Φιλ ' Εβανς - Ταρίκ Αλή

Ο ΤΡΟΤΣΚΙ ΓΙΑ ΑΡΧΑΡΙΟΥΣ

Επιλογή

5

/

ΛΛΑΡϊ

6ΝΓΚ6ΛΣ

Λ6ΝΙΝ

ΣΤΑΛΙΝ

Κι όμως, την εξουσία μετά το θάνατο του Λένιν την
πήρε ο Στάλιν κι όχι ο Τρότσκι. Κι έκανε τα πάντα για
να εξαφανίσει τον Τρότσκι από την επίσημη Σοβιετική
ιστορία. Η λογοκρισία εξαφάνισε τη μορφή του και
κάθε τι που θα μπορούσε να τον εμφανίσει σαν ηγέτη
της Επανάστασης.

Ο Τρότσκι έγινε ένα «ανύπαρκτο» πρόσωπο...

Για τον Στάλιν και τους «ορθόδοξους» οπαδούς του ο Τρότσκι ήταν η
ενσάρκωση του διαβόλου. Με κάθε καταστροφή στο εσωτερικό και κάθε
πρόβλημα από το εξωτερικό ξεμπέρδευαν προβάλλοντας το τρίπτυχο
«Τροτσκιστές-φασίστες-σαμποτέρ».
Και στη Μόσχα και στο Πεκίνο, ακόμα και τα τελευταία χρόνια η τροτσκιστική
«εγκληματική αίρεση» θεωρείται αμάρτημα από τα χειρότερα.

ΤΡΟΤΣΚΙΣΤΗ

Στα 1956, όταν στο 20ό συνέδριο
του Κόμματος ο Χρουστσώφ
κατάγγειλε τα «εγκλήματα του
Στάλιν», τι τον είπε ο Μάο;

Οταν, στα 1960, οι Κινέζοι τα
χάλασαν με τους Ρώσους και τους
κατηγόρησαν ότι βάζουν την
«ειρηνική συνύπαρξη» πριν από
την επανάσταση, ο Χρουστσώφ
αποκάλεσε τον Μάο

ζΞ

ΤΡΟΤΣΚΙΣΤΗ/

7

Π

οιός ήταν τελοσπάντων ο πραγματικός Τρότσκι;
Το πραγματικό του όνομα ήταν Λεβ Νταβίντοβιτς
Μπρόνσταϊν. Γεννημένος στις 26 Οκτώβρη (δηλ. 8
Νοέμβρη με το καινούριο ημερολόγιο) του 1879 στο χωριό
Γιάνοβκα στην ρώσικη επαρχία της Χερσώνας, στο νότο.

Ο πατέρας του ήταν ένας ευκαταστατος Εβραίος
αγρότης -πράγμα εύλογο: στις νότιες περιοχές οι
Εβραίοι αγρότες δεν αντιμετώπιζαν σοβαρά
προβλήματα, και μπορούσαν να ζουν άνετα έξω
από τις πόλεις.

8

Τον Μάρτη του 1881
μαχητικά στελέχη των
Ν ' ' 'τνι;.^ν εκτέλεσαν τονί
Τσάρο. Συγχρόνως όμως
αυτοκτονούσαν και σαν
κίνημα: οι διώξεις που
Ι ακολούθησαν ήταν
I πρωτοφανείς.

9

Οταν έγινε δέκα χρονών τον έστειλαν να
σπουδάσει στην Οδησσό. Εκεί ανακάλυψε τα
βιβλία και την Ιταλική όπερα.

«Για αρκετούς μήνες ήμουν
ερωτευμένος με την
σοπράνο... μου φαινόταν
σαν να είχε κατεβεί στην
σκηνή της Οδησσού
κατευθείαν από τον
παράδεισο».

« Ενα καλογραμμένο βιβλίο
που όιαβάζοντάς το μπορεί
κανείς να βρει καινούριες
ιδέες, και η ικανότητα να
επικοινωνεί κανείς με τους
άλλους μέσα από το
γράψιμο, πάντοτε
υπήρξαν
για μένα, και εξακολουθούν
να είναι, τα πιο πολύτιμα
προϊόντα του
πολιτισμού.»
Η ζωή μου, Τρότσκι

Γ α καλοκαίρια, καλοντυμένος και με γυαλάκια γυρνούσε
ιγγο χωριό του, όπου και αισθανόταν ξένος.. «Τσατιζόταν
και έβριζε» επειδή οι χωρικοί δεν μπορούσαν να το
/ωνέψουν ότι η γεωμετρία ήταν η πιο γρήγορη και σωστή
ιέθοδος για να μετρήσει κανείς το εμβαδόν ενός χωραφιού
•·< σχήμα τραπεζίου.

Διαρκώς ευερέθιστος και
καυγατζής, επέμενε με
ισχυρογνωμοσύνη στις
εγκεφαλικές λύσεις.

11

Αργότερα βρέθηκε στο Νικολάεφ, μια μικρή πόλη-λιμάνι, όπου και γνωρίζεται
με μια παρέα σοσιαλιστών. Στις συζητήσεις της παρέας συμμετείχε και η
Αλεξάνδρα Σοκολόφσκαγια, μια μαρξίστρια που υποστήριζε τον προλεταριακό
σοσιαλισμό και καταφερόταν ενάντια σ' όλες τις ποικιλίες του αγροτικού
σοσιαλισμού των Ναρόντνικων. Ο Τρότσκι υποστήριζε τους Ναρόντνικους
ΜΑ Π5Σ ΜΠ0Ρ6ΙΣ 6 Ι Υ . Λ Μ ΛΛΙΚΡΗ ΚοΠ€ΛΑ»ΝΑ ΑΝΤ6Χ6ΙΣ
0/16Σ ΑΊΐεΐ
ΤΙΣ ΣΤ6ΝΟΜΥΛΛ6Ι ΚΙ ΑΧΑΡ6Σ ΜΑΡΞΙΣΤΙΚ6Σ
ΦΛΥΑΡΙΑΣ)
ΕΣΎ Π£Σ ΜΠοΡ&ΙΣ ΜΙ ΙΚΑΝοΠοΙβΙΣΑΙ
ΜΌΛΉΝ ΑΥΤΉΝ Τ4)Ν /ΔβΛ/|ΐΣΤΙΚ-Η
ΣΥΝΑΙΣΘ+ίΛΙΑΤοΑοΐνΐ Σον;

Η ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΣΟΚΟΛΟΦΣΚΑΓΙΑ, Ο ΑΔΕΛΦΟΣ ΤΗΣ ΙΛΙΑ, Ο ΓΚ. ΖΙΦ ΚΑΙ
Ο ΤΡΟΤΣΚΙ 18 ΧΡΟΝΩΝ.

12

Σ' ένα πρωτοχρονιάτικο
πάρτυ τους (1896), ο
Τρότσκι, για να πειράξει την
Αλεξάνδρα, σηκώνει το
ποτήρι του λέγοντας

Τελικά η Αλεξάνδρα νίκησε στη συζήτηση.

13

Ο

ΤρόΤόΚ'

νΛ. ΚΛΥ6Ι

Τ^ΟΠΡ^ΟΙ'Λ.·.

ο Τ * · * · * -

Ο

δ^Κΐ^ίΟ^

1Λ>

6»νο" Μ

νΠβνρίΟ»

ΊΛ;,^

6·ν01( Μ

πΛΤ<Λθ6>

ΚΛί 01

* η ' ί ^ ϋ / ί « νθΜ
Οι

14

^

Με τον αδελφό της Αλεξάνδρας Γρηγόρη και άλλους φίλους, ο Τρότσκι μυστικά
οργανώνει την Ενωση Εργατών Νότιας Ρωσίας στα 1897. Η Τσαρική αστυνομία
αντιδρά αστραπιαία. Ο Τρότσκι συλλαμβάνεται και κρατείται σε απομόνωση.
«Ερχόταν στιγμές που αρρώσταινα από τη μοναξιά...» Για να σκοτώνει την ώρα
σκαρώνει στιχάκια. Δεν δημοσιεύτηκαν ποτέ.

!

. λ

Επί δυό χρόνια μέσα στη φυλακή διάβαζε
Βολταίρο, Καντ και κυρίως Δαρβίνο. «Η
περιγραφή, Γίου έκανε ο Δαρβίνος, του τρόπου
με τον οποίο σχηματίζονται μόνα τους, φυσικά,
τα φτερά του παγωνιού, έδιωξε για πάντα από
το μυαλό μου την ιδέα του Υπέρτατου 'Οντος.»

%
0

{ / *4

/ ψ Ομως ο ίδιος ο *
^Δαρβίνος δεν ήταν^χ
ψ//·:
.άθεοςI I
ψ
« Οσο θα ζω θα «
αναρωτιέμαι αν ο
,•'·. Δαρβίνος ήταν ί:;|ϊ|
.ειλικρινής πάνω · |!·|
σ' αυτό ή αν
απλώς πλήρωνε
.
φόρο
'. πνευματικής
ν! υποτελείας.»
\
(Από τον ,ν;
Οπλισμένο
Προφήτη, τοϋψ^·
1|Ισαάκ Ντώϋτσεο

17

Ο Τρότσκι καταδικάζεται σε
τετράχρονη εκτόπιση στη
Σιβηρία. Στη φυλακή
παντρεύεται τη φίλη του
Αλεξάνδρα που θα τον
ακολουθήσει στη Σιβηρία.

18

την αρκτική ερημιά, το 1902, ο Τρότσκι διαβάζει το Τι να
κάνουμε του Λένιν. Μαζί μ' αυτό του έστειλαν και μερικά.,,
φύλλα της επαναστατικής εφημερίδας 'Ιοκρα.

Στο Τι να κάνουμε ο Λένιν χτυπούσε την αντίληψη ότι οι εργάτες
μπορούσαν αυθόρμητα να ανατρέψουν τους καταπιεστές τους. Οι
εργάτες μπορεί να φτιάχνουν συνδικάτα* αυτό όμως δεν σημαίνει πως
αυτομάτως λειτουργούν επαναστατικά στο πολιτικό επίπεδο.

19

Στα γραφτά του για την πολιτική, την τέχνη και
την επιστήμη ο Τρότσκι υπόγραφε σαν Αντίντ
'Οτο (από τη λέξη αντίδοτο). Η φήμη του σαν
συγγραφέα του χάρισε και το παρατσούκλι
Περό, που στα ρώσικα σημαίνει πέννα. Εκεί στη

Σιβηρία όμως καθόταν πάνω σε αναμμένα κάρβουνα. Και το 1902
αποχαιρετάει την Αλεξάνδρα και τις δυο κόρες τους που είχαν γεννηθεί εκεί
-και δραπετεύει.
/ Τ ΚΑΙ ΝΑ ΠΡΟΙ6Χ6ΙΙ
! ΛΠΑΠ+Ι Μ ο Υ , Μ Ζ ε
ΐΑΝΑΠίΑ&ΥΝ.'

Χρειάζεται ένα ψεύτικο όνομα σε
περίπτωση που τον πιάσουν και
τον ανακρίνουν. Διαλέγει το πρώτο
όνομα που του ' ρχεται στο μυαλό:
Τρότσκι λέγαν ένα φρουρό στις
φυλακές της Οδησσού.

Και μιαν αυγή του Οκτώβρη του 1902 ο Τρότσκι χτυπάει την πόρτα ενός
σπιτιού που βρισκόταν στην πλατεία Χόλφορντ αρ. 30 στο βόρειο Λονδίνο
Μες στο σπίτι κοιμούνται ο Λένιν με τη συντρόφισά του την Κρούπσκαγια.

Η Κρούπσκαγια τού πληρώνει το ταξί.
^ΛΛλλ ^

^/νΛΑ-

Ο Τρότσκι αμέσως
ενημερώνει τον
Λένιν για την εξέλιξη
της κατάστασης στη
Ρωσία.

21

Ο Λένιν τον προτείνει για την συντακτική επιτροπή της
'Ιοκρα. ' Ομως ένας από τους βετεράνους μέσα στην
'Ιοκρα, ο Πλεχάνωφ, γνωστός σαν «πατέρας του Ρώσικου
Μαρξισμού», εμποδίζει την ανάδειξη του Τρότσκι.

Για τους βετεράνους επαναστάτες σαν τον Πλεχάνωφ, τον
Μάρτωφ και κυρίως τον Λένιν, η ' Ισκρα είναι κάτι
περισσότερο από εφημερίδα. Είναι ο οργανωτικός πυρήνας
του Ρωσικού Σοσιαλ-δημοκρατικού Εργατικού Κόμματος.

23

Ο Λένιν στέλνει τον Τρότσκι να πάει να κάνει διαλέξεις στις παροικίες των
Ρώσων στην Ευρώπη για να μαζέψει λεφτά για την 'Ισκρα. Στο Παρίσι τον
ξεναγεί μια ενθουσιώδης φοιτήτρια από τη Ρωσία, η Ναταλία Ιβάνοβνα
Σέντοβα. Παρόλο που ο Τρότσκι είναι παντρεμένος με την Αλεξάνδρα
Σοκολόφσκαγια, η Ναταλία Σέντοβα γίνεται «κα Τρότσκι», γεννάει δυό

24

ΛΟΝΔΙΝΟ 1903: 2ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΟΥ ΡΩΣΙΚΟΥ
ΣΟΣΙΑΛΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟΥ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ
Σήμερα το συνέδριο εκείνο μας
είναι γνωστό από τους καυγάδες
που έγιναν αφορμή να διασπαστεί
το νεογένητο ΡΣΔΕΚ σε δυο
ομάδες: τους μπολσεβίκους
(πλειοψηφούντες) που 'χαν
αρχηγό τον Λένιν, και τους
μενσεβίκους (μειοψηφούντες) με
αρχηγό τον Μάρτωφ και άλλους.
Οι δυο φράξιες σύντομα
διαμορφώθηκαν σε κόμματαφορείς του ρώσικου
μαρξισμού με αντίθετες αντιλήψεις
για την επανάσταση.
Γιατί γινόταν ο καυγάς;
Ξεκίνησε από τη διαφωνία μεταξύ
Λένιν και Μάρτωφ σχετικά με την
οργάνωση του κόμματος...
λλ>

£ΝΑ ΠΑΡΑΝΟΜΟ
ΚοΜΜΑ ΠοΥ Θ6Λ6Ι
ΛΝΑΤΡεψει το
ΤΙΑΡΙΚο ΜΘ6ΣΤ2Σ
πρεπει ΝΑ ' ΝΑΙ
ΑΥΣΤΗΡΑ
ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΟ/
Λέν «ν

0 ΤρόΤ^

ΤΟ ΔΙΚο ΜΑΣ Δ£Ν
βΐ ΝΑ! ΚοΜΜΑ
εΠΑΓΓ€ΛΛΛΑΤΙδΝ
6ΠΑΝΑΣΤΑΤ2Ν... είΝΑΙ
ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑ ΟΠΟΙΟΝ
πίΣτενει ΣΤΟ .
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤοΥ/
νύ
ΛΛαΛ

Ο ΤΙλ^Χ^ψ

ι** Λε^ν

Α κ ρ ι β ή
Τ ο Τ *

ί Τ Η

6Γ»Η6

^ιΑΙίΙΑΣΉ,

Ο Τρότσκι πήγε με τον Μάρτωφ και
τους Μενσεβίκους - εν μέρει επειδή,
όπως ομολόγησε αργότερα, δεν μπορούσε να καταλάβει την ανελέητη
στάση του Λένιν. Το συνέδριο αποκαλύπτει μια σημαντική πλευρά του
χαρακτήρα του Τρότσκι και του
με τον οποίο έβλεπε τις πολιΠ ^τρόπου
τρ
β »τικές διαδικασίες. Για παράδειγμα,

μια από τις ομάδες μέσα στο συνέδριο, ο Σύνδεσμος Εβραίων Σοσιαλιστών, ήθελε να παραμείνουν αυτόνομοι οι Εβραίοι μέσα στα πλαίσια του
ΡΣΔΕΚ. Το συνέδριο όμως -και οι
Τρότσκι, Μάρτωφ και Λένιν- ήταν
αντίθετο μ' αυτό και ψήφισε υπέρ
της συγχώνευσης του Συνδέσμου μέσα στο κόμμα.

Μετά το συνέδριο ο Πλεχάνωφ πάει με τους Μενσεβίκους. Ο Λένιν φεύγει
από την ' Ισκρα που τώρα πια βρίσκεται στα χέρια των τελευταίων. Ο
Τρότσκι, παραμένοντας ανεξάρτητος, εξαπολύει πύρινους λίβελλους ενάντια
στο Λένιν, προς μεγάλη χαρά των Μενσεβίκων. Στη μάχη του ενάντια στον
Λένιν, ο Τρότσκι κατέφυγε και σε χοντροκομμένες προσωπικές επιθέσεις.
Α

Οι
Οι Ρ(ι)$οι ,6ι>ν>ί$ι7όιν ν « .
Τ'β
£σιν

* ί 7 ό ψ 6 ' 5 Τους \>ε

κοκόνα.

Ι ^ ο Τ ό ^ / δόν

0

ΊβοΤ&ηι

τώροί 6να
ΤΙοΤέ.

οίΛο Ί ο ΟΤΙ©Λ'Ο $6ν
« β ^ * ^

Τ ^ ' ^ - '

\ίΠι^ού6€

Ι£ΑΑΚ

ν<κ

ΜΤ$Υ1^6Ρ

27

Επί μια δεκαετία ο Τρότσκι ήταν αντίθετος με την αντίληψη του Λένιν για
το κόμμα. Στο βιβλίο Τα πολιτικά μας καθήκοντα επιτέθηκε άγρια ενάντια
σε πολλές από τις θέσεις του Λένιν:
Λ.. ,,

ί
!

Α ι * . Τ1*ν

ο Λ ^ Ο ν Υ

^ ^ ^

ο ^ Χ Ι Κ Ρ Ι

1*0 /|€ν»ν:

Ο ί ν Τ Μ Ο κ ^ ^

Κ ^ Τ ο Π ' ^
^ηιΊ^οοτίί^

ή

Το

ΚίνΖ^ΐΗ^ί
ώ ν Τ ι Κ ρ ^ ^ Χ ί .

(1904)

28

Αργότερα ο Τρότσκι αποκήρυξε το
βιβλίο αυτό. Οχι όμως εντελώς!
Παραδέχτηκε πως στο κύριο ζήτημα της
πειθαρχίας μέσα στο κόμμα είχε κάνει
λάθος. Επέμενε όμως ότι το βιβλίο
περιείχε και αρκετές σωστές κρίσεις
σχετικά με τη στενοκεφαλιά μερικών
Μπολσεβίκων της κεντρικής επιτροπής
εκείνης της περιόδου. Ο Τρότσκι
βρισκόταν πιο κοντά στην μενσεβίκικη
άποψη για το κόμμα. Αργότερα βέβαια,
υιοθετώντας την επαναστατική τακτική,
οδηγήθηκε μακριά από αυτούς,
μακρύτερα ακόμα από κει που
βρίσκονταν ο Λένιν και οι άλλοι
Μπολσεβίκοι.
Για αρκετά χρόνια πάντως πίστευε πως
η συμφιλίωση Μπολσεβίκων και
Μενσεβίκων ήταν δυνατή

29

1904-1905: Ο ΡΩΣΟ-ΙΑΠΩΝΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ
ένας πόλεμος για το κέρδισμα αποικιών
στην Μαντζουρία, Κίνα και Κορέα που
έληξε με την ήττα των στρατευμάτων του|
Τσάρου. Ο μεγάλος αριθμός των νεκρών ,
στην Μαντζουρία και η λαϊκή δυσφορία
στις πόλεις και την ύπαιθρο τράνταξαν/
το θρόνο του Τσάρου.

30

" "—

Η ήττα
/ *ί?ίαη_
*θίσΖ Τ

ή

*αι χ<>,
Ζ ~071Λ.

Ενας πληθυσμός 150.000.000 ανθρώπων, 5,4 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα
Ευρωπαϊκής γης, 17,5 Ασιατικής. Μέσα σ' αυτή την αχανή έκταση βρίσκει κανείς
όλες τις ιστορικές περιόδους του ανθρώπινου πολιτισμού: Από τους πρωτόγονους
των δασών του βορρά που λατρεύουν κορμούς δέντρων, μέχρι τις σύγχρονες
κοινωνικές σχέσεις της καπιταλιστικής πόλης όπου οι σοσιαλιστές εργάτες έχουν
συνείδηση του ρόλου τους στην πολιτική και παρακολουθούν τις διεθνείς εξελίξεις. Η
πιο συγκεντροποιημένη βιομηχανία της Ευρώπης στηρίζεται στην πιο καθυστερημένη γεωργία της Ευρώπης. ' Ενας κολοσσιαίος κρατικός μηχανισμός που
χρησιμοποιεί κάθε επίτευγμα της σύγχρονης τεχνολογίας για να επιβραδύνει την
ιστορική πρόοδο.
Τρότσκι «1905»

31

Η ΜΑΤΩΜΕΝΗ ΚΥΡΙΑΚΗ
22 Ιανουαρίου: 200.000 εργάτες
απεργοί της Πετρούπολης προχωρούν
προς τα χειμερινά ανάκτορα για να
ζητήσουν από τον Τσάρο να ακούσει τα
αιτήματά τους. Ομως ο «Πατερούλης»
αρνείται να δεχτεί τους εκπροσώπους
τους και διατάζει το στρατό του να τους
διαλύσει.

