecil
,

Cum

peccala

Quomndn addiiulur pecqux facla sunt.coopefeeit,

dissensiones suas aniaras et nialitiosas,
biiunt

cum
,

sibi

tri-

quod non sunl, cum extolluntur puiantes se

peccatis. Furluin
quacril

ne invenialur
fur-

aliquid esse

cnm

nibil sint (Cnlnt. vi, 5)

lol

partes de

quia

'

maihcmaiicum. Sullicerel

se feceruni. Sed quid in eis implclum est
corrigi, nisi

quod noluut

iuni fecisse

;

quare

vis

adjungore p ccaium peccato?
ad nialbemalicuni probiberis
:

quod audislis

in

Psalmo, Discissi sunt, nec

ecce duo peccata.

Cum

compuncli
7.

siiut ?

accedere, blaspbemas episcopum

ecce

liia
;

peccaia.

Qui ergo boves vendunl? Boves inielligunliir
nubis Sciipturas sanctas dispensaverunl. Bovcs

Cimi

ainlis, Miile illiiin loras

de EccleMa

dicis,

Duco

qui

ine ad piriein
reslis
:

Donali

:

ecce addis qiiarlum. Crescit
tibi ul

linie

reslem. Bonuni esl

bic inde

cum
illi

slo!us

erantAposioli.bovestrantPropbcta;. Undedicil Apo« Bovi tritiiranli os non infrenabis. Numquid
:

flagellaris, corrigaris;

ne

in line

dicatur, Ligalc

de bobus perlinct ad
Propter nos enim

Deum
;

?

An

propter nos dicil
in

?

pedcs

el

manus
xxu
,

,

el projicite

eum

iu

lenebias exlcriores

dicit

quia debet

spe qui arat
0, 10).

(Matllt.

15). Criniculis

enim peccalortim suontm
sed utriiiuquc Donii-

arare, ct Iriturans in spe parlicipandi

> (I

Cor.n,

unusquisqite coiistringilur (Prov. v, 22). Illud Doniinus
dicit, illud alia Scriplura dicit
;

uus

clicii.

De

peccaiis suis liganiur boinines, et mit-

boves reliqucriint nobis memoriam Scripluraruni. Non enim de suo dispensaverunt, quia gloriam Domiui quajsierunt. Quid cnim amlistis in ipso
illi

Ergo

luntur in tencbras exleriorcs.
6. Qui suut tameii qui vendiinl boves? ut in figura

Psalmo
voliint

quaramus myslcrium
cl

facli.

Qui sunt qui oves vendunt
in

? Et dicanl sempcr, Magnificetttr Dominus, qui pacemscivi ejus (Psat. xxxiv, 16, 27). Scrvus Dei, populus Dei, Ecclesia Dei. Qui voliinl pacem Ec-

columbas?

Ipsi

sunl qui sua qua;runt

Ecclesia,

clesia; ipsius, niagnificent

Dominum, non servum

;

et

non quae Jesu
tuluiii, qni

Cbrisli (Pliilipp. n, 21).
3
:

Venale babent
el

nolunl redimi
est

emi nolunt,

vcndere

dicant sempcr, Magnificetnr Dominns. Qui dicant? Qui volunt pacem servi ejus. Ipsius populi, ipsius servi vov.
csl
illa

volunl.
Christi
,

Bunnm

enim

eis ut redinianliir

sanguine

evidens,

quam

in laii:entalioiiibus

auilislis in

ul pcrveniaiit ad

pacem

Cbristi.

Quid eiiim

Psalino. ct

movebamiui cuni

audirctis, qnia inde estis.

prodest acquirere in boc sxculo quoillibet temporale
et iransitorium, sive sil pecunia, sive sit voluptas
Iris el gulturis, sive sil

Qeod canlabaiurabuno, de omnibns cordibus resonab
it

ven-

Feiices qui sc in

illis

vocibus laiiqiiam
Sed mclius
:

in

spcculu

bonor

in

laude buniaiia?Nonne

omnia fmnus

et

venlus? nonne oninia Iraiiseunt, cursi-

runl? El v»3 bis qui ha;serint Iranseunlibus, quia

mul transcunl. Nunne
in

oinnia fluvius praeeps currcns

vocein oi'igiue gra-eaui putant, ductain a verbo patein, vendere Augustinus vcrohte laiiuaiu linoesse, et nataui ex eo significai, quod vendilor quisque inerces ad proposituui laudaf.
atii
<

In Irihus codicibus, popularios. propotarios, id esl, propotas; quain

1

in ca-leris.

niarc? El

v;e qui ceciderit, quia in

mare

tiaheliir.

Ergo teiere debcmus oinnes aflectus
pisceutiis. Fratres

a lalibus

coucu-

(«) Capita iodicat ractionum aliquot, qiiibtis DonaUstie inier sei|si disciadebautur, adeo ut ladin quasque jaclaret
i.ua

mei

,

qui talia quaemiil, venduiit.

BapUsnium integrum validumque nonuisiapud se reieriri. de re AugusUnus iu lili. 1 de Baj lisnio eoiilra iKinal
:

Nam

cl

Sinon

lislas, ca]i.H

«

ille

idco volebat ciiicre Spirituin sansancliiiii (Aci. v

Eadein,

ail,

pars ivmiaii

in

multa

niiiuitissi-

«
«

iua

ctum, qnia vendercvolebatS|iiiiuin
1

m

Irusta coiiM;issa cst, qua- iiiimes miiraUe parlieul.i' banc tiaaiu inulto grandiorcin, in qua 1'iiiiiianus est, lio

«

Eiliti,

mscicbant. Mss., rwscierunl.
>

U Vulgata, ignoravi

« gula- aaiaiiitir
«

'

"

tov., gui. f:a>teri coilites, quia. Ms;., quit nvtunt cdmii.

receplo Haximianisiarum na tismo reprehendunt, ei siuasscrere apud se tanlummodo verum Bapusmum remansisse. • t»e Primianoel Uaximiano coosale
(

Fnarr. 2 in Psal. 56, serra P5, ad v iucculiuui.

1, n.

IS-25:de nogalo, eubt,

«47»

IN

JO.YNNIS EVANGELIUH, S. AUGUSTINI
qiucs
sinc line, iielies paii

1.72

coKuosccbanl. Qui ergn volunl pacem servi cjus, paccin populi cjus, pacetn unins qiiain dicil unicaiu, ct
qiiaui vull crui
:\

quantum

in te est, si

quid

forte pervcrsiim videris? Vcrbi gralia, vides fratrem

lconc, Krne de

mami

canis ituiciim

currerc ad

tlic.itiuin ?

probibe, mone, conirislaro,
le.

si

meam

(l'snl.

xxi, 21 <w22)? Qni dieunl seinpcr, ila-

zelus (lomiis Dci coineilil
iiicbriari velle, et

Vides alios currcrc el

gniliceiiir Doiirinus.

Krgo bnves

illi

Domiimm

magnili-

boc velle

in locis sauclis, quoil

uus-

c.ivcruiil,
luiniuii

uon

se.

Vidcle liovcm magnificanteni Dolios

quam dccei? probibe quos

potes, tcne

quos potcs,
noli lauien

siinm,
5)
:

quia agnovii

possessorem suum

tcrrc quos potes, qiiibus potes blandire;

(Isni.

i,

allcndiie bovcni liiiienleni nc descratur
et
in

quiesccre. Amiciis esl? ailnioneatur leniter. Uxoresl?

possessor bovis,

bove prxsuraatof; qnomndo
illo

severissime relrenelur. Ancilla csl? cliam verberiiius

expavescit cos qul volunl iu

ponere spem
in

:

«

Numnon

compeseatur. Eac quidquid pntes, pro persona quain

quid Paulus pro vobis crucilixus cst? aut
Pauli baptizati cslis
>

nomiue

pulas;
et quasi
niihi

el pcrlieis,

Zelus donius

litie

comidit me. Si

(l

Cur.

i,

15)?

Qnod

dedi,

aiitem fueris frigidus, marcidus, ad tesolum spcctans,
tilii

rgo dcdi
dit.
«

:

gratis accepislis,
>

columbo de

cealu descen;

sufdciens, ct dicens in co-do iuo, Quio

Ego,

inquil,

«

plantavi,
:

Apnllo rigavil

sed

est curare alicna

pcccala?

sullicil
:

uiibi

anima
vc-

Dcus hicremcntura dedii
quid
,

neque qui plantat
sed qui

cst ali-

niea; ipsam inlcgram scrvem
nil iu
noliiit

Dco

eia,

non

(ibi

nc

;ii

qui

rigal

,

incremenlum dai
Magnificelur

mcnteui servus

ille

qui abscondil lalcnlum, ci

Deus

(Id. ni, G, 7). Et dicanl senipcr,
scrvi ejus.
i]isis
>

crogare! Numquid

euim

acctisatus cst quia
(Matlli. xxv,

Dominus, qui volunt pacem
8.
Isii

pcrdidii, el

uon qnia sine lucro servavil
fralres mei, ut
:

antem dc Scriplufis
ali

falluni populos, ut

2S-50)? Sic ergo audilO,
tis.

non quiesca
qui

••

aecipianl

ipsis lionorcs et landes, el

non convcr-

l'go vobis cousilinm dalurussuin

ilcl ille

m-

Umtin* hniuines ad veritalem. Quia vero ipsis Scripturis fallnnl

lus c>t; qnia ctsi per

me

dederit,

ille

dat.

Noslisquid

populos, a quihus qiuerunt honores; venet

aualis iiiuisqiiisque in il.iino siia ciim ainico, cimi inqiiilino, eiiin clicnte suo, ciim

dunt bovcs, vendimt
cui vcndiint,
uisi

oves,

id est

ipsas plebes. Et
si

majore, cuin

iiiiiiorc.

diabolo? Namque, fralres mei,
;

quomodo
<!rali estis

dal Deus aditum, (]uoiiiodo aperil jauuam
i|uia lu-

Cbrisii unica Ecclesia esl, el una cst
pr.xcicJiliir,

quidquid imle

verbo suo, nolite quicsccre lucrari Cliristo;
a Cbrislo.
illi

quis

lollit, nisi

lco

ille
(I

rugicnscl circuin-

ieus,

quxrcns queni devoret
!

Pelr. v,

8)?Vaihis
cliit.

10.

i

Dixerunt

Judaci
>

:

Quod signum
:

oslendis

qui pni-ciduntur

iiam

illa

inlegra pcrinai
(II

Novil

nobis, ipiia b ce facis?

Et Doininus

«

Solvils teni-

cnim Doniinus qui sunl
et ci.lumhas

cjus

Tim. n, 19). Tanieu

pliim boc, el in tribus diebus excilabo illud. Dixeiiuit

qiianiuni in ip-is cst, vendnnl bovcs et oves, venilunt
:

ergo Jinbci

:

Quadraginta et sex aimis uiililiealum e:H
et lu dicis, ln

observenl flagelluin pcccatorum suoaliquid
lalc

tcmplmn Imc,

tribus diebus cxciiabo
:

rum. Cerlc quaiulo
istas

pitiunlur propler

illud?> Caro erant, carnalia sapiebanl

il!c

vero lo-

iuiqaStntes
ile

suas, agnoseaut quia
ail

Duminus
si

feeit

quebaliir spiritualiter. Quis aiitem posset inlclligcre

llagclliim

rcsliculis, cl

lioc

ailuioneleos ul mii:

lent se, ut non siut negoliatores
laverinl, audicnl in fine, Ligate
et projicile in tenebras exteriores.

nain

se non
el

mu-

de quo leinplo diecbai? Sed non mullum quaerimus; per Evaiigclistam nobis aperuil, dixii de quo teinplo
dicerel:
tnbo

illis

manus

pedes,

SoMte templum
Quadraginta
tiitlito

hoc,
et

ei iu tribus

dielnu

e.xci-

illuii.

se.r

uniiis

mdificatum est

9.

Tttnc scriptitm esse, Zclus donuis tutv comedit me,
discipnli
:

leniplum, et

suscitnbis illiid? biccbal

autem,

ait

recortlnti sunl

quia zelo donius

Dei ejecit
cliri-

Evangelisia, de lemplo corporis sui.
esi,
uci isuin

El manifcstum

istos

de templo Dominus. Fralres, unusqnisque

Doniiiiuin

p"st

irkluum resurrcsisse.
:

stiamis in nicmhris Cbrisii zeio
lur.

domus

Dei coiucd.i-

IIuc

modo omnibus
esl, quia

nobis notum est

et si Jud.cis

Quis comedilur zelo domus Dei? Qui omnia qu;c
satagil corrigi, cupit

claiisii.n

fmis stani; nobis laroen apertum

forle ibi videt pcrversa,

emcn-

cst, quia

novimusin quem creilimus. Ipsius lempli snet

dari

1 ,

non quicscit

:

si

enicndare non potesl, tolerat,

lutionem

readificalioncm, annivcrsaria solcninilate

gemit.

Non

cxculitur de area grauuin, sustincl pa-

cclebralari

sumus
si

:

ad

qnam

vos exbortainiir, ut prxut accipialis

leam;

ul inlict in

horreum, ciim
si

pali-a fueril scparala.
;

paretis vos,

qui estis eatecbumeni,

Tu

ante borreum,

graniim es, uoli cxcuti de area

gratiam

;

jam

c.unc (enipus est,
illud

jam

nuiic parluriatur

ne prius ab
gregeris.

avilius colligaris, qiiam in borieiiin
cceli

con-

quod limc naseatnr. Ergo
11.

novimus.
babeat

Aves iniin

aerix polestalcs exspcctant

Sed

forte

boc

esigitui' a nolis, uirimi

aliquid rapcre de area, et
furrii

non rapiunl

nisi

quod inde
te
:

aliquod sarraniciitum quadraginta sex annis xdilica-

excussom. Ergo zclus donuis Dci comedat
zclus

tum

lcnipbini.

Simt quidcm mulla

ipioc

lnnc dici pos-

uiiumqiiemqiie cliristiaiiiim

domus

Dci

com-

sinl; sed

quod brcviler

dici potest el faeile inlelligi,
nisi fallor.

cdai.in qua dnino Dei meiiibrnmcst. Nitn cnim magis
esl

hoc interim dicimus. Fralres, ilivimus jam,
heslcrno die,

domus

tua, qnain iloimis

u!ii

habcs salutcm sein-

Adam

iinuiii

bominem

luisse, cl ipsuin

piternam. Do

m
ergo

luam

iniias propicr

requiem lem-

esse loluui genus liuniamim.
minislis
(/;i

Nam

ila dixiiiuis, si

mosik-

poraicm
teniaiB.
l.at
'

;

domum
Si
;

Dei hrtras propter requiem sempiiu

supcrioii Tractalu). Qnasi fraclus csl, cl

domo
libi

tua

ne quid perversum

sparsus colligilur, et quasi

conflalur in
1

unum

salagis

in

doino Dei
stttiiijil

salus proposila esl ct re-

ciclalc alque coneordia spiriinali
1

.

El

gcmit Unus

Sic Mss. At cdili,

aucndare, cnpil conigce.

sic Mss. ai editi, ui

untun societalcm atqMe

ctRcordum

H73
panper modo ip;e Adam, scd
quia sine pcccato venit
iu

TRACTA7BS
Chiislo innovatur
:

XI.

CAPUT
de

II.

,

i7i

Cbristiis

Adam

coi

pns ncccpit, non de

Adam

pec-

Adam,

nl

peceaimn

vercl in oarnc sua, ct ut redinlegrarct sihi

Adam solAdam ima
:

calum

traxit;

icmplum corporoum inde sumpsit, non
:

iniquilalcm quae de lcniplo pellenda est

ipsam aulem

^inem

'

Dei.

De Adam ergo caro

Cbrisli

de Adani

carncin qnani travildc

Adam

(Maria eniin de

Adam,
ille

ergo (eniplum quod dcslruxeriiiil Judxi, clresnscitavil

et Doinini caio de Maria), Judiei ciueilixcriint; ct

Duuiuius triduo. Resiisoilavil cniin cnrnem suain:

resusoilaluriis erat ipsain
illi

carncm
:

in

iriduo,

qiiam

vidcle, qnia DcilS cral mqualis Palri. Fratres mei, dicil

in cruce eranl ocoisuri

illi

golvcriint
ille

lemplum
iu

Aposlolus,
:

Qiti ettm cjcchavil a inorltiis.
«

Dc qno

di-

qiiadragiiila

sex aunis a-dilicaluin, el

Iriduo

cit? I)e Palre

Faclus,

i

inquit,
:

<

oliediens usquc ad

resuscilavit illud.

inorleni, moricni autcin cnicis
illuin cxcilavil a

propler quod et Dcus
ci

15. Bcncdiciinus Doiiiiniis

Deo nostro, qui ad

Ueti-

moriuis 8 , et dcdit
i

nonien quod cst

liainspiritualcra congicgavit nos. Siinus in limiiiliialc

super omiic iionicn

{Philipp. u, 8, 9). Resuscilatus

cordis sempcr, ct gaudtum nosliiiin pcnes ipsmn

sit.

elcxallatiis cst Domiiiiis. RcsuscitaT.il
ler, cui dixil in P.-almis,

eum, quis?Pael

Non de

prospcriiate aliqua liujus saxuli inJIemun, scd

Excila me,

reddttm

illis.

iioveriinus felicitateni
Iransierint.
S|ie sit
:

noslram non esse

nisi

cum
mei
lia

ista
,

(Psnl. xl, II).

Ergn Palor ciim
facit

resuscitavil.

Non

se

Modo

gaiidiinii

noslrum,

fratres

in

ipse? Quid aateni

Patcr sine Vcrbo? quid faeit

ucnio gaudeat quasi in re pncsenli, nc
sil,

rcat

Paler sinelliiico suo?
crat
:

Nam

audi quia et ipse Dcus
excitnbo

in via.

Toliim gaiidiiim de spe fulnra
vilae

loiuin desi-

Solvite templitm

lioc, et in tribits diebtts

derium
lcnt
:

aiern.e

sit.

Oninia suspiria Cbrislo anbe-

illitd.

Numqnid

dixii, Solvile

tcmplum, quod Iriduo Pasuseilal, et Fi-

ille

uniis puloliorrimus, qui et foedos dilexil ut

ter resuscitct?
lins suscital;

Sed qiinmodo cimi Pater

pnlcliros facerct, desiderctur; ad illum iinum curralur,
illi

siccuin Filiussuscilat, cl Pater susciial:

ingemi^catur

;

et

dicunt semper, Magnificelur

quia Filiusdixil, Etjoet Pnlerunumsumus(Joan. x,50).
12. Quid ergo sibi vult

Dominus, qui volunt

pticein servi ejus.

senarius?

Iiitcriin

ipse

Adam

numerus quadragenarius quia pcr lotiiin orbem
lit-

TRACTATLS
Ab
eo quod scriplumest,

XI.
cssel Jerosolymis
iu

teriai uin cst, audislis jani heslerno die in qiialuor
lcris

Cum

aulcm

gmecis quatuor verborum gnocoruni. Si ciiim
ba qualuor scribas sub
ini

in

Pascba
;

in die fosio, raulti

crediderunt

nomine

ista vei

icem,

id est,

noniina

cjus

usriiie

ad

id, Nisi

quis renalus fucrit ex aqua
i

qiialuor parlium miindi, Orienlis, Occidentis, Aquilonis cl Meridiani,

el Spirilu, iion polcst inti oiie in

cgnuni Dei. Cap. u,

quod

est

toms orbis

;

iinde dicil

Do-

f
\.

.

23-2.J, ct cap. ni, y

.

1

5.

minus a qu.iiuor ventis colleclurum sc electos suos,

Opporlunc nobis Doininns procuravit bodierno
loctionis

cum

venerit ad jiulicium (Murc.

xm,
;

27)

:

si

eniin

f.i-

die

bujus

ordinem

:

nam

quia ex ordine

cias ista quatuor

Oricns

;

5utc5,

nomina gncca, &-mtoH, quod quod est Occidens cfyxTs;, quod
,

est
csl

Evangoliiim

sccundiiin

Joannem considorarc alque
quod advertorit Cbaritas

traclare susccpimus, credo
vcslra.

Seplenlrio; /uer,>i&piu
dysis, arctos,
iicnl.

quod

cst Meridics

:

Analole,

Opporlunc crgo occurrit ut bodie audirclis ex
i\i'ti

mcscmbria, capila verborum Ailam bacrgo
ibi

F.vai.golio, quia
rilu,

quis renatus fneiil ex aqita ct Spi-

Quomodo

inveniinus

et

qiiadragena-

non videbit reijnum Dei. Tempus esl ciiim ul vos
:

rium
cral.
ia:

sciiariiiin iiiinicriim?

Quia caro Cbrisii de

Adam
ct

cxhorlcmiir, qui adbuc eslis caleobiimcni
credidistis in Cbrislmii, ut
lclis.

qui sic

Ad

littcr.is

mmieros

compiitaiit Grxci.

Quod nos

adlmc veslra peccala por-

imiis a lilleram, ipsi liugua sua

ponmit alpliaa,
in

Nullus aiilcm rcgnum cadornm videbit oncralus

vocatur alpba « unum.

Ubi autem

numeris scri-

peccalis; quia nisi cui dimissa fuerinl, non rcgnabit
oiiiii

biml bcla
iluo.

/2,

quod

est b ipsorum, vocatur in nuineris

Cbristn

:

dimilti aulciii

uon possunl,

nisi ci qui

Ubi scribunl
tria.

gamma
:

y,

vocalur
5,

in

numeris ipsoin

renatus fucrit cv aqua el Spiritu sanclo. Scd omnia

ruin

Ubi scribunl delta

vocalur

numeris

verba

quemadmodum
sit

se liabcant adverlamiis, ul hic
sibi fe-

ipsorum quatuor
babent.
draginla

et sic per onines litleras
el
illi

numeros
tc,

invcnianl qui pigri sunt, quanta sollicitudine

M, quod nosdicimus,
sigiiifioat
istac
:

dicunt
/j.

my

qua-

slinandum

ad onus depoiieinliiin. Quia

si

ferrent

diciml cnini

my

^m^aj.cna..
et

aliquam sarcinam gravem, aul
alicujus

lapidis, aut ligni,

aut
vi:

Jam
ibi

videte

liltenn

quein

numcnun babeant;
«.,

cliam lucri,

si

friimeiiliiin

porlarenl,

si

invenielis qu idraginla sex aimis a^diQcalum

tem:

num,

si

pccuniam, currerent ut deponereiit onera
el pigri

pliiui. Ilabel

cniin Adara alpha

quod

esl

unum
: :

ba-

porlanl sarcinam peccatoriim,
Ciirrciiduiii csl ut

sunt currerc.
;

bet dolta

5,

quod
«,

siinl qiiatuor;

babes quinque
;

babol

dcponatur bax sarcina

prcmit, ct

iterum alpha

quod

cst

unum

habcs sex

habel ct

mergit.
2.

iny^,quodeslquadragiiita:babesquadragiiitasex.Ila.'C,
fralies mei, etiam
<:ta

Ecce audislis quia

cum

esset

Dnmimis Jesus

ab anlerioribus majnribus nosti

is

di-

Cliiislus Jerosotijmis in Pnsclia in die festo, mnlli crc-

sunl, ct inveulus esl iste

numerus

in litteris

quadia-

didernnl in nomine ejus, videntes siqna ejus qua; fnciebat. Mitlli crediderunt in

genarius senarius (n). Et quia Dominus nostcr Jcsus
tpirilitalem.

nmnine ejus

:

ct

quid scqiu-

tur? Ipse autein Jestts non credebal semetipsum cis.

Ms. Fossatensis, in im::t)inem. rres Mss., exaUuvU a niortuis. (n) vid. lib. de nionlilms suia et Sion conlra ludxos, iater Cj; riani ojiera.
1

Quid
cl,

sibi

crgo hoc vull,

llli

credelianl in nomine cjns;

*

Ipse Jesus non credebut semctipsum eis?
ei, el lingcbaiit

An

forlt

non crcdidcranl

se crcdidisse, el pro-

H75
|.uic:i

IN

JO\NNIS EVANGEI .IL.M,
Scd non diccrcl
nisi

S.

AUCISTIM
cl Jesus

i;:,;

Jesus non sc crcdcbai eis:

unc ejus,

non credcbat scmetipsum

illis?

Evaiigetisu,
rtnn
illis

MuM

erediderunt

m

uominecjus,

ve

Sequcnlia videamus.
5.
Ertit

lesiinioniiiiii
:

perhibcret.

Hagna ergo

res, ei

auicm

liotno

cx Pliuriswis, Nicodcmui no: Itic

mira res

civtlnnt

I

ines in Clirislum, el Gliristus
Filitis

mine, princeps Jttdwortim
dixil ci,

tenit

ad eum

ttoeie, ct

non sc credit uominihus. Pr.isertim quia
<st,

Dei

Rabbi.

Jam boc

noslis, quia
teirisli

Uabbi magisicr
:

mi<)ue volens passus esi; ei
si

si

nollet,
:

nunquain

dicilur,

Scimut quia a Deo

magitter
,

itemo enim

palereiur; qui

nollct,

nec nasccretur

si aiitein lioc

polcsl luvc signa faccre

quw

tu facis

nisi

fueril Dettt

sitltim vellet, ut

nascereiur lantum, ct non morcretur,
ipolciitis Patris

ctim eo.

Ergn

istc

Nicodcfnus cx bis eiatqui credide-

et quidquid vellct, lacerct; quia u

rant in noniinc rjus, videntes signa cl prodigia qux*
raciebal. Superius

Frliusomnipotens
eiiin

csi.

Ex qsis
voluisseiii

reltus

prObemus.Quia
;

enim

lioc dixii

:

Ctwi

ai<(cin

essel

voluissent cuin lcuere, dscessil ab eis
:

loqtiilur

Jerosolijmis in Pasclia in dic [esto, mitlti crcdiderunt in

Evangelium
prwcipilure
,

El

cum

eum de

vertice

moulis

noniine ejus.
dcnles
siijtia

Quare credidcrunl?
ejus

sequiliir et dicit, vi-

diteettit ab eis illivsus (Luc. IV,

29, 30).

quw

faciebat. El <le

Nicoilcmo quid

Et quando vctierunl ad euni coii.preliendchdum, jani vciidiluin a Jtitla Uaditorc, cum ille ptitaiel in poleslate

dicil? Erat
Itic

princcps Jiidworum, tiominc
nocle, et ait
illi,

A icodcmus

:

veuil

ad eum

Rabbi, scimus quia a

sc

habere

,

tradere

iiiagislruin

et

Dominum
Jttdxi vodixcrtuit
:

Dco

vcnisti inugisler.

siiuiii; cl ibi

ostendit Douiintts volunlale se pali, non

ejus. Et

ipse

El isle ergo crcditleral in nnmiue unde credideral? Sequitur, AVmo enim

nccessitate. Nahi
lufBSeill, dixil

illis :

cum euni comprehendere Quem qttwrilis? At illi
ilte
:

polest liwc siijua fncere

quw

tu facis, nisi fueril
illis

Dcus

cuni eo. Si ergo Nicodeinus de

nuiltis erat qui crc-

Jesum Nuzttrenum. Et

Ego sum. Hae

voce

attdilit,
).

diderant

in

iiomiue ejus, jam in islo Nicodemo alteneis.

redicrunt relro,et cecidcrunl (Joun. xvin, 4-6

In
;

eo

dainus quare Jesus uon se credeual
sus,
el dixil ei
:

RespondilJequis nalus

quod eos respondens dejecil, oslendit poteslalem ut oslenderet voin co quod ab cis comprcbcnsus csl,
lutilatein.

Anicn, amen dico

libi, nisi

ftterit

dcntio, iton polesl videre reijnuin Dci. Ipsis
illi

crgo
crc-

ErgO quod passus esl,

niiscricordiaj

ftiil.

se credit Jcsus, qui nali fucriiil deuuo. Eccc

Tmditus

cst eniin proptcr delicta noslra, el resurreut
(

didcraul iu cum, cl Jesus non se crcdebat eis. Talcs

propler jusiiflcationem nostram

Rom.

verba ipsius
et

:

Poleslatem Itubeo pottendi

iv, 25 ). Audi animum iiteiim,
:

sunl oinitcs calocbumeiii
Clnisti, scd Jcsiis
lig.il

:

ipsi

jam cicdunt

in

nomiue

non se credil

cis. liilenJal el inlel-

potettatem habeo iterum sumcndi

eam

nctnu

lottil

Cbarilas vestra. Si dix.rimus calecbumcno, Crc:

ctiin

eum

iterum sumiim a me, sed ego pvno illum a iueipso, ut (Joun. x, 18). Cuni ergo haberet lauiain polesta-

dis in Clirislum? rcspondct, Crcdo, cl signat se

jam
<le

cruccni Cliristi puriat iu fronte

',

ct

non crubcscil

lcm, cuin cam diclis prxdicaret, factis osleudcrei; quasi qaid silii vult quod non se credebal eis Jesus,
facturis, aliquid noleuii nuciluris, aut aliquid nolenli

ciuce Doinini sui. Eccecredidil

in

nouiineejus. Inler-

rogemus cum, Uanducas carneni
bis sanguincin Filii

Filii

bominis, et bi-

bomiuis? uescit quid dicimus, quia
ei.
,

pnescrtim

qtlia

jam tredideranl

in

noniine cjus? El

Jesus nou se credidil
4.

de ipsis dieil Evailgelisla, Ciedulerunl in iiomine cjus,

Cum

ergo ex eo numero Nicodcmus esset
:

venil
rcin

de quibus
ipsum
<?i

cis.

uulem Jtsus non crcdebut semetQuarei Quod ipse tiosset omnes, el quia opus
dicit, lyse
til

ad

Dominum sed nocte venit perlinet. Ad Dominum venit, et
Spirilu

;

cl

hoc foric
:

a<l

nocle veuit

ad lucoiu

noii erul

Itominc <fHM leslimonium perltiberel de

venit, cl in tenebiis venit. Ilenali autem ex aqua ct
,

Plus noverat aripse enim scicbut quid esset in Itoinine. ipsum opus quid lifei quid essel in opere suo, quam noveral quid esset esscl in semelipso. Crcator honiinis
iiiboinine.quod ipsecreaiusbomonon noverat.Nonne quid in bi>c probainus de Petro , quia non noveral

quid audiuul ab Aposlolo

.'

Fuislis aliquando
:

lenebrw

;

nunc autcm lux
(Lpltcs.
,

in
:

Domino
,

sicut

ftlii

lucis
qtti

ainbiilale
diei

v, 8)

el iteriim

JVos aittcm
8).
:

suiiius

sobrii

simus

(l Tliess.

v,

Qui crgo ictenebrjc fue-

nali sunt, nnclis fucrunt, cl diei sunt

usque ad inorlcm? ipso e^scl, quando di\il, Tecum quia Doniinus noveial quid csselin bomine:Tu Audi

runl, el lunien siuil.

Jam

cicdit sc

illis

Jesus, et non
,

nocte vcniunl ad Jcsuin sicut Nicodemus
ncliris
lenliir

non

in

le-

mecuin usque ad morteui? Amc»,

aittcn dico libi, prius(

quarunt diem. Tales enim
:

jain

cliam proliillis

quam

gallus canlcl, ler

me
)•

negabis

ilalllt.

xxvi, 53,

accessil ad illos Jesus, fecit in
:

salulem

:

U,

el

Luc.

xxii, 55,
;

54

Ilomo ergo

nescieliat quid

quia ipse dixil
el bibcrii
i

iVisi quis

manducuvcrit carnem
,

mcam

cssel in se
in lioinine.

scd Crcalor hoininis noverat quid cssct
in

sangitinem mcitm

iion

Itubcbit

in

se vitum

Crediderunt lamen

nomine jus
<

inulti,
,

(Joan.

vi, 54).

Et quod signum crucis bahenl in

el ipse Jesus

non se credebal

eis.

Quid diciinus

fra-

frnnle calecbumeni,
iianl ex

quid sibi ucs? Foitc conseqtienlia uidieabunt nobis Quia ciedideraul vull niyslerium verborum istorum. vcrum est nemo in cuni homines, manifeslum est,
:

servis

filii.

Non cnim

jam dc domo niagna sunl; setl niliil sunl qui jam ad

doiitnm

magnam

perlinent.

Quando

auteui

uianua

manducavit populus lsrael?Cum
brtini.

transissei

mare ruApoomncs
Fr. el

Evangelisla lesiadubiut, Evangelium loquilur, verax credebat scinciipsum inr. llein quia ipse Jesus nou boc manifeslum est, el nullus cbristianus duillis,

Mate aulein
:i\'o/o

rtibruiu qnid signiliccl, audi
,

slolum

aulem vos ignoruie

[ittlrcs

,

<7«ia

el

bilal

;

quia el hoc Evangelium loquilur, et idcin verax
tcslatur.

EvamelisU

Quarc ergo crcdiderunt

illi

in

1 Sic iilerique Mss. cum editis Bad. Lov., siqnal se cruce Chrisli, portat, etc. portant.

et Ain.

u

tionuulli c

SKs.,

1177
patres

TKACIATU3 X CAPUT
nosln sut nubc fuerutu
,

II.

