Digitized by the Internet Archive

in

2011 with funding from
University of Toronto

http://www.archive.org/details/patrologiaecur88mign

^

PATROT OGIM
CURSUS Cu.uLETUS,
SEU BIBLIOHIKCA UNIVLRSALIS. INTLGRA, UNIFUH.MIS, COMMODA, OECONOMICA

OlllNlllSS.PATRlM DOCTOKIM SCRIPTOIlDliJlS^ FCCLKSIVSTICOIUM,
sivii

i.MiNoiti M,

MVK

r.ii,t;(;(iiiiM,

oit M! Evo .\i>osTOLu:o \ii rEMiHm.K co.sciui Titn)i:.\ri.\i i.i.\xo i;ii;;) /-«o i.ATiyis, ET (:om:iui ri.oiiLsriM .iaa u39i i'ho ohaccis flohuehll^t
.•

RECUSIO CHRONOLOGICA
OMNILM OU.K ICXSTITKHK .AlOiNUMKNTOItUM
KCCI.IiSI.K
CATIIOI.IC.I': TKAHITIONIS PKR SiECdLA ET AMI'LIUS,

gLINOlCCIM l'KIMA

JUXTA EDITIUNKS ,\(;CUK,M'1SS1M,IS, INTICH SE CU.MUUK NO.\.<i ULIIS CODICIHUS MANU9CR1PT1S COLLATAS, PEIIQUAM DILIOKNTEn CASTIGATA DISSERTATIONIBUS, .OMMENTA IIIIS, V\HIIS'Jll; LECTIONIIIUS CONTINENTER ILI.rSrRATA .>MN1BUS. JPERIUUS INDIPOST AMPLISSIMAS EIIITIONKS .JU/E THIUUS NOVISSIMIS S^CULIS UKUENrUH ABSOLUTAS, llETECTIS, AUCTA CI8US PARTICILAmUfS ANALYTICIS, SINGULOS SIVK TOMOS SIVE AUCiTORES ALICUJUS MOMENTl SUBSEQUKNTIBUS, DONATA c;aPITUL1S INTRA IPSUM TEXIUM BITE rilSPOSITlS, NECNON ET THULIS SINGULARUM PAGINARUM MARGINEM SUPERIOREM DISTINGUENTl BUS SUnJECTAMQUK MATEHl AU SIGNIFICAN IIHUS, AllOnNAT.^; OPERIBUS GUM nUBllS, TUM AP"CHYPIIIS, Al.KlUA VKRO MiCToniTATE IN onniNE AII TB ^DITIONEM EC.CLESIASTICAU POLLENTIBUS, AMPLIFICATA DtCENTIB ET AMPLIUS LOCUPLETATA l.V UICIBUS AVCTOUUM SICUT ET PEIIUM M.IMIABKTICIS, CH BONOLOGICIS, STATISTICIS, RYNTIIETICIS, ANALYTICIS, ANALOGICIS, IN QUODOUR REI.IOinNIS PUNCTUM, llOGMATICUM, MORALE, LITURGICUM, CANUMCI M, DISCIPLINARE, MISTOBICI- M, Kl CU.M.IA AI.IA SINK ULLA E.XCEPTIO.NK SKD l'R«SKRTIM DUOBUS INUICIUIS IMMKNSIS ET CENEBALIBUS, ALTEBO SCILICKT REHU.M, QUO CON3ULT0, QUIDQLID NON SOLIJM TALIS TALISVK 1'ATEH, VEKUM ETIAM UNUSQIISQUE PATRUM, NE U.NU QLIDEM OMISSO, l.V IJUODLIBET TllEMA SCBIPSEHIT, UNO INTITTU CONSPICIATUn ALTERO SCRIPTlIR.l:; SACR.E, E>i oro LECTORI COMPKRIBE SIT "UVIUM QLTNA.M P.VTHES ET I.N QUIULS 01'EHUM SUORUM LOCIS SINGULUS SIM;ULURLM LIUROBI M S. SCRIPTUB.t; VERSUS, A PRIMO OKNESEOS ISQIE AD NOVISSIML M APOCALYPSIS, CO.MMENTATI SINT CHARACTEHUM NITIDITAS, KDITIO ACCUHATISSIMA, C« lEBISQUE OMNIHUS FACILE ANTEPONENDA, SI PERPliNllANTUR GHART.C QUALIT.AS, INTKORITAS TEXTUS, PEBFE';TMi CORRECTIONIS, IIPKBU.M BECUSORUM TUM VAHlKrAS. TUM NUHERUS, FORMA VOLUMINUM PERQUAM COUMOOA SIUIQUE IN 10 10 PATBOLOl.l,fi DECURSU CONSTANTEB SIUILIS, PBETll EXIGUITAS, PB,esKBTIMQUK ISfA COLLECTIO UNA. MKTHOUICA ET CHRONOLOGICA, SEXCENTORUU FRAGMENTOBUM OPUSCULOBUMQUE IIACTENUS IIIC ILLIC SPARSORUM, PBIMUM AUTEM IN NOSTRA RIBLIOTHECA, EX OPERIBUSET MSS, AD OMNKS «TATES, l.OCnS, LINGUAS FORMASQUE PERTINENTIBUS, COAPUNATORUM
;
'

:

;

;

;

,

;

;

:

:

SEHIES LATINA PRIOR,
INyiA l'RODELNT PATRES, DOCTORES SCRIPTORESIJUK liCCLESLE A TERTULLIANO AD LNNOCENTIUM III.
LATIN.i:

ACCURANTE
ISibliotliecse

J.-P.
Cleri
SCIKNTI.F.
R

MIGNE,
CCLESI A ST
I

iiniverste,

SIVH CLRSUUM
1L0i;IA,

COMPI.ETOIIUM

IN

.SINGUI.OS

C« RAHOS EDITORB.

AD INSTAR IPSIUS ECCLESI.t, IN DUAS PARTES DIVIDITUB, ALIA NE.MPE LATINA, ALIA nR,ECO-LATIN A. PEMTU3 E.KARATA, QUOAD 1'BIMAM SERIKM, VIGINTI-QUINQUE ET DUCENTIS VOLUMI.MBUS MOLE SUA STAT, .Vli \OST PERACTOS INDICES STAUIT, AC QUINQUE VIGINTI CENTUM ET MILLE FBANCIS VEMT. GB,EC.\ DUPLICI EDll lONE PIS MANDATA EST, PP.IOR GRJiCU,M TEXTUM UNA Cl M VERSIONE LATINA L,\TERALIS AMPLECTITUR, ET AD NOVE.M ET CENTUM VOLUMINA PERVENIT, SED SINE INDICIBUS POSTERIOR AUTE.M HANC VERSIONE.M TANTUM EXHIBET, IDEuQUE UTRAQUE VICESIMA QUABTA DIE DECEMBRIS 1860 OMNINO INTRA QUINQUE ET QUINQUAGINTA VULUUINA RETINETUB APPABUERAT. UNUMQUODQUE VOLUMEN GR.ECO-LATINUM OCTO, UNUMQUODQUE MERE LATINUM QUINQUE FRANCIS SOLUMMODO EMITUR UTBOBIQUE VERO, UT PRETII IIUJUS BENEFIOIO FRU.VTUR EMPTOB, COI.I.ECTIONEM INTEGBAM SIVE GRyECAM SIVE LATI.NAM, 3"2G VOLUMINIBUS PRO AMPLIORI EDITIONE ET iH PBO MINOBI AESQUE INDICIBUS CU.NSTANTEM, CO.MPARET NECESSE ERIT, SECUS ENIM CUJUSQUE VOLU.MINUS AMPLlTUniNEM NECNON KT DIFFICULTATES VARIA PBETIA ,EQUABUNT. ATTAMEN, Sl QUIS EMAT INTEGRE ET SEOUSIM COLLECTIONEM GR/ECO-L.VTIN AM, VEL EAMDEM EX riH.«:CO LATINE VEBSAM, TUM QUODQUE VOLUMEN PBO NOVEM VKL PHO SEX FHANCIS OBTINEBIT. IST,« CONDITIO.NES SERIEBUS PATR0LOG1.E NONDIIM
.JAM
;
; :

EXCUSIS APPLICANTUH.

P.iTROLOGIyE L.A1I.\.€ TOMUS LX.WVlll.

VENANTIUS FORTUNATUS, DEFENSOR, EVANTIUS, ARCULFUS, ADAMANUS, CRISCONIUS, TRES INCERTI AUCTORES, etc.
EXCUDEBATUR ET VENIT APUD P. MIGNE EDITOREM, OLIM PUOPE PORTAM LOTIiTI.E PARISIORUM VULdO NOMINATAM, SEU PETIT-MOiSTROUGE, NUNC VKRO INTRA MffiNIA PARISINA.
.1.

IN

VU. DICTA

D'AMBOISE,

D'EiSFER

1862

S7lL.i-3 •TME INSTITUTE CF MEDIAEVAL 1? CLMf L?:Y Ft ACE

DEC -5

1S31

4

Sjt:CULUM

Vlll.

ANNiS

700.

VENANTIl FORTUNATI,
l-IGTAVIliNSIS EPISCOIM.

OPERA OMNIA
JLXT.\ MEMORATISSIMAM AMPLISSIMA.MQUE EDITIO.NEM

D.

MICHAELIS ANGELI LUCHI RECENSITA.
SEQUINTLU

DEFENSORIS MONACHI, EVANTIl ABBATIS,
SANGTORUM ARGULFI ET ADAMANI,
NECNON

CRISGONII EPISCOPl AFRIGANI, TRIIJMQUE AUCTORUM,
QVORUH UNIS, VBRO LATEMB KOMINB,

MAGISTER

AIOIT,

AI.II

AITEM PRORSUS SUST A>ONYMI,

SCRIPTA QU.^ SUPERSUNT UNIVERSA,
NOV\ NUNC ET ACCUHATIORI EDITIONE DONATA.

TOMUM t.LAUDUNT

MONUMENTA ECCLESIASTICA
S.ECULORUM
VII

ET

VIII

QUASI INTERMEDIA,

AGCURANTE ET DENUO RECOGNOSCENTE
SIVE

,I.-P,

MIGNE,

BIBLIOTHBC.C CLERI U.MVERSyK,
CUBSUCM COMPLETOROM
IN

SIHGULOS SCIENTI*

ECCLESIASTIC/E

lUMOS EOITORE.

rOiMUS UNICUS.

VENIT

8 FRANCIS GALLICIS

EXCUDEBATUR ET VENIT APUD
IN TIA DICTA ffAMBUISE,

J.-P.

MIGNE EDITOREM,

OLIM PROPE PORTAM LUTETIiE PARISIORUM VULGO 0'£Af£fi NOMINATAM, SEU PETIT-MONTROUGE, NUNC VERO INTRA MQENIA PARISIW.
1862

SA<:ciiLUM

vni.

annvs im.

ELENCHUS
AUCTORUM ET OPERUM
QUI IN

HOC TOMO LXXXVIII CONTINENTUR

VENANTIUS KORTUNATUS.
Eiiistola (lcdicatoria.
col.
<)

EVANTIUS ABBAS.
yntilitr.

"rn
et

Pnefalio.
Vitn Yrnantii Vorliinati, Piclavinisis episcopi.

'J

Kpistola contra pos qui san>(iiinem aniniaiiuin

10

inununduni judicant,
dicunt.

carnem mundam
719

Opkblm pahs prima.
Miscellaneoruni Libri undecim.

SS.
Notitiir.

AUCULFUS ET ADAMANUS.
721

De De

Vita S. Maviini Libri (iualuor.

excidio Tliuringife Libri ires.

ii7

Opehum pars secunda.
VilaS. Hilarii, episcopi Pictavieusis.
Vita S.
43'J

Adamani deVila sancli Coluniba" Libri Ires. Ejusdem de Locis Sanctis Libri Ircs, ex RelaS.

725 779 815

tione .VrcuKi, episropi Galli.

Ejusdem Canones.

Germani, Parisiensis episcopi.

453 479
487
Notilia.

Vilu S. Albini, episcopi Andegavensis.

CRISCONIUS, AFRICANUS EPISCOPUS.
815
8i9
Breviarium canonicum, seu Canonum Concordia.

Vila S. Paterni, Abrincensis episcopi.
Vita sanct;e

Radegundis regin*.

497

Vila S. Amantii, Ruthenensis episcopi.

513
327
ei

Tita S. Reniigii, Rlicmensis episcopi.
Vita S.

Medardi,

episcopi

Noviomensis

AUCTORES INCERTI.
533
541

Tornacensis,
Vila S. Marcelli, episcopi Pariensis.

Regula ad Monacbos. Rcgula ad Virgines.

944
1053
1071

Vita S. Leobini, Carnotensis episcopi.

549
.563

Sermones de decem Virginibus.
VARII.

TitaS. Mauriiii, episcopi Andegavensis.
Passio

SS.

raartyrum

Dionysii,

Rustici

el

Eleutherii.

577
583
591

Monumenta
VIII.

ecclesiastica

sspculoruni

vii

et

Kxposiiio Fidei catholicae.

— Postremoruin

regum primie

stirpis

Versus

inediti.

Francorum
ultimfe.

ecclesiaslicae et pise Donationes

DEFENSOR, LOCOCIAGENSIS MONACHUS.
Notilia:.

1079

Donaliones ac Testamenta pia, Fundationesque
episcoporuin,

595

abbatum,
stirpis

majorum domus,
1155
1319

Sciatillarum liber, sive
et

Locorum communium
SS. Palribus.

ducum
597

Francia- Franeorumque illusiriorum,

Senlentiarura per capita 80 collectarum
ol

usque ad finem
Indices Reruni.

socund».

ex sacru Scriptura

l'»ri»iis

K» Tyi.i»

J

1'

MIGM!.

s*

EPISTOLA DEDICATORIA.
Illuilrissmo ac reverenilissimo

donuno D.

Xicolao Anlonio Jusliniani tx Benedictino Cnsinenti

monacho,

epitcopo Paiaviito, Michael Anijelus Luclii ejusdem soUaliiii monachut S. P. D.
Tibi omnino tujque noiiiini, pr^esul illastrissime ac reverendiitsime,

hcc operis debebatur
illius

:

qiiod
et

si

nuuc pumihi

blicam in lucem prodit,
auctor,

tibi

prorsus acceptum est referendum.

Tu enim

cum aygrediendi
:

inchoaudi

tum

in absolvendo perjicieiiiioque adjuior el
,

auspex omni tempnre

exstilisti
eisi

non solum curam

et sollici'

ludinem impendcns
ob

scd etiam suppedKans sumptus necessarios. Quaihobrem,
illa

nulla nt a [orle essel
eequis

eausa
,

quam

luo nomini hic meiis ldb'or nuiicuparetur, salis

una omnbus,
iniii

sallein

rerum ceilimatoribus
ornamenla

jutla el contenlanea viderelur.
iniliiB el

Cuin autem eodem acce.lal ut
et

iiisignia
,

lamque

illuslria

sive (a-

generii, siue gradvs

digailalis

,

sive
in

animi

et

ingenii

ad

le

cohor.^standum exlollendumque mira
possit,
vel optaiiduin

Ciniensione conspiraverint, quanta

difficile

ullo alio homiiie reperire qnis

mihi
si

fuit

lummopere
el

ul auspiciis tuis el

pnlrocinio hoe qualecunque opus

meum

et

lnbur decorarelur.

Ac snne
et

genus,

familiam, o qua ortus es, spectare vclim, heec inler Venelas patriciui dnmos velustisuma,
et reipublicai

nobilissima ruet

meralur, a qito
liii

gercndce gravissimi sapientissimiqiie moderatores omni tempore dati sunl;

Eccte-

admiiiislrandis navi et industrii priesutes; el ciilo plures heroes nati, egregia pielate, et rellgione
et

conspicui.
,

Si vero diynilaiem luam pastarum

lociim considerem

,

illi

prcees Etclesice quce meriio toi

atiis

spleiidore

veiuslale

icrie, virlute, nuniero, prmrogativisque, cceterii prmlucel et antecellit, ut proinde

eam

digiiilalem, qiue

vel aliii Ecctesiae prineipibui, tive pasloribus

communis lecum
induslria

est, illius

quam
,

lenes sedis amplitudo splendidio-

rem
/i6ri

itt

te facial

quodanimodo

,

atque augustiorem. Poslremo animi lui
,

el ingenii

orn:imenta cuin editi a
ia

te

,

omni

liberaliore

disciplina referli

et

perpoliti

,

twn imprimis

Ecclesia lua

regenda

pascendoque grege solliciludo, diligentia, in pauperes
iludium
el

tiberalilai, etin ainpl ssiino
Qiia; profeclo

xenodochio Palatii e.istruenda
ut psr ic sola
el

munificentia,

iiitis

probant

et

ostcndunl.

sinijuta

ejumodi sunt

cunl

veram solidamque laudem

libi el

parianl,

lum

tel alleri, qui ttio fruatur pa'roci.iio,

pluriinum lucis

fruclus

ai
ad

commendationem
cujtts

laboris

ingenii affeire possinl.

Hisee illud etiain adjungitur quod Yennulius Fortunaius

poemata scriptaque
diiecesim perlinel]
te

alia hitce duobtis voluminibus

comprehensa edimus

,

Uuplavili

oilus [qui locus

luam

palronum

et

auspicem quodammodo desiderare videalur, ut qui
et

oliin vivens in Gatliii

Creijorio

Turonensi, doctissimo viro,

amicissiino suo,

Hinc teinporis piimariae sedis

aniislili,

poemata

siia

dicaral et iiiscripierat,
efjlagitel et
\icitur.
tit

idem post fala tanquam rciivisceni nova Operum suorum Ediiione,
cujus ditioni
el aiutoritati,

le

palronum

mcril<i

eiposcat

;

ob sedis

quam

tenes amplitudinem, nalale ejiisdem
,

sotum sub-

Qute cum

ita sint,

hoc opus, quod luo nomi:.e iiwgmtiim piiblicam in lucem p^odit

sic

excinias veliin

el

lanquam debiium

libi

munui

retpeclcs,

el

una
tibi

offerentis

aniimnn amplectaris;
illa

qiti

ctim mullis nominibus
,

obsennnliie, obsequii, devotique animi obs'rictus

sim,
,

lumvet

majoris oUicii causa accedil

quod idem
,

Casinense sodalitium
postea pro
vitoe

me

educarit
,

,

insiituerit
,

,

confo.erit

cujus tu quoqite familiiB olim adiiumerabaris
reipublicie

ticet

innocentia

et

meriio

ad majiis

Clirisli nice

bonuin

,

Ecclesiis TorceHenii

primum
freqiien-

deinde Yeronensi, ac postremo Patavinw reyendis evocatus, moiiasterii

sileiitiiim

ac soliludincm
vero

cum

tissimarwn Ecclesiaruin atque tedium spleiidore

ct

celebritate commulaveiis.

Ego

ctim aliquo

lestiinomo

tnetm erga

le

observanliam necessiliidinemque, ex
esl,

iis

qtias dixi causis profectam, contesliri
,

jampridem exopUinec latere qiiein-

rem, hoc aptissimuin visuin
quanlpns.fel,
el nostris

quod

liileraruin

monitmentis expressum

el

in vulgus
niret.
tibi

ediium,

temporibus supcrstes vel ad seram posleritalcm perv
spitiiis

lali-rea quanivis procul

ai'

lim corpore, longis lcrrarum
(nculor.
fioinir,

dissitus,

lai^en

prcesens

animo

,

sacras

munus obse juenlissiine de-

NonisJuliis

nHS.

PRiEFATIO.
Cura novara lianc Yeuaniii Portuniili Opcrura Ediiionem aggressl ruerimiis
illuslrissimi ac

reverendissimi

doniinl Micolai Antonii Justiniaoi, ex monaclio Genediciino Casiiicnsi episcnpi Paiaviiii, jnssii ac coiisiliu,

qiixnara causa clarissimura ac dociissinium Tirum iinpulerit ad novain

procurandain Furtunati Operiiin
vel

Rditionem, baud erit alieniim paucis
aiitiquitaiis

liic

referre.

Ac primo neminera laiet.qui
rortunaii

paulnlum
vi

in sludiiK
,

rersaius

sit,

quanium

subsidii

ac lumiiiis e scriptis

ad histnriam
Vir eniiti

s:ECuli

nc

pisecipue Ecclesise regnique Galli:e, illustrandam pelere oiiines consueveriiit.
ei pieiate
su.^e

ille,

et docirina,

aftatis,

clari»sinius

,

cum

prsccipiiis

G»lli« pissulibus qui aut sanciiiale aut envlitione
1

PiTROL, LXXXVIll.

II

rnOl.ECUMENA AD VF.NANTll
quin
ciiaiii

IION. CI.E.M.

FOUTLNATI OrERA.
eorum

|ir«.siilerum, pr.rlerea eiiw pliirilnis aliis regni illius procoribu» »c priiicipibus viris conjunct.is auiicis-ini»

Kraii»,

ip^is

regibus qni lunc Uinporii in Gallia reruin poiiebaninr, ac regiis

fduilils.

4Sraius acccpiusquc, niulu lie bis aiqiie

ad bosce

tcripsil sive toluia,
tdiliin

sivc meirica oraiione, quae el ti

privaias illoruin res

ae rurluiias, ot ad publici neguiii, ac
aflirinare

regni siuiuiii illiisiraiKluin, pcniiiereiit.
illius

(Juocirca

tuio

illuJ

pnssim

,

plurium j;un sive episcoporuin
j;icuisseiit
,

teinporis,
suis

sive

proceriim

regni Calli:B, noniina ac res
serai posieriiati

gi-siae

perpeiua in oblivioiie

nisi

e:idcin

liUcris Forl.inalui

prodidissct. Ilnjuscu carinina

cum curum

niiniina, ac sedus

ab oblivioiie viudicariinl, lum
inemoria dignuni in

aJ noiaiidas signandasqiin toinponim iMiiones qiilbiis aut ipsi viicrunl, anl alii|uid
eoruin
(lebet
iiec

urbibus ac

provinciis

aceldlt

,

plnriinuni

luminis adjuineniique

alTdriiiit.

Ilinc

mirum

esse noii

ex lioc fonle oinnes fere hausisse qui de Gallia: rebus deiiiccpt
aiit

uila

x'tate

scripseruiil.

Jam Trro
haud
santf

pauca, nec parva,

obscura,

e.)

sunt q\ix ad rdigionis ipsius dogmaia conflrnianda et vindicandi
stiini

ab beicrodoxoruin ingeniis ac novis cominemis e Fonunaii Opcribns lesiimonio cl aucitiriluie comprobala , ad conteiiineiui:e aniiqnitaiis
valere pluri:iium debeiit.

possuai :i|ux,

rcrclleiidas
In

eorumdem calumnlas
ii

Adde

bis culiioris elegan:ic vcnnst.iiem,
uiia,

qux passim

ejusde
si

Furiun:iti scii|>llt

expressa deprelienditur, ut non
rcrie vel Foiiunaii
liicem proferri.
ipsiiis

sed pluribus dc causis non mininiiim inte'sit,

cujuspiam alterios,
iit

Upera, quain Geri poiest maxime, iliuitrala, emendata et aucia publicain

Cuni autrm

pliires

ea in re elaboraverint, ac szpe saepius

eaJem

cdlia ac novis

aicessionibus aiiria

lumen, omnium pene voiis ac judicio, desider^ire videbaniur, Ac prufecto qux piiinuin Editio Operuin Fonunali Calari in i>ard:nia anno 15*3 perfecta est, nibil contnet aliud quam rjusdeni byiniios, Cassandri opera emeiidatos, ac pristin.v, ut is pronteiur, rcdditos inlegriliiti.
fuerint, nescio lainen

quomodo majus

illa

Exemplar vero Operiim ejusdem item CaUiri, conscquenle anno, opera ac studio Jacobi Salvatoris
lypis Nicobii Caiiyelies, editum est, octo in libros distributum;
vcriiin,

Solaiii,
juilicio,

doctissiiiiuriim

hominum
in

inanciim

illud

ac niutilniii,

luiii

iniiiimeiis prope niendis
Siiiibciiii,

depravatum

et coirupuiin.

Quud

Venetam qnoq-ie
pluribus
iiiendis

Ldiiionem, apud bxredes
inrectiiin

J.icolii

an.
,

1378, translatum, iisdcm atque eliam
an. iSb;4, ei Colonix,

ac ileronne prudiit. IJcm rursus Calari
in

an. 1600, reciisum, addiiis etiani
piirius
cisiitil.

Exposiiionibus

Symbolum
omnibiis
,

ct Uraiionero

Duiniuicam, nihilo defo^caiius ac

Haec

iiiter

Parisiense cxemplar, quod in tonium VIII Uibliotheca; veierum Ecclesix
Parisiis, cxieris

Patrum insertum
deprav.ituin

est, e(

editum

llbroruni

nnraero,

anleibat;
,

id

ipsuni

tamen multonim
in

poeuiatum iactura
,

laceruin

,

ac muliium

et

perversa

viiiosaque leciioiie

pluribus
cl.

locis

,

diligentioreia

atictioremqne Editioneni poscere videbatur. Ilanc aggressus
Jusu, perfecit aique edidii Moguntio;, aniio 16U3,

vir P. Cbristophorus

Brmverus, e socleiate

lypls Balihasari Lippii; ti

e:imdem rcnovavit emenda-

viique nn. 1C17, item Moguiiti:c edil:im suinptibus fiernardi Gualibcri, bibliopuLu Culoniensis, excudeiita

Joanne Volmario.

Uxc

ccrlc Edliio

Operum
Is

Fortunali, c^teris omnibus, qna; antehac elaborai.e fueraiit,

aiictior, diligcntior, et ornatior apparuit.

enim, ope mss. Codicum, et plura qux antea ediia non

rueraiil

cxeiTiplari suo addidil, et

qux

inmimcris pene scatebant erroribus diligenler emondavil.
:

Quam ad rum

tribus prsecipue mss. se usuni tcstalur, lide dignissimis
preiii iribiiii)

Trevirensi uno, aliero (oui
;

is

plus quain c:ctcris

ex abbaiia San-Callensi, ac lertio ex abbatia Sigebergciisi
aliiid

quin ei fragmeniuni ms. Codicis

iiem Trevirensis Ecclesi», el

ms. fragniontum

Cusanum

referi

in

manibus se habuisse. Pr.Tterea

exemplar suum

conlulit

cum

Edilis Calaritano, Veneio, Parisiensi in fiibliothcca Palniin, Ccorgii Fabricii

in Poelis Sacris, addidiiquc veius

ms.

ei rarse noise Friderici

Tiliobrogx, et llbrum ms. Theodori Pujniaiiiu
ac descripium an. 1570, ci varias cnni

Craneburgii, ab ipso Tlieodoro
leciinnes
ad°

cum

anli^uis libris diligcnier collatnm,

margincm
possil.

expressil.

ilanc

autcro EJitioncm

suam Biowerus
ve.re
is

elucubrata a sese

ViU
iii

Foiiunati,

tum

prolisis noiig

exornavit,

aique auxit, ut

de Furluiiato nostru prxclare merllns
fuit

dici €1 haberi
r.iblloilieoa

Browcri exenipljr ouin Vlla Foriunati recusum
potui), lypograplioiuin incnria,
illud

deinde Lngduni an. 1077,

veleruin Pairuin, nonnuUis

lameii niendis (ut ipsc ex collatione

cum exemplari

Broweriaiio,

eJiio Moguniia:

anno 1617, cngndsceie

passim respersuin.
felicior et absolutior

Porro
fueril,

eisi

Broweriana Ediiio ca-leris oninibus qux ad
iionnulla

usque lempus pruJierant
aul einend3nd.i
igiioia, aui
,

erant tamen adhnc

qux cldem addcnda,
qiioc

aut

aoouraiius ni>landa,

videbantur.

Nam

et cjniiiiia
lucciii

qu^cJain,

Browei-i aslaie

eitilit
iii

oertc in ejus nianiis miniiue

perveiieraiii, posiea in

prodiere, qua}, bac illac allenis
;

operibus dispersa, colligondi fnerant, ac
oralloiie
,

lirowcrianx Editiuni

attexenda

tuin

pleraqiie

,

suluta

soripla

qnu:

liruwerus Edilioni tu»

adjungenda nun censnil,
sivc prosa, ab
ijtiibus
iilein

cx>teris Foriunati Operilius
iiiio

meriio adJenda videbaiilur, ut quoii|uoi, sive caraiine,
ili«

eodem clucubrata aoccpimus,
Browerus Venantii
Fortiinali

opero universa oonHirehenderenlur. Jam vero nxn.t

soripia

ornanda
prulix.e,

el

illusiranJa

uxisiiinavil
ei jejuna>,

plerumqiic et erudiisc, e:udein

tainen qua nimiuiii

qua vcro

iiiaiiOsB

qnamvis dociJI aiil, temponiu

nutandurum crrorc, ac pcrlurbaiione rerum,
iHlagilabanl.
liiscc iiaqne

falsai iiilerdinii

ac roendos«, tlteriut luanam ei dillgtif.Um

de causit illustrissimus

ct revereiidissiuius

(quem sApcrius

coiiiiiie:iioravi)

Nicolaus Ainohiat

IS
JtisiiiiiaDus

IRAIFATIO.

n
id

novam Openm)

Portunaii Ediiioncm procnrandam censuil, aiquc
perficienduni vires afferre potuerim.
Ilinc

muneris

milii

demnndavit,

qitaleecunque

demum

»d

illud

enim cum

iuiliiaiis iilurimuin

ac fruclus, ul supra

innui,

ad

religionem

conlirmandam,

et

illius

(emporis
ralavlnae

memoiiam
Ecclesia!

illustrandam,
egregia

ad liltera» denique ipsas ornandas,
sollicinidine ac diligenlia
c«ijos

piovenluruin exislimavit, lum

(quara
e^t
et

pascii

ad

dioDresim

pertinet

non minimum decoris el luininis accessuruin Duplavilis qiiam, nalivum esse Fortunati solum ceriissima
ei regil)

arbiiratu's,

gravissiina

monumenta
Kunc,
poiiain,

(ui ejiisdein in Vita
inei et operis
,

oslendemus) confirniant.

m

bboris

quod

in confereMdis, illuslrandis,

augendis Venantii scriptis

posui reddam

rklionem aliqnain

ac quanidam

totius
,

Edilionis

quaiu

sum aggressus faciem seu formam ob oculos
erat reiiiienduin ac

Broweriaiii quidein exemplarls

ac

laboris quidquid

servnndum
poeniala,

,

reiiiiui.

lioc

s»M

pcr nie

cl. viro sil,

ut erit semper, noii vulgari laudi, quod tot Fortunaii
in

qu%

anica

oinnium

in ignoraiione
,

versabantur

veterum bibliothecaruin
fiieranl

latetiris el oceuliis

recessibus investigarit,
ct

emendaveril
castigaverii,

protulerii, quxqiie

jam

edita

ad mss. Codicum auctorilaiem
is,
iit

lidem

probaril,

correxurit.

Quamubrem Browerianum exemplar, quod
iii

siiperius dixi,

ad opiim;c not»
lectiones,
fuii

OoiJices mss. exegcrat, in noslram hanc Editionem integrum transtulimus, rati

eorum Codicuin
;

quas

ipsi

in

nianibus habere non puiuimus, satis

illo

indicari

el

exprimi

si

quid vero
in

quod

miniis placeret, el aliunde meliiis supplereiur,

maluimus adnolare quain Broweriano
veluti

lextu, secus
contiiici,

Mque cdiium
ci

faerat.

aliquid

immutare. Qnocirca Edilio lixc nostra duplex

e.xciiiplar

quod priraum Browerus

edidii, et

qnod nos
qiiie

ipsi,

mcliores leciiones indicando, adjiinsiuius.
V.ilicaiiis,

Ocinia siquidcm Fortunati Opera,

primo voluuiine continenlur, cum tribus mss. Codd.

olim

bibliotliecae P^latibai!,

ut iis

intcgirs,

quam poiuimus
Quin

diligenter

coiitulimus,

quiis circa

nonum
si

fere

sxcuinm, aul
ac suis
locis

decrttiuui, ipxaraiot

fuisse conjecimus.

et ex laccris derosisque
iii

membranis,
fiiil

quod

Forianaii poeroa dut fetum alium prae se ferre visae snni, quidquid varium

leoiione
niss.

excerpsimus,

tedulu subscripsiinus.
carinen
6
1.

Cum

auloiQ
libri

in

tribus

iig

qiios

conimcmoravi
b,x'c

CodJ. oiiinibu!

desiderarenliir

viii,

ei

qiaiiior

de Viia samti Marlini,

nobis siijipcditavit aiiut

iion inferioris &iitiquitiitis

Codex iiem

bililioilieox

Vattcanx ad quem ipsn conferre puluimus,

Qnin eiiam

Ciilaritiin* Edilionis

per haTcdes Jacobi Simbenii, ad Broweri exeinplar ilenim conlulimus,
ac notata fuerani,

exemplar, quod Veneliis edilum est, ut superius diximus, anno 1578 ^jiijsque al» eo minus animadversa
animfiilversione nobis visa sini, adnotaviinus, ciim

cum cxteroqnin
illa

«ligna

ab iiinunieris

prope

ineiidis

quibus

scatct Rdiiio diligenter

eadem

secre'>is8emas.

Ncquc

vero,

&i

in ulla

Ediuonealia

vnriiim aliqiiid invenimus, negligendiira existiniavirnus

Jani vero

qua ad

noiiiiam nostram pervchire poiuertmi, poemaia Forlunati, qiixque deerani in

Browe-

riaiia Ediiione, huic nostrae

adjnnximiis.

Ita

i.

ii,

c.

10,

aHeXirmus bymnura
,

a

Forlunato no^tro

scriptu;ii

jn

saiKUim Dionysium martyrein, primum Paris ensem pontiflccm
San-Dionysianis.

qnem
tuni

edidit cl. Dublelius in Anliquiet 9 in

lallbus

E dcm

1.

ii

adjiinciura est
uli

carmen 8

in
;

sacrnm bapiisraiim, carmen 21
,

laudem
laiidein

chrismatis, ilein Sfripla a Foriunatn,

sas

locis

adnotavimos

scriptura in

sancti Mjriialis, primi Lemoviciiii eplscopi,
tlieca exaraioni
lill.,
iii

qui'd ad iioc u6q<ie

tcmpui Ftereniiip

in

Laurentiana biklie-

Codice

saecnli xii

inMiniis deiituit, ac

primum

Romx

cdiiuin esl an. 1783, in Anecdolis

Marise virginis, qiiorum
cl.

excudcnie Anionio Fulgonio. Prxleiea duos hymnos, qtiibus Eccle^ia utiuir in Fesiis b«at,e iinils incipit Quein tenu, ponlus , i^llieta, alier vern Ave, marh Stella, ex Ilymnnriu card. Tomasi exsciipsiraus, in quo sub nomine Venaniii Fortunali legunlur ; el lih. viii, siib capp. 4 ei
vol. IV,

6, inserniinus. Eidein libro addidiinns
nati
;

carmen

8,

qund
in

in

nno Cod. Val. exstabal al ralcem Operum Foriu-

quod quia siylum

ei indolera Foriiinati ipsiiis
illod

lionem duxiraus transferendum. Qiianqnam

scribendo sapere visum csl, in iiOstram hanc Edipluribns mendis ex imperitia amanBensium aspersnm y.x

emendari posse videhatur

;

ac revera, qunmvis pleraque integritali sua; resliiota a ine sint, adliuc sunt aliproliabili» atferri potaii. Item, c.

qna quihus coirigendis nulla conjeciiira

9

1.

x addidimus Carinen scriptHin pag. 560, et in (ine
lib.

n

laudem Cbildeherti

regis,

quod

cl.

Mabillonius ediderat veternm Ansleei.

(. I,

xl

adiexuinius poeina recitaiom, uii videtur, a Foriunaio in conventu mo«ialiuM

mnn.

Pittiv., (orie eo die

quo episcopus inauguraUis
luci) iiidicaviinii<:.

csl

:

quod nobis suppedilavit derosa

sclreda, adj*cia uni'e

Godd. Vat.,

Bli

suo

Altera viro Ediiioins nostfGC pnrs complecliittr Vitas sanciornm, qiias a

leslimonia, ac siyli aflinilas prodiJci unt
(qtiod

qoidem egb sciam) cum
ordinls sancli

FonunaK) elucubraias veteruin qu:cque h.ictenus varioS apud traeiatores dispersse, nuht priinuin caeieris Foriunaii Operibus collecisB in lucem prodeunt. H:irum slins ex
;

Actrs sancioium

«

nedrcii

sumpMinu»,
Qain

a'ias

Collandisla',

sive auciorcs

alii

,

nobis siipaiiclas et

pediiarani, uii suis locis dilig^^nter indicavimus.

ei dOEiissimas

notas, qulbas
rie

«sdem

oriiatas a clariss. Ediioribus inveninms, subscribere

visum est; aliquas eiiam

nostro, ubi OTtpuMnrinnt

videbalur, adjecimiis. Addidimus et Acia passioiiis sancli »i(,nysii episcopi Parisieiiais, quje edidit cl. Bdsqnetiis in llislor. Eecl. Gallis, p. 2. ei nna proluliinus raiiones quibus Adrianus Valesins aJversusLaunoiin» os^endere conuiiir fUisSe illa a Forlunaio elncnbrala.

Posiremo loco posuimus Symbolum, volgo Alhanas anuui, ac scriplam

in illud

cxpositioiieiu quani cJ.

»5

PROLECOMENA AD
t.

VF.NANTII
cx

IIOiN.

CLEM. FOIITINATI OPKRA.
CuJice
Lililioilieca:

it

Huraluriut Anecd.

II,

p.ig.

'21-2,

proiiilil,

nieiiibraii»ceo

Ainbiosianx eriilam, e
ideiii

qiiibus alierulruiii ipsc Foiiuiiatu iiosiro

allribiicinluin furle cciiset,

ac moiiicnlu quibus

opinioiieiii

iiiiin tuctur aituliiiius, et qiiid scnlireiiiiis ip&i ostcndinius.

Ouod vcro
dt-re liulc

nitiiiei

ad

iiotns
;

ISroweri

iii

pocmatn Fortunati, erat
cnruin cl sxpe
iiiuiilis

i|uidein

iii

aiiiino integras
atisii-rruit,

easdein ad-

nostrx

F.ilitiniii

sed

riiiii

iiiniin

prulixitas

luin errores in

ijuos inierdiini

la|isus

dcprclieiidiiiir,

ab

illo cuiisilio

iios plaiie

avucaruni. Satius
aliqiiain

itii<|ue diixiniiis

e Hruvisa

uero ea

scligcre
cl.

qu« ab

criorc rrnnl renioia, el

qiise

ad lucem

rebus

alTcrciidniii op|ioriiina

tunt, a viri

erudilionc prolecia, qiiam proniiscuu

onmia

sulijiccre.

Quibus

aiilein in Incig sivc

Biowerus
si

ipse, autqulspiain alius falli visus csi,

judiciuin nusiruni, ul piUuiinus, declaraviinus,

eanidom operain,

qliid vcl ipsi, ut lioniiiics, lialluciiiaii liierlums,

bono

aniiiio abaliis exspcctaiites.

Ac

qu.d>|uid ad Foriunaii ipsius
liausiinus, ct etcerpsiinus,

Opera illuslranda pcrtincre puterat, et ad scientiam nostram pervenil,
singuloruiu nomina a quibus mutiiati siiinus aliquid lideliier nc sine Irin priniis, noslro Fnriiinato

undique

vldia ascribeiitcs.

Quain ad rein Greg. Tur.

coxvus,

tiiiii

alii

reruni Gall caiiini

(cripiorcs niagnani opeui nobis attuleruni. Ilrowcrus eiiain ad Ccrmaiiix loca,
notand.1 et dcsignnnda pluriniuni ailjiimcnti coiitulil
;

qnorum

ineiniiiii Fiiriiin:ilU!i,

cujus aiictoiitali, quud

ille iis ipsis in

locis cuin

illa

scribclat vcrsarctur, plurimuin iribuimus, atque idco non dubiiaviinus iiiiegra ejusdein tesiiinonin aliquando

CNScriberc.
Ilic

.lutem erat locus roilasse ut ea
;

expenderemus qiix
iii

in Operilius Foriunati dubin intorduin et
,

obscura

occurrunl

sed mnluinius .singula

siiis

locis
alia

rcvocarc ad cxamcn

nc <iuid de ipsU seiitircmus prurerre,

qnani

iiiJe logenies absiraliere, ei

ad loca

nmandarc.
a

Illud potiiis iiidagandiim

modn

videiur,

quaenam cx bisqux
tilulii

Forlunaio eliicubrata accepimiis Operibus

temporis injuria deperdiia sint, aui qu.vnain diversis
<|inm qiix
lib.
II,
iii

oniata a veleribus, alia cuiquam videri possuut,
inscripla.

manibus

jani lialieiiuis,

liccl

non

iisilcm i-::iyfM<futs

Paulus Diacoiius,

liist.

I.ung.
iii

nuin. 15, narrnt

hymnos sin^ularum
,

f'e&liviinluni

n F'oriunaio luisse ccnciniiatos; ac Tritheniius,

lib.

dc Scripior. ecclesiasticis

iiiiuin in

Tiilumcn, quos ab ipsu

Opcrum Forliinaii, liymiios ixxvii enumerai, colligaios Furtunalo scriptos luisse commcmorai quoruin primum punit illum qui iu
lexens elencliuin
:

iioslrn Ediiiunc exstal cnp.

5

l.b. viii,

quiquc incipit Agnoscat oinne saculam,

elc.
ilios

At nos perpaucos aduiopassiin diS|icrsos inler
et Tnllieiuius

duin hymiios quos qiiidem a Venantio conscriptns iioverimus liabemus, alque
caUi-ra Furlunnti

Opera, ul eosdem miniine esse judicandum
illos

sit

de quibus Paulus Diac.

loaui

quuntur. Quocirca veiuslale

deleios

fuisse

judicanduin esi,

aut incogniios adliuc uspiam jaceie,

vero

illos aliciiis

pios hyinnos fuisse qnot re<:ensel Trithemins, cuin universi,
noii

sub noininibus vendilari. Drovvcrus tameii nullo modo asscniiiur lot a Veiianiio cuascriait, quos Ecclesia per aniium recital, xtii, aui
sinl,

mulio plurcs,

quuruni plerosque ad suos auclures

tiilo

referre

licet,

perpaucos ad Furlunatum.
nostro elucubraii ad
fil,

Pcrinde atque iion tempore Pauli Diaconi passim iu Gallia hyrani plures a Vt^nantio

sanctorum
aui. ab

fesia

cclcbranda et deiiiceps adbiberi potucrint, quorum in lucum, ut sxpe

alii sufTecii sini,

aliis casligaii ct rcstaurati, dici
,

Fortunati apud plerosque desierint, qui collecti a quopiam
scriptns a

unum

in

volunicn
•iuni

.id

Triiheniii iisque
qiio

xtatcm permanseriiil. Cerie liymiius
luciiii siiiiius),

Fonunato
jnciiil

in

sanctum Dionyis dciii'

mariyiem (de
clar.

snpra

consciiplus, ul videtur, ad

usum Ccclesix
in

Parisicnsis,

reps obsolclus, et expuncius cx liyuinorum caialogo, omiiib:is ignuius, tandiu

pulvcre ac leuebris
cl.

quoad

Duhlelius

cum

eriierei,

atque ederei in Antiq. Saii-Diuiiysian..s. Iiem vetuslus Cudcx

caril.

Toinasi iluos hyninus scriplos in laudcm beatx
rcieiitos, Furtunaii
es.-.e

Murix

virginis,

ac perpetuo usu ab

Ecclcsiu

usurpatos

M

osicndil, ut supradixiinus.

Sigibertus ciiam, in

lib.

de Scripi. Eccles., cap. 4S, mcniionem

facil

llodocperici Forlunati, qiiud opaex^taiil,
atit

Eculuiu incertum esl uiruni nc perierit, an

unum

sit

ex

iis

aliqiiod

qux

et

iii

(juibus

Fonunaius
Ve-

ipseiler ulluin suiim, vel qund ex ilalia in Galliain, vel per Galliain quopiaui
descriliii.
Illud

Gerniani.im,

conti-nderat,

ipsum Hodoeporicoii indicnre vidctur Paulus Diaconus,

ciiin arfiriiiat

s.Tpiiis ciiatu loco

nantium suis

in carminibiis iler,

quo

in

Galliam profccius esl, iiarrure. Nisi
saiicti

is lurte illani

carininis parteni

voluit innuere qua Foriiinuius,
p(<etico

lib. iv

Vitx

Murliiii,

liliellu

suo,
jier

quein c Gallia mitiens in lialiain,
i|u« ipse ex
It.iliu

more

alloquiiur, itcr

quod lenere dcbct

oiilcndit,

ea ipsa lucu

in Gilliain
illic

per»
cuin-

gens transierat coii\ersa
iiiemurantur
liis
:

raiioiie

cummonsiran^. Ac prufecto noniinu
liber

civiiatiiin

ac regioiiuin quas

apie respoiident qiix Paulus pcrceiiset. Vcl

Tritlieiiiius

iiicinorai lluilucporicuin Furtunuii

cuin hoc

titiilo

Uodoeporkum

vice tuic,

i,

atque

illiid

n

lili.

iv

Vil;e saiicli Marlini videlur sejungere.
lib. i, in

1'otest aliquis tuspicari lloJneporicon illud,
is

de quo Triihemiiis et Siijibertus, essc carmen tO

qu«

prolixe iicr qiio Mctias perveiierai, ad Childeberlum regem. ct inde digressus uiia cuin regia familia el
circunipusiias nrbes et oppida lu^iruverui, enarrii
:

coinilatu, Moscllainqiie et alios fluving ingrciisus,

qua
lani

suspicio haud videiur esse iaiprobanda. Bruwcriis piitai indicari a Triiheuiio

caimeH 27

I.

xi.quodesl
vidrri

scripiuiii

od Agiiciem,
bieve carmcn

el Itadcg., quiKli|iiu insrribiiur libri

de iiinere <»o. Ouan(|iiam
in llist.

niiniiu cuiqiiaiii

puUsl
Nuin

noniine cciKcri.

At Giraldus,

de

1'urii'i,

diil. 5, lluduepur. Fori.

vidrliir roiiciini

runderc riim pocinuli^ quod ipso scripsit ad
is intcr

Jii.>>liniiin

inip.

cl Su|ili.

Aug,

iiuiinno

Ka<lri;iiii>riii.

Opcru Kuriiinaii rrcensiiisscl

rarnieii

du KiLcid.

rhiiriiig., siibdit uuiii scripsisso

i/iiifti<jioiiiNm

miv

W
suitnd Jusiin..m juniorem imp.
F:.bric.,
iii

ni.CTATIO.
et

Ig
el Vossius,

nd Sophiain .ingustam. Qiiin
jeiaiis.

dc

llist.

Lat.. lib.

ii,

et t. Alber.
iii

Bibl. Lal. mediaB et

infims

iilem

carmeii cilani sub

eodcm
ei

lilulo, ul

suspicari liceai

qiiibiisdam Mss. illud inveniiim fiii-se. /yorfoeporiron iiiscripiiim.

Aiifortequod

illud

innquam vim comes
ligiio

daium iis essei, quos Radcgundis misil Consianlinopolim, graiias Jusiino sancl» crucis, eidem Radegundi domo niisso, et defcrenles munuscula , ciae Radcgundis, num. 20 ?
Idein Giraldus, in Histor. de Poetis, dial.
III.

Soph. Augg. actuios pro
refen Baudonivia
in

uti

Viu

8a:i-

S,

iicmque Plaiina.
aiui.i

mcn.ioiiem racinnl

libri

de

Regm gubermndo, quem
""""'
't'"'
*'''"'•

fcn Plal.na.

in lib. de Vilis Ponlificum, in Viia Joan. Venaniium scripsisse ad Sigibertum regera

yerh»:For,ur,atus
'''''*'

vir singnlari, litteraturm et

etoquentim Callo, ad mitiorem tultmn redegii srri-

•'""'

fibLJrrTrll
,

9 if
"•.'" praes.del?

'•"'"'""degnbernandoRegnoperscripsit.Anfonehic
is

cum ,rnper«,c*ter>s cZZn^L
ous
e«t,

TH Quod

'^»'-"'"'""*' Sigiberti virlutes laudans. ostendit qualis sialius ille libellus esi. ut verisiniilius

esse ddie.t qui

aui periisse veiuslaie.

videtur. aul laiere

adbuc

dicL

Jam vero
cap.

sancti Severini Vilam, episcopi Burdegalensis (de quo Gregor. T.iron., 45) a Foriunaio scripUm fuisse. lesiis esi idem Gregorios his

verbis

:

'"""
r*!!"' es^ Browcrus

lib. de Gloria Confess.. Viiam huju, (sancti Severini).

cap. »^">f'""'. 5 V.l« Fortunati. el

Fortunatopresbylero,criptamcognovimus. lUuc;,ulctn\it.^demdii»M alii affirmant. nec ego reperlam a quopiam aut e.litam iuve.iiro

''"' '''' "'''''"'' "^«^0'"'» «""""«. 1«» aul plane inSLTuslt'?! r'"'""'"""""- "'"? delilescenlia, ac tenebris. si.uque obsita. altcrius diligenlia e cnra ZZTJ T' '"''J'''''"' "^P'="»ex hominis ingenio .Iucemahqaandoproerent..r, idque
.

'"'"'''''

et facu„dia'coniicio. Aiq.ie

p

lic

rrat^L

"'"

'"'''";• ' -'^'«"'«<'-.

E'"'-'- "'-

--

«tin m im ! enim For.unati. qu...
I

i

^"^'- ^•='='"- "• P"'"'» nu^m Chris.ophori Broweri Ediiion».a coZLlc^ l '"""""' "''"""'"' ^''f^'^^^^'^ocis,partimlop,m.not.Cod:^, r-r ™/.?. T'"'""""""'' """" *^'"' "'"''"''' Prelojamdudum, cum dederit 'T occasio,
'•

"' '^"'"'- ''"

ZlZuTc "^*"

'

*

se

para.a

""^'"''

""''

"'''""'"•

''^'"^

S

^'''^'

funcTo

n.

«"livinare;necveroc..i,.sinma„,.s,eodemvi.a

nuamTs!;'"' ? '^''''"'.P'""'"'"'•

n„ :! posse.

'''? '''"° '' ""''' ''''' '""""^^^ P'°«'«'"'-' 1-'nvis omnem adliibueri.nus '» e^n- spe- veneramus quo ille in loco decesserat eadem fortasse re.crir. , s vero Par.si.s obiii an. lGf.7. Sed. ci.m li.tcris datis imuisivisseraus. et ad eam rcm ope a f. i

,'""

ionsdes Jisuues

dePan,

lors de tcur destrucHon et

de

la vente

de teurs biens

et e/fe.s

mobiliers, en

1762

et

opu^^aZ" 'e7mi
A.que
hsec

'"

'""""^ ''"""'"• "" '' "^''- '' ""

'^'

"" ""« '" ""P'-'

--«' P'""*

doc nnam,

Foriunati qu3e amissa iure meritoque conquerendum esl. Q.ioJ veroad eiusde-.. scribendo faculla.em. a.tinet. non omnioo videtur hoc loco prx-tereu,.dum. heet al.as occurret ment.o. Cum i.aque iheologicis in rebusaple crudiius et doctus videtur (quod i,. prin.is
el

de

scripiis

.ngenium

e. in

Expos.i.oo,usde«

scnptorum,

Menandrum, Aratum, Sappl,,, Pyndarum, .lemque Ca.onem. Py.hagoram, Cbrysippum, Platonera. Clean.bea. ex Laliais vero Virgiliu...'
;

m

in Orationem Dominican. declarat), tum Gr:scorum etLatinorum poerarum. sive aliorum lec.one apprime versatus fuisse oswnditur, qui Homerum,

qu,.rum

commemoret* omn.um idemidem leporcm acdocirinam inscribendo secutusesseet expressisse ali.iuid deprehen* ditur. lllud aulem offendii Donnullos, quod falsorum numinum, qus csecaquondara aniiquilas venerabaiur nomina non dubiiarii aliquando usurpare. Ac jam inter caetera ejusdem carmina in.igne esi id generis
quod etsu.
Dupliis,
illu.J

Iloraiium. Ov.dium, Tullium, ciiet nominaiim, et celebriores inter Laiinos GriBCOsque Paircs

I.b.

VI,

cap.

2, in

quo idem, canens epiibalamium SigiberU Auslrasi»
.

regis. et Brunicl.ildis
e,»

Cup.di„em ac Yenerem, poeiico more

inducii

,

proprias utriusque laudes celebran.es. Veruro et

tempore scribebat Fortunatus quo minus erai periculi ne homines deorum ejusmodi errore deciperentur ubique Gall ar..m Cl.ristiana religione, piissimis principum curis ac diligen.ia. clarorumque pontificum docrina et virtut.bus, floren.e el minirae mirum esse debet Fortunatum eumdem, adhuc iuvenem, ea prasertim in rc quae fesiivius orationis genus postulare videbatur, paulo liberius genio indulsisse,
;

ris

et ornamenti ac lepocausa induxisse, olim elhnicis poetis familiaria, deorum colloquia ; qui malurior*iate ei consilio faclus non modo a nug.s ill'S abstinueril, sed etiara gravioribussiudiis dedideril sese peniLis, ac versus nonnisi raro, etab amicis lacessiius (iit ipsede se profi.etur lib. ii, cap. J3).

conscripserit.

non solum quod speeia. ad eas regiones quas ip,ie peragr.ivii, quasque praescns cognoscere poiuii, sed e.iaro quoad illas quns ipseadiora. nunquam Ml lli»pania.,loii,.';que Oiieniis. Ilinc tol nuniinum desci ipiioncs ac civiiitum nomina etge.i.ium barbararum
feri.

Idem non vulgarem

t.isioriae el

geographiae scieniiam

prxse

19

rnOLECOMENi AD VENANTil
id

IION.
iit
ici

CLEM. FOniUNATI OPERA.
geograpliia,
iioii

20

feilcs re»que gest*. ci

g.mis

alia,

q\m oiiradem
ostcndiiDl.
in quilnis

liiiioria, ita et in

moJo

ua;i

ruJcm'

hed eiiain diiulnm
Quiil

fuissti el oruililuni

vero de

|iliysicis studiis

dieam?

ipsum non mediocriler exerciiatiim
qneio idinidiiin

fiiissc el

lam *arla
iititiir
;

lierbarum,

arliuruiii,

lapiduin,

geuimarum, aromatuin, produnt gpecies ac
ii)ilur;iliuin caiisae,

iioiiiina, qiiilius
(iit

crebro

ei ab ipso invcsiiaata! q(ixsit;eque identidem rerun»
lib.

alia laceain loca)

IV

Vilx saucti Martiiii, causam inquirens, poetarum inore,
iiignini*,

qiia ratione

Marlinus, Crlla iiiclusus, inona-

cbiim ad rncuni, nudaio
Qiiid fuit

sedeitiem conspicero ei objurgare pniuerii,
!in|>bisla>.

bxc

profert

:

boc?

«locti

vos diciie, qiiaeso,

Marliiii inlc oculos pari>!s, quasi linte:< luci,

Aul quasl

tilo agiles cniilt^iil aranea tcli'i, Kelia vcl ncjis per rar» r^ramiiia rilis? 1'udc liic t»m leiuiis slriieiura patescit liinlca? Au se saxa leviint. ac red^lunl scissa rt'n>'s(raui, Seu duri lapidi'S lculo se ftluline solvuul? Au casj m:iteria) vilreose raargine paiulll? An speciilare dedit, quo sauctus luniiiie iransil? Ad levior paries i cvoluto cessit iii aicii,

rapido suspensus in ictii ; Nobilis aut aries ociilorum et marniora Iraiisil, riarior ac visiis |>or cuiicta obsiacula pei'K<l? rcnnigor aii claiisi volilavil ail ora niiiiistir, Ac (ler oiicriuiii aperil.et in invia iiuiilius iiilrat?

Et

s'etil iiicoluini.s

An

qiiia liiincii cral, loluiu forls intus lialielial? ('arnc scilentc lnco, velnx an spintus iii»l? ('aiidite.iloi iiloipii.compreheiidite clausa discrli, (Jui ouuieris, atuiiiis, ralione poiesiiSi el o(e.

Qiiamvis aulem eo, qno

dixi,

ingcnio
io

:<c

doctriiia esset Fortiinatiis,

minime tainen
omittam

illiiJ

inficiandtim cil,

cumdem

viiiis

iuterdum nonnullis

scribendo labofassc.

Nam,

ut barbaras

el vix

Lalinas voceg

quibus utilur aliqnando (qiiarum elencbum Browerus texoii, ad e.Mreinuina iiobis buic Editioiii iiostrx aJjiciendiim),
refert,

idem obscurus persxpe
duceiis

ci

implcxus

est, ac ina.xiiiie cuin soluta scribit oraiione, saeculi

siii vili:<

longss

p^^riodos, miuinie uaturali, s^d iiimis ariiticioso

ambilu el

ornatii, qiii totus in luxu*

riosa

ac redcndanie verborum copia, ad grandiloquiB e!oi|ueotix speciem connesnrHin ac iiilerdum syllab:)parililate sibi respondenliuin

iMn

cnnsisiit; iinde el obsciir;i;is giguilur orationi, et iu

eadem omaiida

deli-

calioribus

auribus

niinime fcr(.nda curiosilas ac sedulitas. Sed jam hoc, ul dixi,
iit

commune
is,

fcre vihuni e£t

leniporum illornm,

e.x

aliorum scriptis qui cadeo) qua Fortuuaius xtate Sorucruni persplci puiest. Idem
Syiuboluin ei Ur-^tiouoiii Domiiiieam (quas
jain crcatus episcopus,

lair.eu in eipositioniLius quasscripsii in

rccilasse

ad populum videliii), pl.mior ac racilior est;

tteiuque in Vitis sanctoruin non ideni arliticium e(
tu epistotis, forte coruin gustui indulgens aJ

euriosiiatem in texenda oiaiione alVect;ire coiisucvii,
icribebat, studiose adliibere deprcbenditur.

quam

quos

Suisvero

in

carminibus iilom

modo

cultior ct elegantior quain ut ;cias in
>d

quain iiicidcral ferre viJcalur,
alii's

nrodo agrestior cl

incomptior est; qu

inaxiiiic

in iis accidisse

earminibns dicendum cst qiLe aut

distentus negoliis (ut in ejiisdcm Vita dicetur) prope fudit ex temporc, aul qu;e oscitaiiler scriliciis ad rainiliarissimos,
ciiltas
liirain

uii

Grcgorium Turonensein, perpolire
ac luiic
ipse,
ei

iieglexii.

Cxteruin

iii

singulis

mira ejusdeni

in puesi ia«

atque

i:>cilitas ostenditiir,

maxime cutn
eleg-ans,

regionis

alii^iijus,

aut agri, aut fluminis,

sitiitii

ac na-

describit, quain ingeniosus

festivusque est! ut s.Tpe in ejusdeiR carniiuibus el
cl (lovesccmet ariilis iegeles, cl jfucluantes lierbm

thscriptoi

finearum

oridiies, el veronnles
iioii

fioribus canipos,
etiaiii

comis, el perennis uqitce (untes,

solum lcgere, sed

oculis cernere viJeaiis.
iiiuiieri

Quod

si is,

xstu

iiigenii,

seu potius rerum
leguni

qiias

caimine cnmplcciitur,
illi

in.ije.^lale

ubreptns,

aliquiindo et coininuiiiiiin poeseus
iil

obliviscitur,

bnc

vel

cum
liajc

cxteris fere Clirisiiauis puetis comiiiuneest,

Aratori, ul Sadu^o, qui

lebus mngi.s,

ct euruiu dignitati dc qiiibus

agebant, quain

n<iinet'i$,

niore pociarura etlMiic«rnm, sibi ii»ser-

viendum

arbiiraliaHtur. Ali|ue

de Uperis uosiri prnpoiito, deipie scrtpiis, et ingenio., ac Joctrin.t, F r-

tunatisaiisdicta existimo.

Ut autem vel

eoriiin

nicntioncni aliquam faciaui

qiii

de

liac

Ediiioqe piarclaic

stteriti

sunl, ei

atl !|ksjtm

incboandain aul perllciendatn opis et adjuincnti qliquid
rius

coiitiiJere, primaf. certe issibi vindicai,

quein Mifroepisc<t{<iis

conimemoravi,
iili

illusirissiiniis

ac reverendissimiis Mculaus Antoniiis Justiniani, raktvintis

Iiujiiicc,

diximus, Ediiionis procurandx aiictor ei adjuior.

Item

illiisirissiiaus

ac revereitutssimua Sie

plianus Ui>rgia,

sarrae congregalionis de I*ropaganda Fide a secretis, vir clarissimus ei eruditissimu.s, cuin

ine swpejiivil con^ilio,
rlarissinins

tum duu carmina iinlicavitqux Bruw. Editioni addidi,

lib. ii,

capp. 8 ei

!>.

Postreiiiu
quu^tfcMu
luu-

et di>ctissimus vir
iiiilii

Hambaldus de

.'Vizoiiiis

advocaiu;i, Tur\isii>.i! E<clesix

c;<iiouicu-:,

inonuiuenta
iiaclii

lieiiignissime
scdiilit.iicni,

communiravil,

uli

suo

loco

iiidii,'a.biinu.^.

Juiiu.

vero sudalili^

iioiiiiri

suaiii

milii

operaiii, diligeiiliani, Iiaiic Kditionem adujii;ijiti, saipe .nuitulissiiue pruisb-

terunt.

VITA VENANTH HON. CLEM. FOUTITNATI
lilMSCOPt PtCTAVIENSIS.
t. Vnnaiitiiis

llonorius Cleinenliaiius

FortunaUis

,

tolal,

quinium

libiraet

aliuJ

aitribiifre viil«hir, ui

episc.opiis Piflavieiisis, originc »c iiaiioiie llalus
I

fitil.

•niniaJveriil vir erwliiissliuu» Joaii. Josepliu* Llruii
in

i.eler b«ec qu.iiuor iioinina, quibii»

f*ienolior eii«

Opere quoj

iuicripsil

;

NnltMi

tiiiU

V»i«

a

51
opere sctiue da Leiterari del Friuli,
Is

VITA VEN.\NTII
vol.
I,

FORTUNATL
nati


aelale fueiii fer*

cap. 12.

A

vocabulo et sua el consequenle

namque

scribeiis epiiaphium
iib. iv,
:

Leoniii, anterioris

noiior.
5. Erat autera

episcopi

Burdegalensis,

cnp. 9,

sic

iiluin

eidem soror, Tiiiana nomine,
raeii
jib. xi,

<le

•lloquitur ad
HJec
libi

exlremum

qua
lu

is

mentionein

cap. 6, scribeiis ad
:

parv» nimis,

cum

merearis 0(irm3,

Carinina Tbeodosiot prapbet, amore luus.

Agnetem abbatissam Te mibi non aliis
carIliiic

bis verbis

Nisi

dicendum rurtasse Fortunaliim
illud alierius

scripsisse

Oujmsoror
Patreiii Titiuin,

ofulis animoiine fnisse ex ulcrotu,TiiiaD3, fores.
cl. Liruii

meo
lim

porro conjicit

Fortunatuni babuisse
scilicel

sub persuna ac noniine, praeser-

cum

aliiinde

non conslet eumdem
ut poem;ila

seu

Titianum, ei velere
lllias

id

iiominis

prxler ea ifuibus noius esl liabuisse. Sanc boc

I\nm. more, quo solemiie erat eisdem
Tacti-

paierno

ex noiiiine

appellarc;

atque addit illud propriutn

talum a Fortunato

,

siia

altcrius per-

sonx inierdum coaimodaret, cx
carminibus intelligcre possiimus;
longius, quod sequiiur

pliiribus

ejusdpm
alie^iinus

geiieris seii
exslitisse.

familix ex
si

qua

is

ortus luerat

nomen

Sed miror,

illud erat propriiiin famili.i;

ac

ne

inox ciintum carmen,
in

cogiiomen, ex illosororem poiius
lib.

quam Forlunaluni
qui cilalo supra

vocatum
IV, cap. 9
,

fuissc,

nec saltem utrique fuissc conimune.
,

scriptum

fitnus
,

Lcoiitii

jiinioris

,

episcopi

item

Biirdegalensis

baud

miilio

seciis

g Qiiamobrcm

Sirmoiido assentior

concluditur, Placidiiix,

Leontii

kiducta persona ac nomine, hoc

quondam modo :
is,
tilii

loco ex lesiimoniis veterum

monumenloruin ostenUl tum propria

uxoris
dii pislerioribus sxculis

hanc impnnendorum noviguisse
:

minum consuetudinem
'.

Punerls ofScium, magni solamcn amoi
Uulcis adluic cineri dal Placidiiu

cujusque,

lum adjuncla
in

,

scu cognomiiin, seu pronovaria-

Chmiopborus Browerus, in Vita Forlun., ccnsel eumdem nomen Venamii a saneio cap. 1 Vcnaniio Biiuricensi, qui magna quondam in Calliis sanctitatis laiidc floruit, muiuaium fuisse, item2. P.
,

mina {quce oninia
bus, pnruts

singutis prope capilibus

banl), a parenlibus ulplurintum, eognaliiquc, patri,

atii»
. .

,

proavis

,

reliqni^que ajfeclibut,
cerla et
stala,

muluarenlur

.

Neque enim

ut olim,

(|ue

noroen Foriiinali

a s;incto

Furttinatu
ille

,

Aqui-

gencris el [amilix vocahula in usn tuiic (nerunt,
el

qum
qni

leiensis Ecclesiae mariyre,

quem

prxcipun sem-

matribus communia

essenl ct

ad posteros transriicebunlnr

per pietaie ac religione fuerit prosecutus. Sed hnec,
ei id genus alia, qnae cariosius Crovterus invesitigal,

irenl, ut

cum

Cornelii aut Julii

omnes

yenle Cornelia aut Julia
ilini,
aiit

naii

cssent, et
el familia

Scipiones

haud vacat pluribus exquirere.
3. Porro ex hoc

aut Ciccrones, qui in

domo

Scipionum

nnminum qnibus Forlnnatus
(

Cicjrouum, sed omnia
labi

mox

cuin

occasu reipubl,

prae-

ditus ruit iiumero, suiit qui conjiciant
ci(,)

Lirul., loc.

C

mulari sensim ac
antiqui moris

ccepcrunl, ul

quanquam
in

inilio

eumdeiii ex piisca Ronianorum genie ac siirpe
ruisse,

aliqiia

hwserinl

vestigia

gentiHtiit
.

orium

cum

id

veleribus

Romanis solemne
familix insigne,

nominibus,

quie a nonnullis
ipsuin

faniiHit

retinebantur.

fuerit, plura sibi

nomina, cum ad

postmodum tamen hoc
lum nomen

quoque neglectum

fuit,

luin

ad

virtuiis

alicujus et babitus signincalionem,

udeo ul nultum landem familim, nullum generis cerfueril. Filii

usurpare, de quibus Appiamts
Uella Roin.,

eliam a patribus

el

fralribus

Alex.,

in Prxr.

ad
inier se,

hxc
ila

scribit

:

Nomen

olim cuique Ito;

onmibvs tmpe nominibits, aul fere amniius,

mano unvm
alterum, nec

ditcreparini.
erat, ut eatteris

hominibus

post accestil
6.

dudum

etiam

terlium

coeplum

Quod vero

attinet

ad patriam Fortnnati,

is

ett

addi quibutdam, quo magis agnoscerenlur ex aliqua
nota corporit,
Crteci aiiquot
aut virtute animi
,

Tarvisino in agro natus est eo io loco qui Uuptaoilit,
sive
Duplatilis, aut

qucmadmodwn

Duplavenii nominabatiir, idque
Fortunati
ipsiiis,

et

nominibus adjuncta habebant cogno-

coiisiat

ex apertis

cum

tum

alio-

mina.
4. Elsi autera, ndhucstanie

rum, tesiimuniis.