1000 άτομα σκοτώνονται

Μες στις επόμενες βδομάδες σε πολλές πόλεις της Ρωσίας οι
εργάτες κατεβαίνουν σε γενική απεργία. Η απεργία των σιδηδρομικών παραλύει τις συγκοινωνίες των κύριων γραμμών. Ο
Τρότσκι είχε προβλέψει την εξέλιξη αυτή με θαυμαστή
ακρίβεια σ' ένα κείμενο που είχε γράψει το 1904· το κείμενο το
είχε δώσει για δημοσίευση στον μενσεβίκικο τύπο, εκείνοι
όμως δεν του το δημοσίευσαν. Ο Τσάρος κάνει ορισμένες παραχωρήσεις. Οι φιλελεύθεροι αστοί σπεύδουν να τις δεχτούν.
Είναι οργανωμένοι μέσα από ένα κόμμα με το όνομα «Συνταγματικοί Δημοκράτες», με αρχικά Κα-ντε γι' αυτό και τους
έλεγαν «Καντέδες». Αρχηγός τους είναι ο Π.Ν. Μιλιούκωφ,
ένας ιστορικός. Ο Τρόσκι τον κατηγορεί για συμβιβασμό με τον
Τσάρο.

Μι^ιούκο;^

Αν η επανάσταση δεν υποχωρίσει, η γραφειοκρατία
3α κρεμαστεί πάνω σας σαν σε σανίδα σωτηρίας· κι
αν πράγματι εσείς προσπαθήσετε να γίνετε η
σανίδα σωτηρίας της, η νικηφόρα επανάσταση δα
σας ανατρέψει... (αν, από την άλλη, η επανάσταση
ηττηδεί, ο τσαρισμός δεν δα 'χει πια ανάγκη τον
φιλελευδερισμό). Διατείνεσδε ότι μπορείτε να
προχωρήσετε ανεπηρέαστοι από τις φωνές που
προέρχονται και από δεξιά και από αριστερά... Η
επανάσταση δεν είπε ακόμα την τελευταία της λέξη.
Κατεβάζει με δύναμη το μαχαίρι της πάνω στο
σβέρκο της απολυταρχίας. Ας προσέχουν οι
φιλελεύδεροι σοφοί, να μην απλώνουν τα χέρια τους
κάτω από την αστραφτερή κόψη του. Ας προσέχουν...
Τρότσκι

33

ο 1905 ήταν μια «πρόβα τξενεράλε». Ταρακουνήθηκε η
τσαρική απολυταρχία, δεν στάθηκε όμως δυνατό να
ανατραπεί. Ω στ ο σο η ρώσικη εργατική τάξη πήρε αρκετά
μαθήματα - το πιο σπουδαίο ήταν η δημιουργία του...
ΣΟΒΙΕΤ ΤΩΝ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΩΝ Τ Ω Ν ΕΡΓΑΤΩΝ
ΤΗΣ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗΣ

34

Πρόκειται για την πρώτη στη σύγχρονη ιστορία της Ρωσίας εμφάνιση
δημοκρατικής εξουσίας! Πραγματικά δημοκρατικής, με δικαίωμα των
ψηφοφόρων να ανακαλούν τον εκπρόσωπο τους ανά πάσα στιγμή!

6Μ6/Σ Σ6 6 Μ 6 Έ Α Μ
ΡΑ ΝΑ ΚΑΝ6ΙΣ ΛΥΤΑ
Π<>ΥΘ6/ΙοΥ/Μ6 6Μ6ΙΣ
ΚΙ έΣΥ 6ΚΛΝ£Ι
ΤοΥ κεΦ4Λΐογ ΙοΥ.'
Ξ6ΧΝΑ ΊΑ Τ9ΡΑΤΑ

ΑΪ^/ΜΊΑί

\β ΤΟ Ι ο Β ί ε τ

6ΙΝΛΙ ΛίΙΑ
6ΛΙΒΡΥΑΚ-Η ΜοΡΦΗ Τ « Σ
6ΠΑΝΛΣΤΑΤΙΚΉΣ βίοΥΣΙΑΣ.
0ΡΓΑΝ2Ν6Ι 6ΝΑΝ 6ΛεΥΘ6Ρο
ΤΥΙΤ0. ΟΡΓΑΝ2Ν6Ι Π£ΡΙΠ<Μ0ΥΣ
Γ·>4 ΤΗΝ ΑΣΦΑΛ6Ά Τ2Ν
ΠΟΑΙΤ2Ν. ΑΙΜΑΑΜΒΑΜ6Ι Το
ΤΛΧΥΔΡ0Μ6Ι0...Τ0ΥΣ
ΣΙΜΡοΔΡοΜοΥΣ... Τ ο
Προχο ΚΥΜΑ ΤΉΣ
επΟΜέΝΗΙ £ΠΑΜΑΣΤΑΙ4(Σ.
ΘΑ 0Δ+ΙΠΙΣ6Ι ΣΤΗ
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΟΒΙ6Τ _
Ι'ΟΛ-Η Τ-Η ΧδΡΑ.
9

Τ(>«ΐ6Κ>

35

Η Πετρούπολη είχε τότε μισό εκατομμύριο προλετάριους.
Απ' αυτούς σχεδόν οι μισοί εκπροσωπούνταν στο σοβιέτ,
κυρίως εργοστασιακοί εργάτες.
Το

6οβι£Τ

έκπροδφηβί

36

ό ^ ΐ

Ποιοι είναι ενάντια στο σοβιέτ; Οι εκπρόσωποι ενός αρπακτικού καπιταλισμού..

ΖΧν^Λ—
Οι
Α|όνο ο\ον

αδ^ο\νοό6<*ν.
ο /\βνιν

Φυσικά οι δικαστές δεν ενθουσιάζονται. Η δίκη του κρατάει ένα χρόνο και
τελικά καταδικάζεται σε ισόβια εξορία στη Σιβηρία.

38

Τον καιρό της δίκης, μέσα στη φυλακή ασχολείται με δυο κυρίως
πράγματα: α. Διαβάζει γαλλικά μυθιστορήματα. «... τα ρουφούσα και τα
απολάμβανα όπως οι καλοφαγάδες που κατεβάζουν αργά-αργά το διαλεχτό
κρασί τους ή καταπίνουν τον μυρωδάτο καπνό του ακριβού
τους πούρου...» (από το βιβλίο Η ζωή μου).

0 Μηοΐ/Ι^'κ,τβυ

Ρον^ϊν

..και β. διαμορφώνει τη θεωρία της
ΔΙΑΡΚΟΥΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ
Τι σόι «διαρκούς» δηλαδή;
ΝΛ Μ Ι ΚΑΤΙ
ΠΟΥ "4ΙΑΡΚ2Ι"
ΘΑ ΑΝΑΣΤΑΤ$Νεΐ
ΤοΥΣ " Μ Α Ρ Ξ ΐ Ι Τ ε ί "
ΜβΜΠΓΠΕΣ ΜΑΣ/
ΚαύΜατχ

Για να καταλάβουμε
τι σημαίνει Διαρκής
Επανάσταση πρέπει να
πάμε λίγο πιο πίσω...

Στον πρόλογο του στην Κριτική της Πολιτικής Οικονομίας (1859) ο Μαρξ
είχε γράψει...

/ Κ Α Ν 6 Ν Α Ι Κ.ΟΙΑ/£Ν1ΚΡΣ Σ*ΗΛ/ΙΑΤΙΣΜ<£^\
/
Δ6Ν €ΙΑΦΑΝ\ΖεΤΑΙ ΠΡοΤοΥ ΑΝΑΠΤΥΧΘΟΥΝ )
Vοι Ν66Ι ΥΛΙΚΟΙ ΣΥΝΘΗΚ6Σ -ΠΑΡΑΓ2ΓΙΚ£Σ /
\
ΔΥΝΑΜΕΙΣ - ΠοΥ ΘΑ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΉΣΟΥΝ /
ΤΙΣ ΠΑΛΙΕΣ.

Ι.'Ολες οι καθυστερημένες κοινωνίες πρέπει, αναγκαστικά, να περάσουν μέσα από
τα ίδια στάδια ανάπτυξης που πέρασαν οι
αναπτυγμένες δυτικές χώρες.
2. Για κοινωνίες όπου οι αγρότες είναι η μεγάλη πλειοψηφία, και που δεν έχουν
δημοκρατία και πολιτικές ελευθερίες, το επόμενο στάδιο ανάπτυξης θα πρέπει
να είναι ο καπιταλισμός και η αστική επανάσταση.

41

Αυτή η ιδέα κυριαρχούσε στα
μυαλά των Ρώσων μαρξιστών,
που πίστευαν ότι μια επανάσταση στη Ρωσία θα έφερνε
στην εξουσία την αστική τάξη. Και εκφράστηκε με τον
πιο σαφή και κατηγορηματικό
τρόπο από τον «πατέρα του
ρώσικου μαρξισμού» Πλεχάνωφ: «Η Ρωσία, οδεύοντας
προς τον καπιταλισμό, βρίσκεται τώρα σ' ένα σταυροδρόμι,
όμως μονάχα η διέξοδος που
οδηγεί στον καπιταλισμό είναι

Ο μενσεβικισμός δεν εγκατέλειψε ποτέ αυτή την άποψη...

42

ανοιχτή. ' Ενας τρόπος μας
απομένει για να πολεμήσουμε
τον καπιταλισμό... να τον βοηθήσουμε να αναπτυχθεί όσο
το δυνατόν πιο γρήγορα.»

Ο Τρότσκι έπαιξε τώρα μ' ένα καινούριο χαρτί... Γιατί
θα 'πρεπε οι καθυστερημένες χώρες να ακολουθήσουν
τον ίδιο δρόμο με τις αναπτυγμένες; Οπως είναι
φυσικό, οι ιδέες αυτές δημιούργησαν ένα ρήγμα με τις
απόψεις των δυτικοευρωπαίων σοσιαλιστών. Βέβαια ο
Τρότσκι δεν ήταν ο πρώτος που χρησιμοποίησε τις
λέξεις διαρκής επανάσταση. Και ο Μαρξ και ο
Κάουτσκι είχαν συζητήσει για τη «διάρκεια» της
επανάστασης. Ούτε και ήταν ο πρώτος που
αντιλήφθηκε την μη αστική μορφή της επανάστασης.

Ποίημα από την Αγγλική Επανάσταση του 1642

Η β Γ β
Ϊ Η β
Α

πιαγ

}?οα

Λνοίΐζΐ

ΙΓ€€ α η ά
Λ

ιααη

ΐ α π ι ' ά

ο&βΐΐβ
\να11ς ο η

Εδώ βλέπετε κάτι πολύ σπάνιο,
τον κόσμο αναποδογυρισμένο,
δέντρα και πύργους στον αέρα*
έναν άνθρωπο να περπατάει
με το κεφάλι, πατώντας στην

ναγ

δβε

ίη

ΓΒΚ,

αρβΐάβ

<1ο>νη

ΐΗβ

;

ειγ

€Γ0\νη.

' Ηταν όμως ο πρώτος μαρξιστής που ανέπτυξε μια
συγκροτημένη θεωρία της ρώσικης επανάστασης,
θεωρία που υπογράμμιζε τον ηγετικό ρόλο του
προλεταριάτου των πόλεων.
Γράφοντας το βιβλίο «Συμπεράσματα και
Προοπτικές» (1906), διατυπώνει τις ιδέες που θα
υπερασπιστεί μέχρι το τέλος της ζωής του.

43

ΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΑΡΚΟΥΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ
Ο Ιμπεριαλισμός έχει εγκαθιδρύσει μια παγκόσμια
οικονομία. Η ρωσική κοινωνία αποτελεί ένα μέρος
αυτής της παγκόσμιας πραγματικότητας. Το γεγονός
αυτό την ανάγκασε να αναπτύξει ένα ισχυρό και
συγκεντρωτικό κράτος για να μπορεί να αμύνεται από
τους εισβολείς. «Ακόμα κι ο καπιταλισμός
εμφανιζόταν σαν παιδί του κράτους.»

1.
Τα άμεσα καθήκοντα που είχε μπροστά της η ρωσική
κοινωνία είχαν αστικοδημοκρατικό χαρακτήρα:
1. Κατάργηση των ημιφεουδαρχικών σχέσεων στην
ύπαιθρο και χειραφέτηση των αγροτών.
2. Εκλογή συντακτικής συνέλευσης και ανακήρυξη μιας
δημοκρατίας όπου θα υπήρχαν ελεύθερες εκλογές,
τύπος, πολιτικά κόμματα, συνδικάτα κλπ.
3. Αυτοδιάθεση των εθνικών μειοψηφιών.
Ολα αυτά σήμαιναν καταστροφή του τσαρικού
κράτους.

44

3 , Ποιός θα τα κάνει αυτά; Η αστική τάξη;

Οχι. Η Ρώσικη αστική τάξη είναι συνεσταλμένη, ταλαντευόμενη και
αδύναμη, και φοβάται περισσότερο τους εργάτες και τους αγρότες απ' ό,τι
τον τσάρο! Οσο για τους αστούς της Ευρώπης, αυτοί θα υποστηρίξουν τον
τσάρο για να προστατέψουν τις τεράστιες επενδύσεις τους στη Ρωσία.

ΤόΥΛΑΧΙΓΓόΝ
Μ£ ΤοΝ ΤΣΑΡΟ
ΚΡ0ΥΜ6
ΠΟΥ ΒΡΙΣΚΟΜΑΙΤ6,
ΒΡ6 ΡΑ'ΔΙ ΜΟΥ/

Είναι ανίκανη να κάνει επανάσταση, ακόμα για να προωθήσει τα δικά της
συμφέροντα.

Ποιός λοιπόν θα κάνει την επανάσταση; Οι εργάτες και οι αγρότες, και
μάλιστα χωρίς -ή και ενάντια- στους αστούς.

3

Ο αγρότης;

Οι εργάτες και οι αγρότες δεν έχουν το ίδιο κοινωνικό ή ιστορικό βάρος.
Αριθμητικά οι αγρότες είναι η τεράστια πλειοψηφία. Βρίσκονται όμως
διασκορπισμένοι, δεν έχουν κοινές αντιλήψεις και έχουν δεχτεί την
εξάρτηση από τις πόλεις. Το δίλημμα που θα αντιμετωπίσουν: ή θα
μείνουμε με τον Τσάρο ή θα αγωνιστούμε δίπλα στους εργάτες.

Η Μ6ΡΛ £Νο£ ΛΓΡ0Τ4)

ΙΖ.ΙΟ-η-.ο ΔοΥΑ£\Α
ΣΤο Χ2ΡΑΦΙ
ηΡοΣβΥΧΜ ΝΑ
ΜΗΝ ΑΡ2ΣΤΗΣ6Ι
Η Γ^ΔΑ / ΥΠΝΟΣ

46

4 Η εργατική τάξη;

Είναι η μόνη κοινωνική τάξη ικανή να απελευθερώσει τη Ρωσία, ικανή να
οργανώνεται στα επαναστατικά κόμματα. Γιατί όμως να αγωνιστούν οι
εργάτες αν πρόκειται μόνο να δώσουν την εξουσία στους αντιπάλους τους;
Δεν θα την δώσουν! Δεν θα ικανοποιηθούν απλώς και μόνο φέρνοντας
τους αστούς στην εξουσία! Η δημοκρατική επανάσταση θα εξελιχτεί άμεσα
σε σοσιαλιστική - και θα είναι έτσι μια διαρκής επανάσταση.

Η Μ£ΡΑ ΜΙΑΣ βΡΓΑΤΡΗΣ

?.30 ΣΤΉ ΔοΥΛ&Α ΜΑΖ'
Μ' οΛοΥΣ ΤοΥΣ ΑΛΛΟΥΣ

2

Μ£Τ,Α ΤΡ2Μ6,
4ΙΑΒΑ2οΥΜ£ ΚΑΜΜΙΑ βΦ+ΙΜβΡΙΛΑ
ΤΑ Λ6Λ£...

5Μ.Μ. Γ Υ Ρ Μ Μ ΣΠΙΤΙ

ΙΤο ΚΡεΒΑΤι £ΤΙΣ \Α μμ

$ΜΜ ΙΙ2Σ ΒΓ0ΥΜ6
47

ΣΟΣΙΑΛΙΣΤΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ;

Ναι, αλλά σε μια
^
καθυστερημένη χώρα σαν την Λ
Ρωσία δεν μπορεί να
Α
ολοκληρωθεί μέσα στα εθνικά
όρια. Ας υποθέσουμε ότι το
ρώσικο προλεταριάτο παίρνει
την εξουσία ύστερα από μια
δημοκρατική επανάσταση. Ποιά
θα ' ναι η μοίρα του
σοσιαλισμού; Θα μπορέσει να
αναπτυχθεί; Τελικά δεν θα
εξαρτάται από τις παραγωγικές
δυνάμεις της Ρωσίας, αλλά από
την ανάπτυξη των
σοσιαλιστικών επαναστάσεων
διεθνώς.

ΑΥΤ+Ι βΙΝΑΙ Η Μ ί Ι Κ + ί

ΑΙΑ&ΟΫΑ

Ι Τ Ο Μ Τ Ρ ο Γ ί Κ Ι ΚΑΙ ΤοΝ Σ Τ Α Λ Ι Ν /

48

ΛΜ/Λ6ΙΑ

Ο Τρότσκι δραπετεύει από τη Σιβηρία, για μια ακόμη φορά, το Φεβρουάριο
του 1907. Στη Βιέννη, το 1908, βγάζει δική του εφημερίδα, την Πράβόα,
αγωνίζεται για την ενότητα του κόμματος και... παίζει σκάκι με τον
'Αλφρεντ 'Αντλερ, πρώην μαθητή του Φρόυντ.

Η απόστασή του όμως και από τους Μπολσεβίκους και από τους
Μενσεβίκους τον αφήνει εκτεθειμένο χωρίς οργανωτική κάλυψη.

τον πρόλογο του της επανέκδοσης του βιβλίου του
Συμπεράσματα και Προοπτικές το -19, συνόψισε την
περίοδο εκείνη ως εξής:

Στη διάρκεια των δεκαπέντε χρόνων που ακολούθησαν, ο συγγραφέας, διατηρώντας την άποψη του για τη διαρκή επανάσταση, έσφαλε ως
προς την εκτίμηση του σχετικά με τα ανταγωνιστικά ρεύματα στους κόλπους της
σοσιαλδημοκρατίας. Καδώς και τα δυο ξεκινούσαν με τις
προοπτικές της αστικής επανάστασης, ο συγγραφέας έκρινε ότι οι υπάρχουσες διαφορές απόψεων δεν ήταν αρκετά βαδειές, ώστε να δικαιολογούν μια διάσπαση. Ταυτόχρονα, είχε την ελπίδα
ότι η κατοπινή πορεία των γεγονότων δα αποδείκνυε αφ' ενός την αδυναμία και ασημαντότητα της ρώσικης αστικής δημοκρατίας και αφ'
ετέρου ότι η εργατική τάξη ήταν
αντικειμενικά
αδύνατο να περιοριστεί
από μόνη της μέσα στο
πλαίσιο ενός αστικοδημοκρατικού
προγράμματος. Και σκεφτόταν ότι οι διαφορές
απόψεων
μεταξύ των δυο ρευμάτων δα έχαναν πια κάδε
έρεισμα.

6

Παραμένοντας έξω από τα δυο ρεύματα στην
περίοδο της αυτοεξορίας του, ο συγγραφέας
δεν εκτίμησε πλήρως τη σπουδαιότητα
του
γεγονότος ότι με τη διαφωνία μεταξύ
Μπολσεβίκων και Μενσεβίκων,
ομαδοποιούνταν,
από τη μια μεριά οι
αδιάλλακτοι επαναστάτες και από την άλλη τα
στοιχεία που γλυστρούσαν ολοένα και
περισσότερο
στον κατήφορο του
οπορτουνισμού
και του συμβιβασμού...

9

9

1914-1917: Π Ο Λ Ε Μ Ο Σ Κ Α Ι Ε Π Α Ν Α Σ Τ Α Σ Η
Ο Α' Παγκόσμιος Πόλεμος ξέσπασε τον Αύγουστο του 14. Ηταν μια κατά
μέτωπο σύγκρουση μεταξύ των μεγάλων καπιταλιστικών δυνάμεων της
Ευρώπης που διεκδικούσαν τη μερίδα του λέοντος σε παγκόσμια κλίμακα.