'478
nor. eges. Si iueris sn.i

ci

omnes per mare
,

tu

,

quonium bonorum meon.n.
,

iiutisienini. Utqiiid

per mare transicruul
ail
,

quasi qusebttpti,

Deo
crit.

ininor cris

;

si

fueris c

Deo
tu

,

major Deus non
sine
illo

rcres ab
x
li

illo;

seculus

El omnes per Motjsen
Cor. x,
1
,

Non cx

te

ille

inajor, sed
tc

ininor.
illo

sunt in nube

ct in tnari (I

2). Si

eigo

Cresce ergo
deiiciiil.

in illo, noli
si

subirabcre, ul quasi
si

figura maris laniuni valuit, species Baptismi quanliim

Bclicicris,

accesscris; delicics,

recesscet to
el

valcbit? Si

quod gestum

est in

ligura

,

trajecluin poin

ris.

Intcger

manct

le

aceedenle

,

intcger
,

manet

piilum ad inanna perduxit; quid exhibebil Chiisius
veritaie baptismi sui
,

cadente. Cuin ergo dixissel discipulis
vos vullis abire? respoudil Pelrus, pelra

Numquitl
vocc

trajecto per cinn populo

suo?

illa,

om-

Per baptismum suum

trajicit

credentes, occisis onmi-

niuiu
litibts.

,

Domitie,

att

quem
in

ibimtts? Verba vitw xternte

bus peccatis, lanquam bostibus consequentibus, sicut
in
illo

Beuc sapuit

ore ipsius caro Doinini. Domi,

niari

omncs

yEgypiii perierunl.

Qun
mare
esl

trajicit,

mis aiilcm cxposuil
fical
:

cis, el dixit
,

Spiriltis est qui viti-

fralrcs

mei? quo

trajicil

per

Baptismum Jesus, cujns
,

cuin
et

dixissel

Nisi

qttis

manducuveril carnem
,

figuiam tunc gcrebat Moyses

qui per

trajicie-

meam ,

biberil

sanguiiiem

meum
tiiliil

uon habebit
Spiritus est
:
,

in se

bal? quo

trajicit
,

1

?

Ad

inanna.
,

Quod
fideles,

nianna

?

ritam; ne carnaliler
quit, qui
bii .ficat,

intclligereiil

,

in-

Ego sum

inquit

,

panis vivus

qui de coelo descendi

caro autem
,

prodest
et

verba

quw

(Joan. vi, 51).

Manna accipiunt

jam
?

trajecli

locutus sutn

vobis

spirilus

esl

vita

(Joan. vi,

pcr mare rubrum. Quare niare rulirum
qtiarc et

jam mare,

S4-69J.
C. llunc spiriium et

rubrum ? Signilirabat mare
Clirisli.

illud

rubrum ba,

banc vitam non sapicbat
Jcsum. Ail
ei

iste

piismum

Unde rubet

baplisinus Clirisli

nisi

Nicodcnms
sus
:

,

qui noclc vcnerat ad
,

Je-

Chrisli sanguineconseeralus?

Quo ergo perducit cre:

A i8i

T

qnis natus fucril dcntio

non vidcbil regnum

dcntes et baplizatos?

Ad

nianna. Ecce dico m.inna

Dei. El

illc

carneni

iioliun esl quid acceperinl Judaii,

populus

isle Israel
;

dum

sapicbat caro Clirisli

nolum

est qtiid

illis

pluissct

Deus de ccelo

et ne-

liomo,

cum

sitsenex

,

suam sapiens, in cnjus ore nonQuomodo inquit polest itetum nasci? Numquid potcsl in
:

,

,

sciunt catecbuineni quid accipi.ml Cbrisliani. Erube-

vcntrem matris snw iterttm inlroire
verat isle
nisi

,

etnasci? Non no-

scanlergo, quianesciunijlranseaul pcrmare riibruni,

unam

nativilatem cx
:

Adam

ct

Eva; cx
nisi

inandncent nianua
iuinc Jesu
5.
,

:

ul

quoinodo crediderunt

in

no-

Deo

et Ecclesia

nonduin novcrat

nou novcrat

sicsn ipsis credal Jesus.

cos parenles qui generanl ad inorlcm; nonduin noveisle

Ideo

iulciidile, fralres

mei, quid icspondcat
:id

rat eos parcnles qui
nisi

gcneranl ad vilam

:

non noverat
;

qui nocte venit ad Jesiim. Quainvis
laincn quia nocle \enit
loquilur.
inlclligit
,

Jesum

vencril,
su:i!

eos parentes qui gcnerant siiccessuros

iiondum

adbuc de lenebris carnis
a

noveral cos qui seinper viventes generant perinansuros. Cuni ergo sint

Non

intelligil

quod audil

Doinino, non

dux

naiivitatcs
alia

,

ille

unam

intclli-

quod audit a
dixil, Nisi

luce,

qux illuminat omnem bo(Id.
i ,

gebai.

Una

cst

de lerra,
;

decoslo; una esl de
alia

inincni venienlein in liunc

miuidum

0). Jaui ci

carne, alia de Spirilu
ictcrniiatc; et Ecclesia.
lest repeti
,

una

est

de mortalilate,
alia

de

Dominus
btl

qitis

nalus

fiicrii

denuo, non vide:

una

est

dc masculo et femiua,
Bccle

de Deo
illa

regnuin Dei. Dicil ad

eum Nicodemus
senex? Spiriliis

Qiiomodo

Sed
ncc
:

ipsie
illa.

duae singubc sunt; nec
intellcxit

po-

potesl liotno nasci

cum

sit

ei loi|iiilur •,

Nicodemus

nali-

et

ille

earnein sapit.

Carnem snam

sapit, quia carncra

vilateui carnis

sic ct lu iulellige

nalivitatcm spiritus,
cnrnis.

Cbrisli mndiiui sapit.

Ciun eniin dixissel Dominus
et biberit

quoiiiodo

inlcllcxil

Nicodemus nalivitalem
potest
et

Jesus

,

Nisi quis manducaverit carnem meatn,

Quid Nicodcnius intellexit? Numquid
denuo
in

Itomo

saitgutncm
zali siinl

meum
,

,

non habebit

in se

vilam ; scandali-

ventrem matris suw inlrare,
tibi dixcrit

nasci? Sic,

quidani qui ciun sequebantur, et dixcrunt

quicumquc
ris
,

ut spirittialiler iterum nasca-

apiid senictipsos

Durus

est liic

sermo; quis potest

eum

responde quod

dixit

Nicodeinus

,

Numqiiid potest
.

audiie? 1'iilabanl eniin boc diccre Jcsuin, quod eiim

Iwmo

ilerum in venlrem tnatris suw intrare

et

nasci ?

posscnt concisuiu sicut aguuin coquere
carc
plius
:

,

el

niandu-

abborrentes a verbis ejus

,

reecsserunt, el

am:

enm non
Domine
et
,

sunl seeuti. Sic Evangelisla loqiiilur

sum dc Adam, non me polcsliterum generare Adain jain nalus sum deClnisto non nie polest itcrum gcnerare Cliristus. Quomodo uleriis non Jam
natus
: ,

El Dominut

ipse remansit

cum duodecim

:

el
,

illi

ud

potcst rcpcli
7.

,

sic

nec Bapismus.
,

cum
quid
illis

,

ecce

ilti
3

dimiseiuiit lc ; ct
?

ille

Num-

Qui nascitur de Ecclesia caibolica
'

tanquam de
de

vos vuttis abire

Oslcndcre volens quia ipse
illi

Sara

nascitur, de libern uasciiur
,

:

qui nascitur

crat nccessariiis,

non

erant Cliristo neccssarii.
sil

lia:rcsi

tanquam de

ancilla nasciliir

,

sed cx seniine

Ne quis

lerreat Cliristum

,

quaiulo dicitur ut
si

cbri-

Alualiani. Advcrtal Cbai itas veslra qiiam

stianus; quasi beatior eiil Cluistus,
siianus. Boiiuiu est libi,

tu fueris cbri:

cianienliim. Testatur Dcus

ut sis clirislianus
crit.
,

nain

Abruham,
si

ct
?

Dcus Isaac

,

et

magntim saEgo sum Deus Deus Jacob. Non eranl alii
,

cl dicit

,

mm

fueris,
:

nialum Chrislo non

Audi vocem
qtiotiiam bono-

patriarcha1
lus in

non eral anle

islns sanctus

Noe,

qui so-

Psalllli

Dixi Domino, Deus meus es lu

tolngenere bunianocum
libcrari
,

tola
filiis

domo

sua meruil

rum meorum non
1

cges (Psal. xv, 2). IJeo
Mss., trajirit. lnistns ei loquilur.
vultis ire.

Deus mcus

cs

de diluvio

in

quo

et in

ejus (igurata est

Ecclcsia?Lignoportanleevaduntdiluvium (6'cn.vu,7l.
Editi, trttju-ietwt.

U

1
'

Qualuor
Mss.
liic

Dcindc poslca niagni quos novimns, quos sancta Scriln Mss. uic ct alibi conslantcr, sarra, cuin duplici ir.

\iss., t

ct inlrii

w>i
plnri
,

1N

JOANNIS EYANGl. LIU.M,
ejus
clesia

S.
,

ALCISTINI
non
ibi
,

|

<-n

commeudat Moyses Qdelis in tota domo [Mum. xii, 7). Et illi Ires nuniinaiilur, quasi cum so!i promeruerinl, Ego sitm Dcus Abrtiltam cl Dcus Isaac,
,

ul

cnim
boni
:

mtilli

sint

scd rnim.ntuni. novit Cbarilas veslra. Per niaios
,
,

sint palea

Qmm

aliqiiandn baptizal aduller

el

qni

baptizatur

el

Dcus Jacob

:

hoc mi/ii nomen

csl in

tvlernum (Exod.

justilicatur.

Per bonos mali

:

aliqiiandoqiii baptizani,
,

in. 6, 15). Sacramentuni graude! Polenscsl
iiiis

Domi-

sancti
lunt.
9.

sunt; qui bapiizantur

teuore viam Uei no-

cl ora nosira apcrire

,

el corila veslra
,

,

ut dieore

possimus sieut revelare dignattis cst
lis

et capcro possi-

Puto, fratres,

noium esse

in Ecclesia, ct qmiii:

siout cxpedil vubis.
8.

dianis exemplis manifestari ea i|u.e dicimus

setl iu

Tres ergo

i-ii

palriarchaj,
Jaciib qilia
:

Ahraliam, lsaac, ct

piioribus misliis pnlribus ea co.isiderenius
biieriinl et
illi

,

quia ha:

J.icob. Jain noslis
ei inde

lilii

duoderim fuerunl,
,

ista i|iialuor

gcucra. Pcr bonos boni
,

populus Isaacl

quia ipsc Jacob Isracl
,

et

po-

Ananias Pauluin baptizavit (Aci. i\
nialns mali? Dicil Apostolus

18).

Quid pcr

pulus Israel irihus duodocim

perlinentes ad duode,

quosdam pncdicatnres
Solcre
,

cim
tres

lilios Israel.
,

Aliraliam

,

Isaac

el

Jacob

,

trcs
in

pa-

Evangelii, qims dicil uon
Kvangeliiiiii
,

caste annuiiliarc

ct pnpiilus uiius '.
;

Trcs patres tanquam

prin-

qims

lolcr.it in

snciciate cliristiana
,

ct

cipio populi
lus
:

tres patres in

quibus Ggurabalur popu-

dieit,

Quid cnim? dum omni modo

sive

occasione,
(Plti-

01

pnpulus ipse prior, prasens populus. In populo

sive vcrilateCluisttis aitniiiitielur, el iu lioc

gaudco
el

enim Judxorum Gguratusest populus Cliristiauorum,
Ibi ligura
,

lipp. i, 18).

Nimiqiiid inalevolus erat
el ]icr

,

de alieno

bic

verilas

:

ibi

iimbra

,

bic corpus,

diil-

malo gaiulebat? Sed quia
qnos
:

malos vcrum prxdi-

ccnte Aposlnlo, llwc autem iu figura conlingebanl
lis.

cabatur, et per mnlorum ora Christus praedicubalur
si
isli

Vox
,

csl Aposloli

:

Scripta simt

,

inquit

,

propler

sui similcs baplizabaul, mali

maios bapli-

nos

in

quos fmis swculorum obvenit (I Cor. x, II).
,

zabant

si

quos

isli

baplizabant

l.iles,

qu.des adinonet
;

Recurral minc animus vester ad Abrabam
Jaeob. In
islis
:

lsaac, et

Dominus cum
ciiint, fticere

dicit,

Qita: dicunl facite

qum uulem

fa-

Inbus iiivcnimus parere
ibi

liberas, parere

nolile (Muttlt.

xxin

,

o),
,

mali bnnos ba-

ct Hiieillas
iiiiis ibi

invcnimus

paitus liberarum, inveni-

plizabaut. Bmii

inalos baplizabant

ct partus
:

ancillarum. Ancilla nibil boni si,

lippo sancto Sfinon niagus baplizatuscsl^.^c?.

quumodo a Phivm, 15).
illa,

giiitic.it

Ejice ancillum

inquit,

cl

fihum ejus

;

non

Nota sunt crgo
itenim ea n p
illa;

ista

qiiatuor genera, fratresmci. Eccc
ilia,

enim
lus

hivics citt filius ancillm citin filio tiberte. cl in
illis

Aposto-

to,

tencte

ntimeralc

advcrtile

boc commemorat;

duobus

liliis

Abrahx,

cavcte

tpi.e niala

sun!, teneie qu;e bona sunl.
,

Per

dicil

Apostnlus fuisse liguram duiuuni Tesiamenio,

bonos boni nascuntiir
ptizantur
qui
:

ciim per sanetos sancli ba,

rum

Veteris ct Novi.

Ad Vetus
,

Teslaiiientuni perli:

per malos mali
,

cum

ct qui baptizanl ct
:

nent dilcclorcs leniporaHiini

dilcclores s;eculi
vitse seternae.

ad
illa

baplizantur
,

inique et impie vivunl
siinl qui

per malog ba-

NovuiiiTestamentum dilectores
Jetusalom
in lerra
,

Ideo

boni

cilin
:

mali

baptizant;
,

cl

lu.ni igui

umbra
,

cial

coelestis

Jerusalem
:

pti/.anliir

pcr bonos mali

cum

boni sunt qui bapli-

niatris oiiiiiiiim nostrtim

qua:
,

est

in ceelo

et b;ec

zant, et mali qui baptizanlur.

Apostoli vcrba suni (Gen. xxi

10

;

Galal. iv, 22-50).
tnnlta nostis,
in

lO.Qiiomodoiiivenimusislain Iribusislisnnniinibtis,

Et de

isia civitale

unde pcregriii&mur ,

Eyo sum Deus Abrttham
nis

,

Deus lsaac,

ct

Dcus Jacob

'!

iinilta j.nn audisiis. Iiivcniinus
istis

autcm rem miram
,

Ancillas accipimus in malis, bbcras accipimus iu bo:

parlubus, id est in istisfctibus

in istis

gencratio-

pariunt libera bonos
:

;

Sara peperit Isaac (Gen.

nibus libcraruiii et ancillarum, qualuor scilicel genera
hiiininuin
:

xxi, 5)
(Id.

pariunt ancilbc malos; Agar peperit Ismael
,

iu

quibtis quatiior g.-nei ibus
,

,

tomplelur

xvi

15).

llabeinus in uno
,

Abrabam

ct illud

figura futiiri populi cbrisliaui
iu
illis

ut non

sil

niiruin

quod
el

gcnus citm per bonos boni
uxor Isaac

et illnd

genus cuni pcr

liihus diclimi est
,

,

Eyo sum Deus Abruliam,
mabis
,

nialos mali. Per bouos mali ubi figurali sunt? Libera crat Rebccca
:

Deus huac
nis
,

el

Dctis Jucob. In oiiinibus eiiim Cbristianasciinliir boni

lcgite,

pcpcrit gciniuos,

fralres intendite, aul per

unuserat bonus,

alter malus.

Habes aperte Scriptudnos ge-

aul per bonns nasciinlur mali

aul per bonos bnni

ram
nuit

diccniein Dei voce, Jucob dilcxi, Esau autcm odio

aut per malos mali

:

amplius

islis

quatuor generibtis

hubiti

(Ualach.

i,

2, 5;

Rom.

ix, 15).
:

Islos

nmi

poleslis invenire. Qikc itcrurn repelam, advcrtite,
:

Rebecca, Jaeob ct Esau
'
;

iiniis

inde eligilur,

rctinete; excuiitc corda vcstra, nolite pigri csse
pile,

caoni-

alius reprobatur

niius

succedit in

hxreditatem,
suiini
,

ne capiamini, quomo.lo qualiior gcncra

siinl

alter exb;eredatur.

Non

facil

populum

Dens do

nium Cbrisliaiiorum. Aul per bonos nascunlur boni,
aut per malos nascunltir inali
,

Esau

;

sed facit
:

tle

Jacob.

Semen

uniiin

diversi qui
nati sunt.

aul per bonos mali

eonccpli suiil

uterus unus, diversi

qtii

aul per malos boni. Pulo quia planum esl. Per bonos
lioni
:

Nnmqiiid non libera pcperit Jacob, qu;c libera peperit

si

cl qui baplizant

,

boui sunl; ct qui baptizan-

Esau
est

?

Liictabanlur

in

ventre matris sua;
luclarentur,

,

el dicluin
stint in

tur

,

recle crcdunt, et in meiubris Cbrisli rccte nu-

Rebeccx, cum

ibi

Duo

populi
,

incr.inliir.

Pcr malos mali
,

:

si cl

qui bapiizant

,

mali

ulcro luo (Cfii. puli;

xxv, 22-2i). Duo boinines
,

duo pn-

stinl; el qni baptizanlur
lii-iim
,

duplici corde aciedunt

ad

bmius populus

maliis populus

:

scd lamen in
in Ecclcsia
:

et

iioii

teuenl cos mores qttos audiunl iu Kcailtlilur, Ircs

uno venire luclantnr. Quanti mali sunt
et imiis ulcrus porlat,

,

donec

in fine

disccrnanlur

el

' lr. Mss. liic post vncem, lacob, nou nequc, unus, post VOCCS, cl popittits.

ptjrcs

;
1

Mss., improbutur

14SJ

TliACTATlS
iilrique
liielantiir.

XI.

CAPUT

II.

1483
et dicil

dooi adversus malos clamaut, ct mali adveisusbonos

nam.graiiseolentes Dcuni. Ludimt,
p rsecuiioinm.

Apostolus

reclamanl, et iu unius viseeribus

Nam

posleaquam

dixit

haec verba

Numquid semper
tunc apparebit

siniiil

erunl? lu

liue exiiur

ad lueem,
:

Apostolns

,

El

sicul lunc ille qui

secundum carnem nadc
qu.i

declar.itur nalivilas
,

i|ii;eliie iu

sacraniento liguratur

cl

lus erat, persc.juebntur
et

eum

qui secunduin spiiitum, ita

Jacob

dilexi,

Esau uulem odio habui.

nunc ;
:

seculic, esl

,

ct osiendii

persccuiionc
el

11. Jaiu ergo inveniiiius, fraires, ct de bonis bonos,

dieeret

Sed quid
;

dicil

Scriptura? Ejice ancillam
crit filius ancilltc

de
ct

libera Isa.tc

:

et de malis malos, de ancilla Ismael

:

filium ejus

non cnim luvres

cum

filio

de bonis malos, Esau de Rebecca. De malis bonos
?

mco Isaac (Cen. xxi, 9-12;
rimus ubi
lioc dicat

Galal. iv, 29, 50). Qu;e-

ubi inveniemus
cliis

Restat Jaeoli

,

ut in tribus palriar-

Scriplura, ut videamus utruni
:

quatunr gcneruni

i-lorum

perfectio

condu:

aliqua persecuiio praicesserit Ismaelis in lsaac

ct

d;ilur. llabuit

uxnres Jacub Iiberas. babuitetancillas

inveniiuus boc diclum esse a Sara, quando vidil pue-

pariuul lihcne, pariunl et aucilke, et fiuut duodecim
lilii

rus ludentes simul.
vidissc

Quam

lnsionem

dicil Scriptura
dicit

Israel (Gen. xxix,

xxx, xxxv). Si numeres omnes
liberis,

Saram
Yeni,

,

hanc persecutionem

Apostolus.

de quibus
de
aneillis

nati sunt,
:

non omncs de

nou omnes

Plus ergo vos persequimtur qui vos illudendo seduciint
:

sed tamen

omnes ex uno semine. Quid
ancillis,

veni

;

baplizare hic

,

liic

liabcs veruui
;

crgo, fratres mei? numquid qui natisunt de

baplismum. Noli luderc, uuus
est
:

cst verus

ille

lu-.us

non

siinul

possederuut leirain proraissiouis cuni f:a-

seduccris
tibi

'

,

ct

isla

persecutio gravis libi eril.
tu lucrareris aj
vult.

tribus suis?
ancillis
illis
,

Invenimus
bom>s
lilios

ibi

bonos

filios

Jacob nalos dc
liberis. Niliil
,

Melius

crat ut

Ismaelem

et

Jacob naios de

srd non vuli lsinael, quia Iuderc
diiatem patris, el audi
:

regnum Tenc tu lucreel

;

obfuit nativiias de uieris ancilluruin

quando

in

Ejiee unciUum
ancillw

pliuin ejus;

patre cognoverunt

semen suuin

,

cl

consequenler rein liliis

non enim luvres

erit filius

cum

filio

mco Isaac.

gnum cum

fralribus lcuuerunl.
illis

Quoinodo ergo

13. Isiieiiani audent diccre quia pcrsecutionem solent pali a calbolicis regibus, aut a calliolicis princi-

Jacob non obfuil

qui nali sunl de ancillis, quo,

minus lenerent rcgnuin

ct

lerram promissionis cuin
;

pibus.

Quam
:

persccutionein

tolerant? Affiiciioncin

fratribus ex ;equo aceiperent

non

illis

obfucrunt na:

corporis
passi

si
,

lameiialiqiiaiido passi sunt,
ipsi

autquomodo
perse-

lalcs ancillarum, sed praivaluil senien

palernum

sic

sunt

sciant, el

conveniant conscientias
:

quicumque permalos baptizanlur, tanquam dc
videntur nali
;

ancillis

suas; lamen afflictionem corporis passi sunt
culio

sed tameu quia cx semine verbi Dei,
in

quam

faciunl gravior est.

Cave quando
tibi

vult lu-

quod figuralur
rediiatem

Jacob, iiou coiilristenlur, siniul b;e>ii

dere Ismael
oflert

cum

Isaac,

quando
:

blandilur,

qunndo
qui

cum
si

fralribus possidebunt. Securus ergb

alierum baptismum
Si

responde, Habeo jain Ba,

qui de seniine

bono nascitur

;

lantiim non

imilelur

ptismum.
secutorem.

enim verus

est isle baptismus

libi

ancillam

,

de aucilla nascilur. Aneillain malam sulilii

vult dare alterum, illudere le vult.

Cave anima: persccunduin corpus
spirilus.

perbienlcm uon imiteris. Unde enini
cillis n;iti,

Jacob de an-

Nam

si

a principibus catbolicis aliquid
,

possederunl leriain promissionis

cum

fra-

passa esl pars Donaii aliquando
passa esl
,

liibus, Ismael auteni

de
nisi

aneilla uatus, expulsus est

ab
illi

non secundum illusionem
ipsis veteribus factis
,

Audile

hxrcdilate? Lnde

,

quia

illc

superbus eral

,

ct vidcte in

omnia futurarum
r

humiles? Erexil

ille

cervicem, et voluil seduccre fraillo.

rerum signa
ancillam
:

et indicia. Invenilur
:

Ircm suuni, ludens cuni
12.

Sara libera est

Magnum
cl ls;iac
;

ibi

sacramenluiu.

Ludebant
ait

simul
:

ccepil ancilla, questa cst

Agar posleaquam superbirc Abralue Sara, et dixit, Ejice
a. flixisse

Sara

Ismael

vidil illos

Sara ludeutes, et

Abrahx

ancillam

;

erexit

Ejice ancillam

et filium

ejus; non cuim liwres

erit filius

ab Abraliam

fieret

adversum me cenicem suam. Et quasi de Abraliam questa est mulicr.
,

ancillw

cum

filio

meo

Isaac. Et
ci

Abraliani, confirmavit

cum coiitrislalus essct Dominus diuum uxorisejus.
quia nescio
illa

Abraliam vero qui non
derat

in ancilla

libidine abutendi
ei

tenebatur, sed orfieio generandi,

quoniam Sara
a:l ei
:

de-

Jam
dit

hie manifestum est sacramentura,
res gesta.
cl

imde prolem susciperet,
Et
afflixil

Ecce ancilla

qnid fulurum parturiebat
,

Ludentes vi-

tua, utere ea sicut vis.
fugit a f.icie cjus.

eam

graviler Sara, et

el dicit

:

Ejice ancillam

filium ejus.

Quid cst

Ecce

Iibera affiixit ancillam, cl

non

boc, lialres? QuiJ enim mali fcceral Ismacl pucro
Isaac, quia ludcbal

illam vocat persecutionem

cum illo?Sed

illa

Iumo, illusio

Apostolus; ludit servus cuin domiiio, et persecutionem vocat afflictio ista
:

crat

;

illa

lusio

deceplionem significabal.

Nam ma,

gniim sacramenlum atlendal Cliaritas vestra. Perse-

non vocatur persecutio et lusio cutio. Quid vobis videtur fratres
, ,

illa
?

vocatur perseinlelligitis

Nonne

cutiouem illam
sUul tunc

voc;it

Apostolus;

ipsara lusionem
:

ipsum lusum perseculionem vocat ait enim, Sed ille (jui secundum carnem natus eral perse,
ita el

quid signilicaluin sil? Siccrgo quando vult Deus conciiare poteslates adversus lia;reiicos, adversus schismalicos, adversus
cxsufflatores Clirisli
plisiui
,

dissipatores
,

Ecclesia;,

advei-sus

quebatur cum qui sccundum spiritum,
qui qui
,

nunc;

id esl,

adversus blaspbematores Bant a Sara

sccundum carnem naii suul perscquuntiir eos secundum spirilum nali sunt. Qui sunt sccundum carnem nali? Dilcctorcs mundi, amatores sxculi. Qui
sunt

non mirentiir; quia Deus coucitat,
Agar.

secuudum

spiriluin

nali? Amalores regni coc-

ccrquia cuni bumiliala discederet a doinina sua , occurrit ci angelus , et dixil , Quid esl , Agar ancitia
,

verberelur

Cognnscal se Agar

ponat

vicem

:

loriiui,

dilectores Cliristi,

dcsidcrantes vilam aeierIfJ

1

ln tribus Mss., lusuz cst scduccns. In uno, seductor

SlNCT. AUGUST.

(Quarunle-sepl.J

i;85

IK

JOAtWMS EVAJSGELIUil,
,

S.

AUCUSTINT
:

Samt cam
ul>

conquesla esset de domina Angelo? Reverlere ad dominam tuam (Gcn. xvi, 5-9). Ad lioc ergo aflligitur ul rcvcrlalur. Alqne utinatn
,

quid audivR

sii

gcstum ncscio

lamen quid traduut nnslri?

Qma

ipsi

se prxcipitaverunt, ei potestates infaniaverunt.

rcvertatur; quia proles cjus

,

sicut

lilii

J.icob

,

cum

Recordemur consuetudinem potesiatum Romanaratn, et viileamiiscni crcdendum sii. Dicunt nostri illos sc
prxcipitasse
sc
:

frairibus hxredilalem lenebit.
14. Uiranlur

si

non sunt

ipsi djscipuli

ipson

pii

auicm quia commovcnlur potestates
ra-

modo de
:

saxis nullo pcrscquente prxcipiiant,

nnu

christianxadversus deteslandos dissipaloresEcclesix.

credamus

quid mirum,

si

fecerunl

illi

quod solent?

Nou ergo movereniur? Et quomodo reddercnt
i|iiid

Nam
Sed

poiesiatcs

Romanx iumquam

lalilms sup] liciis
?

tionem de imperio suo Deo? Intendat Charilas veslra dicam, quia pcrlincl boc ad reges sxculi chri-

usxsunt.
illi

Num

cnim non poteranl occidere Aperie
vobicrunt,

qui

se niortuos coli

famosiorem
illud cst,

slianos, ut lemporibus suis

pacatam

velint

malrem
in

morlem non invenerunt. Postremo quidquid
non novi. Et
afflicliouem
si

suani Ecclesiam, unde spirilualiler uaii sunl. Lcgimus
Danielis visiones
ct gesta propbetica.
:

passa es, o pars Donaii, rorporalcm

Tres pueri

Dominum miralus esi Nabucbodonosor rex laudantes Deum pueros, cl circa eos et cum admiralus csset. quid igncin inuocentem
ignc laudaverunl
'

Agar
rius

;

redi

ab Ecclesia catholica, a Sara passa es ad doininam tuam. LOCUS qiiidcm necessa-

aliqnanto diutius nos tenuit, ut lexiiim toiunt
leclionis

;

evangelicx

exponere miuimc valercmus.

Nabuchodonosor rcx, non vcl Judxus vcl circumrisus, ille qui slatiiani suam crexeral, ct ad cam adoait

Fratres, sufficiat inlerimChariialivcstrx,
dicia

nehxc qux
illuc

sunt,

diccndo
lencte,

alia,
lalia

cxcludanlur de coidibus
diciie,

randam onines cocgerat; tamen laudibus tiium puerorum commolus, ubi vidil majcstaiem Doi prxsenlis Et ego proponam decrelum oinniiii igne, quid ait? « liiistiibubuset linguisin onmi terra.i Quale decreium?
<

vesiris.

Hxc

Qammanies

prncedite, accendile frigidos.

TRACTATUS
Ab
eo Evangelii loco,

XII.

Quicumque dixerint blasphemiam
in

in

Deum
et

Sidrac,

Quod
ut

natnni est de carnc, caro

Misac, et Abdenago, in

inlerilum erunl,

domus

est, etc.,

usqve adid, Qui aiilein facit veriiatem,
luccin,
nianifeslcnliir cjus

eorum

pcrditionem

»

(Dim.

111).

Eccj qunmndo
et nolunt

venit

ad

opcra,

sxvit rex

alienigena, nc blasphenietur Dcus Isracl,
trcs pueros de igne

quia in Deo sunt
1.

f.icta.

Cap. ui, f

.

C 21

quia potuit

liberare

:

Ex eo qnnd hestorno

die inlcntam feciinus

ut sxvianl rrges clnisliani, quia Chrislus cxsufllalur, u

iiiaiem veslram, intclligimus vos alncrius et
rosius cnnvenisse
:

Chanume-

quo non

ires pueri, sed

urbis lerrarum

regibus a gehcnnarum igne libcralur?
pueri, fralres mci,
liberali

cum ipsis Nam tres illi
et

sed inlerim leclioni evangelicx cx

onlinc

sermonem debitum

reddamus,

si

placci

sunl ab igne lemporali.

dcinde audiet Charitas vesira de pace Ecclesix vel
quid cgerimus, vel quid adlmc agendum

Nuiuquid
triuni

non ipse

est

Dcus Machnbxorum, qui
ab igne liberavit
:

spcremus.
feralur,

pueroium?

Illos

illi

in

lor-

Nunc crgo

lola inteniio curdis ad

Evangclium

menlis igneis

corpore defecerunt, scd

in legitimis

nemo
capil
el
;

aliundc cogiiet. Si enim

qui toius adesl, vix

mandatis animo
sunt,
illi

permanscrunt.
coronali siinl
(II

Illi

aperle liberati

qui se pcr cogilaliones diversas dividil,
fiuulit?

nonne

occiilte

Muchab. vn). PIus
de foruace

qnod ceperat

Meminil autem Charilas ve-

cst liberari

de

Qamma gehennarum, quam
Si

sira

Dominico prxtcriln, qnantiim Dominus adjuvare

potestalis

humaux.

crgo Nabuchodonosor

nx

lau-

dignatus csi, disscruisse nos dc spirituali rcgcneralinne (In sitperiori Tractatu)
:

davit

cl

prxdicavil cl gloriam dcdil Deo, quia libe-

quam lectionem

vobis

ravit dc igne tres pucros, ct lanlam gloriam dedil, ut

ilcrum

legi

fccimus, ut

qux

tunc non

dicta simt, iu

decretum miltercl per rcgnum suum, Qukumque dixerinl blasplicmiam in Deum Sidrac, llisac, et Abdenago, in
tiem:
ires
interitiiin eruiil,
isti cl

Chrisii noniinc adjuvantibus oralioiiibus VCSlris

im-

pleamus.
2. Regeneralio spiritualis

domus eorum

in perdilio-

una

cst, sicut

generalio
aii,

quomodo

reges non moveantur, qui non

carnalis una est. El

quod Nicoilemus Domino
sit

ve-

pncros aileiidmit liberatos de flamma,

sed se-

riim dixil, quia non pntesl honio ciun

sencx, redire
Ille

ipsoslibernlos de gehenna, quandovidenl Cliristum, a

rursuin in ulcruni nialris sux, el nasci.
dixit,

qiiidcm

quo

liberali

sunt,

exstifflari in

Christianis,

quando
?

quia
si

liomo

cum

sit

scnex,

hoc non potest,

audiuni dici chrisliano, Dic te non esse christianum
Talia facere volunl, et saltem talia pati nolunt.

quasi, ct

infans csset,

possel.

Omiiino enim non

polcsl, sive reccns ab ulcro, sive nnnosa

jam xlate,
Scd
sicut

15.