Is certe, lib. iv Yita: sancti

Mar-

Rom.

rep.,

cam

lini,

plura

librum suara,

quem ex
:

Gallia

iii

Iialiam mitle-

assumebant

singuli

ooroina, lioc quod primo pone-

n

bal, alloquens

poeiico

more, se Duplaviti nalum

batur loco (ui animadvertit vel Brow.) vocaretur

esse tesiatur, his verbis

prxnomen, quod inde proprium
loco

essei

gentis

aut

lamllix, tertium cognoinen, et huic inlerdum quarto

agnomen addereiur,

ciieriore

tamen xvo lixc
qiiod

promiscue adhiberi coeperunl, ac plerumque
ullimo ponebalur loco prxnominis vim
sive quo a cxieris ejusdcm

si molliter iolras, Illustrem socium Felicem, quseso, require. Per Ceaetam gradiens, etamicos DupIavileDses, Qua nalale solum est mibi sanguioe,sede parentum, Prolis origo patrum, maler, soror, ordo nepotu r, Quos colo corde, lide, breviler, peto, redde salulem,

Qua mea Tarvisus

residet,

habebal

Paulus quoque Diaconus,
15,

lib.

ii

Hist. Longob., rap.
proliietnr,
iii-

domus ac gentis liominibus siiiguli secernebaniur. Qua de re legere prxslai cl. Sirmondum , in diss. prxTixa Op. Sidonii Apnllioaris, in
iii

euradem naium Duplavili diseite
:

quiens
plavilis

Fortunalus, natus quidem
dicilur fuil,

in

loco qui

Du-

qui locus haud longe n CeiiiUnsi

qua de roorc

iiiferioris

xiat

s

homiiium
ul hic no-

caslro vel Tarvisiana dislal civilale.
7. Iiaque Fortunatus Tarvisino in agro n:itu$ est

assumendis pluribus
liac

nominibus
raciura
sii

disseril rusius.

Kx

ipsa

coiisueliidine

est

Dupiavili, sive

ille

pngus aut oppidum

rucrii, sive

sler,

quamvis muitis nominibus
in

insignis, Furtu1.

regioiiis traclus aiiquis,

ad Plavim fluvium

expor-

Vide quae diximus

nors ad

car. 9,

iv.

fl
leoius, a

rROLECOME.SA AD VENANIU
quo
eli.iiu

IION.

CLEM. FOKTUNATI OPEBA.
Aiil Ai|ullpienscm
sl forle «ccosserls urhcra, Cassianos Pomiiil niinlum vcniTcri» aniicos :

21

uonieii vi.lelur

acccpisse. Ilojaccl, (piod

A

suiim alloquens, inquit

(lieiiue ii* in

loci»

pagiis. sive oppiduiii,

»ulgari
siki

serinoiie

ValJebiadeiia

noniinalur.
et

Hoc
iu-

Foilunaiun»

nosirum ut civem suum

digenam vindicai, honesiissimorum »irorura domiciliuiu.

l'orlunall bcoediclam inartjris urnam, ruotiHcenuiue pium Paulom cupienler adora Qui ine priinxvli converli optabal ab auiii:! 12. Ilisre poslremis e verbis infert Joan. Joseph.

Ac

Liruli Fortunaliim Aquileiae a Paulo, ejus iirbis ponl.

8.

Cluterius,

1

lial.

anliq.,

cap.

18,

censet
lifice,

bapiismum accepisse, quod
civein
arbilratur.

seiilenti:s

siix,

Duplavileni eo in luco

fiiisse ii6i

nimc,

iiniuil,

oppi-

qua

illura

Aquileicnsera opiaaiur fuisse, in

dum

in edilo

leco co>isp'cilur ad

lavam amnis tipam,
primis siiiriagari
vir eriidilis13. Veruin,

tulgari appellniwne

S. Salvadore. Sed

ul illud
a

oinillam, ex eo qiioJ Paiilus

sioous, ornaiissimiisque,
iiiis
,

comes Rambalkus de hiio(

optarul

Forlunalum

prinixvis annis converli, hauJ

Tarvisin»
in

Ecclesise canonicus
in
qiia

qnem
milii

alias

l:iudavi),

dissert.

Ven.

Foriunalura

posse concliidi vel fuisse conversuin, illud milii mul10 verisimilins videtur, Paulura, Aquileiensera Antittiiem, iJ optasse
poiins, ut idero, puer iidhiic, vel

pairia Tarvi>inura esse ostendil

(quamque

bc-

nignissime, ui etiam

alia,

commodavil), gravissimls

inomeniis evincii Dnplavilem liauJ poiuisse eamdem esse ac oppiiliim iiliid do q\m Clnverius, cum Forlunatus, nbi libro suo iler ex Gallia in Italism

g

adolescens, abjeclis cxterarum rerum curis,

mon»is,

slicam vitain Aquileia; amplecieretor, cura lamen

ob

illam

forle

causam, quod Uavennam

profici&ci

com-

cogilaret,

ut ea in urbe,

tanquam scienliaruro ora-

munslral, ex Aqnileia Concordiam, atque inde Tarvisium, tum

niuni Lycaeo, studiis
poiitilicis

liilerarura daret operaro, voti»

Ceneiam

et

Duplavilem

,

veniendum
erat

niinime obsequendum censiieril. Certe iJ
iis
is

oslcnd^l, Palavium versus proficiscenli, iil proinde Duplavilis, pairia Forlunali, non essel media Tar-

usilaiura

lcniporibus,

ut qui

monasticen

amplccieretur,
sancti

dicerelur convcrli. Ac, ui oniiiiara

visium inier ac Ceneiam. scd nllra Ceneiam, Paiavium versus, iler ageiif, cujusmodi non est oppiduin
illud

Bened.

c.
ii,

18 Reg.,
episi.

el
ei

sancli Gregor.

magni
Bau-

testiiuonia, lib.

i

66 Edii.

Paris.,

S. Salvadorc, q«nd ulriiinque, Tarvisium
j:icet.

donivia,

coxva Foriu:.alo, ac
ipsa loquiinr

s:inclimonialis

mona-

scilicel

istuJ

ac Ceneiam , inierniediiim oppidum nuUum erat saeculo vi

Deinde

sierii Piciaviensis, in Viia

bealx Radegundis, num. 3,
inquil,

et

ad

annnm
sic

de

:

Poslquam,

operanU

iisqne

1445 solus ac deserius nionlis clivus permiiiiffle is

mansil. Qiiocirca

dubilal qnin Duplavilis,
sit

in qua naiale Forlunati

solum, eadem

ac

qn*

divina polenlia, a rege lerreno discesiil, quod sua vota poscebanl, dum Sucedns in villa, quani ei rex dedetal,

Valdcbiadena vulgo appellalur, posila
agro,

in

Tarvisino
aniiquis

C

residercl, in

primo anno

conversionis

sum, elc. Jain

vero certum est RadegunJein,

Chrisliana io pielaia
a Clotario rege,
,

cum

et

simililudo

nomiiiis

(iit

ex

ab cnircma pueriiia educat.im, cum

mooumeniis qu» ab ipso proreruninr magis conftal) biiic senieDii» admodum faverc deprehendaiur.
9. Ai Joan. Joscphus Liruti

conjugesuo, discessissel, ul infra diceinr (For/iin

beaio in VitaS. Had.,n. 12), confesiim Noviomagi a MedarJo episcopo raonasticum veluin acceiiisse,

cum

assentiiur Cla-

verio

liac in re,

lum
aul

illnd

de suo addii, Duplavilem
Fnrliiiiaii

alqne hic proinJe annus ejut conversionit primus a Baudonivia appelialur. llauJ «ccus Forlunaius.
lib. IV,

nonnisi aviiiim
fuissc, in

paternura

praidiura

cap. 23,

loqiiens

de quodara Jnliano, qui
rclicl», se

quod ejus parenies, aut
siiis

avi, civcs (ul ipse

amea mercalurani excrcnerat, tum, hac
lotum
iiiqnil
:

opinaiiir) Aqiiileicnscs, secesserant,

quo Altil», ac
arinorura

Dco consccraverai,

parla

tribneus eginis,

fspierorum Barbarorum, qni
Aqiiileiam
iiife.«tarunl,

saepe exercitibus
ei

immanii.iiem

furoreiii decliii.ircnl.

iO.

Sed hnuJ

scio

quanlum

liuic singulari
sil,

viri

Mercaior qoonjam, coriversosline healo, Kaptus ali lioe nainrt" crimine lilier liomo. CollHgil niiiiiuui. sed spaisil eaenliliusaiirum, Pra-mitlii cuncias quas sciHerelur opes.
f)

rxlcroquin dociissinii opinioni iribiicndiini

ccin

lam

perspii uc iu allaio siiperiiis c:irinine Forinnatiis,
dical, cl uwieos inier

li. Erai

aulem pcrceJebre Aqnileixinonasleriinn,
qni

nmi solnin Tarvisum tunm es^e
Varenlum
sod eliam proj/i

vel ipsa Uufini xtaie,

nion.ichn8 in co vixerat,

Duptamlinses valnle solum hssc sibi sanguine sede
,

cum
fere

inlerea,
in Italia

si

unum

Vercellense excipUs, ahuJ
•.

originem palrum

,

quo

essel

nullnm

Credibile

iiaque csl
lun--

lianJ scio an eviJentius

aliquiJ aj

pnlriam

ciijus-

ad hoc Aqiiileiense nionasicriuin Forlunalum
p.iulo iiivilalum
seiiiper
fuisse,

a

que regioneni inJicandam possil proforri. II, Itliid lamcii liaud invitiis dem, enmilrm hauJ
dlu
palerii:! in

atljunciim

quo forie el dero (qui fere luiic icmpmls nionasiio* ^iiw
asfiiu»,

doino ac rtgione fnlscdi>se, qni
liiiiporis

pi i-

profes-ioneni

hubibil)

majora
illa

Jeiiice|>«

iiixvis

ab annis spatium

aliquoJ

,

vcl

Aquileien»! Ecclesia

nf.lcia,

pro

qua er»t vil»
Pauluin,

Aquileia!, pnlentissimx

qiiondani

civiiaiis, vixisso
,

iniiocenlia, el iiii^enii aiic.
lii.

Fnsiarei

*.

dcpichenJ.iiiir, ni ipse de sc allirmai

lib. iv

Vit.e

QHnnquain. rnin
|

illud

aniinadverlo.

sancii

Marliiii, iiisce
RnlVjii
I,

verbls

,

qiiibiii

ilcin

libruiu

sive Pauliiium (de qu.i
h

luru Uglicllus in lialiu

Str^)

Vide Viiam Voion. ITlti, I.

prjellxam »ju%d«m Op. Edit.

Vidc Ruin

,

Inprtvf.

Op

S.

Crfg Tur..n. 55.

n. 5.

K
Aquileiensis £€01051«
p'sse quain

ViTA VEMNTII FORTUNATf.
seJem
vel
iinii

96
sxvua sc
litie-

anle tenere crciil

A

alins, ccrieTlieodtTicu?, i|uamTis iiUerdiim

anpo 558,

55:^,

fiieile aJtliicor,

veliemeiis, ctim ilociis lioiiiiiiibus favit,

lumipse
nobis

crcdain, Forliinniiiin non tain iininuiiira ceiate Aquileiae

raniin

stiiillosissiiiiiis lult.

Ul eiiim
:

is

de se profitetur,
est

commoraiiiin
circ:i

fuisse

*.

Nain

si

ipse

natus

scriliens

ad

Cassiodiirum

Grains
aniiuis,

eorum
ucliodetle-

crediiur

annum

530, jamiiue senex Piclavis
iiieunle,
is

iemper asperlus,
nilHts, insed.

qui noslris

gloriosis

ob

il,

fxciilo sepiimo fernie
aiii

vigesimiim

rnnt,

qnoniam

pcrpetuum obsidem
psobali

ociavnm,

uiidoirigcsimum aniinm agebat, cunt,
ii.ibilabal ^
.

ruiil

amoris

sai, qui

upud nos
/. iii).

sunl sUidere
in cnlcnilis

sub Paullno ponlllice, Aqiilleix
fii

Quod

virluli

(Epist,

£8,

Ejusdcm vero
t-l

idem narral, quod

priiiia'i'u
aiit

ab annii se inviiarit
id

liiierarum

siiiiliis

diligeiiii.iin
iii

assidultatein Aihaliis

Paiilus

ut converierelur,

poeia srripslsse

larlctis, qul illniii

regno exccpit, commpiidat,
eiiiiiileiii

dicendiis est eo spectaio lempore quoillos de saucii
Marlliii Viia libnis cuiiscrlbcbai, aiile

verbis
esset

scribeiis

ad

Cassiodornm

:

Cum
a

annum

videli-

publica

ctira

vacualus,
ut

senlentias prudenluni
propriis
se

rel .S76

*,

aul vcro Paiilus, auteqiiam

Aquileiensis

tuis

fabulis exigebat,

faclis

wqunrzt

poniifex essei creatus,

cum idem tamen fone

Eccle-

antiquis. Slellarum

curfW, muris sinus, fonlium mirai((,

(ixillius clericus, aut iiiouacbus esset, ad

parem viix

eula,

rimator aculissimus, iuqvirebat,
diligentius

rerum napurpuratus

rationem amplccicnJam Fortunalum, adliuc puerum,
Tel adoleseenlem, dicendus invilasse.

B

turis

perterulatis,

quidam

videretur esse pliilosoplius.

Quocirca minime miranscieiitiaruni

16.

Neque lamen

in

eo repugnem, Aquilei* Forqii:u .id

diim

est

sub
in

talibns
piiinis

regibus
floruisse,

siudia
iii

liinalum in pielnte et earuiii rerum scieniiu

Rnvenna!

eaque

pnblicis

colendain reiigionem

periincnt

proruere poiuissc,
fortasse fuisse.

gymitaiiis pra'Clare

cnnsiilula, vel ad ciicrlora lem-

ac Paulini opcra ad

eam rem usum
indicium
illuil

pnra piTvcnire pnluisse, ad

qux

aildiscenda boniiiies,

Quod vero
Liriiii,

ejus

rei

profert clariss.

I.lu-rarMin cupidi, uudiqiie cnnvcnirenl.
Iti.
laiitliii

qtiod

Exposilio

Symbnli,

qiiam ed!dit ipse
illa

IIiic

Fortnnalus, plane semciiiiis congruai cuni
Ruriiius,

qiiain

ilaque sc Forlunaius contitlit, ibiJcmqne commoraiusest, quoad uberein pretiosamqne

Ai|uileiensis Eccle.six prcsbyier ac inonaid nillii

liber::liiim arliiim
ctiiitt

supellcctilem

indc cxpnrlarcl. Ut
lib. 11,
el

chus, anle eiliderai,

dcclarare viiletur poiiiis
cuiii ejiis in

de ipso scribit Paiilus
Loiig.
:

Diac.-,

cap. 13.
doclus ia
metrica,
Sis

(uldicam suo locn) Forlnnainm,
iila
Uiifiiii

inanus

Ilisl.

(lavennm,

inqiiit,

nulri:us

Expnsilio Symboli venis^el, eanulein ad

arle

grnmmalica,

sive rlielorica,

seu eliain

Ecclesiue Pictaviensis plebeni erudieiiJain acciimnio-

clarissiinus exstiiit.
loiguciis,
rit,

Ipse eliain, modestissime de
piiiiiis

dasse qii.im ul inde cvinci pnssit ulrosque eadem
Ecclesia
acrepisse.
(iili

in

quibus arlibus in
1.

Ravennx
liis

sindiieverliis
:

prinia

Clirisiiaiiie

rcllgionis

rudlmenia

niirrat lib.

dc Vita

sancii Martiiii

Prxsertim cum
lib.

Symliulum Aqiiilciense
1,

Ast ego seiisus Inops,
l'':i'fe

Ilal.-e qutit:i

porlin lingiis?

lesus est Ilnfiniis,

liivcci.

in

saiictuin

(jravis,

sormone

levis, r:iliuiie |iigresce:is,

tleiile heln's, arle carens, usii riiJis,

ilieronymum) exEiclesix
sueiiidlne

illiiis

iradlilone et con-

Parva

graitiiiialica;

ore nec expers, lainbens renitaniliia guUfe,
iiro^lihaiis giirgilis h:ius

baberet,

et

earnis

biijiis

resurreciionem,

Rhplorlca; e>;iguum

um,

Cole ex

cujus verbi indiciuin nullum in
iiil

Symbolo quud expo-

Fortunaliis.

rubigorecessii, Qmp priiis ailitidici, dediscens, el cui lantam Artibits e^ illis oiior esl iii Darihus islis : Non prsetPM.1 mihi riiiibl log», pennula nulla;
juriiiica, oui vix

17. Is itaqiie (ut eo unile dcne.ximus revcrtamur)
Paiili voluntaii

Jam mea uuda fames

siiperesl de

paupere

liiigua.

ac votis ininime acquievil ub cain,
verisimiiiter,

iii

19. Ilinc opiiialur Browerus, c.
illuin leiiler tiiteris

2 Vii»

Fort.,

iM

d xi,

eausam
ac

quud
qua

ipsu

aiiud

slbi

imbulum
geili

fuisse,

ul neque

togam

domicilium

sedeni,

in

litlernruni

studiis

prretexlam,

publice

niuneris

insigne,

unquam

Itbeiius ct opporttiiiius

vacare

possel,

cngiiarei.

adeplui

sit,

neque pennulain dt,cendi causa swnpseril.

Eral autem, ea xtate, aptissima inler cieieras illam

Ai mulio vcrisimiliiis est Fnriunatum,

prx anlmi
illis^

ad rein Ravenna, celcberrima civitas,

in qita

jam-

ntodeslia ac proposilx viix insliiulo, ultro ab

pridem

llonoritis, Occldentis

imper., regiam sedem

p

si

qui eiant, bimoribus absiitiuissc.

quam liominem
prxsianpalebant,

cunstiluerni, luin, Roinaiiis victis, nc pulsis iinper.,

iinn vulgarl iiigenio

nec

nteiliocri ductriiia

0;Ioacer rex Goilibrum, nc rursns, hoc pulso, Tlieodoricus, Gotliorutn una ei Romait. rex, ei
nlii

tetn illa

bonorum

insigiii:i,

qna: plerisque
liilerarttni

deinregi.TS

pru scienlix lennilaie et
iioii

inopia n.ssrqiii

ceps, sua doniicilia
clviiales

babtieruiit.

Solettt

vero

potuisse. Pr.^eieriiin vero cuiii

.illuiide

consiet

cum cxierarum rcnim
culiiira

opportutiis

ropils

eumdeni laudes suas cxlenuandi
suo qiiodam
neglcxis.^^et,

seiiiper studiosissisit id

abundare, tum fere vel litteratorum bominum nunicro ac scieiitiarum
ca^ieris

iiium fuisse, ut propierea urtraiidiini noii
inslitulo et
aninii

qnod

aniecellcre, quos
aiiibltlu, et

senlenlia adipisci

nimiruin

regum
alla

liberaliias, ci Itonoriim

ad illam qux' de ipso eni ingenii fauiain

commoda

ex omnibus fere lerris accersere consi is

et doctriii.-e imniinuetidam traduxisse.

sueverant, pra;-eriiin veru

qui reruin
si

suminam
quispiain

20. Is

igitur

Itaveniioc

ciim

qrammalicce,

sive

lenet non abcnus a litteris videatur. At

rlicioiicte, sive metrica:

scdulo operain

iiav;ivii, ciijus

an.550 C.25.

• Lege Paginm, ad ,in. .^59, n 9, el Miiral., nd et 570; Pjulnm D .ic, 1. 11, de Ikll. Lon';
,

Auctor. Hisl. Litier. Franror. Lege qua; ailiioiavitniis ad I. iv, Mariuii, jiai,'. 470.
*>
<:

Viiae

saticti

S7
deinde arti» ope
ftive

PROLECOMENA AD VENANTll
|>lura icripsit

IION.

CLEM. FORTliN.VTI OPERA.
proce.iisii
:

98
(uii

prxclare, si«e soluia,

A

fluvium obviain

Kique .Mboinut

ciu>

ligata,
fuit,

orutionc, luui ne juris quiiiiMit ti-ieiilix

lu loco relcrl Pauliis Uiaconus), ut

erat laryiftsmut,

expers

quamvls, pro
leviter

«iiigul.-iri

fn»de$iix!>iii(l.o,

oinnes Ecclesia: luit facultalet poslulanti

coneetiit, tl
Iliijlisce

illa se aiti^itine

taniuuiinodu ac veluii deli-

per

luum prammnlicum
lils

potlulala

prmuxil.

hatse fateaiur.

Felieis iiientioneiii facil Foriunaiui lib. iv

Vila «ancii

H.
cosque

In Lisce vero sludiia habuit Fortiinauis

(qund

Martiiii,

verbis

:

peiie er»i neeessc in illo litieraruiu doniicilio) alios,
scieiiiia et iiigeiiio
iiivitaiis

Qua mea Tarvisui

residel, si mollite r uil:-a% lliiislrem sociuin Pelicein, quaeso, requlre,

claros,

socios,

qiiiis

ipse

Cui niecuni lumen Mariinus reddiilil olim.
3.S.
fu-ii

iiulversos
poiiiificis
affaiiir
:

nd

sancii

Manini
per

liironeiisis

Ei

liiijusce

autem, qiind iinpetraveral, beneinajure quani

Uudes

cclelirandas, sic

liliGlluin

suum

mngniliidine et gratia Fortiiiiatus

anie pieiate ae religione in beatum Marlinuin coopU

Proiiipliiis aflecln, precor, imle requirc sndales; Si socii» loqucris, n^njam iielale iiieriTi«. ('(irri^ii niateri.iiii ^uilins hanireso, ut ore rotuiido, Martihi geslis florenlia cariiiiD» pangunt, Klclaro iiigeaio lexaiii fp:irgeii'la |ier orbem,

rxardcscere, nc Ruiiin in r.alliam

iter

iiiediiari,

quo

ipsius divi Mariiiii &ep<ilcrim) adirei, ac
iierareiur, volaque exsolveret.

prrsens ve-

Ul eniin de ipso nar:

li. Porrocuin ipse adlmc esset Itaveniix, graviler
oculis laliorare ca-pit,
iil

rat Pauliis, loco s»pius ciiato

Qua de cauta Fo^

"

jain
in

coruin liiinen sciisiin
liasilica

lunalus in lonlum becttum
relicia palria,

prope amitierei. Erat ea

uibc
iii

sancioruiu
iii

paulo anle

ManinHm teneratut rtl, ut, quam Longobardi Itoliam
viri

niartyrum Joanris

ei Pauli,

ipsaque altare

quu

imadirent, Tuionii «d ejuuicm beati

tepulcrum

memori.i eolebauir sancti
sis, toto

M

propcraret. Eaiiidem ei ipsc iiiiieris suicaiisam fuisso
rliiii,

episcopi Tiironeiircferi, lib.
i

jam orbe

dc Vila snneii Martini, paulu post ini-

r.inia

eanciiiaiis

et

prndigioriim

splendore percclebris, ac in pai
depicla.

ieie ejus
is

imago eral

lium. Iiiierea vcro et bellicos tuinulius, qui undiqua

jam, miserx

lialiae

ex Barbarorum armis iinpendevexabatiir, exiiuni aliquem

lianc iu basilicam

cuni

resiiims, opein

banl, aut quibiis

dudum

imploralurus, venissrt, ac rnrte
posilus sub quaitam fenesira,
lychi
i

lyclniiis,
lit<s

ad

ali.ire

habiiuros sperare poiuii, ut,

reddiia deinde.

iraii-

ard' rol,

ex oleo
quilliiate, et

pacatis rebus,

ad patriaio regionein

oculis,

illa

spgriluJine ronreslim esl liberaius.

aique ad suos remigraret.
loiaiii, 'iS.

8ed

pr.neslat

Fortunalum ipsiim audire, rem

Quem
sii,

vcro ad
et

annuro

Forlunalus
Galliam,

Ilalia di-

ut gesla est, enarranieni, supra cilato libro iv, Ylt:e
saucii Martini, hisce versibus
:

gressus

profectus in

iiun

una esl

Inde Ravennatem pbcitam pcle dulcius nrbem El pele Hartini loculum. quo, jurn saceli, Jam desperalumlunien mibi redJidii auilnr, Munera qui trihuil,sa!tem, rogo, verha repeode, E^l ubi basiiicxculmen l'au atqiie Joninis, Mic paries retiuetsanrti sub ima^^ine formani,
:
i

omnium
f, iioiis

senleniia. Broweriis
.iriirroai.

eumdem

atino

i65

is iu
aii-

Callias pcrveuisse

Idem

sentit
is niiB

Pagiiit,

ad Raron., ad an. 5b4. Certe

multo

lequam Longobardi Intliam invaderent, profeclus
iii

esl

Gallias,

uti

tesiis esi

Paulus Diac.
in

locu txpiiis

Amplcclenda ipso Mulci pielura colore.

Lychnus

justi parie< habet arie (eneslram : adest, cujiis vitrea iiatat ignis in nrna. lluc ei.;o ilum propero, valido lorqueiile dolore, DilTugienle, gemens, oculorum luce fenesiris; Ouo prorul ut teli|:i beiieiiicto lumenolivo, )gneus ille vap-r marcenli fronle reressit, Kt pr.TseDS niedicos blaiidu fngat unguine morbos.

Sub pedibus

citalo.
5li8,

At Loiigubardi

lialiam irruiere, ad
lib.
ii

an.

endem Paulo

Diac. lesle,

ilist.

Long.,

cap. 33,
27. ILfc vero sunt qu;c Broweri el
liaiii

Pagii

senlen-

coiilirniure videnlur. Forlunaius quippe erat ik

S3..l}iia

cum Foriunain

Fulix,

ejusdem familiaiis,

Gnllia, cuui Sigiberius, rex Auslrasix,
nicliildi, AtUanagildi,
filide,

nupsll Uru-.
iii

et in sludiis

litterarum socius,

cum

el

ipse

siiiiili

regis

Goihoriim

llispaiiia,

a?griiudine ociilorum laborarei, ev saiicti Mariiiii paIrociiiio, ct ejns olei virluie, tibcratiis

quippe qui iisdem cecinil epitlialaiuium, quod
lib.

esl.
ii,

Ui

ciii°n

legere est cap. i,
piias

vi.

At Sigibertus

iuiit

bas nu-

narrat de

uirisque
:

Panlus

Diac.,

tib.

cap. 15,

anno

quiiiio rcgui sui cuin an. 561 regoare co&-

Hislor. Lniig.

Uie (Fonunaius)

oim oruloTum do«I

pissel, Cluiario patre, eodcui

anno,
Hist.

viia

1'hiicio,

ut

torem seltemenlisiimum pateielur,
lix itle, ij»iut tociut,

nthilnminus Feuler-

]) lestis cst

Gieg. Turon.
aii.

lib. iv

Fraoc,

c.

il.

puri moito oculos dolerel,

Quocirca

5l>6 erat

jam

in Gallia

Fortunalus, ac
».

que ad batilicam keatorum Pauli alque Joannii, qu(e
inlia eanidem

frucbalur regis Sigiberi p^iirncimo et graiia

urbem

sita esl,

perrexerunt

;

in

qua eliam

i8.

Prseterea ideiu 1'tctavis

jain

babiiabai,
illac

cuio

atarium

in lionorem beali Mnrlini con[etsorit conslruliabel [entttram, in
esl conslilula,

Gelesuinllia,

KiuuieliUdis soror,

pertransiii,

clum propinquam

qun tucerna, ad

Cliilperico, frairi Sigiberii,
h:i'C scribit lib. vi,

nuplnra,

de qna

idein

cxhilendum tumen
ttbi itti,

de cujus oteo niox

cap. 7.

Forlunalut

tciticel el Fslix, dolenlia
,

tumina
oplai

telige)unt,itlico dolore (ugalo

taniialem

quam

bani udeplisunt.

Idem narrat Greg. Turon.,
c.

I.

do
Al

sliqnas urbes, Piclavis aiiinu srces, pomia priitercuiito viam. Haiic eito nriiipe nnvuj tHinspcii i>r«lereualea«, Mulliter argenli lurre rouiiie tehi.

Po*

r>L'i;:ili

Mir. tancti Mariini,

15.

iiuptia!

ad aniium aUerum

poslca quaiu Slgicuiii

24. Ilicille Felii fuit nnu multoposl crealiisTarvi»in'js episcopus,
cuiii

bortns duxerat Urunichildem relVruiitur,

q»i-

Alboino,
iii

Lon;;ob.irdoriiiii

regi,

magois copiis

lialiani iiTiiropcnti,
cl

ad

Plaviiii

dem Foriuiiaiu> noii aiile Piclavuiu fuissei |irv>feciii* quam aliquod leiiipus apud Sigiborluni viii»»«t. ae
el Aiin

Vidc Pag., ad an. 501.

ad an.

I>(i7, ii. 'J.

Lcge

Fr4iio. piaiUkos 0,>. Grcgor.

Tur.

89

VITA VENANTII KOIUUNATI,
votiim, Turonis, ad sopiiicruni
sanctl

Sft

Fuum

Msrt.

A

esso Felicein,
nili xt.ile, iis

xqualcm Fortunato, aiqne adeo juvetcinpuribiis cteattim fuisse Tarvisiniim
ilUiiii

exsulvisset

{Paulus leco saphis
laiiil:iri

cilato).

29. Addit Browerus

Sigibertiim a Fortiisancii Medardi,

episcopiim, qtiibus ad
diiin nuimisi

supremuin bonorls graasccnsus peiietenliia

nato

I.

II,

c. 17,

quod

is

basilicam

malura jam

xt.itc

a Ololario coeptam exaediflcari,
(ileret

sunimo ttudio comexlre-

pcr omncs bunoruui gradus patebai, ul nibil diram

atque eidem fasligiiim j;im iniposuisset. Ipsum

de illorum lempnrum
magis qiiam

discipliii.i, i)iiibus

sxpe

virtus

cnini saueiuni

iiiHm

Medardum alloquiiur poeia ad canninis, hoc modo
:

aeias speclabatur, ut pluribus
iit

exemplis

possem
ceiii

osieiidere,

illud

ciiam conced.im, Feliliinc

Eq

tui lemfjla colit Dimio SlgiUerlus amore, Fnsislens Ofipri iirnui| ttis amore tui.

plane sequatein rortnnaii fuLise,

poiins

Culmina cus'oJi, qiii lempla inculminc diixil, Prolege pro meniis qtii tihi lempla ilfdit.

evinritiir

bunc haud
crcditur,

ita

juvcn

10 in

GaPias migrasse,
Haliis
cst,

ut

is si, ui

anuo

circiier

550
,

an-

At credibile esl, inqnit, Si;;ibertum nnn ivmlto pnst
Clotarii obitiim in illud «peris
inciibuisse,

nuin ageret trigesiinum quintiiin

aul irigcsimum

de

i|Uo

sciium, cam
33. Ciir

in

Galliamest
iler

prorcctiis.
iii

patrem

laui soiliciium et ejusdeni perliciendi stiid o-

autcm
quod

Furlunaii

Galliam ad an.

sutn nnverat, el

quo

io leco btim:iri volnerat.
ali-

567 referenduin

sit, Itac

raiione potissinium virclar.
liinc

30. Al

cl. vir

Joan. Josepbus Lirnii a lirowero

B

duciiur

,

narret Forlunatus sc

notium

quid en Pagio dissenlit, duiu vull adventuin Fortuuaii
in Gallias ad an. 567, tniiiimum

Pictavis fuisse,

cura

illac

periraiisiit

Gelesuiniha

vero aJ ^66, esse

referoftdum. Ne(}*te»lienuin esl !iuji>sce scnieuiiam,
quaiii
vt>l aliis

Id vero aniio contigit 567, ut sopra iiidicavirous. At siatim alque Fortuiiatus per-

Cliilperico niiptura.

communem

essQ vtdeo, paaeis e.vpeni!lit>traii<|ara

venit in Galliaiii, aJ sancii Martini sepulcrujii

per»

dcre, qiuo ad

eam rem dc qua agimus
aiTerrepiSsunt. Ipse
Forlun.itiis

rcsisse

dicendus esi,

iiide

vero

slatira

Pictavuui
post-

liiiiunis aliquid

igiiiir

dtibilat

venisse, qui (ut de ipso scribit Paulus

Diac.)

primum ulrumne
gobardi
tueril.

paulo

aiitcquam Lotiprolicisci po-

quam Tnroms
nisi an.

juxla votmn proprium advenit, Pictavis
Forluiiattis
iioii-

italiam invadercnl in Gallias

perlransiens iHic habitavit. Quocirca

Nam cum,

eoJeni Paitlo Diacono lestc, Felix

567, aut
ille.

minimum,

an. 566,

ia Guliias per-

socius Fortunaii, et qutdem (ni ipse existimal) itineris socius,

venit. Ilxc

creatus j.im Tarvisinus episcopus, Alboi-

31. Veruni non video cur bac Pauli aDctoriiaie
raoveri
vir
cl.

no, rcgi

Longobardcrum, »d Plavim, lUsupra dicevix fleri poiait ui

debeat,

qui, ipso

teste,

in

rebus

bamus, occurrerit,
teretur,

lam perbrevi

referendis ab state sua remolis nonnunqiiain errore
iabiiur, ut
in Galli.trn
si is in

spatio Felix iret iu Galliam, ac inde in Italiam rever-

deUniendo

teiiipore

quu Fortunatus
putuerit,

tum cieatus Tarvisiutis episcopus Alboino
aetale remolis
li:ic

prufectus

circiter

est

crraie

obviam procederet. Quociicaopiiiaiur Paulumin rebus
a sua pr.tseriim

inullo Diagi>; in stituendo
illic

quandonam
Sed ul

i'ictavum,

ut

nai randis

soepe

liabiiaret, conce.sserit.
illud credibile

lioc

oiiiiitaraus,

minus

diligeniein, vel

in re a

teroporum vcritaie

cum

est,

Foriunatum non continu»
apud Sigiberiumrcgem,
cpitbalamium ceerai susceacr.d-

alierrare potnisse.

post adventum suiim in Gailiam Turonis perrexiss»,
bic

31. Sed, ut

iiilul

Paulum Diac. purgem

et

de-

sed temporisspatium

alii]iind

fendam, cerienon erat eur

l.iiidaitisscriptor propier
diligeiiiia

Meitis, aui Rliemis (quibus in urbibus sedebaot reges
Aiistrasia*) substilisse,
ciiiil,

eam causam quam

afTert

de ejiisdem
(qiianluin

aul

quippe

ciii

fidc dubitaret. Ntillo qui4)pe e.T

tesiimonio aut

liite-

et a

quo

iiineris,

quod per Galliam
),

rarum monumenlu consiat
i|ui

equidem asseiii

plurus, comilem (ni infra Jiceiur
pit
;

et

ducem
stalim

polui) Ft-licem
:

una
tiou

ciiiii

Foriiinaio

Gall as

limi ex illo Puuli lestiinonio

noa videtur

saltera

|>rorcctum fuisse

Paulus Diacunus

id

afnrmat,

luculenler ostendi posse

Forlutiatuffl

atque

licel narret uiritmqiie, Feli<:em

sc Forluiialuiii, eifuisse, el siniili

Turonis abscessit Pictavum venisse, cum id solum
Paulus asseveret, enmdeii), posteaquam Turouis vo-

dem

oculoruin a^gritudine afflicios

niodo ex patrocinio D. Mariini liberaios; sed polius

n

tuiii

suum jam

ab.^olverat, Pictavuin, itineris causa,
illic

dc Furtuuato
ila loquitur,

el ejus vnto

iii

Gulliam

proflcisceiidi

accessisse, al4|ue
tuai

babitasse, quin cerium slaiiiterl>jcrit.

ut Felicem

plane sejungere
licet
i

videalur;
narret
c.

tempus qiiod titrumque

Jam veru

ei

iion

Gr«g. Tiiroiiensis,
lib.

eamdem

rcin

illud iiicertum e>t,

quanium lemporis Tunxiis persaiicli

quam Paulus Diac,
15; postrenio
pus
noii

de Mirac. sancii Mart.,

maiiserit,

cuni

erga

Martini cineres
vel Euphronii
,

pietatis

Foriunnius ipse id uspiam
scriplis

iiidi-

ac

religionis cau^.a,

luin

episcopi

cai, licet saepius locus in ejiisdem

ac tem)

Turon. (cui ipse conjunciissimiis

fuii), offlciis et

bu-

id signiflcnndi (si quideiii aciuni coniigcritt

iiii,

manitate delenlus. Qiianqnam quid vel
bcl scripsisse

illud probi-

cidissei. Quiiiimo, in episiola

ad Gieg.

Ttir.,

Ilb.

Fortunatum sc

iiuic

novuni fuisse,

cum

c. I, iiullum se Itabulsse iliiieris swi, in Gailiani

quod ex

Italia
iis

illac Gelesuiiitlia

per;raiisiit,eospectato lempure qju
iii ejiis mortem, qti:B sarii! Quod vero magniiiu bis mo-

coincnderai,

socium, saiis declarat
vialica

funebre caimeii scribebat
aliquaulo post accidit
?

verbis

:

Quid

inler liiec extenta,

eonsulte dici
vel

potueril,

eemor ipu mensiira,

ubi

non urgebal

iiienlum addit, illuJ est,

qiind ante aiiuuiii
fitii, qiii

507

iic-

•netus exjudice... iiec invilubel favor ex comite, clc.

cessaiio in Gallia Furtunatus

et nuftias Si-

32.

Quod vcro

idv;m addii,

iiiioinic

rredcndum

giberti cuni Brunicbilde, an. 5G6, ui sarpiuadixiuus.

*•
iiiiias,

PROLEGOMKNA AD
tarinine celibrarit
coiijuin tiis
,

Vr.NANTII
Trevi-

IIO.N.

CLtM. FOnTUNATI OPEUA.
bTunutli
mutjis

5t
hoiiaiile,

e(

nnn
II

Nirelio

A

P"/a,
geliJa

sub

frigore,

Uina
\

uetcio

reiisi e|iiscopo

nmiriiia rnerit,
lili.

ail i|iicin
iii.

an

ebria,

nuvus Urphcus Lijritus tUta
barbarig eliain c(

aJliuc

8ii|>er!>ii(eiii scri(isit cjriiieii

J.iin

vocei ilubiim,

tilva

reddebat.
i|iiiis

vero iSireiius an. rirciler SUti iiheiiic obiit, ulconjicit('oin(iu$ ad liitnc aniuim, n. CO.

agresiilius lioniinilius, pcr
tus, et linspliiu ciccpliis,

iicr raciebai, iiiviia-

ciirinn

sa-pa

iii

ronviviis

35. Ki

liis

igitur oinniliiis siaiiiendiiin videturitcr
iii

carmina ruiidebal,

ubi, ai(, sola sa'pe boinbicans bar-

Foriunali
es.se; cerie

in Calliani

annuni 5GS conjicienduni
Stit,

bnroi leudos liarpa relidebiil.
lerert cur

A que

is

lianc in causani

nrc an(e anniiin

ncc pnsi 56G,

e.<se

iiuxdain

sua

pneinaia

niiniis

clegaiiler

ponendiiin. Qutim auicin

ip.<ic

viain, iu Gallias pruliiileiii

S(rip(a essciil, ac

minus
affubre

liniaia el perpolita.

Quiil

eisceiis, teiiucrit, qii% Inra adicrit, saiis

rnar-

enim,

in(|iiil, tibi

diclum

sit,

ubi quis sanus

rai, srriliens ad

Gieg. Tur.,

lib. i,

cnp.

1,

his ver-

non creditur,
lari

niii

secum pariler inianitur, quo gralubibeicJ

bis

:

PrcFieriim

quod eyo

iifipirifus

de Hnveiina pro-

magis

est si vitere licel posl

^rediens,

Paduiii,

Athesiin,

Driiilliam,

Plavem, Li-

38. Atque in
itiiierc

lioc ipso

per Gernianiam ei Galliam

quent

iiin,

Tiliameiitunique tranans, pcr Alfiem Juliiim

cuiii nobilissirais

ac vir(uie et honure prxiiiire,

pcndutus moiitaiiis anfraclibus, Draviim yorico, (Eniiin
Bieoiiis,

standbus

viris amiciiiain

ac eoriim

sibi

gn-

Liicam Dojaria, Danubium Atemannia,

Rlie-

"

liani proraereri, facile

po(iii(,

ciim ob vi(x innocen-

num

Itermania transienx, ac posl llu»tlaiii, ilosam,
et

(lani,

ac

iiiiirnni

suavi(a(ein,
priinis

(um ob laudeni lidera-

Axonain,
tanice

Sequanam,
fluenia,

Ligeriin ct

Caromiiam,
occurrens
,

Aqiii-

riini e( ingeiiii, in

vero ex

quadam Mucarum
bo-

maxima
nivoiis,

Pyienais

Julio

cdiLiiiienJaiiiine, quoe vel peregrinus el ignotos
iiiiiies

mtnse

pene aul equitaiido, aul dormitando.

exieris iiationibus probare

semper
qui
el

coiisucvii.

conseripserim. Brevius adliuc

Paulus
:

Di;ic. sibi

Iioc iter

Ccrie quainpliirimi occiirruhl, de quibus Forlunaius
suis
iii

Forlunati cnniplcciiiur,
nalus), «I

ini|iiieiis

Qui

(Fordi-

c:irminibus

meiKionem
ei orficiis

facii,

eumdeni

in snis ipse car.niiiibtis refert,

iluc prope-

per Gernianiam

bospiiio

excepisse,
aliis

sua amicida

rnnti per flueniilia meiili [Forsan, fluenta Tiliaincnti]
il

dignnm
vidcndir

juJicasse,
:

proserud esse,
et

llounam,

perque Osupum,
Ciisirum,

et

per .4/p;'m Juliam,
el

qiius iiiter eininenl

Lupus

Gogo, prin.Magnul-

perque Agunluin

Dravuinque,

Byrrum

cipes aptid

regem Auelrasix
rratrr,

digniiaie

viri,

ftuvios, el Brionet, el
et

Auguslam

eiiilalem, qtiam Virdo
iter fuisse

phus, Lupi

Joviiius

pra fecius,

l)odig'Silus
e(

Lech

(id es(,

\.ndoei Lijchus) liucniani,

dux, el

alii,

quos in Germania se vidisse,

apud

describil.

cns fuisse diveisaluni, iioiinunquain (es(a(ur. Ilique
liis

56.

Ez

igi(ur

perspicunm est rumdem, Raiduere, aiqiie

ad Liipuin scribens,

lib. vii,

cap. 8

:

veiiiia digrcssuni, Paiaviuni, coiiiiiiu.i(u

Cum

iiide Tarvii-iuni, veiiisse (cuin, u(

veri^iuiile es(,

Du-

peri>grina(ail)meos tennit Germania visus, Tu paier, et p:ilriae consulidirus eras. Cons^rui quud. s veslrosermone loi|Utlas,

plaviliin

diver(i»se(

ad suos

iiivisendos), luni per
liinc
iii
iii

Oedidi

iu aii.brosiis oie

recubare

rosis.
:

Alpes Niiricas, Gerroaiiiam
li»8

iiij;ressuin,

Gal-

Idem scribens ad Jovinum, cap.
Kon
ila

12, inqnit

(qiind

(unc erat iridim e( usi(a(um
(rajecisse.

rrgiiuin

illiid i(cr)

Quocirca idcm,

lib.

Vi(ae
G^il-

rebar ovaD<, poslquam GermaDia oostros CoiUulerai visus, ulrcailirel aiiiur.

sanc(i
lia in

Mardni,

libellu

tu

i

eannlein

viain,

e
bis

o9. Sigismunduin qiioque e( Arrgi^iluin Tratres In
se libeiales ac beneficos
quiis propierea
iis

Ualiam
:

profici^ceiiti,

coniinonstrai

ver-

in Incis Tuisse

dsdiiur,
clia-

bihus

non dubi[a( pareii(]bu$ suis pro
21

Sl llbi bnrbaricos

concedKDr ire per amnes,

riia(c ac

beneHcenlia exxquare. Sicenim ad cosdeu
:

U(pl3Cide Klienuiii transniiKFre p^ssi^etHislrom, Pirgisail AoRuslam, quam Vnidi., Lycusque llueuljint, Si vacai ire vbm, neiiue le Bjjoarinsobslal, yua vicina sedonl Breoniim loc», |ierj;e per Alpein, Ingredlens ra|ii<lo qua Ruigile volvilur UUiius.

sciibii, lib. VII, cap.

Nomina amicorum mihidulcls

epistnla panhi, Uinc,Si.!<imuiideiiileDs, liiuc .Aregi.^le diceus.

Inde

Valentiiii

Bene

tlcti

Ipinpla

miulrc,
uiidl».

Noricj rora pelens, ubi Birrus vertilnr

Pu<( Italas tcrrasmiuis milii, Itlieue, |>areule!>; Adveutu Iralruni, nun per egriuus eru.

Per

nriviiin i.ur iier,

qnase

casloila supinan(.

Hic monlina sedens iii Ciile Superbil A>:"iniiis. Hinc pele rapte vias, nbi Jnlia paiMitur Aipcs,
Alliusassurgens, et
iiions

D

40. F.x bis auleiii pruclive csl conjicerc
nlii|uod spaliuiii
leiiiporis

cuindem
provimis

in

Geiniauia

ei

u nubila poigii.

regioi.ibiis coinninratuiii
rissiiiius, i|iius

ruissr, qiio:id

sciliect ila-

lode

Per rnpes, Osope, lujs. qua Et siiper iiisui aiuis lleuiiia

exi jahiiur iin:lis, nii.inieuli. Ilinc Venpiuiiisallus, caiiiiuslri:i prrjtc per arva (etc), Aui Aquileienscm si fnrie accesscris iirheiii (elc ), UU3 mea Tarvisiis re»i'lel, si iuollilcr iiiiia-,

l''oro Julii

de

iioniiiie principis

sa'pe suis carininibiis cclrhral, vinis
adire, et rrei|ueiiiibus ulficiis
coiicili.ire,

iuvisere

ei

cumniode

ei)ruin in se ainiciii:iiii

)H>ssel,

lol pra:-

icrea nrbes cl rcgiiuies, i|nariiin dili^ens ei accuraia
in rjusdeiii

Per r.cnolam sradiens,
Si Haiavina
lilii

el ainicos

Dnplavcnenses

(«.lc ),

paleai via pergis ad iirlieui (elc); 1 de Ravenna.um placilain pe(e dulcius urbein (elc

poeiiiadbusdcscripiiouccurril.cognusce-

).

rel ar peragrarel.

37.

Iloc

autem

iiineris,

quod pcr

sola pleriiniijiie

41.

I'i.rr»

Forluiiaiuin in Gullias fcnienieni exc«II

ac deseria Inca laciebai Foriuiiadis.carininibng paugcndis, qiiasi qundani Musaruiii cnndiiiiciid) ac
|>iratione, solabiitur. Id
leiii-

pil is ciijiis s:i-pe

rniiiiiiuus, Sigilirrliit,

Auslrasix

rex,
riiui

ac

onini liberulitaie el olficio esl prosecutn»,
,

de se
1,

pruliiedir, srrihens ad
iiiquieiis
:

plurimorum
viroruin
liticrii

ui rrcdihile

esl,

pne.^^iaiidiint
d«>-

Greg. Turon.,

lib. i,

cap.

Inier Ihiraiit

digiiiiaio

(quos

tibi

per Gerinaniain

b.iros, longo traclu, yradicnt,

aut via (ttius,

ira-

viiixciai)

ac leaiiutouiis loiuiiieiidudiui, luir

W
cx
ii.geiiii

-VITA
docliinxriuc

VENANTIl FOUTLNATK

U
icgia

iiM

salis iiisigiiem elcogni-

A

prudentia ac sermonis sii.vilale, prscsianlem. Oiiam

ciim impetinssel, eidcni nupsit
liiiii.

pompa

ct

ap-

42.

C.

vir

Join.

Josepiius Liruii, quxreiis ac
fierl

laraiu, loliusque regni
latlone (Greg. Tur.,
l,

cum sunimu

laHilia ac gralu-

s.ciiin ailniiraiis

qua

ralione poiuerii ul
iiiire.

is tol

iv, c, S7). Ilisce

nupliis epi-

reguiii ac principiim

virorum aniicitiam
devincire

aiqiie

ilial^imiuiiicucinit Forlun:ilus,
loi uli

de quo supra, n

54,

eorum animos

sibi

poliieril,

arbitralur

sumus; iilcmque

scribeiis
liis

ad Goguiiein, rem
:

eain qua erai prse.litus generis ac stirpis
in causa fuisse ciir
tias facilis

nobiMatem

rctens gcstam declarat

vcrbis

ad principiim aiqiie regiiin amicipoiuerit. U<<a in rc ut
inilii

Nii[icrabHi^paa:s permula pericula lerris, Li^regio regi gaudia sunima vcliis.
i5.

eidem adiius paterc

Cbilper!cus,
niisit el

Sigiberli

fraier

,

ejuS nupiias
qui

vel

ipse

aperiam

quod

sentio, plane diflicile
iiec

xmiilaius,
in

ipse

iii

ilispaniam
sibi

Gele-

videliir

liominem qui

huniili,

saiis

celebri

suiiiiliam,

loco (Uuplaviii dicn), paleriiam sC'lem

ac

dnmum,

Uninicliildis sororcm,

peierent, cul
Biii'*

nuberei, qiiani aiino fere post qtiani Sigibcrlus
nicliildeiii

quin, ul
liaberel,

ipse

de se proliietur, niajorum originem nullum publicum gossissct magisiratum,
dignitaiis ii.sigiie
fuissei

^ibi

cnpulavcrat duxit

uxorem, Frt-deinlinii

giinile,

ciijus

amoribus lencbatur,

geiieris ac

nullum cerlura hoiioris ac
adeplus
(ul superius

declaraviinus),

lam claiam

^ ^^^,,.,;
pi>st,

^^ eoiidiii..ne muliere rejecta. At non uiulK,
Gelesuinllia,
Cliilpcrici

cum
in

pcrlidia

offensa.
in

gloriosam geneiis

iiobilitaiein nancisci potuisse, qiia

reditum

liispaniam

pnnrct, ejus jussu, diim
;

iion soluro in lialia, sed cliam in

Germania c\lreturbubellis ac scdiiio-

lectulo cubaret,

inlerfecta est

atque

piiucos

post

maque
leniis
iiibus

Gallia

inelarescerei, pra;sertiin ciim

diesCbilpericus Predegundein recepit, ciijus deiiide fraude ei insidiis
ipse
,

adeo leinporibus, quibus jjm

cum

Sigiberius,
,

lum

Cliilpericus

omnia miscebantur,
iiisi

vel

noliiiinrum virDnim

uccisi
iil

suiii.

Gele^uinlbam

perlraiiseuiilein

generi,

quoruni opera in bellis administrandis

P.ctavis, vi

Purtiiiiaius,

cum

adliuc

ea

in

urlie

aui gcrcnda domi rep. prxstitissei, tcnebrx ofTuiidi
facile potiiisseni, Maliin itaqiie
ttre, qui,
iii

novus

esset,

cl

ejns

funus acerbissimura
e-i
I.

lugubri

cum

llincniaio sen-

carmine
46.

e.\prejsil,

quod ligere
iiaque
(ut
iis

vi, c. 7,

pra

f.

ad Vitani sancti Remigii scribil de
et

Sigibirtus

ad id uiiJe dellexiinus
lemporibiis, ac pruden-

Fortunaio, quod a multis poienlibus
xirii in fti» Gallicis

honorabilibiis

revenamur)

nubilissiiiius

et

Ddgicit re(jionibus per diiersa
stt(e

tissiinus rex (cujiis viiiutes

pnssim

celcbrani Fur-

loca luiic ritw, ac scienlice

merilo iiivitabatur.
ei pra!cipua Sigiberii
oflici:!

lanaius ct Creg. Tur., aliique plures) eumdeiti For-

io. Uiionlam
in

vero

m.ngiia

lunatum,

in

Gailiam
ilii

vcnientem,

perhoiiorilice

ei-

eunidem humanitatis ac bcneliceiitix
de ipsoque el
sil

exsti-

lere,

fuii, el erit sirpius

senno, bnud

C

cepit

,

atque

Sigoalduni

comitem pro socio ac
ipsi

duce
dedil,

iiiiieruiii

qiix per Galliam ageiida

fiierant

aiieiium

de eodem ejusque regno, ncc non regia
aliquid
I,

quo

sciiicei

operam sunm,

ct a>siduiiaieni, ci

siirpe ac coguatione,

Iioc

loco dicere.

Is

tutclam

eiilem,

sive

Tuionos adeunti,

itaque niius fuitClolarii

Francoruni regis, omninDi
alias, ac rcgiones Gallix piTngraiiii,
qiii

sive

urbes

proistaret. Il<>c

sua xtaie potenii^siini,
obitiim regiiare
fiaries diviso
I. III

|<ost

Clodovei pairis

ex ipso nuvimus Forliinalo,
goatduin scribit bis verbis
:

qiii,

I.

x, c.

roeperal,

paierno

regno arquas
(Greg.

20,

ad Si-

in

cum

tribus fratrilus
c. 1)
;

Turon,,
univer-

Hisl.
silii

Franc,

quibus

vita funclis,

suin

Fraiicorum imperium,

partim lixrediiate,

pariim arinis ac pnteiitia,
Clotarius

vindicaverat. Ipse vero
lilios

Finibus Ilalise cum primum ad rcgn^ venirem, Tl- luilii coiisUluit rex - igiberius 0| cm, Tulior ulgraJerer, lecnm coinilaiido, vialor, Alqiie pararftur IjIiic equus, inderibus. Implesti oQicium (elc.)

moriens qiiatuor posl se

rcliquii,

n. Euindem

vero Tiironis
licuil,
,

confestim

,

cum

per

Cliariberlum,

Guntramnum,

Cliil|icricum,

Sigiber-

regem Sigiberlum
Uaveiiiiae
j)

ad saneii

Jlarlini scpiilcriii:i

tum, qni regnum inter

sc, jacta sorie, diviserunl, ac
1.

venerandum perrexisse
jusque causa

credcndum est, ut quein
prx-

Sigiberlo (ut verbis ular Gregorii,
c. 22)

iv Hist.
fratris)

Franc,
oiCsi',

lam prxclare de se ineritum noverat, cuin Galli;im adveiieial, ejus ciiicres

regmim

Tlieuderici (Clotarii

tedemque habere Rliemensem. Porro regum Auslrasi»,
qui Rliemis scdebant, imperium vel
in

sens coleret, ac votum suuni exsolveret.
tunc lemporis

Praeerat

Germaniam
lib. vi, c.

Ecclesix Turoiiensi " Euplironius
vir

longe procurrebat; de qun lege Forl.,
ei Ruin., in nniis ad Greg. Tur.,
I.

2,

nepos
geiiere

saiicti

Greg., episcopi Lingonensis,
tiim

cum

iv Hist., c.

22.

nobilissimus,

sanciilaie

clarissiinus,

44. Interca Sigiberius, cuni fralres siios reges vidissei
(isisse,

quem deinceps Forlunato
liujusce

singulari bciievoleniia et

infima

et

servili

condilione mulier.bus nudignitaiis siit, regio ipse

amicitiae necessitudine fuisse

cunjunclum
I.

,

lesiantur
c. 1 et 2.
,

oblllos generis ac

ad

illiim

scriptx epistolae,

iii,

aiiimo et consilio
eeiisuii.

oxorem

regali e stirpe dnceiidani
in

Eumdeni

ilnque tunc convenissc Forlunalus

et ejus

Qiiam ad rem legatos misii

llispnniam,
in

amicilix fundainenia

quxdam

jccisse,

qu.x postca,
ut ips«

qui

Brunichildem, Athaaagildi

regis

Ilispania forina
consilii

routuis officiis culla cl aucta, eo perveiiii,

filiam, sibi peterent ad nuptias,

puellam

cum

illum parenlis in loco haberet, dicendiis est.

torporis,
"

tum industriaet morum boncstaie,
in
'Vita

48. IntereaTuronisdigressus, cum, iiineris causa.
Tiiroiiis

Malo Brow.

Fori.

ponil

lunc

lemporis

scdisse

Gregorium,

qiii

noniiisi

an. S"?*

illam

sedem

est adepius.

55

PHOLKC.OMENA AD VENANTII
cuin ex Pauli

IION. GI.UM.

FORTUNATI OI'EUA.
((|ax

(•ictavum venisscl, ei in urbe doiiiiciliuro
sedeni c.uHitiiiii.
iilo
I.
I<i

«amn ac A ex>nlveral
GaHiain ad SU08

prxcpiia (ueni cuusa ei ilalU io

Piaconi testimn

vciiieiidi),

adbuc

«ubsiileril in Gallia

,

(lec
F.-'r>

()i!>ciiiius,

tiini

Ipse Furlunatus de se proQlelur,
:

reme.-irit.

P. lirowerus, cap. 2 de Vila
in

VIII, c. 1, ^ic

RTJbeng

tunati, ejiis rei causain rciert

bellicos luuiullus

Fnuiinjliis
Iiiill:«

r|j;o Itliic

liumlli prccp,

Toce

s.iluto

:

quibiis
ainii la

lialia

l.ongobardofnm armis lunc m.ixime
Foriiiuaii

g>>ni|iiiDG;illlc4 riira leuunt.
ro!ilJt!iis,

Piclavis

N:Uus
Qiiininio

iu iirbe fuit, uotiis iu

qua sancmi HiUriiis ollm orbe l'aler.
protnoruil
,

esi.

Quo sane tcmpore Tarvisium,

pairia, ci pr(ipinqu.e legiones, positx in

ipsiusGcr-

id

deiiiceps

ul

illius

Urbis

inaniie

ore ac hiucibiis,

liostilibus excursioiiibus et

clero, quiiiuvis
iiiiliareiur,

advein, ascriberetur, ac sacerdotiu
est illius virtuiis ac

injur.is in priinis patuere. ts

inlerra

sibi

iii

Gallla

quod sane magno
Ecclusix

snbsidendum doxit, donec, pace et iranqnillitaie
liali.v

viix iiilcgriiaiis et iniincenilx argiiinento.

Quo vero
sii,
diini

reddiia, tulo

palemam ad
nee

regioncin atqae dn-

anna
tiarral
(

1'iciuvieiisis

presliyler

laotus

ninin remigrare pnaset.
in

Sane haud ipse xqiio aiiimo
propierea videturex
pairiie
lib.

liainl ila

facile cst sialucre.

Taulus Diaoonus,

Gatlia coinmorabatur,

de eodein

quod

notiiiiimt in

eadem

civilate

aniiiii

proposiio alienain

reijioneni

ae

ttrii

scillcei Piclavis)
tit,

primuin prefl<yter, deintle episeovideliir

aiiteposuisse, qui scribeus ad Lnpuni,

vn,cap. i.

pu$ ordinaiut
leinpus

ad eiireiniin) ojus xtatig

B

liax de se loi|iiiiur
Ei:sul

:

id facluni

rererre.
libris

Al

cuin

Gieg.

Turoii.

Fnriunaium

siiis in

presbyieruin pas:>im

ap-

pellcl, aliter videlur judicanduin.

Nam

1.

i

de Mirac.

nono, puio, volvor ia anDO, L,llloris Oceani contigiunte salo. fugiunt, eiaJlinc per.^criplapareDtuin Tenipora tol Nullus abeicluslsme recreav ii apex.

ab

llalii

sancti Martini

,

c.

13

,

euindeni

aperte conservum

Adliuc

vert)

miserabilius
lib. ti,

suum ab

lialia

digressum

tuum

,

FoTiiinaliini

prnbyicrum vocal. Al C.regor.
de Vita sancii
illis

lame^ilaiur
'I

cap 10,

bis vcrbi» T

Turon, libros deMirac. sancii Martini conscripseral,
antequain Fortunatus suos
illos

risiiiis

erro nimis, patrii^ vagus exsul »b ofis,
tit Apolloiiiiii

Quani

iiaufragu s liuspes aquis.

iv

51. Neque altera piaetereunda cuusa estob quain
i.i

Mariini vcrsibus exararci, cuin in cpistola
flxa sciihat

prsein G;illia

permanseiit, nec ad suns amplius reauteiu ipse Hobis dcclarat
:

Gregorio, ui, cuin jussisset

epus illvd

vcrsus

sit. il;inc

lil».

tui,

_qu»d

ipse Gregorius de

virtutibus sancii Mariini exsibi

cap. I, inqiiicns

plictterat vcrsibiis exprinii,

illud

Iraiisniitieret,

quod carmine compiecicretur. Jain vero Forlunaius
etucubravii libros
iv

Uaninum cupiens, voto Radegundis ailhesi, Uuam geuuit ccelo lerra Turiuga sacro.
idest, cum eo cunsilio
saiicti .Marlini

du Yita sancll

Mariini,

sancto

in

Gulli.im

venisset,

quo

Gerinaiio, Parisiensi antistiie, adhiic supersiile, qui

sepulcrum inviserei, ac
,

suae erga illuni
reii>tn:r,
Italiniii

an. 57C
)ib.

supremum
\it.

diein obiii, uii
Mnrtini,
illo
p:ig.

adiiotavimus

ad

pieiaii satisfaceret

nadegundis, piissimae

IV

sanc

i

470.

Ex

qiiibiis

precibus ac voiis reieiitus est, (juoniinus in

coiiGcilur

jam ex

lemporc Foriunaiuni presbyin

revcrtereiur; ac inde riciuin ui in Gallia retii|Uuni

leruin fuisse.

Qiiin ul bac

rc

quod scntio prnjain

vilx sux spatium tradiuerel.

fcratn, videiur mibi
fuisse,
jicio,

Foriunatiis

tnnc cltriciis

H. Quoniam
Tucia, cujus

veio de

Radcgiinde

menlifi

est

cum ab

lialia es,l

prnfeclus; idque ex eo con-

maxiine «pcra

id prtesiiium fuil, ul

Kurculiiil

quod abejns coaevo Grcg. Tur. Presbyter h<i-

luiiatus

in

Gallia reuianerel,

quein(|ue

illa

licus passiin noniineiur, quera tittiluni Tel ejns opera

scmper, atque oinnibus
ofnciis esi |irusecuia,

liberaliiatis et beiievoleniiae

prac se rerunt.

baud

erit

alicn

im

de regio
vinuio

49. Mulio vero diriicilius est sintiierc

qunnam

lein-

ejus geucre ac furtuna, nec non de cgregia

pore idem ipse
Agroecula;,
inilius

liospiilo

usns ruerit

Agricolx, scu
ut verlsi*

nc saiiciimoiii;!, iioniiulla d:cere, cquibus ad Vitam
Forlunati et pleraque ejus poemaia illusiranJa
riiniiin

episw>tii Cabillonensis,

sivc,

plu-

videtur,
lib.
111

Nivernensis,

sicut adnoiavinius ad

lucls

addi

possit.

Fuii

itai|ue

Radegnndis
Ucr-

cap.

^4

Op. Fort. Isenim scribens ad eunilem,
ilto

Pei

tliarii,

regis Tliurlngorum, filiJ, i)uoni cuiii

non soluni $e cum

vixisse prsese feri, sed etiaiii jj nienefiidus, gcrniaiius

ejusdcm

fraier,

oppressissel,

»b

optiiiio cjusdein

pareiite

doctuin

,

instruitum
:

.nc

Radegnndi-i, adliuc puclla, paire orba, patrui iu lu-

p»sinm

fuis e, lestatur bisce versibus

teU
bus

relicla est (Greg.

Turon.

iii

llitt.

Franc,
ct

t. 4).

Oim mea
\\> (IJ

lerra roaiiu m(>ruit gcnitoris arari,
.li

Postea veru lleimenerridu
Glolariu cl
in Galliani

ipso

a

Fnncuruiu

regi-

nifre cult:> sui. Njiii puler, aneituOulcl, ineniorabil sorbi, Me voliiM:uni unu luvii ainore iluus. Orde |>aren«, pisiu niitrix, lionnsere inagi^ler,
VI
lll)>

iiur n

Tlieodurico

su|>eralu

deviclo,

radem
cxoiia,

adducta cipiiva esl; de qua cuni
uc Glolarlum cuiiianlid fuissel
vivit
l.e

I)le>it, roluil, rexii, b^nesta deitit. iMOsindio suU.ala nuvalia sevit:

Tbeoduricuin
tilri

intcr

uxor ublingerel,

Cluiaiius, ac
licuii, nupsii,

(Jnud Pater vlVuJit, lioc
Iluc

inilil g.

uien ale.

1'iilcni, siaiiiii

aique per xiaieiu pue

iiaqne bospiiio usiiin

crcdidcrim Foitnnainm

cum
liuJ

eaui interea regia in villa

cducandain ac nu»,

anieqn:un Itadcgundi (de qua
rjns
negotiis

mnx

crit

scrmn

)

ei

trieudam custudibus tradidisset {F»rt.,
).

i Yitm
quud

ccnnciemlis

se

peiiilus darel, s

qna

Veruin

reg:ilcs

nupil« delici0i)ue uuIjj porcli^iun §
.'^iuiliuui

di-iirde

haud diuUns

viilciur abfuissc.
lie

tenti-siniu:
iii

illiid

pioiatis ae

SO. Iltud Tcro hoc luci quxri sulel, «luibusnaiu
catisls Furluiiaiiis,

puellula

j.iin

elutt-rai, loiia luit inanibus imaia
ei

posieaq<nin vuluin shuiii Tiir>inis

uliaiiuni paric:ii ierg(Te,

pticioruin

choios,

dl-

57
vinas

VllA VE\ANTI1 FORTUNATI.
landes celebranliiim
,

58

diicere

,

niliil

immi-

A

""o retident loco, te liabtre gloriutu est.

Ad

peiitioiiem
et

nucnitit
jloiario
ti

sed

pokiiis

illu^traruiii,

ui jain diceretur

tanctw misit imper. legatarioi cum Evangeliis uuro

suis aulicis habete

eum
erai

poliux
iii

jujalem mo-

gemmis
55.

ornalis.
lljec

nacliam

quam reginam, unde
Cloiario occiditur,
Ilnc
illa

illam

nonnuniii-

auiem occasio
alia

fuii

Furlunalo

iil

liyinnns

qiiam asfverinr.
jnsle

Inierea vero Rjrieguiidis fraier,

nonnullos et poemala
saiicta;
criicis
,

elucubraret

iii

Iioiioreni

a

ex

aul coruin fraude ac
sibi

i|u,Te

inier ccleberrimuin

illuJ

esl

licrfidia.

lenipus et occasionem nacia,

i]uod iiicipit

YexiUu

fifgis

prodeunl

,

Ecclesix ipsius

a Cloiario

recedendum censuit, ac

inOiiasiicain vi-

usu jnmpiideni coiisecratiiin. Ideni prxlerea scripsit
prolixuui poenia, quo, liadegiiiidis
agii Jusiiiio et Sopblae
liosissiuiis niuneribus,

tani, cnjiis studio in
plecti.

primis icneliatHr, cogiiavii ani-

nvmine, gralias
ad se preil-

Itaque ad bcatum

Medardum, Noviomensein

Augg. pro

inissis

antistiieni, directa »

rege conjnge,

cum

venisset,

ab

quihus lotnm Occidenieni
fuissc afliiuiai.

eodein ctepil contendere, ut sese, muiata veste, Poniino consecrarel. Qirod ille prinio rccnsans, veriius

lusiratiim et

ornaium

56. Qii« vero et qu;inta

Forinnatum inter

et

Ra-

ne Ctoiaril indlgnaiionem in semet excilarei

.

pos-

degiindcm Agnclenaque inieressct sunimse

pietalis

benevulentix, cliariiatis, necessitudo, eaque a(i iremo cesslt precibus, ac veliira ejus caiiiii impobuit. quoeani sanciimonialem declararet. lUa auieio inde D oiiini aliena pelulaniiie suspicione ac periculo , ipsa
digressa Turnnis nd basilicam lancti Martini venit,
iinliis

Fortunalus
liisce

testis sil, lib.

xi, cap. 6, scribcRS

lum Suedas
illic,

accessil, villaul agri rictnviensis,

atque

ad Agneicffl

versibus

:

Bionaslerio exstmtio, ad extremuni usqiK vtiic
vtxit (Fott., ibid., t. 12).
lib.
iii

diem sanctissime
utl scribit

Dc

qtia

mitii, soror anlem dulcis amore, Oiiain pleljt", BJe, pectore, rordc colo, ahcctti, non crimine corporis ullo, Coilesti

Maicr lionore

Grcg. Tur.,

Hisl.