Θ

ο>
«Κομμάτιασε τις
Γοτθικές δαντελίτσες
του Ευρωπαϊκού
πολιτισμού.»

0

©

51

Κομμάτιασε όμως και κάτι άλλο. Τη Β' Διεθνή, που σχηματίστηκε στα 1889
από τα μεγάλα σοσιαλιστικά κόμματα της Ευρώπης. Μέχρι το 1914 (με
εξαίρεση το Εργατικό Κόμμα της Βρετανίας) υποσχόταν αντίσταση στο
μιλιταρισμό και τον πόλεμο.

- Μ Ι ΑΙ
Ξ6ΧΜΜ6"
/ Π2Σ 01 6ΡΓΑ20Μ6Ν0Ι Τ2Ν
\ ΑΑΛ2Ν Χ£Ρ2Ν 6ΙΝΑΙ

Από την πρώτη μέρα του πολέμου η Διεθνής κατέρρευσε. Πολλά
Σοσιαλδημοκρατικά κόμματα ευθυγραμμίστηκαν με την άρχουσα τάξη των
χωρών τους.

52

Οι εξόριστοι επαναστάτες από την τσαρική Ρωσία έμειναν κεραυνόπληκτοι.
Οι περισσότεροι θεώρησαν αυτό που έγινε προδοσία. Και πολλοί έχασαν
την πίστη τους στα αστικά κοινοβούλια και τα κοινοβουλευτικά κόμματα.
Ένα χρόνο μετά την κήρυξη του πολέμου ο Λένιν προκήρυξε...

Ποιά Τρίτη Διεθνής; Τρελλάθηκε;

53

τις 5 Σεπτεμβρίου του 1915 στο Τσίμερβαλντ, ένα μικρό χωριό
της Ελβετίας, έγινε μια συνδιάσκεψη Ευρωπαίων σοσιαλιστών
συμμετείχαν 38 εκπρόσωποι από 11 χώρες. Οι περισσότεροι ήταν
ειρηνόφιλοι. Μονάχα λίγοι, καθοδηγούμενοι από τον Λένιν, ήθελαν
να «μετατρέψουν τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο σε εμφύλιο».

\0 κ . Β . Ι .

Λένι,ν,καθ'όόβν

Τφδς

ϊο

Τσίμμερβαλντ

Για ποιό πράγμα μιλάει ο Λένιν; Απλό! Ας εκμεταλλευτούμε το χάος του
παγκόσμιου καπιταλισμού και ας ανοίξουμε ένα δεύτερο μέτωπο στις
χώρες μας! Ο εχθρός βρίσκεται μέσα στις χώρες μας! ' Ηδη βρίσκονταν
φυλακισμένοι Γερμανοί επαναστάτες που προπαγάνδιζαν παρόμοιες θέσεις.

54

Ο Τρότσκι δεν συμφωνεί με την έκκληση του Λένιν
για την έναρξη εμφυλίου πολέμου στην πατρίδα.
Ζητούν από τον Τρότσκι να συντάξει το Μανιφέστο
του Τσίμμερβαλντ, που καταγγέλλει τον πόλεμο. Ο
Λένιν το ψηφίζει παρ' όλο που δεν τον ικανοποιεί.
Εκλέγεται μια επιτροπή. Αυτή η επιτροπή θα
αποτελέσει τον πυρήνα της Τρίτης Διεθνούς.

55

Οι
α

• ΝΗΣΕ ΣΛΟΒΟ · I
ο ΤΡΟΤΣΚΙ
Ε ΓΙΝΕΤΠΙ
ςυνιπητη:
«Η/ΜδΡ'Μ Τ2Ν Ρ2Ι2Ν 6ΜΙΓΚΡ6Λ2Ν

· 1915

ΤίοΐδΚγ

10 Κ/ΙΤίΙΚ'/Ι

εφημερίδα στο Παρίσι, την Νάσε Σλόβο (ο
κόσμος μας). Οι συνεργάτες της θ α γίνουν
πασίγνωστοι μες στην ερχόμενη δεκαετία.
Αλεξάνδρα
Κολλοντάι
Βρίσκεται στην Σκανδιναυία απ' όπου και
γράφει. Το 1017 θα

Η "Πέννα"
φαλής του Ινστιτούτου
Μαρξ - ' Ενγκελς στη
Μόσχα.

Λοζόφσκι, Μανουίλσκι, Σοκόλνικωφ,
Ποκρόφσκι και Ιβάν

Μαϊσκι, θα παίξουν

όλοι σημαντικούς ρόλους πριν και μετά την
επανάσταση. Μερικοί
θα χαθούν στη διάρκεια τοον σταλινικών
εκκαθαρίσεων.

Α ντόνωφ -Οβ σέ νκο

ΑΙθχ3γκ1γ3 ΚοΙΙοηΙζιί
γίνει
Κομμισσάριος
Κοινωνικής Πρόνοιας.

Γ. Τσίτσεριν

Ανταποκριτής
στο
Λονδίνο.
Θα γίνει
Γραμματέας Εξωτερικών Υ π ο θ έ σ ε ω ν της
Σοβιετικής Δημοκρατίας.

Ν. Ριαζάνωφ
Διανοούμενος μαρξιστής. (Μ)α τεθεί επικε-

Πρώην αξιωματικός
του τσαρικού στρατού
- τον οποίο εγκαταλείπει στη διάρκεια της
επανάστασης του 1905
Διοικητής των
ΕρυΟροφρουρών στην κατάληψη των Χειμερινών Α ν α κ τ ό ρ ω ν τον
Οκτ. του 1917. Μετά
ί)α ενταχθεί στην Αριστερή Αντιπολίτευση,
κατόπιν ί)α συνθηκολογήσει με τον Στάλιν,
Οα υ π η ρ ε τ ή σ ε ι σαν

προςενυς υιΐ|ν ιοηα-

ινριστιαν πχκοφσκι

νία απ' όπου θα ανακληθεί (1938) και θ α
εκτελεστεί.

Από τους ηγέτες του
Βαλκανικού
επανασ τ α τ ι κ ο ύ κινήματος
πριν την Οκτωβριανή
Επανάσταση.
Πρόεδρος του Σοβιέτ Ουκρανίας στα 1918, κατόπιν πρέσβης της Σ.Ε.
στο Λονδίνο και Παρίσι. Α ν τ ι π ο λ ι τ ε ύ τ η κ ε
τον Στάλιν, εξορίστηκε
στη Σιβηρία τ ο 1928 όπου πέθανε ή εκτελέστηκε.

Καρλ Ράντεκ

Μέλος του Πολωνικού,
Γερμανικού και Ελβετικού τμήματος της Β'
Διεθνούς πριν το ' 14,

Πρόβλημα

ΚθγΙ ΒΒ^ΘΚ
κατόπιν ηγετικό προπ α γ α ν δ ι σ τ ι κ ό στέλεχος της Κομιντέρν όσο
ζούσε ο Λένιν. Στην
Αριστερή Αντιπολίτευση μέχρις ότου εξοριστεί ο Τρότσκι, στα
1929. Σ υ ν θ η κ ο λ ο γ ε ί
με το Στάλιν και γίνεται απολογητής του
Κρεμλίνου. Καταδικάζεται σ τ α 1937 και
πεϋαίνει φυλακισμένος.

Τά Μαύρα κινούν και

ΟΛΕΣ 01 ΕΙΔΗΣΕΙΣ
ΣΤΙΣ ΣΕΛΙΔΕΣ 2,3.4.

Ο πόλεμος τράβηξε πολλούς απ' αυτούς τους Ρώσους
διανοούμενους στον Μπολσεβικισμό. Ακόμα κι ο
Τρότσκι, με όλη την αυτοπεποίθηση του και τη γνώση
των ικανοτήτων του, πιέζεται από τα πράγματα και
αναγνωρίζει ότι στη Ρωσία τα πράγματα είναι όπως τα
παρουσιάζει ο Λένιν. Απεργίες, ηττοπάθεια και
I
ανταρσίες στο μέτωπο, έλλειψη τροφίμων, ανησυχία
στους αγρότες. Το Μάρτιο του 1916 ο Τρότσκι
δημοσιεύει ένα κείμενο υπέρ των Μπολσεβίκων.

ν
Δεν χρειάζεται, και δεν θα ' πρεπε κανείς να συμμερίζεται την σεκταριστική στενοκεφαλιά τους (των
Μπολσεβίκων)... κανένας όμως δεν μπορεί να
αρνηθεί ότι... στη Ρωσία, μέσα στο καμίνι της
πολιτικής δράσης, ο λεγόμενος Λενινισμός απελευθερώνεται από τα σεκταριστικά χαρακτηριστικά
του... και ότι οι εργατικές ομάδες που συνδέονται με
την εφημερίδα του Λένιν, τον
Σοσιαλδημοκράτη,
είναι σήμερα στη Ρωσία η μόνη δραστήρια και
συνεπής διεθνιστική δύναμη... Για τους διεθνιστές
εκείνους που δεν ανήκουν σε καμμιά από τις
φράξιες, δεν υπάρχει άλλος δρόμος από τη συγχώνευση με τους Λενινιστές, πράγμα που στις περισσότερες περιπτώσεις σημαίνει ένταξή τους στην
οργάνωση του Λένιν...

9

Οι Ρώσοι επαναστάτες απελάθηκαν από όλες τις χώρες
εξ αιτίας της αντίθεσης τους με τον πόλεμο. Πολλοί,
όπως κι ο Λένιν, επωφελήθηκαν από την ουδετερότητα
της Ελβετίας και κατέφυγαν στη Ζυρίχη. Ο Τρότσκι
διώχτηκε από τη Γαλλία ως «ύποπτος αλλοδαπός», και
τελικά έφτασε στις ΗΠΑ. Κάθησε δέκα βδομάδες στη
Λέα Υόρκη, ώσπου ξέσπασε η Ρωσική Επανάσταση. Ο
Λένιν, ο Τρότσκι και άλλοι εξόριστοι επιστρέφουν όσο
πιο γρήγορα μπορούν!

59

1917: Η ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΑΝΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ
16 Απρίλη 1917: ο Λένιν φθάνει στο Σταθμό
Φινλανδίας στην Πετρούπολη. Ο λόγος που εκφωνεί
αφήνει το ακροατήριο και τους Μπολσεβίκους
κατάπληκτους.^

Ο Ν.Ν. Σουκχάνωφ, Μενσεβίκος ιστορικός, σημειώνει ότι
«τα λόγια του Λένιν ακούστηκαν σαν κεραυνός εν
αιθρία... προκάλεσαν κατάπληξη και σύγχιση ακόμα και
στους πιο πιστούς μαθητές του.» Γιατί όμως;

Λίγες μέρες μετά, ο Λ.Μ. Κάμενεφ, ένας
από τους πιο πιστούς Μπολσεβίκους,
έγραφε στην επίσημη μπολσεβίκικη
εφημερίδα, την Πράβδα:

Μ6 ΤοΝ
Μ«6Νβφ

Οσο για το γενικό σχήμα
του σύντροφου Λένιν,
μας φαίνεται
απαράδεκτο,
διότι
ξεκινά από την υπόδεση
ότι η
αστικοδημοκρατική
επανάσταση έχει λήξει,
και βασίζεται στον
άμεσο μετασχηματισμό^
της
επανάστασης
αυτής σε
σοσιαλιστική.

Ας δούμε όμως τι συμβαίνει.

61

ΔΥΑΔΙΚΗ ΕΞΟΥΣΙΑ
Τον Απρίλιο ο Λένιν έκανε έκκληση στους εργάτες να πάρουν την εξουσία.
Αυτός ήταν ο λόγος που πολλοί Μπολσεβίκοι έμειναν κατάπληκτοι. Ο Λένιν
είχε εγκαταλείψει το ορθόδοξο δόγμα. Και προσπαθούσε τώρα να περάσει
τις καινούριες του θέσεις -ουσιαστικά ταυτόσημες με εκείνη του Τρότσκι
για τη Διαρκή Επανάσταση- στους Μπολσεβίκους.

ΛΓ2ΝΙΧΤ6ΙΤ6 ΠΛ ΤΗ ΙοΙ'/ΙΛΙΣΤιΚ+Ι 6ΠΑΝΛΣΤΛΣΉ.
•ΑΓΕΜΙΙΤ6ΙΤ6 Μ6ΧΡΙ ΤΕΛΟΥΣ- Λ16*ΡΙ Τ-ΗΝ θΛοΓ*£Ρ·Η ΝΙΚΗ
ΤΟΥ ΠΡΟΛΕΤΑΡΙΑΤΟΥ. Ζ-ΗΤ2 Η ΜιΑΛίΣΤΜ 6ΠΑΝΛΣΤΛ2-Η /

ΒΡ6/&Ρ6... ΡΑ Δ6Ι ΠοΥ
0 ΤΡοΤΣΚΙ ΓΙΝ6Τ4Ι
Λ€ΝΙΝΙΣΤ+ίΣ. /
62

χε,χε... 0 Λ6ΝΙΝ

ΑΡΧΙΣ6 ΝΑ ΓΙΝ6ΤΛΙ

ΤΡοΤΣΚΙΙΤ-ΗΣ /

πως στα 1905, η Φεβρουαριανή Επανάσταση αμέσως εξέλεξε
Σοβιέτ αντιπροσώπων των εργατών και των στρατιωτών.
Σχεδόν μέσα σε μια νύχτα έγινε η μόνη οργάνωση με
αποτελεσματική εξουσία. Και το ήξεραν όλοι.

Τ66Τ6ρ<λ

Αλλά η Σοβιετική ηγεσία -Μενσεβίκοι, Σοσιαλ-επαναστάτες
και άλλοι μεταξύ των οποίων και μερικοί Μπολσεβίκοιπίστευαν πως το επιβάλει «νόμος του Μαρξισμού» η εξουσία
αυτή να έρθει στα χέρια της φιλελεύθερης αστικής τάξης.
Κάποιος Τσετερέλι, Μενσεβίκος ηγέτης μέσα στο Σοβιέτ,
εξήγησε την αναγκαιότητα μιας συμφωνίας με τους αστούς:
«Είναι αλήθεια πως έχουμε όλη την εξουσία και πως η
κυβέρνηση θα πέσει μόλις κουνήσουμε το δνχτυλάκι μας,
κάτι τέτοιο όμως θα σήμαινε καταστροφή για την επανάσταση».
Κι έτσι, τυφλωμένοι από το ορθόδοξο Μαρξιστικό δόγμα της
«αστικής επανάστασης», οι Σοβιετικοί ηγέτες στην ουσία
παρακαλούσαν την ηγεσία των φιλελευθέρων της Προσωρινής
Κυβέρνησης -«κυβέρνησης» μόνο κατ' όνομα- να πάρει την
εξουσία! Να πως εμφανίστηκε η Διπλή Εξουσία. Οι προβλέψεις
του Τρότσκι είχαν επαληθευτεί. Υπήρχε εδώ η παράλογη αντίφαση, οι νικηφόροι εργάτες να παραδίνουν την εξουσία σε μια
«αδύναμη, ταλαντευόμενη αστική τάξη».

63

Ο Τρότσκι φτάνει στην Πετρούπολη στις αρχές του Μάη - και πάει
κατευθείαν στο παλάτι της Ταυρίδας όπου συνεδρίαζε ι

... ΚΛΙ ΝΑ ΘΥΜΑΙΤ6 ΤΡΙΑ ΠΡΑΓΜΑ: ΛΜΝ
6ΛΙΠΙΣΤ6Υ6ΣΤ6 ΤοΥΙ-ΑΣΤΟΥΙ· ΝΑ6Λ£ΓΧ6Τ£ ΤθΥΧ
ΛΡΧ-ΗΓοΥΣ ΣΑΣ. ΝΑ ΓΤ·ΗΡ·ΖέΙΤ6 ΣΤΉΝ βΠΑΝΛΓΜΤΙΜ
ΪΑΙ ΔΥΝΛ/Μ/

£
Οι Μενσεβίκοι και άλλοι σοσιαλιστές ηγέτες διαχωρίζουν
αμέσως τη θέση τους από τον Τρότσκι. Θα συνέχιζαν να
υποστηρίζουν μια κυβέρνηση συνασπισμού των αστών. Μέσα
σε λίγες βδομάδες ο Τρότσκι και η ομάδα του προσχώρησαν
στους Μπολσεβίκους.

Από το Μάη μέχρι τον Οκτώβρη του 17 γίνεται μέσα στο Σοβιέτ ένας
φοβερός αγώνας μεταξύ μετριοπαθών σοσιαλιστών και Μπολσεβίκων. Ο
Λένιν κάνει έκκληση να σταματήσει αυτός ο πόλεμος που δεν εξυπηρετεί
παρά τα καπιταλιστικά συμφέροντα...

65

66

67

Ο Τρότσκι συλλαμβάνεται. Ο
Λένιν, που κατηγορείται σαν
«κατάσκοπος των Γερμανών»,
κρύβεται.

Ο Κερένσκι, σοσιαλιστής
πρωθυπουργός της Προσωρινής
Κυβέρνησης, συνωμοτεί με τον
αρχιστράτηγο Κορνίλωφ για την
ανατροπή των Σοβιέτ. Την
τελευταία στιγμή ο Κερένσκι
κάνει πίσω (9 Σεπτ. 1917), όχι
όμως κι ο Κορνίλωφ.
,ΧΓ ^

^

£Γ2. ο ΣΤΕΑΤ-ΗΓοΙ Κ.ΟΡΝΙΛ2Φ»
ΓΥΙΟΙ Κ02ΑΚ2Ν Χ2ΡΙΚ2Ν/Δ6Ν
ΠΡύ<£ΙΤΑΙ ΝΑ ΠΛΡΛΔ2Σ2 Τ-ΗΝ
Ρ5ΣΙΑ ΙΤοΚί ΠΡ0ΑΙ2ΝΙ0 6ΧΘΡ0 /

ΗΡΘ6 -Η 5 ΡΑ ΝΑ ΚΡ6ΜΑΣ0ΥΜ6 ΤοΥΣ
. ΚΑΤΑΣΚοΠοΥΣ Τ2Ν Γ6ΡΑΜΝ2Ν Μ Ι
. ΠΡ2ΤΑ-ΠΡ2ΤΑ ΤοΝ ΑΡΧΗΓοΤοΥΣ Λέ-ΜΙΝ.'
ΚΑΙ ΝΑ ΔΙΑΛΥΣοΥΜ6 ΤΑ ΙοΒίβΤ 6ΡΓΑΤ2Ν ^
ΚΑΙ ΣΤΡΑΓΓΙ2.Τ2Ν'...
...ΤΟ ΙΠΠΙΚΟ ΜοΥ ΘΑ 6ΡΙΤ£©6| ΣΤ4ΙΝ
Π6ΤΡ0ΥΠΟ/ΙΗ/
Ι^Ο^νι'^νψ

69

Ο Κερένσκι επανοπλίζει τους Ερυθροφρουρούς και παρακαλεί τους
Μπολσεβίκους προπαγανδιστές να πείσουν τους στρατιώτες του Κορνίλωφ
να κάνουν ανταρσία. Η προπαγάνδα των Μπολσεβίκων νικάει τον
Κορνίλωφ: ο επίδοξος δικτάτορας διαπιστώνει ότι είναι ένας στρατηγός
χωρίς στρατό! Οι στρατιώτες λιποτακτούν χωρίς ούτε ένα πυροβολισμό.

71

Τα συνθήματα των Μπολσεβίκων, γη, ψωμί και ειρήνη
βρήκαν άμεση ανταπόκριση. Η κατάσταση είχε γίνει
πολύ δύσκολη. Να πως την περιγράφει ο αμερικάνος
δημοσιογράφος Τζων Ρηντ:

6

Το σκοτάδι έπεφτε από τις τρεις το απόγευμα και
κρατούσε μέχρι τις δέκα το πρωί. Οι ληστείες και οι
διαρρήξεις πολλαπλασιάζονταν.
Μέσα στα σπίτια οι
άντρες κρατούσαν σκοπιά με βάρδιες, οπλισμένοι με
καραμπίνες. Αυτή η κατάσταση επικρατούσε
στην
περίοδο της Προσωρινής
κυβέρνησης... Για γάλα,
ψωμί, ζάχαρη και καπνό έπρεπε να σταδείς στη σειρά
κάτω από τη διαπεραστική βροχή. Γυρνώντας σπίτι
από μια συγκέντρωση που κράτησε όλη τη νύχτα, είδα
μπροστά στις πόρτες των μαγαζιών, πριν ακόμα
ξημερώσει, να σχηματίζεται ουρά, κυρίως από γυναίκες, πολλές μάλιστα κρατούσαν στα χέρια μωρά...