Nam

videte qualia faciunt, et qualia patiunlur.
in

redire

rursum

in

materna viscera,

cl nasci.

Occidunt animas, affliguntur
nas mortes faciunt,
ruiiiur.
et

corpore

:

sempiter-

ad nativiialem carnalem Valent muliebria visccre. ad

temporales se perpcti conque-

semcl pariendum;

sic

ad nativilatem spiritualem va-

Et lamen quas patiuntui? Proferunt nobis
in

lent viscera Ecclesix, ut

semel ipiisque baplizetur.
iste in

nescio quos

persecutionc

suos marlyrcs.
:

Ecce

Propterea ne quis foric dicat, Scd

hxrcsi na-

Marculus dc pelra

prxcipitatus est

ecce Donatus
potcstates

lu* est, etiste in schismate nalus est;

amputala sunt

liagaiensis in paleiim niissus est.

Quando

omnia,

si

meministis,

Romanx
1

talia

supplicia

decrcverunt, ul prxcipita-

biis palribus nostris,

qux vobis disputata sunt de triquorum Deus dici voluit, non
de

rcntur homincs?Quid autcm respoudcnt noslri? QuiJ
Ediii,

quia soli erant, sed quia in solis explcla cst intcgrilas

nan noccntem.

siss.,

iunocentem.

signiGcandi populi futuri. invcnimus cnim naiuui

liSS
ancilla

TIUCTATUS
cxhscredalum,

XII.

CAPUT
ct

III.

r.86
;

nalum de

libera

ha-rcdcm

:

lam

ftlium ejus

non cniin luercs

crit ftiius

anatia
illum

rursum

invenimus natuni de libera exharedatum,

cum
Et
si

filio

mco Isaac (Gen.
superbus

xxi, 9, 10).

Non crgo

natuni de ancilla hscredem. Nalus de ancilla cxha-rc-

visccra ancilhe ejecerunt foras, scd ccrvix servilis.
liber
sii,

datus Ismael (Gen. xxi, 10), nalus
Isaac
(Id.
(Id.
(

de

libera lu-rcs

servusesf

et

quod pejus

e*l,

xxv, 5); natus de libera

exlixredatus
lilii

malae dominae, ipsius supcrbix. Iiaque, fratres mei,

Esau

xxvn,
xlix

53), nali de ancillis hacredes
).

Ja-

respondete bomini non posse riirsus nasci bominem, respondeie securi non posse rursus nasci homincm. Quidquid ilcrum fil, illusio est; quidquid ilcrum fit,
lususcst. Isinael ludil, foras niillatur. Aniinadvcrtit

cob

Id.

In

illis

ilaque

tribus

palrihus,

oinuis futuri populi figura perspecta esl: nec
rilo

imme-

Deus
el

Isaac,

Eqo sum Deus Abraham, cl Dcus Deus Jacob : hoc mihi, inquit, nomen est in
inquit,

enim eos Sara ludentes,
ptierorum; aliquid

ait Scriptura,

et dixil

Abra-

mtermm
Isaac,
7ji

(Exod.

m,

6,

15).

Magis memiiierimus quid
:

h;c, Ejice anciltain et ftlium ejus. DisplicuilSaroa Iusus

pruinissum

sit ipsi

Abraha?
et

hoc enim promissum est
Jacob. Quid invenimus?

novum
et

vidit

pueros ludere. Nonne
lilios

boc promissiim esl

optant hoc qua3

filios

habent, videre ludentes

semine tuo bencdicenlur
tunc unus

omnes gentes (Gen. xxn,

suos? Vidit
lusu
:

illa,

improbavit. Ncscio quid vidit in
illo lusti,

1S). Credidit

quod uondum videbal
in

:

vi-

illusioncm vidit iu
illi,
1 ,

animadverlit scrvi

dcnl homines, et excajcantur. Completum est
tibus

gen-

siiperbiam; displicuit

ejecil foras. Nati

de

ancillis

quod promissum Sed quid

esl uni
et

:

et scparanlur a

com-

iniprobi inillunlur foras
foras Esau.
scilur,

et nalus de libcra miltitur

munione genlium, qui
nolunt.
illis

quod impletum est videre

Nemo

ergo prxsumal quia de bonis na-

prodestquia videre nolimt? Vioculos

deut, velint nolint; aperla verilas et clausos
fei'it.

quia per sanctos baptizalur. Qui persanctos bapiizatur, adhuc caveat ne non sit Jacob, sed Esau. Hoc ergo, fralres, dixerim niclitis
:

nemo pnesumat

5.

Rcsponsum
in

est

Nicodemo, qui ex
et ipse

cis

crat

qui

esi

ab bominibus sua quaercntibus et uninduni

diii-

credideranl
eis.

Jesum,
eniin

Jesus non se credcbat

genlibus, quod significat iiunnn ancilbe, baplizari el
spii itualiler lucredilaleni

Quibusdam
in

non

se credebat,
:

cum
<

jain in

quareie

Chrisli, ut sil lan-

iliuin credidisscnt. Sic

habes scriplum

Mtilti

credi-

qiiam

lilius

Jacob de ancilla,
ut sit

quam

baptiziri

pcr

derunl
Ipsc

nomine

ejus, vidcnles signa quas faeiohat.
illis.

sanctos et superbire,

Esau loras mittendus,

autem Jesus non credcbat semetipsum

Non
hoiu
?

quamvis natus ex

lihera.

H;cc, fiatres, lencle.
in

Nun

eniin opus habebat ut

quisquam testimonium perhiin

vos palpamus, nulla spcs vesira
bis

nobis

sit

:

nec nosarci:

beret de hoinine; ipsc enim scicbat quid esset

blandimur, nec vobis
porlal.

;

unusqtiisque

suam

mine

»

(Joan. n, 25-25). Ecce
el ipse

jam

illi

credebanl
eis.

nam

Nostrum

est dicere, ne niale

judicemur

Jcsum,

Jesus non se crodebat

Quare

veslrum est audire, et corde audire,

ne cxigatur

Quia nondum erant renati ex aqua et Spiritu.
hortati

Iudfi

quod damus
Dicil

sumus,
Si
:

et horlainur fralres noslros calechu-

imo quandocxigiiur, lucrum iincuialur, non delrimentuin.
;

nienos.

cnim interroges

cos,

jam crediderant

in

5.

Dominus Nicodemo, ctexponitei: Amcn,
et

Jesum

sed quia

nondum carnem
se
illis

ejus et sanguinein
fa-

amen
ritu,

dico tibi, nisi quis renaltis fuerit ex aqua

Spi-

accipiunt, nondiim
cianl, ut se
illis

credidil Jesus. Quid

non potesl

inlroire in

rcgnum Dei. Tu

,

inquil,

credal Jesus? Renascanlur ex aqua

carnalem gencralionem
qttid polest

inlelligis,

cum

dicis,

Mum~

el Spirilu, proferat Ecclesia

quos pirlurit. Concepli
ntilriau-

hoino redire in viscera matris sttw? ex aqua

snnl, edanlur in
tur,

luccm

:

habcnt ubera qnibus

ct Spirilu oporlel ut

nascaiur propter rcgimni Dci. Si

non timcant ne
potest

nali suffuccnlur,

ab uberihtis

propicr bxeredilaiem palris huminis lenipuralcin nascitur
,

maternis non recedant.
4. Nullus

nascatur ex visccnbus malris carnalis
,

:

si

pro-

homo

redire in matris viscera, et

pler luereditaleni palris Dci scmpiternam

nascatur

itcrum nasci. Scd de ancilla nescio quis

nalus cs

?

cx visceribus Eccleske. Gencrat per iivorem filium
paler moi ilurus successurum
clesia filios
:

Numquid
ntcrum
Abrahara
liliuin

tnnc qui nati sunl de ancillis,

redienml

in

gencrat Deus de Ec.

libcrarum,

ut
;

denuo nasccrenlur? Scmen
el ut

non successurus
:

,

sed secum mansuros
esl : el

et in Ismael
ancilla,

possel
fuii.

Abraham

facere

El sequitur
nalttin
esl

Quod nalum

est

de carne, caro
ett.

quod
ergo

de

uxor aucior

Natus est ex sc-

de Spiritu, spiritus

S|iirilualiter

mine

viri, ct

non utero, sed solo placilo uxoris (Gen.

iiiiscimar, cl in spirilu

nascimur verbo et sacramcnlo.
:

xvi, 2-4).

Numqiiid quia de ancilla, ideo exh.i-readmitlerenlur ad hacrediliacredilalcni
:

Adest

S;iiritus,

ut na>cainur
,

Spirilus

invisibiliter

dalus? Si propiereaexhrcredatusqiiia deancilla naius
esl, nulli

adesl unde nasceris

quia et tu invisibiliter nasccris.
:

ancillarum

filii

Sequilur enim

,

et dicil

Xon

mireris quiu dixi
vull
,

tibt,
,

talem.

Filii

Jacob admissi sunl ad
superbus malri, superbus

oportet vos nasci denuo

:

Spiritus ubi

spirat

cl

Ismael autem, non quia ex ancilla natus, exliaeredalus, scd quia
tris
;

vocein

ejtts aitdis,

sed ncscis unde vcniat
:

aul quo vadat.

in filium

maIllius
;

Nemo

vidct Spirituin

ct

quomodo audimus
;

voccui

malcr eniui ejus magis Sara quam Agar.
illius

Spirilus?

Sonat Psalinus, vox esl Spirilus
,

soual

ulcrus accommodalus,
faccrcl
filius

volunlas acccssit
nollct
in
:

non
ille

Evangelium

vox

est Spirilus; sonat
,

sermo divinus,
unde ve-

Abraham quod Sara
Sed quia supcrbus
;

magis crgo

vox est Spirilus. Vocem ejus audis
«Tres mss.: Sati de
jitii

ct nescis

Sarae.

fratrem, et superbus
ait

uncillis

ad

liccreditatem adnttltuntur

ludendo, quia dcludcndo

quid

Sara?

F.jiec ancil-

Jucob,

ct

natus dc libera, ctc.

5;s7
niat,
el

IN
i/Mo vadut.

JOANNIS EYANGELIUM,
ilo

S.

ALCLSTINI

14S8
,

Sed

si

nascaris cl lu

Spirilu,
,

dixcrlt Dominus, duin ail, Si lcrrena dixi lobis
r.on creditis
;

<'.

h<>c eris, nt ille qni doii est

non

seial

de
:

le

adbuc natus de Spiriiu undc veuias, ct quo cas. Iloc cnim
cst et

quomodo

,

si

coelestia

dixcro
,

,

credeln

'

Ciini

crgo qiioererelur

a

quibusdam

quid lerrenom
,

MCOUlB
(i.

ait

Sic

omnis
,

qtti

nalut cst cx Spiritu.
:

dixcril

Dominus
el

,

anguslias passi dixerunt
,

Quod
,

ait,

Respondit Ntcodemus

et dixit ei
,

Quomodo

pos-

Spiritus ubi vult spiral

el
,

vocem ejus audis

et nescis

suut
ln

Imc (nn

? F.i

revern camaliler

non imclligebai.

unde venial
cniin

,

quc eat

de

islo

venlo

di\il.
<lc

Quid

illn

Gebai qood dixerat Dominus,

voccm

Spiritus

nominavil tcncnuin? Loquebatur
:

genera-

audiebat, cl neseiebit undc venerat ct quo ibat. lieel spomlii Jcsns tt dixu a ; Tu ei magisler iu Israel
,

tionc spirilnali
csl

scciilus ait

,

Sic

esl

oimiis qui nalus

,

ex Spiritu.

Deinde, fralrcs, quis nostrum non
,

/ktc

iqnoras?

fralres,

quid

,

putamus Doniimiin
nasci ex

vidcat, vcrbi graiia

anstruni euiileni de mcridie

a<'

huic

magistro Judoeorum quasi insultare voluissc?
illuiii

aquilonem

;

aut aliura

venlum venicniem ab orientc
dixit
illud

Noverat Dominus quid agebat, volebat
Spiriiu.

ad occidenicin? quomodo ergo nescimus unile veniai
et

Nemo

cx Spiritu nascitur,
facit

nisi

bumilis fuerit
<|uia

quo eat? Quid crgo

lerrenum, quod non crc-

quia ipsa bumilitas

ims nasci dc Spiriiu;

debant homines?

An

quod de tcmplo resusci-

prope est Dominus oblritis corde [Psal. xxxni, 19). ci alicujus inomcnii sibi Ille magisterio iuflalus erat
,

lando dixt-ial? Corpus cnim suum dc lerra acceperal,
el

ip^am lciram dc terrcno corpore susceptam para-

esse videbalur, quia doctor erat
ei

Judxorum
:

:

deponit
insuliat

bat suscitarc.

Non

ei

crcdiium csl terram susriiaiuro.
</i.ii

snperbiam

,

ul possit nasci de Spiritu

Si lencsliiii

,

inquit,

vobis et non credilis
credetis ?

:

quo-

tanquam indoclo; non quia snperior vult videri DoiniDcus ad liominem , veritas ad nus. Quid magnum mendaciumi M;<j<>r Cbristus quam Nicodemus dici dc,

modo
vobis

,

si

ccelestia

dixcro

,

Hoc

est

,

si

uon
a

crcdilis iiuia
;

templum possuni resuscitare dejccium

ipioinodo crcdctis quia per Spirilum possinl
?

bct

,

dici potest

,

cogitandum est?

Si diccrclur niajor
:

liomines regcnerari
8.

Cliristus

quam

Angcli, ridendum crat
,

incomparabifacta cst
,

Et sequitur

:

Et nemo ascendit
,

in

cnlum

,

nisi

liicr enira

major omni crealura

pcr

quem

qui

dcscendit de coelo
,

Filius homiiiis qui esl in ccelo.

onmis crcatura. Scd exagitat supcrbiam hominis j"m es magister ia Israel, et kax ignoras? Tanquam
diccns, Ecce nihil no^li
,

Ecce bic erat

cl in cceto
;

eral
,

:

hic erat carne

,

in

coelo eral diviniiaie

in:o

nbique divinitaic. Natus

princcps supcrbus
,

,

nascere
vias

de matre, non rccedcns a Pairc. Duac naiivitatcs
Christi
inlclligiinlur
;

ex Spiritu

:

si

eniin nalus fucris ex Sj iiitu

Dci

uua divina,
,

altcra

humana
isia
,

:

tencbis, ut Chrisli humilitatem
altus cst snpcr onuies
I),i esset
,

sequaris.
,

Sic
in

enim
forma
;
.-.

una per quam elficercinur
mtir
:

altcia per

quam

reficere-

Angelos

quia

cum

amba;

mirabiles

;

illa

sine

matre,

sine

noii

rapinam arbitraius
cxinanivil

est esse

wqualis Deo
,

palre.

Sed quia de Adam corpus acccpcrat
,

quia
:

sed semelipsum

formam
,

servi accipieus

in

M

uia de Adain

ipsuniqiie corpus suscilalnrus erat
,

simililudiinm

Iwiniiiuin

faclus
,

et liubilu

inventus ul

lerrenum quiddam dixcrat

Solvite

templum hoc,
,

ei

m
et

lionw

:

liumiliavit

semetipsum

factus obcdiens usquc
tilii

ad

liibus diebus suscilabo itlud (Joan. n

10). Coelcste au-

morlem (et ne moilis genus

aliquod placeat),

lcm quiJdani
Spiritu
lies,
,

dixit, Nisi quis rcnulus fucril cx
vidcbit

aqua

moi-fem outeni crucis (Pltilipp. n, G-8). Peudebat , et insultabalur ei. De cruce descendere potciat ; scd
differebat
,

non

regnum Dci
csse
lilius

(Id.

iii ,

o).

Eia, fra-

Deus

voluil

hominis, et homincs

ul

de scpalcro resurgerct. Pertulit supcr;

voluii esse filios Dei. Ipse descendit propter

nos, nos

bos servos Dominus
qnid
ilii

medicus aegrolos.
ex Spirilu
? si

Si

hoc

ille

,

ascendamus propter
ascendit
,

ipsuin. Solus
,

q

ios oporlcl nasci

hoc
,

ille

ve-

qui hoc ait de
facit

euim descendit et N,mo asccndil i/i cwlum, nisi

rus magistcr in ccelo, non Iioiuiinuii lanlum
Angcloruin.
docti sunt.
Si ciiiin

scd et

qui descendil
cceluin

ccclo.
lilios

Non crgo

asce.isuri sunl
:

in

docti

sunt Angcli
docli sunt
,

Si
;

YciboDci

Verbo Dei quasrite imde
,

quos

Dei? Asccnsuri planc

hajc

nobis promissio est, Krunt wquales Angelis Dei (Mutih.

docti sunt

ct invenielis, In principio crul

Yerbum,

el

xxn

,

50).
?

Quoinodo ergo nenio ascendit,

nisi <iui

de-

Vertntm eral apud

Deum

,

et

Deus
,

erat

Verbum (Joan.
el

scendil

Quia unus descendit, unus ascendit. Quid
iulclligcndum, nisi quia

I, 1). Tollilur liomini ccrvix

scd aspcra

dura, ui
,

dc cxlcris? quid
cjns erunl,
ut

mcinbra
,

sil lcnis ccrvix ad poriandum

jugum
ei

Cbristi

de quo
levis

uiiiis

ascendat? Proptcrca scquitur
,

dicilur,
est

Jugum meum

lene est,

sarcina

mea

jYciiio usccndil in cccluin
1'iIiiis lioininis

nisi

qui de ccclo

descendil

(Matlh. \t, 50).

qui est in ciclo. Miraris quia et hic eral
fccit
,

1.
aitis
;

Etsequitur: Siterrena dixi vobis,

et
,

non crecredelis ?
(uerit </<-

et iu coelo?

Tales

discipulos suos.

Paulum audi
convcrsulio
in

quomodo

,

si

dixcro vobis cteleslia

aposlidum dicenlem
cailis est (Pliilipp.
iii
,

Nostra aulein
20). Si

(jn.c terrena dixit, fratres? Nisi quis nalut
niio
,

homo Paulus

apnstolus
in coelo,

tcrrenum est? Spirilus ubi
,

vult
ct

spimt
,

,

el

voccm

anibiil.ibai in

carne

in lerra, et

conversabatur

ejus audis, el nescis unde veniat

quo eat

lcrrciuim

Dcus
lerra
9.

cixli

cl

tcrrx non poierat essc ct in calo et in

csl? Si enim de islo venlo diceret, sicm nonnulli inUllcxerunl (a), cum quaircrctur ab cis quid terrenum

Si crgo

ncmo

,

nisi
?

ille,

desccndit ct ascenJit,
cst c.ctci
is
,

qu.c spes cst caelcris

Ea spes
in illo et

quia
'

ille

De vento accepemnt QtiIIus, chrysost. Tbeoiiliylact. ei auctorQuaesC vet. elNov. Tesl., q. Si9. dtAugusunoeonsentil Mul)., Iib. i de FiiJe, cip. 3.
(o)

propterca descendit ut
'

cnm

ilio

unus

csscut,

Editi,

Humn. Mss., unus.

\m
<jui

TIUCTATUS
Non
dicit,

XII

.

CAWJT
tur

III.

U90
altcndcrct. Factuni cst

per illuin asecnsuri cs3c..t.

Et semini-

ligno exallalum

bus, ait Apostolus,

tanquam

in ntullis;scd

tanquamin

bomines, intuebantur, ct

mordebansanabaniur (Num. xxi,
:

uno, El semini luo, quod

cst Cltrislus.

Et Ddelibusait
crgo semen Abralincdi-

09). Quid sunt serpentes mordenies? Pcccata de
mortalilale carnis. Quis cst scrpens exaltatus?

Yos autem

Cltrisli; si
111,

autem

Chrisli

,

Mors

lix estis{Galat.

!G, 2!)).

Quod dixilunum,
fit

Domini

in

crucc. Quia enim a scrpente mors, per ser-

xitomnes nos

essc. Ideo in Psalinis aliquando plurcs
uniis
;

pentis effigicm figurata est. Morsus serpenlis lethalis,

cantant, ut ostendalur quia de pluribus

ali-

mors Domini

vitalis. Altendiliir

scrpcns, ut

niliil

quando unus

cantal, ut ostcndaiur quid
illa

fiat

de plari-

valcat scrpens. Quid esl
liil

bus. Propterea nnus sanabatur in
v, 4); ct quisquis alius

piscina (Joan.

boc? Atlenditur mors, valcat mors. Sed cujus mors? Mors vit;e
:

nt nisi

dici

dcscondebat, non sanabalur.
unilatein Ecelcsix.

Ergo isteunus commendal
nibus

illis

qui odertint uiiitatem, ct partes sibi faciunt in liomi!

imo quia dici potesl, niirabiliter dicitur. Sed numquid non eiit diccndum quod fuil faciendiim? Ego dubitem diccre quod Dominus pro me
potest,
vilac;

Mors

Audianl
uniiin
:

illuni qui

volebat eos facerc

unum
Deus

in

dignalus est facere?
in

Nonne
in

vita Christus? el

tamen

uno ad

:

audianl illum dicentem, Nulile vos
se.d

fa-

cruce Cliristus. Nonne vila Chrislus? ct lamen

ccre multos

ego plantavi, Apollo rigavil;
:

in-

nioi tuus Christus.

Sed

morle Chrisli mors

l

lorlua
vitae

crementum dedit
que qui
C, 7).
rignt,

sed ncque qui pluntat
dtil

esl

aliquid, ne(I

csl; quia vita
deglulivit

morlua
:

occidit

mortem, plenitido

scd qui incremcnttim
:

Dctts

Cor.

111,

morlem
ci

absorpta est mors in Christi corin rcsurreclionc,
,

Illi

dicebant
ille
:

Ego sum Pauli,
csl

cgo Apotlo,
i,

cgo

pore. Sic

nos dicemus

quando jam

Ceplne. Et

Divisus

Chrislus (Id
:

12,13)? In
asiendil

tiiiimphantes canlabimus, Ubi est

mors, conlentio

uno
tui,

cstote,

unum

cslole,

unus estote

Nemo

tua?ubiest, mors, aculcus luus
Intei

(I

Cor. xv, 54,

55)?

in caflum, nisi qui

de

ca'lo descendit.
ille
:

Ecce voiumus esse
silis

im mndo, fiatres

,

ut a pcccalo
;

sanemur, Cbri-

dicebanl Paulo. El

Nolo

Pauli, sed ejus

stum crucifixum inlueamur
quit,

quia siYul Moyses, in-

cstote cujus esl vobiscum Paulus.
10. Dcscendit
liberavil
dit.

exaltuvil scrpcnlem in eremo, ita cxaltari opovlet
;

enim

et
:

mortuus

est, et ipsa

moric

Fitium liominis
cat,

ut

omnis qui crcdil in cunt, non per-

nos a morte

morle occisus, morlem occiisla

scd liabcal

vitam aUernam. Quoinodo qui intue-

Et noslis, fralrcs, quia mors
inlravit in

per diaboli invi7ion fccit, Scri-

bantur illum serpeniem, non peribant morsibus serpciitiiin; sic qui

diam

munduin. Dcus mortem
nec

intuentur fidc

morlem
illi

Cliristi,

sanan-

pttira loquitur;

lcctatur, inqtiit, in perditione vivo-

tur a

morsibns pcccatorum. Sed
:

sanabantur a

rum:
quid

creavil enint ut csscnl
ibi ail ?
(

omnia (Sap.

i,

13, 14).

Sed

lnvidia aulem diaboli mors inlravil in orbem

moi tcad vilam temporalem hicaulem nil, uthnbeanlvitam anernam. Iloe enini interesl inter liguralam imagi-

lerrarum

Id. n,

2i

).

Ad
vi

niorlem a diabolo propina:

nem etrem ipsam
res ipsa cujus 12.
illa

:

figura prsestabat vitam

lemporalem
miuidum,

lam non veniret bomo
tiam.

adduclus

non enim cogendi

figura erat, praslat vitam aeternam.
misil

potenliam diabolus babebat, sed pertuadendi vcrsu-

Non enim

Deus Filium suum

in

Non

conscnlires,

niliil

invexerat diabolus

:

con-

ut judiccl miinditm, scd ul salvelur mttndus pcr ipsum.

sensio lua, o liomo, le pcrduxil ad mortem.

A

morlali

Ergo

qiianltim in inedico cst, sanare venil .Tgrotum.

mortales nati, ex

iinmorlalibus
:

mortales

facti.

Ab

Ipsc se intcrimit, qui proecepta medici observare non
vult. Vcnit Salvator

Adam omnes

liomines mnrlales

Jesus aulem Filius

ad iminduin

:

quarc Salvatnrdiut judi-

Dci, Verlium Dei, per quod faela sunt omnia, unicus

clus est
cet
ris.

mundi,

nisi ut salvet

miindum, non
Vidc quid

aqualis Patri, morlalis lactus est

;

quia Verbiini caro
i,

mundiim?
euin

Salvari non visabipso;ex tejudicabe? ait
:

faetum est,
11.

et babitavit in

nobis (Joan.

13, 14).

Et quid dicam, jndicaberis
,

Qui
:

mortem suspendit in cruce el de ipsa mnrle liberantur mortalcs. Quod in figura faclum cst apud antiquos, commemorat illud Dominus Et sicut, inquil, il/o;/sts exaltavit scrpentem
suscepit, ct
; :

Ergo mortem

credit in

non judicatur ; qui auteni non

credil

quid dicluriini speras 1 nisi, judicalur? jam, inquit
judicatus
est.

Nondum

apparuil judiciinn, scd jam fa-

clum

est jiidicium. Novit

enim Dominus qui

siinl

ejus

:

in eremo, ita exaltari oporlet Filium hominis

;

ut

omnis

novit qui permaneant ad coronam, qui permaneant ad

qui credil in ettm non percal, scd liabeat vitam wternam.

flammam;
non

novit in area sua trilicuin, novit paleam
,

Magnum sacramcnlum,
Deiude audiant
vel qui

et

qui legerunt, novcrunt.
vcl qui forle lein

novit segetem
credit.

novit zizania.

Jam

judicatus esl qui
crcdidit' in

non legerunt,

Quarc judicalus? Quia non
Filii Dei.
cst

clum

sive

audilum

oblili sunt.

Proslernebalur

eremo

nomine unigeniti
15.

populus Israel morsibus serpeiitum, liebatmagna slrages mnllarnm morlium
1
:

Uoc

autemjudiciuiii, quia

litx vcntt

plaga enim Dei erat corri-

ditm, el dilexcrunl homines magis tciubras

in munquam lucem
,

pienlis, ct fiagellantis, ut eruiliret.
ibi

Demonstralum

est
te-

eranl enim mata opera corum. Fratrcs mci
:

magniim sacramentuni

rei fiilune, ipse

Dominus

stalur in hac leclione, ulnemopossitaliud interpretari

quamqiiodipsavcritasdeseindicat. Dictumestenimad

quoruns opera bona invenit Dominus? Nullorum omnium niala opera invenit. Quomodo ergo quidam fecerunt vcrilatem, ct venerunl ad lucem ? Et hoc, cnini sequitur
:

Moyscna Dominoulfaceretxneumserpentem.etexaltaret in ligno in

Qui autcm

facil verilalem, venit

adtuccm, ul manifucla.

ui

si

eremo, ct admoneret popnlum Israel, quis morsuscsscta scrpcnte, illum serpcnlem in
Mss.> straqcs mtiltorum niortuoruin.

fcstcntur opera cjus, quia in
1

Deo sunl

Quomodo
Rililiis,

lu

(liiiKlcdm, pulas. Alii tres, sperabax. 'sir eliara legebatur in anliquis Corbeiensibus juxta grxctiin, vcvisteuhen. At uunc ni ^ul^ota
\;ss.

est,

crcdu.

<iOt

IN
boiiuni

JOANNIS EVANCEI.IUM. S AUGUSTINI
lingiia,

11!«
,

quidam opus
i<l

fccerunt, nt venircnt ad laocm,
et

ant cogilationum

aut immoderationis in re,

est ad

Christum?

qnoniodo quidam dilexerunt

bitsconcessis, facit vciilatem confessionis
liiceui in

el venit
pltira

ad

lenebras? Si eniin onines peccaiores invenit, el
nes a peccaio sanal, ct serpcns
inors Domini
,

omest

operibus bonis

:

quoniam niinuia

pec-

ilie in

quo ligarata
el

cala

si

negbgaiitur, occidiinl. Minulae siinl guttx qB3B
:

cos sanat qui raorsi fuerant,

propter

lbiniini impleni

niintita

sunt giana areme; scd

si

nmrsuin serpentis crccius esl serpens, id est inors Domini, propter mortales homines, quos invenitinjaslos
;

mtilta arena imponatur, premil atque opprimit.
facil
ialiin

l!oc

sentina neglecla, quod facil flitcliisirriicns

:

pau-

quomotlo

inlelligilur,
ei

Hoc

est judicbtm,

quia lux

pcr seiilinain

intrat

;

sed

diti

inlrando et non
auteiii

venil in

mundum,
:

dilexerunt hominet maqis tenebras
m/ilu opera

exhaoriendo, mergil navim. Quid est
rirc
,

exhau-

quam lucem
lioc?

erant enim

eorum
?

?

Quid cst
venisii

nisi

bonis opcrihus agere ne obi uant peccata,
? Iter

quorum

ciiim cranl

bona opera

Nonne
,

gcmendo, jejunandii, tribucmlo, ignosccndo
lem

au-

Sed dilexerunt, inquit tencbrns magisquam luccm. Ibi posuit vim niulti enini dilexeul juslilUes impios?
: i

hujiis sieculi molesitiin cst, plenuin est tcutatio-

nibus; in rcbtis prospcris ne extollal, in rcbitsadversis

tint

peccata sna, mulli confessi sunt peccala sua

:

quia

ne frangat.

Qtii libi dedit felicilalein hiijiis sieeuli,
,

qui conliletur peccala sna, et accusat peccata sua,

jam

ad consolationem tuam dedit

non ad corrupliunem.
Fcrto patrcm eruIIx'c

cum Deo
peccator.

fcicit.

Accusai Dcus pcccata tua
audis bonio, Dous fccit
fecit.

:

si

et lu ac-

Kiirsus qui le fiagellat in isto sicculo, ad emendalionein,

cusas, conjungeris Deo. Quasi dua: rcs snnt, honio et

non ad damnalionem

facil.

Qnod

:

qnod audis
Deus
u,

dieulem, ne sentias judicem punientem.

quotidic
et sa-

pcccator, ipse

homo

Delc quod

fecisti, ut
t

dicimus vobis,
lutaria sunt.

et

ssepe'dicenda sunt,
XIII.

qtiia

bona

salvet qnod fecit. Opnriet ut oderis in le opus
et

ames

in

tc

opus Dei. Cuin autem cceperit
fecisti
,

tibi dis-

TR.VCTATUS
Ab
ejus in Judceam lerram, etc,

plicere
qtiia

quod

inde incipiiml bona opera tua,

eo Evangclii loco, Post hoce venit Jesus et discipuli

accusas mala opera lua. lnilinm operuin bono-

rtim, confessio
et vcnis

esioperum
blandiris,
sis

malorum. Facis veritatem,

ad lucem. Quid
libi

est, Facis veritalein?

Non

le

usque ad id, Amicus aulem sponsi, qui slaletaudit eum, gaudio gaudct propler vocem sponsi. Cap.m, f .2*2-29.

palpas, non

non

te

adulas

' ;

non

dicis,

l.Ordo

leclionis evangclic:e

secundiim Jnannem,

Juslus snui, cuin

iniquus, et incipis facere verita-

sicut potestis mcminisse, qui ctirain geriiis profecius
vcslri, ita sequitur, ut haec quas inodo

tua, qnia in
tibi

lem. Venis auiem ad lucem ut nianifestenlur opera Deo snnt facla; quia et boc ipsiim quod
displicuit

lceta esi,

ho-

die nobis tiaelanda proponalur.

Abipso principio usEt
forle inde mtilla

peccatum tuum, non
luceret, et
ejtis

libi

displiceret,

que ad hodiernam lectionem, qux supra dicta sunt,
iiieminislis

nisi

Deus
et

tibi

veritas libi ostenderet.

jam esse

traclata.

si

Sed qui

admonitus

diligit

peccata sna, odil

admo-

estis ohliti, certe vel oflicium noslrttm

mancl

in

veslra

ncnlem lticem
sat in se

et fugit

eam, ut non arguanlur opera
sibi parcit,

memoria. Qu.r hinc
si

audieritis debaptisino Joaunis, et-

ejus mala quac diligit. Qui autem facit verilalem, accu-

non

tenetis oinnia, audisse vos lanien credo
:

quod
nodo-

mala sua
:

;

non

non

sibi ignoscit,

lenealis

qu;c dicla sunt eliam, qnare Spirilus sar.ctus

ul Deus ignoscal

quia quod vult ul Deus ignoscat

in colunibae specie apparuerit; et qiioinodo illa

ipse agnoscit, et venil ad
illi

lucem

;

cui gralias agit,

quod

sissima qua;stio solula

sit,

quia nescio quid quod noa
iu

quid in seodisset oslcnderit. Dicit Deo, Averlefa:

noverat

,

didicil

Joannes

Domiuo per cohinibam
vcnis

,

ciem tuam a peccatis meis
ilertim dicat,

et

qua fronle dicil,

nisi

cum jam eum
ait,

nosset,

quando venienti
et tu

ut baptizaretur,

Quoniam

facinus meuni eqo cognosco, et
est

Ego

a

te

dcbeo baptizari,

ad me ? Quando
omnis

peccatum

meum coram me
quod non

sempcr (Psal.
anie
,

l,

I), 5)?

ei

Dominus respondit, Sine modo,
\bel\S).
2.

ul implealur

Sil aute le

vis esse

Deum.