Franc, cap.
jtjuniis

7

:

Uvtaia

ttste,

monasicrium
;

sibi

inffa
^

ficiavienscm
,

tnbem

eonitruxit

quoe itraiionibui
,

tigiliis
,

niqne eleemosgnis^ ptiCdiia
mtigiia in

in

ttinium emicuit

ut

Non ciro, sedbuo ipiod S; iiilus optal, aiiin. Teslis adesl Clirislus, Petro Pauloquc minislrls Cumque [liis sociissTncia Maria vlil>'t, Tti uiihi noo alijs ocutis anitnoque fui s -, Ouam sorof ex uierolu, Tiiiana, fores,

Ac

popuHs habeteiur.

si uno paHu inater Hadp^unili»8iroi|U8 Visceriltus caslis progenuisset, erain.

53. In hoc auieni Pictavlensi tnonaslerio Agnetftm,
virgiiiein

57. Suani

vero

pixcipuaiii
lib.

cliariia.ein

iii

Rad,'-

singulari

pielaie

ac

viriuie
et

prxsiantem,
a

giindom
bus,
iii

declarut
illa

xi, c:ip. 2, bis veisiliiis, (jui-

quain
artale

olim aiRillam
loco
,

habuerat,

quam

prima

cum
Quo

te includaiet (ut infra diccniur), suuru
,

filice

(ut ipsius Radegundis verbis uiar)
,

ipsaiD desiderium expriinit
sine

iiiqu'eiis

:

cotuerat
posl

et

educaveioi
ejus

abbatiisam constituit
regulariler
falttur,

,

ac >e

me mea lux

oculis errantihus abJil,
lerrsrii;

Deum
lib.

ordiiialioiii

obedituram

Nec palitur visu se resersre inpo? Omnia coiiS|iicio simul Kihera, flinitiiia,

commlsit. Id eniin de se

i;isa

apud Greg.
illa

Tor.,

IX, cap. 42. Quocirca canil de
i
:

For-

Cuin te con viiieo, sniil niilii cuncta (larum. Quanivis sitca'liira, nehula fiigiente, serenum, Xu celaotc, wihi s^al slne M\e dies,
58. Ilaruin vero
iii

iuna:iu$, lib. viii, cap.

se miiiiiHceniiara

.ic

liberaliia-

Kpgia ljctiDeocomniii'aiis
Viiioi'«6<Mll«B vesii»
Slilfcnilida

pnliia cultii,

lein

suis

s.rpe

c.irniinibus

celebrat,
;

quibus,

pro

aiiiiiii ie:<ii.

serraco quoudaii subvecla superlc,

missis inunusculis, iisdein gratias agii

qnod quain

NiKic leril obs' qiiio plaiila mndcsla lultim.
QiisD

ciebro herct, saiis indicant

liacc

ejns verba, qiiibus
:

inserlj» ooiiiala est dexira sniaragilis, .Servil iiiOjS lamulis, seituliiatu, suis. Aiilae celsa regens c|unn(laiii,iiioilo jiissa ininislral,

phus

ad Agnelcin scriLii,

lib. xi,

eap. 9

Poriiior ad lanlus missus non snOick «tius,

yua? dumiiiiiudo prius, uuuc fanmiaoJo

pliicel.

Lassaruul tolies (lui reiliere peJcs. Singnla nec refero, quia meiua nmiiera viircunt (fttc).

Jdem scribens ad Agneiein
alloquitnr

,

lib

viii

,

cap. i, sic c:tin

Idein
lanic

se

pluries convivio

ab eisdem cxcept«Hi ac
ac int
,

pasliiiii fuisse significat,

r

cdctera

,

lib,

Sed

reliqnis Maie: pia charior instal, Eligil excelso coiisociare cltoro. Res ptcliBl ifisa tanicn, t|uonia;n q»«; filia oonslas, Te matrein voiis opiai haliere suam; QuuniQue suis genibuscharam Duii^ivil alumoan],
libi prjD

XI, cap. II, prandium

coniinemorat
instri.ciuni
liorli
,

ac describil
v.iriis

quud

sibi

ab Agncte

ac

floribus

D

ct froiidibus,

ad speciem
,

viridanti.>;,

picium et

Et

Prelkil ecce suo conslilueiida loco. fpisE te semper baculi moiJeramine rexit, Proiupla sub imperio vult magis esse tiio.

omaiuin fuerat
«liligcntia

ex quibus illaiuni erga Furtunaiiini

ac seduiitas perspici potcst.
ilios

59. Ilacc vero inter
siludo Dionct
tit

nniiua chariias «i necesqiio nniciu

54.

Sumnia vcro Radegundi
fuii,

facullas et opportu-

quseramus

maxime, geu
Fortunatng

niUs
re,

illiid

pro regia ejusdem cognatione ac genesunni Pictaviense inonasierium preiiosis
,

Diunere, apud
fnngeretur.

religiosissiinas

feintnas

Sed ante

qna-diira

nntanda sunt. Ac pri-

iiiuneribus ditare

iiiter

quae ea pra;cipue nunieran-

Riuin iMud animadverto, singtilare
dig

sempcf Radeguninstiiui povcrit
:

lur qnse ipsa a Jusiino imper.

missa ad eiimdem legatione
conferenle

,

569, impetravit, plurimum
,

anno

circiter

sludium

iii

his colendis et audieiidi.< exstilisse, a

quilms ad pietaiem ac religioneni
quae
,

ad

eani

reni

Sigiberli opera et gralia.

ul scribit Fortunatus in ejiis Viti, nTim. 8

Scilicet, ut de ipsa scribit Baudonivia io ejus Vita,

Ad

ejus opixionem si quis

senarum

IM

visus [uissei

,

nnm. 8
lignum
viuttas

:

Quod sua

vota poscebant obiinuit, ut beatum
,

vel per ie, vel Voealus, cccurrere, videres illam eeete-

ci-ucis

Domiiii

auro

el

gemmis ornalum

,

et

letiem h&bere fcmiiiam

.

.

.

sequenti die

ruram

doiiius

sanctorum rcliquias, quas Oiiens relincbat

eommillens credilariis

,

ipsn se lotnm oerupnba' jVila

59
tiri jiitti
icciiila;

PnOl.ECOMENA AD VENANTII
verba circa lalutit imtiiuia, el eirca ndipiftt/cslii
(lc vitte

IION. CI.EM.

FORTUNATI OPERA.
Quibus ei verbis polcsl

40

\

relril)utione

iempilenia reslitudl^ qui proridel ausiiiilelligi

commercia relcnlcbatur per
,

ilicsj

lium
(|uii
teiii

iiidi(ienlibus.
iii

Aii|ue

lixc

nadcgiiiide

duiii

ea

iii

rt-gia

aula

locu

is

essel apnd

Uadcgundem,

cl Agiiu-

adliuc viverei.

,

et qua;

iisdem uflicia praislarel.

60. Deiiide mulia jain eraiil Pictavien!>is
slerii sanciimonialibiis

mona-

02. Aique eiiam ex iiiiieribus lain fiequRiiiibus
qiite

negulia gerenda, sive quae ad

Foriunaiuni

per Galliam Germanianique
licet

lia-

privaias caruin curas el ollicia siicctarcnl, sive qnai
all liilius

liuisse

CDniperimus, coiijiccre

plura ad

mona-

nionasierii rcin ac slatuin perlinerenl, qni-

sicriiim 1'ictavieiise spccianiia negoiia per
lila

ipsum so-

bus

in |irucurandi>alicriiis

quicxlra monasterii scpla
Ita
,

iiansigi. Iia lib. xi
ct

,

c.ip.
,

27 el 28

,

scribens ad

vivcrcl diligoiitia dcsidcrahatur ac lidcs.
uiiuni aut aUcruni excinpluni |>rurcrain
,

qno
apud

Agnetrm

Radegiindcm
iii

suu qii:uJam ilinera euar-

cxstat

rat, quoruiii

alirro diu procella jaciatus fiieral

Gregor. Tur.,
plar epistoki!

lib.

ix llistor. Fr.inc, cap. 42,

csemad-

uiide in gravc viia: nmilteiida; discriuien veneral
in altero vero hiemale frigus ac piiiinas te perpes-

quam Riidegundis

miitit

ad episcopos

Galli.c, qiio illoruni palrociniiiin et aiicloriiatein

siim fuissc describil,

cum

nive cl glacie late uiunia

vcr^us eos

qiii

mnnastcrii riciuvieiisis
ali<|iiid iiiipelraret.

jiira vel
,

buna

lenereniur.

Alque

ipse
illis

iiidicat

quxdam

haliuiise

Lcdere voluisseni
legilur

Item

cap. 50,

B qux

prxseiis cuiii
,

conferrel, nec tuiu episiulx
:

quoddam
iii

rcscripliiiii

episcoporuni ad Hade(eriuulur anaibematc,

comniitierct

iis

verbis

gundeiii,

quo

nioiii:ile!< illae

rosl refcreuda slinul murinrra corde lego.

qux unquain

e monasiciio egiedi aut iiubcre voluis,

liem

lil).

VI,

cap. 10,

cum

Meliin accessisset, narsibi fuisse

senl. Ilxc itaqiie

ct

id

gciiiis nlia, s.Tpo
aliis

cuin epi-

ral lintrcin

quo vebebatur a regiu coquo

scopis, aul regibus, el
n)unicaiid.i
,

principibus viris, coin,

abduclum

;

cumqne

venissel Nauciacum, vcl Natiuin,

et

per ipsos inierdum iransigenda

ali-

a Sigiljerio rcgc perllberaliter excepiuin, nccnon ub
ejus minisiris i'apu!o
el

qucin, pixstaiiteiu consilio solcrtiaquc virum requirebaiit, qui cadein gcreret ac procurarct.

cxteras copias ad
rias, referl

iier

Gugone, cum liniicin, lum suum prosequendum necessalib.

Gl.

Qux cum
posse

ita

sinl, illud

iiiilii

vidcor prinio
lulius

se accepisse. Idem,

x, cap. 10, iler

ariirinare
vila;

lladigundcin

ct

Agiielem

suuin

,

aliudquod circa Rlienum ei Musellaro confece-

moderalorem ac prxteptorcin Fcrtunaiuin ha,

rat, dcsci ibii ciim

quidcm regix doraui,
lirunicliildi

id esi,

Cbildeal)

buissc

cujus jiidicio .ilquc consilio
,

cum

in

rebus

berto et
ip^is

c]us uiairi

ubvius faclus, et

£uis privatis dirlgeiidis

tum
inter

iiionaslerii

lotius di*

relenius,

el e^ceptiis

perliuiiianiter,

eosdeui

sciplina teiiiperanda nterentui'. Qiiod sane et tant;e

deinJe,

regia

poiiipa

el

aiparain

iier

facientes,

iieccssiludini,
fiiiise

quantam

ipbum

et

illas

inier-

^

luissel

piosecuiiis.

ilaud

inverisimile

ilaque

esi

ostendiiims, conscnfaiieuni
,

videtur, ei For;

Fortiiiiatuui istbxc loca, iion

tam

solatii

sui causa,
vuluiiiaii

luaaii rcligioni

doctriiia;, prudciitiu!
,

idqiie

Rade-

aul privaii

iicgi>lli,

adiisse, scd ul

earum

gundis

illa

vota fuisse faciie dixerim

quibus Veiianin

ac sollicitudini, quibus se et operain
ral, saiisfaceret.
(>3.

suam addixe-

tius ipse sc adhwtiise faielur,

quoininus ad suos
adsiinl

lialiam

rejrederclur.

Aliiue cliain

indicia

Ex bisce auiein

iiineribus

(quxcunque landem
ratio
fuerii)

aliqua ex scripiis Forlunali
meiii. lia lib. xi, "ap.

qux

lioc

ipsuin confiriil

eoruin

suscipicndorum

causa ct

per

4, aucior csl RaJegundi
Aposioli exempluiu

magnam
Gallix ac
scendi

ipse nacius opporluiiitaiem esl percelebres

ad stomacbum conoborandum ac recrcandum vini
atiquid sunierel, prorcreiis ei

Gcrmanix episcopos adeundi,

et

co^o-

qiiiliuscum amlcissima

benevolentia conjun-

auctoritaiem
cap. 7, ad

,

Tiinoilicu ad ipsum suadentis. Ileni
scribeiis, rngat

clns fuisse cx ejusdem carminibus passim deprebeuditur.

Agnctcm

ut

quod ipse
iiniieii,

Atque

ul ex

iis

nonnuHos commcmorem, quoiioii

olisequium seu

faiiiulatuin
,

absens Kadcgundi

rum ex

amiciiia el

coiisiieludiiie

vulg:iris coni-

dere non polorat

pio se ipga prx-siarct. Idem

c:ip.

niendatio iniiocentix ac virtulis Fortunali suini
_. tesi, s.iiictus

po-

8,

gratias

agil

Agiicii

quod

moni.ilibus cpuluni

Germami>, cpiscopus

Parisieiisis, pro-

rogntii

suo, indulsisset, el opiat ad exireinum, quo
el

pensissiina
exsiiiit, ut

in

eiimdcm
qui

volniitate

ac benevulcutia

Agnes

Kadpguiidis diu cssciil

supcrstiles

,

quo

conslai
,

inler cxlcra es lib. viii, cap. 8,

cai uni (reiio, seu aiictoritiite, Pictaviensis niunastcrii

Op. Forlunati
et a

cum ad cuindem

prnncisci vellet,
:

siatiis.sive discipliiia
liimis.

,

diu
viii,

lliirerel

ac siarei iiicoscribcns ad

UaJegiindc reiinerelur,

lixc inqiiil

I'ostrenio,

lib.

cap.

17,

Grcgor. Turon.,

cum grave

scaiidjluin ad dissidiuin,
,

posl obitum sancia; U:ideguiidis

iii

endcm
cidem

Pictacuusaiii

M(^ viiral iiiJu palrr, raJiaus Grrniuiius iu «jrlie, lliiic reliupt maler, ii>e vocat iiide paier. Uulcj!! uiprque iiubi, voio auiplecluMtp rubirell; rieiius uuioie Dei, Julcii uurque uilbi.
Ilic ille fiiit

vicnsi nionasteriu exciiaiuin liiisset

,

Gcrnianus

a

qiio Agiies,
esl,

P.etav.e:isis

abliaiissx

commendal

liis

verbis
iiicai
,

:

lUmor
,

sit

com-

mnnaslerii

abb:ilissa,

cuusecral.i

ul

consial
lib. iie-

mendalionii bcalcc dvmiiie
vtiircc
iia;,
,

{iiuc

vel jain matrii
,

ex Iestinion'o Uailegund s apud Gregor. Turon.,

doinnce lladegumla
,

pro loci sui

vel
,

persoet

n, cap.
naio
<it.

l-*,

01 qiio

inielligi

potcsl inagnain iiide

loiiiitque regulte

ilabilitate

quod

petiit
,

verprat-

crssituJinis ac benovolenti.e ruusaiu vel cuui Kortuiiiierfuiise.

buriiin vel tiiicrruni tuppliealione
rip'nl/1

cummiiil

ilii

infuliijabiHler liibornre

,

qualilir ipse vvb.t in

Felicl ciiani,

eplscopo Nin:nelOQSi, virocnin

41
iioUliiate

VITA VEiNANTIl FOHTlNATI.
generis
,

41
Quaiili

lum

virlule

aoimi
:

conspirno,

A

sleriuiis j;icnisseiii.
scripta
Foriuiiaii,

vero Cregorius facercl
iiiiercsse arbiirarelur

iicceptus in priniis ac jiicundus

fiiil

idiine iiiJio:Mit

ac

(|iianli

scripta ad illum Forlunati carmiiia, el itlius ad liiiuc
liiierae

eadt-m puhlicam in lucem profciri, inde inielligi poti'si,

quas legeie esi

I.

iii,

cap. i, 5 et scq. Idem

qiiod

non

leviier cuin

ipso agendo, sed obte-

apiid

Leoniium, episcopum
piimis
,

Biirdigaleiiseni, ei Plnci-

slando ei adjurando ab eo coniendcrit, quo caruiiua
Bua
et
alia

Uigain, ejus olim
famili»,
in

uxorem, mulierein ex iniperainria
vero
singularis
pieialis

Upuscula

in

uniim volunien

colligaia
disci-

laude

evulgarei. Id

ex ipsius

Fortiiiiati teslimoiiio
lib.
i,

prxslantem
liae
I.

non infimum locum
cap. 10, exstal

lenuil benevolen-

mus,

ila

scribentis ad Grog.,

cap.

1

:

Unde,
viriliter

ei gratix, nl aperie lesiaiilur carin. 15,

10 el 17,
ipse

vir apoilolice,

pnidicanile papa Gregori, quia

I.

Libro vero

iv,

poema, quod
in

flagilat

ul qtiwdain

ex oputcuUs imperilia:

mex

titi

scripsit in funus

ejusdem Leoniii,

quo ipsius ge-

irtnsfereiida projerrem,

mearum nugarum admiror
:

it

ueris nobiliiali, ac virtuli, el in
lati,

gregem suum sedulict
graiio:

amoreseduci; ac rursus
divini myilerii, et

Sed quoniam humilem imteslificatioiie

lum apud reges

auctorilati

refert

pulsum, alacriur acrius Temtenlem, sub

egregiiim teslimonium.
6£. Quid vero de

sikndore virlulum beatissimi Marsedulo
eic.
ut

Euphronio dicam,

anlisiite

Tu-

lini,

conjurans,

horlaris

eontra pudorem
v,

ronensi

?

quid de Nicetio, episcopo Trevircnsi, aul,

B

nicum deducar in pubticum,
5, se

Libro vero

cop.
iis

qui illum excepii,

MagneriPO?ad quos singulos exI.

item ab co ad scribendum incilalum scr^bit
:

ttant scripix Forinnatl epislohe, scu carmina,

III,

veibis

Instigns,

Pater optime, teria curiosilate, sinproloqiii. et

capp. 1, 2, 5,

H,

12

et 13.

sanclus Martinus,
vos,

Gallicix episcopus,

Ncc vero prxiereundus Sueille qui
superstiiiune

cera lamcn dukedine, carmine eHngiiein
currere
\.

pi.ngiiem

lersu

pedeslri. Eadein fcre scnLit,

Galliclx incolas,

a

paierua

ad

IX, c. 6.

r.liristianam religionem amplectend.im

convertit, ad

C9. Atijue

hxc

iiiter

quem iiem Fortunatus epislolam
a<nicissiini desiderii,

scripsii,

plenam
vir-

lunatiis plura siinl
fucruiii, atqiie

carmina qux tunc edidit Forqux ad Oretjorium ipsum srrip'a
virlntum laudem et couiinendn-

el pociiia, in

quo ejusdem

ejiis

lutcs

,

el
illa

erga
1.

gregem suum merita commendat.
liis

lionein complectuiilur.
iii

Ac
lib

inter cxtera
v,

illud

eminet

Ilabcs

v, c. 1 et 2.

primis, quod cxstat

cap. 3, scriptiiin ad

66.
a

Addendus

Avi:us,

e|iiscopus Arvcrnensis,

cives Tiirtinenses, qno iisdcm Venantius graiulaiiii,

quo Gregor. Turon. ad sludiiim divinaium reriMH
ac provocaluin conimein»rai tn
c:ip. 2. Is igllur
iii

quod Gregoriiis Ecclesioe
fuissei, ac
,

illius

episcopus
sui

creahis

se exciiatiiui fuisse

bona

iis

cmnla ex

pontlliris

adventu

Hbro de

\ itis

ratrum,

prinils dilexit
'

ac prxsenlia oniinaiur.
70.

Forlunaiuin, uii j:im coiijuiicta uiriqtie cumGregorio

Qua vero

in

se munificenlia ac liberaliiale

neccssiiudo cfflagltare videliatiir. I'orro ciim .\viius,
sacro Pentecosies die, plusquam quiiigeutos

idem Grrgorius
clarat,

esset, passini suis in carmiuibus delib. viii,

Hebrxos

aique ui de cxteris lacoam,
sibi

cap.

2.">,

ad Cbrislum carmine,
laiu.

convenissel, bnc cjus facium, prolixo

mcmoral
liain

ab

illo

agetlum prxsiiium fui-se

ail

prosecuius esi Furtiiiiatus,

Cregoni borqui Furtuna-

alimoiiiam ac cateros sumptiis, in quo munificcnejiisdem confert ciim liberaliiaic sancii Marciini
liic

67. Sed
iiiin

iie

siiigulos
et

commemorcm,
sit

liiii,

de parie clilamydis snx
:

nudum

et

benevoleniia

ofliciis

huinanitatis

complexi
is,

egeiiiem

ciiiiiexit, liis versilius

fuisse deprebeiiduntur,

unus pro ornnibus

de

Mim.Oci reparniis Martlni gesia,

Oegon,

quo supra meiitlonem fecimus, Gregorius, Turonenvir cum sede ac loco, tum pietate ac sis aniistes,
doctrina
clarissimus.'

lexilul ille It clilamydeiii

iialiilii,

llle

nosalis ipse cibo. pnus, siclu parliris agelliim;

llle legeiido pol.ens,

luqne fovendo deceiis.

Quam

vero ipse diligeret For-

Cujus quidem
bens,
In
) c.

agelli

situm el amoeiiitaiem descri:

lunatum, ac quanta iuler utrosque amicitia ac familiaritas intercederet,

24 ejusdeia

libri, lixc ait

lam mulix
in

el crebrx ad illuin

qua sorle

loci faria est colIa:io doni,

scriplx liujusce liilerx scu cariiiina declarani in qui-

bus

is

baud secus quain
et beiicvo'entiam

parcutem se aflecium esse
prxclpiium erga se slu-

Qua Vigeiioavrocax liiiore frangit aquas. Lapslbus el tumidis dum ferlur naiiia car:nis, Jugera culla videt, quaiido celeuina canit.
71.
cia

usiendit, ac vicissim

illius

dium

cuniesi:iiur.

Cum

autcm, reipsi

Ejusdem vero in secollata munera ac summatim compleciens, 1. viti, c. 25,

benefieoruiii
:

gionum
siiuni

iniervallo sejunctus, niinus

quain vellel

magnitudincm ac iiumenim exprimii, inquiens
GurKiiis in
Arl tua

adesse et

ejus

pra;seiilia

frui

posset,

desiderium

morem

si

liiigua (loeiita riparet,

litlerarum

fiequeniia cunipen^abat,

Ut eniin

ipse
dciii

de se proliletur,

U

v, c.

14,

scribens ad

eum-

Turhiue torreiH,is vel raperelur aquis, prEcipue prsconia suiuma, Gregori, Diim MOD esplerem fluiniiie, guita lurein.

Gregorium

Munillcuiiique
:

Pairem ajquarel
inibl,

iiec Miisa

Maronis,

Fers boua quania

quisvaleiore

loqiii!

Jugiter oplo libens, sacer ampleitenrte Crcgori, tieriiere vos oculis, quaerere lilterulis. Dulce videre niilii, ac si deslt copia cerni, Spes eril oraatl vel dare ver..a Pairi.

72. Quid auicm reliquos eiiumercm quiis sul amicos

ac patronos babuit in Gallis Foriuiiaius? Regcs dico
ac principes viros, quilius lara acceplum atque omiii
lenipore jiicundum et cbaruui cumdeni
nuignuiii, incu
fuisse,

68. Iliijus suasu plura scripsit
iiatus,

aut edldil Fortu-

per-

qux,

nisi ejus

buriatus et impulsus accessisin

quidem

judicio,

cum

iiigeiiii

ejus et

sd) furiasse perpeiuis

lenebris ac ub'.ivionc po-

docirinx, tum vii* iulegritatis, aiqne eliam cujus-

Patrol. LXXXYIil.

2

«S
daiii
iii

rftOLEf.OMKNA AD VENAMll
rumiliari cuiiiueiiiiline urlMiilialis

IIO.N.

{.l>:.M.FOI»TUNATl OPKRA.
iit

44
.'h:

*c

lcstiis
;

A

gio-issimis (nisse

per aniniiH,
iii

sacrs fnaiiiue
li»-

\iiaii?, f."! lesliiiionluiii. Sii|ira juiii dikiiiuis
Sigiliei
tt>i

quaiu

qiiadr:igesiiiiiili teii>pori-,
iiiiiiiiin

locuin qiieiiipiain ab

re;ii

Aiisir:isia>, gr.iuis cssei cl jiicunilus
Iriitrcji,

Ircqunilia reniuium gecedercul, in (|uo preIia
lis

lui «(MeiiJi cju.<deiii
!ius,

Cliuriberius, GiiDiraiiililius (t|iji

ribus nnlisacjcjunils vacarenl.
iiairat

de sinclo Senocb

CliUpericus, ei Sigilieni

poslca
tiiin

Au-

Greg. iur.,
ilie .«aiif
li

sirasije
fniis

resuum

lcnuii), Cliildebcrliu,
Gelesiiiolli.i,

rcginis

qiiod a

Palrum, cap. 15, Mariini, usqiie ad Naialcm Cliristi
lib.

de V

BTUiitcliilJe,
raiiiiliis,

Predcgiiin'';.
in

ac re-

d.cin, cl ruisus i{itadiagiiila anie
liila

Pascba diebus cel
',

gis

apud
dc

qiius
liis

Furuinj(uin

|i<iiiore

ac

vivebat

iiicliisus

;

iieinqiie

de Uereciindo

pnn

|iretio rnisse, lol
tiiaia passiir.

alque ad ips»s tcripU

poe-

liliie
(|iinj

.Ambiancnsi narr.ti muciot Gregorio coxvus,

(e>ianiiir. Magiiiil-

secreium

iii

locum recedebai, ui sacro quadra-

75.
|iliiiiii,

iaiii

Ncro praier Cogoneui, l.iipum,
e( alios

g''siniali

tempiire divinarum rerum conteinplaiiiini

Jouiinin,

dc

qiiibu.s
i

supra iiicinioiuin
Miipoiibus digiiiaiiiK-issiI.

Nacaret Jmpcnsius.
7ti.

icci,

Muinniulenus

eiiani, vlr illis

Porro

eam ad rem aptitsimx

occiirfebani in-

laie praefilaiis, ci in(er
iiius Foriuiiaii

suos iiobili.ximns,
illiiiH

sulx, quic, mari undique circunifusx, frequeniitircs
boiiiiiiuin

TuK. Ilic
2,

cgr>>gie

laudal

vii,

arcebaiK accessus.

H

nc de Palladio, Sanlib.
viii Hi!.!.

r. 14,

ac

I.

IX, c.

stribil

ad

Ctiiiideiii
lil

consolaio- " tonehsi
Ileni Papiilierulfiis,

ei

iscopo, narrat Gregorius,

liani
liis,

episiolam pro uiorle pueila!
vir ajiud

x.

Franc, cap. 45,
iniulam meris
,

qiiod ipse Quadragtsimce lempure in

Sigiberluni

|M)teiiiissiinus,

orafionis

causa

,

secefsitsel. Saniltis
in

Coiidit,

Gundoarius,
alii

Boso,

Galacloiius, Clirodinus,

Marculfus eiiam, abbag Nanlensis,
Milaiii qiiolannis confiigieba(,

i|«:iradani
ibi

iii-

Muiiiiiiohis, et

cum

vif ti le

ac dignitaie prKcelei gra-

quaienut

super

iltuii

lenics
tiosi,

viri,

luin

a^ud reges tuos bonorati

tacTum lenipus quudrngenarium corput rigidiut
mactraret
tior,
,

tilito

pra-cipua bcnevoleniia

eumdem

prosecuti de-

el >/««

ab hominum tontpeetu
,

etsel

remo-

prcheiiduiitur.
neiii,

Qiiod

aiKeiii

ad ejus coinmeDda(io-

eo ad vigilias

oralionem, jejuniaque exercenda
esset,

uieo quidein judicio, valere plurimuiii debct,

aptior, aique

expediiior

uilcgiiuria ejusdem
i

illuj esl, qiioil cuin i:lorura

quos Doniinavi plerique
ac nonnulli
vcl io

Vita, n. ii,

qux
8e(.i(e

relaia est sac.
divi
liis

Beiied., pag. iiS.

varia

rorluna usi

iiiierdtiin sini,

Porro
iiisiibe

vel

Aii.brosii

quam
indicat

freqttentari

rcgos ipsDs cniispiraverinl, aui ab iisdeni defecerinl,
aiii

soleient ab

qui, pie(a(is causa, sula ac se-

gravibiis

dc causis

suspecii

c(

olTensi

locuin

crcta in loca cupiebant secedere,

ipse
:

Anienu-

suuni et graduiii aroiscritit, e( exsilio aut niorte inullaii
iiiiila

brosius in Hexuin.

I.

iii,

c. 5,
ii

iis

verbis

QuM

iniserrinie iuterierint,

uiius

pene Foriunatus,
suspecius
le-

menm
eligunt

insu'at... in quibui

qui

se abditant

intem-

unquam de causa

acccrsiliis aul

pernntice sacularis iUecebris, jide cominentia: prcposiio,

giiur fuisse, uec eoruui
ctissiiiios

quos aniicissimos
illi

ei coitjun-

mundo

laiere,

et

viite

hujut declinare dubiot

babcuat caianiitas

qua apud
:

Keges
iii-

unfractut ? ilare esl ergo secrelum tempeanlice, exertiiium continentice, gravilatis secessus, portui secun:»lis,

Iruebaiur gradje oUccit aliquando
diciu esi ita eunideni
ciiiag

qitod

magno

nobilissimorum viroruin amialienis

Iraiiquillitas

ttseuli,

mundi hujus

sobrietai, lutn

coluisse,

ui

idem
non

a persona

sua et

fidclibus viris

alque devolis

incenlirum detoDouis, «I

grudii ncguiiis scse

iniiniscerei, atque,

ab onnii

cuiM untiarum

leniler alluentium

sono cerlent cantut

pariiuiii sliidio alicnus,

quod suuin erat opus perse-

psallentium, plaudanl insulw tranquiHo fluctuum san-

qiieretur, pacis atque utii amicus.

etorum
77.

clioro, hyninis

sanctorum petsoneni.

7i. Spaliuiii vcro leiiiporis aliquod babiiavit Forluiiaius in ea Briianni:e
liuin

Qux

cuni

ita sinl,

adducor

iil

credain vel For>

ininoris parte

qux ad OceaI.

tunatum
pore,

in

quampiam

iiisulam srcedere aliqnaiidu

posKa, ejus lUiclibus aliuilur ac cingKur. Sic
scribii

consuevisse, idqiie lorle sacro
in

Quadrage^iina: leinr«iiioius,

eiam ipse
rap. 4
:

ad Felicem Namnetcnsein,

iii,

qua,

ub humintim turba

aique
s:u-

Uscitante tne prope finitima petugi blanliiiiento
pj titiorali

oiiiiiibus
iv dii sius

vacuus negoiiis, jfjuniis ac precibiis
in^tarel.

valuralis turpuris in lecto,
yiiie

diuiius

in

mai-

Quod
lib.

eniiu

ipse

in

alK|ua in^ula

decubante

,

iubit»

per

undifragot leslri fluclut

Tixerit. ex

ejusdem verbis
i,

inlelligi

potest, quibus ad
:

tloquii, quasi scopulis

incurreiilibux elita, sul s spar-

1'lacidinain scribil,

cap. 17, hoc n<odo

gint

me

coniiijil irrorari,

Idein scribeiis ad
ait
:

Drucuncm

Muncra parva

ulinls, pij,

Uiac,

lib. III,

cap. 33,

bxc

ijux! iiia,;is i|>sa

suscpe, qujpso, litienter, duceus, muiius io orbe wicas^
liu c

Flui tibus e inediis

Nos niaris Oceani unniduiD circiiiufluit xqiior, Te quoque l'arisiiis, cli^re sn la<i<, liabel.
Seqiiani lu reljiiet, aus uiidu lliuaiiiiica ciugit. Oivisos lerris :illigut uiitis aiiior. tiun turar h i; l'ob^'i vulliiiii iiiilii ^ubtraliit illuin,

Uceauus
78.

(uinidis

luunuure

ut darei iusula vuliis, pru^^lal tquis.

Quaiiquam
iiisulas,

vel ea fortasse fuii causa

cnr For>
peieiri

luiiatus

sivu
is

alia

inariiiina

luca,

aliquundo,
illis

quoJ

sanclissiinoriim honiinuiii, qui

Nec Borcas
75.

luierl nunieii,

.iiiiii,',

luuin.

in regioiiibus hahilaveraiil, ac leruiii

ab iisdeiM
piesi>

Uu:erendiiin
iii

antcm videiur quanam inaxime
illas

geslarum nionumeiita qiKvrcrcl, quibns cum ad
taiem acceiulerelur, et acueretur aJ iiiiilaii«nem
iniliiudiiio

de causa idcni

oras

ac litiora seccssissci? Qiia

iiire si licct conjiccic abqiiid, illiid priiiiuiii aiiiiuad-

exeinplorum,
iii

luiii

ucias ab

ilsilein

Viius

Tcrlo, soleinnn
"

tuiic
ii;ii

Irinporis
c. I, n.
I

plerisque

viris rcl*-

cuiisciibcret. Qiiod

priniis sidciuue

eid«ii'. fiiisse.

Lejja \)rx(. ad

H

J5 c.mi
101 al> ipso

V1TA VENANTlt FORTUNATf.
eluci>l*alx Viije sanLlDrmn (esian-

«
illa

A

dimn

lesiaiiir
:

idem Forlunatus, de

scribens,

lii».

tnr, iuni liaec ejus verlw confirmanl, quilius ipse

de

wii, cap.

&e prolitelut-,

lil>.

u, c»p. 12

:

Laudibus liumanis reliquonim cc^da resiilteiu, Al mihi de juslis comiiiemorare (lacel. Nam pielads opus, victores lexere libri^, Admoiiel ingenium res ralinue duplRx. Un» qund e^-l babilis de magiils niagua laleii,

Concipiente fide t.lirisli Rjdpgnndesamore, Cssarii lambit roguU quidquid babel. Cujiis ponlificis refliienlia peciore inella,
Colligll, et rjvos iiisatiata biblt.

83. AdJil Browerus

eumdem,
et

raore veteruiii ana-

Nam bOTia qui rclicel cr:ininis auclor eiii. Altera innsa monel, quoniam siiccesus amatur, £t ineliora cupii i\m sua facta legil.
'9.

cboretarum,
miltens ad

fiscellas lexere solituni, e

quibus unain
I.

Radegundem
:

Agnetem,

xi, c. 13,

sic eas alloqiiitur
Ista

Ac sane non obscurum
Forlunatns,
:

rjus rei indicinm ipse
i,

Roliis prxstai

I.

c. 17,

ad Placidinani

Cretlite,

meis manihus fiicella esl Timiiie texta, mi cbarx, inater et alma soror.
iu

«cribrns lilsce verbis

Itcm endem
prrperans aguoscere
poDi.i,

libro, c. 17, aliud operis, suis
liis

mani-

Ou» loca dum volui A Uorea venleos,

bus confecium, ad casdem mitlit

verbis

:

reppulit unda fureiR. Prosperilas ut veslra tameu be pleiia probaret, Oblulit in terris quod peiereiur aquis.

Compnsui nianibiis propriis hor munus araoris, Sed tibi, vel domiax sit, rogo, dulce mex.
Qiiis

Quibus posiremis versibus
videiur,

id iiiihi

maxime

autera

ignnrat id
ut

indicasse
ut reiicia

maxime iiionachorum prosuis quotidiano operi ioid

g

quod cum co
ac

prium
starenl,

fuisse,

manibus

consilio navigaret

quibusdam roariiimis
(is siix

ac

liscellas, vcl

genus

alia,

in locis a

piissimis viris pieia-

elaborarcu

sanctimonix vesligia cognoscerel, inde
el

aique coiitexerent?
84.

rejectus

lempeslate,

ad Placidiuam delaius,

A
,

qiie bis

Broweri conjectiiris vcl
cl.

il!ud

in

addere
in

ejus persoiia ac viiae ordine id

exjressum repereril
Joscph. Liraii

placct
p.'xf.

qiiod

a

Ruinart aniinadversum est
:

quod

aliis

iii

locis

navigando qnxrcbai.
(cui cl cl. vir

ad Op. Gicg. Tur., n. 35, iiiquientc

Mwa-

KO. P.

Orowerus

slicus ordo,

jam tempore

Gregorii,

ila

crat clericatui

asseiiliiur)

arbitratur
iii

Radegundem secuiam Forlu-

conjunclus, ul idem fuerit

monachum

esse ac ctericum.

natum

fuisse, ac

eadeni cuiu ipso aut cerie proxi-

Aliqu;ini etiam ex eo conjeciurain facere

possumus,

ma

insula interea habiiasse. F.a vero ratione ducilur,

quod, cum

is, lib. iv

Vitx sancti Mariiai, ie 1'aulo,

quod scribens Fuitunatus ad Felicem, episcopura

Aquileiensi episcopo., scribat

Namneiensem,
vsciiari

in

eadein epislola,

iii

qua

Qui rae
dicit se

prim.-eiis cpnverti oplabal ali annis,

prope finitima pelagi, refcit ipsius
qiiibiis

inn'.iere videlur, se, eisi

Felicis

non primcvis abannis, pofuissc
,

verbn,

anlea ad sese scripseral
vivere,

:

Ipium Rade-

stea

lamen couversura

id

est,

moiiasticen

gundis muro charilatis inclusum

p
quamobrem

fuisse amplesura, ut oslendimus siipra, niira 13,

81. Sed id milii taoii esse non videlur

85. Sane Radegundis prxter illud

siiinii

nion.isie-

credamus Radegundem, ejus regulx ad quara niores
suos confnrmaverat ac sui propositi oblilam,

unquam

rium mulierum, quod Agneti legendum tradideral, ei in quo ipsa vivebat, aiiud virorum apud Turoiiop
exstruxerat. Quin et Piciavis basilicx sanctx Rjde'

e monasterio egressam esse, ul

alio concederet. Ipsa

siquidera regulam sancti Cxsarii Arelatensis episcopi

gundis aliud raonasierium virorura adjunctuin fuisse
constat ex Raudonivia
,

sequebaiur, in qua, arl. 5 rccapit., diserte cautum
fueral
:

lib.

Viix sanctx Radeg..

Ut nutla exvobis (raonialibus) usque ad mor-

num. 19
et liortatu

et

31, in quo crcdibile est Fortunatum

tem suam de tnonaslerio egredi permiltatur, ant per se ipsam pra;sumat exire. Ilinc de Radegumle scribil
Caudonivia
ul
in

eiiam, sive exemplo ac imiiaiione, sive inclament')

Radegundis, monaclium egisse ut
si

et

illi

ejus Vila,

iiutla vivens foras

num. 28, quod instiiueral monasterii januam egredereiur.
iii

pncsto essei,
rei, et vitx

quid cjus consilio et opera indigeviia:

consucludine ac institulo ad cjus

Qiiin ipsamel
(iallix

Radegundls,

epistola ad eiiiscopos
I.

sJmilitudinera propius accederet.

(quam legere
c. 4-2),

esl apiid Greg. Tur.,

ix llist.

80.

Quamvis autem plurima

exstiterinl Fortuiiaii

Franc,
siis

imploral eorum auctnritatem adver-

oflicia in

Agneteni ac Radegundein, quibus nunquam
ac soUiciiudo vidciur defuisse, non

moiiiales illas quoe exira regulam exinde (e
ler.tavissent.

mona-

^

*"]"* diligenlia

sterio) egredi

Posirenio
a

eadem

in libro

niinora taincn pielatis ac sedulilalis oflicia Ecclesije

de Excidio Tboringix

sic

Fortunato loquens ad

Pictaviensi,
fuerai,

ciijus clcro (ut

anie diximus) ascriptiis
est.

llaraaiefredum, patruelem suum, induciiur : Sacra monaslerii si me non clauslra tenerent, Improvisa aderam, qua regioue sedes.

prapstiiisse

dicendus

Neque vcro

sine

prxclaris illam in Ecclesiani meriiis vir, praLsertim

NuUo qnam

iiaque

modo

advena, supremam ipsius Ecclesix sedem aliquando
adipisci potnlssei.

credibile esl

Radegundem unse-

a monasterio recessisse,

quo Fortunatuin

87.

Mirandum
siiit

queretur, sive religioiiis ac pietaiis gratia, sive ulia alia de causa loca raariiima peientem.
82. Porro ex
illa

snDciaii

est autem nnnnullos cxstitisse qui Venaniium Furtimatura episcopura fiiisaliura Fortiinatiim cnmmiiiiscaniiir,
illud delatuin luisse asserant, a

se

unquam, aut

qux Radegundcm

inter ac

For-

ad quera muniis

no-

lunatura

cumdem
rcgulam
cs^c,
iii

necessitudine, Drowerus conjeit inonasiicem aniplexuin fuisse, ac foriasse
SJiicii

inierfuit

stro plane diversum. Qui ea
tur, qiiod

maxime

ratione ducuii-

Gregorius Turonensis, quoties ejns inennonnisi preibyterum illuui

Cxsarii, episcopi Arelateiisis, seculum

lionem

facil

nominei. Ai

qiiam {uaecipuum exstiiisse Radegundis siu-

duo gravirsima ac cerlissima moiiumenta evincuui

i7

PROLfc"OOMi:NA AO VKN.VNTil
rUKiaium
MOilriiiii
p()isc<>|>iim,

IIOiN.

CLLM. FOIlTUN.Vn OPEUA.
(iiialtior

48
evegeril in lioc
illiini

F

ei

iinulom

l'icla-

A

i" <>allias, :ic irii^inia

alios

«leiiseiii

riiisse.

Nani

priino
,

Itauilnnivia,

iiionialls

rcgiio, aiiieijuam

episcopns

lierei,

consial ad

uiunasleiii
ifiso

Piciaviensig
in

cnxva Foriiiniio,
Viia:

sic

de
:

pervcnisse dignilatis graduni, cuin jani devexus essei

scribii
riuie

prolog.

saiicix

Itadogiiiiilis

ad seiiecluteni.
*JI.

l^ionea

vir apmtoticui, Foriunalui eiiiscopu^,

rie

Locoin

illuin

adeplus Forlunalus,

cum

vil»

htattc Vila

compoiuil iteramiis.
ltailegiiii(li'i,
i|iiie

Quis
alicri

aiilein
S('ri|ii.i>

asseral
a

iniioceiiiia ei vinuiuiii
niuiii,

exemplo, lum doclrina pluri-

Vitam bcal:n

Uau-

gregi suo profuit. Exsiani
et

jam ejusdem Exhneni eluciibrassr
in aliera

f!onivia solel prxligi, a
ii.in fiiisse

niusiro

Venantio Foriunaio
lil).

pusiliones in Symboluin
(/..

Oiaiionem Oominicaiu
eiiin

coiiscripiani?

Deindc Paulus Diac,
:

ii

X, c.

I, 2),

quas

i!le

ad

llisl.

Long., cap. 13, sic de ipso scribil
eivilaie (Pieiavis)
esi.

Novittime-

vidctiir, ui

eas pleld siix recilarei, quaruin
:

que in eadem
deinile

primiim pretbyier,
vcro Paulus dialiic

lixc nit inlcr caiera

Inde

rclinenti^s ejus (Orationis
sinl

episcopm ordinalus
Cnroio ilagiio,

Jam

Doniiniox) wyileria,

et

quam multa

in

bret<iliilr

roniis a

|iosl(|iiain

Longobardu-

collala, propler ocdificatlonem Ecclesiit, puHtis
nitir

doce-

rum regniim iii llalin cxsiiiixeral.abducliis in Gallias, cum et Piciavum ad luintiluin Fartuiiaii vciiinsei,
cx ccrlis moiiumcntis rein uiiinein discere poluil.
88.
Tiim

explicure, qitia lunc notis melius ptacebunt audilu,

cum

palueiini iiuelteciu, liaque ad
,

ipsum veniamux
in

°

sancUv Oraiionis sermonem
Pasioris

eic.

Quibus

verbis

Quod vcro

Cri.'g.

Turoncnsis
negotii

iioiinisi

presbyle~

gregem suum
nitiltos

instituentis

persona ulis

eum

api>cllci,

iiiliil

ea res facii, cuni

ostendlliir.
!)2.

Fnritinaliis
infra
qiio
siios

iionnisi

cxtrenio vilx

sux

lcinpore, ut

^on

vero annos Pictaviensi Ecclesix

dicvniiis,

Piciaviensis ci.iscopus cieatus sit,

prxfuit Forlniiaiits, cuin eidein jain dcmorluo succcsscrii Caregisilus,
qiii

tj^rnpore (Ircgoiius
,

non

siiliini

cdiilcrai liUios

ei

bunc Ennoaldus exceperii,
ad liunc annum,
iium.

sel

ciiain

vita

riinCiiis

riicral,

ui

sno loco
opera

ad an. i)l5 Piciavieiisem Eccle.-.iam regebat, de
legciidiis Cointius

ustenilcmns. Ai(|iic istb;rc
<jrrgorio Tornn.

fuit

cnnsa

ciir cjns

quo

H.

nuncupaia presbyieri

luilici,

non

Fortun.iius iiaque,

sepiimo iiieunle sxculo, e viia
;

episcopi Picluvieiisis, nninen pnefer.uit.

excessisse dicendus esi
Uitarii

ac Pictavis

m

basilica sancii

89. Qiio vero

aiiiio

Forlunaius sedem Piciavien-

(ut

narrat Paulus

Diac. loco sxpius cilalo)

sein consceiiilcrii, diflicile est defiiiire ».
lciiipore deccssit

Quoscihcet
an.

digno tumutatus honore quiescil. Ciijus ad luinuluin

Itadi^gundis (luae cbia
lib. ix
llisi.

587,

cum idem
cessissci,
/.>

Paiilus, veneralionis ac pielatis causa, ac-

K"Sie Cregor. Turon.,

Frjnc, c»p. 2)
cap. 136
lib.

sequcns epilliaphiuni, rogaiu Apri, ejut

loei

PicUiviensem Lcclcsiam adhuc rcgebai Mauruvens,
ex lestiiooiiio ipsius Cregorii,
qtii

abbaiis (ui ipse refeit

de sese)

(cri/>ent/iini

coKtexuit

de

Clcrla conf., lestaiur se, Mauroveo abscnte, curassc

lunus ac sepultuvani

licatae

Rudegundis. Mauruvcum

Ingi^nio clirns, seosu celer, ore suavls, Cujiisdiilce inel.is pagiui luulta c^un. ForiuDalus upex va>um, veoerabdis aclu, .\usuiiia geuilus, bac luiuubtur humo.
Bii;ii'>
-'t>

eicepii Plaio nn. !J92, qui ad illam
vst, Ins.

sedem

cvectiis

<»<i
:

sacro ^ant^iurum gesla firiurum
liaec uionsti aiit

Discimus
Felii,

carpcre lucis

iler.

adhucsuperstite Gregorio, cujus fucrai discipu-

Hinc quo die Plato Pictavicnsis cpiscopus conde
illo ceciiiil

siiiutus est, sic

Fortunaius

lib.

10,

cap. 18.
Gaudia Ixla paret praesenlia saocta Gregori, £l geininas urbek adjuvet una lides. Qui modu discipulo Platone, iiitisiile sunimo Solemuein Kcclesiae bic dedit esse dieiu.

tautisdccuraris, liallia, geiiunis, J.uiiiiDe Oe quaruin nux libi telra lugll. Hos niodicos pruinpsi |.lebcio canuioe versus, Ne tuus iu populis, suncie, lateret lionor, Redde viceiu misero, oe judice spero^r ab aM)uo, E.viuiiis merilis poace, beate, prccur.

qux

U3. Porro Fortunaius

cum ob

pietatem ac sanclii

inoniam, luui ob ornamenta ingenii aique docirin

Sunl qui huicPlaioni Placidum suffecium fuisse asscruni in sede Piciaviensi; sed
liic

commendari plurimuin consuevii,
rit virtutis

ut lot pene babue-

noii

alms

fuil a

su.c prxcoiies, ac lesies, quui dc illoscrilot

1'latone ipso, ui adnolat d. Ruin., ad Op. Greg.

Tu

psere. Ccrie

in

Gallia

Gernianiaque clarissimi
celeberrinii
illius

ron., Iib. IV

de Mir.

sancii Martini, cap. 32. Platoni
alius siiccessil

p

sanctilate viri, inier qiios

seians

iin'|ue viia functo,
ii:iius;

nnn

quam Furiu-

episcopi,

cum Forlunato

inliina auiicilia

ac

raniil.a-

ciimqiie obilns Plaionis refcraiur ad aniium

riiaie conjuncli, in primis vcro

Radegundisct Agneiis.

ciiciier 591», eodein ferme lcinpore Fortunaius epi-

qiix tain singularis pietatis laiide illisiemi^oribustlu-

scopus Piclaviensis creatus fuisse dicendus

est,

cum
scri-

riieiuni.lanta cuiiiFurtunaio necessiiudoelcliariias,
saiis declarani

Greg. Tur. ad an. 51)5 diem suum jaiu obiissel.
110.

qua

is

cxisiiinaiiune csset in Galliis,

Exsiat
:ib

lib. iv
iii

Op. Forl., cap. i'\ poema

quxque
i)i.

de cjusdeni virlulc esset oinnium opinio.
sit
;

ptiim

co

fuiius

Tlicudecliildis regiiix, qu:e ad

Iiaque iiiiranduiii non

Baudoniviam apott»-

an. J)98 falo exstincta esl, ut ostendit cl. Pagins,
.lliim
illiid

ad

liciim illuiii viruin
ciiin

appcllasse

Paulum Diaconuin
iuvisisse

,

aiinum, num.

4.

Nbn

niulio itaque posiqiiaiii

vciiisset in
,

Gallias, ejusdeiu luninluiM, ul
oruliunit
iciiiiiin

i\K,e

epilhapbium
,

acripsit, renuntialus esi
iiiclinaia

episcopus
atale.

de se prolliclur

causit

,

siqti*

Picinvieiisis
Cuiii
"

jain

ad

senecluiein

euindcin laiiduiM ei
«•jiis

in illo cariniiie
,

i|uud

mI

enim

is

unnus
,

circiter irigim* sei nalns vcnerit

sepulcruni clucdbravil iiomiiias.>e

*c

impltt-

Vide Pag

conf., c. 'J6., ci

ad an. 590. Le;;e Creg. Tur.. de Gl. Mariini, c. W; ei I. IV d« Mir. S

r.oiiil.,

sd an. b9i, n. 3; ct Ruin.,

iii

noiis ad

Grff

rur.,cil. Icco.

i9
rasse
iit

VITA VENANTll FOUTU.NATI.
sibi

50
altinet ad
iiigeniuin

apiid

aiquum juJicem eximiis meritis
qiiilins inieliigi

A

98.

Quud vero

ct doctriiiani
iis li-po-

palTocinnreiiir.
(iinc

Kx

pn(e!>t
in

e:in)

qii%
fuit,

roriiiiiaii, etsi illud dcin,

ejusdem pdcinati

de Fur(uiiati

saiiiUiiute

n|iiii|ii

Galliis

ribus ac veiiusiaiibus

lita

sxpc non apparere quas
consueve(eiii'

vel ad posierio:es xtaies, perpe:ua liiiiuinuin coiisen-

delicaiuli iioniiulli persequi ac desiderare

sione, perveni.ise.

runl,

imo

et

quaindam

iiiteiduin

barbariem, ex

S5. Ipsnm deinrie Fordinaiiini intcr iinagines sanrlornni Angustanoruui
Saiiclut

poriiiii
illiid

iiidole, pra;

se feire conced.im, idein

taiiieti
toi,'>

relanim legimiis

iis

verbis

:

aflirmo, cuiii apiis cunciniiisque seiilenliis
illa

Forluiiatus
;

ex presbijtero llatico, episcopus
lionorein eideui tribiitum ccnseiit
iirbein, in

fere

contexla esse (qiiod plur
iii

ini

faciendum
iii

esi,

Piclaviensis
niicnulli,

qucm

n

III

solum

soluia oratioiie, sed eliam
in

poesi),

quod eani ad
,

suo

illo

per Ger-

tum ne rude quidcm, sallem
inipoliium
tale

locis

pluribus, aui

maniani iiinere
ibi

aocesserii, nt cineres
;

sanclsc Afrae

dicendi gcniis ab eo adhiberi, quiniino
vel

conditos veneraretiir

ac fortc, spaiiuin teniporis
egregia; virtulis

quod iiiierdum

delicatiores

aiires

delectare

aliquod

ea in civila(e cnmmora(us,
(lederil

possit.

Idtm

iii

affeciionibiis

animi, pro (emporum
iii

specimcn aliqund
invocatur in

{L:i

Vil(e S- Mari.). Idcin

ac personarum naiura, cxprimendis (quod
aitis et ingeiiii

primis

litaniis
e.x

sancti

Cypriani

exira

murns

vim osiendit) niaxinie

aniecellit;

net

rictavienses, »t
usteiidit

illius

Ecclesia; sacris nionuinciiiis

"

salis

qiiidem et leporis expers, cuin locus expostulat,

Andreas Suassaius ad calcem Marlyrulngii
de re Ifgeiulus Coinlius, ad
Iii

deprehendiliir.

Callicani. Qiia

aii.

599,

99.

Quod

si

quis fnrte id dcsiderai, ut

clcganiim-

nuin. 28, et Pagiiis, ad an. 5U8, nuin. i.

vetustis-

iiiterdum ac diligentior esset,
tei,

idem memiuerit opordiuiiiiis

simis eiiam precibus, seu

llianiis,

solitis a

Carolo

ea in

lempora illum

incidisse, qiiibus

Calvo

recitari, Inlor capieros

sanclos epis>:opos vcl
liis

bellis ac froqueniibus

Bnrbaiorum

iiicursioiiibus noii

Furinnati noinen exprcssum reperitiir

verbis

soliim
:

Sancte Fortunaie,ora pro nolis,
qiiissimo Ms.,
qiiod
cdidil

iili

apparel e\ aniinaluliiis
in

llalr;i, in qiia doctus et educaius fueral, sed etiam, in qua deiuceps vixii, Callia vexata elafflicia

Stcplianiis

saepius fuii, ul miraiidum poiius
le,

sii, si

quid, ea aclalilteri^',

app. ad Cap.
«lein

Regnm

Franf.,cap. 9i. Postrciiio

ejiis-

luin Cilcris in rebus, luin

in

Musis ac

Fesium

in Ecclesia Piclavirn^i siib ritu duplici referuiil S;iin-

barbariem ac ferilaiem

iion redolerel.

Si quid

vcro

celebratiir

ad diem 14 Oeccinbris, ut
t.

aliud, Musae certe quieleni

el

oiium desiderant, ac

irarthani in Gall. Cbrist.,

II, p.

1151. Legenduset

Suassaius

in Mart. Gall.

ii,

p. 13, Kal. Jan.
ile

quamdara vacuilatem ab angoiibus. Qiiocirca quid landem festivum, ac Ixtuin, el suis absolutum nu/-

96. Aique

bxc

exlcriia sunt Si

pietale ac religinne

meris, canere

is

poterat, qui, anxius ac sollicilus.
:

Foriunati teslimonia.
prosa, (ive versu
aliud
illa
,

auiein

ejus

icripti, sive
fere

illud saepe qnaereret

elucubrala,
in

leganlur, nibil

Si gravis arnia lenens, Itaias teril bospes arenas?

qtiam egregiam

Dcum
ei

ac bealam Mariam,
se

quique ab

lialia
.

diu exsul,

secum

illud et

cum

aliis

Divosque omnes, pictalem
reruiit,
ritis

revereniiam prae

conqiierebaliir

tum

in viriulibiis

boniiniim ac prxclaris nie-

celebrandis alienuni ab omni invidentia singulare

Cur mihi tam validas Innectis cura querel.is? Trislius errn niinis, palnis vagus eisul ab oris, Qimii sit .\pulluiiiis uaufragus liospes uquis.
100. Ilisce adde quod
is

studium

ac scdulitaiem.

In

iisdein

tibiqiie

digna

pleraque carniiiiuin iion

Clirisiiauo

homine, ingenuitas ac niornm simplicllas
singularis
iniioceiilia

domi

scripsit otiose, ui eadeni seria cura ac diligciiiia
si

apparet, in colendis ainiciliis

chicubrare, ac,

quid itiinus

commode
clTiidil,

exciderai,
in

ac (Ides, lum prsecijiuus aequiiatis boneslatisque
ubiqiie expressns perspiciiur.

amor

refingerc ac liinare subiilius posset, sed

iiinere,
iiiier

De se quoiies

loqnilur,

aut navigaiis,

aut eqiiitans, fere

aul

non niodo verbis non effen ea oriiainenia
cultandis, aut «xienuandis,

qiia: alii in

barbaros homines, invitatus ad convivia, ex icmpine
profiidit.

ipso admirabantur, sed etiam totus est in eisdum oc-

Ui

ciiiin

ipse de sese
1
:

scribit

ad

Cregor.

idem

in cseieiis

ornandis,

Turon.,

lib. i,

cap.

Pncseitiin,

iiiqiiil,
,

cum

cgo

qiios ulla virtuiis laude prxslare cognoverat facilis ac J) iniperitus de
liberalis osienditiir.
e\c.,

Ravenna proyrediens Padum
,

Alhesiin

trenans

pendulus

monlanis anfruclibus, Pyienivosis, pene aul crjuilundo,

97. Ejusdem vero in seribendo pieiaiem

Ecclesia

naiis occurrens, Julio

mense

tcsiimonio siio ac
byiniios

facto

comprobavit, ad divina

cum

plu^es

aut dormitando conscripteriin. Vbi inter Barbaros lon:jo
Iraclu gradiens, aul via fessus aul frigore,
ebria, novus
,

ab ipso

coiiciiiiialos

ufficia et

san-

aul craputa bruniali,
gelida

rtorimi fe^ia celebranda adhibuurit, et usu suo consecrarii,

Musa

liertaule,

nescio

magis

nn

quos permultos

fuisse

(quamvis

alii

furiasse

Orphcus Lyricus,

silvic voces dnlitmi, silaa

adliiberi desierint, alii auetoris sui

ex incuria liomiDiac.
alter

reddebal. Qiiibus propierea se excusat ad Gif^oriuwi,

num
et

et oblivione

uomeii amiserint) ex Paulo

qunniinus carmina sua ederet.

lieii:

in

alia

episiula
libris

Joanne Tritliemio disccre possumus, quoruiii
liymiios

ad

eumdem

Gregor.,

qux
,
:

pi'a.'n\a esi

quaiuor

hiimnossingularum [esliiilalum composilos a Fnrtuiiato
fiiisse

de Vita
ciiindem

saiicti
dii^it

Martini

siiiim

quoddam poema ad

refert, alier

ab

codciii

eliiciihraios
illc

milleie

tfuod in opcre inessiun:,id esl,

septuagitila

scptcm eimmcrai, (luorimi primus
:

in ipsa iiiesse, ail, ul

prwsens explicure pmlilor poteril,
nec tentare iinijuUi. El addit
:

tlatuiiur, qui imipil

Agnosciu umiic skcvIuiii

,

ctc,

nee expedire

licuil,

To-

qui exsial

lib.

vm,

cap. 5, Op. Fort.

lum

illtul oinis

(ueinpe qualuor Ibius de Viia saiicu.

Sl
Mariiiri)
(lit

rROLEGOMENA AD VENANTII UOS. CLEM. FOKTDNATI OPERA.
ffl.su

«
liii-

m/f« htc iimenre $p*imtH, audax mnnee efficnz, eur$im
tt iiiipolile, iiiler

A

{/uuiR liiiiuiix,

Oomiiii sciipluin esl, salis osiemJlt quani h »ftri.iiti» essei lii lli«..lngici8 discl()liiil8. is laineri viileliir
juscc scicnlJ* lauJein a se reinovero ,-8cril)en» ad Martinuiu Gallicia: episiopum, bb. v, cap. \, bis verbis Plalo , Aiitlotelet , Chryiippui, vel Pillaciii,
:

frirolu^

occupaliows, iulcati.

Uem

vcnlani

rog.it

ad

cvtremuni,i|uoil ningiiaiii liiurain,
pluvia
snpcr^uilisset.

lii

nipsse scrilnnli,

Item

proliium

poema,

(|uoJ

i'X5tat l'b. T, cap. 5, scriptuni
giirii In

rogalu ejusdeni Gre-

cum

mihi vix opiniiyne ueti tunl
,

,

nee tegenli llilariut,
,

Luiilein

Avili, poniificis

Arvernpnsi»,
scriliii,

iiiira

Cregoiius

Ambiosius

,

Auyutlinut

quoi,

si tel in

»i-

liios

nec inlpgros dies, se absolvisse
(iit

cum
lani

tioiie Holi /iereiil

doimilanti, nec ego vere toguoseerem.

»U/flH« porlilor

ipse ail) per verba, tigillalim hiaiili
t/ravit

Sed

qiiid

inirandura est boniinem laudes suas oceul-

fauce cadeniin, quaii
ftnera tolvere cogerel,

exneior, non in

me

taiidi
iii

quam

pentare.

sagacissimum haec scripissead Marlinuni, qui sua quadam ad euiiidem epistola scripseral de
post tioicam

101. Ex qiiibus ricile perspici poiesi Fortimauim,

Fortunalo quod

peripalelicamque cen-

dum

alils fi-re

negmiis disilneretur, aui cuin preine-

surain iheotogicB ac llteorite tludio mancipalut fuiisel t

retur temporis angiisiia,
ciica liinc qnlsque facile
.IHalis

poemata sua

fudisse.

QuO'

Cerie

Is

presbyter primum, deinde vel episcopus re,

conjecturam facere debet
exsliiissei, si

nuniiatus

diulius

illa

scientia carere vel

et

qiiauius

poeia

melloribus
Slusas

quam
Viia

sibi

coniparanJaiii

oon poiuii aJ eiemplo Radegnndis
iii

leiiiporibiis luisset natus, ac
il'inii

vacuus negoiiis
lania

incendi polerat,
,

dequa, ulreferl Baudonivia

«jus

colere otiose potuisset, cuin in

barbarie

nuin. 9, assidua renini divinarnm

in niediia-

viiaque lam occupaia non

modo non

vulgaris, «ul

lione assiduaque leciione diu nocluque versabalur.

mediucris, sed plane bonus poeia ae sua aciaie facile
{irinceps evasnril.

lOi. Idem etiam (ut ceaset Joan. Joseph. Liruti)

Crxcarum
reteres
spnscrint de ingenio
tesiiraoniis inielligi

litteraruin expers

oon

fuii

quas lorie Ra-

tt2. Qiiid auiem

vennas,

iii

illo

scienliarum

omnium

Lyca'o, didicerat,
rei arguinentiiin

diicu-iiiaque Fortunati, ei

eorum

ac in Galliam deporiarat. Ejus vero

Volesl, qu.-c suo loco a nnbis
>jiii;dein

ponenda sunt. Hic solum

ab ipso profertur, quod
se perculsum

is

scribens ad Felicem, Epi-

amicissimi et aequalis Gregorii Turonensis
liceat

scopuu) Namneiensem, cujus eloqueniix admiratione
fuisse

leslinionium

afferre, qui

in

epislola,

quam

narrat

,

ha^c dicai

:

Credebam
S,

iiraiiexil

quatuor

libris

de viriuiibus sancii Manini,
fuerat
ait
,

quasi sono Pindarico
gluiiiic

compacio* lelritsirophot pedeslri
Epiilo'a praefix.
is

cum

tanio operi qiiod aggrofsus
:

perficiendo

tuggilalos

(

tib.

i

Viice

seniel iinparem dixisset

Viinam,

Heverus aut

Mait.).

Ac

profecio

qui, scribens ad Gregor.
:

Paulinus viterenl, aut cerle Foriunalut adenel, qui
isla deicrilferent.

Q

ron., sic exordilur episiolam

.ipud

pietL.tis

Tuanimum.

Idem Forlun.ilum adjuravil sub

tes-

quod opere minus
lalur. Aa.-;»

insctibiiur

,

dilectionis intuiiu dila-

ttfitaiione divini niijsierii, ei tptendvre

mnuium

bealis-

EniXEIPUM.VTA AEZIC ilAEPEClC HAPil-

simi Mariiiii, ut poemaia sua in anuin collecia volu-

NECIC
eic.
.

el

teliqua oraioiibnsel dialeclicii ^ermittantur,

meacdeiei, utique
diutius
iii

pluriiiii

Interesse eiisiimans ne

Iiaud videiur

Grxcarum

litterarum ignarus fuisfacit

silenlio

ac lenebris lalerenl, sed In

com-

ee.

Posiremo, qnod meo judicio maxinie
quic

ad rem,

iiiuncm fructum proferrenlur. Eidem addendusFelix
iNainiietensis episcopus, qui scripserai

plura sunl in ejus scriptis

Grxcum

dioendi le-

tuni ejut
i.t

ad Foriunavocem nec aeclamalione laudnm tnperatam
0i''''U8

porem nc modum pa-$!m

referani.

Merito itaqne

reprehendeiidus llilduinus abb.is, qui, in epistola ai

ullimo orbis angulo personaste.

ex

verbi»

Ludoviciim Pium, Idcirro illum de iiationc Dionysii
Areopagil;e, de quu

iulclligl poipst

qiiaenam

iii

toia Gallia essti

de infe-

bymnum pulcherrimum

tcripseral,

nio ejus ac litteris CDmmuiijs fama et eiistimatio.

et erdinalione epiicepatui

menlioiiem non fecisse iiar-

i05. Neque vero ejusdem opera in carminibus pan-

rat

,

quia Gra-ce linyuae penilus expert (uil.
pieiaic,

AlqUC

gemlis tantiimmodo
pixsiiiit, sed ideiii
-.•lieiiii?;'

aiit

sanciorum

Viiis describcndis

hxc de
saiis a

tum

scicntia

Furtunaii

et

ingenio,

iie

a ibeologiiis
in

quidem

siudlis

mediciaeiistimo.
iila

fuit.

Sane ejusdein

Oraiioiiem Doininicim
is

D

Dl auiein

qii:« in

ejus Vila relurnnus, vel tiod<>

cvplanaiio pru: cxleris declaral quo
liicio

sensu ac

jiilib.

minuin dociissimurum qui
oelate, aliquid scripserunt

Foilunato, onini fer*

cssei theologicls in rebus. Iiem

cannen 7

auctoriiaie ae leslimoniis

VIII,

quod

in lauilein tanclis

Marim

virgiiiit ei

Malrit

comi robentur, plaocl

liic

elenelmm eorum subjiceto.

TESTIMOiMA VIRORUM ILLUSTRIUM
DE VENANTIO FORTLNAIO.
Creg. lur.,
Si quis
lib. v

Uitt.

Franc,
illint
(

cap. 8.

plo saneti Laiiriuiii

apuU UrioHat,
.'

el tle irabe

qme

j),r iiiiri.ii/uiii i/.i'irii/, eic,

qua ftusta excidebanlut

sireiiuus
,

vlrtuies

sancti
,

Germani

ad morbos
«

i-uru/ii/os

Parisiensia)
iiiqiiirere,

quas in corpore
vilae illius, qiii

fecil
:i

«olliciie vull

QuMt

,

«ii

,
:

Foi iiinalus prcsbyter bit tertibtM
Laurt-iiiii iiioriio, eir,, iiiiilio

librum

FiMluiiaiu presby-

proSi^ruiu.H est

plurck

tcrii roniposi.iis est,

Ingens, cuncia repcriei.

etiiide

M-ripsii

virsiciilus,

qiuM rgu

pr.tirnHM),

|(/r/i

tib.