ΟΧΙ. 6 4 2 ε ι ναι
•Η ο/Ρ/Α
(Κο

α?Α Ρ Α Τ ° Η
φονΡ^ΑΡ^'

Γ«/4 ΝΑ Μ η β ι ζ

£ Ή ί Ν ογΡ/4,

ρ

ΡΑ ΝΑ Α 1 Π 6 Ι £ έ ™
ΠΑ ΝΑ ΑΙΠ6ΙΣ ΣΤ+/Ν ΟΥΡΑ,* Γ ® !

ΓΐΑ ΝΑ Α1Π6Ι2 £ΤΗΗ ογΡΑ
ΡΑ Το φογρΝΑΝ.'

"

ΟΙ ΜΠΟΛΣΕΒΙΚΟΙ ΔΙΚΑΙΩΝΟΝΤΑΙ
Οι Μπολσεβίκοι κατορθώνουν να πάρουν την πλειοψηφία στο Σοβιέτ της
ΐ Πετρούπολης τον Οκτώβρη του 17, και ο Τρότσκι εκλέγεται πρόεδρος. Στη
! Μόσχα και αλλού οι Μπολσεβίκοι κερδίζουν την πλειοψηφία στα Σοβιέτ.
Ολη αυτή η λαϊκή υποστήριξη ήταν, για τον Λένιν και τον Τρότσκι, το
πράσινο φως για την εξέγερση.

23 Οκτώβρη 1917: Ο Λένιν, μεταμφιεσμένος, επιστρέφει από
τη Φινλανδία στην Πετρούπολη και εμφανίζεται σε μια
μυστική συνεδρίαση της κεντρικής επιτροπής των
Μπολσεβίκων όπου συμμετέχει κι ο Τρότσκι. Αποφασίζεται η
άμεση επαναστατική κατάληψη της εξουσίας. Μονάχα δυο
ψηφίζουν ενάντια - ο Ζηνόβιεφ και ο Κάμενεφ.

Χάσαμε πολύ καιρό... το ζήτημα επείγει, η κρίσιμη στιγμή
πλησιάζει. Η πλειοψηφία είναι μαζί μας. Η κατάσταση
έχει ωριμάσει για τη μεταβίβαση της εξουσίας... Εξέγερ-

Οι Ζηνόβιεφ και Κόμενεφ αντιτίθενται στην εξέγερση και δημοσιεύουν τη
διαφωνία τους σε άρθρο - όπου αποκαλύπτουν ακόμα και την ημερομηνία
της εξέγερσης! Ο Λένιν θέλει να τους διαγράψει σαν «απεργοσπάστες».
Ομως η κεντρική επιτροπή αρνείται.

75

Η ΟΚΤΩΒΡΙΑΝΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ
ην 25η του Οκτώβρη (7 Νοέμβρη με το νέο ημερολόγιο) η
Στρατιωτική Επαναστατική Επιτροπή του Σοβιέτ της
Πετρούπολης εξαπέλυσε την επίθεση. Η επιρροή που ασκούσε
ο Λένιν στάθηκε αποφασιστική. Ομως ποιός οργάνωσε την
εξέγερση; Ας μας πει ο Στάλιν...

Ολόκληρο το έργο της πρακτικής οργάνωσης της
εξέγερσης τέθηκε κάτω από την άμεση
καθοδήγηση του προέδρου του Σοβιέτ της
Πετρούπολης, σύντροφού Τρότσκι. Μπορούμε να
πούμε με βεβαιότητα ότι το κόμμα χρωστάει την
επιτυχία του έργου της
Επαναστατικής
Στρατιωτικής Επιτροπής, πάνω απ' όλα στο
Σύντροφο
Τρότσκι.
(Πράβδα, 6 Νοεμβρίου 1917)
Ιωσήφ Στάλιν

Ο Λένιν κι ο Τρότσκι προσπαθούν να κοιμηθούν λίγο στο πάτωμα μέσα
στο Ινστιτούτο Σμόλνυ που είναι τώρα το Αρχηγείο των Μπολσεβίκων. Ο
Τρότσκι προτείνει η καινούρια κυβέρνηση να ονομαστεί Συμβούλιο Λαϊκών
Επιτρόπων. Ο Λένιν συμφωνεί αλλά αναρωτιέται...

77

Στις εκλογές που ακολουθούν στη διάρκεια του Πανρωσικού Συνεδρίου των Σοβιέτ, οι Μπολσεβίκοι
πλειοψηφούν με αρκετά μεγάλη διαφορά. 14 Μπολσεβίκοι,
7 Σοσιαλιστές - Επαναστάτες και 3 Μενσεβίκοι στο
Προεδρείο των Σοβιέτ. Τα ηττημένα κόμματα αρχίζουν να
αποχωρούν. Οι αριστεροί και κεντρώοι Μενσεβίκοι
απαιτούν κυβέρνηση συνασπισμού. Οταν οι Μπολσεβίκοι
αρνούνται, ο Μάρτωφ και άλλοι φεύγουν.

£ Η εξέγερση μας υπήρξε
νικηφόρα. Τώρα μας λένε:
Απαρνηθείτε τη νίκη σας,
υποχωρείστε,
συμβιβαστείτε.
Με ποιόν; Με τις μίζερες
εκείνες ομάδες που τα
παράτησαν ή μ' αυτούς που
μας κάνουν αυτές τις
προτάσεις;
...Κανείς σ' ολόκληρη τη
Ρωσία δεν τους ακολουθάει
πιά. Είστε θλιβερά,
απομονωμένα άτομα.
Εχετε
χρεοκοπήσει. Παίξατε το
ρόλο σας. Πηγαίνετε τώρα
εκεί όπου ανήκετε: στο
σκουπιδοτενεκέ
της
ιστορίας.
φ
(Τρότσκι, από την «Ιστορία
της Ρώσικης Επανάστασης)

Μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση, οι Μπολσεβίκοι έδειξαν γενναιοδωρία
απέναντι στους τσαρικούς στρατηγούς. Κάτι που σπάνια αναγνωρίζεται από
τους αστούς ιστορικούς.

Η επανάσταση έκανε το λάδος να δείξει
μεγαλοψυχία στον ηγέτη της Κοζάκικης
αντίδρασης, στρατηγό Κράσνωφ.
Επρεπε να τον
είχαν εκτελέσει αμέσως. Τον άφησαν ελεύθερο
αφού τους έδωσε το λόγο της τιμής του ότι δεν δα
έπαιρνε τα όπλα να χτυπήσει την επανάσταση. Τι
αξία όμως δα μπορούσε να 'χει ένας λόγος τιμής
που δίνεται στους εχδρούς της πατρίδας και της
ιδιοκτησίας; Λίγο καιρό αργότερα, φδάνοντάς στην
επαρχία του Ντον σκόρπισε τη φωτιά και τον όλεδρο.
(«ΕΝΑΣ ΧΡΟΝΟΣ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΡΩΣΙΚΗ
ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ» Βίκτωρ Σερτζ)
"Λ/ν/^"

79

α μεσαία στρώματα των πόλεων στρέφονται ενάντια στην
Επανάσταση. Οι Μενσεβίκοι, ισχυροί μέσα στα συνδικάτα,
παραμένουν εχθρικοί. Ο Πλεχάνωφ, που πίστευε πως έπρεπε
| να συνεχιστεί ο πόλεμος με τους Γερμανούς, ξερνούσε χολή.

ΜΑ Δ * Ν

6ΙΝ/41 Η\λ?1ΜΙΛ0ΐ ΑγΙΑί
)

* · 6 ' Ν ^ Ι . . . 6ΙΝΑΙ
Μ ο ΐ θ ο ά ( % Α

Μ )

ΑΜφΟΗΜΑ-'-'

Οι Μπολσεβίκοι ληοτές είναι ένας απεχθής
συνδυασμός
ουτοπιστών ιδεαλιστών, ηλιθίων, προδοτών και
αναρχικών προβοκατόρων... Δεν πρέπει μόνο να
δαμάσουμε αυτή τη μάστιγα, πρέπει να τους
συντρίψουμε, να τους πνίξουμε στο αίμα. Αυτό θα 3ναι
το τίμημα για την ασφάλεια της Ρωσίας.
Πλεχάνωφ
Ο «Πατέρας του ρώσικου μαρξισμού» κατάντησε παρακεντές της ρώσικης
μπουρζουαζίας!

80

Τα σαμποτάζ και η αντεπανάσταση δεν είναι τα μόνα προβλήματα.
Να πώς περιγράφει ο μπολσεβίκος στρατιωτικός ηγέτης ΑντώνωφΟβσένκο την επίδραση του αλκοόλ στα στρατιωτικά συντάγματα της
Πετρούπολης...

«Ξέσπασε ένα πρωτοφανές όργιο στην Πετρούπολη...
Προσπαθήσαμε να τους σταματήσουμε χτίζοντας τις
εισόδους. Το πλήθος έμπαινε από τα παράθυρα και
άρπαζε τα αποθηκευμένα ποτά... Κάναμε μια
προσπάθεια να πλημμυρίσουμε τα κελάρια με νερό. Οι
πυροσβέστες που στάλθηκαν για τη δουλειά αυτή το
'ριξαν στο ποτό και μέθυσαν. Η πόλη ολόκληρη
προσβλήθηκε από μια μανία για το οινόπνευμα. Τελικά
το Συμβούλιο Λαϊκών Κομμισσαρίων διόρισε επί τούτου
έναν κομμισσάριο παραχωρώντας του έκτακτες εξουσίες
και μια ισχυρή συνοδεία. Ομως και ο κομμισσάριος
αποδείχτηκε αναξιόπιστος... Μονάχα ύστερα από
τρομερή προσπάθεια τα πνεύματα ηρέμησαν.»

Αλλά υπήρχαν και σοβαρότερα προβλήματα. Οι Συμμαχικές Δυνάμεις έχουν
εναντιωθεί στην υπογραφή χωριστής ειρήνης μεταξύ Γερμανίας και Ρωσίας.
' Ομως η εξωτερική πολιτική των Μπολσεβίκων είναι ξεκάθαρη: στόχος της
η άμεση ανακωχή με τη Γερμανία. Ο Τρότσκι -σαν Κομμισσάριος των
Εξωτερικών Υποθέσεων- και απεσταλμένοι της Σοβιετικής Ρωσίας
καταφθάνουν στο Μπρεστ Λιτόφσκ στα τέλη του Νοέμβρη του 17 για
διαπραγματεύσεις. Εκεί βρίσκονται αντιμέτωποι με διαφόρους πρίγκηπες,
στρατηγούς και πολιτικούς της Αυστροουγγαρίας και Γερμανίας.

82

Στο μεταξύ οι αντιπρόσωποι στο Μπρεστ Λιτόφσκ μοιράζουν και
επαναστατικά φυλλάδια στους έ
Γερμανούς φαντάρους.

Ρώσοι και Γερμανοί στρατιώτες συναδελφωμένοι (1917).

Ρ β υ η ο Η β υ η ά Γυ$$ί$οΗθ δ ο ΐ ά β ί β η νθΓΐιηιάβπι $ίοΗ 1 9 1 7

Κι αυτό δεν ήταν παρά η αρχή. Οι Μπολσεβίκοι ηγέτες
συμφώνησαν όλοι να χρησιμοποιήσουν κάθε μέσο
υποκίνησης και προπαγάνδας για να ενθαρρύνουν την
ανερχόμενη σοσιαλιστική επανάσταση στη Γερμανία.

83

' Ομως η κεντρική τους επιτροπή ήταν διχασμένη πάνω στο κρίσιμο ζήτημα:
θα έκαναν εδαφικές παραχωρήσεις στα γερμανικά στρατεύματα, που
κατείχαν περιοχές της Ρωσίας;
Υπήρχαν τρεις θέσεις:

I

Λ£Ν\Ν

ΚΑΛΑΜΙΑ

ΣΥΝΟΜΙΛΙΑ.

ΣΥΝ£Χΐ2οΥ/Μ6 ΤοΝ
Τ1οΛ6!λο οχποΥ ΝΑ
ΠΝ6Ι 6ΠΑΝΑΣΤΑΣ+Ι
ΙΤ+Ι ΓΕΡΜΑΝΙΑ

3. ΚΡόΣΤίΝΣΚΙ

ΝΑ ΣΥΝ6ΧΙΣΟΥΜ6 ΤΙΣ
ΑίΑΠΡΑΓΜΑΤβΥΣέΙΣ.ΟΥΤέ ΠοΛίΜΟΣ
(,ογτέ είΡ-ΗΝ-Η -2ΣΠ0Υ ΝΑ εΐεΐΈΡΘογΝ/
θ| Γ6ΡΜΑΝΟΙ 6ΡΓΑΤ6Σ/

Ο Λένιν θεωρεί τη θέση του Τρότσκι ελκυστική αλλά πολύ
παρακινδυνευμένη. Τελικά περνάει το σχέδιο απόφασης του τελευταίου. Ο
Λένιν μειοψηφεί.

84

Ομως οι Γερμανοί εξαπολύουν νέα επίθεση τον
Φεβρουάριο του 18. Συνεδιάζει η Κ.Ε. των Μπολσεβίκων.
Ο Τρότσκι τα βρίσκει με τον Λένιν, πλειοψηφούν, και
αποφασίζεται αποδοχή της ειρήνευσης (3 Μαρτίου 1918).

Καθόλου παράλογο. Θυμηθείτε τον Μάο Τσε Τουνγκ. Η Μεγάλη Πορεία
του στα 1934 ήταν μια παρόμοια στρατηγική.

85

Με το Μπρεστ Λιτόφσκ φάνηκε ότι το κόμμα των Μπολσεβίκων έχαιρε
άκρας υγείας. Οι τρεις διαφορετικές θέσεις πάνω στο ζήτημα της ειρήνης
συζητιόνταν δημόσια, παρ' όλη την κρισιμότητα της κατάστασης, μέσα από
την Πράβόα.

Η ΠΙΟ Ο Μ Ο Ρ Φ Η Ω Ρ Α Τ Η Σ Ε Π Α Ν Α Σ Τ Α Σ Η Σ

Το κόμμα αυτό, χωρίς να πάσχει από κανένα
φετιχισμό για τη δημοκρατία, πειθαρχημένο, ακό'
^μα και σ' αυτές τις δύσκολες περιστάσεις
σέβεται
/ τους κανόνες της εσωκομματικής δημοκρατίας. Ο
Α
αναγνωρισμένος ηγέτης του μειοψηφεί. Το τερά[\
στιο προσωπικό κύρος του Λένιν δεν εμποδίζει τα
ι
μαχητικά μέλη της κεντρικής επιτροπής να ορδώI Ι
σουν το ανάστημά τους και ενεργητικά να υποστη1 ι
ρίξουν την άποψή τους. Για τα σημαντικότερα ζηI Ι
τήματα οι αποφάσεις παίρνονται με ψηφοφορία,
Ι Ι
συχνά με μικρές πλειοψηφίες,
στις οποίες οι
I
μειοψηφίες πρόδυμα πειδαρχούν χωρίς να έχουν
Ι
εγκαταλείψει τις ιδέες τους. Ο Λένιν, όταν μειοψηI
φεί, υποκύπτει περιμένοντας να τον δικαιώσουν
I
τα γεγονότα και συνεχίζει την προπαγάνδα
του
ι
χω&ίζ
σπάζει την πειδαρχία... Ούτε οι σύκοι
φαντικές επιδέσεις, ούτε οι ίντριγκες έχουν δέση
\
στις συζητήσεις. Τα μέλη συζητούν πολιτικά χωρίς
Λ ι να προσπαδούν να τραυματίσουν ή να μειώσουν
^ν ουντρόφους της άλλης
πλευοάα...

ΑΠΙΣΤΕΥΤΟ
γίνεται
ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ
το
ΑΔΥΝΑΤΟ
γίνεται
ΠΙΘΑΝΟ
α »

^

ί

87

ΑΡΧΙΖΕΙ Ο ΕΜΦΥΛΙΟΣ

ΠΟΛΕΜΟΣ

ην ίδια στιγμή που τα γερμανικά στρατεύματα απειλούν την
Ουκρανία, η νεαρή Σοβιετική Δημοκρατία αντιμετωπίζει κι
άλλο τεράστιο πρόβλημα... Τον «Εμφύλιο». Οι Λευκοί Τσαρικοί
στρατηγοί προετοιμάζουν την αντεπανάσταση. Οι Συμμαχικές
Δυνάμεις, εξοργισμένες και από τις ειρηνευτικές συνομιλίες
των Μπολσεβίκων, είναι έτοιμες να υποστηρίξουν τους Λευκούς.

{*

Στον λεγόμενο Εμφύλιο Πόλεμο, οι Μπολσεβίκοι δεν είχαν
να αντιπαλέψουν μονάχα τους Λευκούς στρατηγούς Ντενίκιν, ^ - Λ ι
Κόλτσακ,, Βράνγκελ, κλπ., αλλά και 50 χιλιάδες ξένους
ΊΜ
στρατιώτες, Αγγλους, Αμερικάνους, Ιταλούς, Τσέχους,
^Η^
Σέρβους, Γάλλους, Πολωνούς, Έλληνες και Γιαπωνέζους.
Στόχος της ιερής σταυροφορίας είναι η συντριβή της Κόκκινης
Δημοκρατίας, του πρώτου εργατικού κράτους στον κόσμο.

Στον Τρότσκι ανατέθηκε η ευθύνη της
οργάνωσης του Κόκκινου Στρατού. Γιατί
σ' αυτόν; Γιατί η ικανότητά του είχε ήδη
φανεί με τη στρατιωτική επιτυχία της Οκτωβριανής εξέγερσης.
Ο Τρότσκι προτείνει να χρησιμοποιηθούν
και μερικοί Τσαρικοί αξιωματικοί στον
Κόκκινο Στρατό, που χρειάζεται επειγόντως πεπειραμένους στρατιωτικούς.

2>Υο ΚοΜΜΙΙΑΡίογΐ /
ΛΠο Ι2ΜΛΤ5Δ6ΙΣ
ΚοΜΜοΥΝΙΣΤεί Δ£Ν

βΧογΜ6 6ΛΛ6ΙΨ+Ι/

90

Αρκετοί πρώην Τσαρικοί αξιωματικοί λιποτακτούν και σμίγουν με τούς Λευκούς.
Ένα μεγάλο μέρος όμως /τολμάει στο
πλευρό της Επανάστασης.

Οι φρικαλεότητες των Λευκών είναι άνευ προηγούμενου. Οταν έσφαξαν
τους εργάτες στο Καζάν, οι Μπολσεβίκοι τους πλήρωσαν με το ίδιο
νόμισμα. Φυσικά ξεσηκώθηκε κατακραυγή για τις «βαναυσότητες» των
Μπολσεβίκων.

«Το μόνο αΰνγχώρητο αμάρτημα που μπορεί αντή τη στιγμή να
διαπράξει ή Ρώσικη εργατική τάξη, είναι να χαριστεί στον ταξικό
(Τρότσκι - <Η ζωή μου»)

εχδρό.»

Με τη βοήθεια του Τρότσκι ο Κόκκινος Στρατός
κατορθώνει να γίνει μια ατρόμητη μάχιμη δύναμη. Στα
χρόνια του εμφύλιου και της ξένης επέμβασης (1918-21) ο
Τρότσκι είναι ο στρατηγικός νους
της Επανάστασης.
ΔΕΞΙΑ: Ο ΤΡΟΤΣΚΙ ΔΙΠΛΑ
ΣΤΟ ΤΕΘΩΡΑΚΙΣΜΕΝΟ
ΤΡΑΙΝΟ ΤΟΥ.

ΛΥΤ6Ι &ΝΑΙ οι
ΔΙΛΤ4Γ6Σ Μογ. £Γ£
ΘΑ 6ΠΙΤ6Θ2
'
ΠΡ2ΤΟΙ - Θ6Λ2 ΟΜ2Σ
ο ΚοΚΚίΝοΣ ΣΤΡΛΤοΣ
ΝΑ Μ6 ΚΑΛΥΠΤΕΙ /

Το ειδικά θωρακισμένο τραίνο του τον μεταφέρει στα μέτωπα όπρυ και
παίρνει μέρος στις μάχες. Ανευθυνότητα; ' Οχι. Οι ηγέτες θα έπρεηε να
δείχνουν ότι είναι ικανοί να υπερασπίζονται την Επανάσταση όταν το
απαιτούν οι περιστάσεις.

92

Στα 1919, πάνω στο φόρτε του πολέμου, ιδρύεται η Κομμουνιστική
Διεθνής. Μέσα στο πολεμικό του τραίνο ο Τρότσκι συντάσσει ένα
μανιφέστο που γίνεται ομόφωνα αποδεκτό.