Si

auiem

justilia (Matth.ni,

post te feceris peccatum

tuum relorquet
et

illud libi
,

Nunc ergoad

euiiitlem Joaniiem

cogit nos ordo

Deus ante oculos luos

;

tunc retorquet

quando

Iectionis reverii. Ipse cst ille qui prpphelalus est per

jam
xii,

pceniientioc fructus nullus erit.

Isaiam,
rectus

Vox

clainantis in crenio

,

Parute vium Domino,
xi.,

14. Currite, ne lenebra: vos
35),
fratrcs

comprehendanl (Joan.
veslram
,

fucite semitas

ejus

(Isa.

3).

Tale
ille

lesti-

mei

:

evigilale ad salulero

niuniiim reddidil Doiniuo suo,
csi)

ct

(quia

dignatus

evigilate diini

Dei, nullus retardetur

tempus est; nullus relarde.uir a tcmplo ali opcre Domini, niillus avo-

amico suo

:

Dominusque

ipsius ct

amicus ipsius

perhibuit cl ipse teslimonium Joanni. Dixit enira do

celnr ab oratione conlinua, nullus a solita devotione
fiaudetur.
Evigilale crgo

Joanne, In
Iluptislu.

nalis

mulierum non exsurrexii major Jounne
illi

cum

dies esl

:

lucet dies

Scd qnia
,

sc praposuil, in lioc

qund plus
,

Chrislus est dies. Paratus est ignoscere, scd agnoscenlibus; punire

erat
iu

Joanne

Dcus

erat.

Qui aulem minor

est

inquii,

auiem defendentes sc,

et justos se janiliil

regno ccelorum, majorest illo(Muttli.\\, II). Minorna-

laules, el pulanles se esse aliquid,

cum

sint. In

tivilate,

major pntcstate, major
:

divinilate,

majcsiaie,
et

dilectione autcni ejuset in misericordia ejusqui
bulat, ciiam liberatusab
illis

am-

claritate

tanquam

in
et

principio erat

Verbum,

Ver-

leihalibus et grandibus

bum
no

eral apuil

Dcum,

Deus

eral

Verbum. Sic

aiilcin

pcccatis, qualia suni facinora, homicidia, furla, adulteria
1
;

periiibueral in superioribus lectionibus

Joanncs DomiDeura

prqitcr

illa

qute niiuuta videntur essc peccala

icslinionitiin, ut Filitim Dei quideiu diccrct,

sicMss. ai

edlti, tibi adutaris.

non

dicerct, ncc

tsmcn ocgarel

:

tacuerat

Dcum non

«493

TRACTATUS
Deum
lilii
:

XII!.

CAPUT

III.

|J94

negaverat Deum, seJ non oinoino lacuil

for-

Deus;

stibjecit slatim, Psallite hileltigenter.

Quod

eiiuii

tassisenim invcnimusiioc
rat Filiuni Dei
:

in

hoJierna lectione. DixeDei. Di-

dico, Psallile

Deo

noslro, psallite;

Dcum

diro regem
vidistis

sed dicti sunl ethomines
fuisse
,

nostrum. Sed regcm isoslrum inter homines

xcrat tantae

excelienliie illum

ut non

csset

tanquam hoininem,
tiinm
:

vidisiis
illa

passum, criicifixum, morcarne

ipse dignuscorrigiam calceamenli ejus solvere (Joan.
i, I, 54, 27).
gi,

lalebat aliquid in
'.

quam

oculis carneis

Jam magnitudo

isla

mulluni dat

intelli-

viderc iiotnislis

Quid

ibi

latebat? Psallite inlelligen-

cujus non crat Jignus corrigiam cakeamenti solvere,

ter; nolite oculis

quxrere quod mente conspicitur.
habitavit in nobis, reddite

ilte

quo nemo surrexerat major

in natis

mulierum.

Psallite lingua, quia inler vos caro; sed quia Verbiim

Plus enim erat omiiilms lioininibus et Angelis.

Nam

caro faelnm

est,

el

sonum

angelum invenimus prohibuisse, ne homo
caderct.

illi

ad pedes

carni, reddile
ter,

Cum enim quxJani

in

Apocalypsi Angelus

et videtis

Deo menlis oblulum. Psallite intelligcnquia Vcrbum caro factum est, ct habilav.it
tcstimoniiiin

ostenderet Joanni, qui scripsit hoc Evangeliuni,
territus

con-

in nobis.

magniluJine visionis Joanncs cecidit ad pedes
ille
:

i.

Dicat et Joannes
et

:

Pcsl

lirnc

venil

Angeli. Et

Surge

,

vide ne feceris hoc;

Deumad-

Jesus

discipuli ejus in

Judceam lerram,

et iltic

clemo-

ora

'

nam

ego conservus luus

sum

et

fralrum tuorum

{Apoc. xxn, 8, 9). Cadere ergo
neni angelus
prohibuit.

sibi

ad pedes homi-

super omnes Angelos
neino surrexit
in natis

est, cui lalis

Nonne manifestum est quia homo, quo major

eum eis, ei baplixabat. liaptizatus baptizabat. Non eo baptismo baptizabat quo baptizalus est. Dat bapiismum Dominus baptizatus a servo, ostendens
rabatur
huniilitaiis

viam, et perducens ad baptismuin Domini,

niulierum, dicit

inJgnum

se

hoc

est baplisinum suuin, pr.ebendo humilitalis

exem-

esse solvere corrigiam calceaineiiti?
5.

Tainen aliqnid evidenlius dicat Jbannes,

quia

plum, quia ipse non respuit bapiismum servi. Et iu baplismo servi via pnepirabalur Domino, ct baplizatus

Dctis est

Dominus noster Jesus Chrislus. Inveniamus
praesenli lectione
,

Dominus viam
:

se feeit venienlibus

'.

Ipsumaudiave-

hoc

in

quia forte et de

illo
:

cancou-

mus Ego sum

via, veritas et vila (Joan. xiv, C). Si
:

tavimus
tra

,

Regnuvit Dcus super

omnem

lerram

rilalem qtmis, viam tene
verilas. Ipsa cst
is

nam

ipsa esl via qure est

quod surdi sunt, qui putant euin

in Africa sola re-

gnare.

Non enim non dictum

est

de Christo, cum dilcrram. Quis est

ctum enim

est,

Regnavil Deus super

omncm

quo is, ipsa est qua is; non per aliud ad aliud, non per aliud venis ad Cliristum per Christum adChrislum venis. Quomodo perChristum
:

alius rex noster, nisi

Dominus noster Jesus Chriin

ad Christum? Per Chrislum

hominem ad Chiistum
factum, ad Vcibiiniquod

stus? Ipseestrex noster. Etquid audistis

ipsoPsa!-

Deum perVerbum carnem
:

mo,

recenti versu
:

modo

cantato? Psallite Deo nostro,

in principioerat

Deus apud Deuin; ab eo quod nian-

psallile

psallite regi nostro, psnlUte.

Quem dixit Deum,
Deo
nostro, psat-

ducavil homo, ad illod quod quutidie lnanJiieaiil Augeli.

ipstim dixil
lite
:

regem noslrum

:

Psallile

Sic enim scripluni esl,

Panem

coeli

dedit eis

:

pa-

psallite regi noslro, psallite intetligenter.

Ne

in

una

nemAngelorttmmanducavilliomo^Psal.LJLXYiijUetiS).
Quis e^t panis Angelorum? ln principio eral Verbum,
et

parle velis intelligere cui psallis:
terra:

Quoniam rex omnis
in

Deus (Psal. xlvi,
in JuJx-a,

3. 7, 8).

Elquomodoestomnis
Jeinler homines, natus,

Verbum

erat

apud Deum,

ct

Deus

eral Verbi:m.

QuoVer-

terroe rex, qui visus est in

una parlc terrarum,

modo
5.

paneni Angelorum manducavil
ei

humo? Et

rosolyma,

ambulans

bumcaro faclumesl,

Itabitavilin nobis (Joan.i, I,

H).

sugens, crescens, manducans, bibens, vigilans, dor-

Sed quia

dixiimis

manducarc Angelos,

fratrcs,

miens, fatigatus ad puteuni sedens, comprehensus,
flagellalus, sputis illilus, spinis coronatus, ligno sus-

ne putetis morsibus
quasi dilauiatur Deus
dilaniat justiliam ?

fieri.

Nam

si

lioc inlcllexerilis

quem manducant
?

Angeli. Quis
:

pensus, lancea percussus, mortuus, sepultus? quo-

Scd rursum mihi

aliquis dicil

Et
qni

inodo ergo rex omnis lerrse? Quod videbafur

in loco,

quisest qui manducal justiliam
csuriunt
ct siliunt
?

Unde ergo, Reati

caro erat:oeulis carneis caro apparebat; in carne
mortali majeslas immortalis occullabalur. Et quibns
oculis majeslas immortalis penetrata

justitiam

,

qiioniam ipsi salurabuntur

(Matth. v, G)

Cibus quein manducas per carnem, ut

compage carnis
Tobias,

reficiaris lu, ille delicit; ut reparet te,

consumitur

:

polerit intueri? Esl alius oculus,

est inierior oculus.
et

mauduca
severat.

juslitiam, et tu reficeris, et

illa

integra per-

Non enim
(Tob.

nullos oculos

habebat
Olio

quando
vilre

Quomodo videndo
isti

islam
ct

lucein

corpoream

csccus oculis
iv). llle

corporeis
patri

dabat

pracepla

reficiunlur

oculi nostri

,

rcs cst corporea qu;e

manum

tenebal, ut pedihus

am-

videlur oculis corporeis. Hulti eniin cuin fuerint diulius in teneliris, infirmatur acies

hularet:

ille filio

consiliumdabal, ut viam

justitirc te-

ipsorum, quasi jeju-

nerct. Et hac ocnlos video, et hac oculos

intelligo.

nio

Iticis.
,

Fraudali oculi cibo suo (luce quippe padefatiganlur jejunio et debililantur
,

Et meliores oculi dantis
lenenlis

vit;e

consilium,

quam

oculi

seunttir)

ita
:

ut
ct

manum.
ait

quando

Tales oculos quxrebat et Jesus, Philippo, Tanlo tempore vobiscum suni, el
ait,

ipsam lueem qua relieiuntur, videre non possiut
si

diutius abfueiit, exsliiiguunliir, et

lanquam mori?

non cognovistis me? Tales oculos qu;erebat, cum
Pliilippe, qui videl me, vitlel el
Isli

lor in eis ipsa acies lucis.

Quid ergo
,

quia
(it?

tot oeuli
illi

Patrem (Joan. xtv,
isli

quolidie isla
9).

luce pasciinlur

minor

Et

reli-

oculi iu intelligentia siinl,

oculi in

menle

simt.
lerrte

ciuntur, ct ipsa inligia peiinanet. Si hoc poluit
1

Deuj

Ideo
'

cum

dixisset Psalmus,

Quoniam rex omnis
neum.

Sic Mss. Al edili.

quod

nculis carneis videre non poluislis.
se

rlcnque

Hss.
Mii., itlum adora, lioc est
i<uutl

quatoor, viam feritad se fccil nd te venientibus.

venienHbus. Tres aln,

1435
dc lucecorporea corporeis
Ijct

IN

JOANNIS EVANGELIliM,
;

S.

AUGUSTINI
aliquis
; :

I

m

ociilis cxliilierc

non exhi-

7.

Scd dicet

Sufficiebal crgo ul baptizarei
alii

niniulis conlibus liiccm illam

infatigabilcm, intc-

Domiiiuni Joannes
lur a

quid r.pus erat ut
si

baptizaren

gramperseveranlem, mdlaex parte deficientem?Quam luccm? Jn principio erat Verbum,el Vcrbumcrat apud

Joanne? El hncdiximus, quia

solus

Dominus

bapiizarctur a Joannc, non dccssct isla cogitatio ho
niinibus,

Deum. Videamus

si

lux cst.

Quouiam apud

te est

fons
,

quod incliorem babcbal baplismum JoanilO"
:

vittv,et in lumine luo vidcbimus
10). In terra aliud esi fons, aliud
i

tnmcn (Psal. xxxv

qiiam Dominus. Dicerenl enim

Usque adeo magniM

lumcn. Sitiens quae:

cral Iiaptisnms qiiem liabuil Joanncs, ul solus Christus
illo

is

foulcm, et ut pervenias ad fontcm, quxris lnccm

fueril

dignus baplizari. Ergo ul osienderettir meille

ct si dies

non
cst

cst

,

acccndis lucernam
,

,

m

ad fontcm

l'Or

bapiismus qucm dalurus erat Dominus, el
ille

pervenias.

Fons
:

illc

ipsa cst lux

;

silicnli fons cst

i.inquam servi inielligcreiur,
baptizauis est
,

tanquam Domini

cxco lux
i

aperiantur oculi ut vidcant lueem, ape;

iantur fauces cordis ut bibanl fonlem
libi
lii

quod
;

liilns

,

cxcmplum

:

Dominus ut prxberet liiimiliiatis non solus aulem baplizatus cst ab co, ue

boc vidcs, boc andis. Toium

Deus

quia liorura

qux

diligis, totuin tibi esl.

Si visibilia ailendis,
Iirx isla

ncc
esi

baptismus Joannis melior baptismo Domini videretur. Ad hoc autem viam prxbuit Dominus noster Jcsus
Chrisliis, sicut audistis, fratrcs, nc quis arrogans qui d

panis cst Deus, nec aqua cst Deus, ncc

Deus,

nec vesiis cst Dcus

,

nec donuis cst Deus.
sunt
:

liabcat
ptizari

abundantiam

Oinnia cnim Imec
cst panis,

visibilia suni, el siugula

quod
non
:

alieiijus graiiaG, dedignelur babaptismo Domini. Quanlumcumque enira ca-

non boc
et

est

aqua

;

el

quod

esl veslis,
cst
si

techumenus
portat
:

proficiai,
illi

adbuc sarcinam

iniquitalis

sux

boc cstdomus;
visibilia

quod sunl
Deus
aqua

ista,

non boc
:

Deus

non

dimillilur, nisi ctim

venerit ad Ba-

enim
est;

sunt.

tibi

to:iun est
;

esuris

,

panis

tibi

si sitis,

libi esl

si in

lencbiis cs,
;

ptismum. Quomodo non caruil populus Israel populo /Egyptiorum , nisi cum vcnisset ad mare rubrura
(Exod. xiv)
nisi
;

lumen

libi esl

,

quia incorruplibilis manel
libi

si

nuiliis

sic

prcssura peccatorum

ncmo

caret,

cs, immorlalitatis vesiis
iioc induerit

cst,

cum

corruptibile

cum

ad fonlcm Baplismi vcncrit.
esl

incorruplionem, ct mortale boc inducrit
(I

8.

Facta
tle

ergo qumslio ex discipulis Joannis

cum

immorlalitatem
dici

Cor.

xv,53,

5-i)

Oinnia possunt

Jnthvis
liat

purificalione. Baplizabat Joanncs,
:

baptiza-

de Dco,

cl nibil

dignc dicitur do Dco. Nihil latius

Ghristus

moti sunt discipuli Joannis

;

concurrc'.

bac inopia. Quxris congruum nomen, non invcnis;
quxris quoquo niodo dicere, oinnia invenis. Quid
niile,
si:

batur ad Chrislum,

venicbatur ad Joannem
illos

Qui

cnim veniebanl ad Joanncm, mitlebat
baptizari; non miltebanlur ad

ad Jcsum

agnuscl lco

?

De Cbristo utnunqiie
1,

dictimi esl
?

Joannem,

qui a Cbristo

F.ccc
ilc

agnus Dci (Jonn.

29).
5).
:

Quomodo

leo

Vicilleo

baptizabanlur. Turbaii sunt discipuli Joannis, ct

tribu

Juda (Apoc. v

,

perunl quaestionem traelare cuin Judseis,
liaptizabat Jcsus. Dixiinus

C.

Audiamiis loannem

solel

licri.

Intclligas dixisse
et

co> quomodo Judxos majorem csse
Illi

quia baplizabat Jesus.
luinus?

Quomodo

Jesus?

quomodo Do?

Cbrislum,

ad cjus baplismnm dcbere concurri.

qunmodo Dei

Filius? qiinmodo Verbuni

Sed
'.

Vcrbum caro

facliun cst. Erfll autein el Jonnncs bapti-

nondum intelligenles, defendebanl bapiisraum Joannis. Yentum est ad ipsura Joanneni ut solvcret
,

zans in JEnon juxla Salim. Larus quidam /Enon

quxslionem.
ipsa

Intelligat Cliariias vcslra.

Et bic

ulililas

Inde
crant

intelligitur quia
ibi,

lacus eral? Quia

aqmv mullm
enim

liumililatis

agnoscilur,

ct oslenditur

iilrum in

el veniebaut, ct

baplnabanlur.

Sondum
:

ipsa quxstione

cum

errarcnt homines, gloriari apud
:

missus cral iu curcerem Joanncs. Si meininislis (eece

se voluerit Joannes. Forlasse cnim dixit
citis,

Verum

di-

ilcrum

dico),

dixi

quare baptizabat Joannes

quia

iccte contendilis, ut noverilis

baptismus meus est melior.
cst inelior
lioe
si

oportcbal ul
bat ut

Dominus baplizarelur. Et quare opnrtcDominus baptiziretnr? Quia mulli contcmpturi

Nam

quod baptismus meus
cgo baptizavi. Polerat

i|isum Christum

dicerc
vellet

eranl Daplismnm, eo quod jam majorc gralia prxditi
viderenlur,

Joannes

,

baptizato Clirislo.
ubi
se

Quaniuin, se

quam

viderenl alios lideles. Verbi gratia,

extendere, habebat

cxlcnderet? Sed melius
:

jam contincnlcr vivens catechumenus, contemncrcl
coiijugalum, ct diecrel se meliorem quain
delis. llle
ille

noverat apud (|uein se humiliarel
vcral nasccndo anlecedere,
illi

quem

se

no-

sit

fi:

\oluit confilendo ccin

catechumenus posset dicere

in

cordesuo

dere; salutem suam intelligcbat
dixeial siiperius,

Cbristo essc. Jani

Quid

inilii

opus est Baptismura accipcre, ut boe baet

Xos omnes de
10)
:

pleniludinc ejus acconfileri

bcam quod

iste,

quo jam mclior suin? Nc ergo

cepimus (Joan.

i,

et lioc

Deum

esl.

cervix ista prxcipiiarel

quosdam de
baptizari
lilios

mcritis jnstiti.e

Quomodo

cniin

omncs bomines de
Deus?

pleniludine ejus
sic ille

sux pliirimum

clatos

,

voluit

Doniinus a
:

accipiunt, nisi

ille sit

Nam

si

bomo

ut

scrvo; lanquam alloquens

capilales

Quid vos

non DeUS, de pleniludine Dei aecipit
iioii

eliain ipse, cl sic

cxtollitis? quid erigilis, quia babetis, illc
illc

prudenliam,

Deus

est. Si

autcm omncs homines dc plenituille

doclrinam,

ille

castitatcm,

ille

fortiludincm papolestis,

dine cjus accipiunt,
liiliunl

cst fons,

illi

bibentes.

Qui

lienlix?

Numquid lanlum babere

quanlum
a scrvo

fonteni, et sitire possunt et bibero; fons

nun-

egoqui dcdi? El tanien cgo
\os dedignamini a Domino.

li.iplizatus

sum

qu.un

silil,

fonsseipso non egct. Fonteegent homines

Iloc csl

,

Ul implcatur

aridisvisceribus, aridis faucibus currunt
rcficianlur
:

adfonlem

ul

cmnis
1

justitia (Mattli.

m,

ij).
t.iwn J<cu».

fons

lluit

ul rcliciat;

ila

Doniinus Jcsus

in

aliquot mss., stilvn locus quidam,

>

imoxtss., vcnifbtitur a Joamte.

U<>7
9.

TB.ACTATUS X III. CAPUT
Vidcamus ergo quid rcspondcril Joannes
:

III.

i i()3

Ve-

e^l, qui

quod dico non
,

nerunt ad

Joaimcm

,

el
,

dixerunl ei

:

Rabbi

,

qui crat
,

egre profcctum

aliqucm perconimendasse aniico suo sponsam
le,

sentiat. Ponile

tccum trans Jordancm
ecce hic buptizat,
et

cui tu teslimonium pcrltibuisli
:

suam

:

Vide, quieso
jiro

ebarus meus

es,

ne forle
ille
,

me
qtii

onmcs veniunt ad iltum
lc

hnc

est

abscntc

me

aliqnis anielur. Qualis ergo

Quid dicis? nmi sunt prohibendi, ul ad
niant? Respondit,
accipcrc,
lioc
nisi
ci

potius vc-

cusiodiens sponsam vel uxorem aniici sui, dat quidcm

et dixit

:

Non

potcst liomo

quidquam
piualis

operam

iitnullusalins amcliir.scdsiscainariproaiiiico
uti

datum

fueril de coelo.

De quo

volucrit, ct

volnerit

commendala

sibi

,

iiuam de-

dixis^e

Joannem? De

scipso

:

Quasi lionio ac-

leslandus universo

hiimano generi apparet? Videat
atlcndere
:

cepi.ait, dc ccelo. Inlendat Cliaritas veslra.

Non

potcst
cceto.

illam aliquanto petulanlius per lcncslram

homo quidquam
non sum
vos
ipsi

uccipcre, nisi fucrit ci

datum de

aut jocari

cum
,

aliquo,

pmhibet tanquam

zelet

videi
,

Jpsi vos milii tcstimonium pcrliibctis
Cliristus.
niilii

quod dixerim, Ego

zclaniem

sed videam cui; uirum amico abscnti

an

Tanquam dicens, quid vos fallitis? quomndo proposuistis islain qua;sliodixistis? ftabbi, qui cral

sibi prsesenli.

Pulate hoc Dominiim nosirum Jcsum

Cbristum

fecisse.

Commendavit amico suo sponsam

ncm? Quid

niilii

tecnm trans

suam

,

peregre profectus est aeeipere regnum, sicut

Jordunein, cui tu tcslimonium pcrhibuisti. Noslis ergo

dieil ipse in

Evangelio (Luc. xix, 12), et tainen prsc-

quale teslimonium

illi

perhihui

:

modo

diclurus
'

snm

sens est majcstale. Fallatur amieus qui trans
profeclus csl; et
si

mare
quid

non csse illum quem
csse

dixi

csse? Ergo quia

aliquid
vuliis

fallilur

,

va3

illi

qui

fallil!

accepi de ccelo ut aliquid cssem, inanem
,

mc

Deuni

fallere

conantur,
secrela
:

Dcum

intuentem
?

oninium

ut loquar contra veritatem ?

Non

potest liomo

corda, et

omnium

rimantem

Existit aliquis

accipere

quidquam

,

nisi fucril

illi

datum de cxto. Jpsi
sed quid,
:

hxreticus, el dicit
fieo,

Ego

do, ego sanclifico, egojnstizelal
,

vos milii tcstimoniuin perhibelis quod dixerim, F.go ton

nolo eas ad illam seclam. Bcnc quidein

sum
illo,

Clnistus.

Non
est.

cs tu Chrislus
?

:

si

major

sed vide cui.
sorlilegos,

Non eas ad
zelat.

idola

,

hene zclat
cui zclat
:

:

non ad
qnoil

quia iu illiim baplizasli
ille

Missus sum

ego prxco

bcne
csl,

Yideamus

Ego

sum,

judex

do sanclum
ptizatus cst,

quia ego do; ego qiiem baptizo babaplizo non esl baplizatus.
disce zelare amico tuo
:

10. El audi teslimonium mnllo vehcmentius, mullo

quem non
,

cxpressius. Yidete quid nobiscum agitur
;

;

videlc quid

Audi amicum sponsi

audi

videtc quia aliquem hominem amare debeanms amare pro Cliristo adiillerium est. Quare hoc dico ? Atlcndamus voccm Joannis poterat in illo crrari polcral ipse pulari qui non eral rcspuit a se falsum
, :

vocem
hic

illius, llic cst

qui baplizat.

Quare libivisarroqui n

gare quod luum non esl? Usquc adeo abscns cst qui
reliquit

,

sponsam suam

?

Nescis quia

ille

;

mortuis resurrcxit, ad dexteram Patrissedet? Si con-

honorem, ul lcneat solidam veritatem. Videte quid
dical Christum, quid se
cst.
:

tempscrunt
lemnis
in

eum

Qui

liabct

sponsam, sponsus
lu es,

ccclo

Judiei in ligno pendenlem , tu consedentem? Noveril Charilas vestra
pali

Casti estole,

sponsum amalc. Quid autem
,

niagnum dolorem mc
Ioquar tota die;
si

de bac re

:

sed, ut dixi

,

qui nobis dieis, Qui Itabcl sponsam

spoitstts
,

cst?

Ami-

dimitto coetera cogitalionibus ve^lris.
si si

Non

ciiim dico,
:

cus atitem sponsi, qui stal

el

audit

eum

gandio gatidcl

plangani tola die, non sufficio

Dominus Dens nosterpro cordis mei, mulio enim gemitu plenum est, diniotn
propter vocent sponsi. Aderit

non dico,

habeam,

sicul dicit prophela, fontem la~

crtjmarum (Jerem.
el lacrymae liam 12.
',

ix, 1); sedsi

converlar

in

laerymas,

cerc

quod doleo

:

sed ohsecro vos per ipsum Chri;

in linguas, cl linguse fiam, pariini cst.

slum, utquod diccre non polnero, vos cogilelis novi eniin dolorcm nieuin exprimt satis digne non pnssc.
Miillos
tio

Bedeamus, videamus quid
sponsus est
;

dicit isle

:

Qtti linbet

sponsam,

non

est

mea

sponsa. El noti
:

enim adulleros video, qui sponsam tanto prc,

giudes

in

nupliis? Iino gaudeo, ail
et

Amicus autein

cmptain

amalam

fceilam ut pulchra fierel

,

illo

sponsi, qni slat

audil eiun, gatidio gaudcl propter vo-

eniplore,

illo

liberalore.illo decoratore, possiderc

vo-

cem
do,

sponsi.

Non, inquit, gaudeo propler vocemmeam,

lunl; et id agunt verbis suis, ul pro sponso anientnr.

scd propter vocem sponsi gaudeo. E.o
ille in
;

sum

in atidienille

Dc

illo

dictum est.Wic
ct dicit
,

csl qui

baplizat (Joan.

i,

53).

dicendo: ego siim cnim illuminandus,
in

Quis hnc cxit
dicit,

Ego haptizo?
est

quis hue exit et
?

lumen

ego sum

aure,
eniii.

Ego quod dedcro, hoc

sanctum

qnis liue

sponsi stat ctaudit

Verbum. Ergo aniicus Quare stat? Quia imn cadit.
ille

proccdit qni dicit,

Bonum

esl libi ut nascaris ex

me
:

?

Quare non
solido:
solvere
(

eadit

?

Quia

liuinilis esl.

Vide slanlein

in

Aiuicum sponsi audiamus, nnn adulterossponsi diamiis zelanlcm, sed non sibi.
11. Fratres, regrcdimini cordc ad veslras

au-

Non sum
Joan.
i,

diijnus
).

corrigiam

calcciimcnli cjus

27

liene te

humilias,

merito non

domns

,

cadis, merito stas, meiito

audis cuin, et gaudio gau-

carnalia loquor, tcrrena loquor; humaiiiiin dico, pro-

plcr inlirmitatem carnis veslrie
liabetis conjuges, multi

(Hom.w,

19). Multi

dcs propter vocem spousi. Sic ct Apostolus amiciis sponsi, zelat cl ipse, non sibi, sed sponSO. Audi vo-

haberc vullis,

niulti ctsi

non

cem

zelantis

:'

Zelo Dci ros zelo, dixit

;

non nieo, non
zelas, vel

vullis, habuislis

omnino conjuges liaberc nnn vullis, de conjugibus patrum vesiroriim nali nulluin cor cst quod non istc langat affeclus estis
;

mulli qui

mihi, sed zelo Dei.
cui zclas
?

Unde? qnomodo? qnam
viro,

Desponsavi enim vos uni

virginem ca-

:

;

stam

exliibcre Clitislo.

Quid cigo

tinies ?

quarc zelas?

niillus in
»

rebus lnimanis lam avius
Jlss.,

a

genere huniano

In

i

luribus

cgo qui.

Mss. prope

omncs

oniitluut,»! lacrtjmas ctlacnjma: fium.

1J39
Timeo, inquit, nc
suit, sic et

IN
sicut

JOANNIS EYANGELILM,
Evam
astutia

S.

ACCUSTINI

1500

scrpcns seduxit

14.

Sed quid dicam, fratres? Apertc videamus quid
'

vestri
(

scnsus eorrumpantur a casiitute

qu<c

enierit. Ibi eiiim emit, ubi

prelium dedii. PioquanK

tst in Christo

II

Cor.

xi, 2,

5). Oinnis Ecclcsia vir-

go appellata

c-t.

Diversa esse

membra

Ecclesix, di:

dedit? Si pro Africa dcdit, simus Donalisix, ei non appelleinur Donatistx , sed Cbristiani quia Cbristus
;

versis donis pollere videtis aujue gaudere
jugati, aiix

alii

con-

solam AlVicani cmit
Fecit labulas

:

quanqiiam

el bie

non

soli

Do-

conjugnlx,

alii

viduati uxores ultra

non

natistx. Sed non lacuii in coinmcrcio suo quid emerit.
:

quxrunt,
alii

ali;c

viduatx mariios ulira

non quxrunt,

Deo

gratias,
,

non nos

fefellii.

Opus

cst

integrUalem ab ineunto ajtatc conscrvant, alix

ulaudial

illa

sponsa

et ibi inlelligat cui voveril vir-

'lirginitaiem siiain
/a, sed las ?

Deo vovenmt
nna virgo
cst.
'•

;

diversa siiiitinuneesl ista virgini-

ginitateni. lbi in ipso

psalmo ubi dictura

esl,

Foderunl

omnes

isli

Ubi

mauus mcas
onini

ct

pedcs, dinumeravcrunt omnia ossa
:

meu;

non

cniin

in

corpore

cst, et si dici virginitas in

Paucarum feminarum viris potest, paucorum viest in Ecclesia,
alia

ubi passio Doniini apeilissiinc dcclaralur

qui psalmus

anno

lcgitur novissima

hebdomada imento uni-

rorumsancta inlegrilasetiamcorporis
et honorabilius

menilirum esl
sed omnia
in

:

auteni

membra
virgini-

verso populo, imminente passione Clnisii, et apud nos, et apud illos psalmus iste legitur. Inlendite, fratrcs, quid ibi

non

in corpore,

mente servant

emil; rccitcntur tabubc conimcri
:

iales

;

lalcm. Qu;u est virginitas mcinis? Lilegra lides, soli-

quid
lur

ibi

emit, audite

Coimnemoriibuntur
fines
lerrai
;

et

converten-

da spcs, sincera charilas.
ille, <pii

ILinc virginitatem limebat

ad Dominum univerti

et
:

adorabunt in
ipsius

zelabat sponso, a serpente corrumpi. Sicut
in

conspeclu ejus univerta patriw genlium
cst

quoniam

enim membnim corporis violalur

quodam

loco, sic

regnum,

el

ipse

dominabitur gcntiuin (Psat.wi,

seductio lingux violat virginitalem conlis. In menle non corrumpatur, qmc non vult sinc causa tenere
corporis virginilalcm.
15.

17-29). Ecce quid einit. Ecce quoniam rex omnis lerra;

Deus
taleni

cst sponsus luus.

Quid ergo ad pannos
:

vis

deduci
dicis,

divitem? Agnosce
si

lotum eniit,

ct
si

lu

Quid ergo dicam, fratres? Et hxrelici habent

Paileni bie liabes.
,

placeres sponso, o
,

uon cor-

virgines,

miis

si

elmullx suntvirgines bxrelicorum. Yideasponsum amant, utvirginitas isla custodiatur.
?

Cui cusloditur

Chritlo, inquit.

Vidcanms

si

Chiisto,
;

rupta loquereiis et corrupta quod pejus est, corde, non corpore! Amas hominem pro Cluisto, amas dicentem, Ego baptizo amicum sponsi non audis dicen:

non Donato
cilo probare

:

vidcamus cui servelur
poteritis.
:

ista virginitas

lem, Bic

est

quibaplizat
est.

;

non audi- dicentein, Qui

liabct
:

Ecce oslendo sponsum, quia
illi

tpontam, sponsus
sed quid
suiii ?