I

<t«

Olor. mai/yr., cnp. ii, njirHi dt

Um-

h

>t

laiiiiim

pro l«»tiiuouiu veri seiibvus, «lc. *

83
Idem
iii

VITA VKNaNTII FOftTUNATI.
ei^hiola pralixa lib. //iiaiKor de virlulibut
sniicti

5i

A

a.leo qiiaedam solci ler

eum

inveslig.use

,

rum

ci

cou-

" Mailini

leinporalis

exislens »ir prudens ot sclioliHlicissinius

liiiiani,
rerii;

iiiqiiii,

Sevcrus, aul rauliiius vivereiit, aut
qiii

Foriuiiaiiis,(iuipIura ei frenueiiter ad eimiscripscral,

Foriiinaius adessel,

ista

describerent, elc.

Hymnum

rhylliniii-aeconipositioiiis pulcherriniuirt

de

/)« ,'odem

Foriunalo

vel aliis in locit

menlionem

facit.

isto gloriosissimo

mariyre compnsueril.

lii

quo omri.
iii

Buudonivia sanctimonialis , i;! prologo ad Yilam tanclm liadegundis. Non ea, quae vir apostolicus Forinnalus episcopus de bcai* Viia compnsuit, ileramus, elc.

memoral euui

a

bealo Clemente desiinaium, sicul
didicit.

Laiinorum paginig

De natione aulem cjus ct ordimMion>; episcopalns mentionem non facil , quia
linguae Gra;c:e pcnitus expcr» fuit.

Vaulus Diaconus, de Geiiis Longobar.,lil>. \\,cap. 15, Sane quia hujns Felicis fecimus menlionein , libet
qnoi|ue canra nns de venerabili et sapienlissimo viro

llincmaruSyin Vila $ancli Hemigii episcopi
in

Rhememit

praf.

,

num.

2.
,

Egidiiis, posi
civitatis
iiiine

beaiuin

Remigium

qnartus islius

Foriunain rciexere, qni hunc Felicem suum assevernl

episcopus qnenidam virum rcligiosuni, no,

sooium

fiiisse.

Denique bic

,

de

qiio

loqiiimur,

Forlunatuin

metricis versibns insigneni, quia
viris,
iii

FOitnnaius, natus quidem
citnr,
fiiit
:

in loco qui Duplavilis di-

multis pntenlibus et bonorabilibus

iusGallunc

qni locus haud Innge a Cenitensi caslro,
civitate
;

g

ijgi^ ^i yelgicls
viiiL'

regionibus,
sure

per diversa loca,
invil:ibatur,

vel T.irvisiana disial

sed tanicn
,

Kavcunre

ac

scieiitio;

nieriio

petiiide

nntrilus et docius, in arte graminaiica

sive rlieto-

eodeiu libro, eotliamo Gallicano dictatn, aperio ser-

ric», sive eii:im metrica, clarissimns exstiiit.

liiccnm

nione aliqua
excipere, elc.
Jnler

iiiiracula

,

quae in populn rccilarentur,

oculoniin dolorem

veliementissiinuin patiTeiiir, el
isie, ipsins socius, pari

nihilominus Felix
los

niodo ocii-

doleret, uierque ad
intra

ba-ilicam beatorum Pauli
eair.dcm

alqiie Joannis, qnac

urbem
in

sila est,

inscriptioncs benti Flncci Alcuini in qnodam mnnaslerio (Forle, Nobiliacensi) sequcns carmen liabeiur inscriptum

perrexerunt

in qiia

ctiam altariu<n

lionorem bcati

EPITAPHICM F0BTU»\TI POET/S CIIRISTHM.
llac

Marlini confessoris con^truetuin

pri'pinqnam habet

quoqne

prae-enti praesul reqiiiescit in

aiil.i,

fenesiram, in qua lucerna ad exhibendum lumen est
eonstituta
,

Fortunaiiis

enim

vir,

decus Ecclcsi^e

;

de

ciijus oleo

mux

sibi

isii

,

Fortiinalus
:

Plurima qui

fecit

sanciorum carinina nielrn,
sensuque

scilicel et Felix, doleiiiia

Inmina ieligerunt
,

illico

Concelcbrans
Qiii

saiictos laudibus hymnidicis*
fidelis

dolore fiigaio
sunt.

adepii sanitalem , quam optabani Qua de causa Forlunatus in lantum beatuiu
,

sermone

fuit nilidns,

Iiigenio calidus,

promptus
poenia

et ore suo.
in Edit. (kaiisb.,

Mariinnm veneraius

est, ui, relitta patria, paulo anlialiain

C

lequam Longoliardi
cjusdem beaii
ut in suis
vlii

fta

inv^derenl

,

Turoiiis ad

reperitur allatuin

aa.

sopiilcrum properarel. Qui sibi
,

1777, adornata per illustrissiiimm

el

reverendisal».

ipse carniinibus rclert

illuc

properanti
e(

simum virum FroLeniuin
ad sancliim

S. U.

1.

principeni, el

per

fluentilia

menii, et llounain, perque Osopum,

Emmeramum.
l.

Al|^em Juliam, perque Agiintum casirum, Dravuin-

Flodoardus, Hisi. Rliem. Eccl.,

ii, c.

2.

que

,

et liyrnim

Oiivios

,

ac Brinnes

Fortunatus Italicus apiid Galljas
,

in iiietnca insi-

et

.\iigitstam

civit»tein,

qnam

Virdo et Lech fluentani,
,

gnis babebatur.
iler fuisse

destribii.

Qui postquam Turoaum

juxla
,

volum
habiparlini

Aimuinus,
Fortunatus, qui

l.

iii

Hiti. Fraffc, c. 13.

proprium, advenit, Pictavis periransieDS
lavii
,

in

ibctorica nieiricaqiie arte fa-

illic

ei

inuUoruni ibideni sancioruai gesls
iiieiraii

mosiis babebatur, ab Hespcria in Gallias iransiens,
,

prosa, pariim

oratiune

,

conscri[isit

;

novis-

Pictavis episcopus ordinatur.

H

ic

niulloruni

Vilas

sinieque in eadeni civitaie iinninn) |:resbyter
('pisiopusordinat(ise$t,aique in

,

deinde
tu-

passioncsvesaiictorum, partiin prnsa,parliin melro,

eodem loco digno

composuii, ad ainicns
g:ins oralor conscripsii.

quoque singula

disticba eleregi elegialirii-

niulaiusbonoreqniescit.

Ilic beaii

Mariini Viiam, qua
.

Unde Sigiberto

luor in libris, beroico in versu, co.itexuit
alia,

ei rnulta

D

«""'"''«''_ «^'"n'«"' coiigratubiis
nicliiKlis.

ei in nnpliis

tnaxinieque liyniiios singularum fesiivitaium, el

Qiiem cam sors libriim, ad diversns ab eo
manibiis
inliil s-ct nieis.

pra?cip:ie

ad siiiguius ainicos versiculos,
t

Miilli

poeia-

sibi raniiliares coiiscriptuin,

runi secundus, suavi

diserto
,

sermone composuit.
rogaliis

ineo

feciiii(Iiiaicni viri,

dulceinque

aiTaliiliiaiein siiis

Ad

ciijiis

ego luinuliim
,

cuin illuc, oralionis graiia,
,

adinir:itns siiin.

adveniassein
ejiisdem
/(01-

hoc eritaphium
i

ab Apro
eic. (Vidc

Regino, in Chren.,

l.

i.

liici alib.'ile.

./ibendiim coiiiexui

Forliiiiatns poeia in G;iiliis insignis habelur.

carmen

in \'ila Fort.,

num. 92.)
Ludovicum Piutn, apud
religiosi

Sigibertus, in Cliron., ad an. i)7S.
Fortiiiiaius poeia veiiieiis

tJilduinus abbas, in epistola ad

ab

Italia claret in Calli.i.
c.

Surium, diod Ociib.
Cacleruin

Idem, de Script. Eccl.,
Fortiinalus,

iS.
artibiis

parcendum

est sinipliciiaii viri

naiione

lialus

,

liberalibus
.Maniiii

Gregorii Turonensis episcopi, qui niulia aliter quain
&c veriias habeai, sesiiiu:ins,
b<-ni!;nilalis

eruditus, a dolore

oculorum virtute

Tiiro-

non

callidilalis aslu,
litteris

scd

nensis episcopi sanalus, et pro hac causa ad TnronfS
veiiii; el

ac

siiiiplicitatis

votn,

coniinen-

ad

Pictavns progressus, primo

ibi

presby-

davil.

Palenler et qiiidcm

noscere

possuinus,

non

lcr,

deinde cpiscopus conse; ratus

cst. Seripsii ineirice

u
IhKloepericum
iJe

raOLEC^OMENA AD VENANTII
suuiii
;

IION.

CLEM. FOnTtNATl OPERA.
consignare.
IMiirii

56
versiis

srripsit

melricequalunr lihros
ei

A

noliii

eiiim

epilaphia cl

Vita

saiicii

Miriliii,

ec niulia aiia,

niiiiinie
aiiii-

breves sciipsii, quos

vidi. Claruit

sub Justino juniore

liymnns singularum rcslifitalum. Ad aingulos
cos coniposuii versus suavi et diserto sermMie.

Aug., an. Domini 570.
Petrus Criniiut, tibro quinto de Poelit Lutini»

Vineent., Sfiec.lib. ixii,c.li6,ex Uug.Ftoriac.

Venanlius llonorius FortunMtus
poeias relaius esi
j

iiiicr
,

Christianos

Forlunatus vir egregius,
higenio clarus, sensu celer, ore sdsvIs

et cuin ingenio

atque iiioribos

lungc prxstarct, RavennxeruJitus iraditur, magiia-

Qui ab

lialiii

Turonos ailveniens, actus
coiiiexuii meiro.

beali

Mnr'
iiide

que

diligentia

in Latinis littcris

insiitutus.

De hoc

tini IV libris, liernico

Verum

Fortunaio

rcferuntnr permulla

apud eos auclores

assumptus,
Scripsit
si<, et

Pictavorum

ordinaius est
benti ililarii

episcopus.
Piciavien-

qui de gestis Callnrum annales coinposuerunl. Neqne
desuiit qui scribant illum diu versatum
iu Gallia, et

auiem eliam Vilam

Vilam

beati Maurilii Andegavensis. Hujus est
ulilis

ob egregiam
pontiilceni

eruditionem

optimumque infeuium
iini>aejiis

Ula senleniia brevis «t

Piclavorum rartum. Plura ac varia opera

Pjuper

ia aoguslo regnat

babeado Deum.
l.

edidil,

quibus ingenii facilitatem, luiniineque

(L

jfilur

VIII, c. (>, V.

596.)

rcm

doctrin.im, demonstrai.

Leguniur adbuc

Pelrutde Natali''M, incatat. Sancl., tb. n, fap. 03.
ForlunaUis,
episcopiis
Piciaviensis,
Qiii

"

puemaia ct bymni complures, qui magnopere commendati
quaiuor
tris,
t:is,

claruit teni!tiilu«,

suiil a nosiris
fi-cit

grammaiicis. Sed ei libroa

pore Justini imperaloris jnninris.
prinio poeta,

natione

de gesiis divi Martini versibusbexametali

deinde

in

prxfntx urbis episcnpaium
in;;eiiio

prxfaius

opere se imiiari Cbrisiianos poe-

sublimnius, vir egregius,

clarus, sensu celer,

ut Alcbimuro, PruJeniium, Juveiicum,Paultuuui,

ure suavis.
rialina, in Viin Jiannis Tertii papce.

et alios pliires.

Idem Forlunnius maxiino
aique Felicem

afTeciu,

singularique benevoleniia prosecutus esi Gregoriuii)
pontificem,

Forlunatus, virsingularis litieratiirxeteloquentix,
Callos ad mi:iiireni cultnm redegit scripiis et
plo.

Euphronium,

,

ut alius
esi

eiemde

omittamus. In pervetu^iis exemplaribus additum

Ad Sigibertum enim eorum regem

libelluru

iiomenClementiani, quod ab bis probari

puterit, qni

giibernando regno pcrscripsil, ac beati Marlini vitain
cloganier composuit.

paulo accuratius aniiquiialem perscrut.iri volueriui.

Joaimes

Triiliemius, lib. de Seriplor. Ecelesiasticit.
,

Hieronymut Botogni, in eleclis etegiacit es promitcuorum num. iZ.
,

/tfrro

xii

Forlunatus episcopus Piciaviensis
vir in
lilleris

nailoiie lialus,

Fortunate,

tibi vallis

Duplabilis

orlum

divinis Sciipiuris

dociiis

,

et in sxcularibus
elor|uio di-

Q

Id Tarvisina est

qux

regione, dedil.

erudi'issiiDUS,

ingenio subtilis,

Nasceiili

Musx

riserunt, risitApolIo;

sertns ei nilidus, carmine et prosa
ciincios

eiicellens, inter

Ingenio addenies munera digna tuo.

sux

setalis

doctores non minus sanciitate
srieniia

Nec mora, Pindaricos superis coblestibus byiutK».
Scripsisii, et variis myslica sacra moitis.

conversalionis
efTiilsit. Ilic

qnam

erudilionis

clarus

viriule sancii Martini a dolore ocnloruin

Sc ripta

quoque
tibi

est versu Martini Vita beali

liberatus pro agenda graliaium aciione, Turonein

Cum

Turonos

visere cura fuil

ad ejus sepulerum venit

,

et,

Piclavos progre.^sus,

Piciavi didicere pios, te irxsule, mores,

primo prcsbyier, deinde episcopus ibidem ordinaius,

Qua tandera
Sese Aponus

positiis rite quiescis

bumo.

magna doctrina
v.armine

ct religione claruit. Scripsit eleganii
utilia ei

siella

aul Flacco ne jaciet ab.imnift

mnlta

devota opuscula, de quibus

Urbs adeu

fasiu

quo Patavina

tuiret.

rgo lanluin vidi subject.n.

Tu neque prxdoues,
,

audaei classe furentes»

Ad sanclam Radogundem
nllinii

regis

Tburiiigorum

Nec Veneris
Per
te,

fceda probra

pudenJa canis.
!

liliam, et regis

Franconim capiivam, posiea
1: toHt/ilio />«//( «riI. I.

sed quanio prxstant divina profanis

Pictavicnsis coenobii abbaiissam, versu liexainelro

Tarvisio niajor gloria pana luo est.

Excidiura Reg')i Tliuriiigoruin,
tlis.

1.

D

Ad Jovinuni de Radegunde,
Ad
Jusiinuin juniorem,
iValifue.

i:
i
:

Aoniai avdo,
Gtoria tnnima
lib. i:
I.
i

Oi/tnrfiu», Oiti» «flfri et profani Htutirati parl »a/.'i.

II,

qui tiimb.
Piiiris,

Viro»
in
iis

prxsiantissiraos

(Tarvisius)

genuii, itqua

Ad Sopbiam Augiistam,
1d persona

Cui
Potl

maiiiiie excelluerunl....

Veiiantius

Fortutiini>-

meriiis compar.
pairice cineret.
Iii

Radegundis,

:

tus,

episcopus Piciavieusis, Christianje poeseos

laiidem Martini

episcopi,

I.

i:

Lui

bilc decus, qui se Tarvisio

oriundum

liisce cariniul-

nien apotiolicttm. /nl«r

De Leoulto venerabiti episcopo, I. fuof 9«Huil. De eodem taiidis, I. i: Agnouat
I.

bus

iiidicat

:

Oua moa Zarvisus

residet,

si

molliter iDlri», elc.

oinne stecutum. Ilymnoriim septuaginta septsm,
.^gnoteat
I.

i:

omne «a-cu/um.

l)e

miraculis sancii Marliiii,
I.
i.

IV.

Vila sancti Hilarii Pictaviensis,
siia;,
I.

IlodoepoI.

Joanuit Anloiiius Otiia, Tarviiiiiut Utiionice artitl»rum r-clor . 'n oratioiie d* laudibut pairiiM recilala un. 1357, cx Ut.quousut ent doclittimut fl erudiuiiliHUi ti r Haiiibaldut d A»»<mii«, Taivitin» Kaltsiat ciiiionicut,

lieoro vix

i.

Vila saiicii Maurilii cpiscopi,
I.

i.

a quo lioc

HHimoiiium acepimu».
TarvUiqiiem merito ForlUMtun»
illo piiiiius

Kpiil. ad
fltx
»uii
,

di\eriias,

1.

Cunuiiium ad amicosl.
Alia i|im<|iio niulta
i-int,

i:

Ilaud esl sileiilio involvendus Foriunatii»
i.us, ipsiiiS K. licis «oeiiis
,

rcgivnit

(i/icx, tic.

conipiiiiuiiuiic

iiux

(um brcm

bub l;bruium

ceuicwub, ryihjg.'r.\>eniin,

pbilosophi»

57
nuncupalor,
iiitcr

TESTIMOMA DE VENANTIO FORTUNATO.
plurima

58
coryphaeum mnsicorum modnlaseiiiienllum poel;irum chorus.

qn»

liumniio generi salu-

A dam

mogislrum

,

et

berrima

dociimonta

prxcepii,

prscsenim

monet,

nilnuni, respexit

omnis

Ueuin religjone coleiidum esse, aiiiiniim disciplinis

Card. BeUarminus,

in lib.

de Script,

efcl.,

ad an. 570.
floriiit

excolendum

,

qiiaRduo sociali nodo connexa», procul
,

VcnanliusFortunalus episcoiius Piciaviensis

ilubio fient beaiiiudinis elTectrices

quippc

religio,
piil-

doctiina el sanclitate temporc Juslini juniuris, eic.

\Uiorumexpiilirix, Deo nos conciliat, et vinculo

clierrimo coiinectit. Docirinavero,viriulisindagatrix,

Anlonius Godeau, Hiil. Ecd. Fortunali palriam relulil,
Itcec

t.

IV,

lib. li,

postquam

et

ejus

iter in GaWi.is,

imo

ipsa

virtiis

animos

nostros

exornat, et

alit,

subdit
les

veiiustat, fovet,

ac moderatur. Hlcuiriusque adini-

Sa principale profession dans
nees de sa vie fut
la

premieres ansi

rabilis culior ila rcligioni dediliis fuit,

quod eo
inler

epi-

la

poesie latine, el

oncunsideie

scnpo Piclavoriim gcns
tiir
;

in Gallia.jure
,

optimo, gloriaelo-

barbaric
;

de

soii

temps,

il

est digue de qiielclm
loiiii

iia

eliam doctrina decoratur

quod

loiiange

il

cst vr;iy,
,

que Ton accuse d'avoir
Priiices,

queiitissiiiios oratores

suavissimosque poeias non po-

Fredegonde

Urunebaud» e d'antre8

qui

stremus liabealur.
Card, Baroniut, ad an. 825.
'

elaieni pliltot digues
il

faut 1'exciiser

de censure, que d'eloge. Mnisvivaiit alors dans leiir Cour, ou il
sa pluinc.

Sed
dine

qiiain

male gloriantur de majoriim consiietuimaginibus adversaiitur), sat erit
,

ne

subsistoil,

que par

(qiii

sncris

si

Yostius, de
Fi)rtuiiatus
bilis fuit.

llisl.

Lat.,

l

b. \t, cap.
illa

22.
eranl, iio-

le^liOcatione fancUs$imi virl Mjriini

et assertinne

pneia,

proiit

tempura

Venaniii Forlun:iti, viri qiiidem

saiicii,

doclique PicEcclesiaiii,
anti-

laviensisepiscopi, qui aiiibo Gallicanam
illuslrarunt, perspiciie

Andrcas dd Sttutsay.in Mfirly. Call., parl,
Kal.
J-aiiunr.

ii,

Mit

dcmonsiremus receptum

quilus Denque gratuin esse cultuin sanciarum imagi>

Beatus Venaiiiios Foriiiiiaius Pictaviensis episc
pus, vir
iii

num,

etc.
Bartliius, in adversariis

quo anibigimr niagis

iie

dncirina et

piil-

Gaspar

Comment.
miriflco

, l.

v, c. ii.

cbriludo ingenii

quam

viiae

sanctitas prascclluerii,

Is poela,

Vciiantium dico

,

et admirabili

ulqiii entomiasles

sanciorum suo avo prsecipuiis»

ingenio fuit, temporibus et geniibtis eloquenlix iniquissiinis editus, ut fere
fit,

magnitudine ingenii serqiiain

eorumdeinque studiosns imitator, ac oinnipoienti u sapernse majesiaiis prjeco perelegans, operumquu
Dei
in

inonem etiam pejus corrupit

unus

el alter

non
va-

sanctis mirabiliuin

eiiarntor grnvissimus

pari relicitate naturx editi. Miilia

tamen habei
insuper

exacla in umiii pictaiis studio et aclu a:tate, »eiiio

riam leciionem argiientia, et non mediocrein
lioiiem, quare

eniili-

C

non lam quam sanctis
ciim
iii

exercit;itiiinibus fractus, quaiii inuiieris cxsecuiione,

non

plane nobis

habendus
praesii-

assidiia

sacii

lum

iii

vtdetur
l!s,

De eruditione

auleui

liiijiis

ChrleiianK

sa(i:eiiti,e

culiu

et

egregiorum operiiin
consuminaiur, atque
illis

qiioddixi, facile auciorcs probani, qiins noniiiia:

exaiaiione suhiii,

liiie

heiio

tini ciiat

Homerus, Meiiaiider, Aratus.Cato,
Sapplio

Pyilia-

ad laureani coelestem

progreditur, ab aniicis

goras,
lius,

Clirysippus, Plaio, Cleantes, Ovjdius,
;

Virgi-

seierna in taberiiacula excipientiiis qii"S sibi
iniqiiil^itis

non

(Ic

Horatius, Cicero, Piiidaius,

denique

niaiiimona, sed ex doiii

scieiiii*

penii,

quicunque celebriores inier Groecos, Latiiiosque Patres,

graiiaqiic ac piciatisfeiiore justissiuio comparavii...

quorumtam

genliliiim quain Chrisiiaiioriiin noii

quo

liliilo

sancti, el

si

niinime recensetur

iii

Hagiiiiiiier

solum nomina ponit, sed phrasim sscpius exprimii,
doctrinanique numeris concludii.
liistorix

logio Roiiiaiia; Ecclesia;, inerito

tamen diidiim

Addenon vulgarem
tioiitiam
;

sanclus connuineraiuin soleriissimi

sanciomm

iiida-

el geograpbiae eo

tempore

adde
gcni-

gatnres lesiantur. El rcvera pridein iu Ainiitani^i ho-

physices iion infclix studiuin, ut ex herbariiiii

,

uoribus sanclis qui heatis deferuntur ccleliraius
Coinlius,

csi.

niarum, arborum quibus

,

aromalum speciebus

conslai, de

ad

an. 6911,
ita

commode

et crudite loquiiur, etc.

D
Idem
Qiii
lib.

Fortunaius ut

ei

udiiionc,

pietaie cmicuii

,

in-

xlvi, cap. 5.

vocaturque
ira

in litaiiiis inonasterii sancii
iit

Cypriani ex-

Venantium

Foriunatom ediderunt, multum
,'elatum

muros Piciavienses,
iiioimiiicntis
.

ex sacris Ecclesiae PictaSuassaius

gra^iac

promernerunt ab omnibus

Cbrisliavi-

vion!,is

rcfert Aiidreas

ad

narum

lectoribus. Infinila eiiim suiit

adclarorum

calccin Mariyr. Gall.
Dupiiiius,

rnrum,urbium, populorum, morum cl historiae illiisiratioiiem, ulilissima in illo maximi ingenii vate, nec
infeliciter

m

nova BMie.licctt auctorum

eeci.,

i.

V.

ab i.sdemex parte enarrataaiqueexpusiia. Tamen non sine nota properaii niniis operis qnx
,

Fortunat a passe cn son teinps pour un exrelUiit Orateur el poiir nn bon Poeie et ce n'esl pas sans
:

ad intellectum ejus pertinent qiioad genera dicendi
ei siylura

raison

:

car non seulemcnt

il

siirpassc tous les »iiil

ipsum,eliam loca mendis inquinataparuin
talis

tres Poeies

de son siccie

,

inais

approche de ceun

cidam cnniulerunl. Atque
notas eUboraverit
ipsiiis
,

qui in

hunc poeiain
,

d'un meilletir non pas a
expressions, ni par
la la

la

veriie par la purete dcs

non solum

ipsum

scJ

omiic

beaute des vers, niais par le
faciliie

sa!culnm, cani universisscquciiiibus adjuvciit.

lour
(jucllc

poetiqne, et
il

nieiveilicu;e avec

AJ

liUMC

cnim Fortnnaluin.velulad CalliopiMm quom-

cstrit en vers.

S9

VKNANTII HON. CLEM. FUUTlilNATI OI*KUDM l'AUS
Huratorius, AitccdiUurum Liilinoium
ForluiMliis
liiu iiienioraliij uliiis
I.

I.

66

II.
iion
Cliri:

A

<»»"i>i<>

teinporibds a-qiilles alios scriploras supt*-

a KurtuiiaU)

raveril.

est, queiii liirdUe

Plt-iavieiisij Riclesi:?, qiioin

Cittitlmut C«t<f,

iit

Hislorin liileraria Scriplorum rftle-

stiante

poelices nriianicnta, aBieriiiiate

doiixrunt

niatticorum, Coluni(e, AUvbro^,,in itec. Ealfehiaito.

plura ab 00 profrcta iiiKenii ac crudilionis innnuineiita

Multa
pnrtiui

coii8eri|i»it

(Koriunaius)
illius
7>.

partim poetica
sic dilaud»t

ad noslrani utque

a>tateni

serv.ita
,

sunt non

bistorica.

Viin
iv, c.

pneiic.ini

siiie inagiui

iUius coiuiiieiidatiooe

qmul barbaris

Bartliiiis,

Adv.

I.

Maximi

ingfnii vate$, etc.

VENANTII HON. GLEM. FORTUNATI
riCTAVIENSIS EPISCOPI

OPERUM OMNIUM
PARS PRIMA,
«ROWERIANAM EDITIONEM COMPLECTENS.

MISGELLANEA.
DOMNO
'

SANCTO ET DOTE MERITORUM SACUIS AI.TARIBUS ASCITO PARIT1;R, ET EDUCTO, GREGORIO PAPyE FORTUNATUS.
t,

[Fortunains Gregnrin, Tnroneiisi

aniistili, qiii

m»giiopei'c a se contemlerat et adjuraverat

iii

carniiHa sua

in unuiT) cnllecta Vdliinien ederei, liac se epistola e\ciisai, ei iiiiperiti:iin >uam ac negoiia pr:i<teiiillt, ^iiibus dlstentiis eadnni iniiiU'; perpolire potutr.it. Ad extrenium cedit iioseenii , et ejus in se beiievo eiiiiani

ex

ac vnliinlatein Kravjoreni declarat ruisse, qiiain timureiii iialia iii Galliam eoiitenderai descnbit.]
hiculenla veteris xtatis iiigenia
'^

suum

et verecuiidiam. Daia oecasione, iter qiiod

Acuminiimsuurum
cnrum
uitriti
,
<:

B

£'*>'>«

*

operibus celebratiira
reliquere vestigia
:

,

ac posteris slupore
certe
illi

qiii,

natura rervidi, ciiraiura rulgidl, usu
,

laiidanda,

inventioae
,

ausu securi, ore facuudi

niore fesiivi, prae-

providi, pariiti >ne surii, disiributione librali

epilo-

« In CTemplari Calariiano sic legilnr hic litulus Viro apnstelico et priedicando papte ; eit Brow. >> H;i'C episinla, qiin Operilius Fiirtunati iirxligiliabet. Scribiliir eaileiii ad liir, dedicalori:e Incuiii
:

tici

nomin:irentur, ut satis ostendit ipsius Foriunaii rpistnla, qiia srribens ad Eupliroiiiuni, episcopimi
lieiii

rilis

Domno sAncl» «> meTuroneiiseiil, sic incipit apc»l8'iro domno , ei duplici Pulri Kupironi^
:

Grfguriiiiii,

punlificein
iit

Tuntiieiiseni, ainicissiinuin

yapte Forlunalus.
Qiiaiiiv.ft aiiteni

diximus, ii. 67 ei scq. Nonnulli, tiliilo decepii, opinati sunt huiic osse M:iKnum Gregnriiini, Unin. pninilicein, iii priiiiis a veiilate aberranles. Naiii ul pr;etereaiii aliundc niui coti>.t3re ullaui cum Furiunato ct Grc^nrio M. aiiiiriiix iiecessitiidiiiem, aiil liiteraruin u^uni iiiterce':ilisins Fnrtiinati,

linjus in Vii»

ciK noniiMareiiiur,

sedes oinnes eplscopales epostoticuiu id lamen siiiipiiciter ei adsn-

Inie eiiiiiiii:ili'iur, quiii privai.v Gcclesio;,

auI4«dis,
sole-

vel rpisco|ii noiiieu aildn^ctur, Itom.
Li.ii

pouiifi-x

iiidicari.

iia Gh:iribertiis

rex cnin ad
Leoiilii,

eum Nun-

cujiatus presbyler
rpiscoi'i,

venisset,

liurdrgaleiisis

sisse,

cum

ei vit:«

e cuiitra tantani amiiiiia! coiijuiiclioneii) totiiis consuetiuliiiem eidi'm ciiin (iregorio
omiiiiiu sil, a

ejiisque coinproviiirialium iiuininr, »tqu>i iia ruindeiii suliaasset Sedes apottolica emineiilitr iuib
:

Tiironeiisi interriiisse certiim

quo ad

siiluiem

iiiiilii

uberrimdin. respoiidil rex

:

iVMii'iHtJ

brriliendiim sxpius e«sliiiiiilaluin su luisse proliieiiir, si>e polius invitaiinn uniiciiia: ipsiiis jiiie, uc iKiiiiine, ul illud utiaiii pr.eteieaiii, Grfguriuiii M. pene (:\trem0 Vilae Fnrluiiati leinpore Knniaii:iiii feilem coiiscendisse ei lciiiiisse, ccrle ubtesialiu qiia

Hoinunum
dfjeras?

aditli

urbem, ul

papiit iilmt nobis suluiein

Kraiic,

D

ti.<iii

rrlerl Crrg'>rius ruroii., Iili, iv. llisl. Atqiie ut Koin. srdes per exrelloniird<-s apiistulica nnmiiiabalur, usu unud FrHii'
iit

c:ip. ^I>.

C"S
iliis,

rereplu.

ita

pupai iioineii

per

aiiliiiioinasijin

Gregnrlus acljural Kortiiiiatiiiii siib lestilicalione ditiiii imjMiii, i( ipleiidoie liriiilum beutistiini iliiriini, ut scii|ita a se poeiii:ila edcret, s:Mis derlar:il einn i|ui bicadjurabal, nuii lluui. puuliliceui, gcd iurunensein lu.sso. Neqiie vero insnlens erat iis lemporibiis iit aliarnni qtiiiqiic KiTlcbiariim episcupi, |ir;»ler siiin |UiiitiUcciii, pa|iic iioiiii'iC dccurureuliir, qnin ct iipiniu-

Itiiiii.

puiitiliri iribuebatiir.

Srd de

bis

plnra Gniii-

ad aii. fiti^i, II. 10 ri II. l|.ro auiem episiola all Grogor. Turoii. drsiderilur iii >eii. Cdil ' Urosl «ariim iii duub. Gndd. Val. "^ In duob. lioiM. Vai., m.su ir.n, auso Mi'tiijr'
(leii,

vrl puliiis, aiiso

i.'i'uri,

ore (reii.

In

unu Cudd. Val., operibu» ttUtrMi».

6t

MISCELLANEA.
jiiciinJi, chI.-e " funle profltii,
''

PRULOliL
,

62
ut qiiaDdnm ex

goriim calce

cortmiaie

A

viriliier llagiias

opiiscnlis iiuperiii;»!

siicciio venusii, ttopis, paiadiginis,

periodis, epi-

niCE

tibi

Iransrerciida prorerreii), niigarum rnoaru'ii
te

cherematibus corr.nali
sui canenies dedei unt

pariler el
tpccinieii
,

«

coilmrnali, lale
adliuc

admiror

amore seduci. Qu:e cuin piolaix
Prap.seriirn

fuerint

ut

nnsiro
si

nec mirari polerunt, nec aniari.
imperitus

quod

eg<>

lempore quasi
iion

sibi postiiuini

vivere credantur, et
^ licei

de Itavenna progrediens Padiim, Aiiie,

carne, vel carmine. Quibiis

sors [mors]

sim

",

Briniain
'

Plavem
per

P, Litiueiitiam i,

Tiliamen-

riiiem lulerit,

lamen cnm

dicia

permanent, vivacis
reli(|iiit
,

luinque

iranans

Alpeni

<

Juliam
;

pendulns,

nicniorii£ de niorliiis aliquid

mors

nec to-

monioiiis anfraclibus,
[Sreonis,

tuin usi]uci|ua |ue sepelivit in tuniulo, cui reiitat libe-

Liccam

^

fiojoaria

Orauum *, Norico CEnuin " Danubium, Alemania,
,

ruin ut vel lingua vivai iu

mundu,
,

lioc

nesciens avara

Rbenum, Germania
Jlosam
T,

iransiens, ac
', et

post Musellam *,
»•,

mors aulerrc cubi lunere
(lefiinclum
Iii f

quod per ora viventium
si

Axonani
,

Seqiianam

Ligcrim
,

,

ei

videt

e

currcre

non pede

,

poemate.
si

Carnmnam
lens,

lioc taiiien nieliiis

superata inors iiivida,

ser-

maxima lluenla transniiiPyrenxis occurrens, Julio mense nivosis, pene
Aquilani;c

inone sen:erit, et inercede se bis viclim. Sed sicut
lii

aut

eqiiil.indo, aiii dorniilaiido conscripseriin. Ubi,

(|uos

clara lingujc j.ictiiai

liix

illusircs
^"

,

quoium
et
qiii

inicr Barbaros longo traciu gradiens, aut via fessus,

dicia

celari

fueral

apcrle dainnum

pati,

B

aut crapula bruinali sub

frigure,

Musa
'>'>.

liortaiiie.

pnmposx
in

facundiie florulenia gei inina nisi misissent
,

nescio gelida magis, an ebria, novus Orpbeus lyriciis
sllvie
liaeu

piibliciim

feceraiit

peculatum

' ,

merito famae

voces dabaiu, silva rcddebat

Quid inter
censor
judi-

radioB per qiixqne Iraxeninl, ui peragranteg omiiia,
qn;eciinqiie inag s
aiigereliir, iia
qtii
lit
)

exiensa viaiica consulie dici potuerit,

carmine
k

liica

iiinolcscerenl, l.uis

ipse

mensura, ubi min iirgebai
iisiis

'^ vel

meiuset

els cnnsuliius, si

occulaninr

tnciti,

ce, vel probabal

ex

lege, nec inviiabat fav.irex
inilii

f.isiidiri

polerniit

revelali.

Nec tantuni

[tani]
'

comile

,

nec einendabat lecior ex arte?ubi
ge^iiere,

cxprobratiile esl nesciri, qiiod liurreal, qiiam patere
(|uod ural; minorisque dispeiidii cclala videalur
sciira

taniumdem valebat raucum
apiid qiios nibil
aiit

quod

catiiare,

m-

dispar i' erai aut

slridor anSLris,
,

qiiam prolaia, quia

illic

obsiat putlor, ne pruiit

canor olori8;sola saepe bombiians
f '

barbarns
iion

dalur Dolitia, bic audacia prodiiur,

ingerat noiam.

lcudos *« liarpa relidebat
niusicus
ris
'

ul iiiier illos
"

egnmei
flore

Unde,

vir apostolice

prxdic.mde papa Gregori, quia ™
refert

poeta

,

sed inurkus, deroso

canni-

" Calarit., scholw, ut
fil,

Broweriis.

Cola vern
aliquid

nnmine

insigni.

Norico, seu Alpibus Noricis 4e senlenticc pleniiudine superest, el mediam dmin- _ ortu', iii Danubiuin.se cvnlvit. " (JEiin, sive, ut Cluverius, C. S. Viiid., ei Nor., ctioiiem toramus, quod punclum ad niediam Ltliram ^ piitat esse legeiidum, JEno, Vindelioos a Noricis sil ponimus. Papias, nis. Bitiir., aptid f)nfres. *> Orientein disierminabai. Additnr Breonis, propit-r Haec vox p^riudis defsl in itno Coil. Vat. = Umis Cod Breunos popiilos, qiii illiid flumen accolebani, do Vut., paitfer tl Cothuriii. <* quibiis Pliniiis, lib. iii, cap. 20. ilirum meiiiiiiii et Liius Cod y^i., quoilicel fine tulerit. Alius, ijuos Traiiquil., in Tib., c. 9 et Hurat., lib. iv, od. 14. licn sois ftne liilirit. ' Edil. Pans., eoriim dictn. Iliiic idem Fortuuaius, in Viia sancii Marlini, lib. iv,

cum

lententia

sensum praslal, ted

aiiliue

Draiiiis Duvitis in

' Unus Codd. Val., defanctos videl currere. • lidii. Paris. delunctus vidiliir. ^ Uiius nis. Cod. Vai., quo (iitrul daninum

iiii|uii

:

Si vaoai ire
piiti,

yua

viciiia setieiil

4icla celari; alitK.
'

quorum

fueral aperle damiiitm ce.;

liigrediens,

viam; oeqiie te Bajoariiis nbslat Breoiium !oca, perge per AJpes, rapidoqua gurgiie volviiurOEiius.
:

leriius, (ucta cdari.
Eilit.

i

Duo

Paris., abditum ffceranl peculiiim. Codtl. \' quidquid magis cannina; ter. ,

» Licca Bojaria, scu nartlus iii Viia Cartili
Uttjoiirios

Mauni

Lrcho, niimen, de qiiu Egiaii, jlumns : Leckus,
dividit.
lii

M

qwdqiiid magis carmine locis iiinolcscireiii. k Unus Cod. Vat., poiueruni revelaii. 1 Tres mss. Cmld. Val., quam patesci. » Tres mss. Cudd. Val., viiUim. " Tres mss. Codd. Val., impos. Aibesis, etBrinta,qu3e et Meiloacus minor appeltalnr, ab Alpibus Bheticis exnrli fliivii, in sinum Adiialicum, per diversa ostia illabunlur. p Plavis fluvius, ullra AUinum, ei Tarvisium, c proximis montibus precipiU cursn delabitur, tuin sequalo Quiuine In siiium Ventiuin se evolvii. LitjueiUia flumen esl ultra Upiiergiuin, Tarvisiniitii agruin a Forojulieiisi piuviiicia dividens.
tiiis,
'1

nb .\lemanis Liccain Baivnria.

uno CoJ.

Vnl.,

^ .Vlosella jliivius Callice ex Monle Voseijo orlus , haud procid ab Arnris (onlbus per iled'omatrices,_ Thendonis viilam, Augustam Treverorum, et Confluen-

D

tia, in llheiiuni iii/7iii(, ut legilur in notis ad Aiison., tdyl. 10, opera Juliani Flnntli C.in. Caniot. editi y .\los:i , llliomorum inter el Treverorum iirbes.

(leQ

lit,

uirainqiie

diiBi:csiui

disjuiig^ns.

Cadem

itt.

'

Tiliameiiiuiii, aninis In

Veueturum CarHorumque

(inibus,
B

de quo Cluver.

In llal. anliqiia.

llal. ai>lii|iiai lib. i, c. 20, aiiimadAlpes Norityis noii rtcie a Foriuiialo et 1'aulo Diacono Alpes Julias iiomiuari, cum hce, inqtiii, apud Fonlcii Friif di, Nauporiique amnium fuerint inler Carnos, et Pannoniain. Censel igilur boc vucabulum indilum Alpibus Nuricis ab hnminibus aevi poslerio)'is, cx propiiiqui oppidi noiiiine, quod Julinm Carnieuin acpellabatiir, vel ex aniiqua inscriptione, qii:e

Cluverius,

Oceaiiuni Geriiianicuni se exoneiai. ' Axona Cainpaniu: Catalauneiisis Hiivius est.qiii,^ Suessioiiibus irngatis, Isarx aduiisceliir juxta uppiduin CuMipeiidiuiii. "• Ligeiis, vulgo Loire, noiissimus Galli;p fluviu<; (jaromna, de qiiibiis ali.is Furtuii. ilem Set|u;iiKi, '"'' F.dit. I'aris., silva per Echo reildebal. <:= Uiius Cod. Vat., ubi me non urgebat.

d

verlil

^^

lii

uno Cod. Vat., niliil dispar, aut in ulin disparal. Leudus cainiieiia est ex GeriiKniico lied. Forliu.

luiiatus,

vii,

cap.

ii,

eadem vocc

uiiiur

iii-

q;iiens

:

Nos Vide ei Taciiuin,
'l in IribllS

libi versiculos, denl barliara carniina leuilos.

lib.

de .M.nibus GermaniX,
Iiti.

el

Paiil. Diaciinuin, Ilist. Lfiiigub.

1,

cap. 27.

cxslal

m

ipsi» fjucibus .Alpium Nurii.aruin, C. Ca;5a-

Codd. Va;., harpa

rclirteiis.

Ucilder»

«.1
iiis,

VENANTII
pocnia iinn caiicreiii,

HON. CLEM. FOIlTUNATI
i|iio

OPEULM PARS
fc
^uli

I.

6*
ccnsore,
(|iioil

sfd gairireiii,

rrsi-

A

gnsli
est

sctisiis iiigiMiiuin

men^iirei

deiites aiidittires, iiiler

acernea iiociib taluie

liilicii-

miltiMiiliini

jiidice.

Scd

i|iiniiiain

tiuitiileiii

les iiisana,

li.icclio

jndice,
ulii

deti.iccli.ireiii. Qiiid

ibi

inipiilsuni al.icriler acrius
lioiie

relincntem

siib

lestilica-

alTitbre ^ dicliiiu
iiisi

sit,
«^

qiiis

s:iniis

vix crediiur,

d

viiii

mysierii, et »plendore virtuiuin
conjiiraus
linrtaris

beaiiscntiiia
iii

6ecuni |»ariicr

insaiiitiir?

t|uo gralulari niagis
;

simi

Martiiii

seJiilo

ut

esi, sl vivere licet, post

biberc
licet

de

q>io

convivain

piidorein

meiiiH

dediicar

in

publicum,

me

iiicis

thyrsiciim

,

non ralidiium

exiie, scd raiuuiii,

frivolis arbitru k, scabrosi

operis ignnranliam coii-

cuiii qiiaiitiiin :id iiiei sensiis intcili;;cntiain perlinel,

lllciic

i>,

i|iiod

aliis

|>o$ceiiiiliiis
,

paleiarere

distiili,

quia se pigrain
iiia siiiit

tioii

explicai bnita: anini»!, ipsa jejiisi
,

obediendo cedo
vicissilndinein
'

virtiiii

baiic saltein

obiemperaiidi
lixc

ebrin. Miiic est qiind laiens opiisculuni, et *

rcpeiisiirus,
I,

ut qiiia

ravoie
i*

tniiius
i|iiia

viilciur

laniosnni
'

',

plus

cst

lilicruiii

magis dcleganiur

quaiii judice, aiil libl
niii

lanluni

de exaiiiinarniiie

iion

babet qiiod tain Irepi;

innolosceiitia relegas,
liter ',

iniimornm auribus aniica".

(lel

privaiiim qiiam

publicuni

unde neccssarie analias

quxso, collaiura " coniiniitas
Paris
deriucani

est
"

repcrcniere,

repulsare.
rcddiliim

Uliiur hac voce
est

> Edil.

me

in

publieum,

me

Koriiinaitis.

arbilrum.... eanfileniem.
flore

Derose

ei

veiere

mss.

'

Duo Codd.

Vat.,

vicissiliidinem

repeniu» %ti,

Galli, de roseo flore, ut oliiii legebatiir, cxpnncto a Urow. Faveiil liiiic lecliuiii ei Codd. Yat.

mendose.
i

DuoCodd.
lii

Val., deleclanlur.
til^i

h llnus Cod. Vai., qiiid
'
L'ii.

ibi

[abre?

^
'

unoCod., aul

lanluminodo.

C"d. Val.,

ii;,si

sfciiiii iiisniiiiur.

Ibid., teciim amicnhililcr.

^ In diioli. Cutld. \al. ridelur e.-se /Vimofum.

Edil. Paris., videlur esse fornio-uin.
'

•" In iino Cod., qudso consolulura. C.ollnlura pro cunrercnda. ut siipra, ciirafuia prii ciirxn.la. Kaiiii-

Uiius

Cod.

Val.,

quia

dt

examiiit

aliui

non

dabit.
« Llnus

liare lioc Foriiinaio, ul aiiimadverlil " Edil. l'aris., repenilas.

1*.

Ilruw.

Cod. Val., arbitrem idcm conpteniem.

LIBER PRIMUS.
CAPUT PRIMUM.
Ad
Viialein ' cpiscopuin

Sumpsisti a Onmino culmen, cui culmina cnndis,

Havennentem.

Qui

libi iligna

dcdil, reddis hoiiore vicem.

[Basilicam sancti Andieac, a Viiali, Raveiiii«iisi eiiiscopo, a^dificiiain ac tledicatain, relRri lioc c:iriiiine. Deilicalionis ip-siiis celebriialem ac sing:ilare pnpuli in Vitalem siudiuai et bci>evoleiiti:ini,
CDinuicinoial.]
Aiiiistes dotiiini, meriiis in saecula vivcns,

C

Eniicat

aiila

pntcns, solido perrecia metallo,

Qiio sine nocie niaiiet coiitiniiala dies.
Inviiat lociis ipse Deiiin,
Gressiliiis
Qiti luca
iit

sub

liicc pereiini,

placidis iniret aiiiaiidu lares.

das populis, Domiiiuin quu.seniper adorcni,
tu racis ' esse [ipse] viaiii.

Gaudia qui Chrisii de grege

paslor liabes,

Ll capiani veniam,
Ei gradu^i,
Prosperilas
"^

Cum

le

Viialcm voluil vocitare veiiisias,
X'i

Cratia, iiiens, auiiiius, boniias, dileclio plebis,
el pielas le

^overat

rnuiu

le

ineruisse dieni.
iiicnie

dedil esse pairem.

Dignus apusiolica praeUilgens

sacerdos,

sc vertra probal, qua^gaudia supplcns,

Uui saecr .\iidre»t taiii pia lempla locas. Qujin bene pro tiieriiis doiiiini ^ c.oiisedit in aula,

Intulil egregios

ad tua voia viros.
praerecius legibug illinc;
resla solenl.

Dux

* iiitet hiiic arniis,

Pcr quein digna Ueo est xdificala domus.
Hic Vitalis, eisi iniiiiiiie occiirrat in catalogis episcoporuin Itaveunaiiiin (ut iainpridem animadvertit P. Uroweriis), is ccne Ecclesi* Kaveiiiiensi circa id teinpus pr:i'l'uisse dicendiis esi, qiio Forliinaiiis Raveiiiise degehai, ubi illuin aliqnandiu vixi^ise dixiinns in ejus Vit:i, iiinn. 17 ei sei|., cujus Vilalis

Vcnerunt per quos creseere

Galliam, ut ipse Rrow. r.iteliir. Ducem, qni commemuraiur


j)

(.\«(a primce cnrir.)

a Fortiinaio, hoc
sive

iii

cannine, inlerlui^se
a Vitali
iiiip.,

iledic:itioni basilic:e

S. .Andre.)-,
lesiaurata*.
a Jusiinianu

llaveiiiiensi

ex:cdilicaia;,

Narsetem comiicm esse crediderim, qui

ab eudeiii exs^irucUe dedicatioiiein buc poer.iatc rueiil pruseciiliis. Al Urow. existimat Vitalem Peiro licniuri stiriicieiidum esse, qiii tion iiisi anno 5118 Uavciincnsis episcopus creaiiis est; t|uo jam teiii|inic, ipKiiis Brnweri testisiiasu rorie ei consilio liasilic^e

ul nulissiiiiiiiii esl, missiis in llaliani an. S.M, ad O^trogoihos dehrllandos, Kavciina! residere, ei Rasilirx. de qiia hic sernio, dedieaiiuiii inierrssa coinuiude polu'l. Mem Nar^es, revocalus Conaianliiiopolim ost aiinu Til-lS vel 5(>7, uii censei Piigius ad liuiie aiiniiiii qiiein excepit Long.iiius qiii pn:

,

inonio, iii Galliaiii perveiier:it Forlunatus. Vilali quid i|>se censeam, iiilra ostendam. •> l)n. Cnd. Val., cum Domini sedil. corr.
<

De

liuc

huiinro exarchce, el Kaveiuvj» resedit annu, ut videlor, M'i8,
niiis mi^siis
iii

llaliuiii

csl

cuiii

lilulo

el

quo Longubanli
lelligitur

iii

llaliain

irriqu-re.

Ex

ipiibus in-

Aliug Ciid.

V:il., lu facis tpie

viam,

^ lliid., pro,<;>crila.i securu probal.

P. lirnweiiis upinaliir lns \erbis exarchuin inqni ciiiii Niiinupliylacc deilicalioni hasilic» inteiriieril. At cuiii ex.irclil iionnisi »n. 5GX Itaveniix sedere cflRpcrinl, qiiuruni priiiins riiil Loiigiiiiis,
*

dicari

leinpus, quu Narses iii Italia vixil, opiiiiia cungniere cuui eo, t|uii el Fortunaius Kaveiin» de|;e« bal qiio pr:rseiiie cii»linianius hasilicaiii Kaveiineiisein dcdicalam luisse. Ipse Narsos Du* llahm iiuiiiiiiaiur a Cre^. Turoii. I. v. Ilc^lvii.r Fmntoiiiiii cap. '£0 : ciijii» pruiiide peisuna', el i'igiiil:iii ea r«>u
:

rerie «xarcliiis
cationi. cuiii
«II.

nuii piiliiii iiiieiense
iiavuiiii:L>

rcclesix dedi;

vcniiiiil i|u.i' liic

adliiii'

ussol Fortiiniiliis

qiii
iii

tur

:

a Fiirtiiii.ilo de illo ciiiinneinuratiUu.i uittt lnnc unmt, eic. (Si'i'i:i<i<ir tnrir »(>(ii.t

5U5,

aiil

ad

suiiiiiium 3CG,

pruluclua liierai

«5
Ni!
lilii

MISCELLANEX.— MH.
(Ifijit

l.

68
reqiiiescunt visceia Pelri,

linnor,

pn|iiilimi

Onis

.iiixii

npimum,

A

U"o

veiiftrainl.i pii

Uiil

vidil seiisuin lioc vnliiisse liiiini.

Qni meruit solns clave ligare polos.

ritysieriiim ridei
Feftix, ciii

cumplevit voia peieiuli,
veliil.

Paulus aposlolica simul

liac retineliir in aula,

(lominus, c|u.r ciipis, ipsa

Scductor quondam, qui
El
Ha-c
Vilalis
Vii.ili

mudo

doitor ovat.
vindicat arcem,

riiirinia divinu celebres siileiiniia duiio,

Ilanc sacer Andreas propriani
".

sibi

Atque Bei nnrciis teiiipb lorando colas
C.\1>UT
/>«;
•>

cum

fiatre pio panicipata regit.

II.

siia lecla

replel Laurenlins igne sereno,

templo domni Aifdrea;, quvd adificavit Episcopns Raveniias [UaveiiiieiisisJ.
snncti

Cui pia flainma dcdit luce perenne dieni.

domus

isia placet,

qui viviis areuis
iier.

[Eamdem
brevi
lalis

Andre.n basilicam a-dincattim
fuisse narrat

Defossus
el

itieruit

perdere mortis

lempore ah^iohuain

sunimn Vi-

Siint lora Martini, qui texit vesle

lonantem,

siudiu ac Liberalltale. Sacras reliqiiias quibus eadem iiisignis erat recenset.]

Ne magis
Ecce

algeret, se spoliare dedit.

Vigili arx est,

quein rustica turba peremil

Qnisquis ad hxc sancti coiicurris limina templi,
Si veiii.is snpplex,
liic

Unde mori

voluil,

mors magis

ipsa fugit.
:

prccc sumis opcm.

Incolit haec pariter

Maturius ^ alque Si>ennus
fides, et tenet

Qiium sacer
Cnlinine

aiiiisies Viialis cnndidit nrceiii,

B

Quos genus atque

una salu».
:

qux

ctclo

^-

esi

tempore ducta brevi.

Saiictus Alexander felixque Cecilia pollent

Fundavit, siruxlt, dotavit; deinde dicavit,

Qnos meritis omncs
' llaic

uiia

corona raanel.
urgente, Joannes,

Kt ineruit

lenipli solveru vola sui.
:

bonus aniistes,'

Viiali

* Edit. F>aris.

sibi et soror

'-•

(le

Atque Del laudes tctnpla co!end:i loces. lii uno Ccd. Vai. legiiiir sic liiulus iste Vmi(.<; lemplo saiicli Aiidrew ; wdifiiavit Vilaiii episcopus
:

viverei, et lunga nepotum scries cnai lainen, exclusi bclluriim tuinnllibus, nihil ad ipsuni Iiitfrarum novcMi annorum i.patio inisissent. Oeindi;
lioc

in

carmine Fortun. se non
illi

iiidiiat
iiec

Jlavenna. « l>uo Codd. Vatic, cuhnine
*

esse, qiind
qiioe

solcnine alias

fiiit,

abseiuein absenies coni-

Celso.

Maturius atqiie Slseunus inarlyres fiiere e lcgiono Felici, dicii inariyres Agauncnses, de quibus
plura
*

iiifra, lib. ii, c.

15.
in

Cl. vir

liaccbinius,

agnellum Ravenn.,

in

Maximiaiii, ceiisct Joannem, de qiio bic Fortunatiis, Kavennaiem cpiscol»ini fuisse, illum, qui proxiiue sedit posi Petrum Seniorein. Ipse Haccliiniub iiibuper opinjiur Viialem, a quo Basilicain sancli Anlreue exxdiiicatam bic referl Foriunatus, non qiiidem episcopuni Raveiinx fiiisse , sed suluin Ravennatom patria , et episco-

observ. ad Vitam sancii

Q

eos liuic dedicaliiiiii Inteifiii.-se dicii, qui absens nosse puluit quod interessent. Postrenio boc poeina laiiii noii Csse videiur, quainobrem ex Gallia in Italiain illud mitieret sive de industria, sive invitaiui ab aliqun amicorum. Quocirca eo senlentia propendeo, ut putem bunc Vilaloiii Ravcnnenseni episciipuiii non aliuni Cuisse a Maxiiiiiano, qiii, an. itHi, creatus episcopiis Raveiciensis, sedit usque ad an. 5j5, quique ba.^ilicain saiicti AndreiE resiaurasse ab Agiiello Raven. narrapellat,
et

mirum

si

lur, ui

inrra

diceiur.

Ac cum

is

[ut

relcrt

ideni

pum

eujuspiam ex dioecesibus,
et

Raiiemtati
Aiidic(e

metropoegre-

iiux sttbjectis, qui

ipse divo

xdem

Agnel!us| veiiissct Constaiiiinopolim, ut corpus sancii Andreie auterrel, ac Kaveiinam develierel, nec potuisset ab imperalore Conslaniinop. iinpetrare,

giain condidcril, dedicaritque,ela melropolila obiinuerit reliquias enarralas, eaiumque soiemnem in suos locutos translationem , intervenientibus Raveiinatis popu/i proceribus, magnaque finitimorum (requentia, ce-

barbam de corpore

ejiisdeni .sancii Aiidrcai secuii,

Euni vero iiietrupnliiam , a quo Vitalis carinme relaias, oblinuit, luisse Ipsuin Joannem, qui pusi Peirum Seniorem lciiuibse sedeni R^ivenneusem iegiiur. Veruin et ego minime lortasse recusarem in erulebrarit.

ac Raveniiam detulit cum aliis pluribu» sancioruin reliqniis. Neque vero insolens ui uiius idcmque vir et Vilalis et Maximiaiius appellaretur, pnesertim ea aiUite qua singuli plura sibi nuinina usuipab:iiil, ut
aniiuadvertiniiis iii Vita Fort., 3 et i. IJ auleiii ui sciiii;im, iiiovet iii priniis ipsius Agnelli lestiiiioiiinin, qul addit .Maxiiiiiuiium ecclenam beatt Andrex apostoli cuin onvti diligenlia columnis niarmoreis suffulsisse,

reiiquias, in isio

diiissimi viri ire senteiiiiaio, si aut verisiinile videleliir Fortunaiuiii noininasse Viialera potius ex pairia! quam ex sedis quain tenebjt nomine Ravennaiein episcopuiii, reclainaiite lotius Teiustaiis (quaa-

abluiisque vetusiis liyiieis de nucibus proconisis decorasse. Al) eo iiaque et dedicatiuneni b.isilicae sancii Aiidre* celcbiaiam verisimile esi, de qua bic Fortunatus.

uim ego quidein assequi potui) consueiudine, aut posset lioc poema scriptum fuisse a Forliiiiato cum jani degeiet iii Gallia, quo pervenerat an. 505, vel ad sumnmin an, 5b(j, ut ostendi in ejusdem Vita, niiin. 2G et seq. Joannes vero, qui seilit pust Peirum Senioreni, non rexii Ecclesiain Ravennenu^tendi
aiite aii. b'ib, ipso ailirmanie Baccbinio. Ai jHofecto credibile nun est, prxcipue tain procellosis, ac lurbidis leniiionbus, a qun.|uaiii amicuruin, in Italia degenliuui, coinpellatuin luisse Furtua:iliiin, iii carinen scriiieret iii di-diculionem basilicac illiiis, pr;eseriiiii tuin ipsa ab llalia diu e\sul illud secuiu vuiiquererelur, 1. vii, c. 11 ;
seiii

"

Quod vero atiiiiet ad Joannein, de quo lioc loco sermo esi, noii Ravennensein aniistiiein, sed Roinanuin fuisse crediderim, tortasse liujusee iioininis
lertiiiin, a quo Vitalis, episcopiis jani Kavennensis, sacia llla Lip>ana imputrarit, iii basilica saiicti Andreae condenda. Porro id iii more fuisse, ul a Kom. pomiQcibus leliquix s:incloriiiii ad leiiipla dilanda posiulaieiitur , satis declarat velus carniun ab Agnello relaluin in Viia Jiiannis episcopi Raven., qui nionasterium sanctoruiii Marci , Marcelli , ei Feliculai exstiuxerai quud c:iriiien , supra v:ilvas dicli iiionasterii !Ubcripluui, bxc liabet iiiicr
:

cxtera

:

uono puio voltor ab anoo, Lilloris Oceaoi cuiiliguanie saio. Tempora lolfugiiinl, eiadbuc per seriptapareoluDi, Nullusab cxclusisuie recieavil apex. At verosi i|Ui's liltens Foriunaiuni s.dutare abseiitem debehat, is rnisset quispiani ex pro|iiii<)iiis prusertim cutn, ui alio lucu iiarrat idum ipse, Uuier
Exsul ab
Italia
;

luclila prsefulgcul saiiriorum limiiia templi

Marci, Marcelli, Keliculieqiie Pontiiices lios Uoma copil, liaec

biiiiul.

Quas

balieiur; dal p.pa relliquias : petil auiisle* ineriiis aiiiihoi|UU Jnannes; 1'arvula (iro suiumis reild.re dona parai

manjr

Hurum Gregorius

' In uiio Cod. Vai., Viiule iiryenie, ei supcitcii pluiu roijame.

67

VliNANTII IION.
Conilidil ejjrogio rl.scora santia
liiC'i.

OLEM. KOUTUN.VTl OPEKUM

l'.\RS

l.

69
s:rpe solebal

A

KnMil

cniii» iftnis, cflKli inr.ol.i

U nim

uiii felix,

.«leriiui» in lnnien lUirfl,

Clausiis Mariiniis binc apcriie polos.

Ciijus

viU

siio prolicit ista Deii [in slndio].

M>\e sub
Pcr
llie, •

liac haliitans, erenii

sccreta lenebat,

C\WI)T

III.

inc<)iiifi

popnlos anachorela potens.
tnnica veslivit egeiinm,
flJe.

De

basilica tlontni

S(epliani.

se

iiiiilalo,

in ISaiicli Siepliani, proioniartyris,
iiro Clirislo liiunipliimi

nMirie sulieuiula
;

Diiin tegii

algeniem, plus calet ipse

et glorian» ilesoribil

cn-

Tiiin

vili

tunica vestitur et ipse sacerdos;

jus in
rat.]

lueinoriam

1'alladuis

basilicaui ileUicave-

Proccssiiquo inopi tegniiiie suininus hotior.
Qiii taiiien aliaris

sacra

dum

niysleriit Iraclal,

Gloria celsa pios Doinini circumdal aniicos,
Qiioriiin diQiisuin vivii in
Pertiilii liie inartyr

Signando calicem, signa beata dedit.
Naiuiiue
viri

orbe decns.
in

sacro de veriice namina rerulsit

pro Christo orieiilis

axe>

Ignis el innucui surgil ad aslra glubus.

Eice sub

occasii tcmpl-i bcaius b;ibet.

Ac

brcvibus maiiicis, fierct ne
Texoruiit

iiijuria

deiirae,
ruic.

Fniidatuf viriMie Dei, de mi)rie tiiumphans

gemm», qua

caro nuda

Kxcepil lapidos, cui peira Chrislus erat. Gens Judicalernx, Steplianuin, quein perd«re ciedis,
Et
si

Drachia itobilium lapiduni fulgore torutcant

g

Inque loco lunicx pulchra sniaragdus erat.

carne, tinnen nescii honore mori.

Quam btne
Tu quoque
liiiperiis
,

inercaiur, qni,

dum

vestivit egeiiuiu,
tegit.

Ille leiiei

p:Umain
ille

iiierilis, tu

iTiinine pffiiiam,

Tegminc pro tunic« brachia gemnia
qui coelis

fossidcl

polos, tu masis im;i pelis.
» Levitae

babiias

,

Martine precalor,

llsc sacra Palladius

templa locaTit

Pro Forluiiaio
parere
'

fer pia

verba Deo.
,

Unde

sibi sciat

i>

noii peritiira doiiius.

luis,

pie

cliare sacerdus

CAPUT

IV.

Quaiituni posse valet, plus mibi vetle placet.
epica>-'

[Basiricam srop'iereetain, el celebrein
luiiie illusirat.J

De basilica tancli Martiitl. in honorem sancti Martini a Fauslo
religioiie,

CAPUT
De

Yl.

hoc

batilica sancli Martini.

Eiiiicat aula dicens, vencrando in culuiine ducta, Nomine Martini sanclificaia Deo.
Ciii vila;

[Lcontii Rurdegalensis episcopi.in b:isilica sancii Marlini exsiruemla, et PlaciJina;, ejus ornii uxoris, iii eadem ornaiida libcraliiatein ac religionem commendat; tum loci in qiio luerat iila inaediUcala
anioeiiitatem describit.]

mciilo (iducia lania coruscai,
tribiiat

Ct populis

quod
'

pia voia rogant.
f,

Qui cupii xierna sociaii

« in

sede bcaiis,
vula facit.

Exiulil lianc Faustus

dewto corde sacerJos;
<*.

llos sibi pariicipes per

pi.i

Rcddidit et Domiiiu prospera dona suo

Nec
vestivit,

patitur dillerre diu,

quod oportel agendo,
Iiicrn puieL.
*>

CAPUT

V.

Cura bona quce dederil lixc sua

In eclhilam sancii Martim, ubi pauperem roijaiile Gregorio epiicopo.
[Sancti M:irtini

Condidiicrgo arvis delubra Lconiius
Talibus

atma,

officiis, intrcl ul ipse polus.

Turoiiensis
ati|iie

liberalilalem

in

detra-

imle vesiiendo egeno, celebrat bnc carmine, uiiaqueloci in qtio id actuin
lieiida sibi lunic.i,

Martini lueriiis et no:iiine fulta coruscani

Quem

cerluin est lerris sigita dedis.u poli.
raedicaia per oseula purgaiis,
tulit.

bierat religionein cuinmendal.]

Qui leprx maculas

Qui cclerare paras,
Ilic •

iter liuc deflecte viator,

Pacis ab amplexu niorbida bella

locus orantem cautius ire docet.

H;rc tamen ingoiiio sunl xdilicaia perilo,
Matisconeusi ii inierfuit an. hS">. Ilic idem e&se videtur de i|ii» hoc in lnco Fortuiutiis. * Unus Cod. Vat., prospcra liona sua.
'

ralladius, episcopiis Sanionensis, llorebal aelale

For.niiali, cujus ssepe

nientionem

facil

Gieg. Tur.

in Itist. Kraiic. Ipse iii t>asilicam sancti Euiru(iit, vetiisiaie collapsani, ac prisiino decoii rcsiituiani, cjiisdein sancii poiiiilicis cineres iiiiiilerat, ac iu loco qiiem ad id paraveral de(M)buerat, ul narrat

Sulpicius, dialog. lib. ii, cap. t, iiarrai boc faccoiitigis^e in sucreiario eeclesijc : quem iii locum se abdere Marlinus coiisueverat , doiiec in poGreK. Tiiron., lib. i de Gluria iiiartyruni, cap. 36. \) pulum prudeundum esset ad rein sacram facien' dam. Plura diiinius In oolis aJ Vitain saDcil llarAn hic Idem ipse fiiil a quo Furtuiiaiiis basllleain tini., I. III. kaiiiti Siepbaiii exsiruclain fuissc lelert iii huc car' Disiicbus posircmus a superinribus sejungitnr a mine 1 cum hoc titulo : liem ad eumJein qiiibiisdain At Urowerus mavult liiinc Palladium fuissc epillrow. In nno Cud. Vat. tegiiur cuiu liuc litulo »ci>puni Itlturieensein, cuiii duo Palladii iii catalo^o

tum

«•pisiop. ttituricensiuni recenseantiir, quurum altur f.;i'Culu qiiarlo, allcr sjecnlo quinlu lluruisse (liciliir a

itli tluo
K
tii

uno Cud.

versus suiit ad Cregorium. Vai. , lori^ie te

iii

setle beutis

,

Saiiimartli., in (allia Cliristiaiia. Curie lliiiiriKis leniplum erat vel a;late Gre)-. Tiiion., saneti

liiun^s.

corriiple. > Leoiiilus,
Uiin geiieris
carniiiiibiis
Tiiroiieiisis

Mupbani
:tc

iiienioria

conseeralum, illudque
Fi;ine
,

religiuiie,
tdeiii

Burde^alensis

luagiiillcentia insigiio, ciijus liiitia describit
Iib.
1

de quo hic Fortunatus, erat episcnpvs pieiate ac vntuie aniiiii < ,' vir ciim nobllltatc elarlssiinui , satis uolu» <x

Gieg.
i>

llist.

cap. 29.
l'(icr»l,
iit

Al;eiia maiiu i.laiiiui
iiid« iif>i. F.x
Iii

referl

Drnw. exre,>iisltiiiii,

Hei ut

probalis libris ah Ips»

uiiile sibi siiat.

Veiiet. hilil., undi! libi seriial, l.dil.
Fr;iiie., c.