Στο Πρώτο Συνέδριο, που συνέρχεται βιαστικά, εκπροσωπούνται γύρω στις
35 ομάδες και οργανώσεις που συμπαθούν τον Μπολσεβικισμό.
Καταφθάνουν στη Μόσχα έχοντας ξεπεράσει τεράστια εμπόδια, τον
αποκλεισμό, τα μπλόκα των φρουρών στα μέτωπα του πολέμου.

93

ΣΤΟ ΜΕΤΑΞΥ ΣΤΗ ΓΕΡΜΑΝΙΑ...
ε το ξέσπασμα του πολέμου διασπάστηκε το σοσιαλιστικό
κίνημα και ιδιαίτερα το μεγάλο και ισχυρό Σοσιαλδημοκρατικό
κόμμα (8ϋΡ). Στο χείλος της καταστροφής -και μετά την
παραίτηση του Κάιζερ Βίλχελμ του Β'- το Γενικό Επιτελείο
ζήτησε από το δΟΡ να σχηματίσει κυβέρνηση. Οι εθνικιστές
του δΟΡ, Γκούσταβ Νόσκε και Φρήντριχ Έμπερτ,
ανταποκρίθηκαν αμέσως.
Φρ^νΤρίΧ Ν6ΐ·Μ)€ρΤ

' Ομως οι Γερμανοί εργάτες, στρατιώτες και ναυτικοί, βρίσκονταν σε μια κατάσταση
παρόμοια με εκείνη των Ρώσων τον Φεβρουάριο του 17:
Σοβιέτ -εργατικά συμβούλιαείχαν ξεπηδήσει στις σημαντικότερες πόλεις της Γερμανίας.
' Ενας μεγάλος αριθμός εργατών ήταν έτοιμοι για ένοπλο
αγώνα. Πού βρισκόταν όμως η
ηγεσία; Ο Λένιν γράφει: «...οι
Γερμανοί εργάτες δεν είχαν

ενα πραγματικα επαναστατικό κόμμα τον καιρό της κρίζ
σης...». Το σίγουρο ήταν ότι
οι Έμπερτ, Νόσκε και οι
στρατηγοί δεν ήταν διατεθεινα επιτρέψουν μια «μπολ-

σεβίκικη» επανάσταση στη
Γερμανία. Το σκηνικό της προδοσίας των σοσιαλδημοκρατών
είχε στηθεί. Στις οδομαχίες το
Δεκέμβρη του 1918 οι εργάτες
πνίγηκαν στο αίμα.
(Το κομμουνιστικό κόμμα της
Γερμανίας συγκροτήθηκε στο
^ιδρυτικό του συνέδριο της
30ής Δεκεμβρίου του 18 με τη
συμμετοχή του Κ. Λίμπκνεχτ
και της Ρόζας Λούξεμπουργκ).

Ο Νόσκε λέει:
-ννν/

^ ^

^ ^

Αν αυτά τα πλήθη, αντί να καθοδηγούνται από
φλύαρους, είχαν αποφασιστικούς
ηγέτες με
συνείδηση του προορισμού τους, θα είχαν
κυριεύσει το Βερολίνο...

^^

Λ^ορ

95

ΠΟΛΕΜΙΚΟΣ

ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΜΟΣ

Ο εμφύλιος στάθηκε καταστροφικός. Στο βωμό του πολέμου
αυτού θυσιάστηκε μια ολόκληρη γενιά των πιο
συνειδητοποιημένων πολιτικά εργατών. Καταστράφηκε η
οικονομία της Ρωσίας. Και, εκτός από τους νεκρούς των
μαχών, 9 εκατομμύρια άνθρωποι αφανίστηκαν από την πείνα,
το κρύο και τις αρρώστιες.

96

ΟΙ Σ Υ Ν Θ Η Κ Ε Σ ΣΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΟΥ Π Ο Λ Ε Μ Ο Υ
Ο «Πολεμικός Κομμουνισμός», όπως ήταν
φυσικό, υπαγορεύτηκε από την κατάσταση
ανάγκης που επικρατούσε, και ισοδυναμούσε με
την επιβολή αυστηρότερου κρατικού ελέγχου,
περισσότερων απαλλοτριώσεων και
κατασχέσεων δημητριακών από τους
ταλαίπωρους αγρότες. Η πολιτική αυτή
ουσιαστικά σήμαινε στρατιωτικοποίηση της
Σοβιετικής Δημοκρατίας και έδινε στο
Μπολσεβίκικο κόμμα το χαρακτήρα «Γενικού
Επιτελείου». Ολα αυτά υποτίθεται πως ήταν
προσωρινά μέτρα.

Στα 1920 ο Τρότσκι υποβάλλει μια
λίστα προτάσεων στην Κεντρική
Επιτροπή, όπου υποστηρίζει την
αποκατάσταση ενός μέρους της
ελεύθερης αγοράς.

Η πρόταση απορρίπτεται από την Κεντρική Επιτροπή και τον Λένιν.

98

Η ΕΞΕΓΕΡΣΗ Τ Η Σ Κ Ρ Ο Ν Σ Τ Α Ν Δ Η Σ
Το Σοβιέτ της Κρονστάνδης βρισκόταν σ' ένα ισχυρό ναυτικό φρούριο
πάνω σ' ένα νησί κοντά στην Πετρούπολη. Οι ναύτες του βρίσκονταν
στην πρωτοπορεία της Επανάστασης και υποστήριζαν με πίστη τους
Μπολσεβίκους. Γιατί εξεγέρθηκαν τον Μάρτη του 1921; Πολλοί από τους
ναύτες, σαν «παιδιά αγροτών» ήθελαν να σταματήσουν οι κατασχέσεις
σιτηρών. Απαιτούσαν αποκατάσταση της ελεύθερης αγοράς και των
δημοκρατικών ελευθεριών που ο Πολεμικός Κομμουνισμός κατάργησε.
Γ-

}

Τ :

/ ΐ

^

«ΧΙΙΛΤΟ

Ι

Αλλά ο Τρότσκι, ο Λένιν και η Κ.Ε. δεν ακούν τίποτα. Προτού λιώσουν οι
πάγοι, στέλνουν τον Κόκκινο Στρατό που με διοικητή τον Τουχασέφσκι

100

τσακίζει την ανταρσία. Το φάντασμα της Κρονστάνδης θα κυνηγάει τον
Τρότσκι μέχρι το θάνατο του, μιας και αρκετοί θα εκμεταλλευτούν
αργότερα την τραγωδία αυτή για να εξομοιώσουν τον Τρότσκι με τον
Στάλιν. Ωστόσο ο Τρότσκι, αμετανόητος, εξακολουθούσε να επιμένει στην
ιστορική αναγκαιότητα της καταστολής, Πολύ αργότερα μάλιστα, στα 1938,

δημοσίευσε ένα άρθρο όπου απομυθοποιούσε την εξέγερση και τους
φορείς της. Γράφει ανάμεσα σ' άλλα: «Ας το παραδεχτούμε: η εισαγωγή
της ΝΕΠ ένα χρόνο νωρίτερα δα μπορούσε να είχε προλάβει την
εξέγερση. Αυτά όμως είναι πολύ εύκολο να τα λέει κανείς κατόπιν
εορτής (...) Αλλά το αξιοπρόσεκτο γεγονός είναι ότι ενώ οι αναρχικοί
ολόκληρου του κόσμου ήταν εκείνοι που αντίκρυζαν την ΝΕΠ σαν...
προδοσία του κομμουνισμού, τώρα αυτοί οι ίδιοι και οι υποστηριχτές
τους κατηγορούν εμάς γιατί δεν είχαμε εισαγάγει την ΝΕΠ ένα χρόνο
νωρίτερα.»

101

Τ Ο ΔΕΚΑΤΟ Σ Υ Ν Ε Δ Ρ Ι Ο Τ Ο Υ Κ . Κ.
Ενώ οι ναύτες της Κρονστάνδης πέφτουν μέχρι τον τελευταίο, στη Μόσχα
αρχίζει το 10ο Συνέδριο. Ο Λένιν προτείνει μια Νέα Οικονομική Πολιτική
(την ΝΕΠ). Θέλει να καταργήσει τον Πολεμικό Κομμουνισμό, να
σταματήσει τις επιτάξεις σιτηρών, να επιτρέψει μια
περιορισμένη ελεύθερη αγορά.
/

ΙΤΙΧ

6ί]ι

ΣιΤ+ΐΓ«Ν/

Ο Λένιν όρισε την ΝΕΠ σαν «Κρατικό Καπιταλισμό». Οι ιδιώτες
επιχειρηματίες στις πόλεις (Νέπμεν) άρχισαν να κερδοσκοπούν. Στην
ύπαιθρο οι πλούσιοι αγρότες (κουλάκοι) ευημερούσαν. Η ΝΕΠ ήταν
σκληρή για τους εργάτες και τους φτωχούς αγρότες.

102

Αντίθετοι στη ΝΕΠ ήταν μεταξύ των Μπολσεβίκων οι ηγέτες της Εργατικής
Αντιπολίτευσης. Η φράξια αυτή, με αρχηγούς τον Κομμισσάριο Εργασίας
Σλιάπνικωφ, την Αλεξάνδρα Κολλοντάι και άλλους, απαιτούσε διαχείριση
της παραγωγής από τα συνδικάτα.

ΝΕΠ=ΝΕΑ

ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗ
χ α / ν

ΠΡ0ΛΕΤΑΡΙ2Μ

ΜΙΟίοΥΝΤΑ
ΣΥΝΔΙΚΑΤΑ Το
ΛΙΚ4Ι2ΜΑ ΝΑ
!ΑΠ6ΡΓόΥΝ. ΠΡ6Π6Ι
0Μ2Σ ΝΑ ΠΑΡΑΛΙέΙΝοΥΝ ΥΠΑΚΟΥΑ^
Ιΐο Κο/ΛΜΑ!

ΚολλονΤάι

£)ΐάπνΐΚι><}>

103

ΚΟΙΤΑΖΟΝΤΑΣ ΠΙΣΩ - ΚΑΙ ΜΠΡΟΣΤΑ
Μέχρι το 1921 οι Μπολσεβίκοι είχαν απαγορέψει όλα τα αντιπολιτευόμενα
κόμματα. Αυτό έγινε, πράγμα αρκετά κατανοητό, στη διάρκεια του
Εμφυλίου Πολέμου. Τα κυριώτερα αντιπολιτευόμενα κόμματα, ακόμα και τα
αριστερά, είχαν συνεργαστεί με τους Λευκούς - ή απειλούσαν να
συνεργαστούν.
Το 10ο Συνέδριο όμως προχώρησε ακόμα μακρύτερα και απαγόρεψε τις
φράξιες. Μοιάζει αναπόφευκτο: ένα κόμμα που απαγορεύει τη λειτουργία
των άλλων κομμάτων, εμποδίζει τη διαφωνία και μέσα σ' αυτό το ίδιο. Και
ο Λένιν και ο Τρότσκι υπερασπίστηκαν αυτό το μέτρο, επιμένοντας πως
ήταν προσωρινό.
Ο Εμφύλιος είχε πια κερδηθεί το 1921. Πραγματική απειλή για το Σοβιετικό
κράτος δεν υπήρχε. Γιατί απαγορεύτηκαν οι φράξιες; Επειδή στους Λένιν
και Τρότσκι φαινόταν αναγκαίο να επιβληθούν τα «φιλελεύθερα» μέτρα της
ΝΕΠ ακόμα κι αν χρειαζόταν να σωπάσουν οι διαφωνούντες μέσα στις
γραμμές των Μπολσεβίκων.
Στην πραγματικότητα, τα επείγοντα μέτρα του Πολεμικού Κομμουνισμού,
και μετά της ΝΕΠ, είχαν στην ουσία ενδυναμώσει το μηχανισμό του
κράτους, του κόμματος και της γραφειοκρατίας, «προσωρινά» σε βάρος της
δημοκρατίας. Εάν ο μηχανισμός έπεφτε σε λάθος χέρια η Σοβιετική
Δημοκρατία θα βρισκόταν σε πραγματικό κίνδυνο! Κι αυτό το
καταλάβαιναν και ο Λένιν και ο Τρότσκι. Το 1923 και αργότερα, ο Τρότσκι
προειδοποιούσε: «Δεν πρέπει να χτίσουμε με γραφειοκρατικές μεθόδους το
σοσιαλισμό, δεν πρέπει να δημιουργήσουμε μια σοσιαλιστική κοινωνία μέσα
από διοικητικά διατάγματα... η γραφειοκρατικοποίηση είναι θανάσιμος
εχθρός του σοσιαλισμού...» (Ιζβέστια, 2 Ιουνίου 1923)

104

Στην Ευρώπη η επαναστατική
παλίρροια είχε υποχωρήσει.
' Ομως τα ευρωπαϊκά
κομμουνιστικά κόμματα, αν και
αδύναμα, αρνούνταν να
αποδεχτούν αυτήν την
πραγματικότητα. Στο Τρίτο
Συνέδριο της Κομμουνιστικής
Διεθνούς, το καλοκαίρι του
1921, ο Λένιν κι ο Τρότσκι
αναπτύσσουν την ιδέα του
Ενιαίου Μετώπου. Συναντούν
την αντίδραση των ακραίων
ριζοσπαστών σαν τον Ζηνόβιεφ,
τον Μπουχάριν και τον Ούγγρο
Μπέλλα Κουν.

Ο

Τ Ρ ο Τ Σ Κ / \
ΔΙΚΙΟ /

1

Υ!)ο£Τ«ΗΡ*2
0/\6Σ

1

ΤΙΣ

Μ Χ Ι Κ 6 Σ Θ6££/£ Ι

ητ/ζε//

105

μως τι είχε πει ο Τρότσκι;
1. Τα Κ.Κ. της Ευρώπης,
αυτή τη στιγμή δεν βρίσκονται μπροστά σε επαναστατικές συνθήκες.

2. Πρέπει να κερδίσουν
με το μέρος τους την
πλειοψηφία των εργατών,
χωρίς τους οποίους δεν
γίνεται επανάσταση στη
δυτική Ευρώπη.
3. Ο Λένιν είπε, και ο
Τρότσκι συμφώνησε, ότι
«...για να διασφαλιστεί η
νίκη του Σοσιαλισμού είναι αναγκαία η συμπαράταξη των ενωμένων εργατικών δυνάμεων πολλών
αναπτυγμένων χωρών.»
Πράγμα που ήταν εφικτό
μέσα από το Ενιαίο Μέτωπο.
Τι είναι το Ενιαίο
Μέτωπο;
Ενότητα για κοινούς στόχους ανάμεσα σε Κομμουνιστές, συνδικάτα,
σοσιαλιστικές και σοσιαλδημοκρατικές εργατικές
οργανώσεις. Μόνο δουλεύοντας μαζί με τέτοιες
οργανώσεις θα μπορούσαν τα Κομμουνιστικά
κόμματα να πείσουν τους
εργαζόμενους για την
ορθότητα των κομμουνιστικών ιδεών.
Στην ουσία, το Ενιαίο Μέτωπο είναι η προέκταση
της θεωρίας της Διαρκούς Επανάστασης. Επίτ
σης αναδεικνύει, για άλλη
μια φορά, το χαρακτηριστικό γνώρισμα της μη
διασπαστικής στάσης του
Τρότσκι. Μιλώντας απλά:
«Προχωράτε χώρια, όμως
χτυπάτε μαζί!»
Η Κομιντέρν ψήφισε την
πολιτική του Ενιαίου Μετώπου στα 1921. Θα δούμε αργότερα τι απόγινε η
στρατηγική του Ενιαίου
Μετώπου.

106

Η ΑΝΟΔΟΣ ΤΟΥ

ΣΤΑΛΙΝ

Το 11ο Συνέδριο (Μάρτης του 22) είναι το τελευταίο που παρακολουθεί ο
Λένιν. Μετά το συνέδριο αυτό, η Κεντρική Επιτροπή εκλέγει τον Στάλιν για
Γενικό Γραμματέα του κόμματος.

Αυτός ο μάγειρας
μονάχα καφτερά


φτιάχνει
φαγητά!
Λ6ΝΙΝ

ν · % »'
Λ*

·

Ψ

9

Ισως είχε τις ανησυχίες του ο Λένιν. Κανείς
όμως τότε δεν μπορούσε ούτε καν να
ονειρευτεί ότι ο Στάλιν θα ' παίρνε όλη την
εξουσία στα χέρια του.
Τον Μάη του 1922 ο Λένιν πέφτει βαρειά
άρρωστος.

107

"Οσο καιρό είναι άρρωστος ο Λένιν, η ηγεσία του κόμματος περνάει στους
Ζηνόβιεφ, Κάμενεφ και Στάλιν. Η «τρόικα» αυτή κρατάει όλες τις θέσειςκλειδιά. Ο Κάμενεφ ήταν γαμπρός του Τρότσκι. Αυτό δεν τον εμποδίζει να
πάει με τους Ζηνόβιεφ και Στάλιν ενάντια στον Τρότσκι...

£ΛΠΙΖ2,

ΝΑ ΜΊΝ

ΜΝ0ΥΜ6
Μ/ΜΜΙΑ
ΒΛΑΜΑ

ΑΥΤΗ Τ4ί
ΙΤ«ΓΛΑ+Ι/

Η θέση του Τρότσκι σαν Προέδρου του
Στρατιωτικού Επαναστατικού
Συμβουλίου, είναι τιμητική. Οι ικανότητες
του δεν αξιοποιούνται αρκετά. Αργά
αλλά σταθερά ο Στάλιν τοποθετεί
ανθρώπους του σε θέσεις γραμματέων
μέσα σε ολόκληρο το κόμμα ώστε να
μπορεί να το ελέγχει. Επεξεργάζεται
αλλαγές στην δομή της κυβέρνησης.

108

Αρρωστος ο Λένιν έχει αρκετό χρόνο στη διάθεση του για να σκεφτεί.

Ψ

Τ0 ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΜΑΣ ΚΡΑΤοΣ Τ1ΑΡθΥΣΆ2ει ΓΡΑΦ6Ι0ΚΡΑΤΙΜΙ
ΠΑΡΑ/ΙΛΟΡΦ2Σ+|... - Η ΑΝΤΙΘ6ΣΗ Μ6ΤΑΞΥ ΤΡοΤΣΚΙ Μ Ι
ΣΤΑΛΙΝ ΜΠοΡέΙ ΝΑ ΑΠοΔ€ΙΧΤ6Ι ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΗ...·-0 ΣΤΑΛΙΝ
€Χ£Ι ΑΠ6ΡΙΟΡΙΣΤ6Σ 6Σ0ΥΙΙ6Ι,6ΙΝΑΙ ΑΓΡΟΙΚΟΣ/-Η Πο/ΙίΤίΚ+Ι
ΤΟΥ 61 ΝΑΙ εθΝΙΚ1ΣΤΐΚ·Η//ν|€ΓΑΛ0Ρ£Ιΐ^'£ΙΝΑΙ
6ΝΑΣ ΓΡΑΦ6ΌΚΡΑΤΗΣ...

Η τελευταία μάχη του ήταν ενάντια στο Στάλιν. Ενώ γίνονται
οι προετοιμασίες για το 12ο Συνέδριο (Μάρτης 1923), ο Λένιν
σχεδιάζει:
1 να επιπλήξει τον Στάλιν που διέταξε εισβολή του Κόκκινου
Στρατού στη Γεωργία χωρίς να πάρει υπ' όψη του το
Πολιτικό Γραφείο.
2 να απομακρύνει τον Στάλιν από την Γενική Γραμματεία.

109

Η αρρώστια του τον εμποδίζει να δράσει. Στις 21 Ιανουαρίου ο Λένιν πεθαίνει.
ΜΜ€Μ£Φ.

ΑΝΑΡ2ΤΐεΜΑΜ1οΥ Μ
ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ο ΤΡοΤΣΚΙ,

ΚΑΙ Μ6ΝΑ ΜΟΥ
ΦΑΙΝέΤΑΙ ΡΑΡΑΙ6ΝΟ
ΤϊοΥ Δ£Ν ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ 643..

τ

,τοη Γ ^

ΓΤ

Ρ Γ Ι Α

Ι Ο » * * * λΤΑΛΐΚ
ΣΟΥ***» *

ογι

*

Ο Τρότσκι βρισκόταν στο δρόμο για το Σουκχούμ (Καύκασος) όπου
πήγαινε για να αναρρώσει από κάποια αρρώστια, όταν έλαβε ένα
τηλεγράφημα από τον Στάλιν: «Το Πολιτικό Γραφείο έχει τη γνώμη ότι η
κατάσταση της υγείας σας επιβάλλει να μεταβείτε στο Σουκχουμ.» Ο
Τρότσκι δεν.παραβρίσκεται στην κηδεία του Λένιν.