Egonon babeo sponsam,
,

dixit

ipse se ostendit

perbibet

lcslimonium Joannes,

Amicus aulem sponsi

qui stut et uudit

llic est qui buptizut.

tu virgo, si

sponso huic servas

eum, gaudio gaudel propler voccm sponsi (\Cor.xw,l).
15. Evidenier ergo, fralres mei, niliil prodcst islis servare virginiiatein, liabere conlinenliam, cleemosy-

virginitalem luain, quare curris ad

cum

qui dicil,
est

Ego

baplizo; cuni amicus sponsi mi dicat, llic
ptiznt ?

qui ba;

Deinde sponsus

tiius totuni oi

bem

lenci

quare

nas dare; oninia
illis

illa

qus

Iaudantur

in Ecclesia, nihil

tu in parle

cornimperis? Quis

esl

sponsus? Qnoniain
liius

prosunt

:

ipiia

conscindunt unitaleni,

id est, luni-

rex omuis terrw Dcus (Pial. xlvi, 8). Ipse sponsus

cam

illam cbarilalis. Quid faciunt? Diserli siinlmulti in-

toliuu tenel, quia toliim emit. Vide qiianli emerit, ut
intclligas quid

ler illos,

inagnx lingua',

fiiimina linguarum.Nuinqiiid

emeril

:

quod pretium dedit? Sangui-

angelice loquuntur? Audiant amicuni sponsi zelantem

inin dedil. Cbi dedit, ubi ludit sanguinem

suum?

In

sponso, noii

sibi

:

Si linguis

hominum loquar
iinniens

el

Angelo-

passione.
lingis,

Nonne sponso
et

luo canlas, aul cantare le
:

rum

,

clturilatem

uulem uon habeam, faclus sum ut ara-

qnando emplus

est lotus orbis

Foderunl ma-

menlum
16.

soniins, aut

cymbatum

(

I

Cor. xin, 1).

nus meat

pedet, dimuneraverunl omuia ossu
,

mea

:

ipsi

Sed quid

diciiul?

Ilabcmus Baplismum. Habes,

vero consideraverunl
sibi veslimenla

et
el

conspexcrunl

me;

diviserunl

sed non luum.

Aliud est liabere, aliud dominari.
,

mea,

super veslem meain

miserunl

Baplismum habes
accepisli

qnia accepisli ut bapiizntus sis,
si

soitem? Sponsa es, agnoscc veslem spunsi

tui.

Super

lanquam illuminatus ;
:

taincn a te

non
lo-

quam vcstem

niissa cst
sis
;

sors? Inlerroga Evangclium
,

lenebratus

et

quando das,

miiiislcr das,

non pos-

vide cui desponsala
Inlerroga Evangelium
Doinini. Eral
tcxta.
ibi

vide a quo arrbas accipias.
tibi

sessor; prxco clanias, nonjudex. Per

prxconem
iuiiin esi

vidc quid
:

dical in passionc
:

quitur judex, el in actis tainen non scribitur, Pra'co
dixit; sed,

tunica

videamus qnalis

desuper

Judex

dixil.

Proinde vide

m

quod
da-

Dcsupcr texta lunica quid
?

significat, nisi cliarinisi

das, poleslale. Si auteni accepisli, confitere

cum amico
,

latein

desuper texla lunica quid significat,

uni-

sponsi

,

ISon potcsl

homo
esl

uccipere

quidquam

nisi

tateni? Ilanc lunicam atlende, Cbristi diviserunt. Ail

quam uec

per.secutores
sc,

tum

fueril ei

de

ccelo.

Confilcre
;

Cum amicosponsi, Qui
slal el

enim

:

Dixerunl inter

Non

hubel sponsam, sponsus
audit eum.

amicut aulcm sponsi

dividamus eain, sed sortem super eum millamus (Joan.

Sed o

si

Slares etaudires euin, ct non ca«

x:k,2o,
dividunt.
'

24). Kcce iinde audistis
:

Psabnum. Yeslem

deres ut audires te! Audiendo eniin cuni, siares et
audires
:

perseculores nun conscidcrunt

cbiistiani Ecclesiam

nam
,

loqueris, et
si

libi

caput
si

inflas.

Ego

,

in,

quil Ecclesia
: .\on enim in corporc. in corpore tl post loco, sancla integritas, ua-

sponsa

sum,

arrbas accepi

si

pretio sangiiinis illius ledempta
Sic aliquot Mss. At edili
ett.

sum

,

audio vocem
,

puucurmn femomrum

sponsi

;

et

vocem amici sponsi lunc audio
H.

si

spouso

bent, sanctitas, integrilus.

Li., ibi.

1501

TIUCTATUS
det gloriam
,
,

XIV.

CAPUT

III.
(I

15,12

mco
dil

non
esl
:

sibi.

Dicat amicus

,

Qui habei
slat el

tum dal Deus

Cor. ni, 7). El quisquam noslrum dicit

sponsam

sponsus
el

amicus aulem sponsi

au-

quia aliquid est? Si dixerimus quia aliquid sumiis, et

eum,

gaudio gaudet propter vocem sponsi. Ecce
et

habes Saeramenia,
sed sarmcnlum
osiendis
,

ego concedo. Habes formam,

es

ego radicem qusro
;

de vite proecisum; tu formam de forma fructus non
:

nou illi gloriam dederimus, adulteri suinus; nos amari volumus, non sponsum. Vos Christum diligiii-, el nos in illo, in (]uo et vos a nobis diligimini. Invi-

cem

se diligant menibra

,

sed omnia sub capite vi-

exit, nisi ubi est radix

ubi autem est radix, nisi in

vant. Dolore quidem, fratres mei, mulla coacttis suni

charitate? Et audi formani

sarmentorum
fidem
,

;

Paulus loet

dicere
aderit

,

et

parva dixi
ut

:

leclionem

fmire non potui

',

qualur

:

Si sciam, inquit, omnia sacramenla,
et

habcam

Dominus

opportune

linialur.

Nolui enim

omnem prophetiam
lidem?),
ila

omnem
I

(et

quanlam

amplius onerare corda vestra, quaj volo vacare gemitibus, et orationibus pro his qui adliuc surdi sunl, el

ut

montes transferam

charilatem autem

non habeam,
17.
fecit

uihil

sum

(

Cor.

sm

,

1,2).
Et Pontius

non

inlclligunt.

Nemo

crgo vobis fabulas vendal.
;

TRACTATUS
Ab
eo Evangelii loco,

XIV.

miraculum et Donalus oravit, et respondit ei Deus de coelo. Primo, aut falluntur aut fallunt. Poslremo , fac illum montes transferre Charilalem aulem. inquit, non habeam , nihil sum. Videamus ulrum
:

meum impletumest, elc, usqucadid, Qui autem incredulus est Filio, non videbit vitam, sed ira Dei manet super
Hoc ergo gaudium
ni,
ista

cumt Cap.
1.

f .29-56.

babuerit cliaritalem. Crederem
tatem.
rios

,

si

nondivisisset uniLeclio
loquar, niirabilia-

Nam

et contra istos, ut sic
fecii

de sancto Evangelio excellentiam
nostri Jesu Chrisli
,

canlum me

Deus meus

,

dicens

:

In novissi-

divinitaiis

Domini

et
,

humililatem

mis
signa

temporibus exsurgent
et

pseudoprophenv, facienles
si fieri
,

hominis qui meruit dici amicus sponsi

nos docet; ut
,

prodigia, ut in errorem inducant,

dislinguamus quid intersit inter hominem hominem
potest,
el

eiiam elecios :ecce prardixi vobis (Marc. xin

22, 23).

Ergo cautos nos fecil sponsus, quia el miraculis decipi non debemus. Aliquando enim et desertor terret provincialem sed utrum in castris sit, et aliquid illi
:

hominem Deum. Quia homo Deus Dominus noster Jesus Christus Deus ante omnia sa?cula et homo in nostro soeculo Deus de Patre homo de Virgine
,

,

:

,

iimis

tamen atque idem Doniinus

et salvator

Jesus

CliriMlus, Filius

prosil characler

ille in

quo signatus

esl

,

hoc atlendil
unilaillo

Dei, Deus et homo. Joannes vero
;

qui terreri el seduci non vult.

Teneamus ergo
,

excellentis grati;e missus ante ipsum

illuininalus
,

ab

qui lunien est.

De Joanne enim
quidem

lem
et

,

fratres

mei

:

pnvter unitatem

et qui facit

mi-

dicluni est

Non

racula nihil esl. In unilale enim erat populus Israel

eral illelumen, sed ut teslinwnium perhibcrct de tumine

(Joan.

i,

8), Potest

dici Iunieii
,

,

et

bene dici-

non faciebat miracula
,

:

praeler unitatem

erantmagi

tur et ipse

lumen

;

sed illiiniinalum

non illiuninans.

Pharaonis
22,
et

el faciebant similia

Moysi (Exod. vu, 12,
,

vui, 7). Populus Israel, ut dixi

non faciebat
morltium

Aliud est cnim luinen quod illumiiiat, el aliud liimen

quod illuminatur
tur, et

:

nam

qui erant salvi apud

Deum

;

qui faciebant, an qui non
resuscilavit

et oculi nostri luinina dicun,

tamen
et

in tenebris patent

ct

non vident. Lusibi

faciebant?

Petrus aposlolus
;

nien aulem illiimiiians luinen est
sit,
,

a seipso
alio

(Act. ix, 40)

Simon Hagus

fecit mulia(/(i.

vm,

lumen est.et

10)

non indiget

lumine ut lucere possicul audistis, quia

erant

ibi

quidam

christiani qui
,

non poterant facere,
;

sed ipso indigent eaetera ut luceant.

nec quod faciebat Petrus

nec quod faciebat Simon

2.

Cnnfcssus esl crgo Joannes

,

sed unde gaudebant? Quia nomina eorum eranl scripta
in ccelo.

Nam

et redeuntibus

discipulis

,

Doininus
lioc ait.

cum discipulos multos faceiel Jesus, et perferretur ad eum veluli ut insligaretur; quasi invido eiiiin narraverunt
ille
,

noster Jesus Cbristus propter fidem gentium

Ecce

ille

facit

plures discipulos

quam

tu

:

Dixeruut cnim gloriantes
in

ipsi discipuli,

Ecce, Domine,

confessus est qnid esset, et iude meruii ad ipsuin
ille.

nomine luo eliam dwmonia nobis tubjecta sunt. Bene
confessi
;

pertincre, quia nou cst austis se dicere quod esl

quidcm
Christi

sunt, detulerunt
ail

lionoreni

noniini

Uoc ergo

dixit
niji

Joannes,

«

Non
fueril

potest

homo
>

accipere

ct

tamen quid

eis? Nolile in Iwc gloriari,
,

quidquam,

daium

illi
<

de

coelo.

ErgoCliriper-

quia dwmonia vobis subjecta sunt; sed gaudcte

quia

stusdat, bomoaccipit.
hibetis

Ipsi

vos milii

testiiiioiiiiim

nomina

veslra scripla sunl in coelo (Luc. x, 17-20).

Pe,

quod dixerim

,

Ego non sum
illum.

Clirislus, scd

trus diEinonia

exclusil

;

nescio

qux
non

anicula

vidua

quia missus

sum
:

anlc

Qui habet sponsam
,

nescio quis liomo qualiscumqiie laicus habens chari-

sponsus est

amicns autem sponsi

qui stal et audit
»

latem

,

tenens inlegritalem
oculus est

lidei,
,

facit

hoc

:

Pe;

eum

,

gaudio gaudet propler vocem sponsi

(ld. in

,

trus in corpnre
in

ille in

corpore digitus
et

26-2'J).

Non

sibi

gaudium
trislis

fecil

de

se.

Qui enim vult

eo tamcn

corpore est,

in

quo

Petrus

;

et si

gaudere de se,

erit:qui autciu de Deo vult
qtiia

liiiniis

valet digitus

quam

oculus, non est lamen pr;e-

gaudere, semper gaudebil;
est. Vis

Deus scmpiternus
?

cisus a eorpore.

Helius est esse digiiuin et esse in
et evclli

habere gaudium sempitemum
esl.

Inhaere

illi

qui

corpore, qiiini esse oculum

de corpore.
fallat,

seiupilernus

Talem

se dixit Joannes. Proptcr vo-

18. Proinde, fratres mei,

nemo vos
Paulus
,

nemo

cem sponsi gaudet amicus

sponsi

,

ait,

non propler
r.on

vos seducat
cilixus est,

:

ainalc

pacem

Chrisli, qui pro vobis crudicil,

vocem suam
1

:

el stat, et audil
cJiti, ct

eum. Si ergo cadit,
:

cum Deus
,

csset.

Neque qui
-ii- \iis.

u

puuca dixi

vluntct est aliquid

ncque uui rigci

scd qui incremen-

lectionem tanvtt Inire

non po:ui.

loOo
amiit cuni
est.
:

IN
tl<-

JOANNIS EVANGELIUM,
cccidil. dictuni
;

S.

AUGUSTINI
sc,
t-t

VMl
gauderc so
dixil propier
inetcni

illo

cniin qtiodam
sieiii

qtti

confcssus esi accepisse

E:

in «eritalt osl.

non

(Jonn. vin.il)

dc diabolo
cl anilire.

vocem sponsi
linn esl.
•I.

,

ct ait,

Hoc

ergo gnudium

imple-

dictum

Er-o slare

dclict

amieus sponsi

Quid
pit.

csl starc?

Permanere

in gratia cjns

quam

accc-

Illum oporlcl crcscere,
oportet

me aulem

minui. Quid csl
humiliari.

Et audit vocem ad
:

quam

gaudeat. Sic eral Joansibi

htic? Illum

cxabari,

me aulem
crescit

ncs

noveral undc gandcbat, non
;

arrogabat quod
,

Quomodo

crescit Jesus?

quomodo

Dcus? Pcritii-

ipse non crat

scieb;it

illuminaium se

non illumina-

fectusnon crescil. Dcus aulcm nec crcscil, nec
nniliir. Si enitn crescii,

torem. Erai aulem lumcn verum, ait Evangelista, quod illuminat omnem hominem vcnicnlem in Imnc mundum
(id. l, 9). Si

perfectus non csl

:

si

minui-

lur,

Dcns non

csl.

Jesusautcm Deus quoniodo ctcliomo,
el

ergo omncin bominem, et

ipsiint

Joan-

scil? Si ad ;euilem,quia dignalus cst csse
fuit pticr; et

ncm ncmo

;

quia el ipsc de boniinibtis.

Etcnim quamvis
his qui nali esl ci qui,

cum

sit

exsurrexerit iuajor Joanne in natis inulicrum
.

jacuit, el cutii ipsc

Verbum Dei infans in nialrem suam COndidcrit,
,
:

pr.vst pi

lac

in-

[Malth. xt

11), nniis

tamen

ei

ipsc ex

fanlix de matre su\it

quia crevil crgo Jcsus xlale
crescere,

sunl ex mulieribus.

Numquid comparandus

carnis, idco forlc diclum est, Illum oporlet

quia voluit, naliis csl;el idco novo parlti, qui.i no-

me uutem

minui. Sed quarc et hoc? Joannes cl Jcsus,
perlinet, coxvi erant
i,
:

vus n;iiu-?

Amhx

talx suut, cl divina et huniana

cnim generaliones Domini inusidivina non babct

quod ad carncm
anle
!iic

sex mcnscs

inler sc habebant (Lhc.
si
tliiiiiiis

56), parilcr crcvcranl; et

inairem

,

liumana non habct palrem. Ergo unus de
scti

exteris Joannes,
natis

lainen majoris gralia:

,

ila

ut in

stus vellet

cssc. ct

mortem Dominus noster Jesus Cliriipsum Joannem hic secum csse,
ita

mulierum nemo exsurgcret major

illo,

taniam

quoraodo paritcr crcverant,
terant
:

paritcr scnesccrcpo,

testiGcalionera iribuit [>omino nostro Jesu Christo, ul
illnni dicai

quare ergo, Ji7h>h oporlel crescere

me aulcm
triginta

sponsum,

'e amicura sponsi,

oon dignum
au-

mintii? Prinio, quia

jam

ct

Doniinus tiiginta annorum
si

lamen solvere corrigiain calceamenii
divil

ipsius. Ilinc

cral (Id.
annoruiii

iii.

23)

:

unmquid juvenis,
crese.il?

jain

jam multa Charitas

vestra

:

qitod seqnitnr vi-

sit,

adbuc

Jam ab

ipsa xtate vcr-

deamus; aliquantum eoim spissum estad inlelligcnpodiitn. Sed quoniani dicit ipSe Joannes, quia iioh homo accipcrc quidquam nisi datum illi fuerit de tesl
,

gcre iiicipiimt bomines, et declinare ad graviorem
aHateni, ct indc ad seiieciutem. Sed et
si

pueri essent
,

ambo, non
autem
magis

diceret, 7//Hin oportel crescere

me autem
illc

catlo; quidquid

dat de ccclo

:

non inlellcxcrimus, rogemnseum qui quia homincs snmiis el non possu, ,

imnui; sed dieeret, Sinuil nos oportet crcsccre. Nunc
triginla

annorum
,

ille

,

triginta

et

:

sex

mus accipcrc quidquam
non
5.
esi.

nisi

ille

dederit qui

bomo
ergo

menscs qui inlcrcranl
5.

nullam dislinguunl xtalcm

illud invenil leclio
est
,

quam

aspectio.

IIoc crgo sequitur, et dicit Joannes

,

Hoc

Quid ergo

J//hhi oportel crescere,
!

me autem
Cbarilas

gaudium meum

impleium

esi.

Qnod

esi

gandinm ipsius?

minui?
vestra.

Magnum boc sacramentum
Aniequam
venirel
:

inlelligal

Lt gandeat ad vocem sponsi. Impletum est in me, babeo gratiam meam , pltis mibi non assumo ne ct
,

Dominus Jesus, homincs
ille

gloriabantur dc se

vcnit

bomo,

ut minueretur

quod accepi amillam. Quod

esl lioc

gaudium? Caudio

bomiois gloria, e\augeretur gloria Dei. Elenim venit
ille

gaudel propter vocem sponsi. Inlelligat crgo se gaudere dcberc de sapientia sua
,

bomo m

n

sinc peccalo, el invenit
ille

omnes cum
,

peceato.

Si

sed de sapientia

sic venit

ut

dimitieret peceata

Dcus

largiatur,

quam
lit

accepit a Deo. Nibil plus qucrat, et non aniilinvenit. Mulli

bomo
litas

confileatur.
:

Etcnim confcssio bominis, huiui,

quoJ

cnim ideo

facti

sunt insipientes,
il!os

bominis
ille

raiseratio Dei

altitudo Dei.
,

Si ergo

qtiia

diserunt se esse sapienles. Arguit
et dicii

Aposio-

venit

dimillere homiui peccata

agnoscal

homo

lus
:iil,

,

de

ipsis

:

«

Quia quod notum est Dei,

buinililatem suam, el Deusfaciat misericordiam suam.
7//uHi oporlel crescere,

manifesliim esl

illis

:

Deus enim

illis

manifestavil.

>

me aulcm minui hoc
:

est, illum

Dc quibusdam ingralis, impiis, audile quid dicat ejus.a i Dcns enim illis manifcslavil. Invisibilia cniin crcalura mmnli , per ea qux facta sunt intellecla
,

oporlet dare,
riliiari,

me autem

aecipere; illum oporlet glo-

conspiciunlur; sempilerna
nilas,
tit

qiiiiipie virtus
»

ejus ac divi-

me aulem confileri. Iutelligat homo gradum suum, et confiteatur Deo, et audiat Aposlolum diccnlcm hoinini superbienti el clato, exlollere sc volenti
:

sinl ipsi inexcusahiles.

Quare
dixit,

t

inexcusahiles?

Quid enim

liabes

quod non

accepisli ? si
I

auleni

Quia cognoscenlcs
verunl
;

Deum

;

>

non

quia non cognoglorili-

acccpisli, qnid gloriarh quasi

non acccperis

(

l.or. iv

«

eognoscentes Denro, non sicut Detim
;

7)? Intelligat ergo

homo
in

qnia

acccpit, qui
:

volebat

caverunl aul gralias egeruiit

sed evantierunt in cogi-

suum
esl

diccre quod non esl ejus, cl ininuatur
illi

bonum
in

lationibus suis, et obscuratum cst insipiens cor

corum
>

enim

ut

Deus

illo

glorificetur.

Ipse

sc

dicentcseiiimsccssesapienles,
i,

stnlli facli stint
,

(Rom.

niiiiiiatur,

utin Deoaugeatur.

Hxc

tcslimonia ct hanc
significavernnt

19 22). Si eiiim
quia

Dcum

cognovcrant

siniul
nisi

cognove-

veritatem,

stiam

passionibus

suis

rant

non eos fcccrat sapicntcs

Deus. Non
ei

Christus et loannes.

Nam

Joannes capite niinutiis,
;

crgo

sibi iribuerenl qtiod a se

non babebant, sed

a

Cbrisius in crnce cxaltalus
esl,

ul el ibi .ipparerel quiii

quo acccpcranl. Non aulcni agcndo
facti sunt.

gralias insipienles
,

Illumoporlct crcsccre,

me aulem

minui. Deindena-

Ergo Deus

qttod dederat gralis
,

lulit

in:

tus cst Cbrislus

cum jam

inciperent crescere dies,

gratis. Noinit cssc

hoc Joannes

gralus esse voluil

nalus est Joannes quando cce^crunt minui dies. Al-

1505
lestaia

TRACTATUS XIV. CAPDT
est

111.

1X0
De
ccelo venil,
:

ipsa

crcatura

et ipsa2

passiones

verbis

nemo

accipit.

supra omnes

esl,

Doniinus
est,

Joaiiuis dicentis, Illum oporlet cresccre, nui. Crescat

me autem met

noster Jesus Cbristus

de quo superius dictum
,

ergo

in

nobis gloria Dei
et

,

micuaiur

Nemo

asrendil

m

cceliim

uisi qui

de cxlo descendii,

gloria nostra, ui in
dicit

Deo crcseat

nostra.
:

Hnc

cniin

Filius Iwminisqui csl in caclo (Joan.

m,

15).
,

Est au-

Apostolus, boc dicit Sciiplura sancta

Qui gloix
,

tem super omnes
Patrem,

;

ct

quod

vidit et audivit

hoc loqui-

rialur, in

Domino

glorielur

(

I

Cor.

i,

51,
:

ct

Jercm.

tur. H.ibet ciiiin cl

Paliem

ipse Filius Dei

;

babet ct

23, 24). In le vis glori.iri? crescere vis
inale eiescis. Qui

scd malo luo

ct audit a Paire.

Et quod audit a Patre quid
lingua

cnim male

crescit, ju-te miiiuilur.

csl? quis boc explicat?

Quando

mca, quando

Ciescat eigo Deus qui semper perfeclus est, crescal
iu tc.

cor nieuin sufficcre potest, vcl cor ad intelligeiiduni,
vel lingua ad

Quanto cnini magis
iu le

inlclligis

Deuni
:

.

ct

quanlo

proferendum.quid estquodFiliusaudivit
?

magis capis, videlnr

cresccre Deus
est.

in se auleiii

a Palie? Forle Eilius Verbuni Palris audivit

Imo

Filius

non
heri

crescit

,

sed scmper pcrfcclus
,

Iuleliigcbas

Verbum
tur
liic

Patris cst. Videiis
conatiis

modicum
Deus

iutelligis
:

bodie amplius, inlelltges
le
;

omnis

quemadmbdum bic fatigelmmanus videtis quemadmodum
;

cras multo ani| lius
ila velul

luiuen ipsum Dei crescit iu
,

deDcial

oinnis

conjeclura

pectoris nostri

,

ct

cresrit
si

qui semper perfeclus mancl.

omnis
Patre

iiilenlio

mentis caligimtis.

Audio

dicenlem
a

Queniadmodum
siina ea:ciiale
,

curarcnlur alicujus oculi

ex prilucis
,

Scriplurani quia Filius
;

boc loquitur, quod audil

el inciperet videre

paululum
,

ct

et

ruisus audio dicentem
:

Sciipluram quia

alia die plus videret, cl lerlia die ainplius
illi

videreiur
sive ipse

ipse Filius Vcrbuin Patiis esl

ln principio erat Veret

lux crescere

:

lux

tanien perfecla est,
est
et

bum,

ct

Verbum

cral

apud Deum,

Deus

cral
:

Yerbum.

videal, sive
proficit

non videat. Sic
in

inlerior

bomo

:

Nos loquiinur veiba vol.mtia
piluni

el tianseunlia
;

mox

ut

quidem

Deo',et Deus

in illo

videlur cre-

sonuerit ore tuo verbutn luum, transil

pcragii stre-

scere; ipse lainen minuilur, ul a gloria sua decidal, et
in

suum

el liansil

iu

silentium.
?

N mquid

poles

gloriam Dei surgat.
6.

sequi soiuim luuni, et icnere ut stet

Cogitaliu tainen

Et dislinctejam ct manifeste apparet
venit,

qnodmodo
esl.

lua manit, elde ipsa cogilalione

manente dicismulia

audivimus. Qui de surxum

supra omnes
esl

Vide

verba lianseunlia. Quid diciinus, fralrcs? Deus

cum

quid dicat de ClnisLo. Quid de se? Qui
tcrra esl, el de lerra loquitur. Qiii de

dc tcrra, de

loi|uerelur, adbibuil vocein, adbibuit sonos, adbibuil

sursum venit, suesl

syIlabas?Si adbibuit

ista,

qua liugua locutus est?
? ibi

pra omnes est; Cliiislus est
de lcrra cst
esl toium,
,

:

Qui aulem
;

de teira,

Ilebraia, an gr:cca, an latina

necessarix lingux-,

et

de teira loquilur

Joannes

est.

Et boc

ubi disiinctio genlium. lbi
illa

auiem nemo poiest dicere,

Joannes de terra

est, et

de terra loquilur?
Cliristo,

lingua, vel

illa

lingua loculum esse

totum testimonium quod perbibet de

de lerra

luum

attende.
,

Quando
potci o

concipis
,

Deum. Cor verbum quod dicas:
nobis
:

lnquilur? uon voces Dei audiunlur a Joanne, ubi le-

dicam enim

si

qucd

iu

altendamus

,

siimonium perhibet de Chiisto? Quomodo ergo de
lerra loquitur? Seddelioniinediceb.it.

non mide
cipis
rci

illud

comprcbcndainus
proferas,
reiii

quando ergo convisdicere, et ipsa

Quanlum ad
de lerra lo-

verbum quod
in

ipsum lioininem perlinet, de
quilur
cst a
I
:

lerra cst, et

conceptio

corde luo jam verbum est; iiondum

si

autem aliqua loquitur divina, illuminatus
si

processit, sed jani

natum

est in

corde, et manet

ut

eo. N.im

non essct illuminalus, terra lerram
est gralia Dei
,

procedat

:

attendis autcni ad
si

quem procedat
si

,

cum
est,

loi|uerclur.

Ergo seorsum

seorsuni na:

quo loquaris;
si

Latinus esl

,

vocem

lalinriin qu.eris;

lura Jioiniuis.

Modo naluram

Iiominis interroga

na-

Grxcus
si

cst,

verba giaeca mcditaris;

Punicus

scituret crescit, usitata ista bomiiiuin discit. Quid novit uisi

altendis

nosti

linguam puuicam

;

pro diversilale au-

lerram de lerra? Huniana loquitur, Iiumana
ccce esl totus bamo. Vcniat gra-

ditorum diversas lingiiasadhibes,
conceplura
:

novit, buniana sapit; carnalis carnaliler xslimal, car-

illud

ut proferas verbum aulem quod corde coneeperas, nulla

naliier suspicatur
tia

:

lingua lenebatur.

Cum

ergo Deus loquens,
'

liiiguam

Dei, illuminet tenebras illius. sietil dicit,
;

Tu

illu-

nou quarercl

,

el

genus locutionis

non assuinerel,
Filium
sit

minabis tucernam ineam, Domine

Deus mcus, illumina

quomodo

auditns est a

Filio, ciiin ipsuni

lenebrasmeas (Psul. xvn, 29); assiimat nieiilem liumanani, converiat
1

locutus Deus?

Quomodo
,

euiin

tu

vcrbum quod
,

lo-

ad lucein suam

:

incipit
,

jam dicere,
ego,

quuris, in corde babes

et

opud

te est

et

ipsa

con-

quod Apostolus

dicit,

Xon

ego aulem

sed gratia Dei

ceplio spiiitualis esl (nani sicul aniuia tua
csl;
ita

spirilus

mccum
vit

(lCor. xv, 10); et, Vivo
in

aulemjam non

w-

ct

verbura quod

cuucepisti,

spiritus

est

autcm

me

Cliristus (Galat.

n, 20). Iloc est, //-

nondum
lur,

eniin accepil
in

souum

ut per syllabas dividaiu

lum oporlel

cresccre,

me

aiitem minui.

Eigo Joannes,
lerra

sed nianei
:

conceptioae coidis et
cdidit

specolo
gciiuil

quod ad Joannem
loquilur
:

pcrlinct, de lerra est, et de

nientis*)

sic

Deus

Verbum, hoc

cst,

si

quid divinum audisli a Joannc,

illumi-

Filium. Et lu quidem ex lempore gignis verbum etiain
in

nanlis cst, iion recipienlis.
7.

corde

:

Deus sine lcmpore gcnuii Filium

,

pei

Qui de

ccelo venil,
,

supra omncs
;

esl

;

ct

quod

vi-

qucm
Kilius

creavit oinnia tenipora.
sit,

Cnm

ergo

Verbum Dc

dit cl audivit
1

lioc

leslificalur

et

testimonium

ejus

Fdius auiem locutus est nobis, non ver-

vindacinensis Ms., in
Editi,

Batm.
Melius Mss.
,

«

com-ertalnr.

convcrtat ; scilicet, ' '

•-

in
i

gralii!.

>

omnibus vss., etocuUonis. lerkrae mss., i» speciaculo mentis.

1507

IN
sniliii,

JOANNIS EVANGEl .iUM,
est

S.

AUGUSTINI
,

1508
nusii
tinus

bum
qui

sed

Vcrbum

Patris, se nobis loqui voluil,

Dcus verax

et

illum

Dcus

:

Dctis misit

Vcrbum

Patris loquebalur.

decuit, et oporluil, dixii Joannes
iiuis.

nos exposuimus. Cui ad cor

Hoc ergo quomodo quomodo poluinondum pcrvcnit di:

Deiiin.

Junge ambos,

Deus, Deus verax missus
,

a Dco.

Dc

singulis intcrroga

Deus
'

:

et

de ambobus
dii,

inlcrroga, Dcus.

Non

singuli
ct

Deus

cl

ambo

scd

gnus

de tanta rc intellectus, lialiel

qno seconverlal

singulus quisque
ihi

Dcus

ambo
,

Deus. Tania cnim
lanta
,

habet quo pulsct, habei a quo qiueral, babet a
pclal, baliet a (|uo accipiat.
8.
ct
<•;'/

quo

esi charilas Spirittis sancti

pax unilatis,
lilu

utde
cst
:

sinmilis (iiin

iuterrngalur

Dous

responlibi

Qui

de ctclo vcnil
,

,

supra omncs
;

et

quod

vidit

dcatur; de Trinitate

cum
,

interrogaitir,

Deus

re-

audivit
it.

lioc tcstatur

et

lcstinwnium cjus ncmo ac?

spondeatur. Si enim spiriius hominis quamlo inhxrct

Quoriimdam crgo nemo. Kslquidam populuspneparalusad iram Dei, damnandus ciiin diabolo borum nemo accipit leslimonium quid Chrisli. Nam si omnino neino, nulliis liomo
Si ncinii, lilquid vcnit
: ;

Deo

tiiiiis

spiritus est

aperle Apostolo dicente, Qui
VI,

adltwrel

Domino, unus spiritusesl(lCor.

17); qiianlo
illo

magis Filius a?qualis adh;crens Patri simul cum
iiniis

Deus cst?
miilti

Atidile alterum teslinionitim. Noslis
,

csl

quod sequilur, Qui autem
quia Dcus vcrax
cst ?

acccpil lestimonium cjus,

qiiam
liant,

ciedideiunt

quando omnia

qit:e

habettt
ill.i

signavit
si lu

Certe ergo non nemo,

ad pedcs Aposiolorum vcndila posucrunl,
:

ipse dids,

0'" accepil tcstimonium ejns, signavit

dislribuerclur unicuique sicut opus crat

el

dc
?
,

•quia

Dens verax cst. Responderel ergo fortasse Joannes interrogalus, ct dicerel, Noviquid dixerim, nemo. Est enim quidam populus natus ad iram Dei , et ad

congregatione sanclorum quid dicit Scriptura
illis aniinti

Erol

una
dc

et

cor

unum

in

Domino
animant

[Act. iv

5 -2).
ct

Si charilas
tot

tot

animis

lecit
,

unam

,

de

hoc prxcognilus. Qui
sini credituri

sint

enim

credituri

,

et qui

non

cordibus

fecil

cor nntim

quania csl charitas in-

novil Detis ; qui sint perseveratnri in , crcdiderunt, cl qui sint lnpsuri, novil Deus co quod
ct nuineiati smil

ler

Patrem

ct

Filium? Major utique polesl esse

quam

inler illos

homines quibus erat cor unum. Si ergo
cliaritatem, et

ctnoviljam
novil, et

Dco omnes fiilnri in vitam selernam populum dislinctum. Et si ipse Prophetis dcdit nosse per Spirilum suum,
illum
,

mullorum fratrum cor unura propter

dedit cl Joanni. Allendebat crgo Joannes

non oculo

mullorum fratrum anima una proptcr charilatem Deus Paier et Deus Filius, dieturus es quia duosunt? Si duo dii sunl, non e>t ibi siunina charitas. Si cnim
hic lanla charitas esl
,

suo;

nam

quantuni ad ipsum pertinet, tcria csl, ct
:

ut

de lcrra loquitur

sed in ca gralia Spiriltts

,

quam
Te-

amici
iinus

tni

tinam

animam

Taciat;

animam tuam quomodo

el
ibi

animam
non cst

acccpilaDeo,
tidelem
;

vidit

qucmdam

pnpuliim impium, in-

Dcus Paler
licla.

et Filius ?