Paris., Untle sibi fial. l.reg. Turiiii., Iib. viil llisl.
•=

^i. ine-

niuiat

Faustum

cpi8C0|iuiii

Auscunscni,

qui syiiudo

Fortunati , ct e\ lesliiiionlis Gregoiit qii.c legeie est passini in Hist. |i>.mc. Obiil aiiiio ciiciler ;>t>7, ae proiiule iion dlu »upeisies fuii piisi adveiitum Fnrtunali in GitliJiii. Narrat Sulpii iiis. Iit>. de Viia saiictl Uarllnl, cap. ('.), i|uoil Mailiiius apiid Tarislos , ruui urbls illitts poilaiii iii^iedeieitir , ubviuiii babuil viru;ii lepru,
>

69
Qiio AJJiiiir
» iiih:l

MISCELLANE.V.
egregius gloria lauiii» eget.


Et

Lin. l

70

A

Pnlclira per aiigusios ut surgeret auln meattis,
si

ad

S|)eiiiiien lociis ^ ipse, qiiod eniitici arvis,

mdiis veiuii, prx-buii uiida locuiii.

Elaioqiie jngo, colle lunienie, pilcl

Ui fainulareiur Domui vaga limpha gupernx,
Cursibiis aniiquas ars nuva subdil squas
: ;

AUius ediiclo sub se

leiiet oiuiiia

dorso,

El quacuiique

peiit,

deliciosa videt

Cum Baudegunde quo
Sic, Marline, luus

incnte Dasilius ^ una
reddit, et auget opus.

A

ionge veiiiens,
Jiiiigiiur

°

oculo vicinus habeiur,

Hoc renovans, priscum
Ui loca
niilla iicgent,

aspectu, dissocianie loco.
visii
<*,

honor amplns ubique merstur,

Quo

fessus rapiliir,

inviunie,

vi.ilor,

quo

>

tibi festa

sonani.

Si peile defeceril

luinine irarnis adil.

Talibiis ofllciis pac.iltis,

opime

sacerdiis,

Qu;e Piacidiiia
Aii|iic
'

sacris oriiav^l ciilniina velis,
illa culil.

Qiiorum

J

vota vitles, redde beiiigne viceni.

siinul certaiit, iiic facii,

CAPUT
De
Sancti Vincentii

VIIL
'^

CAPUT

VII.

Jiblionorfm bnsilica! iwicli ^fartnti, quam ddificavefHiil Basitius et Baudegundes [lUude^uiidisj.
[Tenipliim
M^wlini, a B.isilio, et f?;iii(lcgiinde , cjU' ciinjuge, renovainci el resiiiuriiuiii ciiniiiieniorat ; aqiiis i|u:e a:dilicli lucuin obiuluin lenebaiil alio deilnclis.]
in sai)Cli

basilica sancti Vinceniii

apud Gaiumnam

'.

mariyri< Agiiiuensi^ certiinen el

honorein

n

Leunlii episcopi Burde:;alensis in ejiis liasillca, sita prope At;innnm, nrnanda el niuiiicnda siauueo tecin, liberalitatem cotomengloriain descriiiil.
dai,
J

Disciie, 8 inorlales, lcrris nihil

esse quod obsiet
iRanent,

Tcnipore

vita brevis, meritis Gi longior alinis

Cum

sacra templa Dei,

fluiiiine lixa

Aiigusiosque dies tendil honore lides.

siim, hnrriliiliicr defornieni, euinqui; osculo sanavil. Fiicile crcdideiiui hoc Miriini facliiin in Dasillca
Leoiilii
id iiioris fuisse, ut Tenipl;\ sai ris picluris

potura alu|ua expressiini exsiilisse. Cerie dccorarenfacit ipsi? Forluiialiis (ul alins

tur,

s:itis fideiii

pliires

nobis oniitlam) cum

pro Sigiberto adTenientetn cum eierciiu ab urbi» ingressu vellet proliibere, victus ab eodein esi. plaiie incciiuiii. Eitm;lem fuis.se lone conjectur.im ex 0(1 alii|uaio IW'era po~suinus, quud lib. iv, c. 18, a ForiiiiiJiu dicatur in Hlspanium missus fuisse regio

:illas,

lum

lib. iv

Vilu: suiicti

nnmine,

iis

verbis

:

ubi narrat, oleo lychni, qiii ante piciam iinagliiein sancti Martini iii b:isilica sanciorum
iriiiii,

M

Hunc coBSullaiuem

legati

sone

freiini Dter,

Misit ad liispdDiisGallica cura viius.

Jo;innis et

Paiili

Rnveniif lucebat, oculorum
,

a;gri-

ludine se fuisse s;iiiaiuin. » lii duuh. Codd. Vat.

quo nitxgregius
et

,

gloria

Uudis agel qnod placel. •> Idem Foriunaius, cap. 19
ciiin
,

20
,

snJaui vi^ru si cujiisqiiani erat legaios in Hispaniani miiic e, certe td eiat maxiinc Chilperici, qui ei Alhaiiag Idi,
lituiD, et

Es quibus conslat
»pud suos

eiiiu puldicis tieguiiis (ungi
ln

illii-.iri

locu luisse

libri

liiijuscc
1 '

Gollioriiin in llispania regi^, liliam

duveiat uiiurcni,

primi, describil villani Vcrcgiiiis, et villaui ['roeiniasitas
in

'

agro Bunleg

ilensi

qiias

Leoniius

naruiii igiiur in aliernira vei isiniile est , h;iiic sub Pairociniit :ic noniinc sancti Mariini, Turoiieiisis Aniisiitis,

xdiliciis

ex<'rii;ivei'at

mngnilicenlissimis.

qiiamvis infellci uuptiariiin evilu, ui relulimns iii vita Furiunali, ii. 45. el lili:im su:im, Itignnttiem, Keccliaiedo, regi ilem Hispauiaruui, Aihan:igildi ttepoli det^pundeiai; quaiuvts jaui iter in Hispaniaiii
iiigressa,

cum iilarum vilpnsiiaruni In culle leniier devexo , ac prospicieniiuiii aincenissiinos agros , ei respondeat loc<i in qiiu Basilic.ini sancli Marlini iiixdiUcatam fiiisse idein Foriun;ilus liic describit. Quod auleni nioris fueiii piissiii:is illius xtaiis episcopis viilas i>u:is deliibns orinre, ac rellgione quodammudo ciiiiimunlre, salis oslendiiur exeinplo Kicetii , episcopi Trevireiisis , tujiis vilhini desciibens Forlunatus, s;icelluin Ibi positum declarai aperle liisce vertibus, lib. III, cjp. ii :
spdeiii fiiisse ex!>triiciaiii prccseriiui
.

ad

illas

iiuplias pervetiire

hnud putuerit.

laruiii siius

Turris ab adverso quae conslilit obvia Clivo, Saocloruin lucus est, aroia leneaiia yiris,
<^

In

Cod. Val., a longe adveniens.
'

defuent; in iiiarg., defecit. , Placidina Leontii uxor fuerat, religiosissiina ac plissima mulier. Erat illa ex iiiipeialcriu genere, ni dicelur inlra, c»p. 13 biijiisce libri. ' Tres Codd. Vai. , ei Ven. edit. ceriantesque
<•

Edil. Paris

'

usutn ISusllii opera ac diligentia, litii leganone pro se a:>ud llispanos fungerelur, euiiidcmque pro Chtlperiii parlii)us adversus Mummulum stetisse. Cerie is regis amor noininalur a For;uiiato luud. carmiHe iS, lib. IV. (PrimtB cur<B nola.) Reccaredus, iit alibi aiiQulavimus, l;lius fuil Leuvichildi, seu Leuvigildi, qul .Aihanagildn patre vita funclo, rgnum adepiu» fuerat cutii Leiiva fraire suo, ei Leuva inorie cxsiiiicto, lotum ipse leguum solus tenuii, ut legiiur inepiiuin. liisliir. Fiaiic. ii. 03. A Leuvigildo iiaque procreali Herineuegildus , qui pro catliolico dugmate martyr obiii, a Paire suo interfecius ; el Reccarcdus, qui puleriiutn regnum adeptus, genteni W.isiguiilioruiii iii Hispunia, ejurata Ariana tmpleiate, ad caihullcuiii de Filii divlnitate dogma atnplecteiidnra converiil; de quo hic sermu esi. (iiecuitdce

Haud

iiiverlsiniile ilaque Cliilpericuni

curoe noia.)
'
i

lii

unu Cud. Val., quod

tibi fesla

sonant.

timul.
n

Ibid. deesi ultimus versus.

lu

Ven. edii.
niljil

Di&ciie, njotules,
i"

est

quodobstet amanti.

tnptiium,

Fortuiialiis in funus hiijiisce Basilii scripsil Epiqiiod e^slai lib. iv, c. 18. Inier caleras
rellgloneiii

ejus virtutej,

quoque ac

liberaiitateQi
his

ejusdem
versibus
:

in

sacris

;i:dibus ditandis

cuniraeiidat

Suticius Vincentiiis. Aginiietisis civiiaiis martvr e Levitarnm iiumero, ut releTl Greg. Turun., Ilb. de Gluria inariyrum, cap. tUo. Brnw., iii i.olis ad Furiunaluin, carpil Uarouiuni, quud is Vincentium Agiiittensem cum Vincenliu Ca;saiaugusiani> cunluderit, ad an. 5bl , aperte reclam.iiilitius tam aperiisGreg. Turon. el Forlunati ipsius lesliiiionils. Uic errur Baronii vel aliis plurtbus coaniiuiiis fuii,
^

fiierat,
I

Ecclesias dilans, loca sancta decenler bonorans; Pauperibustribuen<;, divesad jsira subit.
.\n

qui,
'

qiiQ

vuro hic fuerii fta^ilius ille civis Piclaviensis de Creg. Tnriiu., Ulst. Franc. lili. iv, cap. 4(i,
cuiii siaiei a

TresCqdd.
Edii.
:

Vat., ultra Garonnn, vel

Garomnam

Iii

Ven.

De

basilica

sancti Vinceiitii tiiuti dt

qm,

pnriibus Ciiilpi;rki, ei Muinmulutu

Oaroniia.

71

VENANTII HDN. CI.EM.
Rimu
sine
lliie

OKTUNVTI OPI Rl)M

PAK!j

I.

«
de tuorc dicavil,
* inaligiia,

ro^l

injnei

um»»

dodliai '

(^lnisio,
D<.'0.

\ Nam

ciiin teiiipla

Dei

pr.i'siil

Ijiiquttiis

tuibani lioiinnuiii, slat social»

M.iriyris

adveniu

d:eiiuinis ir» liigli.

Ibc ope

suffollui Viiiceiitius eistal in Kvuni,

Kedditur

iiiculiiiiiis

quidam de parte
medella

Cloii:i luartyrii cujus opinia virei.

Ciii vidisse pii leinpla,

fuil.

Vcrticc succiiio, rapuii qui e\ morie triumplium,

Emicat aula
U( merilo

poieiis, diviiio pleiia sercno,
pl.iccat liic habitare

Kt nova de tvrris proles ad asira volat.
CrcJiilil

Deo.

unJe

nrceiii, t^ancto dcdil lioslis

honorem,

Nuiic specie suadenle loci, ac viriutis honore,

Pcrcussori)ue inagis morie perenne jacei.

Kvocai

>>

hic populos, hinc decus, inde salus.

\icerat

^ ille iniser, huiic si

jugulare nequisset

Qui plebein accendit venerandic conditor arcis,
Talibus
oriiciis

Nani abstulit unde caput, contulit inJe poluin,
llijiis aiiiore

prxinia

jiisla

metil

>.

novo

pia voia Leoiitius cipleiis,
j.^^ceiil,

CAPUT
De domno Nazario
lUasilicam
in
i

X.
muriyrc
Clirisli.

Qiio

'

sacra incmbra

stanrica lccla dedil.

Lt

licet eniieal nieiiiis veiierabile icinpliiin,

menioriam

saiicti

Nazarii inarlyris,

Aitamen ornaium
rrapiiiia
lliijiis

pr.^liuil iste siiuin.
loiii;a saliitis,

teiii a Leuiiiiii,

Iturdegalensi episcupo, e fuuda-

succedant opcranli

ut obsequiis culinina sancta luicenl.

B

ineniis excilatam, vetuslinre, qua: eiat angusiior, dejecia, cuiiiiiiemorai. Martyris ipsius triumphuin
et gloriain desciibii.]

CArUT
De baiitka
jliasilitam in
a Leoiilio

IX,

Culmina conspicui radiant veneranda Nazari,
Ciijiis

sancii ViH^niii Vernemelis [Viriiiineiis]'!.

iiiembra poliiin, spiritus aslra tenet.

memoriain
,

saiicii

Vinceniii Aj-iiinensis

Kemiiie tcrrigeno, lerrenis iisibus exsors,

laio celebiai
piilsiiiii

iii loco Yerncmeie viilgo appelae inaliim spiriiuiii ex eiierguiiieno ad ejusdeiii basilicie dedicaiioneui, lelert.J

positam

immorlule bonum, pulvere uaius

hoiiio.

Nil carnale vuleiis, sed Christi praMiiin pnscens.

Ciilioris Oumiiii lulo

sonus exiit orbe,

Sanguine Je proprin victiina
Il.xc
lilii

dign.i

Deo.

Nec locus Sed

esl ubi se gloria celsa negct.

lein|ila

sacer devota Leontiiis ofTerl,
liinc cupit

ciijus inerituiu sciinus

percurrere miinduro,

.Majoremque suam
Iliic

esse doinum.

lliijiis

ubiqne

viri

surgere templa decet.

prius angiisto fabricata est macbiiia gyro,

Kcce beala

niteiit

Vincenti culmina

summi,

Quo nequc

tunc poierat plebs vcneranda cap.

.Muiiere niarlyrii qiii colit aslra poli.
rroiiiptiis

Dejcclamque solo nirsus rundavit ab imo,
Ei dedit hxc^ qux nunc aniplincata placenl.

amore

pio,

qux papa Leuntius olim

Condidil, eximio consolidala loco.
.Noniine

CAPUT
De
basilica
,

XI.
^.

Vernemetis voluit vocilare veiuslas,
°

domni Dionysii

Quiid qiiasi raiium

ingens Uallica lingua rererl.
erat anle
staret
'

Aiistiicii pr;eniis$a fides

fiitnra,

Ui
Ilic

modo

celsa

domus
sigiia

honore Dei.

[Rasilicam sancti Dionysii episropi Parisiensis , ei inartyris, iiem a Leoniio rellditam ainpliorcai, comiiiemurat, non anie vetere dejecia quani novi construcia ruisset. Ipsius martyris laudes celebrai.

|

eiiam sanctus, Domini sulTullus amore.

Qui cupis egregii slruciurem noscere templi.

Virtutis

summx

Iremcnda dedil.
Vmcentiiim
Ca;-

Tam

pia

non palijr vota

latcre libi,

qui, decepti nominis

similitiidine,

saraiigustanum pro Ai;iiineiisi coluere, ac ei rore lalius iiiariante, Basilicx sub lituio sancti Vincenlii
Aginiii.nsis
seiisiin

hoc ipso carmine possumus coiijicere. Illc qnippe viJetur spectasse ad diwcesim Leontii qiii in basiliea sancti Vlnceiitii etsiruciida etoruanJa lam aiu,

olm

dedicatic (ul censeiit. viri eruJili)

iiilicus exstiterai.
lii vu'gaiis legebaiur favuin ingens, quara leciiotiem emeiKiavit Itrow. < Tres Codd. Vat., arce [ulura. In Von. Edit. si<! leciiiir iiileger versus :
<"

Vincenlium Ca^saraiigiistaiiiim uaiionuiii ade iii iintis aj Grei;, Tiir., pla-. suiit. Vide cl. Kiiiii., rap. 1U5, Lege et Scaiig,, I. I dc (>loi'ia iiiarlynim,
lib. VI lie Eiiieiiil. teiiiporniii.
"
ti

lii

lii

Veu. Ed., meiis reildila Cliristo. uiio Cod. Vat., vinceret iile misei
iii

Auspiciis pr.-einissa GJes erai arce futura,
.

Ii

Cod.

Vat., Slagnea lecla, iteni
<•

Vfii. Ldil.

ll;ec

saiicti Viiiceutii

hasilica

prope

A;^iiiiiuin

"

e Diio

Codd. Vat., de petle maligna.
eiiociit

^ Kdit. Veii.,
'
i

hinc populus,

sita er.it in l<ico

Pompeiacu

dicto,

iii

quu

Vinceiiiiiis,

Uiiiis

Cod. Vat., nwiei.

Clirisiiim

confes^^us, capiie plexus ruural. ISarrat Creg. Turcin., lib. vii llist. Kranc, cap. Tiii.ei lib. i ile Clnria Marlyruin , cap, 10 > , haiic basilicam,

liuc
t'Si

liicertum quis ruerit bic Nazarius, ciiin ires siih nnniine celebreiitur die ^'i Juud. Prituus pas^ii* Mediolaiii cum Celso puero, quorum corpura a

a Giinlrainiii niilitibus Tuisse viulataiii,

iit

lliesaiinis

saiiciu

Ambrusio
,

iiivenia suiit. Alter
cur|>iis Jelatuiii
iii

Kbroduni
an.

;

ter-

depnsilos raiiereiit, boc euriini laciiiiis coiilinuo ulciscente Numine. Scaliger, lib. vi du cmeiid. tenip., opinaiur tireg. Turuii. ea iii re lialluciiiiiiuiii fui^se, qui basilicam lllaiii prope Agiiiiiuiii sitain exlstiinaveril, ciiiii eadeiii piojie Lu;;du-

accolarum

illic

tius Koui:c

cujiis
,

(•alliam oper:^

C.lirodcganJi
I.

cpi.sropi

Mctieii^is,
'1'ur
,

Kuiii., in ntitis aJ
I,

Greg.

de

(iluria

Vide 7l>'>. murlyruiu,
agro Nain-

cap. (il,

iiiiJe liiec haii^iuius,

Saiicti ^a/.arii relli|ui»; colobaiitur in
iieiicu lenipore

pusita (iierit, i|iialm>r Jieruiii iier al> A(;iiiiio disians. Stul Greg. Tur. egiegic vindicaiiuiii Cuii\eiiai'uiii
liir

Gregoril Tuioiiensis

,

ul vi,ler«

«t

lucii siiperius citalo.

a cl.

Kuui., in

iio is

ad caput 5j

IiIi.

vii

llisl.

Fraiic.
<> Lt si igiioremus uliinam vere esset hic locus, Veriiemells viiigo iinriiiiiatus, lacile lainen creJiiiius

Grog. Turoii.,

iis|iiaiii

iii

agro

lliirJcK ilciisi
liiiii

posiluiii

riii.<se,

ciiin

episeopiii Parisieiisls, a eap. '28, liisi. Kranc, passus refcrtur an. '^tO aut eti.un post; sed alia iiM.iuiuenla osteiidiiiit euiii a bcalo Cleiiioutd iii Galluin lulssuiiiluisse; iiiiJe cjus iii.irlyiuiiii ad sa'c iluiu sr^

Saiiciiis

Dioiiysiu^,
Iib.°
i,

s

iii;>

aiiKeiiii.iic,

religiuiie conspicuuiii, ut

ex

o<iiidiiin

essoi

rej

ciciidum.

Le^c Kuin

,

In

lioiis

73
L»ngiiis liinc olini sacra

MISCELLANEA.
cum
Jelubra ruissent,
iter,

LIB.

I.

74
'

A

Nec angusta
llxc

prius subtraul fana sacerJus,

Kt

(ilcbj ol)

spalium sxpe liineret
liic

nisi perliceret,

qua inodo

culta [factalplaceut

Esigiiain Jcderat

pr^esul Ainelius

arcem,

Assidue in priscu peragens ceriinonia lempto,

Cliristirolani populuni nec c:<pieiiie loco;

Donec

rile seqiiens consolidasset

opus.

Qiio vitx clauJenie dieui, deliinc prule gi'adui|ue

CAPUT
De
busiliea
'^

XII.

Venit ad li:eredein lioc opus alque locus.
Fuiidavitque piam baiic papa Leoniius
*>

tancti Bibiani.

aulani

Obtulit et duinino spleiidida dona suo.

Quaiu venerandus

lialjei

propriam Dlonysius xdem,

Nomine sub
Qui rervenie

cujus s:inctifica(a nitet.

(Ide, Cliristi sulidatiis ainore,
c:illa

>erlice suppusito

secanda dedil.

[Casiliram sancti Uibiaui, Samonensis episcopi, ab Kusebio coeptam a:dilicari, sed nilnime perfeciaui, Louiitius, episcopus Burdegalensis, precibus Emerii, episcopi Santoneiisis, compleverai, iion niiiii> inum ad eain rcm vel Placidiua , Leontii uliiii uxure, conrerenie. Horum itaque pietatein ac muiiilicentiani Furiunaiiis coiiimendai.]

Hi-nibroruin cnnteinptur erat, cupiendo coronain,
Vile putaiis quidquiJ ferrei

Digna sarerdutis Bibiani

' teiiipla

coruscaDt,
'

amoie
nece.

Dei.

Quo,

si jiista peiis,

dat pia voia

lides.
t

Ut inoriiura caro duiiuni Imniuriale pararet,
Vulnera
dilexil, sed caritura

Q<ix prxsdl fundavit nvuns Eusebius

olira;

"

Ne
Ciii

laoien expleret, raptus ab orbe fuit.
i*

iiostili occurreiis gladio,

se misit Olyinpo;

luox Emerins
'

successit in arce sacerdos,

Uode

luori voluit, vola salutis babct.

Sed coepiura

ut strueret, ferre recusat onus.

ad Greg. Turon., lib. de Gloria martyruin. cap. 72. Lege et ea qiuu adnuiavimus ad Acia iS.Uinn., p. ii
i

1'ercelebris erat S. Dionysli basilica prope Parisios, de qua sxpe Gregor. Turoii., ei de qua fuse Adrianus Valesius, iii part. li Defens. suJi cuntra Launoiuro ; altera vero Anibasciuci. At bxc, de

Op. Fort.

qua boc locu Fortunaius, Burdegalx, aut in Uurdegalensi agru sita luisse videtur, ab Auieliu, Le«utii
decesiore, primitus exsii ucta. * Uic Auielius in Burdegalensi scde antecessit Lenntium 1, decessoreui bujusce nustri Leoniii. (Pii*
»i(C curte nota.)

At Laiiiioyns in Dis^. de duobiis Dionysii:;, c. C, observ. 6, ccii«et basillcam de qua liic Foriunalus, iiuii iiiBurdigalensi dloecesi,sed Lutetla;fuisse:quam prinium Amelius aiitistes Parisiensis erexcrit aJ au. circiter 530, quo Anielliis pHrisiensem regebat Ecclusiani, quainquc Leoniius Burdigal.poniilex exstudii», et religioue erga D. Diniiysium amplificarii, ac refeVeruni prxlerquaiu qiiod iiulli liic meiitio fit :i Fiirtunato quud buic basilica esset Parisiis, eaqiie ab episcopo Burdigalensi refccta fuisset, cerie Anieliuiu n<>n Parisienseni iintisiiieui.sedUurdigalenseinruisse, satis inde perspicilur quud Forlunatu^ Lconlium.utique Burdignl. episcopiim, Aniclio sticcessissc iu illa sede refcrat lib, i, cap. 11, liis vcrbis:
cecil.

— Pusuimus Amelium

st^disse

proxime

ante Leuiitium eeniorem in sede burdlgaleiisi, quod
Cyprianuiii, qui an. 50!i inierfiiit concil. Agatbensi et Aureiianensi prinio, et inier Leoniium, inlerUiit coiicilio Aureliauensi iv qui an. 541 (ul ostendit CoinliusaJ an. 541, iium. ()5), nimium spatii iuterjectuiii sii,_quainobreniCypriaiio cuniinuo Leontium sufliciamus. OiUeiiartus tamen (ut refert Cuiutius) in Noiiiia uiriusqiie Vascunix , lib. iii, pusi Cypriaiium punit uirusque Leontios. c. 7, Roberius veru Leouiiu primo successisse relert iii seJe burdigal. Callicinum , liuic Aineiiuiu, tuin
iiiter

q

Ciuo(Ainelio)vil.'ecUudcntedlem,debincprolegraduqoa Yeuil aJ buiredem tioc opus alque locus. Fuodavilque piani haucpapa Leott'ius aulain, etc. (Secundce curte nota.)
^ lnGalliaCliri$iian;i,aSamii>aitli. ediia, bocoperis tribuitur non Leonliu II, qul fuil, aetule Furlunali, iii Gallia Burdeguleiisis episcopus, sed ejus decessori

Leontio
'

I,

quod Jemlror.
et Paris.,

Cyprianum

tum Leontium Leuniios sejungeiidus nou
,

juiiioreui.

iluxiuius

,

Nus duos quod cum

Edit. Ven. unus Cod. Vat.
<i

nec con(jeita priia. Iieiu

llaiic saucii Dibiani basilicaui

Leoniiusi sub»crip»erit synodo Aureiianensi iv, an 541, et Leoiilius junior sedere coeperit aiite an. 54^, quo |>er legaluiii subscripsit syuoJo Auretiaii.
V, liaud videniur disjungendi.

tnnum
lib. «

(uisse, apparet

in suburbio Sanex lestiiuuuio Greg. Turuu.,

vero in (jallia Cbrisiiana Amelio bubrogant inter buiic vero et Leoiitium juniurein Cyprianum sedisse referunt. Nec probanSauimaitbaiii
1

Leontium

:

dum

Leoiiiium

videtur quud ipsi idcirco pusl Aiiielium velint 1 sedisse, quod Foriuu., c. 11 I. i, referat

D

Eilguaiu dederal liic praesul Amebus arcem Clirislicohm po[>ulum uec c;ipieme luco Quu viix cbudeme diein, deUiuc prole graduque VeuiL ad bxreJem boc opus, atque locus. Fuiidavilqije plaui bauc papa Leuuiius uulaui, etc.

tum iion asserat Fortunaius istud operis, ab Amelio angustum et iiicommodum reliciuin, ad euin qui proxiuie loci ejus el gradushxres fuitampliricandum ac reuuvandum pervenisse; e conira illaomniavel de LeoniioMoptimeaccipi possini,qui etsi nou proxime, bxres lamen Ainelii in sede Burdigaleiisi fuit. Quucirca

Fortuoati

huberius, qui laudatur a Cointio, illa est verba de Leooiio juiiiore interpreiaius. I'r;eseriiiii cum Furiunaius, qui toius erat in Leontii junioris laudibus exiolleudis, ejusdem studium in basilicis qua reliciendis, qua exaediiicandis saepius osleaderii iiibH vero ejusmodi narraiil de Leoiitio I,
et
:

de Gloria confess., cap. 5S. Sanctus Bibiaiius, sive Vivianus,'in vulgatisCalalogis, secniiilus urbis Sanlooenjis cpisciipus ponitur. ( ISarrat Greg. Tur., supra citatu luco, quod liber in vulgi manibus, et oculis versabaiur suo teinpore, ijm violem viriutum tancti Bibiani continebat. s llic Eu~ebius Cnierii decessor fuit in sede Sanlo< nensi. Inierfuit conc. Aurel. ii, aii. 535, et v, an. 549. >> Uic Emerius, jEmulus appellatus ab infanlia, is fuit quein Leontius una cum episcopis coraproviiiciallbus, in synodo convocaii», depulerat de episcopatu, quippe qui impetraverat a Clotario rege ut absque ineiropolitani comilio benedicerelwr, ut iiarrat Greg. Turon., lib. iv Hist. Fraiic, cap. SU. Videiur itaque Leuntiiis basiliram sancti Bibiani absolveiidam .-uscepisse, anteqiiam iii synodo euiu deponeret, aut cerie postquam redieral ciini ipso iii gratiain. Cliariberius iiinrirum Cloiarii Filius, veLeontiuui et ejiis coiuprovinciales lieiiieiiier iu exarserat, quod pairis ejus facium rescidisseni, iiibil se consulto ; luin clericuiii, judicii illius nuntium, plaustro, spinis siralo, iinpo^iium, in exsilium ejeceral; ac Leomius ipse, nonniji persoluta certa aori sunima, effugere potuii coiuniunera caeteris episeopis,
,

qui
1

convenerant

iii

illaiii

syiiuduiu

,

calauiiluieir.

;ujus epitapbiuin scripsit, quod exsiai

I.

iv, c. 9.

EJit. Paris., sed

compium.

Patbol

LXXXVMl.

75

VENANTII
iil)i,

IION.

CLEM. F ORTIJNATI OPEKUM PARS
\

\.

76

Qui precibu» commisit opiis
decus
lii

|>np:i

l.eonil,

CAPUT
De
[Itasillcain

XIII.

Cviju» ad lioc voliiiii jiigiler iiislal .uiinr.
llliio tile
libl

batilica sancli Eutropii '.

se servavii

agenlnm,
item sancii Euiropii, episcopi Saiitonenrelerl,
iioii siiie

Nee

nisi

fiif ra'!, qiii

loca sacra ilaros.

sis, j.im culiabeiileiii, a I.eontioiiislaurataiii fulsse

iiieriimn ju>li, iiiansurum iu luc(! pereinii,

el exoriiatam
coiisiliu.J

divlnu adnioiiiiu e(

Per quein >e cupiuni lcinpla vereiida
Saera sepulcra

coli.

legiiiil Biliiaiii argciiie:i tecla.

Quanliis anior

Dominimaneal
''

tibi,

pnpa Leonti,
'

Uuanimi»

lecuiii

qu«

riacidina dedit.

Quem

sibi jain

sancti lempla novare
illa

mnveiil

m

Qiio siiper effusuiu rulilans intcrinical

aurum,

Eulropil [Eulropisj

eteuim veiierandi

anilsliiis

El spargunl radios pura inelalla siios. corusc;ini, Ingenio perfecla novo, ciliulata
Arlinceniquft « puies ^
liic

[aula,

Corruat

'

et senio dllaceraia suo.

aniinassc feras.

Nudatasque irabes paries vacuatus babebai,
Pondere non
Nocte sopore
tecli,

Sed

cui »08 aninio ilonaria lanta dedislis,

sed male pressus aquis.
ininislro i,

llic agal, ul

vobis

slel (iiiiiiirna

sahis.

levi

culdam veniente
magis

Nec rremia duin

Jubiieni, qui digna ferunl, sibi niagna rependi.
proprils
'

Instauratorem

te

dncet cssesuuni.
ille

reddal

••

opima Deus.

"

Pro mercede
Felix,

tui ineruit
fit

nioneri;

de quo

pia cura Deo.

•Idin niore
a priscis

fuisse, ut fornices teniploriim, ac paillis

leinporibus, belluarnm allonimtifies, piciis, sive sculplls, qiie aiiimantium figuris, sive exnrnarcnlur, conjicere licei ciim ex moiiiimeiills Naziaiizeni, qiii :iliis, lum ex oral. 19sancli Gregorii pairem suum laudans moruium, ac lemplnm de^cri-

Lip^^ana Eutropii, menllonem facit, ut ejus quae jam pt^rfectact absuliitafuerat, nuc ullani in eo operam a

Palladio iinpeiisain coiiiiiiemorat. Lecintius vcro Saiilonls (qiKC civilas Burdigalensi Ecclesi;K ut provinclaiis meiropolilanx subjlciebalur) plura ejiismodi rellqulsse pietatls su:eei inuniliceiitias monunienla,
saiis tcsiaiiir ipsc Ftcrlnnaiiis, cap.
iibi cle

beos ab ipso exaediRcalnm,
Ktovwv, x»t $Mwv xaMsai'
/.'A

iiiler c;eter:i relcrl

:

illiid

15 bujusce libn,
micant tua leinsacerdos :

St'opo(j)eov sif

i^o;

atp6,usvov,

Leonlio
liic

loi|iiciis, iiii|uit

:

TOtf

v-Ksp

auTwv

7rXa(7.tiaiTtv

ou

\st.KOuiiiot;

rn!

Noii solum
ititer

(lturdigal:e}, sed uliique
illa

(ormis perpulfxiuioji, slve (•.olumnii ct ammanlium picluris, siv^ i7iiis, per cameras in sublime eliUum, et
figmeinis
,

[pla,

qux

pluudeus Saiietonus

dooei.

natiira:

non cedeiitibus
fiilsse.

,

pulclierriinuni
iiein

,

Ntiu
lailio

recie iiaq.ie Rroweriis eain basiiicam a Palposiiaiii, a

m: magniricenlissimiim
|iroxim.> carniine

Fnrtiliialus

iii

Leonilo

iiovis

oueriliiis

refcctam,

idem
:

iiarrai

de Basilica sancli

liu-

et

iii>iaiiiataiii
P:.llailiiiiii

liilsse

opiiiatur.

iropii, bisce versibus

;i-taie

antecessll,

Leoiilius quippe ut nilrer si vel Saiilo-

Hie vculplreCamerae decus inlerPDsilependel, yuo^ picuira solel, ligni dedepe jocos. Sumpsil imagineas paries sii.ulaiido Itgflpas, yii» neque lecia prius, ha;c nioJo picla nitent.
Iliine auiein

P

iienseni rpiscopiun

Leoiillus

ti;iuipe

illuin uiiqnam prima juvecilute

vldere
(iit

poluerit.

referl Foil.,

ploruni, arbiiror

fornices lomsive piclis, sive sciilpiis iiiiagMiilnis, ortuin ex i|>so ornalu Salniiionici templi, quiMii

morem

ornandi parieles

oi

cap. 15 bnjusce libn) secntiis esi casira Cliildeberti regis iii llispaiiiain. E;i vero expedmo fjcta est .i-l an. S3I. Vlxii aulem annos circiter 4 nl idem Fortun. affirncat iii carmiiie, qiiod scnpsit In fuiiiis
:

expressiim legiinus lib. III Regum , op. vi, liis verbis £l omnt's parieles templi ver circuiiumscupsil vnriis C(r/ali(ris, el lonio; et fecil in eis cherubim, et patmas, el picluras varias, quasi prominenles de pa:

cap .10, ul b.iud sciani an pervcnire potueril ad an. 570. Palladius viro lerlicis fuit In scdc Saiiloiiensi eplscopus post Fmeriuin, queiii
ipsiiis Leontii, lib. iv,

l.eontiiis,

iit

s cpra

dixitiius, in

synudo depusueral
ad
aii. 5fl7, adliiic

ad

aci.

5 3. vel

5lJ-i.

1'alladius,

rieie, el

eyediciies.

b In

duob. Coild. Vat.. arlificemque pulas.

' tli.,

dam

quuqiic pro parvis reddil.
:

1 Edit.

Venei.
siiiiul

praeerat Lcclesia: Santonen:.! ; qiiu tempore a Gregurio Magiiii, !(• P-, sacras rellquias impetravi: per Leuparicum, presbyterum suum. Sed videsis Coiutiuiii, ad aii. 51)7, iiuiii. 26. {iujf. cuiii iia slnt, qiii pnlii t Leoiitius b:)$illcain
a

Diinique

proprius [F., propriis] reddit opiin» LDeus.
ui

Palladio

Eedilicatam,

vetnst.ite

cullabuniein

,

;ic

prope
liuni
I) tropii

dirulaiii (ut bic relert Kiirlniialus) lest.iurare,
it»i|ue ei ipsiiin

ac reslitiiere? Aiite Palladiuui
stabal veliis
teinpluiii

Luon.
Eiil'al-

«Sancins
1

de

(;iori;i

narrai ('.reg Tiir., lib. inariyr., cap. .'iC. in Galliani a I). CleEinropiiis,

iii

liuiiorein s;incti

dedicatum
ea
siiUkii

;

cujus

prcnnde meiiionain a

inenle dirtRUS, el ab eodem consccialns episcopiis, ibideni a piganis oppressiis est, illisO(|iie capile inlerill. (jiiaiii|iiHiii, (|iiiid Eiilrdpiujn a 1>. (^lemeine

ladio

ex Gregor.
invciitiiin
iiiai

e\ p:tile renovalaiii ceiiseiidum esl Tnr., qiiod, aiitec|uam ejiisdem cad.iver

fnissel a falladlo,

chra

cicairice i..sigiic,
iii.

missum

in

(lalliani

ait C.r.g.

Turi)ii.,
liisiori:ii

id

iii

'gis

ex
iii

tyr

fiiisse

vulgari opinioiic relniit qiiaui ex
aiilniadvertil
lociiui.
cl.

verlhiie.

iiieiciiim
(|iiaiii

itiiiorabnur. Qiiaiii :id reiii adil.'t aliqiiod vel sileiilliiiii Po< touali, q:ii
lii

-

iiiis-

Kiiiii..

m

iiolls

ad

c|i;ii

(Jie^orll

lioc

c:irmiiic Eulropliiiii
qiil c;i!u-roi|>iiii
ruiii

inarlyreiii luisso
illaiii, pi'»'.suriiiii

Porco

saiicii

Eiilrop.l

nieinoriaiii

o\

p.iiio

i'umii>eiiiunii,
diviiiitns,

inierinorliiam Santoneiisis, cad;ivcre illiiis, ciijus iii capiie acllnie iiiiisia cicalnx cerneb.ilur, coinpertci. ac in ii"v;iin |iasllicam, sub ejiis
li»co
'

in G:illia, resillnil C.illad iis, epis. (iinis

ui

iiairat ibld. (in^^ur. Turuii., contiriua-

lain,

iiuii |iiain t;i('iliis pra-ieriiilslssei.

1 Uiio

Godd.

Vidl.,

tempta

not'in'<!

moneiit

item

iiiulci

dedicatam,

illaio.

Vide Greg.,

Edil.
1'

Veii.

supra citaio.

Ilauc b»sillcam a Leoiillu lliirdii;aloiisi e|iisci>po reslauraiaiii ei ornalain esse eamdi^m ciediderini, iii qiiani PallaJiiis, Saiilnnuni eiicsi^npim, po.slea i^jus(leiii s.incti Eiilropli cadav. r a ,su iiiveiilnin, iii (ilji, de (^lurla m.iri., inlulll. Cerlo Greg. Turoii , lili. cap. bl), basl! fv illius, iii i|ua Kinclna stiiii «acra
I

'

Iliius Cod. Val., Elropiiis enim venerandi, Uiio C.oild. Val., curruiTOI scnio, i|iiiid leiien.
Itiiivveciis,
iii

1

icoiis

per

((uiflciii uilmi^iiiluiii
l:iiii

tes.li\nrando, ciim

'i<(l liuc caruieii.ait l.ttmtium funse Je inneii Eutropti Itmpii* aperle Fiirinn.iliis •>! cu'daiiirx
;

minlsiris

ejiiv

ciuiiiglsse

iliviinius alllrmel,

«

i|>

o

postna l.eoii>ius adiiioiierctur.

77
^iinc
iiieliiire

MISCELLANEA.
via \iriiit renovata vcliist:is
(los rediviviis lulii.
»

-

LIB. L

78

A

Ei lafs* fjbric*
UiiJeseiiex

Nec poterant subiio libieu^mina cclsa p.irari, llxc nisi digna tuum promeruisset opus
N'ibi!itale polens proecellis,

iClas aciessii, tanien

li«c juvcnescil lionore,

papa Leonii,

lieiei, juiiior

inde rcdil.

Clarus ab antiquis,

si

niunerentur avi.
iii

Kic scalpuc [Ms.. sculpiac] camerae decns interruile
[pendet,
Qiios piclura solet, ligna dedere jocos.

^ani genus, elproavi, vel qiiidquid

ordinedicam,

Pcr procercs celsos rurrit origo velus.

Tempora d
Nec
Ciii

frugiuiu, ei slai

lamen auia parentu:n
annos

Siimpsit im;igineas paries simulando
Qu.TC iieiiue lecia prius, baec

liguras,

patiiur lapsuni, le reparante, dunius.

modi) picta nitent.

Nobiliias loiigos

non

incliiiavlt

iii

;

Urbis Sanclonicae priraus

luii

istesaceidos,
•>

magis ascensum proles

oiiiina dedii.

El

tibi

qui n'p;iras, jure priora

dedil.

Iiiclyia

progenies ornavit hicc priores,

Cum

BU3 lempla tenet sanclus, habilando quiele,
'

Haeredis radio splendiH origo patruni.

Instauratori reddit liunnre

vicem.

De radice sua

vestita est

Qore veiusias;

Quara merito vestra: laudis obumbrat honor.

CAPUT
De
calice
et
<*

XIV.

Qiiamvis non aliquis potior niodo possii h:>bcri,

Leoniii episcopi.

B

Tu

tibi

prxcedis, amplilicaiido palres.
$ieninial;i

{Calicem a Leonlio

Placidina aedi sacrx oblatunt

Emicai alius apex, generosa

pandens,

coiiiiiieniorat.]

Cujus apud reges unica palma paiet.
Ecclesiae

Summug

in

arce Dei pia dona Leontius offert,

nunc

jiira regis,

veiierande sacerdos,
tibi.

Altera nobilitas addiiur inde
Pontilicalis

Volis juncta sacris, et Placidina simul.
Felices, quorura

apex quaravis

sil

celsus in

iirbc [orbe],

labor est altaribus aptus,

Poslquam
Aula Dei,
illi

te meruii, crevit aileptiis liDiior.

Tempore

qui parvo

non peritura ferunl.
el pastor, vtcibussjLi pr.cinia reddunt,
il!a

lu

ornatum, spem dedit

lihi.

C.XPIJT

XV.
episcopo.

Muiiere diviiio pariter florelis iiiriquc,

De Leontio
[Leontii nobililatem

'

Tu

iiiercede places,

illa

decore

iiiiel.

generis,

episcopalera grarlum,

Tertius a deciino huic urbi aDilsies haberis,

mnninceniiam in teiupla cclebrat hoc cannine, eidemque Placidinae, Leoniii ollin uioris, laudes
adjiiiiglt.]

Scd primus meritis enumerandus eris. Templa veuisla Dei revocasti in culminc
Postqiie

prisco,

suum lapsum nunc meliora
favenl,

placenl.

Inier qnos genuit radians Aquitanicus s axls,

Flore juvcntulis, seoio fugiente, coruscani,

li^egiis ineriils culmiiia prima tenes,

Ei
l't lu

libi laeta

quo renovante
pulchrius

vircnl.

Civlbuses

[e(j Gallis

supercminet alia poiesias,

plus ageres, ineendia tecta creinaruni,
liia

Tu

potior reliquis, et libi

nemo

prior.

Et nunc laude
Nullai|iic

illa

micani.

Praecedis mulios, nulli ininor, atque secundiis,

flammicrerax senserunl danina ruin»,
post ignes
''

Nec superest
Qui

aliquid,
•»

qnod dare

possil honor.

Qu3e

modo

lumine plena

niient.

cum

se priinum

vestivit flore jiiventus,
'.
I

Crcdo quod e< sese voluissent ipsacremari,
Ut
laliOr ille

Parvus eras annis, etgravilale senex

tuus

bxc meliora darct
f.iyillas,
i

Versus ad Hispanas acies cnm rege sereno
Militioe crevii

,

Post cineres consumpta suos, tenuesque
Sic solet et Phoeiiix

palma secunda tu«.
gradus.
E<lit. Veii.,

se renovare senex.
"<,

Ciijus primitisetanto placuere relatu,

Instauraia eiiam sacri est baptismaiis aula

Ut meritis esset debiius
»

isle

Quo maculas

veieres fons lavat uiius aquls.

Duo Codd.
ei

Vat., accessii, sed ha'C.

accessii sed
>

hocc.

liiim
"

Hisce verbis, jure priora dedii, declaraiur Leonmelropolitam fuisse cujus dioscesi eral coin-

D

proviiiciitlis Saiitonensis Ecclesin.

Tres Codd. Valic, reddit amore vicem. Hiijusce calicis ineniionem iierum facere videlur Forlimatus seq. cannine, illis versiculis :
"*

finiiimus, quemadmodum et villas quse a Sidonio et Fortunaio cnrainenioranlur domus iilorum ac familisE proprias fiiisse, similitudo earura evincit, ut suo loce indicahimus. K L'nus Cod. Vat., Aquilanius axis. ^ Uiius Cod. Vai., qui cum te primo.
'

Uiius Ciid. Val.,

et gravilale senis,

ac perpelnum

est fcre in

hoc Codice

senis

pro senex ponere, quod

Muneribusque

plis dotasli aliaria Christi,

Cum

tua vasa feruul viscera saiicia Dei.

' In Ediiis legebaliir qnorum esl attaribvs oplus iiterque; resliiuiiim a Brow., ex veiere Ms., quorutH

tahor
'

esl atlaribus

oplus.

alieri Leiintio,

successerat in scde Burdegaleiisi ip.^o, ui videiur, generi» iifce-sitndine cnnjiinclus. Iloruui siirpem et nrigini-m refert Brow. ad prosapiani Paulinorum, coiijecluiain facieiis ex nundam Sidonii Apoliinaris loco, lib. vni. epist. <2. Cerle Leonlius ille, de quo Siilnnius facile primuf Aquilanorum dicilur ; aique liiiic Leontio, de qiio Iiic Fonuiiatiis. videtiir origine et fainilia fuisso

Hic Leontius

cum

semel notas^e sudiciat. 1 Refert Gregorius Turonensis, Histor. Fraiiq. lib, III, cap. 10, Childebi:rluin regem, Hispaniatii ingreasum cum exercitu, ejusdem , occiso rege, poiitum fuisse. Ha:c itaque castra secuius fuisse Leontiu» dicendus esl, jam iiinc aelaie puhescens. Illa autem expedilio conligil ad nn. 551 circiler, uti liixiinus snpra, in iiolis ad carm.13 htijnsce liiiri. Childuberl.mn itaque sub nomine regis sereni ininime dubiio ddclarari, ciijus religioneni ac pielaiem siepe laudat Fortunatiis, sed prxcipue lib. vi, cap. 4. ^ Uiius Cod. Vat., per ignes.

" Bruwcru?,

Uiius C.id. Vai., tic floret et PAariiix, corrupte, in notis ud bunc locuin, ostendiC

19
Kccrt

beaU «acrx fundasU
iibi

VENAMII HON. CLKM FOItTUNATI OPEKUM PARS I. lenipl.t Mariar, A llire possessor haliei, quidquld
Sola lenet
>•

80
transniiteril anl«,

Noi

vicia faglt, «einper liiibendu dieni.

secnii), qiix priiis ire facil.

Liiinine pleiia micaiis, iiniiata esi aii'a M.iriain,
llla

Ilxc

libi

teinpla dabunt, el vasa sacrat», sacerdot,

nlero liiccni

claiisii,

i>t
i*

isla dicni '.

El

qiiidqiild

rcliqnum, nec nunierare queo

Nec

soluni liic,-»cd ubique

inicanl

in:i

u-inpla, sa

Ecclesix coluineii lculinenj per tempora longa gii»
[bernes,

[cerdos.
Ihier qiix pl.iudens Sanctonus
Qiii lura
illa

docet

''.

Et niercede pia rnictus ubique iniccs.

das pnpulis,

iibi

Cliristuni jiigiier orent,

Cogor ainoru

eiinin Placidinx paiica referre,

Unde

salus veniai, le rucisesso vi.im.

Qnx
Qun
Imperii

libi

tunc conjui, esi

moJo chara

sorur

'.

Fcclesineqiie doinus crej-cenie c:icniniiie pollet,

Lunieii ab Arcadio veniens geniiore refulgei,

Rt probai esse

liiiiin,

quod niodo

ciilta placel.

innnct augiistiim germen, Avile, luuin
i

:

Kccisii ut libeal cunctos liuc currcre cives,

fasius [fasces] loio qiii rexii in orbe

Kt dunius

iina vocet,

quidquid

in

urbe manet.

Ciijiis

adhuc pollens jura senatus babel.
generis
si ciilinina priiiia

Ornasti patriam, cui dona percnnia pr.xslas,

Iliiniani

requiras,

Tu

qiioqne dicendus, niirdegalense deciis.
intcr reliquas
capiit

Seinine Cxsareo
cxlnlit

^ nil

snperesse poiest.
vicit;

Quanlum

lixc ^ super

" Sed

genus ipsa suum sensiis modoraniine

[urbes,

Ciijus ab eloquio diilcia mella nuuiil.

Tantum
Nou

Pnntifices vincis lionore grados.

Chara, sTena, deccns, solrrs,
*,

pia, inilis, opinia,

Inferiora velut sunt nuinina cunrta
aliier vobis subjacel

Garumnx
.tpei.

Qiix bona cuncla

geril, qnidqiiid lionore placel.

omnis

Mnribus, ingenio, ineritorum luce coruscans,
Ornavit scxum mens preliosa suum.
Pliiriina

niienus ab Alpe means neque taniis spumai babenis
[areiiis],

cnr referam, quantis

sii

prxdiia rebiis,
tuis.

Porlior Adriacas nec Padns intrat aquas;
U.intibiiis

Qiix potuil votis nupta placere
:

par esi, qui loiigius egcral
;

'

undas

Augeat hoec vobis

vitani, cui

templa dedisiis,

llxc ego Irnnscendi

judico nota niihi.

Culminibusque suis culmina vesira legat.

Muneribusqne

piis doiasti altaria Christi,

CAPUT
nynmut

XVI.

Ciim lua vasa ferunl viseera

saiicta l>ei.

Nam

de Leontio epneopo.

cruor, el corpus Domini Iib:iinina

summi,

Rite ministerio [ininisterinm], te tribuente, venil.

[Cum quidam ambiens locum
exsliiictniii

V

Leuiilii, episcnpi Burde^a ensis, enimlein, alisenlein jaiu, fa!so murie

fclii, ciijiis dilal pia

templa racuUas,
'

Cui res

i^la

mngis non periiura nianci.

Roii xriigo lerct s inordaci dente tjlentuin,

Nec

coiitra

bxc

fures

arma dolosa

inoveiit.

El daia res

vivit, facitei

bene viveredantcm

divulga^sct, qiio inorliii in l<i« ac Leontitis ex insperato reversus ex iiinere, sese incolumcm gicgi suo osleiidisset, Foriunatus , seqnenti carniiiie, reditum ipsins felicissimum gratulatur, qneni lanlo jucundiureiii accidi.-ise artinnat, qiiod iii eum inciderai dieni
fuisse
ciiin sufftccretnr,

Cuni moritur

terris, ducilur inde polis.

qiio is
'

primo sedem Burd jalensem couscenderat.

Iinptisteria, veteris Ecclesix more, ei osn, (ere seorsiin a basilicis exslrui solita fiiisbc, quoil iieni e\ boc testimonio Foriunaii coiilirniaiiir. Saiicius Creg. Tiir. eiiam lib. x llist. Fraiic, cap. 51, inler ceifta opera, qnibns ipse Ecclesiain Tiironensem ornaverat, b.npiisterium recenset, qiiod prope basilic;ini curaverai a^diflcanduin, imjuiens i Baptisierium ad ipsain basilicaiii xdiflcari prxcepi. • Item
:

liaplisieridin Mogiinti;i!,

quod

a Sidoiiio,

cjus

nrbis

propriam .lulani babuisse, a basillcx xdiliciu sejunciam, conjici poiest ei Foit., c. M, I. II. Denique, nostia bac xtaie veterum basilicarum baptisteiia, fero ab ipsis basilieis seorsim posita, veierem illam consuciudinem ac inorem satis dechiraol. > Fortunatus lnc indi&ire videtur , basilicam snncix Marix, xdilicatuin a Leontio, vitrei.'i fenestris oculuiam fiiisse, sicut idem de Parisiaca luquens ecclesia, lib. ii, cap. II, pari mudo dixii
episcopo,
exsiriictiiin
fiierat,

Ea; scilicet qiix uiorum in loco erant ante episcopaium, hocce digniiaiis graduauctis hubebantiir pro sororibus. Neque eniin secus cnm illis ac cuni sororibus vivi-bant, tlioro plaite sejuncii, ex canonum decrciis, et prisca Ecclesix coiisuetudine. Ninc Constautius presbyter, iii Vita Geriiiani Aiiiissiodorcnsis, cap. - uxor, inquit, in sororem ex coujuge mulalitr. Sed vide Sinnon., in nolis ad SitlO' nium, episl. IG lib. v, ubi plnribus hxc lllustrai. i lliiiis Cod. Val., imperiit factui, corr.
:

^ Avitiis,

Cxsarea digniiate, gciius

siiuin, ca-tcro-

"

quin iiobilissimuiii, inultu augusiins aique clariiis '"•='''''"«"'• '» Arvernis orius Aniciani ex genle, "*'"* «' pro^^"'» '""8» swc iHustres honoiibu», ac patricio oidine insignes enuuienbat. De quo, ul caiiit Sidoiiius Appullinaris, in panegyrico quciu Ronix recila\il eidem Aviio (cujus llliaiu Siduuii» ipse uxoreoi duxerat), ait
:

Itulit] cui

miiinia dnilum
i

Prima
b

rapit radlos, vitieis oculata feDfstris, Aniliclsque uiauu, cLiusil io irce diem.
c.

Stemniita cuni|ilexuui geriiie», iiliiiat* cucurrll Per |iroi«(iii, Kenlisque sua', le teole, Pbilagri,
Pairicius res|iluudel a|iei.

Vide qux supra dixirous, ad

H et

13 biijusce
Qiianquain ipse Avitus , ]am adepius linperium poslea in co regciidii ininus fclit luil. Nain, cuin iii udinin sen:iiiis iiicidisaci, extulare cugiinr; quo leiii|<oro idein ruMlur Placenlix episcopiia. Veruiu et iiido proru|;leiis, i|Und se undique cuiitiulii seiillrcl ad ncceni, ciiiu peierrt Galiiain, iii ilineri^ obiii, dA quo vide Gieg. Tuiuii., lib. ii llisi. Frauc.,
rip.
i
I

lihri.

Edit. Paris., moiiel. * Unus Cod. Vat., caput exsuper exiulii. • Cod. Vat. Caroiiiiiv ; Item Edit. Veii. ' Edil. Paris., tgeiit.
"

K Kdit. Vqii., noii
''

irru^a tenet.
hi

lii

Kdit. Veu. seq.

dcsuni

duu vertus

:

lola lenel

«11 iim, et

81

MISCELLANEA.

LIB.

I.

82
nec pali dosiderat,
iiifert

Dala occisione, plura e(1<s$eri( adversus eos rjui cpiscopalem lioiioreui aique graduin anibiuiil.]

A

Qux
Non

incns improba.

Agnoscat

"

omne sxculum

Ncc longiore lempore
Vers^ntur
in

Antislilem Leoniium,

boc miirniure

,

BurdegaieDse prxmiuin,

Diiin cogiUinl succedere,

Dono superno

rcildituin,

Kedit sucerdos qui

fuii.

Bilinguis ore caliido

Uranlc

plelie, proiiiius

Criinen fovcbat inviduin,
Pereiis acerbuin nuiiiiuin,

Dum

neino crcdit, reddilur.
iristia.

Quai conauunl per
Majora sunl Plausu favehat
b:i:c

llunc jara se|<ulcro condituui.

gaudia.

Celare se non pertulit,
civil».<:,

Qiii (risle

funus edidit.

Etsi nocere desiii,

Cui redit

feliiitas,

Tasana voia prodidit.

Orbata, queui dcfleverat,
Paireni recepit anxia.

Dcceptus arte noxia,
Cassala
>>

B

deRet crimina,
tristiit,

Qnum

vix putabat reddiiuin,

Dum

quo! pulabal

Prxveiiia voio prospero,
Ites iiiira quaiido cernitur,

Convcrsa sunt in gaudia.
li^xcropla

Solet stupere visio.

sxva

protulit,

Calcaiida cuncto tempore,

Recolligii

1

reclor

gregem

;

Ut jam

sibi

conscriberei

Errore caplum suscipit
Pasloris arre cognita,

<

Decrela, vivo antistite.

Gavisa suni ovilia.

Fucata

°

res

bxc

contigit,

Vilanda casto peclore,
Supersiite ut prxsunieret,

Sumpsit graduin

ipiu teuipore,

Regressus est eo die.

Posi Taia quod vix debuil [defuilj.

Quis non superno munere

Uoc
Gravat sacerdos ordinero,

conligisse prxdicet ?

Qui episcopatum

sic pelil,

Prxcepta qui complectitur,
Fugit honoris arobilum.
Iloc
si

Tanlum nec anie prxmiura Plebi fuil, cum lactus est;
Lxiata quanlum tunc
fuit,

tai ^

sit

debitum,

Quaiido recepit prxsulem.
Venlte, cives, plaudiie,

Coactus ascendat gradum,

Non

se petenie callide,

Et vola votis addiie,

Sed dante Cbrisii munere.
Ineptus est quis
ipse se

Quo

facia sunt roiracuij,

Serveiit euni coelestia.

Praererre vult Ecclesix

Xrislus sereno lumine

Nain rera sacratam sumere>

Circumvolet,

quem

reddidit,

Edectiu divina
Kaiiis
'

sil.

Ut Irina crescat graiia,

sacerdos ordinem

Uercede,

viia, gloria.

llilarius

non

arobiit,

Yinnum cancndo
Laus
ejiis est,

concrepet,

Harlinus

illud elTugit,

Quisquis Deo non invidet,
qui prxsulem

Gregoriiis vix sustulit.

Leges refulant ambitum,
Invasor oiniiis pellitur

De

roortis ore reirabit.

Zelante fido pectore,

Quod respuunt

prxtoria,

Vilet E nefas Ecclesia.

Tam Hxc
Papse

vera dici non piidet

parva nubilissimo

Haligna erant

»

cerlamina
sua,
'
i

damus Leoutio.

De sede non tamen

* Primi versus in colis snnt acrosticbides, per Ipliabeii iitteras ordine digesii, ut jampridem ani-

Ibid,, pott Iriilia.

In Edit.

Ven.

sie iegitur

sequent colon

:

nadveriit Browerus. •> Unus Cod. Vat., catta margine, eautata.
*

Rccolligit rector
deflel.

gregem,

Edil. Paris., in

Errore diictus seinitK. Pastoris voce cogoita,
Gavi&a sunt OTilia.
k In

Edil. Paris.. (ugata.

*
'
'

Ven Edit., Iioc ri qui juttii, debilum. UnusCod. \al.,qiuiptete.

uno Cod. \at.
:

et Edil. Paris. sccundus ver»

Bus coli sic legitur
Ct in

Ven. Edit., et Paris., Charut tacerdot, t Unus Cod. Vat., tital nefat. * ibid., maligna eiunt.

Errore captnm s(!initx;

margine ejusdein tdil. Paris.
Errorem
pellil

semita.

&
A'l 1'laciii
[Fiiriiiiialii»
a<l

/FTNANTII IION.

CLEM FOBTUNATI OPKIUJM PAUS

I.

84
ciillii,

CAPBT
exiiisula
((uaiii

XVII.
"

A

Itcddidii iiiicrea prisco iiova balnea

nam, mnirem

Ltonlii episeopl.

Quo
Ilic

recreaiil fossus hlanda hivacrn viios.
'

riaciJiiia-ii

iiHiiiuscula,

incolctim initiil (|iiieil;im -tc narrat se, cuiti

referuni,

nutrisse lupos, deseria teiieiilet
buiniiies, exputit

Intulil hio

i

unde

'^

fcras.

iiavii-:iri>t

adverso B<irea, aJ lerram rejectuu», ad
ip^ain appulisse.]
iiiiiiis,

flai-idiiiaiii

c.wvr
De
[Veregiiiis

XIX.
Burdegalenii,

lluiiera parva

pia, suscipe,

quxso, llbenler,
orbe micas.

Vereginit
iicin

,

villa

vill.ne,

iii

Qu»

agro Burdegalensi posiia-.

iiiagis ipsa deceiis
liaec
*>

muiius

in

situm, descripiionciii, xdilicia a Leoiitiu iiisiauraia, celebrat.J

Fluclibus e inediis

ut darct insula vobis,
aqiiis.

Oceanus

<

tuniulis

miinnure prxstai

Interopima ferai qiiavolvitur unda C^iromnx,
Vereginis ripis vernai anioenusager.
Ilic brevis ascensiis leni suhit

Qux
A

loca diim volui properans agnoscere ponti,
Biirea veniens reppulit iinda Tnrens.
,

aggere clivuui,

I'ro$reriias ut vestra

^

lumen

se plcna probaret,

Carpil et obliqua
Altior a planis arvis

iiiole

'

viaior iter.
altis

Ubtulil in lerris qiiod peleretur aqiiis.

minor eminet

CAPDT
De Biisono
[Bissoiii, vill;c
iii

XVIII.

Nccve ™, humilis nimiuni, iiecque superbit apex^

[Ristonno] villa BiinHgalens!.

Q

Colle sedei oiedio

domus

setnHcata decenter,
,

agro nurrfigalensisita^^aniuenitnieiii
aedilicia

Cujus utrumque laius binc jacet

iiidc

lumet.

describit, el

quic veiustaie cnllapsa Leoiitiiis rcfeceral ei exornaverat comuieiiiorai.]
uii.-»

Machina celsa casx

iriplici suspendiliir

arcu,

Quo
Exsilit

Pelagi picias currere credis aquas.

Esl locus

', icstifero

quamvis

sit

tempore fervor,

unda

lalcns, vivo generaia meiallo,

Quo

virel assidiic llore refectus ager.

Diilcis et irriguo funte

pereanis aquse.

nespirant cniceis depicla coloribas arva,

Qiio super

accumbens celebrat convivia ptstor,
natanfte, bibit.

Fragral odoriferis blandlor herba coinis.
Incula Bissoiuim vocat himc de
Millia

Inclusoipie lacu, pisce

nomine

prisco,

Nunc

"

renovanda venil papx meccede Leonii,
longo tentpwe rult* cupit p.

scptem

iirbs hinc Bur^digarensis abest.
prsfttOTia '

Quem Domiiium

Quo

poisessor

amans

grata Fi)cavii,

rariihiis aique trihns purtiens'

«qua

CAPUT XX.
Pe Preemmeo,
[Forliinalus
iiV iiinere

stibit.

vHla BnTdegalenai.

Straverat ipsa solo, senio rspientft, vetiJstas,

Perdiderat vultum r»rnia
Ilunc
B,

decoraMum.
ruina preinit.
resurgit,

PraBmioeuin, Leentii villani,

meliore

via,

revocal labor iMo Liionti,
>>

periraiisiens, eiusdeui situui el pulcl:riiudlnein celebrat carmine, eamque a Leoulio xdiGciis au«

Quo prxsente domus Nunc quoijue prosperius
Et favet auctori
*

niill»

C

ciam

et

ornatam

taiise decfarat.T

velui aula sepulla

Quamvis

instet iter, i retrahatiiue volurnine curae,

vivificata suo.

Ad
i
i"

le

pauca ferens catmma
tn'u(i( Aim:
;

', flecto

viam.

ler

An qu» olim uior Leontii foersrt , eju«dem mahoc loci appeltatur, ob egregiam ejnsdeiii in Leonlium charitatera ac prssiaiitem virtiitem? An,
•jHOd verisiinilius, pro sororis noniine.niatris
irrepsit
!

Ed. Ven.

Auc deest
Etfit.

in

uno Cod. Val.
et

Edii. Paris., inde,

td. Veii., molle vimor,
colle.

Pari»., carpil

nomen

obliquum

Cerle Brow. nega» »n Ms. saHcMGalli, mairis

°
»

Uiius Cod. Vat., nee humilit.

nomen
•>
>=

reperiri. Iteiu deesl in

Codd. Yat.

Solemne

fuisse veieribiiS,

m

prope flumina do-

Umis Ood.
E<\.

Vai., u(

hwc

darei.

Ven.

:

in agris e;istrttereiii, iMHte et ruria amceniiate, agrorumque loiigo prospeclu, ei una j^iscatione fruc-

mos

OceaDus lumidas

iniirinure pra>bet tqois.

FA diio Codd. Vat. tumidas

preestai aquas.

Ed. Par.

rcntur, ut alia oiiiiilam exempla, ex Sidoiiio iiiiellii;i poicsi, qiii, cariii. 2i, viltam Barguin describeii»
inier c;ciera h.TCc liahei
:

OceaDusluniiJuni[P. tuinidus] murmure

pre.s.sila(iuas.

El

in mnrgiiic,
'•

tumidaa.
,

Viile, tiiun dixi in Viia Fnrt., iiiira. 79.
cariii. i2, villam deseriBurgiim itoiiiiiic, sitamad Ciruinqii:e saiie villa ripaDuraiiii, ^eu Dorononia*

Flfiteris ad l»v,iin'? Te porlicus accipit auipla, Dircclis curvata vils, ubi luai^iue sunimo 1'eiidel, el arot:ilis sui saxc-a siita coluniuis,

" Sidiiniiis

.Apolliiiaris

bit ['until Lenniil,

D

iiam

iii

:

situ siio, ac descriplioiic, lum .itilificionini cleganlia, ac balncoriim fippordiiiiiale, una eit liis e>se videliir,

Alui vulubilibus i<aivt binc coeiialio valvls, l-"usilis Kiiripus piopier, cailil umla supeme Aiilii forcs pendeiUe laeii, venamque fefuli, Liidosa iuvcnludl [uniei c(cuacula plsces.

Iicm Fortuiiaius,
berti
regis,
tilii

quas Forlunaliis hoc carniiiie;
,

18,

it

diiohiis liuniine.

c. 9 I. s, villaui describens CliitdeSigiberti, hasc referl inier caetera :
pr.-esnnt

tequeniihii»'

relerl, i|u:iinv'S

sul>

(liverso

Deniipie
.\i:

dum

regcs

in seditHis

»«1»,

Legc

inicgriiiii illiid
l'ru-iiiiia

rarMicn

nieiisLe ollicio
uuiiicriil

praudia lesla coiupt.

appeli;ili.Miiiir

mv<
foilu

siimptiipse
(^itnil

ac

Kelilius i!is(,'iel;uri|»o salmo lascc levalnr.

niagnilica?
videieiiiiir.

iii

auris oxsiiiuiu;;
S(i.i
iii

publica
liaic

E(

i

isi.es,

cum

sii

iii

arce

Si>UciiS.

a^difiiia, seii pafalia, iiiolc

iH siriiclura

e< rqnare
viUarum,

Rcx

lavet, iiiimcnst reiiihl duni |iiseis
|<rai!da

ab unJt.
venit.

Al>\ue auimos rcllcil, (\uud sua
" Ihid., iiiiiif reiN«unii<i.

Sucion.,

Viw

CiitlgMf.e, «»n. 57,
a!i]iie

liahet

:

In exstntciioiiibus piirtoiioriiiv,
riitioiie,
{•IJici

nmni potihabila tiK, iiuaiii quod
t
'•

niliit tuin eHiierii

coiicupitce-

r Kilii. Paris.

:

poae

iteijarelur.

Oiuiii Douiluus ciilum
1

tempora
:

loiig* cupll.

Iluo
Kilil.
lii
,

(

odd.
Paris.,
(;od.

\M.

el Kdii. \uti., It«c meliore.

(/('iiKU.

iiiio

Val.
-<>,

mrtiliini

r^prrinir

lioc

car-

r«triiA«iij«i» vtlumin* Itroweins edWeral piinio relriiharque tttumme ruur riiia» ; poslea eJidil iiirain scijni m.i»i*, sfftsus inirjer est. V»l. Codd.
:

lucn

&icuii

OJ

ac dcei»

iniegfwm

»fl(j«en:i

faveiil piiiii;e
'

loi li<tiii.
.

pnciun.

UiiosCud. Val.ei Vcn.Erti4

iH'm»w /»*»(

wrtui.

85
Captiis

MISCIiLLANEA.
amore
iui,

LIB.

I.

86
iin.las,

BUivqiiam nicinor.inda lai:ebo.

A

Languidiis .irenies fugiens vix explic:il

Te
Qui

neqiie piieiereo, prajiereuiulo

locum

Ei cuni pisie suo
Fluiiiine

pal|>it:ii

ipse

siiiiui.

" ciini digiia loiiuar, si syllaba quaii.i lecedat,

subduclo vacualas lambit arenas,
in propriis

Pra-niiacuMi pollens, piauniia iionien liabes.
Delifiis obsessus agcr viiidanlibus arvis

Sedibus
In limn,

exsul oberrai ai|uis.
J

migrante lacu, consumitur
fit

amnis,

hx naluralis gratia ruris inesi.

Terra(|ue

.slerilis,

quo

fuii

nnda rapai.