110

Λένιν είχε γράψει μια «Διαθήκη» όπου διατύπωνε μία
σημαντική απαίτηση: Ό Στάλιν έπρεπε να καθαιρεθεί από
Γενικός Γραμματέας. Το Π.Γ. αποφάσισε να αποσιωπήσει τη
Διαθήκη. Παρά τις διαμαρτυρίες της χήρας του Λένιν, της
Κρούπσκαγια, οι σύνεδροι δεν ενημερώθηκαν.

Ο Τ ρ ό τ σ κ ι πειθάρχησε
στην απόφαση του
Κ ό μ μ α τ ο ς , να
α π ο σ ι ω π η θ ο ύ ν οι
οδηγίες τ ο υ Λένιν.

111

Ομως ο Τρότσκι έκανε και χειρότερα. Επέτρεψε στον εαυτό του να έρθει
σε συμβιβασμό με την «τριανδρία». Δεν ανακίνησε το Γεωργιανό ζήτημα.
Δεν επιτέθηκε στο Στάλιν. Αυτή η σιωπή του έμελλε να του κοστίσει
ακριβά.

Ο Στάλιν ξαναβγήκε Γενικός Γραμματέας και έγινε ο αφέντης του
Κόμματος.

112

Μια μέρα, λίγο καιρό αργότερα, ο Τρότσκι συναντάει ένα φίλο που μόλις
έχει χάσει τη θέση του στο Υπουργείο Πολέμου.

Γ"

ΤΙ Α Κ Ρ Ι Β Ω Σ

ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ;

Ο Τρότσκι, όπως και άλλοι ανοιχτόμυαλοι Μπολσεβίκοι,
καταλάβαινε ότι σε μεγάλο βαθμό είχε αρχίσει να
εκφυλίζεται η ταξική συνείδηση. Στην Ευρώπη η
επανάσταση είχε ηττηθεί. Στη Ρωσία είχε αρχίσει να
παίρνει στραβό δρόμο. ' Ενα νέο κοινωνικό στρώμα
βρισκόταν σε άνοδο και ολοένα δυνάμωνε. Ποιοι το
αποτελούσαν;
Γραφειοκράτες τ ο υ Κόμματος
και του Κράτους
Τεχνικοί

Δ ι ε υ θ υ ν τ έ ς εργοστασίων

Αξιωματικοί τ ο υ στρατού

Ποιά είναι τα χαρακτηριστικά τους; Μεγαλο-ρώσικος
σωβινισμός· αρχοντοχωριάτικη νοοτροπία* αυταρχισμός και
αλαζονεία* πάθος για τη διατήρηση των υλικών προνομίων
τους.

114

Η ΑΡΙΣΤΕΡΗ ΑΝΤΙΠΟΛΙΤΕΥΣΗ
ον Οκτώβρη του 23 έχει πια αρχίσει ο αγώνας για τη
δημοκρατία μέσα στο Κόμμα. Η Επιστολή των Σαρανταέξι
ήταν μια δήλωση που δημοσίευσαν 46 επιφανείς Μπολσεβίκοι
ενάντια στην κομματική ηγεσία, με την οποία απαιτούσαν
καλύτερο οικονομικό σχεδιασμό, ελευθερία κριτικής, διάλογο,
και τη σύγκληση έκτακτης κομματικής συνδιάσκεψης. Ποιοί
βρίσκονταν ανάμεσά τους - και τι απόγιναν τελικά^
Ε.Α. Πρεομπραζένσκι: οικονομολόγος και μέλος του
Πολιτικού Γραφείου (εκκαθαρίστηκε -εκτελέστηκε- το 1937).
Αντόνωφ-Οβσένκο: πολιτικός επίτροπος του Κόκκινου
Στρατού (εκκαθαρίστηκε το 1938).

Ν.Ι. Μουράλωφ: Διοικητής της φρουράς της Μόσχας
(εκκαθαρίστηκε το 1937).

| Τ.Β. Σαπρόνωφ: από τους ηγέτες της Εργατικής
\ Αντιπολίτευσης (εκκαθαρίστηκε το 1938).

Η Επιστολή αποσιωπήθηκε από την Κεντρική Επιτροπή. Ο Τρότσκι
δέχτηκε επικρίσεις και οι 46 προειδοποιήθηκαν ότι παρέβαιναν την
απόφαση του 1921 για απαγόρευση των φραξιών.

115

ΑΡΧΙΖΕΙ Η ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ

ΣΥΚΟΦΑΝΤΙΑΣ

Στις αρχές του 1923, η Αντιπολίτευση έβλεπε τον Τρόσκι σαν αρχηγό
της. Από την άλλη ο Στάλιν ήταν ήδη η ενσάρκωση του
γραφειοκρατικού συστήματος.
Την εποχή εκείνη αρχίζει μια προπαγανδιστική εκστρατεία ενάντια
στον Τρότσκι, που συνεχίστηκε για αρκετό καιρό με αμείωτη ένταση.
Παλιές διαφωνίες με τον Λένιν (που ξεκινούσαν από το 1904 και
φτάναν μέχρι το 1915) ξεθάφτηκαν, και με εντολές του Στάλιν
χρησιμοποιήθηκαν για να δημιουργηθεί ο μύθος της «Τροτσκιστικής
αίρεσης». Ο Τρότσκι συκοφαντήθηκε σαν εγκληματικό αντιλενινιστικό
στοιχείο.
Ν Ν

1 1

« ι

~ ψίθυρε :

116

ΙΑΤΙ ΔΕΝ « Ε Κ Α Ν Ε Π Ε Ρ Ι Σ Σ Ο Τ Ε Ρ Α » Ο Τ Ρ Ο Τ Σ Κ Ι ;
Στα 1923 εξακολουθούσε να είναι ο δημοφιλής οργανωτής του
Κόκκινου Στρατού. Δεν θα μπορούσε μήπως να κάνει
στρατιοοτικό πραξικόπημα; Έτσι όμως, θα αντικαταστούσε την
γραφειοκρατική διακυβέρνηση με μια στρατιωτική, πράγμα
αντίθετο με τις θέσεις του.

0X1,0X1 ΑΝΎοΝΟώτενίΛΛ

Τ λ

'

Ο αγώνας του μέσα από την
> Αντιπολίτευση έπρεπε να
* ναι νόμιμος και πολιτικός.
Ενα όπλο επέτρεπε στον
εαυτό του να χρησιμοποιεί:
την παλιό καλή σοσιαλιστική
μέθοδο της προσφυγής στις
εργατικές μάζες.

117

Το Μάη του 1924 το 13ο Συνέδριο καταδικάζει τη δημοκρατική φράξια και
τον Τρότσκι ιδιαίτερα.

118

/

1924: Ο Τρότσκι γράφει τα Μαθήματα του Οκτώβρη
σαν απάντηση στους επικριτές του, που αντιδρούν με
συκοφαντίες, απομακρύνοντάς τον από το αξίωμα του
Κομισσάριου του Πολέμου.
1925: Η Κεντρική Επιτροπή τον απομακρύνει από το
Στρατιωτικό Επαναστατικό Συμβούλιο και του
απαγορεύει να συμμετέχει σε δημόσιες συζητήσεις. Οι
Σταλινικοί ξεκινούν αντι-Τροτσκική εκστρατεία σ'
ολόκληρη τη χώρα.
Ετσι, με την ταμπέλα της ατίμωσης κολλημένη
στα
διάσημα
της δόξας
του, με τις κραυγές
των
καταγγελιών
να αντηχούν στα αυτιά του,
φιμωμένος και χωρίς το δικαίωμα να υπερασπιστεί
τον
εαυτό του, εγκατέλειψε
τη θέση του
Επιτρόπου
και τον Στρατό
που είχε διοικήσει
επί εφτά κρίσιμα
χρόνια.
Ισαάκ Ντώϋτσερ.
—" •'

Πάντα πίστευα πως σου 'λείπε η άκαμπτη αποφασιστικότητα του Λένιν, η απροθυμία του να υπογωρεί, η ικανότητά του να παραμένει μόνος στο
δρόμο που αυτός πίστευε πως ήταν ο σωστός,
προσδοκώντας
την μελλοντική αναγνώριση της
ορθότητας των θέσεών του. Πολιτικά, εσύ είχες
πάντα δίκιο. από το 1905 και μετά, και επανειλημμένα σου 'χα πει πως άκουσα με τα ίδια μου τα
αυτιά τον Λένιν να παραδέχεται πως ακόμα και
στα 1905 εσύ είχες δίκιο κι όχι αυτός. Ψέμματα
κανείς δεν λέει λίγο πριν τον θάνατο του, και
τώρα, για άλλη μια φορά, σου το επαναλαμβάνω...
Ομως εσύ συχνά εγκατέλειπες την ορθότητα των
θέσεών σου για χάρη κάποιας
υπερεκτιμημένης
συμφωνίας ή κάποιου συμβιβασμού. Λάθος. Επαναλαμβάνω: πολιτικά είχες πάντα δίκιο, και τώρα
περισσότερο από ποτέ. Κάποια μέρα το Κόμμα θα
το συνειδητοποιήσει,
και η ιστορία δεν θα παραλείψει να το αναγνωρίσει...
Ομως ό,τι εγγυάται
την νίκη των θέσεών σου δεν είναι παρά η απόλυτη
άρνηση κάθε συμβιβασμού, ηαδιο^αξία.
Εδώ
%
βρισκόταν το μυστικό των^
επιτυχιών του Λένιν..

Η Θ Ε Ω Ρ Ι Α Τ Ο Υ Σ Ο Σ Ι Α Λ Ι Σ Μ Ο Υ ΣΕ Μ Ι Α Μ Ο Ν Ο Χ Ω Ρ Α
Στο 14ο Συνέδριο (1926) ο Τρότσκι παραμένει σιωπηλός καθώς η
Τριανδρία Ζηνόβιεφ, Κάμενεφ, Στάλιν διασπάται και ο τελευταίος
ενώνεται με την Δεξιά Πτέρυγα και τον Μπουχάριν.
Τα ζητήματα είναι σημαντικά. Ο Στάλιν διακηρύσσει την θεωρία του
«του σοσιαλισμού σε μια χώρα». Που με δυο λόγια σημαίνει ότι η
ασφάλεια της οικονομικής ανάπτυξης της Ρωσίας βρίσκεται στην
πρώτη θέση και υπεράνω κάθε διεθνούς επαναστατικής πολιτικής. Ο
Μπουχάριν λέει στους πλούσιους αγρότες, τους κουλάκους...

Οι Κάμενεφ και Ζηνόβιεφ, πολύ αργά πιά, καταλαβαίνουν ότι
ο Στάλιν έξυπνα τους άφησε να φορτωθούν όλες τις ευθύνες
για τις αποτυχίες στο εσωτερικό και στο εξωτερικό.
Υπερφαλαγγισμένος ο Ζηνόβιεφ υπενθυμίζει στους συνέδρους
τη Διαθήκη του Λένιν, ενώ η Κρούπσκαγια απαιτεί ελεύθερη
δημόσια συζήτηση.

121

Και οι δυο πλευρές προσπαθούν να πάρουν με το μέρος τους τον Τρότσκι.
Αυτός κρατάει απόσταση. Στη διάρκεια των συνεδριάσεων της Κεντρικής
Επιτροπής και του Πολιτικού Γραφείου ^διαβάζει Γαλλική λογοτεχνία,
δείχνοντας έτσι την δυσφορία του^ ^
για τις μεθόδους που
χρησιμοποιούνται.

Τραγικό σφάλμα. Αν έριχνε το
βάρος του στον Ζηνόβιεφ και
τους υποστηριχτές του, οι
αντισταλινικοί θα ενισχύονταν
σημαντικά.

Τώρα τα ηνία τα κρατάει ο Στάλιν. ' Εχει Ι · Ι · Η · · · ϋ ^ · · · · · · · Ι
τον πλήρη οργανωτικό έλεγχο του
Κόμματος. Χρειάζεται όμως πολιτικές
συμμαχίες για να υλοποιήσει τη
γραφειοκρατική αγροτική του πολιτική.
Χρειάζεται ένα κεφάλι που να
σκέφτεται.
Ο Μπουχάριν προσφέρει το δικό του!

Η β φ Μ ϋ 6ΠΙ ΠΙΝΑΚΙ

123

μέσως μετά το 15ο Συνέδριο, ξαναρχίζει μια εκστρατεία
κατασπίλωσης του Τρότσκι και των ζηνοβιεφικών. Οι
σταλινικοί καθοδηγούν τις κομματικές οργανώσεις: «Δεν είναι
τυχαίο το ότι στην ηγεσία της Αντιπολίτευσης βρίσκονται
Εβραίοι. Ο αγώνας μας είναι αγώνας ανάμεσα στο Ρώσικο
σοσιαλισμό και στους ξένους.»

ΜΠοΥΧΑΡΙΝ
ΛΜΤιΓΡΛΦέΙΣ

ΤοΝ
ΛΝΤΐΣΗΜ1Τ·ΣΜ0
ΤοΥ
ΤΙΛΡοΥ /

Ο Μπουχάριν βρίσκεται σε αμηχανία, δεν ξέρει πώς να
αντιδράσει. Έχει κάνει μια συμφωνία με τον Στάλιν και
παραμένει σιωπηλός.

124

Τον Απρίλη του 26 ο Τρότσκι συναντιέται ιδιωτικά με τους Κάμενεφ και
Ζηνόβιεφ, που παραδέχονται πως συνωμοτούσαν με τον Στάλιν,
προκατασκευάζοντας κατηγορητήρια και τα τοιαύτα. «Είμασταν τυφλοί. Ο
Στάλιν είναι πανούργος, σκληρός, διεστραμμένος.» Οι δυό τους

Σ τ ο μεταξύ η γ ρ α φ ε ι ο κ ρ α τ ι κ ή πολιτική τ ο υ Στάλιν κερδίζει έ δ α φ ο ς , ε ν ώ
έρχονται να π ρ ο σ τ ε θ ο ύ ν δυο νέες κ α τ α σ τ ρ ο φ έ ς σ τ ο διεθνές μ έ τ ω π ο .

125

Η Γ Ε Ν Ι Κ Η Α Π Ε Ρ Γ Ι Α Τ Ο Υ 1926 Σ Τ Η Β Ρ Ε Τ Α Ν Ι Α
Οι ηγέτες των βρετανικών
συνδικάτων, με τους οποίους
ο Στάλιν συνεργάζεται, συνθηκολογούν και υποτάσσονται στον πρωθυπουργό Στάνλεϋ Μπώλντουιν.

ΑΙηώ,λνΤουιν

Το βιβλίο του Τρότσκι, Πού πηγαίνει η Βρετανία; κυκλοφορεί ευρύτατα.
Είναι μια σκληρή έκθεση ενάντια στον Φαβιανό σοσιαλισμό.
Οι Άγγλοι περιστεράόες
κατόρθωσαν, μέσω της τεχνητής επιλογής να
δημιουργήσουν μια ποικιλία περιστεριών με ράμφη όσο γινόταν μικρότερα... Ή πολιτική μαεστρία της βρετανικής αστικής τάξης βρίσκεται στην
εξαφάνιση της επαναστατικής αιχμής
της εργατικής τάξης έτσι ώστε να μην
της επιτρέψει να διατρήσει το κέλυφος του καπιταλιστικού
κράτους...
Οφείλουμε να ομολογήσουμε ότι το
έργο επιλογής που πραγματοποίησαν
οι κ. κ. Ράμσεϋ, Μακντόναλντ, Τόμας,
στέφθηκε με λαμπρή επιτυχία.

126

Η ΣΦΑΓΗ ΤΗΣ ΣΑΓΚΑΗΣ ΤΟ 1927
Με εντολή του Στάλιν, εκπρόσωποι της Διεθνούς πιέζουν
το Κ.Κ. Κίνας να υποταχτεί στον Τσανγκ Καϊσέκ και
στο αστικό κόμμα Κουμιντάνγκ. Υστερα από κάποιους
δισταγμούς, το Κινέζικο Κόμμα υποκύπτει. Ο Τσανγκ
Καϊσέκ επωφελείται από την παθητικότητα αυτή
σφάζει χιλιάδεςίκομμουνιστές εργάτες
στη Σαγκάη και\την Καντώνα.

Θα ήταν πολΰ σχολαστικό και
καθόλου σοφό το να υποστηρίξει,
κανείς οτι αν εφαρμοζόταν
Μπολσεβίκικη πολιτική στην
επανάσταση 1925-27,το Κ ι ν έ ζ ι κ ο
Κ.Κ # « α έπαιρνε ΟΠΩΣΔΗΠΟΤΕ την
εξουσία.Είναι

όμως φ ι λ ι σ τ α ϊ

-

σμός άξιος περιφρόνησης το να
ισχυριζόμαστε οτι μια

τέτοια

δυνατότητα δεν υπήρχε καν· Το
μαζικό κίνημα των εργατών και
αγροτών παρείχε τη δυνατότητα
αυτή,όπως την παρείχε και η
αποσύνθεση των αρχουσών τάξεων/
ΤΡΟΤΣΚΙ

Ίδ\(κνχκ Κούίβέί

127

Ο ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΣ ΑΓΩΝΑΣ ΜΕΣΑ
ΣΤΟ ΚΟΜΜΑ: 1926-1927

της δύναμης της, η Ενωμένη Αριστερή
Αντιπολίτευση είχε 8000 Μπολσεβίκους
μέλη μέσα στο Κόμμα. Από το αποτέλεσμα
της μάχης εκείνης εξαρτιόταν το μέλλον της
Επανάστασης. Ωστόσο ήταν ένας αγώνας
στον οποίο οι μάζες δεν συμμετείχαν άμεσα. Η Αριστερή Αντιπολίτευση συνεδριάζει
κρυφά μέσα σε σπίτια εργατών ή στην
παγωνιά έξω από τη Μόσχα. Σχεδόν σαν
τον παλιό καιρό.
Σχεδόν - όχι ακριβώς!

128

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ
ΠΛΑΤΦΟΡΜΑΣ ΤΗΣ
ΑΡΙΣΤΕΡΗΣ
ΑΝΤΙΠΟΛΊΤΕΥΣΗΣ
Για την Οικονομία
Να βελτιώσουμε τις συνθήκες ζωής των
εργατών της πόλης. Να αυξήσουμε τους μισθούς. Να καταργήσουμε σταδιακά τις υπερωρίες. Να βελτιώσουμε την στέγαση. Αύξηση
των επιδομάτων ανεργίας. ' Ισοι μισθοί για τις
γυναίκες. Εκλογή των αξιωματούχων στα συνδικάτα. Ανεξαρτησία των εργοστασιακών επιτροπών και των συνδικάτων από τη διοίκηση.
Για τους αγρότες
Στην ταξική πάλη στην ύπαιθρο, το Κόμμα
πρέπει να σταθεί επικεφαλής των εργατών γης,
των μικρών και μεσαίων αγροτών, ενάντια στην
εκμετάλλευση από τους κουλάκους.
Για το Κόμμα
Οι κρατικοί υπάλληλοι και αξιωματούχοι ξεπερ
νούν αριθμητικά τους εργάτες μέσα στο κόμμα.
Τον Ιανουάριο του 1927 μετρήθηκαν 462000
υπάλληλοι και 445.000 εργάτες. Ο εκφυλισμός
στο εσωτερικό του Κόμματος γεννά μια νέα
κάστα γραφειοκρατών. Ας αποκαταστήσουμε
την εσωκομματική δημοκρατία. Ας μπει τέρμα
στην καταπίεση και στις απειλές ενάντια στους
διαφωνούντες.
Για το διεθνές μέτωπο
Οι καταστροφές στην Κίνα και αλλού είναι
αποτελέσματα της λανθασμένης πολιτικής
γραμμής που ακολουθεί η Κομιντέρν. Χρειάζεται να δοθούν κατάλληλη βοήθεια και
συμβουλές στους Κινέζους και στους άλλους
συντρόφους μας.

129

Οι ηγέτες της Αριστερής Αντιπολίτευσης προχωρούν σε
ανοιχτή αντιπαράθεση με τον κομματικό μηχανισμό. Ομως
όλα τα χαρτιά τα κρατάει στα χέρια του ο Στάλιν. Τον
Οκτώβρη του 1927, σε μια συνεδρίαση του Πολιτικού
Γραφείου, ο Στάλιν επιτίθεται με δριμύτητα ενάντια στην
Αντιπολίτευση. Η Αντιπολίτευση είναι Σοσιαλδημοκρατική
παρέκκλιση! Παραδεχτείτε το σφάλμα σας! Αποκηρύξτε τις
θέσεις σας!

ΑΪ1ΟΚΥΡ+1£Τ6 :

Λίγους μήνες μετά, ο Τρότσκι εκφωνεί τον τελευταίο του
λόγο στην Κεντρική Επιτροπή.
Τον ακούν όλοι σιωπηλοί...
Ακόμα και οι αντίπαλοι του συνειδητοποιούν πια ότι
βρίσκονται εκεί μάρτυρες της πτώσης ενός τιτάνα. Ο
Ζηνόβιεφ δεν μπορεί να εκφωνήσει λόγο. Τον βρίζουν, τον
διακόπτουν με ερωτήσεις, τον προσβάλλουν.