Absit ut hoc senliat fides
excellal charitas
illa,

atlendens illum

in infidclilato sua, ait,

non
nuin

Prorstis

qnantum

Uimoniutn cjus qui

venil deccelo,

nemo

accipit.

Quoiuin

hinc inlelligite.
,

Muli.r

animx

sunl multorum bomi;

ncmo? Eorum

qui ad sinislram

fuluri

sunt, eoruui

el

si

se diligunt, una

anima est
in

scd possunt

quibus dicelur, lte in ignem wtcrnum. qui pra-paralus accipiunl ? llli cst diabulo ct angelis cjus. Qui ergo
qui ad dexleram fuluri snnt,
nite
,

dici ct nuilla:

animx, possunt
:

hominihus, quia non
,

est lanla conjunclio

ihi

aulem

unum Dcum

licet

illi

quibus diceiur, Yc-

dicas

;

duos aul tres deos non

licet dicas.

Ilinc tibi

bcncdicli Palris mei, percipile
esl

regnum quod
,

vobis

commendatur supereminenlia
lanla, ul

el

summitas

cbariiatis

paralum

ab origine mundi [Mattlt. xxv
,

41

,

54).

major esse non

possit.
,

Allendit ergo in spiritu divisionem
lniiiiano

in

genere autcm
locis sepa-

10. Qnein cnim misil Deus

verba Dei loquilur.

Hoc

commixlionein;

et

quod nondum

uiique de Christo dicehat

,

ut se ab illo dislinguerel.

ratum

est, separavit inlcllcctu, separavil cordis

aspe:

Quid cnim

?

ipsum Joanncm nonne Deus misit?An
Missus sum ante eum {Joan.
in aqtta (Id.
i

tlu; cl viditduos populos,
atlendit infideles
,

fidelium et infidelium
ccelo venit,

non ipse
cl
,

dixit,

m

,

28)
cl
tc
,

,

etait,
vidil el

Qui de
audivit
,

supra
' ;

Qui me misit baptizare

,

33)
anle

:

de
el

omnes

esl

:

et

quod

hoc lestatur

ct

illo

dictum
de

est,

Ecce milto angelum

meum
sit

•xsitmonium cjus nemo accipit.
sinistra, et aspcxit

Dcinde
,

transliilil sc
,

a

prwparabit viam tuam?
lur
,

Nonnc
1

et ipsc vcrba Dei loqni-

ad dexleram
,

et secutus ait

Qui
cst.

qtio

eliam diclum est quod

ainplius quani

accepit teslimoninm cjus

mgnavit quia Deus verax

propheia (Maiach.
el

m,

;

Matth. xi, 10, 9)? Si crgo

Quid

cst,

signavil quia

Deus verax

esl

,

nisi,

bomo
ab

ipsum Deus

niisit, et

verba Dei loquitur; quomodo

mcndax

est,

elDeus vcrax est? Quia nemo boniinum
verilalis cst
,

ad distinclionem, dc Christo

cum
Dci

dixissc accipimus,
toqttilttr?

polest dicerc quod

nisi illuminelur

Quem enim

misit
:

Deus

,

verlra

Scd vide

co qni mcnliri non pnlest. Deus crgo vcrax, Christus aulem Dcus. Vis probare? Accipe tcstimonium cjus,
Qui enim accepit testimonium ejus signavit quia Deus verax csl. Quis? Ipse qui de ceelo venit ct supra omnes esl, Deusverax est. Scd si uondiim illum
el ir.venis
: ,

quid adjungat

riium. Quid esl

Non cnim ad mensurant dat Detts Spiboc, Non enim ad mcnsuram dut Deus
quia

Spiritum

?

Iiivenimiis

ad

iiiensurain dal

Deus

Spirituni.

Audi Aposlolum dicentem, Secundum menCltrisli

suram donationis

(Ephes. IV

,

7).

llominibns

intclligis

Deum,

nonduni accepisti leslimoniuiD ejus

:

ad niensiiram dat, uuico Filio non dat ad nieiisuram.

accipe, ct signas, procsumenler intclligis, delinientcr

Qnomndo

honiinihus ad mcnsuiani? Alii quidcm daltir
;

agnoscis quia Deus vcrax cst.
9.
1

per Spirilum sermo sapienlia:

alii

sermo
in

scienlice se-

Qucm cnim
:

misit

Dcus

,

verba Dci loquitur. Ipse
habent,
titlit.

cundum eumdem
1

spiritum
ctlili
:

;

alii fides

eodem

spiriln,

Slss.. loQuiltiT

et pust, loco, trar.slidil,

sic

onincs Vss. At

\on

siiiguli dii.

ie:09
o(ii

TIUCTATUS XV. CAPUT
,

IV.
,

1510

proplictia
.

atii

dijudicalio spiiiluum

,

alii

genera

tinguarum
aposloli ?

atii

donalio curatiomim.

Numqtiid onmes

sam carne. Manens cnim Dcus apud Patreni apud homincs faclus est honio ui tu per illum qui ad le
,

uumquid omnes proplieUc? numquid onwes doclorcs? numquid omnesvirlutcs? numquid omnes dona liabent stinilalum? numquid omnes tinguis loqttuntur?

facius est

nnmquid
29, 30)?
illc
,

omties inlerprelantur
Aliuil

(1

Cor. xn
ille; et
,

,

8

,

9

,

10,

bomo fieres lalis qnalis cnpit Deum. Non enim homo polerat c.ipcre Deiim viderc poterat homo boiuincin, caperc Deum non poleral. Unde non polerat capere Deum ? Quia oculum cordis tnidc ca,

:

habet iste, aliud
:

quod habet
quirdam
ct

peret,

non babcbat. Erat ergoaliquid inlus sauciuin,

non

liabet istc
est.
ibi

mensura

est

divisio

etaliquid fnris

sanum
ul

:

coiporisoculoshabebal>anos,

donornin

Ergo liominibus ad niensurain datur,

cordis oculos babcbai saucios. Facins estille

homo ad
corpora-

concordia

unum
,

corpns

facit.

Quomodo

aliud ac,

cnrpnrisociilum
lilor

;

credens
*

in eiim qui videri

cipit nianiis ut operetur, aliud oculus ut videat

aliud

pomil, cnrarcris

ad

eum

ipsuin

videndum quem

auris ut audial

aliud pcs ut ambulet
in

;

aninia tamen

spiiiliialilerviderenoii pnteras. Tanto tempore vobiscum

una cst
pede
deat
:

qiiac

ngit oinnia,
,

mami

ut
in

openlur,
ueulo ut

in
vi-

sum, et uon cognovistis me, Philippe ? Qui me
Pittrem. illum,

vidil, vidit ct

ut

ambulet

in

aure ut audiat,

Quare

illi

non illum videbanl? Ecce videbant
:

sic

sunt eliam divcrsa dona fidelium, laiiquam

ctPalrem non videbant

videbant caruem, scd
discipuli qui

mcmbris ad mensiirain cuique propriam dislributa.
Sed Cbrislus qni
dal,

majcslas lalebat.

Quod videbanl

amave-

non ad mensurani
;

accipit.
qtiia

runt, videruiu et Judoei qui crucilixerunt. Inlus crgo eral totus
iile,

11. Audi cnim adliuc quid sequittir
dixerat
,

de Filio
:

et sic inltis in

carne, ut apud Patrem

Non enim ad
Filium,
el

mcnsurant dal Deus Spiritunt

mancret

:

non enim dcseruit Palrein

quando venit

Palcr

ditigit

omniadeditinmanuejus. Adje,

ad carnem.
13. Carnalis cogilationon capil

cil, Oninia dedit in ntanu cjus

ul nosscs

et

hic

qua

quod dico

:

differat
:

disiinctione

'

dictuni

sit

,

Pcttcr diligil Fitium.

Quare

inlellectum

,

et incipiat a fide; audiai

quod scquitur
:

enim? Pater non
oninia dedil in
et tanien

diligit

Jnanncm?
non
in

ct

lamen non

Qui

crcdit in

Filium
,

,

liabet

vitam eeternam
,

qui autem

manu

eju». Palcr

diligil

Panbim

?

incrcdiilits est Filio

non

videbit vilam

sed ira Dei

mased,

non oinnia dedit
sed

niami ejus.
,

Pater

diligit

ncl stiper
ira Dei

eum. iSon dixil,

ira Dei venit

ad euin

;

Filiuni

:

dominus servum

quomodo Paler Filium qunmodo Uiiicnin
;

non quomodo

manct supcr cum. Omnes qui nasciinliir mor-

,

non quomodo
cjus.

lalcs,

habcnt secum iram Dei.

Quam

iram Dei? Quani

adoplalum. Ilaque omnia
est
,

iLilii

in

manu

Quid

aceepii primus
ct

Adam.

Si cniiu peccavil

primushomo,

omniit? Ul tanlus

sil Filius,

quanliis cst Pater.

audivii, Morte moricris (Gen. n, 17); faclus est
illc
,

Ad

jequalilalein

cnim

sibi

gcnuit eum, cui rapina nnn

morlilis

et ccepimiis nasci

morlalcs

;

cum

ira

essel in forma Dei csse xqiinlcm

Deo

(Pltilipp. n, 6).
in

Dei nali suinus. Venit inde Filins non habcns pccca-

Pater

diligil

Filitim

,

el

oumia dcdit

ntanu ejus.
,

lum
ille

,

ei indutus est

carne

,

indutusest mortalitate. Si

Frgo cum ad nos

dignaliis est millere

Filium

non

nnbisciim commuiiicavit iram Dtrf, nos pigri suciini
illo

puleinus aliquid niinus nobis missum
1'ater miltens Filiuin, se

quam

est Patcr.

mus
Qu;c

alterum misit.

communicarc gratiam Dei
in Filiuin
,

?

Qui ergo
eitni.
el

non vult credere
ira

ira

Dei manel snper
,

12.

Namque

putanles adlnic discipuli quia Paler

Dei? Dc qua
irce ira:
;

dicit

Apnsiolus

Fuimus

nos

aliquid majus est

quam

Filius
,

,

videnies carncin et
ei
:

naiura

filii
liiii

sicul et caneri (Eplies.

n, 5). Oinncs

non

inlelligentes divinilalem

dixerunt
nobis.

Domine,

ergo

quia de malediclo mnrtis venienlcs.
le morlalem quando enim ccperis
,

oslende nobis Patrcm,

el snlftcil

Tanquani dicete,

Crede
capias

in

Chrislum factum pro
:

ui illum

rent,

Jam novimus
: ;

le, et
libi

benedicimus

quia novi-

immorlalem
,

ejus im,

mus

le

gralias eiiim

agimus

,

quia ostendisti lc
:

morlalitalem
baris
:

nec tu eris morlalis. Vivebat
,

morie-

nobis

scd Palrcm noiidum novimus
ai

propterea cor

mortutis cst

ut vivas. Altulit graliam Dei
vicil

nostrum

dct, et satagil coucupiscentia
lui qui le misit
;

quadam sancla
enim no-

abslulit
rel

iram Dci. Deus
*.

niortem, ne inors vincc-

videndi Palris

ipsum nobis ostendc,
:

bominem

et nibil amplitis a le

desiderabimus

suflicit

TRACTATUS XV.
Ab
eo Evaugclii loco
,

bis

cum

ille

fuerit

demonslratus

,

quo major csse
Ut ergo cognovil Jesus quia aufacil,

ncniopotesl. Bonacoucupiscenlia,

bonum

desideriiim

;

scd parvus inicllectus. Attendens enim ipse Dominus

dierunl Pliarisai,quia Jesus plurcs discipulos
ctc.,

Jesus parvos magna quierentes, ct se ipsum
inier parvos
,

magnum

usque ad

id, F.t
,

scimus quia hic cst vcre Salvay
.

cl
,

parvum
uni

tnr niundi. Cap. iv
inter parvos, ail Philippo
discipnlis
:

1-42.
,

qui hoc

dixerat
ct

ex

Tanto temporc
?

1.

Non rude

est aiirihus Charilalis veslrae

evan-

vobiscum sum,

non cognoiistis me, Pliilippe

Posset

gelistam

Joannem

velut aquilam volare aliitis, caligifirniio-

bic Pbilippus respondere,

Cognovimus

te

;

sed niim-

nenique ternc Iransccndere, ct liiccm vcritatis
ribus oculis intueri.

quid diximus

libi,

Oslende nobis le? Te cnguovimus,
:

Mulla eniin jam ex Evangelio

sed Palrcm quxrimus. Subjecit stalim
vidil et

Qui mevidit,

ejus pcr ininislerium noslrum
ctata sunt
:

Domino adjuvantc

tra-

Palrem (Joan. xiv,
est,

8, 9). Si

ergo aqualis Patri

ex ordine aulem scquilur Iktc leclio, qu;c

missus

non eum xstimemus ex infirmitatecarnis,

sedcogilemus majesialemindulamcarne, non oppres•

1 Editi, curreres. Conscntiunt Slss., exce|itis duobus (|Ui fernnl, curareris. » sic aliquot optimx nol:c Mss. Al cditi, libit mortevt, m.

Remisiensis vs..

nitia

ad dktitwlioncm.

tnori biberi

t

Iwrmnem.

tr>ti

IN
csl.

J0ANN13 EVANGELIOM,
siain
,

S.
et

AUGl STINI
Seip9um
in
,

1512
,

hodie reciiala nanle mnlti

sic auditnri cstis

Ea qute diciunis sam Doniino dout magis recognosealis
,

tradidit pro ca

iniindans
sibi

cam

lava-

cro aqua

verbo, ut exliiberet ipse

gloriosam
,

qu.im discatis. Nori ideo lamen pigra debei esse inlenlio
,

Ecclesiam

non habeiilem maculam aut rugain
>

aut

quia hon

esi cognilio,

scd recognilio. Iloc le-

aliquid hujusmodi

[Eplies. v, 23-27).
in

Mundans
cst

eani.

«iiim csi, ct hanc tectioiiem iraciandam gestamus in

Uride? Lavucro aquce
C.liristi ?

vcibo.

Quid

baplisnius

manibus, quod Dominus Jesus ad puleum Jacob loquebaiur cum Samaritana muliere. Dicta cnim ibi suni

Lavacrum
:

aqtise in

verbo. Tolle aquam, non
,

est

magna
2.

m.vstcria, et magriariim similitudines

rerum;

pascentcsaniinamesuricntem, reficienleslanguentem.

lolle verbum non cst baptismus. Jam ergo his proejactis per quaa venil ad colloculionein cum ilta mulicre, videantus qnai reslant

baptismus

5.

,

Dominus
et plures

cnini hacc

c

cnin audisset, cognovisse

plena niysteriis

,

et gravida sacramciitis.

«

Oportebat

Pbarisxns quod
ncs
,

p'.ures discipulos faeerel qii.un
I)

Joan-

anlcm, inquit, euin transire per Samariam. Venit
crgn in civitatem Samariae qua; dieitur Sicliar
,

iptizaret

zarcl, scd discipuli

(quanquam Jesus non bapliejus), rcliquit Judocam lerram,

juxla

ptxdium quod
lem
fons
ibi
,

dcdit Jacnl) Glio suo Josepb. Eral au>

eiabiiliicmm iiiGalilxani» llincdiuliusdisputandum non e^t, ne immoranles in rrianifestis, anguslias icmpaiiamur ad obscura scrutanda ei aperienda. Ulique Dominus si sciret Pharisasos ila de se cognoporis
visse
,

fons Jacob.

Puteus erat
piilcus
:

:

scd oiunis puteus

non oninis fons

Ubi eniin aqua de terra
,

inanat, et usui pnehctiir haurientibiis

fons dicilur

:

sed
tur
;

si si
iii

in

promptu

ct siipcrficie sit, fons laniiini dici

i

quod plures discipuins facerel,
,

ct

qnod plures

autem
fontis

in alio et

pronindosit,
amiiiat.
,

ila

putcus voca-

ad salutcm valeret sequendi ut el ipsi cssenl discipuli , et ipsi vellenl ab eo euni magis non relinqucrel Jiidieam lcrram sed baptizari
baptizaret
,

ut

hoc

cis

lur,

nomen non

G. Jeoits ergo

faligatus cx itinere

sedebat sic

supi

funlcm. Ilora crut quasi sexla.

Jam

incipiunt mysicria.
;

;

,

propler

illos
,

inaneret

ibi

:

quia vero cognovil eonini
,

Non enim

frustra

faligaiur Jesus
;

uon eniin

frusira
ji.i

scienliam

siinul

eognovit et invidentiam
,

quia

non

fatigatur Virtus Dei

non enim

liusira fatigalur,

boc propterea didiceruril ut sequerentur
sequcrenior;
abiit

sed ut perille
si

quem

faligati

rccreantur; non eniin frusira faligatur,
faligamiir
; ,

inde. Polcrat
;

quidem

el praj-

quo descrcnle
det
et juxta

quo prxseule

lirinainiir.
,

sens ab bis non tcncri.si nollet
quia potuii et non nasci
,

non occidi,
:

noltet;
in oiuni

Faligalur lamcn Jesus
,

cl fatigalur
,

ab itinerc

et se-

si
,

nollet

sed quia

puleuni sedel
isla

et

bora sexla fatigatus
,

re quain gcssit ul lionio

hominibus in se eredituris

scdet.
aliquid

Omnia
;

innuunt

aliipiid
,

indicarc voltnil

prabebat excmpluin (quia unusquisque servus Dei non peccat si secesserit in alium locum , videns furorem aut qnxrentium in nialum forle peisequenlium se
, ,

inlcnlos nos faciunt

ut

pulsemus hortanlur.
,

Ipse ergo
iia

aperiat et noliis et vobis

qui dignatiis csl

liorlari utdicerel, Pulsalc, el apcrietur vobis (Hlalth. 7). Tihi fatigatus esl
1

animam
care
set)
,

suani

;

viderelur autem sibi servus Dei pec,

VII,

ah itinere Jcsus. Invenimiis
;

si

facercl

nisi in facicrido

fecit lioc ille

magisler bonus ut ducerel

Dominus prxcessisnon
,

Viitutein

Jesnm,
iiilirniuiii
,

et

invenimus infirmum Jcsum
:

foilcm et
cral

Jesuni

fortcm

,

qilia in principio
,

qnod
3.

tiineret.

Verbum
:

ct

Verbum

eral

apud Dcum

el

Dcus

crett

Forlassis cliam lioc moveat, cur dictuni sit,

Verbum

hoc crat in principio apud Deum. Yis vidcre
Dei foiiis
sit ?

Baptiznbat Jcsus plures
dicluin
est
,

quam Joanncs;
,

cl
,

posteaquam

quam
sunt
siinl.
,

iste Filius
et siue

Omnia
;

per ipsum facta

Baptizubal
,

subjectum cst

Quanquam

ipso factitm est
illo
?

niltil

et sine lahnre facta

Jesus iion baplizabat

sed discipuli ejus. Quid ergo ?

Quid ergo

foiiius, per queni sine lahore fa-

fatsum diclum erat, et correctuia est ,
est,

cum addilum

cta sunt

onmia
,

Infirmlini vis

nossc? Vcrbum caro
,

QuanquamJesus
bapii/.alial?
;

non baplizabat, scd discipuli cjus?
e.l

factum

csl

et

Itabilavil

in nobis (Joan. i, 1
,

5, 11).

An ulrumque
non
bat

veruin est, quia

Jesus baplizabal, cl
,

Forlitudo Christi
ereavit.
scl
:

te creavil
isti

inlinnitas Chrisli lc re-

Baplizabal enim
,

quia ipsc iininda-

Forliludo Clu

fecit ut

quod nor crat eseral

uon baptizabat

quia non ipse tingcbai. Prabe,

iiilirniilas Chrisli fecit ul
,

quod

uon pcrirel.
nos infirmix

bant discipuli miuislcrium corporis

praebcbat

ille

Condidit nos fortiludinc sua
lale sua.
7.

qu;csivit

adjutorium mnjesiatis. Quamto eniin cessarct

a bapli-

zando, quamdiu non cessal a n.undando? De qno

di-

Nulrit ergo ipse infirnius infirinos
pullos suos
, ;

,

lanquatn
fecil
:

clom

est

ab eodcm Joanne, per Joannis
esl

Ilaptist.e

per-

gallina

huic enim

se siniilem
,

sonam

dicenlis, Hic

qni baptixal (Joan. i, 53).
;

Quvties volui
tnos sub
(Mitliii.
altts

inquit ad Jerusalem

contjrcgare ftlios
el uoluisli
,

Ergn Jesus adbuc bapliznl
minislrum

et qiio

usque baptizandi
in-

,

lanquam yallina pullos tuos,
57)
?

siiimis, Jesus baptizat. Securus lioino acccdal ad

xxin

,

Vidclis

autem

,

fratres

queniad-

fcriorein
struin.
4. iu

;

babet cnim superioreni inagi-

inodiun gallina inlirmelur
avis

cum

pullis suis. Nulla alia

quod

sit

maler agnosciiur. Vidcinus
;

nidilicare

Scd

forle ait aliquis
,

:

Baptizat

quidem

Christiis

passeres quoslihel anle oeulos nostros
ciconias
nisi
,

hirundiiics,
;

spirilu

iion
,

iii

corporc. Quasi vero allerius dono
etiain

colunihas quolidie videnius nidilieare
in nidis

quos

quain

illius

quisquam

sacramento corporalis

quaudo

vidcmus, parentes esse non agno-

el vi.-ibilis Baplismatis

imbualur. Vis nosse quia ipse

seiinus. Gallina vcro sic inlirmatiir in pullis suis, ul
etianisi
1

_

baplizal

,

non soluin spirilu, scd eliam
:

aqua? Audi

ipsi

pulli

non scquantur

,

filios

nnn vidcas,

Aposlolum

<

Sicut Christus

,

inquil

,

dilexit Ecclc-

Mss. ([iiatuor, fortem.

1513

TP.ACTATLS XV. CAPUT IV
,

1..U

matrem tnmen agnoscas. Ita fit alis demissis plumis voee rauca omnibus membris dcmissa ct hispida
,

nas terras incolcrenl.

Longum

cst oiiginem

Samari-

,

lanorum relexere, ne nnsinulta teneant.et neccssaria

abjecta

,

ut

quemadmodum

dixi

,

eliamsi

filios

non

non loquamiir
tremini dixisse

:

snfficit

ergo ut Samaritanos intcr

videas,

matrem tamen

intelligas.

Sic ergo infirmus

alienigenas deputemus. Et ne hoc audacius

me

arbi-

Jesus, falignius ab itincre. Iier ipsius est caro pro
nobis assimipta.

quam

verius

,

audile ipsum

Dominum

est, qui cusqunni decst?

Quomodo enim Quo

iler

babel qui ubique
aut unde
it ,

Jesum, quid dixerit de

it,

nisi

cem

Ieprosis

illo Samaritano, uno de dequos mundaveral, qui solus rcdiit ul
:

quia non ad nos veniret, nisi

formam

visibilis

carnis

gratias ageret

Xomte decem mundati sunl?

et

novem

assumeret
esl
,

?

Quia crgo venire ad nos eo niodo dignatus
,

ut in forma servi assumpta carne appareret

ipsa
ili-

ubisunt ? non eral alius qui daret gloriam Dco. nisi alieniqena iste (Luc. xvn, 17, 18). Pertinet ad imagincm
rei

carnis assumplio esl iler ipsius. Ideo fatigatus ab
tere quid cst aliud,

quam
:

faligatus in

Carne
;

? Inlir-

gerebat Ecclesire

inus in carnc Jesus

sed noli lu infirmari

in illius

iiifirmitatc lu forlisesto,

quia quod iufirmum est Dei,
i,

fortius cst liominibus
8.

(I

Cor.

25).

ista mulier, qu:c typum enim eral Ecclesia de Genlibus, alienigena a genere Juda:onim. Audiamus ergo in illa nos, et in illa agnnscnmus nos , et in illa gralias Deo agamus pro nobis. Illa enim figura crat, non
,
:

quod ab alienigenis venit
vciitura

Sub

Iiac

rerum imagine Adam qui erat forma
v, ti), prabuit nobis

veritas; quia et ipsa prxmisit figuram, et facta est
vcritas.

fuluri

(Rom.
;

magnuni indicium

Nam

credidit in

eum, qui de

illa

figuram no-

sacramenli

imo Deus

in illo

pr.tbuit.
,

Nam

et

dorfacta

bis prailendebat.

Venil ergo liaurire

aquam. Simplici-

miens meruit accipere uxorem
csl ei uxor (Cen. n, 21)
:

ct

de cosla ejus
in

ter vcnerat baurire

aquam

,

sicul solent vel virl vel

quoniam de Christo

cruce
la-

feminae.
11.
<

dormiente futura erat Ecclesia de latere ejus, de
lere scilicel dormientiG
;

Dicit

ei

Jcsns
in

:

Da mihi bibere.
,

Discipuli

quia et de latere iu cruce

enim
d;eus

ejus nbierant

nvitaiem

ut cibos
:

emcrcnl.

pendenlis lancca percusso (Joan. xix, 54) Sacraincnta
Ecclesiaj profluxeruut.

Dicil ergo ei

mulier

illn

Snmaritnna

Sed quare hoc dicerevolui,

cum

sis,
?

bibere a

mc

poscis

,

qu.-e

Quomodo tu Jusum mulier

fralres? Quia infirmitas Cbristi nos facit fones.

Ma-

Samaritana

gna

ibi

imago pracessit. Potuit Deus carnem delraFiebat enim sexus
ficri

here bomini unde faceret feminam, et magis videtur
quasi congruere potnisse.
inror, el
infir-

magis de carne inlinnitas

debuil qiiam

Non enim coutuntur Judxi Samaritanis. omnino vasculis eorum Judaii non utebantur. Et quia ferebat secum mulier vasculiun unde aquam liauriret, eo mirata esl, quia Judxus pelebat ab ea bibere, quod non solebant facere
Videtis alieuigenas
:

de osse
traxit

:

ossa cnim in carne lirmiora sunt.

Non dein locuni

Juiiri. Ille

nutem qui bibere quserebat

,

fidem ipsius

carnem unde

facerel mulierem; sed deiraxit

mulieris sitiebat.
12.
et

os, et dclracto osse

formata est mulier, et

Denique audi quis petat bibcre. Respondit Jesus,
:

ossis caro adimplela est. Poterat pro osse os rcddere,

dlxit ci

Si scires

donum

Dei,

el

quis

est

qui dicil
dedissel

tibi,

poterat ad faciendam muliercm non coslain, scd car-

Da

mihi bibere, tu forsitan petisscs ab eo,
Pelil bibere,
et promitlit

et

libi

nem

delrabere. Quid igitur significavit

?

Facta est

aquamvivam.
tcires

bibere. Eget

niulier in cosla

lanquam

forlis

:

factus est

Adam

in
il-

quasi accepturus, ct affluit
,

tanquam

satialurus. Si

rarnc tanquam infirmus. Clirislus est et Ecclesia,
lius infinnitas

inquit

,

donum

Dei.

Donum
jnm

Dci est Spiritus
,

nostra est fertitudo.
liora

s.inclus.

Sed adbuc mulieri

lccte loquitur

et

paulaisla

9.

Quare ergo
in

sexta? Quia aetale saeculi sexla.

lim inlrat in cor. Forlassis

docet. Quid

enim

Computa
rclalem

Evangelio lanquam

unam boram
;

ab

Adam

usque ad Noe

unam secundam a Noe
,

liortatione suavius et benignius? Si scires
ct scires

donum
,

Dei,

quis est
et

qtti dicil libi,

Da

milii bibcre
:

tu forsi

usque ad Abrabam; leriiam
David
;

ab Abraliain usque ad
Babylnnia»

lun peleres,

darcl

tibi

aquam vivam
de pluvia

huc usque susde fonte
exit.

qtinrtam a Dnvid usque nd liansiiiigralioneni
;

pendit. Viva
Illa

aqua dicitur vulgo
colligilur

illa iiu.-e

Babybini.e

quiniam

a

transmigratione
:

enim qua;

in

lacunns aut ci-

usque ad baptismum Joaunis

inde

sexla agilur.

slernas, aqua viva

non

dicilur. El si

de fonlc mananec ad se
il-

Quid miiaris? Veuil Jesus,

et

bumilinndo se venit nd

verit, et in loqo aliquo collecta steterit,

puleum. Fnlignlus venit
lavii. Ilora

,

quia inlirmam carnem por-

sexta

,

quia selale saeculi sexta.

Ad pu-

unde innnabat admiserit, sed interrupto ' meatu. tnnqunm a fontis tramile separata fuerit; non dicitur
lod

teuin

,

quia ad profundilalem bujus babitalionis no-

nqua viva
excipitur.

:

sed.illa

aqua vivn dir ilur
illo

,

qiia?

maiians

slr*.

ad

le,

Lnde dicitur in Psalmis De profundis clamavi Domine ( Psat. cxxix, I). Sedit ut dixi quia
,
,

Talis aqua erat in

fonte.

Quid crgn
nequc

,

promittebat quod pctebal?
1j.

numilialiis esl

'.

Tamen mulier suspensn

ail

:

Domine
Videle

,

in

10. El venit mulier.
ficaue,

Forma

Ecelesi.c,
;

nonjnm
agit
illa.

jusli-

quo

liaurias liabes, ct puleus iillus est.

quomodo

sed jam justificanda:

Venil ignara, invenit eum, et agitur

nam hoc cum

sermo.
Videa-

intellexerit
illo

fonle.

aquam vivnm, aquam scilicet quac erat in Tu mihi vis dare aquam vivam, et ego fero
et
til

mus

quid, videamus quare

:

Yenit mulier de

Samaria

uude baurinm,

non
.'

fers.

Aqua

viva hic est, quo-

liaurire

aquam. Samarilani ad Judxorum gcntem non
:

pertincbant
'

alienigenae
Bad. et

cnim

fuerunt,
,

quamvis

vici-

modo mihi daliirus es Aliud intclligens et carnalilcr sapiens quodnmmodo pulsat, ut aperiat magistor quo^
1

sic Mss.

cum

Am.

At Er. et l.nv

liumitis venit.

Mss., inrupto; sivc, irrupto.

Sanct. Ait.ist.

III.

(Quarante-huit.i

,

M5
c^i.

1N

JOANNIS

i:\\N(,i

,1.11

VI,
:

S.

ALICUSTIM
milii lianc

1510
uqua'm, ul iwn siliam, neqni
indigenlia cugebat,

clausum

Pulsabat ignoraniia, non studio; adliuc

lier

Dominc, da

miscramla, non

dum

instrucnda.
illa

veniam huc

liaurire.

Ad laborem
et

14. Dicil aliquid evideniius Doiiiinns dc
vivi. Dixcral

aqua
cs

ct

laborem infirmiias rccusabat. Utinam atidiret, Vead me, omncs qui taboratis
,

cnim

inulier

,

Numqtad

tu

major

pa-

nite

onerati estis, el etjo
ei

»1

bibit, et fi!ii

puteum, et ipse cx eo \3tlro Jacob, qui dedit iwbis ' De hac aqua viva dare cjits, et pecora eju.
,

vos reficiam (Mattli. XI

28).
:

Hoc enim

dicebal Jeintelligebai.

sus, ui jani non Inborarel

seil illa

nondum
,

mihi non potes
forie aliuin

quoniam liauriiorium non

liabes

:

18.

Denique volens

ut intelligeret
liuc.

dicit ei

Jesus

:

fonieni promiUis? Patre nostro mclior

Vnde, voca viruin tuum,cl veni
tuitm? Per virnm suuiii
ei

Quid

est,

Voca viritm
iilain

ustis

cum suis notcs csse, qui liunc pnteiim fodit, et ipse esteo? Dominus ergo dical quid dixeril aquam
<

volebat

aquam

dare?

An

quia non intelligcbat, per viruiii stium
ait

eam

volebat

vivam.

Respoudit Jesus, cl dixit
liac, sitiel
ei,

ei

:

Omnis

qui bi-

docere? Eorlc quomodo

Aposiolus de mulicribiis,

bcril ex aqua

ilcnim

:

qui aiileni biberit ex

Si quid untfin roluntdiscere, domi viros suos inlirrogenl?

nqua quam ego dabo
i,uam ego dabo
ei,
>

non
in

siliel in

aiermim; scd

aqtia

Scd

ibi

dicilur,

domi
:

viros suos interrogcnt, ubi
ibtis

non
quas

liet

eo fons

aqux

salientis in

est Jesus qui doceat

denique dicitur muliei

rilam xternam.
uico fons
ic

Apertius locutus est Dominus, Fict
vitam

proliibebat Aposlolus loqui in Ecclesia (\C.or. xiv, 55,

aquw

salientis in
siliel in

wtcmam. Qui

biberil

51).