Condita quo donius

est,

planus tumor exit in allum,

Dcnciiiiit usto solaiia
Niiniiiie cuni

cuncta rigore,
iristis, el

Nec
Qii:i

saliselalo verlice regnat apex.
esi,

proprio

aeger egei.

super liicumbens locus

devexus in ainneni.

Fiuie vialor,

iler

gradiens, noii invenil liaustus,
qiii sitit

Fliirea

geinmaio gramine prala vireni.

linde alios reireet,

ipse Sibi,

Lruiicr appulsus quolies insibilal Cunis,

Se

ciipit iiifundi fluvius, si porrigis

undas,
' lioino.
]

Flexa siipinatis fluctuat lierba comis.
Hiiic a\\A

Si

tamcn

esi fluvius,

quem made'aciat

de partc seges Oavescii
innumeris non

aiistis,

Curgiiis iinpressas labens [Ms., lamheiis

rota signa

Pingiiis ei alirlcem
Piscibiis

palmes opacat
deficit iiiida

huniiiin.

[aienas
>>,

'

Garoninx>

Ali|iie resiidanies orbiia sisiit

aquas.

Eisi desit agris, fruges

abundat aquis.

"

Si veiiias equiiando viani

sub teinpnre cancrl,
mergit
eqiii.

Sed

le

quxrebaiit b.TC niunera tania, Lennli,

Vix lanien

insidi.ins " iingula

Solng defuiTas, qui bona plena dares.

VidiiHus exiguuin de limo surgere piscem,
Qiii rciinenle luto,

Nain quod pulchia domus, qnod grata lavacra ni-

nau!ragus errai huuio.

Consolidaiorem

te

cecincre suura.
el "

[tescunl,

Ncc

lluvius,

n«c campus adest, nec terra, nec unda

Ul tamen acquirant

adhuc f.ibricanda decorein,

Piscibus inhabiiem nullus arare polest

Teniporibus longis lixc tua dona regas.

Sola palude natans querulos dai rana sutiirros,
Piscibus exclusis advena regnat aqiiis.

CAPLT
De
[Egircii llumiDis

XXI.
fliimiiie.

Egircio *

At

si

forte fluat tenuis
in terris,

de nubibus i-mber,
iiiniei iste

indolem ac varietatcs describit.]
fuerat,

Vix plnit
Iiigeutes

jam

minax.
:

Laus

libi furie

miuor

generose

'

Caromna,
baustii,

nnimos parva de nube rosuniit

Si non exiguas alier haberct aqitas.

Fit subito pelagus, qiii fuit ante lacns.

Lnhricai
Prserurt

liic

quoniam

teiiuato yEgirciu^

Tiirbidiis incedcns, undis eget ipselavnri,

'

n

divitias

paupere fonle tuas.
si

Semper

inxiiualis, cui ° niliil aut satis esl.

Uenique dissimilem
ilic

comparet
huc

ullus ulruuniuc,

C Non

ripis

contentus, agil compendia

cursiis,.

ubi nt rivus, tu puto, Nilus eris.
''

Qiiod de monte bibit, pcrsata pleiia voniit
Voriice torreiiti rapilur, quasi morte P lyranni,
liidignalos iter,
Disciirril seges in

Te

fainulaiis iulrai, sed

lua regna refrenaiii,

Gallicus Euphraies tu Quis, isie laiel.

munera

vastat agri.

Nam quantum
Istc tuas

Oceaiiuni luniidus (u cursibusauges,
praestat

flovium<i slat [Ms., sedj piscis i»
iiiesse natante, jacel.

tantum crescere

aquas

'.

Ordine perverso,

[agro
',

Torrida pp.fsertim cuin
Ac, siiienle solo,

terris incubal a^sias,

Qux

fuerant ovibus, dor.antur pascua rauis
traliit

irisiis

anheiat ager,

Praia lenenl pisces, et
Ohlinet expnisus
'

uuda pccus.

Cum

Tiian radiis fervenlibiis exarat arva,
flitdil

siabuluin campestre silurus,

Et calor ignifero voiuere

huinum,^

Plus capitur terris,

quam modo

piscis aqiiis.

»
*>

Unus Cod. Vat. Unus Cod. Vai.,

et

Ven. Edit., cuique diyna. Gtironna;.

fnngreg. de Propag. Fide asecrelis, itein liiteram
jnsiar coiisoiiantis haberi
:

II

' Anie adhuc deest et \n uno Cod. Vat. Edii Paris. altamen acquiranl ut. In Ven. Edii. perpetuo diciiur Gircius fluvius.
>>

Lignum quo
'

Christus
:

humauum

subdidit hoslem...

Edit. Paris.

'

Edit. Paris., generosa.

Tantum
i

le

lymphis

e.xcilat iste suis.

Aqniianoruin Auscos, Novempopiilanae proviiici*, iiuiic Vasconiae metropolini, alluit.
K Edit. Paris., profcrt.

'

Egircius, ait Browerns,

clarissinios

Edit. Ven., subducitur amais.

^ Ibid., madefaclal
1

humus.

Edii. Paris., habcnas. Edii. Paris.,

"
fere titteram
II

^

Monet ad

buiic

locum Brow. perpetuum
habeat

" Edit. Veii., vix

diem; in margine, viim. inmen insidiens. Uiius Cod. Vat.,

morem

esse Forlunali, ut

insiar

qux non evanesrat, sed synalcepham iiuoque prohibeal. Beda {ail idem) hoc animadveriit {de arle metrica in synatrephe), cum in podarum arfortis consonantis,

utrum H consonanlis, «n aspirationolam impleat, prcesertim ubi hac littera sermo sequens inchouverit. liujusraodi oxempta passini in jMieiisaliis, que hic apponere siipervacancum duco. Liceai solum adnotare in disticho qiii inscriptus lebilrio esse scribit,

nis

vix tamenins^dens. " In Edit. Ven., qui tvihil. P Edit. Paris., inoiv. 1 Edit. Ven., in fluvio. ' Brow. postea eraendavU, q«K)d bis ediderat, in agro, siilliciens iii arvo, qiiuinodo in VeH. edit. legi.tiir. At in (^odd. Vat. nibil animadverti simile hiijus emendatioiiis. • Uiiiis Cod. Vat., pascua remis.
«

gitur cruci Vaiicana;,quani Jiisiiiius Junior et Sopliia Aug. urbi Ruiiiaj niuneri miseriini; quamque illusiravit cl. et dociissimus vir

Edit. Ven. : Oblinet expulsos siabulum cairpestre slluros.
silvcttre lilurus..

Slephanus Bor^ia sac.

Edit. Paris.

W
Sarcitla

\ENANTII
qaos
foderciit »gros,
*•

IION.

CLEM. FOIlTUN.UI OPEUt.M l'AUS

I.

iii.ila

• reiia niiscenl,

A

Sufliciat

n^grare
Itii

«ibi,

sur addo vaporesT

Figilur bic rauiui

qiio tieiit anie palus.

Aiqoo

a:dtivuHi creseere leuipus

igoT

Sor«

uiia est piscls, sicceiU, aut
liiiio,

numiiia crescani,

Unica sed laiideiu daniiis lixc tolaiia laiulU,

Nuiic retidet

nuiic jacei exsul agro.

Ouod

iribuit pisces

evacuaius aqui«.

SeJ cur

iritta diu loquiinur

de gurglie purvo?

VrUnr

••

el «erbis,

nec recreatur aquis

Wnm Cod.

Vat., male relia. Edii. Vcn., figiiur hic hamut.

Unuj Cod. Val. habet

ftanu», corrupte

;

forle

Aamw

legi

debet.

LIBER SECUNDUS.
CAPUT
De
PKIIIUM.

CAPUT
/n honorem tanclee

II.

ciuce • Doinini.

criicit,

hijmntu.

[Cnicis Domini diguitaiem et vlrUilcni laudibus proseqiiilur.
]

n

Pange,

( liugua, gloriosl

prxlium leriaminis,.
,

Et super crucis tropxo dic Iriumphum nobilem
Qualtier

Redempler orbis

iinmol.-iiiis vicerit.
i>

Crii\ licneilicia * niiei, Doininiis

qua carne pependit,

Alqiic criiore sun viilnera iinslra

bvat

'.

De parentis prutoplasti fraude facia rondolens, Quando poiui nnxialls morsu iii inoriem cnrrull,
'

Milis ainore pio, pro nobis victima facius,

Ipse ligniim toinl notavit,
Iloc

damna

ligni ut solvervt.

Traxit ab ore lupi qua sacer agnus oves.

opus nnsirx salutls nrdo dep< poscerat,
"

TMnsfiiis'' palniis ubi niundum a

clade redeinii,

Mnlliformis proditnris

arle ut artcni fallerci,

Atque suo clausii
Ilic

fuiiere inoriis iter.

Et iiiedellam ferrei inde, bosiis uiide Ixseral.

mnniis

illa lult

ciavls confixa criientiii,

Quando venit ergo
Atque ventre
virgliiall

sacri pleniludo temporis,

Qox

erijuiii

P.tulum criniinc, morie Peirum.

Missus est ab arce Patris naius orbis conditor,

rcrtiliiale potens, o dulce, et nobile ligniim,

carne facius prodlit.

Qiftnilo tuis rainis tain
Cujiis

nuva poma geris

Vaglt infans, inier arcta conditus prxsepia,

odore novo, defuncla cadavera surgunl,

Merabra panois Involuta vlrgomater

alligat,

Et redeunt vitx, qui caruere d>c.

Et pedeS, manusque

'-,

crura slricla cingit

>

fasc».

Nullum uret xstus sub rrnndibus
Ltina nec in

.irlioris hujiis,

C

Lusirjsexquijam pcracia.tempusimpleDscorporis,

nociem

', sol

neque meridie.

Se

volente, n:itus ad hoc, passioni dedilus,
in cnicis levalur
fel,

Tu

planlata micis, secus est ubi cursiis

aquarum,

Agnus,
Ilic

immolandus

siipiie.

Sp.irgis ei ornalas, florc recenie,

comas.
,

acetum,

arundo, spuu, clavi, lancea,
profluii,

Appeiisa cst viiis inter lua Irachia

de

qiia

Mlle corpus perfnrntiir; sanguis, unda

Dulcia saiiguineo vina rubore fluunt
Qu.'«

Terra, poiitus, astra,
na(i

muodos quo

lavanlur numiiie.

fuerit

hnscc bymnos

ei alla

caosa et nrca«io Forttinalo eur ip<^e popmaia in lionorem saucix

eue

toleat, eui

tcriptores el Codices.

tamfn illum tribuuni antiqui etiaiK In eum praHerea uite eadunl

crucis cluculiraret, jnin sigiiillcavimus iii Viia ejusdem, n. 55, juvat lamen ei hic eanidcm rero breviier aiiingere. Kaileguiulis , scilicet , sanctimonialis femiiia, qii:e e regioTliorin^iorum geiierenaia,Clnt»rii Francorum regis uxor (ucrai (mulier de ipso Foriu-

omnia

quce laudunlur a Sidoiiio. Scri))lus etl tertibus Irochaicis. quibHt inierli uliquando pyrrhichii numeri eomiiialicus esl, crebris af.tisque commatiit incitui,

tenleiuiit

non

iHterrupiit

,

ted

molliler

cum

vtriu ca-

denlibut. Denique

nalo nosiro qii»iii optimc nierita), oblinuerat a Juslino imp. et Sophii Augusta frustuin ligni sauctai crucis, qiio suuiii Pictavieiisc monasteriuin diiarel,
iniraculis posiea
fuit
cel<

Qaudiano carincn hoc vindicat non solum velus scholiatlet, quem disi, verum eliain Cennadius, non quidem prout editut etl sed prout in Codice caenobii saxeli Uichaelis de Tumba. vulgalii au.

berrimiim. Id itaqiie

iii

caiisa

quamobreni Fortuuatus, Radegtindi ipsi ei Agneli abbatis^x addiciissimiis, s:i'pe carmina ad celelirautlam saiicix crucis prxsuniiain viriuiemque pxngeret.
* Legiiur hic hymiiiis vel in llyiniiarin Tomin:isi , siib noniiue Foriunail.
<

ciior, in Claudiani incnlione leqitur hii verbit f. '^ ptil ei alia nonnulla, inltr quie el hymnitm dt

:

i Sciipatiiont

Doinini, cttjui principiuin iil

Pance,

li.xclu. ('.Loniosi.

cl.

card.

Unus

Coil. Vatic. tl tJlil.
iii

Ven.

vulnera noilia

mvii. Itcm
' Edil.

llyinn. cl. Toiiinvisi.

' In llyinn. cl. Tnniin.
'

Ven., trautfisus patmit. doesiu. Ibid., luno nee in nocte.
liic

Fuil auiem fraicT ilaiiterli, Vifnneiijii epitcopi. > llxc cl. Sirinniidiis. Auclnres iicin delF Hiitoiit lilliiaire de la France , hnc poeina Fnrliiiiato eripliiiit, ei tribiiiini eidtfiii LUiudlanu. Faveiit taineii Foritinain fere oiiinis veiusiinr aniiqiiii:is , ei Codiciini lere oiiiniuiii aucloHias, luiii eruditi viri quauiplurlin In llynin. cl. Toiiiinasi lejtilur cun» hoc li.

tiilo
ni.-^s.

:

V. C. Forlunali etiucopi Pictavieittiu Iteiu in

Libel
li*

subjicere Jacotii

S rmnndi,
:

viri

crudi-

da hoc liyniiiu, qiiud prulerl lii iioad epist. 3 lib. iv Kpisl. Sidoini Ai/iiu((iriit ( vn ejus verba) hoc loco leholiatlei quidam /ii/niiiuiii ( de i|u<> nimiruni In cpistola sua ad Clauiluiiiuiii scrlpta
lissinii, jiidicinni

Codd. Vai. Vciiantio ascnbitiir. Hymii. cl. Tomin., (roudt (acior (ndoltns. Itcin iinus Cod. Vmic. ' Ibid. , iMoriu morie. Iiem F.dit. Ven.
>
lii
i

lii

>
I

lii

lium MS.

ineiillnncm facil Sidoiiius) lignificari illum, cvjnt inifil : Pa.ncr, i.incua, cuiriosi PK.eLiiiM ci.nT.iNit'.l guiilem ilyluin ruloltt ctiUioieiii ijuim tntiu-

llynin. cl. Toiiini., tuHc. Cud. Vai., tiiu/<i|°arini( perdilorit, Ibid., et niaiius, pedetqut, ciuia.
iiMO

•>

Duo

Cuild. Vul., piiijii ftitaa.

89
Gfux
(IJ( lis,

MISCELLANEA.
inier

LIU.

11.

ownes arbor «na
" cluvos,

iiobills,

A
.
susli-

Qnodqiie ferus ser[>ens infecil

fcllc

veneni.
l.-)val.

Nulia laleui silva proferi, (lore, froii(Je,*germine

Clirisii saiiguis in liac diilce iiquore

Dulcc lignuui

,

dulces

dulco

pondus
[

Quaeque

lupi fueranl raploris

prxda

fcrocis,

nens.

In cruca restitiiit Virgiiiis agntis oves.

Flecte ranios arbor alia, lensa laxa viscera,

Et rigor ieniescai
L't

ille,

qaein dedit naiivitas,

Tcnsus

in bis ramis,

cum

plantis bracbia pciideiis

snperni iiiembra regis miti tendas stipilc.
fuisti ferre pretiuni

[pandcMj,
Ecclcsiam
Iloc pius
'

Sola digna lu

sxculi [J/s.,sxcli
preiiuinj

stabilit,

pendulus ipsc

criice.

in ligno

rcparans deperdita pridem,

Atque portum prxparare nauta mundo nnufrago,
Qiieai sacer cnior peruniii, fusus agiii corpore.

Quod

veliii iigni

poma

lulere boni.

Addita quin elium virtulum (lamma coriisrat,

CAPllT
/n lionoTtm
<

III.

Dona quod

obseqiiiis crux parat ipsa suis.

saneia:

ecclcsite

cruch et oratorii « doniut apttd Turonot.
nc pretiiim
reicbral,
et

Ueuiqiie sancia cruci hsec lempla Gregorius nlTert,

[Cmcis Domini

Dum

pallas s coperil, sigiia ^ gereiido criicis.

virliiiein

Gregorii Tnronensis in e:iiiidem crucein religinnem, luni in ornando apud Tiirones oraiorio iiiunilicentiam ac liberaliieni commendai.J

Q

Dona

repeiite dedildiviu^ potcniia Cbristus,
fuil el vnii

Hox
Pallia

causa sccula

pii.

Virtus celsa cnicis loium recie occupai orbem,

nam

meriiit, sunt qii» cruce lexile piilcbra,

Ha:c quoiiiam
« Uiius
i>

'

mundi perdiia cuncta

refert.

Obseiuiisque suis crux habel alma cruces.
rieics insigniri, ac velnri solebanl
:

Codd. Val., genninal.
,

quorum meminit

Ibid.

dulce ctavuin. In alio Coil. Val.

,

dulcem

Grc^'. Tiiron.,
ulii

lili.

de

.Mir.-ic.

clavitm.
c Tiiulus liiijus carininis in Ven. Edil. sic habet /n lionore sanefs critcit, tel oralorii, eic. llein iii duob. Cndd. Vaiic. d De hoc apud Turone- nralorio mentionem facit Greg. Turon. , lib. i de Gloria rairiynim , cap. 15 , Apud Turonicom vero urbein , dum m orainquiens
:

narrat

ftirein qiicmdaiii

cap. 20, ingressiim bnsilicnm sansaiicti Juliani,

lorium

alrii beali ilarlini, ipiius prtecitrsorit reliquias

eollocaremus.... ferunt autein in hoe oralorio a lyclino

oleum ebuUire. Ilabeniur tnim
crucit.

et ibi reliqui<e tanclce

eamdein coiiipilasse; delractamqut, a siimmo unnm ij{'mmis e^iruscanlibus erucein ad lerram dejecil, coUectiique velulis^, ac fAltioUs, de eircuilu pariilum pendeulibus, unum volHcriim faeit. Videiur iiaque Grcg. ejiisinodi veliilis ac palliolis oraioiii illius Ttiron. parieics cxoriiasse, quoe crucibiis texilibtts, aliisque ad speciem ei ornatum «peribus, picia esseni, alque iniersiincta, idqiie en versu, qiiem superius reluli , licet ubscurius, indicari, u( dixi, crediderim.
cti Juliani, iinciu

inqiiil,

' Edil. Ven. , hcecque modo mundt. Edit. Paris. htec quando, in margine, quoniam. * Edit. Parig., hoc opun.

,

C

Qux

vero sequuntur

:

Dooa repeotc dedildivioa

poteiitia Uiristu.%

* Edit. Ven., fallia ditm palla eoperit,
• lirowerus xsiuat

dum

copetil. In

uno Cod. Val.,

nnn ad pallium arcliiepiscopale, ut putal Krow. et
ciiiii

plurimuni in hoc ohscorissimo loco explicando. Eo tainen propendet , ut credat per hunc versiculum :

Dum

pallas coperit, sigiia

gereado crucis,

vel eas pallas indicari quibiis contecla fuerat palla nb llierosolymis delata, niiraculoruin effecirix, aui lemplum ipsuni , quod Gregoriiis in ejus pallae bonorem

uiemoriam erexerat, qun condiia illa , ac veliili cooperta lectaque fuerat. Hoc autem templum , vel nraiorium a Gregorio dedicaium (uisse opiiiaiur, anleqiiam episcopus Turonensis crearetiir. Deum itaqiie ejusdem pietatem ac religionem in cruce decoranda iioVi illius operis mulitione , ornasse episcopali pallio, cui purpiirex cruces eraiit inlexlx, idquc ileclarare sequeiiles versus :
el

malo. quam ad pallain illam niiraculorum efTeciricein Greg. ab advena qiindam se accepisse lestatur , Ijb. i de Gloria niariyrum , cap. 0, qua palla cnicem Domini llicrosolyniis involiiiaiii riiissc ille afririnabat. ilxc prnfeclo, qiise toi clariicral prodigiis, digiia eral qua? piis Gregorii voiis iii ornando oratnrio apud Turones iii honorein sancia*. crucis respnndfrei, el illa essent doiia qu.^e darel divina polenlia Christut. Sane versns qui conseqiiuiitur eaindein rem cunlirmare videnlur, quibus ait Forlunatus :
co
alii,

referri

iiolosericani, quain

Sic cilo pontlfici dedit devola voluntas, Atque dlcala cruci, condila vela placent Unde Silulirero sigoo libi, clare sacerdos, Hoc cui complacuil, reildcre nugiia taleU

U

I

Dona repentc

dedil divioa polealia Cbrislus, fiiil et voli causa secula pii. Pallia nam mt>ruii, sunl quae croce lexile piilcbra, Obsequiisque suis crux habet alioa cmces, Serira qu» niveis suDl agiiava blaiiea telis, Cl texlis crucibus migaiticatur upus.

Mox

At, si licet conjecturse aliquid vel a me in re obscurissima itfferri (qiiod lamen tntum erudiiiorum judicio peniliu submilio, atque decernendum relinquo), videiur dicenduin Grrg. Tur. illud siium apud Turones' oraiorium in bonurein quidem sancta: crucis obtnlisse, nc dcdictsse; aut drdicaium jam, novis muneribus auxisse , el exoriiasse ; quocirca versiculuni illum
:

Qux sane quomodo apte ad pallium archiepiscopale referri et accomiiiodari pnssiiit non video. Niliil autem verisimilius qiiam ut hxc boloserica palla textilibiis crucibus pro eo cui inservierat usu esset picta, atque distincia, exque cruccs ei purpureo et candido colore esseiil permistx, quod indicare videtur sequens versus
Serica
Elsi

qo»

oiveis suiit agnava blattea lelis.

bic veisus pcrobscunis evadat maxime ex iguoraiione grrniani sensus, qui subesl voci agnava.

Nam quod
palaiii
nsii triia

Broweriis censet vocem agnava pro

Grxca

«.•fiaft tisurpari,

non

proiio.

Cum

Crxca
non

,

a Latinis (qiiod

vox istlixc, qiiidera ego sciam)
et

Dnm pallas coperil, signa gereiido
ita

sil, ei

crucis,

liico niiiiinic rcspniideai.

sen<us qui eidein subest huic "Ayva^a eniiH idem sonal ae

crediderim csse intolligendum, ut pallarum nomiiie ca signiliceniur pailiuln quibus temploi^uiu pa-

miitime purgata a fullone. Mallein Jlaqiie legcre tliiii, iiisi vercrcr vuci iiiiiiiam viin inlcrre.

ad-

M
Serica

VENANIII
quK

UO.N.

CUtM. FOUiDNArj Ol^LRUM PAIIS
',

I.

n
vela
pliiceiil.

niveis siinl i.giiava [igiiinaj

blailea
ilctis.

\ x

\uy,a

.lic:.ia

.nici

r..iidiia c
tibi

Lii.le sitiuUreru

n^no

cljro saCKrdug,

Et lexiis crucibuj niagnilicatur opus.
Sic cilo Pontilici dedit bx-c devuia voliiiiias,

tioc cui coiiipUcuit, reiUere

magna

Talet.

CAPUT
Iieni

IV.
iriiris.

de signnriilo iaiulir

DlUSArExCARNEEFriNGBNSGENITALiikl. IHI Kl. OMP INC ITSANCVlNECLUTKN luciferaxavrxsanimantesaffluitillic conditubeniXansadamfactOrisadinst&r
VITAI. ITEIlR.t

asuasoloHesnobilisdsu diuksinahbithIoradia n Tiluminededinc exuembrisadaevasfittvuuirginisneuae CAnNRCnEATAVIRlD E iNCCOPULATUBEIOEH VtparadissiacobE nf. AetareturinrohtO SEddeseubpiapepV L t TeuerabilegdttVB SbBpentissuasupOu s VcoatrapropinAnS InsAciatriciuuhT f a MesacciditilIiinG GAViSuRUSOBnoccA c L FluisahceloCatoR NasciPromobisuiS e r a RisetulcerEclatI iNCRCCEr. onficitA l h Ai. aguateiNunctiS VnasaluSNOBISLIGNOAGNISANGVIneveniT lUCDNDASPFCieSlN T E P I ABKACHIAGURISTl AFFIXASTETERANTE T P A LUAPIABILISiNHAC Car&caropoenasiN u t EsustulituadstV ArborSUAVISAGRITE C VMNOVAVITAPahaTdB ElectaVtvisusicE c r dCisoroinePulcbrA LDMENSPESSCUTDUGBREBl»LIV»RISAftICTV IuuoBtaledfcusnB c eiVstilaetapaBastI VnaOmneuvitausiCc rii XtuacausarigAuiT luBnECRUENTAPioV e l iSdasnauitaporTiBI TBistiasuu mersoM dn d AstivulnbraclaVO AhborddlgisagriBoraNsecorticenectaB rauisdecuiusvitA l ia Ciirisuatafbagkant excellenscultudlvaontdfdlgidafructu deliciosaclboetperromasdadislndmbha ENRtCISMAGNlGaUU A N S E TNOBILESIGNDM udrdsetarhaVi ri sv ikt uslVxaraprecatu pandeben-ignevianviuaxetfertileluhkh tdhheuuraDferoprunobisrgeBiiimboatid iNCRUCEREFIXVSIV DEZCVMPBAB e r to r B
EXILUITPROT.lPl.
II
I.

I

I

I

I

i

i

i

I

[Visum

esl aeroslichon fstml rfsolntnm Mc cere. levanJi labori.i caus.i, si furlc qi.ispiam cursiin illud legere velit , quiii lixre:it singulis in
liiterii),

suhji- l^

Carne creaia

viri (tehinc eopulattlf

eidem,

cum ideni ex superiore structura industriam snlertiiiinr|ue poeiae in liucce .trdiendo caruiliie , ac tanijiiam licia lelx iiiier se npie ciinlexendo uc veluti c.iloraiulo, ad uuius u;xliu:i: compagem el ordiucm , admirarl po^ii. llabe
,

ui paradissiaco bfne laelarctur In borlo. Sed de sede pia pepulit leraerabile guiiur,
Serpentis suasu, pnmi siico aira propinans.
Intjciairici morii

rames ac«idit
coeti

illinr.

Cavfsurus rb bnc

Duis arce locBtor.

ita.|iie

lllud :]
.sffiiigens genitalia limi,

^asci pro iiohi& mLseraris, ei ukefe el»«i
Iii

Dius apev, c;irnc

cruce conligi

:

lali

nialagmate

inunclii

Vilali (errc coiiipiiigit

san^uine

gliiieii,
illic;
:

Uoa

salus nobis ligno, agni saiiguine venit.
le pia bracliia Cbricli

Luciferax auras aiiini.intes aniuit

Jiicuudaspccios, lo

Con.lilur enixaiis Adaiii (aclurl.4 ad Instar

Arttxa sl4»i(rant, et paluia piabilis in li*«

Exiluit prniO|ilastna,

s.ilo

n-s nobilis
;

ii<ii,

Cara caro pwnas inmites

susliilit

bauslu.

Dives

in arbilrio radiaiUi lumiiic
(it

deliiiic

Arbor suavis

agrl, locuui iiuva

viU paratur.

Lx membris Adx vai
•'

tuin virginis lluvie;
:

Klecla ui visu, sic e crucis ordioe pulcbra,
piirpiira tiiigcbaiur
"
;

In

uno Cod. Vat.
Surica(iuii: nivois

sic leijiiur vcrsiis

pusica vero
ct

U

pro ip»a yurpura
el

oniuu blaltca
e.\

telii.

vul piirpurco colore nsurparl consuovit.

Tres Codd.
t'(/ll.

V..I.

Edlt.

Ven

^ Dlttttea

vox dtrivata

Pirii., r»^i-

blalla

Ycriniculu, <|uo

l.iu

95
Luiiien, spes,

MISCliLLANEA.
sculum gereris
livoris

— LIB.
Q
'i

H.
coeli, viia

>4
redempii.
lit-

ab

ielu

\

Dulce ilecns ^igni, via
vero ex
ullimis

Iminorlale decus, nece jusii,

l.iia parasti.
rig.ivil,
:

singulorum versuuin

Una

onineni viiam sic crnx lua causa
:

teiis In

:

Iinbre cruenia pio
Trisiia

velis diis navila porluin

cruce mnrs Cbristi ruravit mortua mundi.
iii

submerso mundasti vulneraclavo.
agri, roraiis e corlice nectar.
;

Yer^us qui r.iucem
suiit
:

medio

describuiit

,

bi

Arbor dulcis

Rainis de cujus vilalia clirismala fragraiil
Kxcelleiis cullu, diva oriu, fulgida fruciu,

Crux

pia,

devoias Agiiea (ege

cum Radegunde,

Uelicioba cibo, ei per

poma

suavis

inumbra.
signum
;

Tu Fdrlunatiim
Yera spes nubis

fragilem, crux sancia, iiiere:
ligno,

En

regis inagiii geniinans ei nobile
el

Agni sanguine, clavo,
iiova vita paratur.

Murus,

arma

viiis, virlus, lux, ara precalii.
fertile

Arbor suavis

agri,

tecum

PanJe, benigne, vinn, vivax, el

lumtn

:

Animadverte quod
triginia

singiili

versus constant
siini versiis

liileris

Tuin meinor

;idfer

In cruce rclixus

opem nobis, e germiiie David jiidex cum prx erii orbi.
prifais

i|uinque, ciijus

numeri

quibus

Vcrsus qni constat ex luteris Tersuum, liic esl
:

singulurum

oonlexilur. Hoc acroslichon, siciiti et seqiieniia, deerani in vulg. Ldiiionibiis, desiint r4 in Codd. Vatic. Exscripsil, ac primiig prolulit, P. Brololuin

puema

werus ex Codd. mss. sancti

Galli et Treverico.

CAPLT
De laneia

V.
cruee,

EXTORODBTnoCSORTEDEIVGNIASII. ESIGNCM BlJSTlCOLASLAUOF. SVIVE.NTIREDDEREFLATV IniequiregitireLuTcMplashabilenuheN P0RTr0VIVE;<TlIMCi:RATlOFAUSTAUEDELLAE ExclusorgulpaEtriNitaSkffusacreatoB cuiusdonorlumeniusglorlarbgnar. oae ve
R B

H

T E P

C

D
B

M
Ii

R
I

S

N
« E
S

A

T E

D

T
f

P
I

M
P
I

E
I

G

V O R
V B V E T V R
C

D

EXFIDEIMERITO»ACNUMPIEREDDISABaAHAM M G O
D
E

R

E

E
4

C V
8

R
nt

A

M
E N A D O B A N

T V E L A

A V
S
II

A
S

A

A
li

R
E A
T V

V T
I

E

SICPATERETGENITDSSICSCSSPIRITUSVNUS
lloc qnoqueaetowicbofl, ut soperins, primus edidit Itrfiwerus, ex Oudd. mss. saiMjtf Galli ei Trcv«rieo. Ilabe et boc resoliiium
:

D

Sic P.iter, et Geniiu.s, sir Scs Spirilus unus.

VecsD» a lat«ribus poMlr
Eripe credemtes,
fidei rfecus,

Extorquel hoc sorte Dei veniabile signum,
Rasiicalas l.wdes viventi reddere flaiu,
In

arma

salutis

:

Munere

Crisle, tno removetnr causa rcalug.
in

me, qui

regil ire

lutum plasraabile,

Numen
:

Porliio

vivonium, curalio fausia medella!,

Versus qui crucem describuflt

medio

:

clntor cBfpse, Trinitas effusa, creator
iijus lioiior,

Dulce mihi lignum,
Diimosi
ciilles,

pie, niajus

odore rosetis,
liDiioris,

liimen,

ji;s,

gtoria,

regna coseve.

lignum geiicrastis

Ex

(idci

merilo inagnum, pie, reddis Abrahain:

Ditans teinpla Dei erux, et velamen adornans.

VENANTII IION CLEM. FOUTIJNATI OPERLM PAnS

96

CAPUr
Dt

VI.

A

Dicens

'

:

lii

naiiunibus

tuH<-ta rriiic

llcguavit ( a ligiio Deus.

VI.ASASAI.VS

Arbor dccora

,

et fulgida,

LASAT ASAL
g A
r

Urnata regis purpura,
Elccia digno siipiie

nTA(

TRERT
HF.CER
F.

Tam

saiicta ineuilira langeie.
tiraclilis,

Rraia, ciijus
Pretiiiin
II

C

I

C K n
I

pcpcndit sxculi,

cinic
H
VI
I

Statcra facla estcorporis

U
I

I

I

H
IM
F.

M

n
D O M
I>

Wt
e V F
R
I I

n
I

I

U

X Hl XVX M

ev MBC
I

Prxdam

^ tuliiqiic Tartari.

Fundis aroma
Vincis sapore
1

coriice,

N
I

I

M R
I

nectarc,
reriiti,

V F E R

II

F I. R I n V F E n
I

I

M
I

II

G V F e R
icv
VI
II

I

II

XVRVX XVRCKVX M XVHVX E XVX
M
I

O H
D

N
I

H
I

Jiicunda fructii

M
I I

N
I

Maiidis triuinplio

nobili.

II

.;

1)

O U H N

N
I

H

Salve ara,

$.ilve

victima
>,

M E

sF.

X
E

Es

T

S

ST

urc CV
II

B

De passionis gloria Qua ° vita moriem

perlulit»

QT STQ

El morte vitam reddidit.

VQTQV
A V
(}

VA

CAPUT
Tilii

VIII.

U AV AM

/n tacrum baptitmuni.
laus perennis, auctor

SN

A M S

ESMSR MESEM
r

Itaptismalis sacrator,

M EHP

Qui sorte

passioiiis

EPM l>E A REPER 4 DARER A DO ORODARADOII O

Das

pr;vniiuin balutis.

Noi

clara plus, et alma,

Quam luna, sol, et astra, Qu» luminum corona
Reddis diem per umbram.
crucit.
f,

CAPUT
Hmnnut
in

VII.

TiU.

Iwnorem tancia

Dulcis, sacrata, blanda,

Vexilla regis prodeuni,

Elecla, piira, pulchra,

Futget crucis mysterium,

Sudaiis bonore mella.

Quo carne

cariiis

conditor

Rigans odore chrisnia.
In qiia

Tibi.

Suspensiis cst patibulo.

Redemptor
vivus exit,

orbis,

Confixa " clavis visrcr.t.

De morte
Seputius

Tcndens manus

vesiigia,

Et quos caiena

vinxit,

Reilcmptioiiis gralia.
Ilii'

ilte solvit.

Tibi.

iminolata est

linsli.i.

Quain Chrisius aperuil

Qno

k vulneralus insupcr,
°

Ad

geiitium saluieiu

Mncrone diro
Manavit iinda

lancex,

Ciijus satubri cura,

lU nns lavaret crimine,
'^

Redit novaia plasma.
Accedite crgo dignt

Tibi.

saognine.

Iropleta siint qiijp coneinil

Ad graliam

lavacri,

David Hdeli
<

<

carmine,

Qiio lonta recreati

D
]

lUuis Cod. Vat., confixut clavis, ) \bu\.,iiiiod vulneratut. ' Uiid., dire lancew. <> In uno Cod. Vai., ei sanguine.
In llyinn. cl. Tom., David fidelit carmine. ' In diiob. Codd. Val., dicendo nationibut. Iiem in pervetusu sclieda. »c pena derosa , adjecta uiii ex Codd. mss. Vat. in qua repcrliur hoc porma. * Wxe. verba, regnauit a iigno Deut, leguntur in psal. icv, juxta ver>ionein I.VK , quain leciioneni

quam ipse sequiiur. Nec dubium, ait, quin Fortuna* lus scripserii vineii lapore nectarr ut niembra in c«riic<et neeiare conciiiant. In uno nis. Cod. Val. iieiii
leiiitur
: vincit inpore nectare. k Edit. Ven., olaudis iriumphum
:

Cod. Yatic, mendose
I

plaudii

noHlem. Unus iriumphum nohili.

In llyinn. supra

cstreniiiiii additur
">

laud.. de paiiionii hoitia. Ad crux ave, ipo* unica, ut babetur
vita.

in vulgari cnicis liyrono.
lii

uno Cod. Vat., quia

plerique Latini Patres seciiii siini. Qiianqiiam lii <:ndd. Vat. ct Alexandr. desuntill», ac solum legiiur 0T( Ku^co; iSaatXt\tot. i* In uno Cod., pradttmqut tnlil. ' Ibid., aroma fundit corlice.
1

Iii

uno Cnd.

Vai., vincit

laportm

neetarit.

Itcm

in llymn. cl.
ii9in lianc a

Tom. Rrowrrus lamen afllrniat leciiomn. Codicibui iqici, cam vcro piobari

hyinnuin, sive rithinuin edidit cl. Edinundus Marieiie. de antiQ. Eccl. Kitibiis . lib. i, r. t, art. t8. oid. V, deproiuptuin ex poiitiflrali Eeclesiia Piciaviensis an. 80U. Ipse exisliinai e»ii« Forluiiaii. cui lucile asscntiatur qui alUniuieui ic siiniliiudinem rjusdrin ruin siylo Foriun. attrndrril. Nuor priniuiii r.i>tcrii Eortuiiaii Upcribut adjuiicius iu luccai uf»o lliinc
dil.

97
nefiilgeaiis agni
.

IIISCELLANEA.
Tibi.
fitieles

LIB.

II.

sa
;

A

AufMganlur cnntina

Hic gurges esl

Uiictn fonte, satrosancia
liin<iunl clirismala.

Pargans

liqiiore

mentes.

U

Red.

Uuiii rore

corpua sudai
Tibi.

Corde naius cx

pareiitis

Peccata tergit unda.
Cauiletc candidali,
F.lec(;i
lii

Atvun) implens virginis,

Prxsia lucem, claude niorlem
Clirisinatis coiisortibus.

vasa regiii,

O

Red.

niorte conse|i:i!li,

Sit ba'c dies festa nubis

Cbrisii fide reiiaii.

Tibi.

Sxculoruin

sa!Culi-

Sil sacrata dlgna Inude,

CAPLT
Redeinptor
°

IX.

Nec senescai tempure.

U

Red.

/» laudem elirismalu.

CAPLT
alia conciniien[liuin.

X.
Dionytium.

sume carmen temel
iin»

Hymnut

''

tn in/ic{iim

Fortein tidelein mililcm
Cieli secuturo

Audi judex roortuorum,

spes n)uri:>liiMn,

principem

Aiidi voces proterentuiii

B
litnl.

Dinnysium maityrem
Plebs corde, voce personei.

Danum
lloc

pacis prxviuni.
Tela

Arbor

alma luce
proiulit,

Clemenle

'

Rumn

prxsule

sacrandum

Ab Urbe

missus adfuit,

Fert lixc prona prxsens turba,
S.ilvator sxculi.

Verbi superni seminis

U

Hed.

Ll frncius essel Gailix.

Stans ad arara iroo supplex,
ln(ulalus poniirex,

Opus sacratuni ronstniit Fidem ducei bnpiismalis;
Sed audieniiuin cxcilas
Miniis lepcllii seminis.
instniiie sacro antisiiie,

Debituni persolvit

omne
Rud.

Consecraio cliri.smate.

Consecrare

lu dignare,

Rex

pereniiis patrix,

Errore plfbein solvere,
Dtiin speni salutls initerii,

lluc olivuro, signura

vivum
lled.

Jura conira

dxmonum.

Turmenta

nioitis incidit.

Ut novetur sexus omnis
Lncliune chrismatis,

Tenetur a gentilibus

^
Red.

Cbristi placciis altaribus

:

Ut saneiur sauciaia
Digniiatis glnria.

Amore

tanix

{<loiix,

Poeiias libenter excipii.

Lola meiiie sacro foute,

Ununi quod
fulalus Gioss.

illi

defuil,

llTmnum snpra allatiim, qiio iitiinr Ccclesia in conreciione sacri clirisinatis, esse Fortiinati reium,
iinlicat

med.

ei infim. Laiinit. Diican.

V.
aiit

[T,.

Pertolvat.

Ponlif.

Urixiense (saeculi

xiii

Codex

con&cripius , rcclesix Veliternx in qiio lcgitiir suh lioc lituli) Versut Forlunati iu laudem clirismalis luin sljlus afnnis admiidura siylo Foriunati. Euni edidil cl. Juanl Cliryso^t. Trombellius, in t. II, tract. de ijacr., pag. 2o5, in App. cuin sequentibus iioiis. V. 1. In noniiullis CoUicibus et libiis lypis cditis
, : ,

Ritualis bxclesia: [tisuntin»;, s:rculo xi et asservatiis iii arcliivio cailiedriilis

XIV).

V. 15. Conservare. Ponlif, 1572. Hoc signum olivie rivum. Cod. IJon. et Poniif. innoc. VIII. Vulgaiam lcciiunera prxfeio. Pontif. Brix. : Hoc oliva: signum
vivwii.

V. 18. Contra jura divnwnwn. Ponlif. Innoc. VIII. V. 20. El tanelur saitciata, Cod. Uoii.; medetur,

incipil

hymnus, sive rliytlimns judex morluorum concincnlium.

isle n

versic.

Rit.

Bisuiit.,

Audi Codex

Pontf. Bt\\. V. 23. Oesunl in Cod. Bononiensi bi versiculi Lola menle... au(ug... Uncta... in/luunl..
''

Uon., Ponlif. fr. Alberti Casteilani, etc. V. i. Una ipe$ credenlium. Ponlif. Innoc. Ylll.' V. 5. Pro/erfH/ium. IVii. l)isuni.,Codex Bon., Ponlif. Castel. FiJ. an. 1743. V. 4. Donum pacit pra;mium. Kitiiale Bisunl., Cod. Bon., Ponlif. Iniioc. VIII. Al Uomini pacis prwmium b.ibet Ciidex Bon. Kespicii, ut puto, ad ranios olivaruin quibus Cliristo Oomiiio Jtrusolyiiiain, antei|uain
pateretur,
est.

D bas

ingredienti obvia turba facia preces qnas boniiiiiia in Palmis (in Palinariim ranioruinqueUliva: lieiiedictiune) saccrdos canii, id est pieces qu£ exurdiuin ab bis vocibus sumiinl Petimus , Domine; Deus qui dispersa; beus qui miro disposilionis ordine; Deus qui per olivw ramum paeem terris columbam nunliantem,e^c. V. M. Slam ad aram liumi supplex. Ponii.r. Innoc. VIII. At Immo supplex Cudex Uonon. Ilanc leciiunem reliquis praifero , ei ex ea derivatam suspicor vulgucelebriier

Consule

:

meiiiioiiem fecerat llildniniis abad Ludovicimi Piiini Angustuin, qux exslat apud S;irium ail diem 9 Uctobris liisce verbis Coniewporalis Creg. Turoii., et tclwlatticissimus Fnrtunalus, qui ptura et frequenler ad eum. scripserat hnmiium rhyilimiciv compositioiiis pulclierrimuin, de"iflo yloriositsiino martyie composun, in quo commemorat eum a tan-lo CUmente deslinntum, ticut in Laiinorum paginis didicit, eic. Ilitiic deindc iiyinnuiu edidit prlniiis Jacubus Uubleiiiis, lib. lAutiq., uiide aiii illnro suinpsere; et inler lios kdiiorcs Upfrum saticii Dionysii, tdii. Ven. an 1756. Reperitur et in Vindiciis Areopagiticis P. Laurentii Cozzae, edilis Romne an. 1702. Ai .loan. Launoius in disseri. de iluobus Uioti., cap. 18, iiegat biinc byiniinm esse Furtun., seil reni
iii

lliijii^ce byiijiii

episuil:!

non

eviiicii, qii<>circa iion iluliilavi
iioraiiie,

illuiu edt:re

siib

Foriunati
tesiis, id
'

prxseriim cuui

et siyliis,

optimua

suadcat.

lam

lectiuneni
:

imo supplex. Siatadaram

Itit. Ri.siiiit.

Infultttus

consule qujc tradit ad vocc» Infulo

ei

ln-

Lege qux adnntivinius ad Acia pnssionis paiicii Dionysii. qux cssianl ad cnlctni Upcruin Furtuu..

99

VEiNANTII IION. CLEM.
Pni Brge cnlla
tr:ididit
:

FORTUNATI OPEIIUM PAUS
Nuc

I.

100

j^ Pestiimu niens lioniinum, diri nov.i Iteiua nionsln,

Uilectioiiem peiiori^,

lauri indomili surUcit iru

tilii.

Cervire cxsa, prodldil.
Magiiui sacerdos,
i|ui

Natiini! rabid.c loritalcni
datial

adjungen! nosli

Quod pcr
Tiirlia

se iiescii, te slimulaiilc, furil ^
le

Tompli sacrnta munera.

cruenta, noceiis. Inijus

vuluere perdis

"^,

Fnso

bi'ato s:)Mgiiiiic,
ipsi! victinia.

Et
Ilic
i

si

non

illi,

parcere disce

tilii.

Esl factiis
Feli'\

ferus, impaiieiis, iiiox curv.t |:er avui rapiiis.
pii fuiidil in

[lio

de vuliicre,
pra:biiil

Passim memlira
Sola

urhe

viri.

Qire piKiia palmaiii

Tiiin niulier collegit ovaiis, et coiidid<t artus,
i

Qui

iiiuric inoriein conteris,

una

fainula [miraculaj paitici|iaiilc sibi.

Nttiic rcgiia cirli pos^ides.

Ilxc fuit

iiisigni

rapicndic causa corona:,
^ niiei.

r.lora

sit

UeoPatrl,

Gloria niartyrii sic celebraia

filoria Unigcnito,

Ante sepulcra

pii

dantiir

modo dona

salulis,

l'na cuin sancin Spiritu,
In

Et corpus l.icerum corpnra multa fovet.
Dic, ubi, inors inimica, jaces? ubi vict:i recumliis,

sempitenia s»!cula.

C\PUT
[Saiicti Salurniiii, priini

Xl.
».

B
c(iiscopi,

Qiiando vides sancti funere voia dari?

De doivno Saturmno
Tnlos»

Quem
martyrium

'

malc credebas nbitu

Uiiire saliitem,

Dat viiam

inultij, ei tenet ipse suani.
te

ac virtuiem scpulcri describii.]
Janiia celsa poli, terra pulsante, patescii,

Huc'" capiiva cubas, quae

regnare putabas,

Invadendo

peris, teque furendo nccas.

Et recipit natos, quos geiieravit bumiis.

Te

lua pcena preinit, lua te fera vincula iori|ueni,

Adiuiranda

i"

liaec

est occasio facla saliitis,
lucis einanl.

Qiios dare vis gemiiiis, ipsa ferendo geiiiis.

Utdeinorte sua prxmia
Saiuniiiiiis
eiiiiii

Martyr ovans coelos retinei,
Mors,
iiiiinica tibi

tu livida, iristis,
iiigra colis.

cupiens se nectcre Cliristo,
diii.

Tartara

Carnali iu babiiu noluit esse

Florigira nunc sede manet
Iiiter

siiie fine

bea us,

Vincula corporei dissolvere[dissoIvi]carccris opians,
Pleiiius ui Domino se sociaret liomo. Tempore matiiro cum jatn spes esset adulta,

odoralos

thure calente [thiira adoleti|uu!
[cliurus

Sumpserunt

pretiuiii vola

beata siiuin.

Duiiiqiie sacerdotio frucreiur in urbe Tolosa,

Non aliquas metiiit placato judice cansas, Prxmia sed miles victor babenda pelii. Bigna triumphaiilem, qux restai palma, seiinctSr,
'

Et populis Cbrisium panderel esse Deuni,
Osteiidens verbis, addens miracula factis,

Pro

le, Cbriste, raori est gloiia, vita, (juies.

Lt quod seriiio daiei, consequeretur opus. Geniiles animas rapieiis de fauce tyranni,
Subdebai
regi, qui deJit arnia sibi.

CAPUT
De Launebode
fStiidium
qui

XII.

cedificavit
tiirnini.

lemplum

$ancti

Sa^

siium in

ornandis ac crlebrandis gestis

Sed

vitiata malis, el plebs infecia venenis,
a"gr;\

Curari eflugieiis,

jacere

voSkjiis.
;

Coniprendit

<

male sana virum

ad capiiclia diixii,

Aiqiie suo tnedico vu'nera plura dedil.

sanctorum mariyniin declarai. Sancli Saiuriinii niariyriiiin describit. Lauiiebodem, ducem, (|iii basilicam in ejusdem menioriaii), quo loco vinctus a Uarbaris fuerat, exstruxei at, iiec noii ejus uxo-

Pro

pieiaie * dotuiii, pro inelle veiiena repeiideiis,

rem Dereiliriidcm, coniinendat, qu.e in eaiiideiii bu^ilicam liberali-. cxsiiterat. Ca:ieras quoque piissiuia: niiilieris virtuies

Coiitra lulorem nnxia bella inovci.
Sublig.it " iiiiloiniti sanciuin et
'

cominemnrat.]
*.

vestigia lauri,
fcri

Laiidibus buiiianis reliqiioruin corda resiillonl,

El siiiuulai,

fierel

nc

fiiga

tarda

Al mihi de
i

jusiis

comineinorarc vacet

Greg. Tiironcnsi, I. Hisl. diciiur Tolnso; cpiscnpus, Decio et Graio coss., id osl, aniio iSO. Qnoil idein etcl. Uiiiiian. sullVagio suo conlirniat, idiiiic ex ipsiusmet Satiiriiiiii Aclis, qiiie siurera esisllni.it. Iduiii Greg. Turoii., Iib. i de Gloria maiiyr., cap. 4.S, a se Sciturninum iiiurii/ivm ab ipso disconlaiis, refert apotfooriiiii discipHlU ordinatunt in urbem Tolosaiiuin
a

Sancius Satiirninus
cap. 28,

E
Qiii

Franc,

iiistitutiis

quibiis primiiiu inlbi psallat hymDus, Tolusaluin lonuit callieilrain,

D

De

gradu .sunnnu Capilolioruin
l'ra;ci|iil»lum.

Quem

Dogaiorem Juvis >c Minervie;

Et crucis ChrUli boiiu conrueiilttui Yiiuilad laun lilns iiiiu>;au
IMetis luribuudu.

:

(u<s$e
.sei|iii

direclitm
saiis

,

in q>\a

tameii

viil^i

opinionciii

se
:

Ut ppr il>ru|iUim t>ove cniioilaln SpatKerel cursus larerum cadavcr,
Cautlbus tiuctis calnla sululi
l'uUeccrt?bri.
'

pruduni ea ipsius verlia guie interserit

v( ferlur.
•>

llnus Cod. Vat., admirat>dtf.
Uiiiis

Edil. Paris., ad.

«

' In

comprehendii. Ven. Kdii. post bunc versiim pro pieiaie, etc.
V;it.,

Cod

K In iiiio Cod. Val., (r iiiiiiN'(in(« (acit. ^ Kdil. Paris , proJin: iii iiiarg., pnUis.
'

{lesiileraiilur qiintuor versiis coiiseqiieiitv^.
' Saiicti

lii

Saluriiiiii
i

inariynuin

ilu

describil Greg.
:

1
!>

Codd. Vai., Iimc jVrus. tlciii Edil. Voii. Diio Cod. V.1I., NH<i sed fdiiiulu.

Tiirnii., lib.
qiiieiis,

de

(.luiia

iiianyriiiii, c. 4it

Qui,

iii-

iinpulsu

paganorum.

bovis

petulci

reiiiialui

'

leiiiiiis
/iiii|ii<

per grndus C<i;iilu/ii piiTi i;ii/alMj, )>ri('ii<ul(-iii vitam rapili» comp.ige dispersa. Iliiic sic do eodcin canit Sidonius, lib. i\, rp. 10.

"

Edil. 1'uiis., cetebranda. Fdit. Puris., </u(r, lii uiio, Aic ciiplivH. Kdii. Paiis., udorntos; Edil. Pari»., Iicct.
iii

niarg

,

oJorttu*.

101

MISCELLANEA.
pielaiis opus, viclores lejicre libris,

LIB IL

m
CAPUT
Ad
XIII.

Nuin

A
faicri,

Admonei
l'na

ingeniuin, res
habilis *,
qiii reiicet,

raiione iluplex.

ctcrum Parisiacnm.

quod esl
bona

de magnis magna

Nam

[Se jampriilem desnesse a scribendis carminibiis decla al. Piovncatus lanien hoe in biiidem deri Parisiaci
diie assidnilale

criminis auctorerit.
i"

Alteracausa
El meliiira

monei, quoniam siiccessus
ciipii,

amaiur,

carinen eliicubrat, cjus ordinein iii psalinnel puriiiam comniendans. Laudat

qui sua facta

legil.

Salurninus eniin iiianyr veiierabilis orbi;

vero in priniis Germani, antislilis Paris>ciisis, lidem, pieiaicm, et iii Ecclesia regenda pasturalem diligeiitiam ac solliciiudiiiem.J
CoDlus hnnorincl decus el gradus ordinis ampli,

Nec
Qiii

lalet egregii palina

beata viri.

cum Romana

properassei ab urbe Tolosam
<:,

Qnos colo corde,
Jaiii

fide, religione paircs,

El pia Chrisiicoli semina (erret agri

dudum
siiipidis

obllli

desuelo caimine

pleclrl,

Tunc vesana

coliors,

Domini conipreliendil amicHm,
tralii,

Cogiiis antiquam

me

rcnovare

lyram.
tangire

Institiiilquc pii

inembra terenJa

En

digiiis

stimulaiis fsimulaslis]
[i

Iniplicitus tauri

pcde poslerinre pcpeiidil,
dilaceraiiis obit.

bordas,

Tracius
Ilac

io

obiquum

Cum

niibi

non

solilo currai in arie

manus.

npe de
relix

leriis aniniani iransmibil Ulyni|io;

Scabrida niinc resonal niea lingua rubigine verba.
Exii el incompto raiicus ab ore fragor.

cujus fuiiere mors morilur.
ille

Sed locus

qnidem, quo sancius \incula sumpsit.
fnil.

Vix dabit
.Aut

In veteri

feriugine coiis acninen,

Nuir.us tenipli fulius boiinre
Laiineb'ides

fumu

infecio ^plendet in sere coior.
qiiasi

enim pusi

saicula loiiga,

ducainm

Sed quia dulcedo pulsans

malleus insiat,
terit.

Diim

gcril, instruxit ciilmina sancia loci.

Ei velut inciide 8 cura relisa

Quod nullus veniens Romana gunio fabrivii, Hoc vir barbarica * prole peregil opus.
Conjuge cuin propria Cereilnude
Peciore
',

Pcctoris aique niei succendiiis igne

caminum
vapor;

'',

linde ministratur cordis in arce

clara decore,

Obsequor hinc, qui me

veluli fornace recoclo,

qux

blaiidu clarior ipsa nitot.

Anis ad

officiuin vester ariegit aiuor.

Cui genus egicgiuni fulgei de stiipe poieniuqi,
Addidil ornaiuin vir, veneiaiulo Deuin.
Qii;e maiiibiis piopriis nliinonia digna iiiinislral,

Cclsa Parisiaci cleri
Ecclesiae geniuin
i

reverentia pnlleiis,
gloria, niunus, lionor.

Carmine Davidico divina pnemala pangens,
Cursibus assidnis dulce rcvolvit
Inde -^accrdoies, Levliicus
(l
'^

Pauperilnis trihuens se sallare

oii|iii.

opiis.

IndefcsssT' speni [lidem] Clirisli per uinpla requirit,
Jugiier excurrens ad pietaiis opus.

liinc inicai
p-.ilclira

ordo,

Illos 'aiiities,
illis

hns stola

legii.

Nurtos veste legil, silienli pncnla prnferl,

pallor inest, rubor hls in viiltibus errat.
riililis lilia

Sc inagis «lerno feinina
rrolicil

fiinie replei.
illa

Ei caiident
!lli

niisia rosis

hnc eliam, quidquid gerii

mariio,

jain seiiio, sed et hi

bene vesiibus

albeiTt,

Anxia pro

ciijus vola saluie facit.
lll
(|ni

placeat suiniDO picla corona Deo.
i

Diix iiieritls in gente sna

|<ollel

opimis,
(i{ie.

)n

medio Cermanus adest

aiiiisies linnore,

Celsus

ubi:|4i<:,

niicans nobili alis

Qui regil hinc jiivenes, suhrigil inde senes ».
Lcvita) preeunt; sequitnr gravis ordu dncatiiin [laiieninni],

Scil qnanivis :iUuni lciieai

de

siirprt

caciimcn.

Mo-ibiis ipse suos aiiiplllicavii avus.
£rg<. pari vulo inaneaiil in sirnila jnncli,
IIos gradiendo iiinvel,

bos mnderamlo

iralilt.

Ei inlcei anibobus cuiisolidatus amor.

Ijise tarnen sensiin inccdii, velnt alier

Aaron,

Non de

veste niieiis, sed pieiaie plaiens.

Nnii lapides" coccuscidafini,auriiin, pnrpura, byssus

E.^ornaiit huineros, sed inicat atina lides.

Diio Codd. Vai., iiahlem; ilcni rdii. Veii. ^ Diio Coiid. Vatic. ciiin Ven. l^dit., qiioniam succeiiiut ainoie. Lnus Code.v, quoniam successus iimure.
^

D

fMlii.

Paris..
fniijicit
fiiiiSB-

C'/<

'nlkol'\s...agrU.

Ven., igne cacumen. Cniis Cod. Vat. et Ven. lidit., deru^. i Ecctesiw geniuni, jirave premium in Viilgalis. IJsurpaliu- gemum pio ingenio, ul aniuiadverlil Urow,
i

• Edil.

i

Hinc

lirov\eiiis,

Lauiiebodem nrigine
barliaros

ad hniic
1"

loruill.

Cciicniii
C:illi>s,

cnni non

fuerll in iiiore Forlniialo

f'.illl.

Paris.. revolvis.

tuiic

icrinij

iloinlnos,

appellare,

qiiin p-iiiu^ ensileiu lloinaims
'

nnniihcl.

Iliijnsce nereilinulis luron., Iil). ix Hist. Franc, cap. r>5. cnjns mois videliir referenda ad annum J4, Kegni Cliilileberli, sive ad annuin o89. Narrat ibi di-m Cregorius, i|n d caiieiii inoricns Filiam suam limedem iiuliluil, reliwiuens quifpiam vel monasienis pueilarum, qiiee ipm uisii/ueiMi, lel ecclesiis, sive basilicis co :[ei,soihin sunclornm, qusi opiiine com bis coMCordaiil (|uai de llla pr.rdicantiir a fuilunato.
fc't'(t'l/irud<;s.

Foisan, pruprio

niciillt.iiein

lacil r.n-j;.

saiiciiis Gerinanns .in S76. iit conslal ex Greg. Tiir., I. v, cap. 8, anle qneni aiinum huc pmiiido rariiicn conscriplniii fiiil. "' Unus Cod. V:itic. el kdjt. Paris., tubregit inde
t

Oliiit

scnes.
" lliigo

Menardiis, in nnlis ad

I.

S.acratnent. saiicii

Gieijoril papae ita

cmendal

huiic versuin:

:

Non
ex

lapides, crocus, clarum auruoi, pur|iura, byssus,

Ms. sancti Gcrinani a Pratis, in qno scrip«i vnci eadeni fcri|iiiita legilur superpositiTiu ctar, linea vocabnlo cidnr siilidiirl.i
anti'|iio

tuin legitiir cidar., sed

'

Kilil.

Paiis., iitilefcssa iiiopes.

ail

* Unii'; (;od. Vat., ei iv.ul uicuiio.

rum. Edil.

erroris iioiain. Ilinc o\ Paris., cidarion.

ctiir

se fecisse relert cla-

lOt
UlA».ilis iiielior vi-tcii
llic qiiin

TENANTII
vcra colit. qu«d
(iriiis

ilON.

CLEM. tOUTUNAll OPERIJM PAIIS

I.

«04

i|u»iii le;tu &acer(lo.>,

A

Tritircns frugcs fcrvciis leril area Cbrisii,
llurrca
i|iiaii(lo qiiideiii

iinibra ruil.

coiisiruitura Dei.

Magiia

fuiiira pulaiis, pia-seiiiia cuiicta refellen»,
(|iian» c.iro liiie rueiis.

Vdce

Cienliiris reniiiiisccns esse bealui,

Aiilea cariie carfiis,
Sullicitus, queiiii)!
aiii

()iios
lii

doninus

vigiles ',

dum

redii ipse, videl.
tidei|iie,

ne ilcvurei

iia luporuiii,

quoruiii nierilis, aninio, virtuic.

Ciilligii ad caulas pasior opiiiinsoves.

Tcgmine corpureo

luiniiia qiiania laienll

Assiduis nionilis ad pascua salsa

*

vocalus,

Poniilicis inooitis clerus, plebs psallil, el infaiis,

Grex vocem agnosceiis,
Erigil enciissi» inenilira
•>

ciiriu .nnioreseqiiax,

Liule Ijbore brevi friige reidendus eril.

Miles ad arma celer, sigiiuin

mox

liiinil

iii

aures,

sopore lnro.

Sub diicc Moact

Geriiiano felix exercitiis bic esl,
)>'

leiide inanus, et tua castra juva.

Advolat anle alios, niysicria saera rcqnireiis,
tiidiqiie quis>|ue suo

CAPUT
l)e

XIV.

lempla

peteiid.i luco.

< Flagranti siudio populnin doinus irrigat omiiein

eecletia Parisiaca.

Certaiimque

iin.neiit,

quis prior ire valci.

Pervigi'es noctes ad priina ciepuscula jungens

Construit angellcos turl« veiciida clioros. Gressibus exerlis in opiis veiierabile coiistans,

B

[Celebial basilicam Parisiensem, in bonorem sancin crucis dedicaium, ei ejus biudes supra iciiipluir S^ilumoniciim exiollil. Cbildeherti r. gis iii eam basilicaui liberalitaieui ac siudiuin ccmuiendat.l
Si Salumoniaci

memoretur machina templi.
sit, pnlclirior ista fide.
illic

Vim

factiira polo,

cantibus arma movel.

Arie

licel

par

Sianiiiia psalierii lyrico

niodulamine texens,

Nam quxcunque
Fluruii
ilia

veteris Telaroine lcgis,
paleiil

Versibus ordilum, carn;en aimire trabil.
lliiic piipr

Clau^a fuere prius, bic re«craU

K

cjiguis
'

'"

atiempcrat organa cannis,
riiclai

quidem vario
'

iiiteitexta nietillo,
iiiiet,

liide

senex

largam

ab ore luliam.

Clarius

liic

r.brisii

sanguine tincia

Cynibalicie voces calamis miscentur aculis,
l)ispiirilius(|ue iropis fistula

Ulaui auram, lapides oroarunl, ccdrina
lluic venerabilior

ligiia,

dulce sonat.

de cruce fulget
J

lioiKir.

Tynipan

1

r:iuca seiiuiu puerilis libia inulcel,

Cuustilii

illa

veius, ruiluro strucia

tak-nto,

.\lque liomiiium reparant verba canora lyiam.

Uxc

preiio inundi siat solidala doinus.
'^

Leniter iste

iraliii

modulu.s r.ipilalacer
sic varialur

ille,

Spleiidida

iiiannoreis

atiollitur

aiila

coluniuis,

Sexus el xiaiis

upus

£i quia pura uiauei, gratia uiajor
(subdit

iiiest.

el _.

Vulgo pascua «m/io, sicut et in Ven. Kdil. legilur, uiio Cod. Vat. Sed geiiuiiiam tecuoiiem, luqiiit Brow., osiendebal ili. Trev., addiio gtottemaie : Vot
... iii
.,

Fortun.)
iii

mirabalur mulier liominrm tiottio

limpore

C

fiyura Moijtit potuiise contpicere. \d Uoc iiaque factuiu spectare videturideiu For(unatus(quud

eilis sal lerrce.

ei
in Vita sancti

Urow. aniinadvencrat), carmen ad extremuiu
Uoses teode maous, Ed. Varii., juret
^"

sie

bNarralFortunaius,

Germani, cap.

coiicludens:
el lua caslra jura.

12, qiiod ipte se fieqiieiilibut exercebal vigiliii, iiide coniiiimiit mncerabal inediis. Pernoclabat atgida seneclut, fcr Itiemem lutlinent dupliciier frigui celalit, ei lemporit, quod nec toterare postenl poiutenii juvenes.
< Edit. Paris., omiiis.
<» Itelle bic Fdriunalus tenucs puerorum vocescinnis urgaiiorum exiguis compar.il, seuum ver» graviores inbis : quibus perniisiis suavissimus ad auies coiiceiitus resonabat. Iluiic eiiiiKlcm coiicentum, .|ui

Umis

C(i(l.

marg., juiin. \-H.,reteraiaplacenl.
;

in

>

lu Viia sancti
legiiiir liic
liLcc

ned., sic

Oroctnvei, ut exsial. ssec. vcrsus

i

Bt-

CUruil
Iiein
iii

thristi sauguiue uiicta, nitcns.

uiio

Cud.

Vat.,

clarius

hax Chriui,
meiatlo.

Edil.

Paris., siiHQiitiie cincia.
1
<>

Uiius Cod. Val. ruiltiro

fiilta

solebai in psalnuulia adliiberi.alibi expriineiis Foriulialus, lib. III, cap. (>, iiiipiic
Cicriis ccce cliorls resoual, |.lcbsjude chorjulis, (Juisqu.> luuiii V(>lum qua solul arle cduil.

Pueios ad hunc usum ia canendo enidiri solitus cx vcleie Ecclesia- consueludine, aiiiiiiadvertll Uiovvc>rus iii iKilis ad buiic locuiii Idqiie c« inullis, iiciupe cuiicil. Tolciaiiu IV, AquisKraiiensi tub Luduvico Pio, ci ex Viia Gieg. M., a|iud Jiian. bi:(Conuiii, lil.. ii, ciip. (>,colligi ii.irral. Addil quod liiijusniodi pucrus Viciiir., lib. III de Vandal. Peisec. aipeltasse vidclur
;

auciur Vii^e ^aiicii Dioclovei ab. (qui auctur tliiruisse videtursxc. ix) ita n< bis bujusce basilica; initia ac siruciuram desciibii, nuiii. 8, 9 et 40. Cum rex Childeberius una ciiiii Clniario in liispaiiiaia exerciluui duxissel, ac Ca;saraugiisiani

Anoiiymus

D

obsidiuiiH cinxisset, urbis illiu.< cives, ut calainiiateiii a se suisque leciis religione pro,iulsa>cnt, qui huinanis (ipiliiis diriidebaiil, lunicaiu sancti Viiiccnlii.uiarlyiis C.c!>aiaii(;ustaiil, per niccnia circuiiifeiie ctiepe.

su|>plicaliuue

infamvlos,

(}uuii caNCiii/i

peritos,
ifui

una cum

leiti^ribut,

inier eos confestorei cetebral,

Catlliagiiie

retegali

cuin cwiero ctero marlyrii patnium deiiiUe odepti suiit. ' Uiius (^od. Sa\.,-inde ienit. ' Edil. Paiis., viyilani. s Unus COd. Val. el tdil. Paris., Uoyiet. Narrat Foriuiiaius, in Viia sancii Cciinanl, cap. 7, quod cuin 18 iii (ioiiiuin bbionis ciijusdaiii veiiissci, Aniia
iiatroiia, cjusdeiii cmijiu, exclainavil rcoi su inirabilciH videre ; cumqiic luisscl iiilerKigala a viroquidiiaiii

cjus paliociiiiuiu adversus busies, publica illa iiiiploiaiilcs. , (Jua specie pcrculsi busies , cum quid agerelur lescisseiit, aique ie> ad Cbildebcilum luisset dclaia, illo cuiiiiuuu ciiki cxerciiu discedeiidum ceiisiiii. nc ad\ei>us sujierus deccriaie ccgerciur. Uiscessii iiaque, siula saiicii Viii(Ciiiii a civibus accepia pro uiuneie. (Juain i uui Paiisius atliilisset, basilicaiii in eju> buuuiciii (pijui cclcriiiiie a;dillcaiidaiii ciiraMl. Idcni |H.Blca, v.clu Ainaleiico, (.oiburuiti rcge iii lliS|iaiiia, e\ rololaiia urbe asporlivil cruiem aureaiu pretioait yemmii r«ruiii,

c»'riicret, rcS|iiinilil

:

Eicc bealua Germaiiiit eor:

tiuta facie milii vidilur iiuedcre

iiuod

petie rix rateo

cainque iii basilicain sai.cii Viticenlii iiiluex quu lilnlus suhcm Crucis bai>llicai llll adhjtSU; quu! nuiic iiaiicti (•cruuini, in sulurbio Pxi isi«iisi,
litmituifi,
llt ;

aul

iiilueri tuniine, aiit

lermone

loiiferre

laiicium

vi-

ub condllus

tum, nocu more

coriiibui

iiiitiuiiteni.