Ο πρώτος Γραμματέας καταθέτει την
υποψηφιότητα του ως νεκροθάφτης της
Επανάστασης!

Οι ηγέτες της Αριστερής Αντιπολίτευσης, φυσικά και ο
Τρότσκι, διαγράφονται από την Κεντρική Επιτροπή. Αλλοι
διαγράφονται κι από το Κόμμα ή συλλαμβάνονται για
δημοσίευση αντιπολιτευτικών κειμένων.

7 Νοέμβρη 1927: η Αντιπολίτευση επιχειρεί διαδηλώνοντας να απευθυνθεί
στις μάζες, την μέρα της δέκατης επετείου της Οκτωβριανής Επανάστασης.
Οι μπράβοι του Στάλιν διαλύουν βίαια της διαδηλώσεις. Οι μάζες
παρακολουθούν σιωπηλά. Η σιωπή τους είναι αποφασιστική.

Οι Ζηνόβιεφ και Κάμενεφ υπαναχωρούν τον Δεκέμβρη του 27, και
παρακαλούν τον Στάλιν να τους δεχτεί στο κόμμα σαν απλά μέλη.

Ο Τρότσκι έχει μείνει μόνος. Αποφασίζει να συνεχίσει τον
αγώνα του. Ο Στάλιν θέλει να τον εξορίσει «νόμιμα» στην
'Αλμα-'Ατα, στη μακρινή Σοβιετική Ασία.

133

Τελικά, του ανακοινώνουν την διαταγή της απέλασής του, στα 1929.
«Σύμφωνα με το υπ' αριδμ. 58/10 άρδρο του Ποινικού Κώδικα
...Κατηγορούμενος για αντεπαναστατικές ενέργειες... Αποφασίζουμε:
πολίτης Τρότσκι να απελαδεί από
την Ε.Σ.Σ.Δ.».

ΚΥΡΙΟΙ, ΣΑΣ εΧΜΡΐΙΤ£,

ορίΣΤβ -Η ΛΠο^εΐίΗ ΣΛΣ /

«Η απόφαση της Γκεπεού, καδαρά εγκληματική, και παράνομη όσον
αφορά στο τυπικό μέρος, μου ανακοινώδηκε στις 20 Ιανουαρίου του
1929».

134

Ο

Ο Τρότσκι δεν θα ξαναδεί τη Ρωσία. Αναχωρεί για το Τουρκικό νησί
Πρίγκηπος. Παλιά, το νησί αυτό το χρησιμοποιούσαν και οι Βυζαντινοί
αυτοκράτορες για να εξορίζουν τους αντιπάλους τους!

ΚΡΙΜΑ ΠΟΥ
Φ6ΥΓ6Ι... ΚΙ Α Ι
Μ Ϊ6Ρ6Ι ΝΑ
ΒΡΙΙΚ6Ι Σ8ΣΤΑ
ΤΟ 6ΛΙ5ΑΔ0Ν
Τ2Ν Χ2ΡΑΦΙ2Ν/

Ψ

Η εκδίωξη του δεν είναι
βέβαια, έτσι απλά, το
αποτέλεσμα μιας μονομαχίας
ανάμεσα σ' εκείνον και
στον Στάλιν. Σαφώς

οφείλεται στη ριζική
αντίθεση και τη σύγκρουση
ανάμεσα στις θέσεις του
Τρότσκι για την Διαρκή
Επανάσταση και στη
γραφειοκρατική αντίληψη
του Στάλιν για τον
«Σοσιαλισμό σε μια μόνο
χώρα».

135

Η γερμανική σοσιαλδημοκρατική κυβέρνηση αρνείται να
του παραχωρήσει άσυλο. Στη βρετανία, ο Εργατικός
Πρωθυπουργός Μακντόναλντ επίσης αρνείται, παρόλο που
προσωπικότητες όπως ο Κέυνς, ο Μπέρναρντ Σω, ο
Γουέλς κ.ά. κάνουν έκκληση στο κόμμα να τον δεχτεί.
Γιατί μια Εργατική κυβέρνηση αρνείται το δικαίωμα του
ασύλου σε ένα διακεκριμένο σοσιαλιστή τη στιγμή που το
παραχωρεί σε αντιδραστικούς;

ΓΆΤι

6ΙΝ4Ι

ΚΟΜΜοΧΝΙ,
ΠΑυΤο.'

Τ^ρΤβι^

136

υρώπη και Β. Αμερική αρνούνται να του παραχωρήσουν
άσυλο. Και καθώς οι δυο αυτές ήπειροι είναι ιδιοκτήτριες
των υπόλοιπων τριών, κανένα σημείο του πλανήτη δεν
φαίνεται να δίνει βίζα στον Τρότσκι.
' Ομως δεν γίνεται να καταδικαστεί σε σιωπή ο
Τρότσκι. Η διεισδυτική τ ο υ λογοτεχνική
δύναμη, και το κύρος και η επιρροή που η
μοναδική τ ο υ καριέρα τ ο υ χάρισε στα μάτια
τ ο υ σύγχρονου κόσμου, τ ο υ επιτρέπουν να
χρησιμοποιήσει κάθε τρόπο για να ιτυνεχίσει
την πορεία του.
Γίνεται τ ο ίνδαλμα και ο ήρωας όλων των
αγωνιστών της άκρας αριστεράς.
Μπέρναρντ
Σω

Απόβλητος, απογυμνωμένος από κάθε πολιτική εξουσία,
δεν έχει στα χέρια του παρά το όπλο που είχε και στα
νιάτα του - την πέννα του. Και αυτή θα τον βγάλει
παλικάρι...
Στην εξορία καταπιάνεται με την ανάλυση της διεθνούς
πολιτικής. Από το 29 και μετά προειδοποιεί το
κομμουνιστικό κίνημα -και τον κόσμο ολόκληρο- για την
αυξανόμενη κρίση στη Γερμανία.

137

Η ΑΝΟΔΟΣ
ΤΟΥ ΧΙΤΛΕΡ
ΣΕ ΤΕΣΣΕΡΕΙΣ
ΑΙΜΑΤΟΒΑΜΜΈΝΕΣ
ΠΡΑΞΕΙΣ

138

Ο ΚΑΑΠΙΚΟΣ ΠΛΗΘΩΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ 1923
Η γερμανική σοσιαλδημοκρατική κυβέρνηση εσκεμμένα ενθαρρύνει τον πληθωρισμό για να τον προβάλλει σα δικαιολογία
ώστε να μη πληρώσει στους συμμάχους τις αποζημιώσεις που
συμφωνήθηκαν στη Συνθήκη των Βερσαλλιών το 1919. Τον
Ιανουάριο του 22, ένα δολλάριο ισοδυναμούσε με 200 μάρκα.
Το Νοέμβρη του 23 το δολλάριο ισοδυναμούσε με 4,2 δις
μάρκα!! Οι λαϊκές μάζες στη Γερμανία βρίσκονται σε απόγνωση. Οι αξιωματούχοι της Κομιντέρν δεν έχουν ξεκάθαρες
οδηγίες να δώσουν στο Γερμανικό Κ.Κ. Ο Λένιν είναι
άρρωστος. Ο Τρότσκι απομονωμένος. Στη Σαξωνία και το
Αμβούργο γίνονται εξεγέρσεις που όμως, χωρίς ηγέτες και
αντικειμενικό σκοπό, καταλήγουν σε ήττες.
8 Νοέμβρη 1923: κάποιος άγνωστος, με τ' όνομα Αδόλφος
Χίτλερ, μέσα σε μια μπυραρία του Μονάχου ανεβάζει επι
σκηνής το ναζιστικό κίνημα.
ΤΟ ΚΡΑΧ ΤΟΥ 1929
Κρίση ξαφνικά χτυπάει
τον καπιταλιστικό κόσμο.
Η οικονομική ύφεση οδηγεί στο «Κραχ της Γουώλ
~~τρητ». Μερικοί καπιτα-

λιστές αυτοκτονούν προτιμώντας το θάνατο από
τη φτώχεια. Η μαζική ανεργία χτυπάει τη μια χώρα μετά την άλλη. 6.000.
000 Γερμανοί εργάτες είναι άνεργοι. Ο σοσιαλδημοκράτης
καγγελάριος
παραιτείται. Τα σαθρά
θεμέλια της Δημοκρατίας
της Βαϊμάρης τρίζουν...^:*

140

Ο Έρνστ Τέλμαν,
κομμουνιστής ηγέτης, δεν
βλέπει για ποιό λόγο να
πανικοβάλλεται με την
εντυπωσιακή επιτυχία του
Χίτλερ.
.
{

ο°6α^άν
δεν δα

ΟΤ^οινζηι^^
Κο

ν ι^]*!

μ1

α
ά ^ Λ η ν θΠθίαεχά
γε1 ρο·

β μέρες·>

Οι αξιωματούχοι της
Κομιντέρν συμφωνούν. Οι
οδηγίες που δίνουν στον
Τέλμαν είναι να αρνηθεί,
πάση θυσία, μια συμμαχία
Κομμουνιστών-Σοσιαλιστών.
Οι Σοσιαλδημοκράτες
αποκαλούνται
σοσιαλφασίστες, και τα
πυρά συγκεντρώνονται πάνω
σ' αυτούς αντί στον Χίτλερ!
Ο Τρότσκι δεν συμφωνεί.
Για αυτόν, οι Ναζί είναι το
κόμμα της
αντεπαναστατικής
απόγνωσης· του πανικού
των μικροαστών.

«Ο φασισμός στήνει στα πόδια τους τις τάξεις εκείνες
που γειτονεύουν άμεσα με το προλεταριάτο
και που
τρέμουν μήπως αναγκαστούν να πέσουν στο επίπεδο
του. Τις οργανώνει με τη χρηματοδότηση του κεφαλαίου,
και τις στρατιωτικοποιεί,
κάτω από την κάλυψη της
επίσημης κυβέρνησης... Ο φασισμός δεν είναι απλώς
ένα σύστημα αντεκδικήσεων,
κτηνώδους βίας και αστυνομικής τρομοκρατίας. Ο φασισμός είναι ένα ιδιαίτερο σύστημα διακυβέρνησης βασισμένο στο ξερρίζωμα
όλων των στοιχείων της προλεταριακής
δημοκρατίας
μέσα στην αστική κοινωνία.»

[ίΠοίν]^ ( β έ ^ ' ν ο ) Τρότσκι

Η · · · · · · · ! ^ · · ^ · ! · · · · · · ^ · 141
· ·

Ο Τρότσκι παραμένει πιστός στη στρατηγική του Ενιαίου
Μετώπου όπως την υιοθέτησε η Κομιντέρν το 1922. Μέσα
στο πνεύμα της είναι η έκκληση που απευθύνει στους
Γερμανούς κομμουνιστές να ενωθούν με τους
σοσιαλδημοκράτες εργαζόμενους ενάντια στο Ναζισμό.

Εργάτες Κομμουνιστές, είστε
εκατοντάδες
χιλιάδες, εκατομμύρια. Δεν μπορείτε να φύγετε
για πουθενά. Για σας, τα διαβατήρια είναι
ανώφελα. Αν ανεβεί ο φασισμός στην εξουσία,
9α σας ισοπεδώσει περνώντας από πάνω σας
σαν
οδοστρωτήρας...
...Μόνο μια μαχητική ενότητα με τους
σοσιαλδημοκράτες
εργάτες μπορεί να φέρει τη
νίκη. Βιαστείτε!
Εχετε πολύ_λίγο χρόνο
μπροστά σας!
ο>

Τρότσκι

Μ
Α

νοτΐ

>
142

Τίποτα δεν. είναι πιο επιζήμιο για την εργατική
τάξη της Γερμανίας και τον κομμουνισμό, και
τίποτα δεν δα προωδούσε το φασισμό τόσο
αποτελεσματικά όσο η πραγματοποίηση
μιας
τόσο εγκληματικής πρότασης
(ενότητα
Σοσιαλιστών - Κομμουνιστών)
...Αυτός που
προτείνει ένα τέτοιο μπλοκ βοηδάει μονάχα
τους σοσιαλφασίστες.
Πραγματικά, ο ρόλος του
είναι... καδαρά
φασιστικός.

Αυτή ήταν η απάντηση της Κομιντέρν:
καταγγελία του Τρότσκι σαν
«σοσιαλφασίστα», «φασίστα» και
«εγκληματία».

143

Το Γερμανικό Κ.Κ.
εξακολουθούσε να αρνείται
το Ενιαίο Μέτωπο με τις
σοσιαλιστικές οργανώσεις.
Το αποτέλεσμα; Ο Χίτλερ
ανεβαίνει στην εξουσία το
1933. Μες στα στρατόπεδα
συγκέντρωσης της χιτλερικής
Γερμανίας, οι επιζώντες της
Γερμανικής Σοσιαλδημοκρατίας και του
Κομμουνισμού θα ενωθούν. Είναι η ενότητα του
νεκροταφείου...

144

Ξεκινώντας την πολιτική του καριέρα, ο Χίτλερ
ξεχώρισε χάρη στο τεμπεραμέντο του, χάρη σε μια
φωνή αρκετά δυνατώτερη
από των άλλων, και
χάρη στην πολύ μεγάλη αυτοπεποίθηση που του
ενέπνεε η πνευματική του μετριότητα...
Υπήρχαν
στην Γερμανία πάρα πολλοί άνθρωποι
γεμάτοι
πρόσφατες πληγές, που βρίσκονταν στο χείλος
της καταστροφής, που πνίγονταν μες στην απόγνωση.
Ολοι ήθελαν να χτυπήσουν τη γροθιά
τους στο τραπέζι. Αυτό ο Χίτλερ μπορούσε να το
κάνει καλύτερα απ' όλους. Ο ίδιος βέβαια δεν
είχε ιδέα πώς θα θεράπευε αυτή τη δυστυχία.
... ( Ομως) οι καταδικασμένες
τάξεις, ακριβώς
όπως οι αθεράπευτα ασθενείς, δεν κουράζονται
ούτε να παραπονιούνται
ούτε να ακούν παρηγοριές. Ολες οι ομιλίες του Χίτλερ ήταν κουρντισμένες σ' αυτόν τον τόνο...
Ο φασισμός άνοιξε την καταπακτή για να εισβάλουν στην πολιτική τα κατώτερα ένστικτα της
κοινωνίας... Δίπλα στον 20ό αιώνα ξαναζούν ο
δέκατος κι ο δέκατος τρίτος... Τι ανεξάντλητα
αποθέματα σκοταδισμού,
άγνοιας και αγριότητας! Η απόγνωση τα έστησε στα πόδια τους, ο
φασισμός τους έδωσε μια σημαία. Ολα εκείνα τα
οποία μια ανεμπόδιστη ανάπτυξη της κοινωνίας
θα όφειλε να απορρίψει από τον οργανισμό ενός
έθνους με τη μορφή των περιττωμάτων του πολιτισμού σήμερα ξαναβγαίνουν από το στόμα. Η κα-/
πιταλιστική κοινωνία ξερνάει τη
βαρβαρότητα που δεν έχει ακόμα
χωνέψει. Αυτή είναι η φυσιολογία του Ναζισμού...
Τρότσκι

Ηταν αναπόφευκτη η νίκη του Χίτλερ; Οχι. Ομως το
φταίξιμο δεν ήταν μονάχα της ηγεσίας του Γερμανικού
Κ.Κ. Οι πραγματικοί φταίχτες βρίσκονταν στη Μόσχα,
στην ηγεσία της Κομιντέρν...

146

ΡΟΔΟΜΕΝΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ
Το -36 γράφει το τελευταίο μεγάλο του έργο, την Προδομένη
Επανάσταση, όπου κάνει μια ολοκληρωμένη, λεπτομερειακή
κριτική του Σταλινισμού. Το έργο στάθηκε η πρώτη σοβαρή
προσπάθεια Μαρξιστή ηγέτη να καταπιαστεί με το πρόβλημα

Για τον Τρότσκι ήταν ένα καινούριο κοινωνικό στρώμα που βρισκόταν στην εξουσία και που κάλυπτε το 12 με 15 τοις εκατό του
πληθυσμού. Υλικά και πολιτικά προνόμια διαμόρφωσαν τη
συντηρητική και αντεπαναστατική φυσιογνωμία της. Κύριο μέλημά της η διατήρηση του στάτους κβο και μέσα στη χώρα και στο
εξωτερικό. Ευνοεί την αλλαγή μόνο όταν αυτή είναι αναγκαία για
τη διατήρηση των εξουσιών της.
Τί μπορεί να γίνει;
Πρέπει να ανατραπεί με τη βία από τα κάτω. Με άλλα λόγια μια
νέα επανάσταση! Ναι, αλλά πολιτική επανάσταση για την
καταστροφή της γραφειοκρατικής εξουσίας και των προνομίων
της, για να επιτραπεί η λειτουργία κομμάτων, για να αποκατασταθεί ο αληθινός ρόλος των σοβιέτ. Ό,τι κέρδισε η επανάσταση
στο οικονομικό και κοινωνικό πεδίο, παραμένει. Η γραφειοκρατία
δεν είναι μια καινούρια τάξη, μια που οι σχέσεις της με τα μέσα
παραγωγής είναι εντελώς διαφορετικές. Η εθνικοποίηση των
μέσων βιομηχανικής παραγωγής, των τραπεζών, των συγκοινωνιών, και το μονοπώλιο του εξωτερικού εμπορίου, συνθέτουν τη
βάση της Σοβιετικής κοινωνικής δομής. Μέχρι το θάνατο του ο
Τρότσκι έμεινε πιστός σ' αυτή του την αντίληψη.

147

148

Πολλοί ηγέτες της αριστερής αντιπολίτευσης ξεγελιούνται από την αλλαγή
αυτή και συνθηκολογούν με τον Στάλιν.

Εκατομμύρια άνθρο^ποι αφανίζονται από την πείνα μέσα στα χρόνια 193233 χάρη στην ανελέητη αγροτική πολιτική του Στάλιν.

149

ΤΟ ΛΑ Ϊ ΚΟ ΜΕΤΩΠΟ
^ ^ . Το 7ο Συνέδριο της Κ. Διεθνούς γίνεται το 35. Οι σύνεδροι δεν
^
γνοορίζουν ότι είναι η τελευταία φορά που συγκαλείται η
Διεθνής. Ο Βούλγαρος ηγέτης Δημητρώφ ρίχνει το βάρος της
ήττας της γερμανικής εργατικής τάξης στους ώμους του
Γερμανικού Κ.Κ.
Αναγγέλεται το Λαϊκό Μέτωπο: συμμαχία μεταξύ κομμουνιστικών κομμάτίον και «δημοκρατικής μπουρζουζίας», για την
υπεράσπιση της δημοκρατίας. Ο Τρότσκι το καταγγέλει σαν...

Ηδη έχουμε πάρει μια γεύση συμμαχίας με τη «δημοκρατική
μπουρζουαζία» στην Κίνα το 1927, θυμάστε; Ακριβώς αυτήν τη
«συμμαχία» είχε απορρίψει ο Λένιν το 17 σαν μενσεβίκικη. Ας
δούμε όμως πού θα οδηγήσει το Λαϊκό Μέτωπο...

ΓΑΛΛΙΑ 1936
Απεργίες τον Μάιο και Ιούνιο του 36 ξέσπασαν ξαφνικά στη
Γαλλία, όπου μάλιστα εμφανίστηκε και μια νέα μορφή αγώνα
που δεν σχεδιάστηκε από κανένα επιτελικό νου -η κατάληψη
των εργοστασίων!
Ο Λέον Μπλουμ, σοσιαλιστής, βρίσκεται στην εξουσία με την
υποστήριξη του Λαϊκού Μετώπου των Κομμουνιστών και του
αστικού Ριζοσπαστικού Κόμματος. Ο Μπλουμ υπόσχεται
κοινωνικές μεταρρυθμίσεις, άδειες μετ' αποδοχών, εθνικοποίηση των πολεμικών βιομηχανιών. Το Γαλλικό Κ.Κ., με
εντολή της Μόσχας, σταματάει τις απεργίες και τις καταλήψεις
εργοστασίων.

[£0Τ\
Βίυινι

))

151

Στην Ισπανία οι μετριοπαθείς Δημοκράτες και τα
αριστερά κόμματα είχαν φτιάξει ένα άλλο «Λαϊκό
Μέτωπο» που στις εκλογές του Φεβρουαρίου του
36 νίκησε τους συντηρητικούς. Τον Ιούλιο του 36
αρχίζει ο εμφύλιος, καθώς μια ομάδα στρατηγών με
αρχηγό τον Φρανσίσκο Φράνκο οργανώνει ανταρσίες ενάντια στη δημοκρατική κυβέρνηση, σε διάφορες πόλεις και στο Ισπανικό Μαρόκο. Ο Φράνκο
υποστηρίζεται από τους παπάδες, την αριστοκρατία, το στρατό και τους Ισπανούς^
φασίστες.