Cum

vero ipse Dominas adcrat,

cl

pra>sens pnc-

aqua

ista,

non

wtcrnum. Quid cvidenliiis,
,

senti loqtiebatur? quid
liiqucreliir ?

oposerat

ut per

virum ejusci
loqticbai.ur

>,uia

non aqiiam visibilem
loquebalur?
illa

sed invisibilem promitle-

Numquid per virum
irca iiiiilnun

siiuni

uat? quideviilcnlius, qnia non carnalilcr, scd spiriUialiler

Mari:c scdenli ad pedes suos, et cxcipienli verbuin

siium, qiiando Uartfaa

i

minislerium

eiiani

15.

Adhuc tamen
non
sibi

mnlier carnem sapit

:

dele-

de sororis sua;

felicilnle occupatissiina

miirmurabal?

ciaia est

sitire, et ptitabat lioc

secundum carncin

(Luc. x, 59, 40). Ergo, frntres mci, audiamus et inlcl-

promissum
iu

esse a Domino.

resurreclionc morliioruiii.

Quod quidem fiei.sed Jam lioc volebal ila.
Eliie, ul
(III

ligamus quod
Eoi le

ait

Dominus, Voca virum luum, mulieri.
,

enim

et

anim;e nostra! dicit

Voca virum tuttm.
ip.-e

Dedcral enim Deus aliquaiulo scrvo sno
ijiiadraginla dies
tix
,

per

Qiiscramus et de viro animae. Cur jam non

Jcsus

nec esuriret

,

nec

siiiret

Reg.

viranimac vcrus esl? Adsit intellectus, qnoniam qnod
dicluri

8).

Qui

lioc

potuit dare per quadraginta dies,

sumus,

vix

capitur

nisi

ab inlcntis

:

adsit

non potuil dare semprr?Suspirabal lanicnilla, nolens indigere, nolcns laborarc. Assidue venire ad illuni
lonlem, onerari pondere, quo indigeniia supplerctur
ct finito

ergo inlellectus ut capiatur, cl ipse inlcllectus erit
fortasse vir

animx.
intelligere

19. Videns ergo Jesus quia mulicr non inlelligcbat,
el

qnod

liauseral

,

rursus redire cogebatur
;

:

et

volens

eam

,

Voca, inquit

,

virum

tttttm.

quoiidianus
liciebattir
,

ci fuil isle

labor

quia indigcntia

illa

rc-

Ideo enim nescis quod dieo, quia intelleclus
adcsl
iltiin
:

luiis

non

non

exslingiicbaiiir.
ei

Iieleeiala crgo lali

loquor ego seeundiim spiritiim, tu audis sccun-

nuinere, rogat ut

aquam vivam

darci.
,

carnem. Qua: loquor, ncc ad voluptaiem anrlum
laclam ; mchte sola eapiuntur, intellectu
:

16. Verumlamcii
ininiis biberit

non prretcreamus

quoniam Do,

pertinent, nec ad oculos, ncc ad olfactuni, i.cc ad gusttim, ncc ad

spirituale aliqtlid

promittebat. Quid cst

Qui

de aqua

liac, atiet
;

itcnim ? El veriim est sceun-

solo liauriiintur

ille

intiileeliis
?

non

libi

adest, quo-

dum

lianc

aquam
illa

ct vcrtim cst

secundum quod
in

si-

modo
Non

capis qnod illco

Vocu virum luum, prasenla
enini aniinaui liabere?

gnificabal

aqua. Elenim aqua

puteo
:

,

voluptas

intellcclnni luuni.
est

Quid
uani

libi est ei

soccnli cst in profundilale lenebrosa
riiinl

binc

cam bau-

magnum,

pecus habel. Unde tu me-

boinincsbydria cupidilatum. Cupiditatem quip,

lior? Quia inlclleetiini liahes,

quod peens non babet.

pe proni stibniittunt

ut ad
;

voluplalcm liaustain de

Quid eslergo, Voca
inlelligis
:

viritm liium?
libi

Non me
,

capis,

profundo perveniant

et

fruuntiir voluplaie,

pnrce-

de dono Dei

lo((uor

tu aiilem

non me camem
tuum.

dente ct prxmissa cupidilale.
seritciipidilatem, pervenire

Nam
;

qui non

prxmide prc-

cogitas; seciiiiduin carneni silirc non vis, ego spirilum

non potestad volupiatem.
el aqnani

alloquor

:

absens

est intcllectns tuus,

Voct

viritm

Pone ergo hydriam, cupidiiaiem
fuudo
,

Noli esse sicul equus e( inulus, quibtis non est inkilectus (Psul. xxxi, 9). Ergo, fratres

voluptatem

:

cum

pervenerit quisque ad vo-

mei

,

animam ba-

luptatem sxculi liujus, cibus esi, potusesl, lavaerum cst, spcctaculum esi, coneubitus cst; ntiniquid non

bere, el inuilcctiiin

non habere, hoc cst, non adhi-

bere, nec sccundum
Est enim
in

cum

vivere, bestialis est vita.
besliale
est.

iterum siliet? Ergo de
inqtiit, sitiel
litiel in
; si

liac aqtta

qui biberit, ilerum,

nobis

qniddam

quo

in

carnc vi-

atilcm acceperit a
,

me aquam,
,

nu»

vimus, sed intelleclu regendum
ina: sectindiini

Molus cnim aui-

wternum. Satiabimur
5). I)e

inqiiit

in bonis

domus
nisi

carnem

se movenlis, etin delicias car

tuw [Vsal. lxiv,

qua crgo aqua daturtlS est,
lc cst

nalcs

iiumodcraie difllucre cupienlis, rcgit dcsupcr

de

illa

dc qua diclum cst, Apud
silient

fons vitw? Nain

inlellectus.

Qui debct

dici

vir?qui

regit,

an qui rcgi-

quomodo
lnai (Psal.

qui incbriabunlur ab uberlate doiiuis

lur? Procul dubio

cum

ordinaia vila cst, iniellectus

\\\s, 10, 9)?

animain

regit,

sd ipsam

animam
,

pcrlincns.

Non

ciiim

17. Promittebat ergo saginam

qtiamdam

et salieta;

aliquid aliud csl qiiam
inlcllectiis
:

anima

sed aliquid

anini.-c est

tcm Spiritus
non

sancti

:

ct

illa

iiondum intclligebat
Dicit

c)

quomodoron
canns

aliquiil aliud

quam caro

esl

inielligcns, quid

rcspondebat?

ad eum fnu-

oculus, scd aliquid

esi oruliis.

Cum

autcm car-

1117
nfj aliquid sil

TRACTATUS XV. CAPUT
oculus
,

IV.

yy^
;

solus

tanien

luce peifruiiur

|irius vivit

anima
?

quia istis regitiir.

Quare aulcin
facti
istis
,

viri

cagtera

aulcm membra carnalia luee poifundi possunt,
;

dicti

sunt

Quia legilimi.

A Deo

quippe

et

a

lucem seulire non possunt quod

solus ea oculus ct pcr-

funditur et pcrfruitur. Sic in anima noslra quiddam
est
inlellectus vocatur.
IIoc

Deo donati anima;. Inlirma est adbuc quai que sensibus regilur, el sub istis quinque
at ubi veneril

quin-

viris agit

ipsum anin>a> quod

intelleclus ct

mens
illa

dicitur, illtimiuatur luce superiurc.

ad annos cxscrendie rationis , si eam susceperit optima disciplina ct doctrina sapientioe;

Jam
Deus

supcrior

esl; Eral

qua mens liumana illuniinalur, enim verum lumen , quod iUumintit
lux,

quinque

illis

viris

ad regcndum non succedit,
illis

nisi vir

verus legitimus et

mclior, el qui melius regat, et
,

omnem hominem
9).

venienlcm in hunc

Talis lux Chrislus erat, lalis lnx
illa

mundum {Joan i, cum nmliere loilla

qui ad xlcrniiatcm regal acternitatem
instruat.

ad aslernilateni excolat, ad

qucbatur: cl

intdleclu uon adcrat, qui

luce

nisi quinque scnstis non ad aclernilatem nos regunl, sedad ista temporalia vel

Nam

illiiniinarctur,

nec tantiim perfuiiderelur, verum eliain
llluslrare
:

appetenda

frncretur. volo, et

Ergo Dominus lanquam diceret,
;

non adest quem

Voca, inquil, virum luum
,

vcl fugienda. Ubi vero intellectus sapientia imbutus rcgere coeperit animam , scit jam non solum fugere foveam, et ambulare in sequali quod oculi ostcn:

adhibc inlcllcctum pcr quein doccaris

quo

regaris.

dunt animae infirmie

ncc tanium eanoras voces sua;

Eigo conslilue aniniam exceplo
fcminam
Sed
:

iniellcctu

lanqnam

viter audire, dissonasque repellerc
i

vel blandis
;

odo-

iiilellcctum aulein habere, lanquani virum.

ibus delcctari

,

putoresquc rcspucre
;

aut dulcedine
,

iste vir

nun beue

regil fcininam suain, nisi

cum

capi, ct amariludine offendi
asperis lxdi. Isla

atit

lenibus mulccri

et

a superiore rcgilur.

Captil cniin mulieris vir
(I

,

caput

enim onmia
alba

infirma; anima: sunt ne-

autem
viri

viri Clirislus

Cor. xi,5). Loquebatur caput
vir.

cessaria. Quid ergo regiminis adliibetur per illum in-

cum
suum

fcinina, el

non aderat

Et lanquam diceille

telleclum?

Non

et
et

nigra discrelurus est, sed

ret

Dominus, Adliibe caput tuum ut
:

suscipiat ca-

justa et injusta,

bona

mala,

utilia et inutilia, casli-

put

ergo

tioca
:

virum tuum,
velul

cl

vcni

huc;
cs,

id est,

adcsto, proesens eslo
iutclligis

enim abscns
veritalis
;

dum non

latem et impudiiitiam, banc ut amet, islam ut vitet; cliariiatem et odium, in bac ut sit, in illo ut non sit.
22. Hic vir quinque
successerat. Ubi
illis

pr:rsentis
;

vocem

praisens eslo,

viris in ista

muliere non
,

scd noli sola
20.

cum

viro tuo adesto.

enim non succedil
cceperit

ille

error doratio-

El adliuc
adluic
,

illa

iiondtim advocalo
sapit
;

illo

viro

,

non
:

minatur.

Nam cum

anima capax esse

inlelligil,

carncm
,

absens cst cnim vir
,

nis, aut a sapicnle

menle regitur, aut ab errore

Non
non

Itubeo

inquit

virum.

Et Dominus sequilur

et

myslcria loquitur. Inlelligas revera istam muliercm
liabuisse ttinc virnin
;

scd coutebatur nescio quo

sed error non regit, sed pcrdit. Posl islos ergo quinque sensus niulier illa adliuc errabat, et crror eam venlilabat. Error autem iste non erat legitiinus vir, sed adullcr
:

non legitimo
minus
ei
:

viro, adultcro
dixisli,

magis quam viro. Et

llo-

ideo

ei

Dominus,

ail

,

Beue
viros

dixisti,

Bene

Quia non kabeo virum. Unde cr-

Quiu non habco virum.

Quinque enim

liabuisli

goludixisli, Voca virum tuum? Etaudi quiabene novit

Dominus eam non babere virum,
non
Itabeo

Dicit ei, ctc.

Nc

forte

quinqiic te sensus carnis primo rexerunt ; venisli ad aclaiem ulenda? rationis, ncc ad sapifiiliam pcrvenisli,

pularcl nmlier ideodixisse Doniinmn, Bene

dixisti,

Quiu

scd in
,

errorem
iste

incidisti.

Ergo post
esl

illos

virum, quod boc a muliere didicerit, non

quinque viros
quid erat,

quem

Itabes,

non

tuus vir. Et

quod
non

ipse islud divinitale cognoverit, audi aliquid
:

quod

dixisli

Quinque enim

viros Itabuisti, el iste

quem

lnibes,

non

est vir luus, Itoc vere dixisli.
islis

si vir non erat, nisi adulter ? Voca itaque non adulterum, sed virum tuum ; ut intelleclu me capias, non errore de me aliquid falsum senlias. Adliuc

21. Iterum cogil dc
aliquid perscrulari.

quinque

viris

subtilius

enim errabat mulier, quce aquam illam cogitabat; cum

Multi quippe iniellexerunt, non

jam Dominus de

Spiriiu sancto loqueretur.

quidem absurde, nec usquequaqiie improbabiliter,
qiiinque viros mulieris liujus, quinqiic libros Moysi (n).

rabat, nisi quia adulterum,

Quare ernon virum habebat? Tolle

Utebaniur enim
crant
:

eis

Samarilani
ct

,

et

sub eadem Lcge

ergo binc islum adulterum qui le corrumpit, ct vadc, vocu virum luum. Voca, et veni, i;l intelligas me.
23. Oicil
tu.
ei mttlier :

nam
vir

inde

illis

circumdsio inerat. Sed quo-

Domine, video quia

projilieta es

niam anguslat nos quod sequitur, Et nunc quem habes,
nonest
tuus; videlur mihi facilius nos posseaccipere

Coepit venire

vir,nondum plene
el

venii.

Proplie:

lam Dominum pulabat. Eratquidem
de seipso
tria
ait,

propheta

nant

quinque viros priores aninw, quinque sensus corporis
esse.

iVon esl propliela sine honore, nisi in paillo

Quando enim quisque
mente atque
olet

nascitur, antequam

uti

sua {Luc. iv,2i). Iiem de
,

dictum est ad Moy-

possit

ralione,

non regilur

nisi scnsilius
,

sen

Proplielam

eis siiscilubo

de fratribus eorum, simi-

carnis. Aniina in puero parvulo, qtiud aiiditur

quod

lem

tui (Detit. x\ui, 18).
,

videlur, quod

,

quod

sapit

,

quod

tactu senlitur,

carnis

Similcm scilicet ad forinam non ad eniinenliam majeslalis. Ergo inveniista.

boc appetil aul

fugit.

Appelil quidquid mulcet, fugit

mus Dominiim Jcsum diclum prophetam. Proinde jani
non niullum errat mulicr
Video
,

quidquid olfendil Ims qiiinqiie sensus. Hos enim qnin-

inquit

,

quia

que sensus mulcet voluptas, oflendil dolor. Secun..jm
lios

vroplteta es tu. lncipit vocare

virum, adulierum extu.

quinque senstis

,

tanquam quinque

viros,

cludere

:

Video quia proplteta es

Et incipit qua;rero
inler

quod illam solelmoveio. Contentioquippefuenat
(a) Sic intellexit Ambrosius in Luc, capp. \i et 20. At onjjeni cuni Augustino visum est signiGcari sensus corooris.

Samaritanos

e(

Judxos, quia

Jutla-i in

tcmplc a Salo-

f.M9

1N
fabricnlo ad.irahnnt Deuni
;

JOANNIS EVANGELIUM,
Sain.iriiani

S.

AUGISTINI
quod

ioiO

mone

longe

aliipiem locum sanctuni, intus exbibe te

lemplum Deo.
vos
(I

indc posili, non in co adorabant. Ideo Jtidxi meliores

Tcniplum cniin Dei sanctuni
iii,

cst,

estis

Cor.

Non se essc jactabani, quia in icniplo adorabal Dcum. Samaritanis : quia dicebanl eis, enim coitluntur JudaH

I"). In

templo

vis

orare? in

le ora.

Sed prius esio
adora-

lemplum
tores

Dei, quia

ille in

leniplo suo exaudiet orantem.

Qnomodo

vos jaclatis, cl ideo vos meliores nobis esse

2G. Venil ergo

liora, cl

nunc

esl,

quando

veri

perhibetk qnii lempluni haheiis qnod nos non liabenius ? Numquid paircs nnstri qui Dco plaeuerunt in
illo

adorabunl Palrem in spirilu

el veritate. nescitis
:

Nos ado;

ramus quod scimus, ros adoratis quod
salus ex Judo?is est. Muliuin dedit
isios

quoniam
sed nnli

lemplo adoraverunt
nbi nos

?

nonnc

in

monte

isto arfto-

Judxis

ravcrunl,
in

smnus? Mclius ergo

nos, inquiunt,

reprobos acciperc. Pariclem illum accipe cni
in lapidc

boc nionic Dcuni rogamus, ubi patrcs noslri rogavcrunt. Conlcndebam ultiqtie ignari, quia virum non
habenlcs
:

adjunclus cst alius, ui pacati
est Christus, copulenlur.

angulari, quod

Unus enim
isli

parics a Judxis,
,

illi

pro lcmplo,

illi

pro montc irillabanlur

unus
in

a

Geuiibus

:

longe a se

parictes

scd donec

adversus invicein.
24.

angulo conjungantiir. Alienigenx autem hospitcs
et

Doniinus tamcn

modo

quid docct mulicrcm,

eranl,
12-22).

peregrini

a

tesiamentis

Dei

(Ephes. u,

lanqnam cnjos
licr
:

vir coepcril pr.csens

esse? Dicit
es ln.

ci

mu-

Dominc, vidco quia prophela
lioc
'

Palrcs nostri

in
csl

monle

adoravcrnnl,

el

vos dicitis quia Jerosolymis
ei

Sccundum hoc crgo dictum est, Nos adoramus quod scimus. Ex persona quidem Judxorum diclnm cst sed non omnium Judxorum non repro,
,

locus ubi

adorare cporlct. Dicil
,

Jesus

:

Mulier,

boruni Jndieorum

:

sed de qualibtis ftierunl Aposloli,
,

crede mihi. Yenicl enim Ecclesia
Cnnticis canlicoriun, rcniel
(Cant. iv, 8, sec.
et

sicut ditliim csl in

qualcs Itierunl Prophcia:
sancti, qui

quales fuerunl

illi

pertransiet ab inilio fulei

omnia sua vendideruut,

et preiia

omncs rerum
iv,

LXX). Venict
nisi

ut perlranseat, el pcrfidei.

snaiuni ad

pcdes Aposlolormn posucrunl (Act.

transirc

non potest
credai

ab

initio

Merilo jam

51, 33). Non enim repulit Deus plebem suam quam
pixscivii (fiom. xi, 2). 27. Audivil boc mulier isla
,

prxsenle viro audit, Mulicr, crcde mihi. Jani cnim est
in le qui
,

quia prxscns est vir tuus. Coepisti

ct addidit.

adesse inlellcciu,
Mulier, crede mihi

qunndo mc propbelam
:

appellasli.

prophetam dixcral
loiiuebalur,

;

vidil lalia dicere

Jamdudum eum cum qno
' ;

qnia nisi crediderilis, non intelli-

qux jam
,

plus essenl ad propheiam
:

ct

gctis (Isai. vn, 9, sec.

LXX). Ergo,

Mulier, crede mihi,
,

qnid respondit
Mcssias veniel
ille,
,

videle

Dicit

ei

mulier
:

,

Scio quia

quia vcniet liora, quando neque in monle lioc
Jcrosotijmis adorabiiis Palrem.
scilis,
est.

nequc in

qui dicitur Clirislus

ctim ergo venerit

Vos adoratis quod ne-

omnia nobis demonstrubit. Quid esl hoc? Modo,
de lemplo conleudiint Judxi, et nos demonlc
:

nos adoramns quod scimus; quia salus cx Judtvis
vcniel hora.

inquit,

Sed
?

Quando? El nunc
in

est.

Qux

ergo

contcndimus
et
i

cum

ille
;

vencril

,

ci

monlcm

spernct,

bora

Quando

veri adoratores

adorabunl Patrcm in
isto,
cl

lemiilum evertet
vcrilale

docebit

nofi islc oninia, ul in spi-

spiritu ei vcriiaic;

non

monte
JVnm

non

in tcniplo,

ilu ct

novcrimus adorare. Sciebat quis eam

sed

iil

spirilu cl verilale.

Patcr tales quwril,

possel docere, scd

jam doeenlcm nondiim aguoscebal.
autem

qui adorcnt eum.

Quare Pater
,

lales qtixrit qui

adorent

Jani ergo digna erat cui manifesiarclur. Messias

cum, non
lebat

in

monle

non

in teniplo,

sed

in

spirilu et

unclus esi
sias est
:

;

unctus grxce Chrislus est; hcbraice Mesct punice,

veritale? Spiritus csi Deus. Si corpus esset Deus, opor-

undc

Messe dicitur unge. Cognaix
,

eum

adorari in monte, quia corporcus csl

mons

quippc sunl lingux istc et vicinx, hcbraica
el syra.

punica,

oporlebateum adorari in lcmplo, quia corporeum est lemplum. Spiritus esl Deus ; et eos qui adoranl eum, in
bpirilu ct verilate oporlet adorare.

28. Ergo dicil

ei
:

mulier

,

Scio quia Messias veniet,
ille,

qui dicitur Christus
;

citm ergo vencril
:

uobis

annun-

23. Audivimus

,

el

manifeslum cst
si

foras ieramus,

tiabit

omnia. Dicil

ei Jesits

Ego sum
(I

qui loquor leciun.

intro missi suinus.

invenirem, dicebas, montcni
!

Vocavit viruin stium,
ris
,

facltis est vir ejus

caput mulie-

aliquem alium

e.t

solilarium

credo enini quia
in

in allo

factns cst Cliristus capnt viri
in fide, cl regilur

Cor. xi, 5).

Jam

cst Dcus, magis

me

exaudit cx alto. Quia

monle

cs,

mulicr ordinalnr

bene viclura. Post-

propinquum

ic

Deo putas,

et cito le cxaudiri, quasi

eaquam

atidivil

hoc, Ego sum qui loquor lecum, jam
;

dc proximo clninanlein? In cxcclsis babilal, sed liuviilia rcspicil. Prope esl Dominus. Qiiilms? forte allis?
Ilis qui obtriventnt cor

ullra quid dieerel

quando

Clirislus

Dominus maniet

fcslare sc voluil mulicri, cui dixent, Crede mihi?

(Psal. xxxiii, 19). Mira rcs esl:
:

29. El contintto venerunt discipuli ejus,
quia

mirabanlur

el in allis babitat, ct humilibus propinqu.il
respicil, cxcelsa

humilia

cum

mutiere loquebatttr. Quia quxrcbat perdilain,
illi

autcm a longe cognoscil (Psal. cxxxvu,
,

qui vencrat quxrere quod perieral, hoc
tur.
tur.

miraban-

6)

;

superbos longe vidcl
sibi

co

iilis

minus propinquat,

quo
nuli

vidcntur altiores. Quxrebas ergo

montem
,

?

Donum enim mirabantur, non maluni suspicabanNemo lamen dixit : Quid quwris aut quid loqueris
ea
?

descciide ut ailingas. Sed ascendere vis? ascende

cum
sum

montcni quxrcre. Ascensiones , inquit

in corde

30. Relit;uit ergo lnjdriam
qui loquor tccum
,

snam

mulier. Audito,

Ego

cjus (hoc

Psalmus

dicil), in cotivalle ploralionis (Psal.

ct reccplo in cor Chrislo
nisi

lxxxiii, 6, 7). Convallis humiliiatem babct.

Ergo intus

mino, quid

faceret

,

Dojam hydriam dimiiteret, cl
,

age toium. Et
*

si

fortc quxris

aliquem lociim allum,

cvangelizarc currercl? Projecil ciipiditaicm
1

el oro-

tn Mss. omillilur, est locus ubi.

In

sex Mss., plus

cssct a prophcta.

1521
peravit

TRACTATl S XVI CAPUT
,

IV.
ibi

1322
lanqiiam malura seges

annunliare

vcrilatem.

Discanl qui

volunt

messis paraia erat. Merito
fuit,

evangelizare, pmjirianl hydriam ad puteum. Recordaniini quid superius dixerim de hydria
:

quando

lot

bominum

millia prclia

rerum suarum

vas erat

afferebant, ei ad pcdes Aposlolorum poncntes, expcditis iiumcris a sarcinis saecularibus,

dria

unde aqua hauricbalur, gneco nomine appcllatur liyquoniam graxe uSu^ nqtia dicitur; lanquam si
,

Christum Domi-

niim sequebaulur

:

vere malura niessis. Quid inde

aquariuin dicerelur. Projecil ergo liydriam, qua:

jam

factum est? De ipsa messe ejecta sunt pauca grana,
et

non usui
aqua
jcclo
illa
,

,

scd onori
saliari.

fuil

:

avida quippe desidernhat
Christiim
ei dicit illis
di.ril
,

seminaverunt orbcm tcrrarum,

ct surgil alia messis
ista

Ul

niiiitiaret
,

ouerc abhomiuibus
:

qiian in (ine saeculi

mctcnda
lacnjmis
,

est.

De

mcsse

dicilur,

cucurrit

«rf

civitalem

Qui seniinanl

in

in

gattdio

metent (Psal.
Apostoli, sed
Angeli

Venite, el videle liominem qni mihi
qtie [eci.

omnia quacum,

cxxv,
Angeli

S).

Ad

istam ergo
:

mcssem non
inquit,

Pedcteutim
,

,

ne

illi

quasi iiascerentur
Venile,
et
:

ct

miitcntur

Messorcs,

sunt

indignarentur

et

persequerenlur.

vitlete

(Matth. xiu, 39). Ista crgo messis crcscit intcr zizama,
et exspeclat puigari in (ine. Illa vero mcssis

hominem qui
quid ipse
esl

dixit mihi

omnia quiecumqtte

feci
el

nuin-

jam ma-

Christus? Exierunl de civilale,

veniebant

tura erat, quo prius missi sunt discipuli, ubi Prophela?

ud eum.
51

laboraverunt. Sed tamen, fralres, videle quid dictura
inlcrea

El

rogabam eum

discipuli dicenles

:

llabbi,

sil

:

Simul gaudeal
'

et

qui seminat

ct qiti
:

mctil. Dispa-

manduca. lcranl enini emere cibos
aulem
scilis.

et veneranl. llle

res

tcmporis laborcs habiicruiu
,

sed gaudio paritcr

dixit

:

Ego habeo

cibttm

manducare quem vos non
:

perrrucnliir

mcrccdcm simul

acccpturi sunl vilaiu

Dicebanl ergo discipuli ad invicem

Numquid
illa

;cternam.
53.

aliquis allulil ei

munducare? Quid mirum

si

mulier

Ex

civilate attlem itla mttlti crediderunt

in

eum

non jam

intclligcbat

aquam

?

ccce discipuli nondum intcl-

Samaritani, propler verbtim
hibentis,

mulieris leslimoniitm perfe:i.

liguut csram. Audivit
iiislruit ut

magisler

autcm cogilalioucs illorum, et nou pcr circuilum , sicut
;

Quia

dixil

mihi omnia quacunique

Cum

venissent

autem adettin Samaritani, rogaverunt ul apud
ibi

illam cujus adliuc virum rcquircbat, sed

jam aperte
muliere, ut
dice-

eos manerel, el mansil

duos dies. El mullo plures
ejtts
:

3Ieits, inquit, cibtts esl ul faciam voluntalem cjtts qui

crediderunl propler serinonem

et mtilieri

dicebant
;

misii me.

Ergo

ct

poius ipse erat in

illa

Quiajam non propler
nos audivimus,
niundi.
et

litam loquelam crediinus
hic
est

ipsi

cnim

laccret voluntalem ejus, qni miserat
bat, Sitio,

eum. ldco
in

scinius quia

vcre Salvator

damihi

bibere; scilicet ut lidem in ea ope-

Elhoc

paiiluliim animadvcrlcndiiin esl,

quia
et

rarelur, et fidcm ejus biberet,
trajiccret
:

eteam

corpussiium
est

lectio lerminala cst. Mulier

priinum nunliavil,

ad

corpus enim ejus Ecclesia Ipse

ergo, inqui

mulieris lcslimonimum crcdideruntSam;u'ilaiii t clro-

quit

,

cibus

meus

ul

faciam vohinlaletn ejus

me

gaverunt

eum

ut apud eos mancret, et maiisit ihi bi:

tnisit.

duo, et plures crcdiderunt

cl

cum

crcdidisscut, di-

52.
eunt
,

Nonne
et

vos dicilis quod adlutc qttatnor menses
?

cebant mulieri,

Nonjam
,

propter verbum luuin crediel scimtts
3
,

messis venit

In

opus fervebat

,

et operarios

mus, sed

ipsi

cognovinuts

qitia vere

hic est

miltere disponebat. Yos quatuor menses compulatis

Satvator miindi ;

primo per famain

poslea perpra>

usque ad messem
et videte

;

ego vobis aliam mcssem albam
sunl rcgiones ud messem.
est

et

seiiliam. Sic agitur hodie

cum

cis qui foris suut, ct

paratam ostendo. Ecce dico
quia

vobis, levale oculos vestros,

nondum

sunt chrisliani
;

:

Christus nuniialur pcr chriilla

jam albw

Ergo

stianos amicos

lanquam

mulicrc, hocesl Ecclesia

niessores missurus est. ln hoc enim
qititi

verbum verum,
:

annuntiaiitc, ad Chrisium vcniunl, credunt pcr istam

alitts

est qui

metit, nlius
et

qtti

scminat

ul el qui

famam; manet apud eos hiduo, hoc
prxcepla charilalis;
et

est, dat illis

duo

seminal simul gaudeat

qui melit.
:

Ego misi vos melere
,

multo plurcs el lirmius ineum

quod vos non
laborem eorum

luborastis
introislis.

alii

tttboraverunt

et

vos in

credunl, quoniam vere ipse esl Salvator mundi.

Quid ergo? messores misit,
alii

TRACTATUS
Abeo
ahiit in Galilujam
;

XVI.

non

seniinatorfco?

Quo messores? Ubi jam
jam liboratum erat
erat
,

labo-

Evangclii loco, Postduosaulemdics exiitinde, et

ravcrunt.

Nam
;

ubi

,

utique semi-

usque ad id, Et crcdidil ipse, et
.

naliim erat

et

quod scminatum

jam maturum

domus

cjus tota. Cap. tv, f

43-53.

eral factum, falcem et iriluram desiderabat

Quo crgo
I.IIodierna evangelica lectio, beslcrni dici scquilur

erant messores millendi

?

Ubi jam Propbel;c pradica-

vcraut;

ipsi

enim seminatores.

Nam

si ipsi

non semi-

lectionem, qusc nobis ad disputandum proponitur. In

nalores.unde ad illam muliercm pervenerat, Scio
quia Messias veniel?

qua qtiidem sensus non sunt investigaiione
Proinde locum isium Evangclii

difficiles,

sed digni prsedicaiione, digni admiralione et laudatione.

Jam

ista niulier

fruclus maturus

cum commen-

erat, el erant alba; messes, et falccm qu;rrebant. Ilisi

datione comnicmnrennis potius, qiiam cuni difficullalo
tractemus. Abiil cnim Jcsus post hiduiim quod fccerat
in

vos ergo

:

quo? Melere quod non seminastis
el vos in labores
,

:

alii

semi-

uatcrunl,

eorum
Isaac
,

introistis.

Qui labo-

Samaria

in Gatilaram uhi iiulrilus erat.
ait
:

Secutus au-

ravcrunl? Ipse Abrabam
bores eorum
Chrisli
;
:

et

Jacob. Legite la-

tem Evangclisla
liibttil

Ipseenim Jesus testimonium per-

in

omnibus laboribus coruni prophetia
Moyses
ct caHeri

quia prophcta in patria sua honorem non habct.

et kleo seminatorcs.

Paln tribus Mss.,

triarcha: et
illo

fiigorc

omnes Prophet;e, quanta pcriulerunl in quando scininabanl? Ergo jam in ludxa

insparts
:

Lov., per

feminam

clissenlieulibus editis aliis et K?:'.

1523
lNon proptcrca
lia,

IN

JOANNIS BVANC.E UCM.S. Al'Cl'STIM dcSama:

i;i2:

poslbiduum
in

discessii Jesus

1-11)
liuni.

:

cl utique pleh.1 cr.il domtis luibis convivan-

quia

honorcm

Samaria non habcbat
,

non

Factuni cst tam imgnuin iniiaculuin, ct non in

er-im Samaria palria ipsius crat trgo istam deseruisset tam cito,
nisset ubi nutritus erai
plieia in palria sna
;

scd Galilxa.

Cum

eiun credidcrunt nisi discipuli cjus.
G.llilxx

Hanc

civitalem

et

ad Galilxam ve-

modo
,

rcpelivit. El ccce
,

quidam regulus, cujus
,

qimmodo

aticsiatur guia pro-

filius infirmabaliir

venit

ad cum

el

rogare ccepil ut
el

honorem non habet? Magis videlnr bonoaltcstari potuisse qnod proplieta in palria sua rcm aon habcrct, si contemnerel pcrgcrc inGalilxam,
pl in

descenderet
filium cjus
;

ad illam civilatem vel domuin,
incipiebat

sanaret

enim mori. Qui rogabat, non

credebat? Qnid a iue cxspeclas audire?

Dominum
lalia
,

in-

Samaria remansissct.
insiiiuatnm nobis

Urroga quid dc
spondit
:

illo scnsciit.
ct

Hogatus enim

rc-

2. Intcndai crgo Charitas vcstra
1:011

Xisi signa
in

prudigia vidcritis

non

creditis.

modicum sacramenlum

,

suggerente Domino et

Aiguit liomincin
omtiino nullius
tate
lilii

fide
:

tepidum, aul frigidum, aut

donante quod loquar. Quxstionem propositam cognovistis, solulionem cius exquirite. Scd repetamus proposilionem
,

(idei

sed lenlare ciipiintcni de sani-

sui, qualis cssel Clirislus, quis cssct, qiiantuni

ut solulionem

desiderabilom faciamns.
dixerit, Ipse enim Jesns

possct.