CoHiUnuilaijiie

illic ejusdeiii cinerrs, api>ell«tur. tjut vcru busilicu: tlcscnpiioiieui lu uuli»

tradit

m
Prin).t cipit

MlSCEIXANEA.
radlos viireis oculala fenestris,

LIB.

li.

loa
eaiii

A

catum, pliirinuim ad
iioiinulla
ile

Artificisque

manu

|iiiuiius] ciausil

iii

arcc dieni.

rern conrcrpnie IttTihoar», Tlieodeberli rv^is. lili.i. celebr.ii. Ilac nccasiunft

Aihe
'I

peccalo

iic

biiplisiiii

Cursibus

"

auroru; vaga lux laqueari» cnmplet,
*>

viritil»
i|isiu<

c.iiiii ju,\l.'i

Ecrlftsiae

(locirinain.
1'alris

Posiremn
laudes

Atijtie suis raJiis ei
ilsec ' prins egregiu
Diiiia

sine.sole mical.
^

Uerllioar;i; el

heoJeberli

aJjiiiigii.J

rex Cliildeberlus

ainorc,
Ardtia sacrall baplisiiiaiis
aiila n nuriiscal,

suu populu non niorilura dedit.
alTeclu ^ divini cullus adliierens,
'

Quo
Ilic

delicta

Tolus

AJx

Chrislus

in

amne

lavai.

iii

paslore D;;»

iuiris

Ecclesl» jiiges

ampiilicavil opes.

grei niergitur undis,

Ilelchisedecli nosier nieriio rex atque sacerdos
Coiiiplevil laicus religionis opus.
1'ublica jura regens et celsa palalia servans,

Ne

iiiaculala diu vellura gesiet ovis.
deseiiiii.e, sed paier orbi<
criiniiia

Traxilorigonecem
Purgavit medicis
Ilanc

moriis

aqiiis.

Unica puniilicum gloria, iiorma
liinc iiliiens, illic
liic

tamen

aiitistes

Sidonius

" eiliilil

fuil.

arcem.
fovei.

mtTilorum

vivii honori',
erit.

Qui Domiiii cultuin lcmpla novando
Striixii Dertlioarae
'

(|uuque geslorum l.iuJu perennis

voto cimiplenie sacerdos.

cAPur XV,
De
bapiHterio

Quae decus Ecclesiae, cordis ainore placoi

Moguiuice.

p

Cailiolica; liJei

splenJor, pietaie coruscans,
culirix, proJiga paiipcribiis.

[Biiptisierium a Sidonio, episcnpo Moguntix, aeJiliprxfaiiis aueior , nnm. 10, ciijus verba , quod inde non miniiiium Uiniinis ad hoc Kurlun^ti carmen illupossii accedere , visiiin esi exscriberf atque hic referre Cralin igiitir, inijiiii, vivifim crac s eeclenam sanclissimi mariiiris, iibi ipsam ciim atiis preliosissimis ornimenlis deleqavit Childeberlus , in modum crttcis CEdificare disposuit. Cujut basiticce opus tnirificum describere nobisvidetur super/liium, quatiler

Temploruin

stranJiiin

:

celcbriialem et ainpIiiuJinem, sive ut distinguereinr a hasilica sancice Criicis Piciaviensi, quara ex eo qiiod tali vocabulo indicetiir nnn eam esse sancti Vinccniii hasilicain. Necrerert quoj Childeberiiis eam monacliis Irndiderit, utdivinuiii serviiium in ea peragereni, ciim propterea, popiilus ab ejus ingressu et usu
noii fiierit exclusiis.
"
»•

quibus pretiosissimis marmorum [utta columnis, quove niodo ciispnnte eamera, compla aiiratis liiqnearis, nec non parieies, ul Cliristi decebat autam,quo decore niiebanl piclura anrei cotoris, slralo inferius putcliro einhleinale pavimenti. Teclitm vero ipiius bauticie cooperlum appriine de aiiralo cupro (cre, repercutsum solit juOure, sic fiammiyero rulitabal (utgore, qualcnus inliienliiiin aciein reverberor^i niinia clariiudine. Vnd» prm nimie decore, non immerilo olim ipsa domus per mctaphoram, iiiaiirati Germani aula vocabaiur vulgi ore. IJem deinde ad majorem eoriim qiue narravit ndem prnfert carinen Forlunati, de quo hic agiiur.
tciticel disiincla fenealris,

Unus Cod. Vat., curribus Edii. Paris., hic.

Aurcne.

'

Unus Cod.

Val. Hic pius ejfregio rex CliilJeberliis hr.nore.
:

Unus
"i

Coil. Vai.,

/wc

pius.

C

Hic Childebertiis Cloiarii frater fuit, CloJovei filius. Childcbertuin egregie l.mdat FnrtHnatus in Vita sancii Cermani Parisiensis episcopi, cap. 13, ejusqne pietaiein, et in sublevaiida p xiperum iiiopia p^dens sludiuin commenJat. EjusJein prxieiea in tuenJa ecclcsiastica Jisciplii.a sollicitudinem, in leinplis sive exslruendis, sive oi nnnJis ac dilanJis religioncm ci liberaliiaiein, revereiitiam '-n sacerdolestaiiiur, ul iio« fncUe reperiiit Valesius lih. viii Reruin Frniicic.) eujus pierim el de suminis tccletice rebus sotliciludn tnuliit et magnia experimentis testalior fuerit quam Ckildeberli. Miiiline proinde miruin esse debel euniJein a Forlmiaio
(ail
,

tes lot iiioiiiiiiienli

in disp. adversus LanSed Adriaiius Valesius noiiim Je l>asilicis Galli^e, coniendit basilicain Parisiacam de qua bic Forinnatiis non esse basilicani sancli
,

ViiiCeiitii,

cum

isthsec basilica seinper

iiidicetur

iioniine saiicti Vincentii, aut sanctissimx criicis,

sub non

simpliciter ecclesiae Parisiacae noinine censeutur. Jam vero qiise Je sancta cruce liic narraniur coinmnde, ail, cuicunque alteri basilicse convenire possunt, in qua hoiior crucis etreligio viget, ac ex rederopiiunis pretio, sangaine Cliristi nilere vere dici poiest , ut a Salamonicu lemplo secernatur. Deinde Fortuiiaiiis, inqiiil, loqiiitur Je ecclesi.t a Childeberto ex^lructa, et daia populo Purisiaco, cuui illa saiicti Vincenlii exlra Parisios posiia in siibarbanis , non lam populo quam miinachis dala fuerit, a qiiibus diviiiumgerviiium peragerelur. Jani vero Childebertus, etsi exsiruxeril b.isilicam sancii Vinceiiiii ct ditaverit, idem lamen an. 17 regni sui (si regio diplomaii, aii, fides habelur) qucedam eecletiae Parisiaete pro mercedis sutB augmenio concetsit, ita ul noii falso dicatur a Foriun. Childebertum ha>ilicx illius npes ainplificavisse. Posiremo citai sux fmitnujt lautores, Jacn-

Melcbisedechum appellari, sive el regein et sacerdolem, quippe qui et regiam sub una persona dignilaiem, ei sacerdotalem vigilaiiiiain, ac studium erg« res sacras complecieretnr. Cliildeberius in eadem
sancti

Vincenlii

hasilica

iiihuinatus

luii,

ut

refett

Creg. Turiin., lib. iv, Hisi. Franc, lib. \x, ciijus de tuinulo piura viJe in AppenJ. Operuin Greg. Turon., II bi Jisserilur de Reg. abb. sancti Geriuani h Praiis prope Pari.sios.

!ii

Viti iiincii

Ormt.

ciijus

adcalcem

legitur

boc

j

carinen, isle versiis sic cireriiir TolUj Iq airecluiii Jiviui culius iohKreas.
'

lliiJ., ecclesicB viles.

buui Orolium, et Juaiiiieiu Tiliiiui, t|ui ecclesiain Parisiacam » ChilJebcrio evsiruciam fuisse seiiiiiini. Veruni liaud video qui facileinliciari possimuseam basilicaiii prxcipiiu sanciae Crucis litulo ei ciiliu JediCataiii fuissc, cujus honoiem ac preiiuin iiiaxime ex eruce hic re, etit Fortuiiaius, prajseriini cum noit ita certuni sii Parisiacaiii m.ijorem ecclesian) a Childeberio exsiruclain fuisse,ut illa fuit certo qua; pustea saiiciae Crucis appeliaia esi; ut inalim dicere,vel lianc sancti Viiieentii basilicain, salteui a Foriniiau, noiiiiue ecclctiae Parisiaca; signilicaiam fuissc, propler ejus

Vide quje dixiinus iii nuiis ad carinen 13 lib. i. Exsiai lib. ix.cap. 9, curmen Foriunaii ad hiimi Sidoniuiii, episcopum Mogiiiiiiniiin, in quo ejus religionemaclargiiatem in pauperesegregielaudal. EjusJem vero sludium in lemplis resiaiirauJis, quae in ruiiiis Mnguiilia! diruta jaceb int, oslendil his versibu» Teaipla vetusia novaus, speciuso fuUa decore. ' Theodeberius duas uxores liabuit, Deuieriam et WisigarJein. Deuieria liliain suain (qiiam eadem vensiiiiililer ex alio viro pepererai, auiequam iiuberei Tlicoileberio), plaiisirii imposiiam, e ponie in lorreiiteiii Jej«cii, iie rex, ejus illecius pulchritudine, sibi eainJeiii ali()iianJoaJ iiuplias appeteret. Porro Thei.d •btirhis repudiaia Deiiteria.Wisigardem, quain anteajaiii sibi Jespoiisaiu habuerat, duxit iixorem; e qua dicendum vidclur Bertlioaram, de qiia liic

:

K

scrmo

est, susce|iisse.

piiROL.

Lxxxvm.

101

\KN.VNTII IION. CLKM.
"

lUUTUNATI 01'LUIM

l'AI'>S

I

108

Scnruiai.vmtlemeiaitruges, spargemlo
Terreiiis opibHsnoii inoritura paril.
Filia digni pairi, le, Tlieoclebeiie
^,

recoiideus.

A

sis et

aancti

Iteiiiedii

luc:ituin,

carmine prose-

quiiiir.j

reforniaiis,

Lucida

pcrspiciii iiiluerunt liiniiia leinpli,

nexitli palriani qui pielate

p:ilris.

Ouo
"

t capit haud

dnbiam spein veneranda
)>

fldos.

Et

coiiiilante lide revocasii

ex

liosle

triuinplios,

Ilaec est

aula Peiri, cuclos qui clave catenal,

Sed'c.ipii pretio

mox

redierc tuo.
"*,

Sub»titilet pelagiis

quo gradienle

lapis.

Ecclesiacfultor, laus regni

pasior egentnin.
oiiine bontini.

Sedilius his habitat Paulus, tnba gCHiibus una,

Cura ^acerdutum, proinpius ad
Vivis adliuc meritis rex in

Et qui prxdo prius, hic inodo pra^co manei.
Martiiii

Cnjiis diilcc jiigum iiullus gerauisse fateiur,

domus

est, Chrisiuin qiii veslii eK>'iii6iii,

amnre
XVI.

Higeni
tuis.

liro tegeiis, ct

hnmo

jiire

Deuin.

Ecie sacerdolis

sacri inical aula
liqiiit,

CAPIT
De
[Sancii Georgii

Remedi ,
i, locas i,

Ijm tenebras mundi
Ciiltor opinu: Dei,
llas
ciii

et astra tenei.

liaiiUcii sancii

Georgii,

Templiim, Tras.irice
''

niariyris liasilicam, a Sidonio ilPiii episcopo a-iHricatiiin, (Oinmciiiorai, ejiisqiie niartyris gloriani et cclcbrem in Uccidente ineinoriain
]<

persolvis, reddii

aiiiaior opes.

CAPIT

XVIII.
^

cominendat.]
Martyrisegregii pullens micat aula Georgi ',
Cujiis in

De sunclt Ayaunensibus
[Saiicli Maniicii et socioruni ejns

iriuniplium caiiii

hnnc nuindiini spargitnr

aldis lioiior.

hoc carniine Forlunalus.
Tuiiiine sub niuiidi cuin perscqnerentur
"^

Canerc,

ca;de, faine, vinclis,

site, frignre,

Haminis

iiiit|iii,
:

Coiifessus Clirisinni, duxit ad asira capul.
Qiii viriute

Clirislicolasque darei sscva procclla neci

poiens Oriciitis

in

aie sepullu^,

Frigore depulso, sixcendens corda, peregit,

Ecce sub oceidiio cardine prsbet openi

Rnpibus
viaior,

in gelidis lervida bella fldes.
"

Ergo niementii preces
Obtiiiei hic nieriiis

et reddere dona,

'

Quo, pie Mauiici, dnctor

legionis opiin:r,

quod pciitalina
isia

fldcs.

Traxisti foncs subdere colla viros.

Condidit antistes Sidonins
iVnliciant animic

decenler,
tenipla
siia*..

Qnos

" positis gladiis

armareiit

f

dt.gmata P.nili,

qux nova

Nnniine pro

Clirisii dulcius

esse inori.

CAPUT
De
ITemplum,

>>

XVII.

Pectore belligero poterani qni viiicere ferro,
Invilant jngnlis vnlnera cliara suis.

oraiorio Trasarici (Trisarici, TrasericiJ. sive oratoriura a Trasarico in
el P^iiili, saiicii Mariini

hiinurem

Uortanics se clade 4 sua sic
Aller in alierins cscde

irc

sub uslra,
heros ';

sanctorum Petri

Turonen-

iiat:ivit

Edil. Paris., se arcendo. Theodeberiuin piieclare
iu,
lli^t.

^
laiidat

qnique Sirniium, Pannonix
Theoilerico,
lialiae

capiil, tenebal, posica a

Greg.

Turon.

rege, dovictiis. Ilinc conjici potesi

lib.

\eibis : trat regnum cum justilia reijens, sncerdoles venerans, ecclesins munerans, pauperes relevans, et mutta mullis beneficia pia ac dutcissima accommodans voluntale.

Franc, cap.

25,

liis

qua ex gentc cssei Trasaricus, de quo hic Fortunains. Cdii. Pavis., Trasaicuni
i'

habei semper

titis,

fisco suoab ecctesiis, in Arvernis reddebalur, clementer indulsii. Idriii taineii iiiiii reiicel ipsius vitia in lib. de Vitis Pairuin, cap. 17. Idcm Theodeberins pluribus vicioriis nobilitatiis esi, vir in beilis gi rendis relicis>iiiiiis. Forte hoc locn Venantins eani e\|<editioiiein speclalqiri Tlieodebertns ipse a Puirc suo Tbeoderico adversiis Gotlios qui, cum post Clodovei obiium miilia niissus esl repelissent qua^ eodem regnaiiie amiserant, victi a Tlieodebeilo ac superaii sunt; cuinque iii;ijiireiii se iisdeni cladem illainrum, iiibi cessisscni, fuisset ininitatus, ulirn ejnsdein iiiipeno sese subdidere, iit iiarrat Gregor. Turon., lib. iii, Hist. Franc, cap. il. <> In Cod. Vat. et Ven. Edit., laus regum. Iii niio
<=
:

OmnelTibutum,quod

Vat., reddel. > Sanctiis Mauriiius, et socii.dicti lei;ionis f «/ici.i, seu Thebwce niiliies', passi sunt .innoi^Si;, sub Maxiniiaiio. Eorum inartyriiim a sancto liluclierio, episco-

Unus Cod.

po Lugduncnsi

descripiiiin, edidit cl. Knin., iiiler Acla siiicera iiiariyrinn, nag.iTi, Edit. .Xinsieledatni an. 1713, ex urilcina Wotsteiiiana. Iideiu Agaunenscs apiicllaii sunt ex loco iii qiio sunt pa>si. Agauni qnippe, qiind oppiduiii iii Alpibns est prope Rhoilani
flueiiia, (.hrisiiini confes^i, iiiartyno curoiiali sunt, cutn quidein Maxiniinnus, Bagaudarum molns conalusqiie repressiirus in Gallia, eain legionem illnc accivisset. Sigismniidus, tinrgundix rex, Agauni basilicam exstint'iid.im ciiravit in inemuriani iiiarivruiii, et mona^leriuin psalieniiuin a!>sidue inon:ichor:iiii instiinii ainiu 5IG circiier, ut legera est apinl Greg. Turun., Iib. iii llisl. Franc, c. 5. Uieiii cuniicdloria iiiartyruiu, cap. 75. flrmat lib. Sanctus Euclicrius siltini .\gauiii iia describil : Acaunui seiaginta (erme millibus a Genavensi urhj abesl, quatuordeciin vero millibut distat a eapiie Ltmanni lacut, queni inftuil tiliodanut. Locus ipse jaiit inler .Alpina juyn iii tiuJ/<! sttus etl ad guem p.rgenli' luts difficili Iransitu usperum, algue urctuiH Krr |MnJi> lur... evictis iransmissisiiue unquitiarum (uucibut («• bilo nec exiguus inier nwniium rupet campus ap*ritur quo legio Sancta conteJeil. " Unii^ Cod. Vatic, cuin peisi.-jkebanlur ' UnnsCdil. Vat. et Edil. 1'arls., ^uui Jd<;li>r/t'^iiiN<«.
i

D

Cod. Vat., laut regnum, U regum ' Sancins (><-orgius pa^sus refertur an. 281, quo anno in Chroiiico Alexandrino seu P:ischali, passiis
ilicitur siib

Cariuo ii et Numeriano c>ss. Alii iiialnnl sub Dccio. Vide Kuin., in iiutls :id Greg. Turuii. lib. de Gloria inanyr, cap. 101. ' Unus Cod. Val., voin vwlor. » Unus Cod. Vat., (fuod capil. ^ Edil. Veii., Peluqi. Uinis Cod. Val., peliigis quo
i

;

giadienie lacus.
'

Sancius Reinedius

jdeiii esl

ac

sancius Remi-

m

gius, ei'iscupii'> lUiciiiciisis, ciijus Viiaiii scnpsit niier CiBleros llinLiii.iiiis, i-juxlcui snccessor iii sede Hln"inensi saTulu ix. Obiit sanciiis Heiiiiging au. .°>ri'<,

"

Eihl. Paris.

:

ruin unnos l\\ ciiciicr scdissct. Vide iiilra ejns ViiJin script:iiii a Furlnn. i Ab EniiOdiu in 1'aiicgyr. rcKis Thcudcrici inenliu fil ciijiitUani Trusarlci, qiii rcx (ii-pida-utii f'iii,

(lueis positis

P Uiiiis

arma cdOKn).<te Cud.Val., arinuttent.
k;l:idii4, suiil

l'auli.

M Eilil. I'aris., ca-Je.
'

Edii.

1'ari»., fri4i

109
IViljuvil °

MJSCELLANEA.
rapiJas
lllioilani

LIB.

II.

m
quod scinderel error,
iii
i

fons sanguinis iindas.

A

Improbus

ut vidil plebes

Tinxil ^ et Alpinas

ira

cruenia nives.

Graecoruin

virus prutiilit
qiii

iiie.liiuii.

Fali line polos lelis exercilus inlrans,

Vipereo promuiit semper

e\ corde veiiena,
"^

Junctus aposlolicis plaudit honore
Cingilur
"

clioris.

Filius ut dicant quia cst riealura

Oei.

angelico superastra beala senain,
priiis,

Queis

niagi!> auxiliiini prsestai sapienlia

inundi,

Morsfuit unde

ius fovel indeviros.

De ingenito geuiuim qnae negat esse Deuin.

Ccce iriuinphanlum ductor ^ furtissiine lecnm,

Quam male
'.

coinplexus, cupiens calcare proplietas,

Quaiuor

• Iiic proceruin pignora sancta jaccnl

Arius infeiix,

cum

retinet, crepuit

i.

Sitb lutco luniulo laiiiat rflelcsic lalentum,

Egregius doctor, veterum monimenta secuius,

Divitiasque Dei

vilis

arena

tegit.

Queio Siephanus
Viiictus
°'

vidil,

comprobat esse Deum.
muiidi,

Qui faciunt s.icruni paradisi crescere censuin,

nmore
»,

Dei,

contempio prinripe

Hseredes Doniini

liice

perenni dali.
In

Interoerata fiJes pertiilit exsiliuin.

Sidereo chorus isie thronociim carne locandus,

Patre
Divinis

qui omnipolens

Deus

esi,

cngnosre e

Cum

veniei jiidex, arbiier orbis erit.

tantum vncibus insinuat.
populos cdocet esse

|Naium,

5io pia turba siniiil, fcstinans cernere

Christum,

Perpetuum lumen Cliristum, Dominumque Deumqiii-,

Utctfilos peieret, de neee recil iter.

B

liissenis f

libris.

Forlunatus eniin per fulgida dona Tonanlis,

CAPUT XX.
De
[.Sancii

^e tenebris

crucier,

quxso.

feratis

opem.

$ancio

Medardo

i

ep.scopo.

CAPUT
De
[Snncii
Hilarii Piciaviensis

SIX.

tnncto llilario.

episcnpi in dpfendenda

ciriiia et exsilio
il;it

adversus Arianos cailiolica de Filii divinilale dopro ea tuierando consiantiuin laulioc carinine.]

Medardi, episcopi Noviomensis, sanciiiaiein vit.-E ac sseciiii fugam lioc carmine celebrat iipin miracula percensei, quibus ejusdem pietas iiici:»riierat ; posiremo commeniorai basilicam qiiani in ejusdem memoriam, a Clotario coeptam exx-dificjiri, Sigibertus compleverat.]
:

Si llilarium qua-ris quis sil e,

cognoscere, lector,
'

Jnter Christicolas, quos actio vexit in asira ',

Allobroges

"

referunt Pictaviis geniium

.

Pars

tibi

pro meriiis niagna, Medardr,

p;<ifl.

Cum populum

rogerel divina

menle sacerdos.

Qui

sic vixisti lerrenis

bospes

in oris,
»

Servabat iegis fcedera, sollicitus.
• Filit. Ven., nudivil rnrr.
*>

Ut coelum patriam crederis
natus
Ci
iit

esse tuam.

lliid.. Iraitl.

expriniai,

Arianorum de Filio Dei pcrversiiin dogmn meiricarum lignni oblivivcitur, corripieiK
a
f.let

'

Unus Cod.

Val.

primum
lura,
ul

in

vore

creainra.

Pra^clare

advertil

Cingitur angelicoplus exercitus aslra beaiLi senalus,

Brnwerus, niale
iiiagis

a Fabricio

mendosissime. Edii. Paris.
* Ibid., doclor (orlistime.

ineiri r.ilio

pro crealura piuii geni cuni lioc vocabiilmn noii
:

:

Cingitur arigelico virtus trabeala senalu.

seiitenliam qiiain Calliolicnruiii referal. .\c pro.Vcio Fortiinaius ipse paulo post ail
Ariniioriiin

yueis(Arianis)

iiiagis au\iliu'n praeslat
1401;

sapienlia moiidi,

• Tres videliret praecipui piissimx' hujusre Irgionis duces, seu pr.tfecii nunierantur, Mauricius, Exuperiiis, et Candidus. Mauricius piiinecerius erat ejiisdem legionis, qiiae digniias proxiina erat loco tribnni inililiiin. Kxiiperius crat cainpiductor et Candidus, senator milituin, nt ibidem narrat Euclieriiis. Viclor lero, qui qiinrto loco adnumcrari solet, nec prrefecliis, nec miles illius legionis eral.sed alierius legionis /iiiles veieranus qui cum casii illac transisset, ubi iniliies Maximiani epiilabantur laeti mariyrum spoliis, iioliiit invitatus coiivesi ; unde agnitus Cliristianus, ibidem inierfeclus est.
; ;
i

De
lib.
II

ingeniln ^euilu:»
scilicet

negat esse Deum.
ul ait

Voleliani

Ariani,
niliilo
iii

Severus

Suloiciiis.

llisior.,

ex

alleram (aclum Dominum aulem tcmpns qnn Filius non (uisset.
'

subslnnliam novam , alqve novum allcrumque ; (itisse

Elfiisis

scilicet iiiier

egercnJum
ainore.

visceribu'!,

ni

notissiiiiiiiii e^I.

n DuoCodJ.
" Hic
fuit

Val.,

vicliis
,

Cohstanlius Magni Conslantiiii filiiis Arian.rum faulor, subqiin in exsiliiim acius sanctu-i Hilarius esi, ac relegaiiisinPbrygiam, nt narrat S»lpicius
lib.
11

lliNt.

Turonica quam a.se renova\j\m narrat Greg. Turou., lib. x Hist. Fraiic, cap.
'

lii

basilica etiam

,

51

Ag:iuneiisiiiiTi sacra lipsana servaqu.e forie dicemlus boc carmine celebrasse Foriunaius pro illa nuae ipsum ei Gregorium Turon. iniererat neccssitudine.
,

sanctorum
:

D pot,ns. "

" Uiius

lidit. Paris., i'i Patre quiqiie In ali. in palre quisque poleniem Deus corr " " r Saiictus llieronyin , in pistola 83, qii.^e est ad
' 1

Cod. Vat. et

baiitiir

Magnum,

oratoreni urliis Roiii:r, scribii Je llilario : Hilarius meorum confemor lempu-ium, et episcopus, diiodecim. Quinliliani libros et siijlo imilaiiis cst, et

» Uiius
"

Cod. Vat., qui

sit.

numero.
crealus
Vironiaiidi'nsis episcipu'diserlc docel Forlnnaliis in cjiu Vita, num. 9. Sed is postea episcop.nlHin «(deiii Iraiistiilit Noviorauni, ut narratur in Vila ejusdeui, a RadlioJo episcopo Novioinensi et Toriiaceusi coiiscripta, quse exsiat leriioloco apiid UoHauJ. ad dieiii 8 Junii, ubi et causa illius translatioiiis fuse descrifuii,
iit

Allobroges erant populi qui cis lliiodani ripain habitabaiit ad Luiain nioniem, et Lemanum lacum, tit refert Brow. Hi passini pro Gallis suiniintur. Sancium Hilarium Pictavis naium iradit Fortunaius et alibi suis in carmiiiibus. Ita I. vm, c. 1, de se ipso ioquens, inquit
' :

1

inciiis

Medardiis

Piciavis residens,

Natus
ibiuni, lib.

ia

qua sanctusllilariusolim urbe fuii, nolus in orbe fater.
in

bitur.

jtem Uieron.,

ad Paulam, ei EiistoII Comment. in Episi. ad Gal. J DiiO Codd. Vat., Groecorumque viros. ^ Unus Cod. Vat., ut dicant , en creat Forliipraefat.

Tres Codd. Vat. cl Veo.

Edil., in astris

;

apud

Bnllaiid., in nuras.

l)nus Cod. Vat., ut exlas pattiam redderet. Edii Ven., M( e(B/!im p«irio crtditur esse tua. Alius Cod.
'

Vat., redderis e:se.

411

VGNANTll ilON. CLEM
puliis.

Exsiliiim libi luuniius erat, coenoita cuveiai,

FORTUNATl OPSnUM PARS I. A Uux> maiiei hdic animi pieias,
Lxdcniem
Tiniinnum
'

II)
sanclistiuic praesul,

E( moito, (a gaudet cive manente

auxilio qui facis ire tuoT
rapit alier inops, inagis

Ctutus tenebris, veatiiu* legmine
Post obitum

lucis,

improbus iUe >,

* frueris liberiore die.

Qui jumetitorum colla tenere

solel.

De

lellure catut, factus possessor Olynipi,
*>

Absconditque sinu, roeno prxcludit liiaium,
El tonet ipse matiu, ne manifeslet opus.

E( inairein linquent
Ilntn.iiii

cum

pa(re, l;e(a tenes.

viclor

viiii,

super astia triumphas,

Tu

veniente, sacer, caiisas pairfecii opertas,

Atque cremans carnem, das animie requiem.

Tinnilii incipiens

jam quasi

furia

luqiii.

Te

inter

muodanns vepres
'

gradienle, ratenuir,

Nil valet abscondi, nil claudi, nilve leneri,

Calcatls spinis, promeruisse rosas.

Facundo
<>

sirepiiu prodidit
veluti

omne

maluin.

Tloro refectus

ager, suaves

tibi

rundii

odores,
liabet.

Pandebat propriam
Nil

sub judice causam,
soiio.

Dalsama, thura repleni, qu» paradisus
Caut') per

de lure timens liberiore

angustum
jrcia
(ibi

(igens vesligia callcnt,

Indicat, accus:il, convincit,

damnal, sccrbal
licet

Sic

dedu

semi(a tucs

iie<-.

Te prxsenlc tamen non
Absolvis furem,
solit'*'

esse reum.

I.ata Tolup(a(uii) via,

qux submergit Avern»,

pietalis

amnre,

Dulcia carnis alens, inorlis amara parat.
Iloc nunquain sacros Qeiisti (ranii(e gressus.

^

Addenset monitus, cautus u( in(ret iier. Prxcipiens querulam secum por(are rapinain,

Nec po(uere luos prava tenere pedesUuruin
iter

Ne vacua
:

tristis

spe remearet inops.

ad laudes, gravior
es( po(ior. gloria

°

via ducl( in alium
eril.

ilinc laiiien, ui polero,

cum

raplus ab urhe

* fnisses,

Quo bbor
\iux prius
Cuiii

major

Qua; dederis populis signa verenda, loqunr.

iiicipiam sacri iniracula racti,

Cum

pia

composiio veherentur membra

ferciro,

quidquid racias, omnia prima miceul?

Subtracium meruit cscus habere diem.
Anxius Hle sacra lumen susccpit ab umbia.
Et loa mors,
illi

Duro

fuit [rugit]

ad superos humano

in

corpore vita,

Ex

oculis fugiens Inx libi cordis erat.

lucis oiigo fuii.

Si caecus venit, rapuit palpando salutem,
In niediis tenebris Tulsit aperta dies.
Qiii voluit rnrli caus:is

Dumque
',

sepulcra dareni, oculi
ille

rcdiere sepuhi,

Et sopor

tuus,

bunc

vigilare facll.
illi

penetrare lalentes
le

Cum
Te

fogis a

mando, datur

Inmine roundiis,

Te religante, s«det;

reseranie fugit.

linquenie diem, hunc rugiimt tenebrar.

Fiir itine perreciu s voio

deceptus inani,

.Antiqui vultus

lucem siupuere modernam,
alier,
<i

Orania resiituens crimina rraudis habet.
r<ain

Ct veteri fabricx prima fenesira venH.

semel u( mollcs carpseruul

''

palmitis uvas,

^

Coinpedibns f validis,

manicisque

ligiiliis,

Nnn valnere gradus inde rererre foras [roris]. Nec potuil raptor pedibus snbducere pra:dam,
Raptori abduxil sed sua prxda pedes.

Mox

letigil

templum

ferrea Tincla cadnni.

Tam grave
Pondera
Si

rragmeniuiu, dolor est vel cernere peenaro,
tot

miseros sustlnulsse pedes.
,

Ergo

I

suis laqueis coepit miser esse ligaius,
i

connexa roient

elephan(em

'

solvere possent,

Venerat ut caperat, captus at

ipse

fuit.

Nec

letigit

mustum, sed iniqua oienle
magis

roiatur,

Nec poteral rigidos ipse ir.overe gradus. Nun minus est illi, qux, subTertente procella,
Liiloribus Libycis anchora rracia Jacel.

Antea

quam

biberel, ebria lurba jacet.

Incoepit servare

quam

^ ferre

racemos,

Poena quidem gravior cecidit cresceiite triumpbo

;

Ct datus est costos, qui cupit esse rapax.

Vincere rem

sxvam

gloria
pati

major erau
ille,

Donec, sancte, tois verbis tu jussisses Abire,

Non babuit
Sed
'

lot vincla

miser

ligatus,

Vl rurlura implerel, ductus ab hoste redit
Sancti Medardi oliiium Cointius rerert ad an. 54S. Valesius, ad an. 560. Lcge Gointium, ad an. fiiS, iium. 9, ubi causam aOert barum discriininis tentenliarum, el suam conflrmat. k Non dubiio quin iutprpungendum sit post el
tiiatrem lin^uein,

tua

quo

vlrtus plus niereretur opus.

furem

Narrat Radbodus in Vita sancti Mcdardi, cap 4. illuin non soluro tiiuinuabulum, ted eiiam pecus, scu laurum abUuxis:>e, et lioisitu ditinitut
Tuisse protliiitm.

D

"
'

Bolland. corrlguiit

dequa cum Patre [>eo UKtre. Loquitur enim Kortun. de ejns siatu t>ost
itiiin.

ut seiisus sit satiis ruerat, linqucndo,

;

Medarduin lerrain,
Itria
uli-

" In uiio V S.

Codd. Vatic.
tfr

magit improkus. HIm. taniie pietatis amore.

Edii. Ven.,

orbe.

*

Apud

notl., flort re(erlu$.

infundii od«reicotr. grave temet diicil in aflum. ' Apud BollaitJ., [urti tausa peneirare lalenler. Qiiam lectionein probo. I Ikid., tin< profittu ; ilcin iii uno Ciid. Vaiir.
* Edii.

*

Unus Cod.,

Ven

,

Greg. Turun., lib. iv Hisl. Frjnc, np. II, referi, ad sandi Medardi sepulcrum c.tieitMS, «iqM conipedes disruptos jacuiise, quee ni^iM Uoiti*, ail, in leilimonium virlutit tju», ad iptum tvHi itfnltrmm reservaniur. El lili. v, lap. ri, narrat d» quodaM

Mndeiio fabro, qul iiinoceot icneluiiur iu c»rt«N inler duos custudcs, viiiclu'« cjlcnis, ci roiupedill ei Is, iinploriiio saiicii Hedardi pairucnio, repealt
conrratiit
qiie ev.itit.
<i

^ Eortuiiatus,
tiiiiimodo

in Viu sancli Medardi uiiuni tanrurcin ejusdein vineani in|;rnssiini fuiiue
pi)si<«a relcrt
:

viiiculi:», e(

usiio reseraio, liber tululutii(

n»rr:U.
'

Qitud ergo

<f*ria

lurka

jini-l,

lii

uno Cod. Vat., ihos
rorng
iil

Ulii;i<

pepium COfT

piielico iiiore lociKns fuissc lenseiidui esi. Kilil. I'aris , etce.
j

Edii. Parii., paiiicr, utinifiii.

Kilii.

^ lii

Vcn., cafiut ip^e. iino Cod. Va(., ^iinm aiifene ratem»».

ttfphat nec tolvtrt pMlfl. »<•( nttvert p^tttnt; fuT' san tletfhai ntc tolctie ponti.
'

llDllaiid.

iiiiu

Cod. Vaiic, flepkitnitm

415

MISCCLLANEA.

LIB. IL

m
virginitaie modesta,

Cuin sondaieaiiir, non sic strepuerc caiense,

A

Desponsata viro, moriali lege, jacebal,

^ux

Ceu linnivenini, cum crepuere ferae ». fuit illa prius nimiis male vincta catenis,
tibi

Nunc

llialamis • Clu islo virgo Jicaia micat.

Sponsa quidem radiai cum

Jam

qni solvis, libera dexlra Tavet.

J^ignea vincla gerens alter conlugil ad aulam,

Spe meliore fruens, nnpta lenenJa polis. Nec fructus uieri sierilis deperdit bonesli «,
Flore pudiciliae mater habenda placet.
Acquirit cunclos, iiaium quoqiio
i

Qu»

simili

mcrito scissa repente cadiint.
tetigit sacraii
>>

Ncc mora, vix
Grandia

limina lempli,
libi.

noti

habet uiiuin,

Fit lunilrus ' coelis,

arma ferendo
pondera

Progeniemque
Inile pari

sibi gignit

amore

Dei,

divisi ceciderunt

ligni,

Et qui gessit onus, corruit ipse slmuF.

In

morbo deOenda infantia parva <•, lucem veniens membra necaia iraliii,

Expavil subilo de libertaie recepla,
Aiqiie magis limuil,

qnando solutus

eral.

Quae raiio fuerit, cecidit cur proniis
(iaudia

in arvis,

et origo siinul inisero ' processil ab alvo, Exsiinctam generans mater anhela manum. Ciiinmendaia tuo rediit medicata sepulcro,

Mors

magna quidem
unde salus

ssppe timere goleiit.
laceris est reddiia plaiitts.
fliiunt.

Quod dc

inaire perit, de lumnlo recipii.
aller innps, visu caligine clauso,

Dum

^ stupet,

Dum jacet

Admirantc auimo, membra soluta
Vuliiere naturse

B

Inde vctus inulier, pariter nascente periclo,

C.ecus, nec misero lumine lumen erat. Longa nocic » oculos, quario jam mense, prennbaf,
lii

mortua niembra

tulll.

luce " obscurus
litiiic
iit

;

vivus,
'

imago

neeis.
soiiini,

Inclusos digilos

*,

morbo
'

numerante, lenebat,

Vocibus

medicis

monuisti leinporu

Mec

poterat ducto

pollice nia dare.

Tenderet

velox ad tua leinpla gra.lmn.
die, sed

Secuin naia quidem, sed non sua dextra pepciidit,

Mox venienie

non

sibi forfice prcssa

Corpore juncta suo res aliena
Tem]K)re sed tardo
esi,

fuii.

Enituit P Chrisli verlice loiisiis oves.
Detraliit hic 1 crines, nilidos
iii

cum jam

spes fracin ja[cerel,

liaberet o^-cllos,

Anle tuos tumulos
Sic inopinatura

( vivificaia nianus.
graiia

emat. Qui lilubante gradu, iracius pervenii ad aulani, Per biduum recubans anie sepulcra fuil,
lucis

E( niercaiite coma, munera

commendat

votum,

Tertia lux rediens nociurnas solverat umbras,

Desperaia salus dulcior esse solei.
Mobilis ergo venit digitis lorpenlibus

Et caeco occurrit

sic

revocaia dies.

bumor

Uudique
**

linitae '

cccidere a fronte tenebrae,

El dispensalus
Agiiovilque

fluxil in

ungue vigor.
solula Incum.

Sanguinis unda rigat, luminis atra lavat.
Sicca lucerna novo flagranie refulsil olivo,

Arlda nervorum sese junctura ictendil,

suum vena

Obtinuitque suuiii lux peregrina locuin.

Apta ministeriis incoepit palnia inoveri,
Serviiium discens, libera dextra
fuit.

Quid referaiu

',

niutisqui verbo, verba dedisti?

Quod
El

graval, ejiciens, quud juvai,

omne

locans

*.

Nec lantum profugos pietas tua reddidit artus,
Reddidit et vicluin, pensa irahente manii.
Eripnisli aliam simili de peste puellam,

Cuiicia nec
si nuii

enumcro, tua

me

prxconia vincunt,

poiui, velle fuisse vide.

En

tua templa " colit nimio Sigebertus,

amore

^,

Alembraque resiiiuens plus anim%
* Edii.
>>

tribuis.

Insisleiis operi,

promplus amore
lueem.

lui.

Ven., eum crepuere fores. Boll., fer(e. Auclor Viio: sandi Medardi qu;e secundo loco
ix, ila re-

Edit. Ven.,
"
lii

iii

ponitiir a Uolland., Sucssioiiensis. sieculi
feri lioc

iino Coil. Vat., vocihus liunc medici.

p lluiic

faeium, cap. 2. n. 17
altigit

:

Vi crgo sacrw Aidis
el

versuin, qui sic aniea legcbatur,

limina fide af/lalns
rcpeMitiio fragore,

(viiintus ligneis viiiciilis),

Enltoit Chrisli verlice tonsa coinis
reslituit

uno eodemque momenlo,

cmlum

Brow.

vetustissiini
:

Exempl. Anluerpieiisis

inlonuit,

vincula dirupta lon</e diniliunt. Ilomo peropiaue reddiius liberlaii, stupore uttonitus, solo prosternitur ' Uolland., /il tonilru in cailis. <* in uno Cod. Vat., cum stupet.
* Boll. reslituit
:

et vasla

eompedum

ope, in quo legebalur

lCnilult Chrisii vertice

tonsus oves.

Quam

lectionem babent et Codd. Vat. Oves auietn pro o»is ponitur, ut apes 81 apis dicitur. flollandista»

le;;unl tensns

homo.
Foriiinatiis indicare videliir
ca>ci>
illi

Porro
iii

liic

Inclusos digiio
scilicet digiius

morbos uumeraDie tenebai, nuinerans idein est atqiie indcx.

' In unoCod. Vat., doclo pollice. * Edit. Paris, tuum lumulum.

somno, iion honiinis inanu, scil npera divinn. comain deionsam fiiisse, quu facio nionacbus :iut clericus diviniiiis designalialur; ei illud taniuam
pignus recipiendi postea visus accepit. 1 In uiio Cod. Vat., dclrahit hinc. ' Edil. Ven. et I Cod. Vau, limaia;. Boll., limala. ' Uiius Cod. Valic, quid multis refeiam.
'

nnpiiis dcsiinata fuerat, sanciimnnialis facta, uc posiea abbitiss.T, iit videlur, adepla graduin, uieri steriliiatem fecundiore ac feliciori sobole, pariis Cbristo virgiiiilnis.

^ Hoic puella iiiniinim,

qux

ibid. ei Edit. Paiis., omiit; locas.

cooipensavil. Bol., (Aa/ami< Christi. Ed. Par. ,'liiilnmo. Bolland., deperdit onusli.
I
i

"

Clntarius

,

ciini

iii

am

aigrum jacere audissct,

sancliim Medardiiin >'()vio:ni illiu' veiiii, ut eiiiu iiiviseret;

Cod. VaU, naluni quee non habuit. Cdii.
Vat. el ^oW., Infantk parva-.
• Rollaiid.
legeiidiiiii

Paris., pariter, quie.
'
l

Duo Codd.

Ibid., miserw,

amore

s:i>piu$ re|teiatur,

"

pulaut hoiioie, iie h.ec vox aique ut tcmpli decor de-

EJit. Paris., longaque nox.

clarelur.

,

,

tis
C>iliniiia * cuilodi,

VtNAMIl
qui leinpluni

IION.

CLKM roUTUiNATI

()»'EUl]M 1'AKS

I.

116

in culniliiv duxii,

A

Uuis hoiiiiuuin digne

v;ileai dociissinius uiiquani.

Troirge pio
ii;t'c,

nierilis, i|ui libi tecta dedii,

Quaiili sit nieriii pra-clarus apottulus istc
liirere vel prosa, »cl pulcliri caniiine iiielri,

pie

'',

pauca ferens ego Foriunaius amore,
niilii

Aiixiliuu) posc», da

vota, precor.

Ouu

saltein iiiudicis dccoretur pagina verbis?

Tullius atipiu

CAPLT
bc
iiitTila

Maro vcniant

:

sii liiigua

'racunda.
',

XXI.

Vcrsibus aut currens, aut prusx vellera u-xeiis

ionvio iVariiali

'

epitcopo Lemovicino.

N»ii lua, saucte Paler, poterii deproincre gcjia.

JSiiiicii Marli»lis, prinii

Lcniovicini episcnpi, egregia celebramlis nullain parein liiiguani aul caJMuuin csse profiteiur.]
canit, et
iisileiii

Tellus te Ruiiiana, quibus lc Callica tcllus
I^osl

Petruin recolunt juniorein

(

parte sccunda,
priori.

Cuin Pelro recolunl xqualem foric

Cliiisic [F. Ciirlstiis{ piiiicipium, flnis, lux csl,
[Clirisius

via

i3eiijan)ita tribus lc gessit saiiguine claro.

Urbs

le sic retinet

Lemovica corpore sancto.

Noniiiie eujus

iii

iilniilico,

seniperque beaio,

Iliiic tibi sil,

Itex niagiie Dcus, laus, gloria, Clirisle.

Mariiali ' resouanl bic sanciissima gesla.

Chrisie capui, linisque cluens, pax, lux, via.Clirisie.

corpus ejus post obilum Sueisionas dcporiare, aique ea in urbe liuniare silii liceret. VLiiia inipeiraia, Cloiarius niorlui corpus niaRiia citiii iiouipa el apparaiu Suessiiuias transiulit atque liiterea tiigurio viuiinen supra cjusdem tuniuluin exsinicto, regia inuiiificeutia ac liberaliiate insignis Hasilica inaedilicari coB|)it quani cum Clotarius morie ocnipatiis absolvere non potiiisset, S'gibertus paii studio ac religii:iie in culnien adduxit. Id porni iion aiiie roniigl»se videiur qnam Sigibertus, III Cliilpericuin frairein ariua inovens, Suessionas, sedein regni Cliilperici, occupavii, ac iii suam ditioiieiii redegit, quod contigii ad an. 561. Lege Viias
:

rci

peiiiiqne

iii

»

apotioli Chrisii. Iloc ipsiim

poema anle nos ediderunt

Romse Auct. Anecd.
•*

Sancti

Edil., an. 1785, vol. iV, p. 433. Mariialis in Gallias inissionein ref. ri

;

:

Greg. Turon., lih. i llist., cap. 38, ad an. 250, sub Decio sciliccl et Crato coss. Iilein, lili. de Gloria conf., c. 37, ail: Qtiod sanclus Slariialit cpitcopus, a Romanis missus episcopus, in urbe Lemovicina prtedicare exorsus esl
;

eversisque simulacrorunt rilibus

,

re-

flela

jam

credulilaie

Dei urbe

,

tMii;rat'i<

Medardi npiid Bolland., iii quibiis saiicii Medardi iranslatio Suessionas luse describitiir. Siiessio porro urb< erat apud Axonain (luvium, in ficliiiea uliin Secunda. In ea ei Clolarius, el, ipso viia liiiicto, Chilpericus regiam sedem liabuerunt. " Edit. Ven. et Uull. culmine cuflodi. lidem carpiiiit Velseruni, qui legendiiin pulat, huic rcfuiem ^^rffj/a, cuin requies adhucvivis nonsil precanda. •i Doll,, li(ec perpauca. Hoc poeuia Foriunaii de saiicto Martiali proferiinusex Codice 5 Plutei xx Bihliutherse Laurentian,!: meiiibranaceo sxculi xii iiieuntis, contiuente Passionaie sancloriim exscripiuiii iii quo bunc tltuliim t.r^lerl : Versu» Forlunaliin vilasunctitsimi Mariialis,
baiicii
<=

psius Atta, (|u;e circiinireruiitiir, ci scriptx, nullius aucioriiatis a cl. Ruiiiart babcntur. Addidiinus voccm facunda ducii iiiiiiis lilierarum quae erant in Codice, quaiiivis iiiatuisseiiius ponere diserla , cum priiiia syilaba in voce facunda lunga sii qnx deberel brevis esseut iiielruiii staret. Id tameii iiiinus religio.>e in eo pocta attendenduni duximus , qui, uli alibl adiiotavinius , ea s.%pecorripuii qiix eraiit producenda , qujrque corripieiida erant produxii. Eodem ipso in carinine, vers. 15,
,

a soeculo. epistohc ab eii

_ posuimus

sic

;

vel allerse lauicii

placel lectio, hic

^

,

prasserlini cuiu

instar lortis

Fnrtunatus liiieraui /« saspe babeat consonautis, ui adnotavimus ad cap.

21

,

lib. 1.

Ms., nutla retexens. > Scilicei Peiro junioreii) a;tHlc, et prsrrogativa apostolatus; xqualeni vero tuiie priuri, q.iodrjusdciH cum ipsoparlieeps glorise.
'

LIBER TERTIUS.
CAl'UT 1'R1MU11.
Ad Euplironium
[\cccplis ab
Yaiitiaui
"

defereiiie prtEsentiuin
vestri

°

poriitore

*'

vciierabilis

ons

einscopum Turonensem.
liticiis,

saluiare collu(|uiiiin, a nie
fuisse

^

(a^lcsli pro niu-

Euphroii.io
grali

qua

iiiile

Isetilia

ticre signitieo

pncceptuui

;

quod ea

avidiiaie,

:>tTeclus fuerit, usleudil siiaiii
,

erga eimidcni obserdeelar.il;
iiii-

et

(osio
,.

leruiii

Crcatore,

complexus suin

qtta el

uiiinii

ve-

scnsiiiii

lain

ejusdeni in deniisse

seniieiidn de se
ejiis

viriiiteiii extollii, et

ud cxtreinum

ac snis bc precibus

strum piissiiiium aniniuui circa nicam liumiliiaicin
jiigiler

approbavi profusuin, ei
'

iiie

suppliieitt inultis
Q\i\, qiiatii-

cuiiiiueiidai.J

repleium
inerilis

beiieliciisii

agnosco devoiuiit.
civiiaie, tiuvii

Douiino saiicto et
(luplici Patri,
.\iiie

apostnliro, dvuiiio

ci

vls in ulicra

cuiumurcr

Deua quia vobis
;

iLiiphrunio p*p<t-, lOriiiiiauis.

ahNCiis suiii laittutiiiitudo
ciioqiie

luto,
,

iiou aitiinu
lut;

ei

quo-

pauciiruiii

dicruni

voliiliilliaic

^'

irau^iirvj,

[iibicitnquej

fueru

inira

vos clatisos

" Saiieliis Luphroiiiiis, deecssur Giegorii iii seilo Turuiicnsi fuii, vir cx sciiiinriu geiiere, sed iu |iiiinis egregia pielate ac religioiiK clarissiiiius, Ncpiis liierat s:iticti Grcgorii cpiscopi Liiiguneiisis, dc i|uii Greg. Turoii., lib. de Vilis Palruni, lap. 7. Obiit saiictus Lupbriiiiius aiitio 1:2 regis Sigilierli, sive uniiii iuci, iit rclerl Gieguriiis, lib. it ilu Miraciilis Miicti Martiiii, cap. 1. is deeiinus nciavus Tiiiooeiikis KcclesiKi ciiincopus poiiiiuraliip.su Greg., I. \ llisiuri:i! Kratic. , c. 31. Dutessit scpiuageiiarius, tuu! aiiiios XVII «edissci.

''

Edit. Veii,, i<o/uii(i«ileiu (raii>riii't<inii<«^«rrn(<tiii.
hldii.

'

I'aris., Iitteraruiit

praisctiliiiiii.


^
'

Umis
lii

laid.

Val. ct Vcii. tdil.,

purlilur^m.

uiio

Uiiiis

Cod, Vat., /lumaiii' eatlesli pro tiiMM«r#. Cod. Vat., tnufiii ref><<lui'i copiotiim; (atpriuium Portuiiaiiis Turoiic» veuil ad
»()-

sati, copione.
s

Cuiii

|iiiU'iiiiii
iiiiiis
liii

s.iiicli

M.iriiiii,
;

»t>(lclial

Kuplirtniius, urbis
peibuiiiatiiicr

cpiscopus

a ipiu

Kfriiitiaiiiiti

se

CMc;

luin

e\

lilseo ejiisilciii vciliis

p>'S uiiiiis, i|iiibus sc

ab

l-aijtbtottio

cuiijicrra mullit rfpitlum

,

, .

I!T
li»(jcbo ».

MISCELL!VNEA.
\ere dico, Don esl
illuil

UB.

III.

ItS
reclusuin
".

cor cariieiim, ubi

A

condiiiim

et

Qiiis

enim
in

luac

pieiaii

vvslrae
est

animx non recipiiiir miranila dulcedo, sed marmore durior *>, si iani:e charitalis noii aniblandimenio
°.

[charitaii] p peculiaris
tant;e

non redditur,

qna [quo]

bonilatis

beneficia

cnnlinentiir? aul queiii

plectilur

Nam
iit

quis de le lam congrua

ad

tiiain

dulcedinem non duc.is [indueas] invitum,
inefTabili ekaritaie profii-

prxdicel qiiam

mens verc

sancla deposcit? Aut quis
veslruin, sicut le condeiii

suo

sic sali^facit ariinio,

animum snm [perfusum]? Qua
cujus probavimus

aiiiem

illiid

admiratione

cci, digiie

prodat affecium, qui

tcrra sic liumilis

complectar, cuni le
si

sic

video

cunclos diligere, ac
sis latere

es, ui habites
llina
<i,

ereclus in coelis; et inclinando ad in-

unnraquemque de proprio visus
pairem ei dnciorem tunlx
noblliiatis '

gene-

sublcvari le Facias ad eicclsa, ul
qui Christi
«

jam agnns'

rasse? Quis vero fllionim
te

siiperbus

desiderei, ubi

caris
cieris,

',

huniililatem libenler

ample?

liunillitatis

agnoscil?
cultuis
'

de ejus
sicut

regni * muiiere quid liabebis

Quo-

aui qiiis 4 suiiimu

oesceiidens de

niain,
inter

ipsius

mandaia sunt qui se parviilum
viderl,
iiiagniriciim

mine, cuni
vesiigiis in

le

sic

respicit supplicem,

non se

humincs
-

vult

se elatus

lcrn provolutiis extendct [oslendei]
liiniiduin

?

rcspiciai
el

in
j

supernis iinusquisque qualiter desiderat
.

Vere dico. 8i

superbia dejicil, mulluiii esl
<.

esponat

Ego vero

graliilor,

in

corde domiii
Marlini
;

laudabilis bumililas, quae vos erigil

Quis denique

Euphronii dileciionem Domini
qiiapropier mulliplici
charilali vesirx

inei sedisse ^

B

inj^ ^^^^ p^sgji jracundus, aut

lurbidus, ubi sacer
est

meprece

aposiolatui et sanclae

dos el poiitirex
eiiiin

tam placidus

inventus? Scit
ubi vivciidi
reli-

cominendans, rogo per ipsuni dumprxcipias

tulus sine rapaciiaie grex vivere,

nuin Mariinum, cujus frueris participato consortio,
Hl apiid

Iraiiquillitas discitur a paslnre.

Quid de rebus
iinppiidis
in

eum memor»ri
inex
'

me famulum

et

quis reteram
gulis,
iinitari
iil

,

in

qiitbus

le

sic
7

sinet
si

dcvotnm, quatenus, quid apud eum meritis praevaletis in

lauderis a

cunciis *
,

Qua: tamen

humiliiatis proieelione jiigiler ostenet

nun

possunius

vcl

vidisse

quod

iniitari

dalis.

Ora pro me, domne sancte

Apostolice,

dcceai

congaudemiis.

Qu.ipropier

dominaiioiii

ei

pcculiaris donine el pater.

sanctiiaii
II.

veslrx peciiliariler ine
ille

coiiiiiiendans

CAIUT
[Kiipliroiiii siiigiilaria in se
(lical,

rngo et oblestor, sic

doinniis

mous Marlinus
nii-

Ad eumdem.
ac

sua intcrcessinnu ohtineat,
riia vestra, in hice

ut ciiin ipso, juxta ine-

snam

in

illiiiii

tleclarat.

Pluribus

bcnernia ac nieritj pr;cineiiioriam ei cliaritaiein deiiide virtutes Cupliroiiii

perpciua vos cojlocet divina

sericnrdia, ut pro

me

humili

filio el

scrvo vesiro,:id
[dignemiiii]

quilius vcl ra.'ieris er.ii e.vemplo, pi'iisei|iiiuir; ad exlieinniii pio siiis noxis ul ad l>atreiii ipse deprccator cxistat suniiiie exorai.J

ejus

beaium scpulcruin orare digneris
'.

q

>" P""»

peccaiorum meorura remissione pius imer

cessor acccdas

Eos vero

qiii

vesiri sunt,

omne»
:

Domiio sancto miliique in
Kuplironio papx Fortuiiatus.

Deo

">

peculiari pairoiio

domnos
'

et dulces [duces]

mens reverenler
supplico

saluto

doinnum nieuin peromnia dulcissiinumtiliiimvesirum
Eventiuin pro

Copiosam

et superabuiidanlein pectoiis vcri dul-

me

multipliciter
si

salulari.

icdinvm
«'estram

,

quam

ciica
,

devotinnem

persnnDC niex,
,

Dnmiio ineo

Felici ? episcopo

per vosvenii, nie
ine.

leatitudiiiem

Paier amantissime
ul digiium " esi
,

fateor

benigno aiiimo coinmendari deposco. Ora pro

impendisse, quis
possit

illaiii,
,

vel

cnrde

concipcrc
tanto

vel

sermone valeat
adiniraiida^

explicare?
cliaritaiis

CAPUT
Ad
[Sancti

III.

Qux

me

sibi

viiiculu

eumdeni.
celeliral
,

asiriiixil, ul

ne unius

Iiorie spatiu
qiieiii et si

ab

illo

mihi videar

Enphrnnii

virlntes

ac

iii

priinia

separari

consp«ctu,
iiitra

proeseniem non virelineo

deo, atiatnen

pecloris

babitaculum

ejusdem sollieiiudincin commendat.]
pasinraleiii

et diligentiaiii

titola

quod sane disertiiis scqiieiis epiostendit. Is deiiide Pictavos se cuntulit, et iii ea civiiaie babitavit ; quam hic indicari iis vcrbis,
beneliciii testaiur,
f/ui

r Ibid., in Ven. Edit., tua pielate in quo.
1 Kdii.

\en.,ant quamvis.

Itein

duo Codd. Vat.

D

' '
'

quanwis in allera commorer

civitale, ciiin

Browero

Edit. Veii., descendat. Diin Codcl. Yal., exlendit. liein Edit. Ven.

crediderim. Vide qnx diximusiu VitaFort., nuin.47. " Edit. Ven., ctausos Itabeo. ^ lliiu- Cnd. Vai., iiiaimore duriiis. ' Edii. Ycn., blanitiinenluiH. '^ Edil. Veii., inclinaiido ad infirmilatem. • In uiio Cod. Vat., ul jani ugnosceres. Iteni Ven.
Edil. Paris. Edit., ugnoscas.
'

Duo Codd.
l''dii.
lii

Vat.,

vos

muttum

esl

quod

erexit.
o

Ven.,j'i

ciiiicii-.

Item duo Codd. Vat

I Ibid.,
•>

Cod. Val. deest iibenler. de cujus. Ihid. deest rtgni. Ileiii iii ali') Cod. Vat.
In uiio

'
i

Edil. Ven., respiciet.

accedat. » Duo Codd. Val. ei Ven. Edil. Aventiuni. Pul:il Drowenis liunc Eventium, sive Evanliiim, fiiisse illum dc quo Greg. Turoii., lib. viii llisior. Fraiic, cap. 3'J, iiiii crealus episcopiis Viennensis oliiii aniio iiii'leciino regni Childebcrti, sive ann. 5S(i. Alier Exentius meinoratur a Gregor.lib. x llistor. Fraiic, cap. "2, qni leg;iui> inissus Coiibiaiilinopoliiii
» uiio

Cod. Vat

Uiius Cod. Vai., et exponaiur, * lu uiio Cod. Vai., semisse. 1 Uiiu.s Cod. Val., prwvaUtis in me. " Uiius. Cod- SjiI., inOumino. " In uno Cod. Val. posi digniini dcesl csf. » Edit. Ven., i«f/fl«8«»i. Iioiii duo Ccdd. Vat.

a i:iiilpcrii:n, delaliis Cartliagiiiem ilii psi|>iilari iii sediiioiie est iiiterfeclns, iit iiarrai Greg, citaio iii Inco. Liter sit, an poiius nculor, de quo hic Fortunaliis, iiiciTliim.

y llic Fclix noii esse vidctiir
teiisis

aluis

qnam Namne-

episenpus, de quo infia.

; ;

,

,

119
Quairvi» pigra

VENANTII HON.
milii j^cpnt sine

CI.K.M.

FORTUNATI OPERUM PARS
A
ejiisdein

I.

m
se
qiiaiii

foiniie

liiij;ii» ,

praraenli»

ac

cnnsiteludinis

Nec vtleain digiiis AUamen, alme Pal«r,

rndJirro digna virls,
Clirisii

sludiosissimum

osieiidit.|

venerande tacerdos,
paura Ubenier,
ainor.

Domnn
domtio

sancto et apnsinlira

scde

dignissiiiio

F.uplironi, cupio solvere parv.i libi.

et palri Felici papa;, Fnrluiialut.
*

Delteo inulu quidein, sed
Sil veniale,

suscipe
tiius

Osciianle
naluralis

nieprnpe Unitinia pelagi, lilandiinento
lecin ', et

precor, qiiod

eilil

tnrpnris in
n,

liUurali diutiiis

iii

Kcclesix lanipas stib le radiante coruscat,

mnrglne decubanie
fliictns eloi|nii
,

subiin prr undifragos vrsiri
scnpulis incurrenlibus,
irror.iii,
elis.t

Lumine
r.raiia

pomitlcis fulget iibique ndes.

qiiasi

prxcellens sincero in pcclnre vernat,
iiulliis (lolus esl, Israetita vir
lilii

sal.s spargine, iiie
evi);ilaiiili ^

cnnligit
,

sed ad prinios

Qiio

es [virens].

stimulos

indtndi poiernm,
solitu graviter

nnn

iami,-n

linmaciil.ils

reliciter aciio currit,

exciiari,q<ii
iier.

adhucinnre

obdormitans,

Ui ppHPtres

cocltis. Iia!c via

pandil

Uindem aliquatidoinler crcpiiantia verborum vestro-

nulci.i collnquii sine iiico

diri.i
tiia

rofundis

rnm
dict.t

'

tonitrua vix siirrexi. Igilur

cum

cnnsiderarcin
sermoiie,

Non

sic inella inihi

quam

verba placent.

siiigula,de

more lubarum, clangenie

Qiitdquid liabet sensus, hoc lingua serena rcbxal,

prolala, et sidereo

qoodammcdo

splendoro perfusa,

Perlnre sub vestro fraus Inc^
Qiii sine Telle

niilla

tenet.

B

velaicoruscaniiuoiradiorum perspicabililumine.mea
visiestis lumina perstrinxisse, et snporanies oculos,

manes

in simplicitate

columbx,

Nec serpens

in te dira

venena fovet.
lii

quosmihi aperuistis
lus
,

iiinitruo,clau?istis

corusco

,

lan-

Advena
F.t

si

veniat,

|>.-)iri:)in

reddis

amatam
^

enim
i

cxercitati claritate
elfulsit, tanla se
''

colloquii vestrx linguai

per le prnpri:is bic liahel hospes

opes.

jubare

renidentis eloquenli.v lux

Si

i|nis iiiiqiia

gemil,

iristis

hinc tiemo recedit

vibravit.iil

converso ordine mihi videreinr Terbis ral

Sed lacrymas rcinovens
Martinus incrilis
h.ic

IxiiPicare facis.

diantihiis abnccidentali parte

sol iiasci te loqiiente.

vos

iii

sede Incavit

Credebam rnim quasi sono
leirastiophos, pedesiri
si

>"

Pindarico, rompactos ac

Dignus eras

li.rres, qiii

sua jussa colis.

* glutitie siiggillalos, ct

Ille tenel coeliim,

largo
'

dansemnia voto;
hunc imilando
vinini.

entliymematum parluriens caienatnm vinculuni,
oraiin
,

Chrislo jutictus

eris,

fecunda fluxisset

spiiis interlexia,

sophis-

Non

perit

hic vesirum qui

grex ad ovile reeurrit,

mate peregrino.

Denique quanium ad profundiiaattinet, feceratis

Candida nec spinis velicra perditovis.

lem vestrx dictionis

ignorantem per

Non lupus ore
Sed
liigii

rapit prxdara, pastore vigenie

sermonum

coropita p velul intercaules i Echinadiim

uxclusus non lacerando greges.

olierrare, nisi a vobis ipsis

lampas vialrix

'

ilineris

Ilrec tibi

iux maneat longns venerande, per imnos,
Iiicidiora feral.

^

orrnrrissel.

Quod vero

vesiris inseruisiis

epistolis,

Aique fuiura dies

voccm roeam nec acclamatione laudum superaiam, in uliimo orbis angulo personasse, hxe ipsa dum
rrlego, coepi
loi|uio; qiii

CAPUT
Ad
Felieem
<*

IV.

me

mirari, ve^tro subilo crevisse col-

epUcopum Samneiicum.

favorem

proprio
afl°eciii

non mererer ornaiu,
fauiori« erigi
.

[Forlunalus, acccplis a Felice lilieris , earum Ucundia et grandi elnqnio narrai si> fiiisse perciilsum. Miilia scribit in laiidem Felicis, ac quu>dam ab hnc scripla de se peramaiiier, et honoriflce, extenuare prae inndestia conatiir, ac posiremo

gavisus usqiie adeo

qui

me

recognosccrem
tuin
lis

ingeiiii qualiiaie

subsierni.
lingua
I

quanlaudan*

charilas

prxvalel

,

ciini

illud

adjicit

eadem
"
>>

referl in

Felicem ipsum

;

ad extremua

dum

est

quod laudanti * vena suhducit siquidein, ulderae bumilliino laii

Optanlesii

po-

Kdit. Paris.

.

di«ji(ij.

Tres Codd. Valic. et Venel. Edii., exsul. « Tres Codd. Vat., junclu» eris Chrisio. * Hic Felix episcopiis Namnetirus rnii; oliiit vero annosepliino regisCliildeberli, id esi. annn 58:2, oiim «edisset annos xxxiii, ex tesiimnnio Gregnr. Turoii., l.i. Gravi;i inler se et lib. VI Hisior. Franc, cap ipsuin dissidia inlerfuisse, iiarrai iJein Gre'^.; qnin
is

D

plnribus in locis ejnsilem iiiMnon nbsciiral. Id tainen non iinpedivil qunininits Fi-li\ a|iiid Namnnlensps iili i^anrtus colerclnr, rjnsque iiiemor.a apud ipsosclara fuerii ei in^-ignis.
*
'

P Ibid., p<r germonum compitot. Iiem in unoCod. Vat. In alio, eompletot cnrr. Edii. Paris., per »em«num anfractus; el in marg., compita. 1 Vulgo , inier caute se inclinan'em. Brnw. ei Ms. Trevir. restiluil ul modo ligiinr; cui lectioni favent vel Coild. Vaiic. cl Ven. Kdiiio, nisi quod hxc Jialiet Echinadat pro Eehinaium. lu-mduoCod. Echinadet {addil Broiv.) dicunlur iniulie in Val. Epiro coutra .4if traliiiiii tiuum, natit Aeheloi impetu,
:

arend, limvque eum iii locum conreclis ; de qnibus Plinins, I. ii;Thiicvd., I. it Hisi., ad liiiem Uvid. Mplaniorph. viit. Do bis Dionysiui iii descripliune
;

r

Vide nna>. dixiniiis iii Vila Furliin., UniisCod. Val iii leclo /iroDocalo. Edit. Paris., decumbenlem.
,

iiuin. 74.

(rliis, V.

150 el seq.

:

Tflf

(AvSuvh.-)

3' Ojci»

U

Njtov tioiv uni

oxoitiii»

^ Edil. Paris., a<i(/i(aii«.
'

In

nno

Ciid. Vai. deusi vetirorum.

j:'ij3iT«i

I

lOdil.

Veii., jubar.