Ομως η γαλλική κυβέρνηση του Λαϊκού Μετώπου
-ακολουθώντας τους Βρετανούς- υιοθετεί μια πολιτική «μη
επέμβασης». Πράγμα που σήμαινε: καμμιά βοήθεια στην
Ισπανική Δημοκρατία!

152

Ο Χίτλερ κι ο Μουσσολίνι την μη επέμβαση τη γράφουν
στα παλιά τους τα παπούτσια. Αμέσως στέλνουν όπλα και
στρατό για να βοηθήσουν το Φράνκο. Ομως οι εργάτες κι
οι αγρότες του Ισπανικού Δημοκρατικού Στρατού, και οι
ξένοι εθελοντές που έρχονται να πολεμήσουν στην Ισπανία,
δεν παύουν να είναι σοβαροί αντίπαλοι για τον Φράνκο
και τους φασίστες του.
Ο Στάλιν, μετά από λίγους μήνες ουδετερότητας αρχίζει να
στέλνει βοήθεια. Ο Αντώνωφ Οβσένκο καταφθάνει στη
Βαρκελώνη σαν Γενικός Πρόξενος της ΕΣΣΔ.
Η βοήθεια του Στάλιν θα κοστίσει ακριβά!

Κάτω: Φασίστες αιχμαλωτίζουν έναν Δημοκράτη

ι

β

Λ

153

Αργότερα ο Αντώνωφ-Οβσένκο ανακαλείται από την
Βαρκελώνη και εκτελείται στα 1938. Τα πλοκάμια του
Στάλιν φτάνουν τώρα μέχρι την Ισπανία. Ενώ μαίνεται ο
πόλεμος ενάντια στον Φράνκο, Ισπανοί υποστηρικτές του
φυλακίζονται και δολοφονούνται από τους πράκτορες της
Γκεπέου στην Ισπανία.

Γ
/ν!

Μ ΜΡΣΧΑ

ΣΑΣ ΣΤ6ΛΜ6Ι
Μ£ΡΙΚ6Σ
ΙΦΑΙΡέΣ.'

Λ

ΘΑ
βΥΧΑΡΐΣΤοΥΣ6Ι ΑΝ
ΗΙ6Ρ6Ι Ή2Σ οΙ ΣΦΑΙΡΕΣ \ I
ΠΡΟΟΡΙΖΟΝΤΑΙ
) /

Ρ ΑΖΕΜΑ.'

154

βΥΧΑΡΙΙΤοΥΜε
ΣΥΝΤΡ0Φ6/

] }

Η αντίσταση στο Φασισμό τού ήταν χρήσιμη - ως ένα
σημείο. Ομως ο Στάλιν δεν ενδιαφερόταν ιδιαίτερα για τη
νίκη της δημοκρατίας που οραματίζονταν οι Ισπανοί
αγωνιστές.

ΟΙ ΕΚΚΑΘΑΡΙΣΕΙΣ ΕΧΟΥΝ ΑΡΧΙΣΕΙ

Πριν επέμβει ο Στάλιν στην Ισπανία, συνέβη ένα σοβαρό
γεγονός. Τον Αύγουστο του 36, ο Ζηνόβιεφ, ο Κάμενεφ
και 14 άλλοι παλιοί Μπολσεβίκοι δικάστηκαν και
εκτελέστηκαν. Δεν ήταν παρά η αρχή: ακολούθησαν κι
άλλες δίκες και εκτελέσεις κορυφαίων Σοβιετικών
αξιωματούχων, παλιών Μπολσεβίκων και
αντ ιπ ολιτευ ο μένων.
Τί συνέβαινε;
Τα αποτελέσματα του Πεντάχρονου Σχεδίου (του 33) ήταν
καταστροφικά. Ο Στάλιν χρειαζόταν αποδιοπομπαίους
τράγους. Στα 1934 είχε δολοφονηθεί στο Λένινγκραντ ένας
σταλινικός ηγέτης, ο Σερτζ Κύρωφ. Ο Κύρωφ είχε πάρει
περισσότερους ψήφους απ' τον Στάλιν στο προηγούμενο
συνέδριο του Κόμματος. Επίσης είχε ζητήσει να
σταματήσουν οι διώξεις των διαφωνούντων. Ο Στάλιν τον
έβγαλε από τη μέση. Κατηγόρησε τους Κάμενεφ και
Ζηνόβιεφ και χρησιμοποίησε το γεγονός για να εξαπολύσει
μιαν από τις μεγαλύτερες εκκαθαρίσεις στην Ιστορία...

Η καταδίκη σε θάνατο των συντρόφων του Λένιν, ο αποδεκατισμός του κόμματος και η απάθεια μπροστά στον
σφαγιασμό της εργατικής τάξης στην Ισπανία, σήμαιναν το
πέσιμο της μάσκας, είχαν να προσφέρουν
ακλόνητα
επιχειρήματα στην τροτσκιστική κριτική και μπορούσαν να
υποσκάψουν ό,τι είχε απομείνει από την επαναστατική του
αίγλη. Ενώ το να θεωρείται, στα μάτια του ρώσικου λαού
και της παγκόσμιας εργατικής τάξης σωτήρας της ισπανικής δημοκρατίας αντιστάθμιζε προς όφελος του άπειρα
κακουργήματα και ενίσχυε πολιτικά το καθεστώς του.»
Βίκτωρ Σερτζ

Κυρψφ

4η Π Ρ Α Ξ Η : Δ Α Ι Μ Ο Ν Ο Λ Ο Γ Ι Α Κ Α Ι Ι Ε Ρ Α Ε Ξ Ε Τ Α Σ Η

Οι διώξεις του 36 μοιάζουν εντυπωσιακά με εκείνες της Καθολικής
Ιερής Εξέτασης. Τί ήταν η Ιερή Εξέταση; Ας μας πει ο βασιλεύς Φίλιππος ο
Βου της Ισπανίας...

Εφόσον όλοι όσοι θέτουν εαυτούς εκτός της
υπακοής και της υπηρεσίας της Αγίας Μητρός
μας, της Καθολικής Εκκλησίας, επιμένοντας στα
λάθη και στις αιρετικές τους ιδέες,
προσπαθούν
να αποσπάσουν τους ευσεβείς και πιστούς Χριστιανούς από την Αγία Πίστη μας, αποφασίσαμε
ότι η μόνη θεραπεία είναι να εμποδίσουμε κάθε
επαφή με τα αιρετικά και ύποπτα πρόσωπα και
να ξεριζώσουμε τα λάθη τους για να αποφύγουμε
τον κίνδυνο να δεχτεί τέτοιο πλήγμα η Αγία Πίστη
και η Καθολική Εκκλησία σ' αυτόν τον τόπο.
Ο Γενικός Αποστολικός Εξεταστής του βασιλείου
και των κτήσεών μας, με σύμφωνη
γνώμη των μελών του Γενικού
Συμβουλίου της Ιερής Εξέτασης
και αφού ζήτησε την συμβουλή
μας, αποφάσισε να συστήσει το
Ιερό Δικαστήριο της Εξέτασης σ'
αυτές τις νέες επαρχίες.
Φίλιππος Β', 25 Ιανουαρίου 1569

Μ-

156

Απλώς αλλάξτε μερικές λέξεις και θα χετε μπροστά σας την σταλινική της
έκδοση...
Να πώς ομολογούσαν τα θύματα της Καθολικής εκκλησίας, αφού πρώτα
ξόρκιζαν -με τη βοήθεια βασανιστηρίων φυσικά- τους δαίμονες που ' χαν μέσα
τους...

Είμαι όργανο και απόστολος τον Σατανά. Για
αρκετό καιρό υπήρξα πορτιέρης στις πύλες της
Κολάσεως, όμως πριν από μερικούς μήνες, με
έντεκα άλλους συντρόφους μου, αρχίσαμε να
ερημώνουμε το Βασίλειο των Φράγκων. Με
εντολή του Σατανά, καταστρέψαμε το
καλαμπόκι, τα σταφύλια και όλους τους άλλους
καρπούς με τους οποίους τρέφεται ο άνθρωπος.

Δεν θυμίζει κάπως τις ομολογίες των «ΤροτσκιστώνΦασιστών» που κατηγορήθηκαν σαν σαμποτέρ της
Σοβιετικής βιομηχανίας και γεωργίας; Μπορείτε να
φανταστείτε τον Τρότσκι σαν Σατανά; Κάπως δύσκολο,
όμως για ακούστε τον Ζηνόβιεφ στη δίκη του...

«Ο ατελής Μπολσεβικισμός
μου μετατράπηκε
σε αντι-Μπολσεβικισμό,
και μέσω του
Τροτσκισμού κατέληξα στον Φασισμό. Ο
Τροτσκισμός είναι μια παραλλαγή του
φασισμού, και ο Ζηνοβιεφισμός μια παραλλαγή
του
Τροτσκισμού....»

Ο Στάλιν είχε υποσχεθεί ότι αν ο Ζηνόβιεφ|
και οι άλλοι ομολογούσαν, θα σώζαν τις
ζωές τους. Εκτελέστηκαν όλοι. Ο παλιός
Μπολσεβίκος Ιβάν Σμυρνώφ (ο «Λένιν της
Σιβηρίας») ήταν ήρεμος πριν την εκτέλεση.!

«Μας
αξίζει
αυτό.
άδλια η στάση
μας
στο
δικαστήριο»
ΣΜΥΡΝΩΦ

158

Ηταν
μέσα

Η τσαρική φυλλάδα των
Ρώσων εμιγκρέδων
Βοζροζντένιε
πανηγυρίζει τις πρώτες
εκκαθαρίσεις με ένα
ποίημα (29 Αυγούστου,
1936):

Σε ευχαριστούμε,
Στάλιν,
δεκαέξι καθάρματα,
δεκαέξι χασάπηδες της πατρίδας
έστειλες στον άλλο κόσμο.

Ομως γιατί μόνο Δεκαέξι,
δώσε μας Σαράντα, δώσε μας εκατοντάδες,
χιλιάδες
Φτιάξε μια γέφυρα στον ποταμό της Μόσχας,
μια γέφυρα χωρίς δοκάρια και πύργους,
μια γέφυρα από Σοβιετικά
ψοφίμια,
\και στην κορυφή της ρίξε το κουφάρι σου!

159

έχρι το τέλος του -38 τα θύματα της τρομοκρατίας είχαν
φτάσει τα 3 εκατομμύρια - ανάμεσα σ' αυτά και η
Αλεξάνδρα Σοκολόφσκαγια, η πρώτη γυναίκα του Τρότσκι,
που ανήκε στην Αντιπολίτευση, και οι δυο κόρες τους. Την
εποχή εκείνη ελάχιστοι γνώριζαν την έκταση των
εκκαθαρίσεων. Ο Τρότσκι όμως υποψιαζόταν πως οι δίκες
δεν ήταν παρά η κορυφή του παγόβουνου.

ΑέΟ>ν έένΤψφ/ δυ'05 Τον

1)ΙΛ <* τι©
Ζ*ί δυο 7σν
Κ ό ^

(^οψονιι^ιΚί^
"Οταν μια φίλη τού
έγραψε πως βρισκόταν
σε βαθειά απογοήτευση,
ο Τρότσκι απάντησε:

Αγανάκτηση,
θυμός, μεταπτώσεις;
Ναι,
ακόμα και κούραση.
Ολα αυτά
είναι
ανθρώπινα,
μόνο που 'ναι υπερβολικά.
Δεν
δα πιστέψω
ότι η απογοήτευση
σε έχει
γονατίσει.
Θα ήταν σαν να
δυσφορούσες,
γρινιάζοντας
παθητικά,
με την ίδια την
Ιστορία.
Πώς μπορεί κανείς να το κάνει
αυτό; Την Ιστορία
την δεχόμαστε
όπως
είναι' και όταν επιτρέπει
στον εαυτό της
τέτοια ασυνήθιστα
και βρώμικα
εγκλήματα,
την πολεμούμε
με τις γροθιές
μας.

160

(^Το^ν,'^)

Ο Στάλιν κατάστρεψε κάθε πιθανή εναλλακτική λύση που
θα μπορούσε να τον διαδεχτεί. Η εικόνα, στα 1939, ήταν
θλιβερή:
Ολες οι αντι σταλινικέ ς δυνάμεις μέσα
στην
ΕΣΣΔ είχαν εξολοδρεφτεί.
Ο Τρστσκισμός,
ο
Ζηνοβιεφισμός
και ο Μπουχαρινισμός
πνίγηκαν
στο αίμα, και σαν την Ατλαντίδα
εξαφανίστηκαν
από τους πολιτικούς
ορίζοντες · κι αυτός
(ο
Τρότσκι)
ήταν πλέον ο μόνος
επιζών.
Ισαάκ Ν τ ώ υ τ σ ε ρ

Ο μόνος επιζών; ' Οχι βέβαια. Ο Τρότσκι προετοιμάζει την
ιδρυτική συνδιάσκεψη της Τετάρτης Διεθνούς, που γίνεται
τον Σεπτέμβρη του 38 στο Παρίσι. Συμμετέχουν
Τροτσκιστές από έντεκα χώρες. Στις παραμονές του
ολοκαυτώματος ο Τρότσκι για άλλη μια φορά επιβεβαιώνει
την πίστη του στα πεπρωμένα της εργατικής τάξης και των
αγροτών, την πίστη του στο δικαίωμά τους να βρίσκονται
στην εξουσία!

161

Εξόριστος ο Τρότσκι έφυγε από την Τουρκία για να πάει
στη Γαλλία, μετά στη Νορβηγία, και να καταλήξει στο
Μεξικό όπου έζησε τα τρία τελευταία χρόνια της
ζωής του.
-'νΛ/—

Οι εμπειρίες που δοκίμασα στη ζωή μου, απ'
όπου δεν έλειψαν ούτε οι επιτυχίες ούτε οι
αποτυχίες, όχι μόνο δεν μου έχουν καταστρέψει
την πίστη μου σε ένα λαμπρό και ελεύθερο

5

μέλλον της ανθρωπότητας, αλλά αντίθετα της
έχουν δώσει μια ακατάλυτη πνοή. Αυτή η πίστη
στην αλήθεια, στη λογική, στην ανθρώπινη
αλληλεγγύη, που όταν ήμουνα δεκαοχτώ χρονών
με έσπρωξε στις εργατικές συνοικίες της
επαρχιακής πόλης Νικολάγιεφ - αυτή η πίστη
διατηρείται στο ακέραιο. Εχει κερδίσει σε
ωριμότητα αλλά δεν έχει χάσει σε πάθος.
Τρότσκι

162

Τρότσκι δολοφονήθηκε στις 20 Αυγούστου του 1940 από
έναν πράκτορα της Γκεπεού, τον Ραμόν Μερκαντέρ, που
τον χτύπησε με μια αξίνα στο κεφάλι. Ξεψύχησε την
επόμενη μέρα και θάφτηκε στην Πόλη του Μεξικού.

163

Σαραντατρία χρόνια

της ενσυνείδητης

ζωής μου τα έζησα σαν επαναστάτης.Και
επί σαρανταδύο χρόνια έχω αγωνιστεί
κάτω απο τη σημαία του Μαρξισμού.Αν
ξεκινούσα πάλι απο την αρχή,θα
προσπαθούσα βέβαια να αποφύγω

αυτδ ή

εκείνο το λάθος,δμως ο δρόμος που θα
τραβούσα θα ήταν ο ί δ ι ο ς · Θα πεθάνω
σαν προλεταριακός
διαλεκτικός

επαναστάτης,Μαρξιστής,

υλιστής,και,συνεπώς,

αμετάπειστα άθεος.Η πίστη μου στο
κομμουνιστικό μέλλον της ανθρωπότητας
παραμένει,τώρα μάλιστα
σταθερότερη α π ' ό , τ ι

είναι

ήταν σ τ ι ς μέρες της

νιότης μ ο υ . . · Η Νατάσα τώρα μόλις στάθηκε
έξω απο το παράθυρό μου στην αυλή,και
άνοιξε περισσότερο γ ι α να περνάει

το

πιο

ελεύθερα ο αέρας.Κοιτάζω την πράσινη
λωρίδα της χλόης και τον καταγάλανο
ουρανό πάνω απο τον τ ο ί χ ο , τ ο φως του
ήλιου που λούζει

τα πάντα.Η ζωή ε ί ν α ι

όμορφη.Οι γενιές που έρχονται

ας την

εξαγνίσουν απο κάθε καταπίεση,βία και
κακία,και ας την απολαύσουν στο έπακρο.
ΑΕΟΝ ΤΡΟΤΣΚΙ
27 Φεβρ.

1940

Κογιοακάν Μεξικό

Η ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΤΟΥ ΤΡΟΤΣΚΙ

Οι ιδέες και η προσωπικότητα του εξακολουθούν να
γοητεύουν και εντυπίοσιάζουν και φίλους και εχθρούς.
Πού οφείλεται αυτό;
' Ηταν ο μόνος από τους αντιπάλους του Στάλιν, που
συνειδητοποίησε τι συνέβαινε στη Ρο^σία, και που
συνεπής με την γνώση του εκείνη και με τις αρχές του,
προχώρησε σ' ένα δύσκολο αγώνα. «Ο Σταλινισμός είναι η
σύφιλη του εργατικού κινήματος». Ο αγώνας του Τρότσκι
στην εξορία ήταν το μόνο αντιβιοτικό που θα μπορούσε να
απαλλάξει το εργατικό κίνημα από την αρρώστια αυτή. Ο
αγώνας για την οικοδόμηση νέίυν οργανώσεων ήταν
ζοπτικής σημασίας για τη διατήρηση της κληρονομιάς του
Μαρξ και του Λένιν. Κι αυτός ο αγώνας δεν έχει φτάσει
ακόμα στο τέλος του.
Η κληρονομιά του Τρότσκι είναι ο αγώνας που δεν
τέλειωσε: για την Εργατική δημοκρατία, τον πραγματικό
σοσιαλισμό, για την υπερνίκηση της γραφειοκρατίας, για
την σοσιαλιστική επανάσταση στις χώρες του Τρίτου
Κόσμου, για τον διεθνισμό.

ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΤΡΟΤΣΚΙ

ίΤνίν




















Κυκλοφορούν:

Η ζωή μου - εκδ. Αλήθεια.
Ο Λένιν - εκδ. Θεωρία.
Η Διαρκής Επανάσταση - εκδ. Αλλαγή.
Προβλήματα της καθημερινής ζωής - εκδ. Ουτοπία.
Γυναίκες και Οικογένεια - εκδ. Μπογιάτης.
Στην Υπεράσπιση του Μαρξισμού - εκδ. Αλλαγή.
Τρομοκρατία και Κομμουνισμός - εκδ. Αλλαγή.
Τα μαθήματα του Οκτώβρη - εκδ. Αλλαγή.
Η νέα πορεία - εκδ. Αλλαγή.
Η Τρίτη Διεθνής μετά τον Λένιν - εκδ. Αλλαγή.
Μαρξισμός και Συνδικάτα - εκδ. Αλλαγή.
Δύο δοκίμια για τον Μαρξ - εκδ. Αλλαγή.
Γερμανία, ο Φασισμός και το Εργατικό Κίνημα - εκδ. Πρωτοπορειακή Βιβλιοθήκη.
Πού βαδίζει η Γαλλία - εκδ. Πρωτοπορειακή Βιβλιοθήκη.
Ευρώπη και Αμερική - εκδ. Πρωτοπορειακή Βιβλιοθήκη.
Λογοτεχνία και Επανάσταση - εκδ. Αλλαγή.
Η Προδομένη Επανάσταση - εκδ. Αλλαγή.
Η θανάσιμη αγωνία του καπιταλισμού - εκδ. Αλλαγή.
Ιστορία της Ρώσικης Επανάστασης - εκδ. Αλλαγή.
Ο Πόλεμος και η Τέταρτη Διεθνής - εκδ. Αλλαγή.

167

Κυκλοφορούν:
ο Δαρβίνος για αρχάριους
ο Αϊνστάιν
ο Φρόυντ
η Πυρηνική ενέργεια
οι Κομπιούτερ
η Οικολογία
το Κεφάλαιο
ο Τρότσκι
ο Μπρεχτ
ο Ράιχ
ο Νίτσε
το Ζεν
η Ιατρική
κι ετοιμάζονται:
η Ψυχιατρική
ο Σοσιαλισμός
ο Καπιταλισμός
το Ο.Ν.Α.
η Αναρχία
κ.ά.