Yerha cniin rogantis audivimus, cor
:

diflidcnlis

Movet nos cur Evangelista

non videmus
divil ct

sed

ille

pronimtiavil, qui ct vcrba au-

leslimonium perhibmt g:wd proplicta in patria sua houo-

cor inspexit.

Dcnique et ipse Evangelisia

rem non

habel. lloc permoli releximus verba superiora,
;

tcsliiiionio narralionis

sux ostendit quia nondtim crc-

ut inveniamus enr boc Evangclisia dicere voluerit

ct

mveninius superiora verba cjus

iia

narrantis

,

quo-

niam post biduom profeclus

est

de Samaria

in Gali-

domum suam Dominum cusanandum filiuni cjus. Nam postcaquam ei nuntialum est sanum esse filiuin ejus, et invenil ca
dideral
,

qui venire ad

piebat, ad

Ixam. Propicr hoc crgodixisii, o Evangclista, lcsiimonium perhibuisse Jcsum quod prophela in patria
sua honorem non haberet; quia postbidoum reliquit Samariam cl properavit venire in Galilxam? Iino
,

hora sanalum, qua hora Dominus dixcrat, Vade.
tiius rivil
;

filius

et

credidit, inquit, ipse, el

dumus

ejus tota.

Si ergo propterca credidit ipse et

domus

ejus tota,

quia nuntiatiis csl

ci

filius

ejus sanus, et comparavit

vcro quasi videor
si

milii

congruentius intelligere, quia

horam nuniiaritium borx prxnunliahlis ; quando rogabat
,

honorem

in patria

sua Jesus non habcrel, non ad
festinarel.

nondum

credebat. Samaritani nullum signum

camdcm
quia

relicia

Samaria

Sed

ni iailor,

imo

cxspectaveranl, verbo cjus tantunimodo crcdiderant
cives

vcrum

est, ct

non

fallor,

melius enim qiiam cgo,

auicm ejus audire meruerunt, Nisi signa
,

el

pro-

vidit Evangelisla

quid diceret, melius

mc

veritalem

digia videritis

non credilis; ct

ibi

tamen facto lanto

videbal, qui

cam de

pcclorc Domiiii bihebat. Ipse est

niiraculo

,

non credidit

nisi ipse

et

domus

ejus.
:

Ad
ad

enim Joannes evangelista, qui inter omnes discipulos ct quem Dominus siroer peclus Domini discumhebat
;

solimi seiinonem crcdiderunl plurcs Saniaiitani
illud
est.

miraculum sola

illa
,

domus

crcdidit, ubi factum

chariialcm dehens oninibus, lamen prx cxleris

dili-

Quid igilur, fratres

quid nobis

commcndat Do-

gebat (Joan. xin, 25,
tur, et

et

xxi, 20). F.rgo
si

ille

fallerc-

niinus?
ihi

Tunc

Galilx>a
:

Juthcx patria crat Domini, quia

ego recta scnlirem? Imo

piesapio, obe-

nutritus cst

ntinc vero quia portcndit aliquid res
dicta sunl prodigia, nisi

tlieuter aiidiam

quod

dixil,

ut

merear senlire quod

illa;

non cnini sinc causa
:

tensit.

qnia aliquid porlendunt
est quasi porroilicium

prodigium enim appellalum

3. Accipite ilaqne, charissimi, quid bic sentiam,

',

quod porro dieat, porro
:

si-

sine prxjudicio,

si

vos melius aliquid senseriiis.
et in

Manon

gnificct, et aliquid futuruni csse portendal

quia crgo

gislrum cniui

umim omnes habemus,

una schola
si

aliquid

illa

oiniiia

porlcndcbant, aliqnid

illa

omnia

condiscipuli sumus. Iloc ergo sentio, et videte

prxdicebaht, faciamus motlo nos patriam Domini nostri

aul verum est.aut propinquat veritali quod senlio.
In Samaria

Jesu Christi secunduni carnem (non enim babuit
in terra, nisi

biduum
lol dies

fecit

,

et

credideruni in

marilani

:

in

Galihca fecii, cl

eum Sanon in cum
in

palriam

sceundum carncm, quani accepairia sna

pit in terra);

faciamus ergo palriam Domini pnpuluin
in

crediderunt Galilxi. Uetexite vel recolite memoria
hesterni diei el lectioncm et

Juthcorum. Ecce

sermonem. Venit
illa

Sa-

Modo

attende

Judxorum

turbas, atlcnde
,

honorcm non habei. jam gentcni
et

mariam, ubi enm primo mulier

prxdicaverat,

cum
pro-

illam dispcrsam toto orbc tcrrarum

evulsam

ratli-

qua ad putcum Jacoh loculus erat magna mysteria
eo viso Samarilani et audito crcdidcrunt
in

cibus suis; attende ramos fractos, concisos, dispersos,
aridos, quibus fractis inseri meruil oleaslcr (Itom.
xi, 17)
:

eum

pler vcrhuni mulieris, et firmius credidcrunt proplcr

vidc lurbani Judxoruin, (piid dicit rr.odo?

verbum
Ibi laclo

cjus, cl plurcs crediderunt

:

sic

scriplum

csl.

Queni

colitis,

quem
illi

adoratis, frater nosier erat. Et
in

biduo (quo niimeio dierum myslice
,

commcnin

nos respondeamus, Propheta non habct. Denique
iu lerra,

patria stta lionorem
Jcsinii

dalus esl duorum numerus prajccplorum

quibus
[blatth.

ambulantcm Doniiniim
;

duobus prxceptis

lota

Lex pendcl

et

Prophetx

facientemquc miracula

cxcos illuminanlem,

xxu, 37-40],
meminislis)
,

sicut hesterno

die nos

commendasse
Ibi

surdis aurcs

apcrienlcm

,

niutoriim ora solvenleni,

pergit iu Galilxam, et venit iu civitaicm

paralylicorum

membra slringentcm, super mare amimperantem
et fluctihus,

Canam

Galila-x, ubi
in

quando aquam

aquam vinum vinum convcrtil
,

fecit.

antcm

hulantem

,

ventis
;

mortuos
,

sicut scribit ipse

suscitantcm

tania signa
Mss
,

facienicni vidcrunt

ct vix

Joa;incs, crcdiderunl in curo discipuli cjus (Joan, n.

ui i>leiis<iae

prodiciuPK

|5ffl3

TUACTATUS
:

W

1.

CAPLT

IV.
:

Io2G
ceulurio alienigena credidil
et

inde pauci ereilidermil. Popnlo Dei loquor

tarn mulli

tu de signis crcdeic

me

credidimus , qnx signa vidiiuus?
cluin
esl

Illud

ergo quod fa-

verbo posse facerc
vos, nisi signa
si ila est,
ct

,

antequem facercm
,

credidii

lunc, lioc quod nunc agilur porlcndcbat.
;

prodigia vidcritis

non

creditis.

Ergo

Jud;ei fuerunt vel sunt similes Galilxis
illis

nos similcs
,

lrangaiilur supeirbi rami, humilis inseratur

Samaritanis. Evangelium audiviinus
in

Evangelio

oleaster
ccptis.

:

mancat tamcn

radix,

illis

prxcisis,

islis re-

consen>inius, per Evangeliuni

Chiislum credidi-

Ubi manel radix? In Patriarcbis. Elenim pased hnjiis arboris radix, Abraham, Isaac, et
isli? ln

nnis; nulla signa vidimus, nulla exigiuius.

U

ia

Christi populus Israel, quia ex eis venit sccundiim
:

Quamvis enim unus cx duodeeim electis et sanclis, lamen lsraelita fuit, de gente scilicel Domiiii Thoinas illc, qui iu loca vulnerum digilos cupiebat
4.
iniltere. Sic

carnem

Jacpb, patriarchx sancti. Et ubi

requie apud

Deum
tus
in
'

,

in

honore magno

:

ut in

Abrahx sinum adju-

eum

arguit

Dominus quoniodo istum
Quia
vidisti

re-

ille

pauper post corporis exitum levarelur, ct
a

gulum.
creditis

Iluic dixil, Xisi signa et prodigia videritis
:

non

Abrabxsinu de longinquo

superbo divite videre-

illi

aulem

divit

,

,

credidisti.

Ad

ttir
iii

(Luc. xvi, 22, 23). Ergo radix manel, radix lauda:

Galilxos vcneral, post Samirilanos qui sermoni ejus
crediderant, apud quos nulla miracula feccrat, quos

r

sed rami superbi ct prxcidi el arescere merue;

riint

oleasler aijtem humilis illoruni prxcisione invc-

.fumos

in

fidc

securus cilo dimiserat, quia divinitatis

uit luciini.

prxsenlia non dimiserat. Ergo quando dicebal Domi-

G.

Audi ergo

quemadmodum

prxcidantiir rarai naipso

nus Thomx, Veni, milte
crcdultts,

sed fidclis
,

;

ct

manum tuam, el noli esse incum illc exclamarcl, laelis
,

iuialcs, queinadiiioduiii

inseraiur olcasier, ex

ccuturione
guli
bis
,

vulnerura locis
meiis
:

eldicciet, Dominus meus
et

el
,

Deus
cre-

quem propier comparalionem lnijus commemoraiidum putavi. Amen, inqiill, dico
,

revo-

increp.ilur

dicilur

ci

,

Quia

vidisli

non inveni tantam fidem
et

in Isracl

:

propterea dico

didisii.

Quare,

nisi guiu propliela in pulria sua Itono-

vobis, quia mulli ab oriente

occidcnle.

Quam

late lci-

rem non habet? Quia vero apud
pliela isle

alienigenas

pro-

ram occupaveratoleastcr! Amara siha
scd propter humilitatem, proptcr
sub leclum
venienl.

iniindus hic fuit

Iionorem liabcl, quid scquitur? Beati gui
et

Non smn

dignus ut

non viderunt

credidermit

'

(Joan. xx, 25-29).

Prxei iu

meum

intres, Mutli ab orienle el occidenle
:

diclisumus nos; et quod Dominus anic laudavit,

nobis implere dignaius est. Vidcrunl qui crucifixerunt, palpavcrunt
,

Et puta- quia vcnicnl quid de enim vcnicnt, jam prxcisi sunt de silva
:

illis

fiel? Si

tibi

inserendi

el sic pauci

credidcruul

:

nos non

sunt,

vidimus, non contrcctavimus, audivimus, credidimus.
Fial in nobis,
perficialur in nobis beatitudo

ham,

el

ne arescanl? Et recumbcnl, inquit, eum Abralsaac, et Jacob. In quo convivio; ne forte non

quain

invites ad

semper vivendum

,

sed ad nniltum biben,

promisil; et bic, quia palrix ipsius prxlati sunius;
cl in

dum?

llecumbcitt

cum Abraliam

el

haac

,

el

Jacob.

futuro sxculo

,

quia pro ramis fraclis inscrti

Ubi? In regno, inquit, ccelorum. Et quid
qui vcnerunl de stirpc

erit

dc

illis

sumus.
5.

Abrabx? quid

(iet

de rarnis

Hos enim ramos

se fracturura csse monstrabat,

cl liunc

oleaslrum inserliiium,
ei dixit,
<

quando commoliis

quibus arbor plena eral? Quid, nisi quia prxcidenlur, ut isti inseranlur? Doce quia prxcidentur
:

Ccnlurionis fide, qui

Non sum dignus

ut
rt

Filii
viii.

autcm regni
5-12).

ibitnl in

tcnebras exterions (Mattli.

sub icctuin meuni intres; sed tantuin dic verbo,
sanabitur puer

meus

:

nnni et ego liomo

sum sub pocl

leslalc constitulus,
Iiuic,

liabcns sub
;

me

roilites,

dico

Vade,

et vadit

el huic, Veni, ct vcnit; ct

servo

mco, Fac boc,
quebanlur,

el facit.

Conversus ad cos qui sc sedico vobis, non
invcni tan-

Habeal ergo apud nos bonorem Propheta quia non habuii honorem in palria sua. Non habuit honorem in palria in qua conditus esl babcat honorem in patria quam condidil. In illa enim conditus est
7.
, , ;

dixit,

Amen
>

conditor oninium, conditus

in illa est

seciindum forest,

tam

fidem in Israel.

Quare non invcnit
in

laiitaiu

fidcm

mam

servi.

Nam

ipsam civitatem

in

qua condilus

in Isracl?

Quia prophcta
et

palria sua Itonorcm

non

habct.

Numquid non

illi

ceuturioni poterat dicere

ipsam Sion, ipsam Judxorum gentem, ipsam Jerusalcm , ipse condidit cum esset apud Palrcm Verbum
Dei
:

Dominus, quod
vit?

dixit hnic regulo,
:

Vade, puer luus
iste
ille

tii-

Omnia

enira per ipsum (acta sunt

,

et

sine ipso

Videte distinctioncm

regulus

Dominum ad
cenlurio iudivenio
' et

(actum

est niliil.

De

illo

ergo homine de quo hodie au-

domum suam
gnum
rabo

descendere cupiebat;
Illi

divimus, unus mediator Dei et

hominum homo

Chri-

se esse dicebat.
;

dicebatur,
,

Ego

cullli

eum

buic dicliini est

Vude,

filius

tuus vivit.

pricsentiam promiiicbat; liunc verbo sanabat. Iste
incn praeseniiam cjns cxtorquebal
fjus indignum essc dicebat. Hic
illic
;

la-

prxlocutus stus Jesus (I Tim. n, 5), etiam Psalmus dicens, Mater Sion, dicel Iwmo. Quidam homo , est, mcdiator Dci et bominum homo, Matcr Sion dicil.

ille

se prxsentia
est clationi;

cessum

concessum
filius
et

est lmuiilitaii.
,

Tanquam
credilis

buic diccret,

Quare Mater Sion dicil? Quia indc accepit carnem, inde virgo Maria, de cujus utcro servi forma suscepta Matcr cst, in qua dignatus est apparcre buniillimus.
Sion dicit

Vade,
tigna

luus vivil

noli milii lacdium facerc. Nisi
,

homo,

et

homo

iste qtii dicit
est in ea.

Maler Sion,
eral

prodigia videritis

non

:

prascntiam

faclus esl in ca, liomo (actus

Nam Deus

ineam
1

vis in doino tua,

possum

et

verbo jubcre; noli

Mss., qni

'

non vidait cl credunt. Lov., hgo vciw.un. Cxlcri libri, fjo

slcs.

vcnio.

Am. Bad. et tr.,jutliu. vinilocincnsisMs., nrf juuistun At Mss. alii cum txiv., adjutus : quod nomcu laiari est interprctaiuiu.
Editi

1527

IN

JOANNIS CTANGELMM.
nomo
Hicttfs
,

9.

VUOU5TI.M

1523

anlc cani, et lionio factus e-i In ea. Qui
est in ca
,

jiis

peceala dimitlere vcnerat, ad cujus languores sa,

ipse fundavit

eam

Allissimut (Psal. i.xxxm
est in ea hiuiiilliimis

nandos sc hiimiliavcra!

de hoc languido sanato ma-

5), iion hiimillimiis.
(juia

llomo factus

Vcrbum caro faclnm
e/iin

est, et habitavit in

nobin

:

ipse

gnimi signum dedit. Cujus rei et cujus signi profundiim sacramcntum, quantum Dominus donare
dignatur, attcntis vobis cl orando adjiivantihiis infir-

fundavit

Attissimns
erat

;

qnia in principio eral
;

Vcr-

bum,

el

Verbum

apud Ueum

el

Deus erat Verl,

mitatcm nostram

,

loquar ut potero. Quidquid aulcm

bum

:

omnia per ipsiim

facla sunt (Joan.
,

1,3, 11).

non possum
facio
2.

,

supplebit in vobis ipse, quo adjuvante

Quia vero condidil isiam palriam hic ItSbent lionorcm. Hcpulit eum pairia in qna generalus cst; suscipiat

quod possum. Dc bac
piscina qnac quinqiie porticibug cingcbalaiigiicnliiiin

cum

patria

quam

rcgcncravit.

tur, in

quibus jaccbat magna nuiliiiudo
;

TRACTATUS
Ab
eo

assiduc nos traclasse mcmini

el

XVII.

rem dicturus sum

quod saiptum

est,

Post hxccrat dies feslus Ju;

gnoscant.

quam mccum plnres recognoscanl potius quam coVerum nihil cst ab rc, cliam nota repelerc, ut et qui non noverant inslruanlur; ct
qtii

da:orum, et asccndit Jesus Jcrosolymam
id,
I

usque ad

Qikcrebanl
i

cum

Judici intcrlicerc, qiiia

non sodicebai
18.
:

novcranl conlirmcnlur. Proinde tanquam nota breviter

ii ii

solvebai sabbatum, sed et palrem

suum
.

pcrstringenda
illa

sunt,
illa

non

otiose
milii

inculcanda.
videtur
si-

Peiim, a?qtialemscl'acicns Deo. Cap.x, y
1.

I

Piscina

et aqua

populum

gnilicassc

Miruin

iioii

cssc dcbct a
si

Dco faclum niiraculum

inirum enim cssci

bonio fecissct. Magis gaudcre

inine

Jndxorum. Significari enim populos noaquarum apcrte nobis indicat Apocalypsis
,
:

dcbemus, quia Domiuus nosler et salvator Jcsus Chrislus bomo factus cst, quani quod divina intcr liomines Deus fccit. Plus est enim ad salu-

quam

Joannis

ubi ei

cum

mirari

ostendercntur aqux mullas, et

'

interrogasset quid cssent,
los esse

responsum accepit, popu-

(Apoc.

xvn

,

15).

Aqua ergo
,

illa

,

id est

popu-

lcm nosliam quod
quod
fecil inlcr

factus cst propter lioniines, quani
:

lus

ille

,

quinque

libris

Moysi
illi

lanquam quinque porlibii

liomines

et plus cst

quod

vilia

sana-

licibus claudebatur.

Sed

prodcbaut langui-

vit aniiiiarum,

qiiam quod sanavil languores eorpoiiim

dos

,

non sanabant. Lex cnim peccalores convincebat,
littera sine gralia

rnoriturorum. Scd quia ipsa anima non
iiiio

eum novcrala
in

non absolvebat. Ideo
stolus

reos facicbat,

sananda erat, et oculos babebal
viderct
,

carne uiidc
in

quos conlitcntes gratia
:

liberab.it.

Nam

boc

dicit

Apo-

facta corporalia

iiondum babcbal sanos
;

Si enim dala esset lex qttw possel vivi/icare,

corde, undc

Deum

lalenlem cognosceret

fecit

quod

oninino ex Leye essel justitia.

Quarc crgo dala csl

videre potcrat, ul sanarcliir undc vidcrc non potcrat.

Le.x? Scquiliir, et dicit

:

Scd

conclusit Scriptura
fide

om-

Ingressus esl locum ubi jaccbat magna multiludo lan

nia sub pcccato, ul promissio

e.t
,

Jesu Christi dare-

guenlium

,

circorum, claudorum, aridorum

lur crcdcntibus (Cutal. ni, 21
;

22).

et ciiin ct langucnliiini

Quid evidentius?

essct medicus el
set sanare

animarum et corporuin, cl qui venisomnes aniir.as crcditurorum de illis langucnlibus unum clegit quem sanaret, ut miitatcm significarct. Si mediocri corde, ct qnasi bumano captu
,

Noiine verba hsec exposuerunt nobis et quinque porlicus
,

mulliludinem

?

Quinque porlicus

Lcx

cst.

Quarc quinquc porlicus non sanabant lausi

guentes? Quia

data essct lex quce posset vivificare,
essel justitia.

et ingenio consideremus facienlem, el

quod ad

potesta-

omnino cx Lege

Quare ergo coniincbant

tcm pertincl, non niagnum
ad benignilalem
curatus est
,
,

aliquid perfecit; ct

quod
umis

quos non sanahant? Quia conclusit Scriptura omnia
sub peccalo
crcdentibus.
5.
,

panini

*

fccil.

Tot jaccbanl

til

,

ct

promissio ex fide Jesu Clnisti dareltir

cum

possct uno verbo

omnes

erigcre.

Quid ergo intelligcndum cst,
bonilas
illa

nisi quia polcstas illael in factis

Quid crgo

fiebal ul in

aqua

illa

lurbala sanarcn-

magis agebat quid aninue

cjus

tur,

qui in portieibus sanari

non polerant? Subilo
el a

pro salute sempiterna inlelligerent,

quam

quid pro

cnim vidcbatur aqua lurbata,
non vidchalur. Credas
lcre
,

quo turbabalur,
so-

tcmporali salute corpora mererentur? Corporum cnim
salus qu;e vera exspcctalur a

lioc angelica virtutc fieri

Domino,
non
sitiet

non tamen sine

erit in finc in
,

signilicante aliquo sacramento.

resurrectione
rietur
;

morluorum

:

lunc quod vivet

non mo-

Post
ct

aquam

liiihatam miltebat se unus qui potcrat
:

lunc quod sanabitur,

a-grolabit; liinc
;

sanabalur solus

post illum quisquis sc mittercl,
sihi

quod

satiabitur,

non esurict aut

lunc quod rein
,

fruslra faccret.

Quid

crgo hoc vult,

nisi
;

quia
ct fa-

novabitur, non velcrascct.

Nunc vero

illis

factis

vcnit unus

Christus ad popiilum Joda'Orum
ulilia,

Domini
apcrli

cl salvatoris uostri Jesu Cbrisli

et

cxcorum
ct quid-

cicndo magna, docendo

turbavil peccalorcs,

oculi,

morte clausi sunt; ct paralylicorum
,

lurbavit aquani prajsentia stia, ct excitavit ad passio-

inembra constricta

morie dissolula sunt

ncm suam? Sed
scnt,

latens

lurbavii.

Si

enim cognovis(I

;

quid sanatum csl tcmporaliter iu membris mortalibus,
in fine defecit
:

niinquam Dominum

glori;e crucifixissenl

Cor.
i

anima vcro qu* credidil; ad
fccit.

vitain
,

n, 8). Descendere ergo in

aquam turbatam, hoc
Ibi

st

aetcrnam iransitum
1

Animae ergo crediturac

cu-

humililer crcdcre in Domini passionem.

sanaha-

tur unus, signilicans unitalem; postea quisquis venisic editi etMss. ferttnt. Forte librariorum lapsu, pro, et admirari, sive uti olini scrihenant, et ammirari, suhstiiu-

rel,

non sanabatur
non

:

quia quisquis pra.'ter unitatcm

lum
g

fuit,

qiiam mirari.

fucrit, sanari
4.

polcrit.
ipiid

ui MS6.,

parvum.

Vidcamus crgo

voluciit signilicare in illo

IVJ9
uno,
sieut

TIUCTATUS
quem ciiam
pralocutus
ipsc scrvans
suni,
unitalis

XVII.

CAPUT

V.

|,-;

3o

niysteriuni,

Signiliialionibus pascimur, ul ad rcs ipsas pcrdurantes

de

tot

langucntibus

sanare ilignatus

est.

Invenit in annis ejus
:

unum nKvernm

pervenire possimus. Operarii
in

enim sumus, et
opere,

adbuc

vinea

laboramus

:

finilo die, finito

qiiemdam languoris
infirmitale.

Triginta octo annos liabebat in

Hic numerus

quomodo magis ad languosanitatem, paulo diligeulius

mcices resiituelur. Sed quis operarius perdurai ad accipicndam raercedem, nisi qui pasciiur cum laborat?

rcm
ul

pcrlineai,

quam ad
et

Non cnim
:

et lu operario
illi

luo mercedera solara

exponendum

est.

Intenlos vos volo; aderit Dominus,
sufficientcr audiatis.

daiurus es
labore?

non eiiam afferes
ulique
cui

unde vires reparet

in

congiue loquar,

Quadra-

Pascis

mercedem dalurus

cs.

gcnarius numerus sacralus nobis in quadam perfeclionc
voslra:

Proinde ct nos Dominus

in istis

Scripturarum signisi isla

commendalur. Notum esse arbilror Chariiati
:

ficaiionibus laboranies pascil.

Nam
cril

inlelligen-

teslantur sxpissfme divince Scripturae. Jcjuest
:

dorum sacramentorum
delicimus
in

kelilia

sublrahatur a nobis,
qui perveniat ad

nium boc numero consccralum

bene

nostis.

laborc, et

non

Nam
ipse

et

Moyses quadraginta dicbus jcjunavit (Exod.
(III

mercedem.
6.

xxxiv, 28), et Elias lolidem

Iteg.

xix,

8),

et

Quomodo

ergo quadragenario nuniero perficiin

Dominus noster

et salvaior

Jesus Cbristus huuc

lur

opus? Forlasse ideo, quia Lex
per tolum

decem

prx-ce-

ji-jimii

numerum

iniplcvil (Matth. iv, 2).

Per Moysen

ptis data est, et

mundum

proedicanda erat

significaiur

Lex, per Eliam

signilicantiir Propheioe,
illo

Lex

:

qui tolus

mundus quatuor panibus cominenMeridie el

per

Domiuum
Ires

signilicaiur Evangeliiim. Ideo in

dalur,

Oriente el Occidente,

Aquilone,

monte
in

apparuerunt, ubi se discipulis

oslendit

unde denarius per qnatuor

mulliplicaliis,

ad quadra-

Apparuit enim meMoysen et Eliam (/</. xvu, 1-3), tanquam Evangelium testimonium haberet a Lege et Propheclariiaie vulius ct vesiis sikc.

genarium pervenit. Yel quia per Evangelium quod
quatuor libros habct, implelur Lex
gelio diclum esl,
:

dius inter

quia in Evan-

Kon

veni solvere

Legem, sed adimdocliores non
signi-

tis
lis,

(Ilom. ni, 21). Sive ergo in Legc, sive in Prophesivc in Evangelio,

plere(Mattli. v,17). Sive ergoilla, sive isla causa, sive
alia aliqua probabiliore, qu;e

quadragenarius nurnerus no-

nos

lalet,

bis in jejunio
ei

commendalur. Jcjunium aiilem magnum generale esl, absiinere ab iniqiiilatibus et illicitis
sseeuli

lalel;
licari

cerlum

est

lamen quadragenario numero
in

quamdam
illiciiis

perfectionem

operibus bonis, qua;
in

voluptatibus
ut

qnod

cst perfeciuin
et

jejunium
cupiditates

:

maxime opera bona exercenlur

absiincnlia qua-

abnegantes impielatem
el juste,
el

sarulares

dam ab

ciipiditaiibus

'

sxculi, hoc est, gene-

temperanter,

pie vivamus in

hoc swculo.

rali jejunio.

Audi ct Aposlolum dicculem, Plenitudo
?

Huic jejunio quam meicedem addit Aposiolus? Sequilur, et dicil
:

Legis charilas (Rom. xin, 10). Charilas unde

Per

Exspectantes

illani

beatam spem,

el

graliam Dei, per Spirilum sanclum. Non enim habe-

manifeslalionem gloria; bcali

Dei, In

et

salvatoris nostri

rcmus

illara

ex nobis, quasi facieules illam nobis.

Jesu
quasi

Cliristi

(Tit.

II,

12,

15).

hoc ergo saxulo

Dei donuin est, et
tts Dei, inquit,

magnum donuin
ett

:

Quoniam

cliari-

Qnadragcsimam

abslinenlia; celebramus,
iiiiquitalibtis

cum

diffusa esl in cordibus uostris per Spi-

bcne vivimus, cum ab
vuluplalibus absliucmus.
siue

et

ab

illicitis

riSum sanclum qui dalus

nobis (Id. v, 5). Cbarilas

Scd quia baec abslincntia
cxspeclamus beatam iltam
et salvatoris

ergo implct Legem, et verissime dictum esl, Pleniludo Legis
cliarilas.
*

mcrccdc non
el

eril,

spem,

revelatioiwm gtoria; magni Dei,

admodum
in
illo

commendalur
:

Qturramus hanccharitalem, qnema Domino. Memenlote minicrum
Iriginla

noslri Jesu Clirisli. In illa spe,

cum

fuerit

de spe

fa-

quid proposuerini

oclo

annorum
ille

cta

rcs, accepiuri

sunms niercedcm denarium.
9, 10),

Ipsa

languido volo exponere, quare uumcrus

eniiii

uierces redditur operariis in vinca Iaborantibtis

Irigesiinus oclavus languoris sit poiius
tis.

qnam

sanita-

secimduin Evangelium (Mattli. xx,

quod vos

Ergo, ul dicebam, charitas iinplet Legem.
in

Ad
prae-

crcdo reminisci
sunt,

:

neque cniin omnia coininemoranda
el

pleniiudinem Legis

omnibus operibus pertinet qua:

tanquam rudibus

imperiiis.

Denarius ergo

dragenarius ntimerus

in

cbaritate

autem duo

qui accepil

nomcn

a

numero decem,
fit

redditur, elcon:

cepia nobis comniendanlur.
figile

Intuemini, obsecro, et

junclus quadragenario

quinquagenarius

unde cum
;

memoria: quod dico
ne
fiat
:

;

nc

silis

conlemptores

laborc celebramusQuadragcsiinam antc Pascha
loctilia

cum

verbi,

anima vcslra

via, ubi

grana jacla non
coeli, et colti-

vero,

tanquam accepla mercede, Quinquage-

germincnt

Et

venient, inquil, volatilia

simam
bori

post Pascha.

Nam

htiic

tanquam

salutari la-

gent ea (Marc. lv, i). Percipile, et recondite in cor-

boni operis, qui

periinet

ad quadragenarium
denarius, ut

dibus vcslris. Cbaritaiis prxcepta duo suut a Domi-

iiuraerum, addiiur quictis et
quinquagenariiis
5. Significavit
fiat.

felicilatis

no commendata
loto

:

Diliges

Dominum Deum
et

lnuin ex

corde tuo,
el,

et

cx tola anima tun,

ex tota mente

bnc

ct

ipsc

Doininus Jesns inulto

tua
liis

;

Diliges proxiinnm
tota

aperlius,

quando post resurreciionem quadraginia
in

duobus prmceplis

tuum tanquam leipsum. ln Lex pendet et Prcplicta?
illa

diebus conversatus csi
(Act.
in
i,

terra

cum

discipnlis suis

(Matth. xxii, 57-10).
cultatcs suas,
xxi, 2-4)
1 :

Merilo et

vidua

omncs

fa-

3);

quadragesimo autem die cum asecndissct
diebus misit

duo mintita misit
illo

in

dcma Dei (Luc.

ca-lum, pcracli.s deccm
1

mercedcm
isla, et

mcrito ct pro

languido a lalrcnibiu

Spiriius sancti (Id. u,

i). Signilicala

sunt

MSS., volitptatilms.
I.ov.,

quibusdam

signifieationibus rcs ipsx pra^vcniae sunt.

'

qtuv

ndmcaum.

rateri

Iibri,

qucmadnwdum.

t:.3l

!N

JOANNIS EVANCELIUM,
acccpit

S.

AUCUSTIM
oimiiuo a Deo videndo cssc arbitreris
et
:

1532
Deus,
in
:

sauciatn, stabuhrius duos
nareliir (Luc. x, 5i>)
diiiini fecit Jesiis,
:

nnmmoa

unde sabi

slieiiuin

merito apiid Saniarilanos

inquit, altaritat est;

qui manet in eharUaie

,

Deo
ut

ulcos chariUile
Islu

liruiarcl (Joan. iv,

manct

(I

Joan.
te

iv, 10). Dilige

ergo proximum
;

et in,

40). u.ii.n
gniftcatur

i"

ergo

numcro cum

aiiquid boni si-

tuere iu
poteris,

unde

diligis

proxinium

ibi

videbis

maximc

bipartiia charilas

eomraendatur.

S

crgo quadragenarius numerus babet perfcctionem
et

Deum. Incipe ergo diligere proximum. Frange esuricnli pancm titum, ct cgcnum sinc teclo induc in dotuam : si videris uudum, vesli, el domesticos scminis lui ne despexeris. Kaciens auicin istaquid consemiiin
t]'irvi>>

l.« -»»is

Lex non impletur
;

nisi in

gemino prascepto

(harilalis

quid nihaiis quia languebal qui ad qua-

draginln,
7.

dno minus habchal?
sacramenio
isic

Tuiic erumpcl vclut malulina lux
tua

ttta (Isai. i_vi.ii.

Videamus proindc jam quo

7, 8).

Lux

Deus
tibi

liius esl, tibi

mululina, quia post
ille

langnidns curetur a Doniino. Vcnil cniin ipse Doininus, cliarilalis doctor, charilale plcntis, brevians, sicut

noctcni sacculi
oeeidit; quia

veniel

:

nam

nec oritur, ncc

scmper

nianet. Eril libi maliitinus rcd-

de
23,

illo
el

pnedictura esl, verbum

mper terram
:

(hai. x,

emili, qui tibi occastim fccerat pcrcunli. Ergo, Tolle

xxvm, 22; Rom.

ix,

28)

cl

ostcndit in duo-

grabatiim tuum
iiiiim

,

milii

videlur dixissc

,

Dilige proxi-

bns pneccpiis chariiaiis pendere Legem et Propbelas.
Imle crgo pependil Moyses qnadragenario suo, inde
Klias ciiin suo, liiinc numerorri
atlulil

tuum.

9.

Sed clausum

est

adlmc

,

ct expositione indiget,

Domimis

in

quantum

arbitror, quare in loll