'.^vSfiv AJtwXwv iriSiov ui-/a, ToO Jii /tiaav oXxov 'A/jXi.oc «/«ytoJivaf, «Y**"

^
t

Kdil. Ven., renideniit. Ihid., ab occidenlali paile se loqHente tol nusci.
Ibid. et Kdii. Paris
lii lii

T.ivxxiq; irtl ttovTOv cXioffo/itvov, Jiii ,u««»»»» \i,auv i: xaXiouciv 'Gj^ivMitii,-, i!»iv 0(iOujj«i» 'f.',itixui iXXviJi,- -/X)8< Kl^«/Xiivkiv itTOAut^a.
'

tiem itnns Cnd. Val.
'"
,

i/H.xi soplio

Pind.

Duo Codd. Vul

,

luiiiriiK

pr,i viii(ri.i

.

tleiu Fllll

"

uno Cod.

Val., comtmclnt... tugiiillttlut.
leiietiri iilutme tuqiiillalui.

Ven.

'

Vcn. Edit.,

Uiuis Coil. VmI., lauli

i

furle, (tiN^iHi.

lei
lius

MISCELIANEA,
credaiur

LIB.

III

iil
cnnqneriinr, ine Invenio
.'e

qusm

anc.ori.

Non

ciiim

Polydeucen
uisi
Illiiil

A

saucliias

vcsira

Tur

''lis

sux cnminenJasset vcnx
quod ditiuis,

Balieiitis

uberias,
*>.

parva prolixiiale polilam
iiie

fuis-e colltiqniii

,

ciiin

Smyrnei
iiaque,

fnutis fatidico laiice fuissct iiiiactiis
in uliinio

e coiitra pudcal

iii

brtvi spalio prodidisse imsciiiaiii

nrbis angiiin, qnasi

ei laiere lanti
si

graiiam poniilicis acqnisilam.Taiiien,
I

veslrani liabliare prxseniiain, satis lioc Geri jusiuni
est, ul

nostrai

amiciiiaR

parles

coiisiderare

veliiis,

dc vobis

inilii

credatis

,

qui de

me
,

vobis

qiiamvis
iiicilari

proiraclo

spaiio

aspeciu

vesiro

fruerer,

rredi,

l^landius suadetis.

Quouiam
prima
;

loca

quamTis
persona:
,

regionc ullinia, te cive, sunl
inerito
l>er

nam

si

poterain , uon espleri. Quis eiiim suaviuin k semel afQatus odore rosarum, vel satiaium

urbes
,

'

sibi

vimlicaiii

principaium
<'

iiulli,

quandoquescjudicei, vel paiiaiur reddere fastidien-

vos

est ille

lociis
P'elix

infeiior

ubi qiiidquid de
est asser-

tem? Cum,
tanto

si

diniuniiiis

'

fiiissemus
,

cominus ",
plus

l.nude requiritur,

actlbus

ponlifex

magis dilectione succeuderer
aiiiirein.

quanio

lor [esse asseritur].»

Dcnique non Caueasi nive ',ra[«iilus] rrigoribus

agnoscercui quein

Qnod

biiiiu

iiituli&ii ;

liidx

nec ursx siius

inlertexius

Si

Ligcriin

vubiscuin

ascendissem
,

secundls
novi qui-

respiral, sed pcr vos,
Dii sibilo

inntntis sedibus, assiduo favo^.

lliiclibus ",

ei Namiielis P

occunissem

i

modulanief, vernal
ct Edit.

iloc

eliaiii,

quod

dem,

le

mihi Canobu, Clieriiscis accerseutibus myo-

B

Dioweriis
vel

Duo Codd.

Pclydeaehen, Urow.,
1'ollueem refeiebal
iii

Ven., Poiideochen, el vulgo qui inlilii quiid Ms. Trevir.
inargiiie. Yideiiir liuc iu loco

cum intcgram lcciionem restiiuli, tiim gcrmanum linjusce nbsciirissimi loci sensum co-

iiinuere Fortunaius, {'nlydeuclieii, seu Polluccin, nou lam ex se clarum exsiitisse, qii.tin ex lesiinionio

quud llonieriis, a nonnullis Sinyrnxus p.itria crediliis, de ipso reddidit. sive alias, sive In liymiiu, qui iV Aioa-xo/iovf inscribiiur, qui .ic inclpit : 'A; ?{ Aioo-xopouf 'titxun^sScj.EVTTiTe MoOvxt Tuv3«f t8«f , An5«; -/«IXio-yupoi» u.yt.a« rimv.,
UuTzopa
8' «iTTroSaixov,
,

nalus est prufcrre, Ail ilaqne Clieruscos Geriiianiai circa Alblii nuviiim iiabiiantes la , Saxonia, iiiore piratariim, est prxdls ac latrociniis viveutes liinc promiscue acrepil pro Saxoiiibus, qui sxpe in Galliam irrumpentes, suis arniis ac lairociiiils eaiiidcm iiifestaniiii: de quibus Sidoniiis Appoll., scribi-ns ad Nainmaiium, lib. viii epist. 6,

populus fuisse
:

,

Inqiiltur, liiqiiiens

:

Sed rcce dum jnm epislolam, quee
,

diu garrit, claadere optarem
tius...

nai i;*war;TOii noiuoiiixea.
,

coiistanier

asseveravil

sub tus a Santonis nunnuper vos classicum in

Uiide Tlieocritus

Idill. 2'2

quod

iiiscribilur Ati-

uiililis, liltortbut

classe cecinisse, atque inter olficia nunc naulte, Oceani cnrvis inerrare contra

modo
Saxo-

c •.mfm, inquit
"Tfttv xuSoj,

:

nwn
lizTiffaTo

KvaxTiri

yh;

«oioo;

piindot mtjoparonet, quorum quol remiges viderit, totidem te ccrnere pules arcliipiralas. Ilosce in primis

'Tftvrlffaf npta,uO(0 TioXtv, zat

vnaf

hyftt.iSfj,

royopuronum
stiiis^e,

'iXiaSuvTi itii.ya!, ^Ky^Ckna ti, ^iupyov ouTnf.
*>

Edii. Ven,, fuissei lacun. Edil. Paris., meriio «r*js. ^ l)nu» Cod. Val., locut intcrior.
«

^

celeriiaie, ac iiavig.indi solertia prscpluribus ex nioiiumenlis nstendit Browcriis, quibus addere placel quod de iisilem scribit llegesippus, lib, V de Saxoii. Validum genus hominum, et
:

« Edil.

Ven.,

ass«ri<.

lu

uiio

Cod. Val., requiniur

Pontifex assertor.
' Vulgo nliiii legebaliir, lesie Drow. : Deniqne non cceca hieme, rabidaoe aura. In Kdit. Veii. Denique no» secum rabid(g ursa; silus frigoribas inlerlcx: ,

lantum niyoparonibus , non apud Sirniond., in nuiis ad eplsiolam Sidonii , llb. viii. Idcm Drow. adverlii Canobum, sive Canopmn , .Menclai gubernaiorem fuisse,aquo in^ula luaris Mediierranei qii3 Mli
prirstaiis cateris
,

piralicis

viribus niiilur; uii legitur

,

sed per vos, elc. Brow. resliiuil, iit litlcranim inilii^, i|U.'i* iii .Ms. qundaiii se legisse aliirmal, Edll. i'aris. Denique von tibi sub rabido Leone Tilanit fervet cauma, nec
iNt, retpiral,

bic

legilur, diirliis

:

ws(e

situs, ote.

Etlil.

Paris., modulantis.

(quod Cauopicuiu appeltatur) obvi» est, iinmeii acceperil. Jam vero Syniplegadas (quas Bruw. i|ise pro eo quod .Mss. Symphcras, Calar. Sympho' nias, referebaiit, ductus iion iiiverisiiiiili conjeciura, lestatiir ^e posuisse ) iiisulas esse adnioiiet conlrj Duspboruin Tbracliiin de quibus Plinius, lib. vi, cap. 13, etPnmp. Mel^, lib. xi, de quibusqiie passiui
tistio

suum

:

^ Veu. Eilil., vernntur. Iiem in uno Cod. Yal. ' Edil. Paris., pr.lixiiaie inierfuisse cotloquiis.
I

Duo Codd.

Paris. Edit,, si k Edil. Veu.
offlalus, vel
'

Vat., ti uosiri amici. Uciu Veii, Eilil. nostra in parles.
:

apud scriptores al os occurrit luentio. Jam iiolum est illis poelx liiixerinl quod iiiniirum exdcm, Cyanes, sive Cyauiia! , aniea Ulcia; a colore oariiin
quid de
:

fusco, sive ciciuleo

,

se iiiutuo coinplodentcs, naves

Quis enim udore suaiiiim rosaiuin tatialns, quundoque se judict, sto.
,

pra?lereuiilej ioierciperciit , atque collideronl. Navis pnuiuiii Aiguiiautaiuiii, duciu Miiiervx, vul Juiioiiis,

Diio

CodJ. Val.

"

Kdii. Vcii.

Iiabel

diurnius. Edil. Paris., d/tiriiis. : posi ni/u7omin«i lanio ma-

D

git, ele.

" Viilgo legeb:ilur

:

Si deqerem vobiscum. ul noiat

Diuw.,

curriifilo iiotissiiiii Unniiiiis nomiiic, ciijiis

ab

ostiii noii abc.-it

procul urlis Mainneiiiiu

,

clur.i ornii

rupes ilias suspes evasit, ac deinceps ab illo conciiraique conlliciu cessarunt. Sed lege llom. , Udys. lib. XII, iibi easdera describii , et Uvidiuin, lili. xv Mci. , c. 7. Ilic ilaque est sensus verbuium Forliinaii : quod is sibi polliceaiur, Felice, tanquam Canobu alteru, duce, Saxoiiuui, vel Clicru^coriiin, uno
.^u

sciles diiijum, iiti|ise relerl. Edil.

Vcn.

ilCin corr. si

legerem cob.uum
uccuiiii.

;

ad

iiouieii luuieii tluiuiiiis projiius

Ed

t.

Paris., flaiibus.

P Edit.

Vcn.
iVoij

,

Namiietas
le

oecnrrisiem.
in Veii.

Et

unus

Coil. Vat., A'amiie/i7m. C;ciera

Kdil. corru-

piissime

:

quidem

tnilii

iiinuboclierucis adcer-

sicttlibus myoparonem prcepetein. caplus arle hnrmonica, tutus inttr sympUonias nwrde.ilts txisse et si res ixigeret, clausus crep ns eqo poelnm Tliiriiiliacum, Pmdaro spiranle , puUnssem. U>'iu iii >Us. VjI. cor-

niyoparoiie consceiiso, vel ipsas Sympligaanguslias lelictler ^e enaugMiiniiu; e.t ^iio navigandi casu deniqnesispes, cuin plnnsu Cmdaricon aliquod , tanquam bolenon , caneret , siciii ille princeps Lyricorum (W.lam viontem llcrculcuin , sive Tyriniiiniin, inler Ihessaiiam el Macedoniain, sepulcro llerculis canlulum melicis snis eliam moqii exlulil. UEia, scilicet, Tynniliia appellatur ub tierculeiu. ibi srpiiUro culiiliiuMi , qiii iii iirlio 1 yrinllia prnpo Argiiiii liierat educ.iuis; de quo piuiiidu caiiit lades Tbeog., Iib. v
iilii|ijii

dum

,

,

,

Vy

:

rupiissiiuti

CM 1'indo iu Pindaro.

b c

lotii* legiiur. Edil. P;iris.,

IhyriHliuco

Diclus

:tb allrice e;;!

idem
(

lyrini.liius ui

tj.',

yiia ryniif Argis

irxiiiKi

lena

luil

,

m
|i:ti'oiieiii

VENANTII IION CLEM. FOUTU.NATI 01'LRllM PARS.
pra^pelem,
calns, et arle

I.

IM
pielatis
iiitiiilii,

arnionira
;

liiiiiti

\ vns

'

prxdeslinalos

siia

racdinis esl in Inoe consor-

iiitcr

siinpli'i;adas se niordeiites exiisscin

et si rcs
,

tcg, ut

me

in

saniiis oratioiiibus,

exi|;erct

phuisu
"

crepercglco

|

iiiisti

cre|icrico

fel

digneinini meniorarc.
auxiliuiii, a

iMagniim

eiiiin erit

spei

m#«

crepeni]

OEtun
Qifi
qiiod

Tlijriiiliiiain, euiii 1'indarospirante,

vobis obliiierc qinid posco.

pnlsas^eiii.

vero avidit:ile vos
inierti;xcre
:

illiid
i>

ine creditis
cliariias

Si veniaiit lingux>, parilcr Graica atqiic Latina,

perlegisse
iniperavit,
seiit <,
iii

mcra
>*

Pro

iiieriiis neqiicuiit

solvere ciincla tnis,
liaberi<,
>'.

quod

dixistis

<

Nec

si

ulcisci

venis•

Laudlbiis ubscssus, votis vcnerandus
Pelix, qui eensus luce pereiinis eris

solatio inc vubis arripere

valuissenl?

(Tediie, quaniuin
vix

mens

aninius inspicii, ipsa
auxilia
;

mihi

Roma

CAPUT
[Fpliceiii

V.
tuo.

"

tintuin dare ad

poterat, quan-

tuin prcstilislis in verbo [verla]
aliqiiid

iiec

npud

me

Ad ennidem ex nnmine
impen^e
Liinlat, ciijiis
liritaiiiiicH liigaia

plus

est

Tactis

iinpendere qiinin voia voluniaiis

ac

regiii

fide arm!» jura deleiisa et coiiser-

opera ac

offerre;

nam

alloquii rellncnle dulcedinc, nihil
'.

opus
:

vaia iiarral ruisse.j

cst
<

plus

egere

Quod vero
laudibus
i
,

faceiiis

addidistis

Fida salus pairix, Felix spe

,

iiomine, corde.

Nisi

sollicii.-itus

rusiictis calaintis

noii

Ordo sacerdolum quo

radiaiite mirat.

tornassct [turnasset](.
feraci-isima

iicct talis cultor Clirisdcula
iiiiper

B

Uestituis tcrris,

quod publica jura pelebant,
lumen gencris
", qui

jugcra

sxpius exaravii, aitamen
'

Tcmporilius nostris gaudia prisca ferens.
Viix proioruin,
,

illum, id est, iiios > conlitoor ludos

llbypliallicos,

defensio plebif,

Ainphionio baibilo rebonsse. Iloc quoque quod delectabililer adjecisiis
: i

Naufragium
Tutus

prolilbes, h c nbi portus ades.

Me duinux
,

nicie Rliadiguiidai

Aucior aposiulicus
iii

jura Briiannica vincens

muro
(|uain

charilatis

inciusum
,

i

scio
iillus

quidein

i

qiiiu

adversis, spe crucis,
patriae, fidei lux,

arma

fugas.

non ex

meis meritis
cunctos

sed e\

consuetudine, Ki
n-

Vive drcus

auctor lionoris,

circa
iii

iiovii

liiipeiidere, colligaiis.
p:iiiegyri> iiin
listiiri^iiii

Spleiidor poiiliflcum, iiosicr el orbis ainor.

qiiantum
gitiii,

mea persona,
lii

poetlce

i

CAPUT
.4'/

VI.
'

lantr.m
iii

cjiis
li

laudis

rclulislis.

Ta-

Felicein ep':scopum
in

,

de ded CLlioiie

eccUrae

suiv.
iii

nien
in

vesiris
graiia

verbis illud relrgere merui, qiiud
[

Felii is

cxstriiriida

ac dedirauda
1'ctrl

bnsiliea

ejiis

jain

percepi,

;ed qui de

iiie

parvo
pr:i'-

hoiiorriii

magna
diceiis.
iiie

depingitis,

quxso, de magois inaxima

et Paiili .sliidiuiii :ic sollicliiiillneiii, ri i|!sius drdicatioiiis celebritatrui

sanciorum

Quapropter duminatiuni

et sanctitati vestr.i;

acriuiiii, canil

hoc larinine.]

liumili supplicatione

commendans, deprecor per
noslraruin, qui

Cuiii Saloiiion coleret generosi enca:iiia leinpli,

Dnininum Itedeinplorein animarum
liliid

^

Israeliticus p fecit
l

adesse viros.

ad clariorein loci nbsciirissiuii explanntionciii pru conjectura addere lubel, quud narral Greg. Tuinii., lib. II, c. 19 Saxonas niinirum qiiasilam insulas, quae dcindc a Fraiiris capiae ac subversa: siiiit, habitasse quas iusulas :id Ligeiim pusiias fuisse censei Coinlius, ad ann. 477. Ilaace Saxones arcibus inunieranl, ut si mliiiis pruspere res rcssisseiit liberam in Oceaniini cnavigandi potesialem haberrnt. Itaqiie facile credlderiin liusre Saxones liic a Forlunatu iiidicari, ut qni ox illa inlcriiriioiie et cl:ide reliqui rueranl, aul l.ilruciiiils Vivrrem, aut <i|verain suaiii iiavlglis per Ligerlm deiluceiidls pr:c:
:

hyphallica porrodicarunt Musiri poela', Qui luUrica cnrmlaa Baccho Versibiis petulcis Graio cum conice Phallo, 'f res iiab:inl f roclisos, L t nomine lit sonus Ipso, Bacche, Itacche, Bacclie.
I

,

l'ii.

Cod. Val., scio quid
iii

est, quiu, etr,

^
'

Ibid.,
Krl.
lii

rerbis vettrum.

Vrii., qiii pradestinalos.
iiiio

"

(^od. Vat., perennit erit.

slarenl, quuiuiii alterulruiii
Furluii.ili

iniiiraiit

fortasse

li:cc

nem
<
''

verba prwpelem.

:

Cheruscit

accersentibus iHijopuio-

lii

'
"i

Codd. Val. Iiic locus corruptissime lcgiiur. duob. Cudd. Vai., iiilex<'re. Kdlt. I>aris., quimiam si Vutsci veHissenl.
lii

Crcg. Turon., lib. v iiistor. Franc., rap. 52, Biitaiiiios , aii. 579, urliis Nainnetica; ri Rliedonlcie agriim priccipiie inrestasse ; Fcliceiu vcrn , Namneiciisem puiitilicem, inlsisse legatiuneiu ad ipsus ; qna pennotl, polliriti suni sese emeiidatii-

n Narrat

Vrii. Kilil., abripere. Veii.
:

" Kilil.

Ipsa lex lijmnuii Uinluin milii

diire

ad auxilia
'

poteral, elc.

lliid., uijere.

jaciurx ei iiicotniiiudi armis suis iiiiueos stctisse proiiiissis. Videliir aiierle Kmluir.uiis hoc Fellrls 1'aciuui speclare, ac pKiiiilr iior porm:i srriptiiiii (arile crediiteriiu circa pi:rraliim uiiiiuiii 570. Idrm Fortunalus , cap. S liiijiisre liliri, ranli iicm dc Kelicu
r'<s qiiiil(|uid

Irraiil,

iirc

tanirii

:

K
•^

Kdil. Faris., nocluriwtxel.
lii

uiiu Vat.,

ii/

csi,

vus con/iteor. se
sllii

Insiitiitorrs rciiiuves, vIkiI nrlo, llriuiinos.

Ludos liliy|ilialllcus Druw. ex Tiliubru^:c libru,
'

Nulliiisaniiii valtiiit
trst:itiir

quod lua lin^ua

lncil.

re|>usiiis-e

proliatlssiiiiu.

Kdllio
:

"

('.oiiitliis leiiipli
qii;iiii

Veiiet. quui)iie liulr lavei

leclioiii,

rrrernis

tillu-

aniiiim MiH,

hujiisre dediraiiunem rererl ad iii llrrvlariu Nainiitileusi ait la-

men nuper
Idriii

illum, id est,

liios

coujiitor ludas liiiplial-

licot .impliijuiieo barlnjlo

[l''ursaii., ftai/<i o| rr/iuiisit'.

clain relrrri priilie Kal. Orlubris. Idein asseril viv serius (llllrrri polin-sc, ciim Kiipliruniiis pust qiiiiiqiieiiiiiuiii viliu siiii' ruisiiiii
e.st

liruw. rcn.sei Furtuiiatiini lioc locu liidus llliyplialllrus , 4|iii cx sua iiistituliune ct origiiie ad omiiein lasrivi:iiii ac |iriiilanliaiii eraiit leuiis^i, voce «111«, nuii iialtaiiin recessu, iiitelligeiiliai|iir, u>urpassr , .scu piilius vuliiisiie iiiulri xciiiis rxpriiiirru
qiiod
Uliypli:illiriiiii

absulvrrit,

quem

ceituiii

Kiipcrstilem vi\is>e
:

(;:iveiisi
(

qiiciii

linlr

episcopu Aiidcdediraliunl iiilrrrulsse appaivi
Doiiiiilaiio,

\

huc
I'

pociiiiitr Kiirliinatl, liiio ol

H

udiKitiu l>uiMi

li;iiil

sii>(ti'.soii.

ap|icllabatur.

U

'

qiio

lcrriilla-

Kdli. Vrii.,
iit'i

hruel

eleclot fecit. ruii> C\iii. Vul.

lius Maiiru.s, in lib.

dc

.Mrliib

hiacliiut
:

cos fctii, meiiduso.

;

i2S

MISCELLANEA.

— LIB.
Cedcrei

III.

12«
lassa (raliebai,

Levilas, proceres, pyeros, juvenesque, scnesqiie,

A

Sxpius occulians, suspiria
iit

Uiidique certatim regri

pompa

traliil.

Dominus boc properare decus.
curaruni fascc laboraiis,

Macianlur

vituli,

lauri-jugulantur ad aras,

Anxius

iiicerto

El populi

iu votis

gnudia cxdiserant.

Dum
Sed

votniii speciat,

pnndera tempus erant.

Nunc vero assurgil, liiu placitura beato, Tempore de'curso, jnstior ara Deo. Prospera quse populis Felin modo fesia ministrat".
Exsuperaiil ^ rebus gesta priora novis.
(^onvocat egre.iiios, sacra ad snlemnia patres,

jani fesius adesi, solvaiur sarcina curae,

Lxtitioe

cumulus

irisle repellat

ouus,

Prospera daiis pnpulis, ct gaudia larga per urbem,
Fclix
Iliiic te

felici

cuin grege pasior age.
iiide minisiri,

ponlifices circumdant,

Quo

slat vera salus, el fugit

uinbra

veiiis.
<^,

Cingii te toium, biiic boiiur, iiide favor.

Docti clave Petri, coelos apei ire pelenii

Clerusecite

°

choris resonat

,

plebs iiide clioraulis P
caiiii.

;

Ac monitis Paiili nnscere clausa poli. Ne lupus inlret oves, nec mnrbus vulnerct
Ilinc sunl custodes, inde medella gregis.

Qiiisqiie tuuiii voiuin,

qua valet arie,
niora

ngnos

Tarda

fiiere, libi qiiia

lii

semper

ainantl,

Hes

siiblimis enini tarda, sed anipla veiiii.
iiiter

Quorum vox

refluens, populo, de fonte s.nluiis porrigit ore salem.

Nuiic Domini laudes

tua classica canta i,
^

Ut bibat aure lidem,

"

Et Trinitatis
Ailde medullata

'

opem
iii

inacliina trina

snnei.

Inler quos medios, Mariini sede sacerdos,

teinplis boloransia s^acerdos,

Eiiplironius* fulgel melropolita saccr.

Quo
apex.

diuliirna mices, hostia pura Dcu.

Plaudens

in sancta fi-ntrum

coeunie corona,

El sua membra videns,

CAPUT
In honorem eorum quorum

VII
ibi

forlior exsiat

reliquiie continenlur,

Lxtius inde capul, quia sunt sua viscera secuni,
Ecclesix juncto corpore crescit
lioiinr.

[Eorum merita ac

iioraina

Dnmitianus

', ilein

Victorins «, aiiibo ^ cnlumnae,

lipsana in Namnetensi Mirabilcra ejusdem basilicje siruciuram et uri:atuin describit.J

celebrat, qunruin sacra liasilic.i leposila fuerant,

Spes

iii

uirisque nyinens pro rcgionis ope.
'

Domnulus
Jure

liic

rulget meriiis;

Maracharius

i

inde,

Siderei monies

*,

speciosa cicuniina Sion,

^ sacerdotii [sacerdoii]
',

cultor uierqiie Dei.

A Libano

^emini, Qore coinaiite cedri.
latl

En

speclat

veniat qnae nunc

» menioranda per [xvum,

Cceloruni porti',

duu

luniina

mundi;

Ore tonatPaulus;

fulgurat arce Petrus.

Votis plena piis fulgei in orbe " dies.
In

Iiiier apnsiolicas radianti luce coroiias,

qua promeruit sua gaudia cernere pastor,
Officioque sacro reddere vota Deo.
qui longo adveniu pendebal in isto,

p

Dociiar

Iiic

monltu

", celsior

ille

gradu.

Per huiic corda liominum reserantur, et astra per
lillum;
Qiius docel istestylo, suscipil
ille

Tempore

Despiciens aliud, hoc erat omnis anior:

polo.
alier [ille].

Omnia tuta limens suspecto in iramite vilx, Ne prius iret iter quain duret ista Deo.

i>

Pandii iter

coeli liic

dogmaie; clavibus

Est via cui Paulug, jaoua

fida Pctrus.

Un. Cod. Vat., ministrans. Iiem Editio Ven. lliid., exsuperai, Idem Edil. Yeii.
EJit. Pari<., potcnti.

quo Gregor.,
lio legiiiir

lib. v Hislor. Franc. cap. 37. A CoinRo:iiachariu3 episcnpug Constantieiisis

r
<^

Unus Vat. Cod., invulneret ; (., inuUeret. De Eupliroiiiii, episcopo Turon., viile qiia;
{

quem
dixifiiisse

videsis. Itein in Ven. Edit. ei Paris., scribilur

nius siipra, cap.
f

liiijuscc

libri.

DoinitiaiKis

liic

cpiscopiis Ciitalaiinensis

existimatur a Brow., et a Coiniio episcopus Andegavensis, qiii iiiierluit coocil. Tur. ii, celebraio an. 560, vel 567, cui postrenio subscribimus. N:im( Doluitianiis nequidem occurril in cataiogo cpiscoi>oruin Cataluneiisium, ui in xtatein Foriuiiaii incidere puluerit.

n "

Viclnrius nnn alius fiiis<ie videturqiiam Viciorins, seii Victurius, episcopus R^.doneusis, ciijus lili. viii, cap. ineiniiiil Greg. Tiiron., 52, llist.
t llic

Fraiic

,

qiiique

eidem

concil.

Turon.

ii

interfiiit,

ac

subscripsit.

Non video cur

P.

Brow.

velit

liunc esse

Viciorem episcopuin Trirassinuni, vel ipsi uomini ijini apertam \im inlerendo. Piaesertira cuni et ipse llrowerus ex Baronio con(ite>tiir uos qui liic a Fornimierantur episi-opos fere oinnes inierfuise idein fal^o refert celebraloin li (qnod tirca aiiniiiii 570), nec inier eos qui concilio illi siibscripsere, us|>iam Vicior Trcassiiius appareat. ^ Unus Cod, Val , ainbo columbai. • Hic Doniiiulus fiiii episco|ius Cenomaiiensi*, cujus iteni iieiiien expressum reperitur iiiter episcopos qui pi aefaio coiicil. Turoii. iiiterfuere. De boc Creg. Turnn., lib. vi Hibl. Fraiic, cap. 9. Maracbarins episcopus Ecolisincnsis fuil, dt:
tiiiiaio

in uiio Cod. Vat., corrupte, Riomachurius , in alio, llomacharius. ^ Edit. Paris., tuce. ' En speciat adjula novum memoEdil. Ven. ronda per cevum. Un. Cod. Val. corr. : En speclaln diu dicla nunc mcnwranda per ivvum. Idem aliiis, dala sunt niemoranda, etc. iiisi quod bibel ™ Edil. Paris., inspectata diu, data nunc, elc. " lii Ven. Edit., t/i urbe. Iiem in tribus Codd. Val. " Edil. Paris., in margine, clerus el ecce. p Cheraules suniptus est inierduni pro capiie Sclioia3, iioiiniiiiqiiain pro Symphoniaco. Vide Glossar. Caiigii. Foilunalus, in Yila sa:icl3B Radegiiiidis, n. 56, nairal de ipsa quod cuni noctii inler clioniuius et cilharas circa monasterium a stecularibus mullo fremilu cantaretur, inieiita pr.ecibiis iilliil audnTii. Mde nux supra dixil Fortiinalus, lili. li, cap. II, de:
:

Homachorius, ei

scriliens psaliiiodiain ecclcsiae Parisieiisis.
1
'

coiicilio Tiir.

Cud. Val., canlat.
Eilit. Paris., deitatis.

Autunial Brow. iriplicis inacbina! noinine basilicx figurain, ac ile^cripiiunein, in crucis rnrinam sinif la;, de.-ignari. Quod clarius iii sequente poeiiiaie
'

expriinil.ur.
'.

Edil. Paris.,

iiieHlis

;

in rnarg., Hiojilt'*.

"

Edit. Paiis., meiiiliii; In niarg., moiiilM.

I

:

m
Hic
|>eir.i

VENANTII
finna m»nfliis,
llle

IION.

CLEM. FUnTUNATI UPERUU 1'ARS

I

iH
I

arcUitecius habelur,
placft ara Deo.

A

iit, redire vides,

radio crlspanie, liguras
agii, qiiod

Surgit in his lemplum,

quo

Aique iaciinar

maris unda sole

,

Uiiii fijuic |iare'«, meilical.i

flueni.1 ri^.uiies,

Fiilgnrem asironim iiieilllanlur lecta metallo;

Itesiingiiunt

avidam,
>>,

diilcc liiiiiore, siiiin.

Gt splendnre suo ciilinina sidus habeni.
Liiiia

Korlia bella gerens

quisquis ciipll astra tenere,

coronato qnulies radiavcrit oriu,
^'

Res
C:illi.i,

dedil bot proceres inililis esse duce.-;.
plauile libens, miltil tibi

Alter

ab xde sacra surgii ad astra jubar,

Roma

s.iliiti-m,
:

Si nocte iuspieiat

hanc prxtereomlo viator,
'

Kiilgor apostolicus visiiat Allobrog.is

Et terrain stellas credei
Tol;i c:ipit

haber«

siias.

A
Ili

facle bnstlll

duo propiignaculi pra^sunl,

radios, paiiilis oculjla fenoslris,
roris,

Quos Gdei

lurres, urbs, ca|iiit urbis, habei.

Gt quod mlreris hic

intus liabes.
sit,

radiinc ociili preiio;o in corpore Christi,

Ti^iDpore quo redeunt icnebrx, mibi dicere fas
'

Lumine qui proprio
Munere
"

csetera

membra
cole,

regunt

Mundus

liabet nocteiii, dctinet aula

diem.

Felicis cocli cape, C:illia, fruges,

Dexlera p»rs templi meriiiii

prxfnlgei Hilari,

Ponilficisque tui vola beata

Compare
•',

*

Maitino consociante, graduni.

Ciijiiscasiusamor dedii hanc in lionore superiio
Gcclesia;

Gallia sic proprios

dum

fundit r ubique patronns,

nuptx, doie perenne, domnni.
Irirnriiils ',

"

Qiios hic terra tegii, lumina

mnndus

habet.

Voriice sublinii pulet anla; forma

Altera Ferreoli parg est,
Miiiierc martyrii
illis.

qiii

vulnere

ferri,

Nomine
Celsiut
In

apostolico, sanciiflcaia Deo.

geinma snperb»

i nitel.

<}uanlnin inier saiicios meritnm supereniinet
lisec

Ubtulit

li.iic

Felix, ut sil magis ipse sacerdos,

lanluni culinina eulineii

b:iiteiit.

Cliriste, luiim

templum, qui

libi

templa dedit,

medinm

lurritiis

apci Mipcr ardua

leinlil.

CAPUT
Ad eumdem,

VIII.

Qiiadraiiimqu<> lcvans crista roiundal npiis.
Aliins nt stupeas arce asi^ciidente per arciis,

in laudein-ejus et regiomit Armorict '.

{Laiidat Felicem cuin ob Tetiistatem ac nnbiliuiem generis, tum ob virtutem ac in tuendo grega curain et solliciludinera.]
Illuxil fasiiva dies,
l't

Instar montisagens, xdis ^icumcn habcl.
Illic

expositos

s fucis

animaniilius artiis,
i>

me

gaudia coguni,

Vivere picturas, ario

rellanie, puies
>

qiiod plebs poierat, sulus

amore loquar

Sol vagus ut dederit per staiinea
I.actea lus resilii,

''

tecta

colorem,

llliima

quamvis

sit

rcgio Armoricus in orbe,
«

cum rubnr
qnod
plaeet,

inde

ffrii.

Felicis • raeritis

cernttur esse prior.

Uniis Cod. Val.

,

p

Ocenniim occidentalem posilx, qux etiam appellabatur Rrilannia rainor, quod Briianni eam Gallix p.incin olim incoluerint, aquibus Leiavia sive liitoralis iiominaia est, ui rererl auclor ViUe sancti Gildae, abbaiis nuyensii, nuiu. 16. Eadem dicia rnil Aremorica quasi ad m.ire siin, dncia voca niiiiirum :ib ar, quod sonat luprr, et nior mare, ul hsbel ll:i,

Fdit. Ven., bella gerit.

Oniis Cod. Viil . menibra le(}ttnl. ^ ibld. muiiera Fclicis. Gdit, Paris., fei.ces. Iii mari!., (t(iei$. * Edii. Ven., in hanore fupremo. ' Clarius liic expriinii, quod superius dixcral
'

pocla
R
''

:

billonius,

iii

notis ad

Gt Triniiatis
In iino

opem michina
iliic

triua sonet.

sxc.

1.

Beiied. Tracius

prxfatam Vitam sancti Gildx vero reglonls ille a priscls

Cod. Vai.,

expositis tnoi aiiimanlibut.

IhiJ., arce reflaiite.

Un. t:nd. Yai., itagHea. Iteiii Gd. Ven. Eiinidem nrnaiiim l'iii$s>f lllnis basilica', qnam Lenutius in hdnnreiii sanrti Uibiaoi Suiitoiiis exstruxeral, vidimus cap. li lib. i, tibi le^'e qiia: ad
'

i

extrema orbis ora aiqoe regio vocata esi , qiiotl eam Uccanus leriniiiarcl, qiii Brilanniain majoreni, exlru liunc nostrum orbem j:icenieiii, ni anliqui censebani, a Galliis dividit. De Areinorici imperli iiicreiiicniis
ac decremeiiti!, variisqiie geiilis nibus, plura liahet Bruwerus, propnsltiim iiostrum noii faciani ,
illius

vicissitudl-

qnx, quod ad
prxterinittenda

que laudaius,
II,

illum loruin adiiotavluiiH. Sidonius, a Browero i|uosir busilicn n Lii^-iliiiicnsem, a Paiienie

duximus.
Credilile est Felicein buiic, ciijns geiius clarissicelebrat Foriuiiatus, fuisse e stirpo Fe!icinni, quos iii Ai|uitaiiia nobilissimos quoiidaiii ac polenlissinios florui.>se memorix prodiium est. Gxsiat Sidonii Apullinaris carmen ad Feliceiu IJ:ignuni, qul crat prxferliis prxtorli el palricius, Felicis Magiii cunsulis lilius, in quo , ciim ille jam a se coiilendissei ut poemata sua ederel, sic eum all«>qui•

epi^copo e%a:diiicatain, ct orii:Uam,
epist. 1U.

describit. lib.

iniini

^descelsa

nilel,

necin

siiiisinim,

"

.\uldextruiri tnliitur, shiI :irca rroiilis Urtum prospjcil ii'(|uiiioc(ialeiii. lalus lux niicat, alqiie bractiutuin

Snl sic sollicitalur ad laciiii:ir Kulvo ut concolor erret iii nieiallo.
l*er< urril

DKiincliiin varionitori- iniiinor, Mnipram, suliim, lenestric,
ligiiris

tiir

:

ActiiU ven>ii.nloiil>us

VernsiLS lieiliiili criiitta Sa|i|iliir*ta8 Klectit per prasinuin virum lipilkxi.
'
'

Kilit. Kilil.

Taris

,

ult-ium.
fri^dit liabeic.

Ven.,

n UnusCod.
"

Vat., (o(a ropil.

Edil.

Vi!ii., moiiilit pr(r\ulgel.

Dic, dir, quod p«to, Magof , dic aniaho, Felix uoiiiiDe, nieule, liouuru, fania, Natls, c^ujti;;», Tratribus, (lareute, (•eriiianls |(eDltori«, ili|ue matris, Kt nimnio patruelluin l^inillo, uuKaM lriu«rarias aiiiici, sparsil toiier»' jocuh juvent;f, lu ruruiaoi rrdigl jut^os hbelli?

OuU OuH

• rbid. ruin pafre Mortiiio. Iluiii in unn Cod. V.il. P Ibid , fudii. Itcm iu uiio(k)d. Val. Ed=l. rarii., pr^prtii di/fuuJil.
1

Exslai vel epislula Conslaniini Aiigusti ad Folicc:n. prslefluni
*

Ldit. Veii.

,

g4mma

supenitt
c»t tn
Calli.i
,

Aicinoricus rc|;ionis tijciui

ad

lii

uno Cod. Val.,

f'«Iii'is

mri(o.

,

129

MISCELLANEA.

LIR.

III.

150
scil

Miserunt siniiles Orlens, el G.iHi.< soriRs,
lUa inicai radiiit solis, et isia
tiiis.

A

llla tibi

prolem pepcrii,

rnrpore virgn.

Et populuin grcmio

fiidit [fiinilit] aiiiiiia t'.io.

M.im spleiidore nnvo siia inunera quisrjiie ministriii,

Ecce luos nalos, divina ex cunjnge

suiii|iii)s,

Tu

feriOceiiiio linnea, e( ille rubro ",
si

Etmodn

te

gaudcni,

(|ii<>6

pairis

iimbn

iej;ii.

Deniqiie

sensus clara pro i.impade fulget,

Prnqne saluie gregis
Exclusoque lupo,
Iiisidiatores
Nulliiis

pastiir per coinpita curris,

Ingeiiiuin

vestram luminis instar babel.
liiulis

tola

'

tcnctur ovls.
i
;

M:ixima progenies,

oniaia veluslis,

remoTcs,

vigil arie liritannog

Cujiis et n proavis glnria celsa loiiat.

arma

valenl,

qnod lua lingua
i',

facil.

Nam

quicunque potens Aqutlaniea rura subegil,

Tu quoquA

jejunis cibus es

lu panis cgenli,

Exsiitit ille tuo sangiiine, liice, parcns.

Qux

>

silH quisqiie cu|iii, bic

sua voia videt.

Germinis anliqui Tenerabile culmen

in orbi>,

Divilias prnprias in paiipcris ore recondis,

Landibus
Flos generis
Eloqiiii

in cujus
,

miliiat onine ilecns.

Largas

ineiidici Teiilre

reponis opes.

liitor

pairix, corrcciiu plebis,

Tcmpnre quo

veniel Cbristus, tunc oinnia Tnbi»

Dumen,
,
<*

fons salis, iinda loqiiax.

Judicis in facie sacculus isle rcfcrt.
Sit tibi fiii salus,

Semiia

>>

dociriiiie

jiiscausx, lerniinus

^^

irx,
venii.

numeroisos anipla pcr nniios,

Cujiis in

ingeiiiiim

buc

'

nova
illa

Rnma

R

- Perpetuus

felix

numinc, menle, ndc.
IX.
liaie resurreclionit

Illiequiid polerat per plures

dncere,

Tc
Et

coiitenia suo Gallia cive placet.
liilgentia

CAPDT
Ad Felicem
|P:iscbalia

OrnaiDenla geris, geiniiio

dono,
genus.

episcopum. de Pasi

Domini,
te concelebraiit liinc opiis, inde

Sed qui lerrena dc nobiliiate iiilcbas, Ecclesi.tm nunc spc nobilioie ' regis.
Ciijus ad

aralrum [odoraiiim]

s

lione

culmr

jii);iier

Ut jam niulta Deo splcndida dona dares.
Nupsisii Eccle6i:e, felicia Tola jugasii,

|iiistas,

cclebrai, aiqiio ex veris ii.-icliis, fusius descnliii) lciiipiiris illius felicitatem ac divina qii.i! cclebranuir mysteria coiiimendtii. Ad extremniti Felicis Nainneiensls iii liicnnda gente Saxnnpm <t
aiixEiiiiaie ('pnni,

fesia

et gaiiilia

orcasionem

ad Cbristuiii coiivericnda diligcntiam et opcraiii
consecrat carinine.]
reples.

Hanc qui niatronam dote potente
Ciijus
iii

i'

ainplexu ducis sine eriminc

vit

m,

Teinpor.i " norigcro ruiilani distiiicia sereiio,

Altera nec mulier corde recepta

Et majore
fuit.

poli luniine porli p:iiet.

Hanc

ocolis,

animo

reiines, el corde pudico,

Altius ignivomiim snleni cocli orbiia dncit

(liide tibi nupsit, casiior

inde inanet.

Qua

*

vagus Ocennns c\it, el intrat

ni|u:i$.

C
priefectiim prxtorii, qnam refen Sinnomlus iii app, Codicis Theodiisiani, qnam viile. Tlieodericus vero, liall:K reiE, apud Cassind., epislola i, lib. ii, scribens ad Anastasiiim im|ieratorein, ac loquons de Febcis Consnlatu : FeHx, inquil, a consule sumnl nnnus auspieium, porlamque dierum tati uomine dicalus annu$,

tempui inlroeat, [aveatque retiqute parti forluna prinQatd enim nobis eredi potiil optalius quam ut alunmos proprios ad ubera sua (ioma recoUigat , el in vetierando nominit ecetu tenalum ai.numeret Gallicanum? Afineteat curia Transnlpini sanguinii decut , quoe non leniel coronam fu<e nobililnlis ejut flore vestivil. Nuvil inler reliquos [ascei virot inde sumere contularei, qiii longo tiemmalt duclo per Irabias , leae lempornm, originarius etl honore. Ct epistola ii ad ipsmn Feliceiii g< ripta, qua eumdera consulem declarai iVo/i
cipit.
:

qiix dlximus ile Felice , ad c. 5 hnjnsci! itrowerus vult cgregiam Felicis operam iii removcndis a grege suo Pclagianis, i|uiiruni princeps Pelagius natione nriilo fuit, exsiitisse, »ti|iiu illius ea iii re inetiium Iiic indicaria Fortuiiaio. SeJ potiiis crediderini, Felicis iii repriniendis arinis ac licciiiia Britaniioniiii, quoininiis N:imneticiim agruin pnpul:ireiiiiir, ad viriuieiii ei sngacitaiem hiinc locuiii esso relcrendiim, iilque cliirius ez coiii^equente versiculo
)

Viile

libri.

signilicari

:

Nullius arma valeiit t|UoJ lua lingua facit.
'
>

Edii. Paris., ac. |lnusC.'d. Val., qii<e
indicai
iii

si

quisqite.

adnolaiidam hanc leclionem aliaui perpeiuo ad ver.^um ultlmum.
niargiiie

" Browerus

qui generis claritate pra-dicantur : currat quin imo honorum gralia pzr parentet. . . redit per le Transalpince [amilim loiitulalus, el arenlet laures midi geriniHe renovasti. " Ibid., et iste rubro, > Edil. P^iris., lemiiia.
relinqui,
ail,

inylorioi

palinittr,

D

Narrat Greg. Turon., lib. i» llisior. Franc, 'i, Chan:iiinem, nritnniiorum comitem, cum rrntres iuterfecisset, ac qiiartum, Al,icliavui» nomiiie, vcllel, iiem de medio lollere, per Felicein
cap.
Nainneieiisein ab illa cxde coliibitum fin^se, ejus faciuni hic a Foriunaio signiilcari piito. <* Ingeiiium et eliitiuentiam Felicis vel supra

c

Edii. Parisiensi ati. 1Gi4, ct Lugd. apnd Tornxsiuin, ct Gul. Gazcium, an. ISGI, in 1"* !";" poenia aitcxitiir Op. Lattantii , iniMim carminis stiiniiur a ilu<d>iis versibus qiii firow. Edit. Salva [eita dies, eic, quibus in sunl n. o9 et 40 Edil. Paris. continitu subduntur alii duo positi niini. Ecce renascenlii leslatur, elc ItPiii iii 51 et 5i

" In

Joaii.

:

:

qnod

llyninario cl. Tomm. Quan(]uam in illo reperiiur lioc pocnia, citiii posl diios illoa carmen prusei|uatur Namque triumplianli siia, etc, siiperiuribus prxiermissis , et duobus dislichis qui |K)st seqnuniur : liinc
: :

muiiluiu
disticbos post iri-

dempiis
tibi iilra

com-

mendavit Foriun.,
cap. i, biijusce
«
'
lii

in

epistola ad

eiiiiHlum

scripta,

libri.

uiio Cofl. Val., hie

novn Roma.

comis, eic, si libi uunc avium, etc, liiin canncn ilcAddilwr ae Fciix, sinat ad versus illns exclusive clc Augusliis tiuchnerus, ia nolis ad hoc carincn, ceiisei distichum Satve. (csia dies, eic, esse t gcti-

Unus Cud.
,

Val., nobilitate reyis.

cujus ad ornalum beiie cultor. Iiein Edit. Veii., euJHs ad ornalum , et dun alii Codd. Vat. <> Edii. 1'aris., le paiienle; in itiaig. date poienle.
s Ibid.
1

duni eo loi o quo posait llrow. Id quod el reruiii consequenlia postuiare videtur. " Unus Cud. Val. et Ven. Edil., qui... oceniint^ in alio Cod. Val., qiia... ocennai; in lertiu, qui.,,
«ceaiiut.

EUil. Vfii. ei Paris.

'«la leneiur ovis.

;

;

:

ni
Armatus Adhuc
iioilcLirevi

VEMANTII
r.idiis, oleinniiia

IION.

CLEM. F OnTUNATI OPKKL.M PARS

I.

1SS

liqiicmi» liisirans,
in

A

Salve fcsla dies, loio venerabilis xvo
Qiia

leiiilil

orbe

Jieiii.

Deus

iiilernuiii vicil, el asira leaci.

Splcndida sinceruni

protluciiiit 3>lliera

vulium,

Nobilitas > anni, iiiensium deciis, alina dierum,

Lxtitianigue suain sidera clara prohanl.

lldrarum splendor, scrupulu
Ilinc tibl silva comis, lilnc
i'

<>

puncla fovci^.

Terra fjvens, vario fundit nmnuscula felu;

plaiidit caiiipus ari-iis.

Cuin hene vcrnales
Miillia

"

reddidit annus opes.

liine grates, taclio palniltc, vitisa;;il.

purpureuin pinguiit viularia campuin,
liorbis, ci inieat

Si 4 tlbi iiuiic aviuin resonaiil virgulta susurni,

Prala virenl

berba coniis.
>>

Has

inler ininimus passer,

amore canu.
conJitur,
alr|ue

rauiatin) ^ubeiint stillanlia luuiina

flnruin,

Cbrlsie

salus

rerum

,

bone

re-

Arriilenlque

'

oculls graniina lincln suis.
<'

[ileinptor,

Semine doposito, lacians

segns etilit arvis,

Uiiica progeniesex deitaie Pairis.
Irrecilabillter inanans

Spoiidens agricols viiioere posse raineni.
(;:iudice desecto • lacryniai siia

dc corde Parenlis,
'

gaudia palnie»,

Yerbiiin snbsisiens, el peiictrare

poiens.

Unde meruni
Pr.-eparat

triliiiai,

dat niodu viils aquain.

^i|uali<, concuis *, suciiis, cuin Paire coxvut,
(Ju(i siiiiipsil iniiiidus

Corticede matrls tenera laiiugine, surgens,
ad partuin turgida geiiinia sinuni.

principe principiuin.

^

yElliera suspendis, sola congerls,
Qiiieqiie locis babitant
Qiii
goiiiis

xquora

fuiidis,

Tenipore

'

sub

liieiiiis

folioruni crine revulsn i,

quo

'

modcninte

vigenl.

Jain reparal vlriduns frondea lccta neniiis.
Myrlaii^salix, abies,corylus, siler, ulmus.accr
'

bnnianum cernens nicrsuin

" esse prn-

nnx

.

[lundo.

Pbudit quxque
Constructura
1

suis arbor
"^

amcena
liinc

coiuis.

Ut boininein eriperes, cs quoqiic

factiis

boin

>

favos, apis
i

alvcaria lini|Meiis ,

Nec

viiluisti T eteiiiui

lanlum

le

corpore

ii.iscl,

Floribus insirepiians

pnplite inella rapit.
claiis.<i,

Sed caro qu» nasci
Fiiiieris

perlulit atqiie inori.
viiae aiicior, et orbis,

Adcanlus revocatnr aves ", qu« carmiiie
Pigrior liiberno (rigore niiiia
fuii.

exsequias paierls
moriis
iier,
'

liitrans

dando

salutis

opem.

Ilincphllonicla sui> atiemierai organa caniiis,
Ftlqiie repercusso dultior aura

Trisiia ce.-seriinl

infernac vincula legis,

melo.

Expaviiquc cliaos lumlnis ore pienii.

Ecce renasteniis testatur graiia niundi,

Dcpereuni lenebr* Chrisii fulgore
Ft terrx
Polllciiam
'
}'

fugat;e,

Omnia cum Domiiio dona redisse suo. Namque triumphanli posl irislia tartara Cliri.^lo
Undique fronde nenius, giainina
Laiidanl rile
flore faveni.
iiieaiiiein,

noctis pallia crassa raduni,

sed redde flJein, precor, alin» pote^ias,

Terli.i lux rediit,

surge, sepulle meus.
ti

Legibus inferui oppressis, super aslra

Deum

lux, polus, arva, freluin.
oiiinia

Non decel, ut huiniii "" tiimulo lua nieiubra ganiiir, Ncu ^^ precium mundi villa saxa premant.
Iiidlgniim cst
,

Qui crueifixus eral Deus, ecce per

nghai,

cujus clanduiitiir cuucla pugillo,
vetaiiie, lapis.

Uantque Crealori cuncta creata preccin.
• In praif. Edil.

Ui legat inclusum, uipc

Lugd.

:

Priscianiis Fannius,
rilius
:

iii

lib.

Cum
>•

beuevernarit,

redilil el aiiiiusO|ns.

Obolu.t, ail, dicitnr. ut
eit
xe.i:

de nummis ei pondeDardanul docet , teriPlura ad hniic Fannii
qiii

Ibid., itellantia

lumina (lorum.

pulus esse, id

siliqute.

iocum
Cra-cis
cliuiii
:

adiiolal
ypxij.iii.-x

Ellas Vlnelus,

ait

scripiiliiiii

»

'

Ibld.

:

iiuiiiiiiatum luisse

juxia

liuiic

disli-

Floribus jrrident gramiii.a cuncla suis.
^ F.dil. •
t

Veii., Inte seRCS.
iii

Ilem

in

Ed.

l.iigd.

Seniioboli
rr«|i|t«

duplum

est obolas, qiiem

pondrre dopli,

Ven. Ed., cauJice deserlo. \n iino Cod. Val., cotpore iub Uiemis, corr.
Ibid.. et
lii

vocaiii, scri|.lum ooslri
:

dixere priores.

P

lii

Edil. Liigd.

'

Edit. I.Uijd., fiiie refuiO, > Ibid., miftii .siif.M', Cnrr.
>

Hinc
Iii

tibi silvj cniiiis, plaudit

quoque campus
hio.

aristi*.

lii

uiiii

Cod. \al., tilmus, (iceruus.
(aiot.

iluob.
1 Ibid.

Codd. Vat., plaudit
:

\n ^ In
i
I

unn Cuil. V:il., riiiislrui.ura uno Cod. Val., apes.

D

"

Edlt. Paris., iiicr^pilans. Edil. Ven.,ai'is.
Eilit.

has
'

Hinc lilii niinc avinm.... iDter ninilo pa^s«r aniore canit.
patris ore poitns.
,

Ibid., et
lii

> In

Lii!:d..

iiiobi/iias
Iii

anni.

memrrm d
V:i|.,

cns.
iii.'ii-

>

uiio Codic. Valie.

(iv/uaiit eotiiors.

Ilem Edit. Veii.,
tiim

ni«)isiim.

unn Codir.

Ibld., quai

mnderala

rige^it.

decus, arma dierum. \n alio, metnnm ilecus Mietisum tcilicel pro nifiisiiim per synalu-pbeii. Ila Ovid., Fasl. v, 187 :

" Tres (^odd. V:il., mersisse. Idem Ven. Edil. < llyuiii. (I. Toiiiin., el Kdll. Lugd.

Nec
In

noslro laniuni voljisli e c.orpore
:

n«.si"i.

Cum
"
lii

noii sinl,

cednDtque

liln conflnla
cl.

moiisuin.

Ven. Ed.

Ed. Liigd., el Ilyinn.

Tom.,

slridulu

ciiii-

Nec

volulsli

elumm

laiiumi de corpore

iia^ri.

Ven. td., siriduta puticia fovetis. Iii ilunU. Codd. Val., irripufa. Ul auiciii U-giiur lii Eilil. tlrow., scrnpiiluni sive scirptuliiiii, viresima uiieiie parscsl, pro iiilnulis aulein qniliusqiie rebiis usurpari solci.
cta faveni.

* Ibid., Iritda cfssnrnnl.
T Ib., /Eternce forsan, terrii. noctis.
Eilit

Pari.i.,

•tlris iiocli*

Adiiolat laiidalus Bucliiierus lile xriplu/a piincia diri a Forluii:il<i, quoinodo apiid Virglllum melru retba,
cl

lliiil., sollirilam. •> Kdli. Logd., noit dtcet ul

riti.

apud Pli.edrum

ieil<n moiiila.

^^ Ibld.,

iiuii

priliNin.

:

:

155
Lintea
lolle,

MISCKI.LANKA
prccor, sudaria linque sepiilcro,
sine le
iiiliil

-

LIB.

III.

134

A
Oe domno

CAPUT

X.
1

Tu

saiis es nobis, el

esl.

Felice Namnelico, cuni fliivium detorqueret.

alibi

Solve calenatas inferni carceris umbras,

Et revocala sursuni, quidquiu ad ima

ruit.

[Siiinplunsissiiniim

Redde tuam faciem, videaut Redde diem,
qiii

ul sxcula luineii,

nos, le morienle, fugil.
victor,

Felieis Namnetcnsis opiis in delorquendo fluininis cursn , qiia novo aggere exstnicto, qua veiere depresso et cffosso, «rlebrat, ac qua; iinle copiae vicinis populis erant perveiilurse, iion sine

Sed plane implesli rcmeans, pie

ad

(irbeiii ",

egrcgia Felicis laudc, describit.J
poet3>,

Tariara prcssa jaceni, nec sna jura leneni.
Inferus insaiiirabiliier cava guiuira pandens,
lua prxda, Deus.

Cedant anliqui, quidqnid meminere
tncludi fluvios

Vincnnliir rebus facta vetusia novis.
si

Qui
Eripis

rapiiil ^ seinper,

fit

tunc spcctassel llomerus,

inimmerum populum dc carcere mortis,
lilier, qiio

Inde

suum

poiins diilce replesset opus.

El scqiiitur

suus auctor adit
fera bellua

'".

Ciincti Feliceni legerenl
'',

modo, nullus Acliillem,

Evomit absorptam trepide
El
Iliiic

plebem

Nomine

siib cujiis

cresceret ariis honor.

de fauce

lupi sublraliit agiiiis ovcs.

Qni probiis ingenio, mu:aiis ineliore rolalii,

luiiiuliim

repeiens,

post

t:irtara,

c.nne rc[suinpla.

Currere prisca

facis

Uumina
iii

lege iiova.
giirgite laostim,

" Aggere

coniposiio,

removens

lielliger

ad ctelos anipla tropa;a refers.
poRiiale

Qiio niiinra negat, cogis liabere vi.iin.
*,

Quos habuit

cbaos, jam redJidit in te

Erigis bic ^ vallem, subdens ad concava moiiioiii,

Et quos niors peierei, bos iiova vita tenel. Re.t sacer, ecce tui radiai p-.irs magna triumphi

Ei vice conversa, haec lumel,
',

ille

jacei.

Alt^r

iii

alierius migravit

imagine forniam,
ad alia subit.

Cum

puras animas sacra lavacra beant.

Mons
Qiio
fiiit

in valle sedei, vallis

Candidiis egrcdiinr nilidis exercilus undis,
Aiciue veius viiiuni purgai in

iinda lugax, crevit pigro obice terra.
'

amne

novo.

Kt qiio prora prius, liuc
(Jillibus
">

modo

plausira ineaiit.

Fnlgenics animas vesiis

iiuiii|ue

candida signal,
t.

adversis (lexas super inveliis iindas,
traliis.

El grcge de niveo gaudia paslor habi

El fluvium docilein,' monte vetanie,

Addiiur ac [hac] Felix

n

consors mercede sacerdos.

Qiio " rapiilus [fluvius] fliieret, veniens celer

amnis

Qni dare vult Doniino dupla lalenia suo.

[adha^sit ".

Ad meliora irahens
Quos prius Eva

gentili errorc vaganles,
,

Et siihilo, nato colle, retorsit
Qii;n
priiis in pra;ccps,

itcr.

Ceslia iic rapiat [raperel]

iiuiuil ovile Dei,

veluti sine friige, rigal)ant p.

[lleva] nocens iiifeceral, hos niodo

Ad viclum
'

plebis

nunc

famulaiittir ai|U.r.

Ecdesia; pasios ubere, lacie,
Milibiis alloquiis agreslia

sinu.

[reddii.

Aliera de

fliivio inelilur

seges orta viroriiin,

corda colendo,

Ciiin per le popiilo parlurit

nnda cibum.

Munere
Aspi-ra
i"

Felicis,

dc vepre naia seges.
feriiio,

Qiialiier iiicerlos
Qiii

hominam

scis flectcre inotus,
7

geiis

Saxo, vivens quasi more

rapidos fonies ad tua frena regis

Te

niedicanie, sacer, belliia reddit uvein.

Siel

siiie

labe tibi, Felix, pia viia per xvnin,
Iiiciim.

Centeno reditu tecuin mansure per scvum,
Messis abundanlis horrea fruge reples.
luiinaculala tuis plebs lixc vegeteiur
>

Cujus ad inipcriiim iranstulit unda

in ulnis,

CAPUT
De
[Laiidai Niceiiiiiti
iiinoceiiliaiii
,
,

XI.

Ali|ue

Deu purum
tibi

pigniis

ad astra feras.

yicetio 1 epitcopo Treveren».

Una corona

de

te tribuaiur

ab alio,
iiio.

cpiscopum Trevirensem, oh
aiii

ejiis

Alicra de populo vernel adepta
* Rdit.Ltigd., el in

inisericord

el

iiberalilatein in

Ven. Edit.,piei;tc{or Olytnpum.
abis.

'

Edit. Paris., »?c;e.«r.

^ Ibid., qui raperet semper.
<^

Ibid.,

quo suus auctor

portat'1,

i Edit. Paris.

D
magna
ireipwi.

Evomuit sorptam trepidam fera bellua prsedam.

f

CensPt Brow. de Ligeris fliiminis alvco, atio deliTC a Fnrlunaio dicia esse accipienda, si iiiiuus, de amiie Cariaco, ininiis noliiii et ilaro, qiii panim abesl ab iiilie Namiieieiisi. De quo idein Fortuii., liti. v, c. 8, iteni scribensad Felicem, canit
i

Edil. Lugd., reddidiliste.
Ibid., pars
i'

Qua lua nira laval vilrea Liger algiJiis nnda. Cariaci speciosus sger devexus iu aniiiem.
Edit.

B Hunc Felicein de quo liic Forliinatiis alium esse quam Namiieienscm epiac, vix snspicari possnmiis
:

Ven.

erigis hiijc.

ei qiio npparet quani liallucinali sint qui hoc carmen Laci.nniioascripsere. i>Adveiiit Brow. olim meiidosissime scriptum fuisse atper agens Saxo. Quaint iitein Brow. qunmodo Felix Namiietensis in Saxon^ts, tot regionum interv»|lo a soa dioecesi dissiios, pieiatem suaiii exercere poluerit, ac censel magnnm eorum nuinerum, qnod irequentibiis cladibus a Francis atiriii fuisseiit , captivus in Galliam deportatos, in quibus emendis, ut tunc moris erat religiosissiinis viris, el Christo lucrandis, operam suam et libcrailitalem Felix impenr derii. Sed vide qu* adnoiavimus ad c. 4 liiijusce
libri.

Cod. Val. Iiic niodo planslna. He versus olim mendo se lcgebaiiir, tesie Brow. Imc modo pro rabidis undis liuc modu plauHra meaut.
I

Ibid. el uiiiis

:

»

Edii. Paris., io(/ij

iii.

" Uniis Cod. Val., qiia rapidns. " lii Edil. Yen., aninis oblicesil.
I' Ibid., sine fruge rigebant. 1 Sancit Nicetii sanciiialem, et miracnia, el

aclie

ordinem, describit Greg. Tur. lili. de Viiis PC, cap. 17. Item eumdem laudat lib. x liisior. Fraiie., cap. 29, et de Glnria Confess., c. 94. Is a Cloiario,
vitae

qiiod ejusiiem vitia

libere arguisset, pulsns.in exsilium, a Sig-iUcrio, siaiim atque regnum, Patre viia luncio, adeptus est, revocalur, ac sedi sux iciiiui-

;

tS5
«gfiios
neiii
.\c

VENANTII
prrogriiios
:

IION.

CLEM. FOIITUNATI OPEIUnM P.\KS

I.

136
lollil,

olt

pasior.ilcin golliciiudi

A

niipibus eiposilis, intonta cacumina

ac giudiuiii in sacris xilibiis resiauraadis.}

Tuius

'

et elatu veriice regnal apei.

Spleiidor, ape» Odei, Tenerabiie • inenie Niceli,

Pruliciiinl colli,

qna

vallibus arva receduiil,

Tuliugorbik nmor, ponlilicumqiia

>>

cupul.

Undiqiie terra minor vcrgii, et isie subit
Qiieiii

Sumiiius apostolico piaeiellciis pastor ovili,
Auxisii iiifrilis.quiilqiiid lionoris liabes.

Mosella tumens, Uliodanus
siio

i

qodquer parviilus
[amliii,

Civino

insislciis oper),

terrena relinquis,

Ccrlanliirqiie

^*

pascere

|iisce

locum.

Cui nioriiur muiiJus, non moriiiirc maiics.
\iia brevis cuuciis, scd
iioii

Diripiuiit dulces alibi V3);a fliiiiiina fruges,
tljec tibi parturiunt,

brevis

illa heaiis,

Mediulane
i

',

dapea.

Cum Uum tibi
Quod

bona non poreanl, jnre perennis eris «.
ie>tricius m.ineas, ei largus egenis,
iii

Quantuiii crescit aquis

pisces

Ticiiiiiis offeri,

Exliibet biiic epulas, uiide rapina venil.
Ccriiit friigireros

fucis

mlniniis, le dare crede Deo.

congaudeus incnla sulcns,

Capiivui qii:cunque redil, sua limina cernens,
Hle bres patrius, tu c»pis inde polns

Vota fereng segeti, fertilitaie gravi.

Agriculx pascunt oculus de messe
Aiite nie:it visu,

fuliira,

Hic

li:ibet

eisul

opem, jcjunans invenil esr^s,

quam

fcrai

.niiiius upi-iii

Qui venit

csurieiis, liinc satialus abil.
cur.-^s

S

Itidft amceiiiis ager, lecliis Tiridantibiis lierbis,

Trisiibus iiuponis

purgaudo querelas,

Oblectant aniinos mollia praia vagos.
ilxc
^ vir

Et sanat cunctos una medera viros. Paiiperis hinc bcryinas desiccas, gaudia prxsians.

apostulicus Nicetius arva

^

peraj{r.ia'i,

Condidit optatum pastor ovile gregi.

Qui prius ingeniuil, TOt»

s.->lulis

liabet.

Turribus
agnos,

iiiciiixit
liic

terdenis undique collera

Te

pasceiiie greges, nuiiqiiam

liipus abripil
c:iula legit.

Pra:buii

Caliricam,

quo nemus anle

fuii.

Sunt bene securi, quos lua

Verlice de suiniuu demiituiit bracbia miiriiin,

Tenipla velusta Dci revocastl in culmine ^ prisco,

Dum

Mosella suis lerminus exstet ai|uis.
niiDii construc<a cacuiuine rupis,

Ct
Ilnc

floret senior, le
[liic] popiilis

reparante, domus.

Aula " lamen

longos iribuas pia vota perannos,

Ct monii iroposito nions erat ipsa doinus.

El maiieas pasiur. ne lacereniur oves.

Complacuit latum muro concludere cainpum,
Et prope castellum bxc casa sola
facit.

cai'i;t XII.

De

Caitetto

cjuidem iuper Uotettam,

Ardua

"

inarmoreis su^pendimr aula columnis,

fNicelii Caslellum, siipra Mosell;iin posiium, et ejii» aniaeiiiiaiem, nec iiim Mcetii in eoitein ornando

Qiia super xsiivitas cernit ia ainne raies.

Ordinibus lernis extensaque machina crevii,

ac niunieiido siu lium, eli-ganiiaiiiqiie celebral.]

Q

Ui postquam ascendas, jugera

" lecta puie<,

Mons

iii

prx-cipili suspeiisa

mole

iuinesi:ii,

Turris ab adversu qii% consiitil obvia clivo,
Saiicioruin
i>

Et leval

eiceUum saxea

ripa capui.

locus esi,

arma tenenda

<i

viris.

lur. Obiit is cirriler aiiiiu 606, Noiiis Deccnibri», ut proiiuie bac poriiiala. ail Nireiiuni scripla, nnii iiiulio pust udveniiiiii Foriuiiati iii Galliam, ab eodi-ni

Istum putat

eumdem

esse

qaem Fortun. panuin

Rlwdanum vocat. > Lnus Cod. Vat..
'

cerlaturque <h«.

elucubrata dicenda

siiit.

Ai Drow. Nicctii obiiuni referl aJ an. 8(34, sed falcxteroquln qua raiione eiiiii nosse Furtiiiiaius ac lii(|ui cum ipso potuissei? qui ad aiinuin 505,
litur

lantum in GaUi:is veiiii, ipsius confessioiie BroweriT Deinde Nicetius scripserat ad Just. iiiiperal. liiipras, <|uibus eumdeiii, in bxresiiii lapsum, revoc.ire nilebaiur, iJque ad an. 500 ul referl Cuintius :iil liunc
annuiii.

N»n is lainen diu posl scripias supersies fuisse dieenJus est.
In sKC.
:

illas

liiterus

ubi refertur hoc cariiicn, sic I Ueiied., veneraixla meule. "Sanclii^ Nic;eius twiilificum rapul api>ellalura Forliiii., quoilepisciipusEtclesiipTrevireiisis.inetropolita ciijiis Ecclesue spleiidoreni et |>rxrogativa$ e.iiiet
legitiir
:

^

Mediolani vocabubini iiem sludct accommodare Orow. ngri), qui boc Nicetli c.isiellum et MoseIla:ii inierjacet ei siniilitudine affinis noiiiinis. Quanquaiii posi lut lemporuinspaiia, quibus vel clariuribus urbibus et iinperiis tam insignes vicissitudines nccide. ruiit, nil niiriim si nnius aut alterius Casielll, vet agri iiivniiia ir.iercidere, ei ruin veieribiis iiicolis, ac putuerunt. Castri Mediulanensis duiuiiiiis mutari mentionem lacit Greg. Tur., Iib. vi llisi., cap. 51, apud quod Uituricenses, coniia Desideriiim duceiii urnia iiioveiites, pra-liuui cuiDmisere; quoJ ad Averain lluviuni lu simbus Hilurigum poiiitur a Cuiiiliu, ad an. o83, n. 49, lfa<;<<i<num boJie ap|>ellatuni. Utrum vero fuerit iilein do qiio liio Forluiiatut, bauj
deliiiire aiisiiii.
i

pluribusceleUiat Itrow.
«

iii

iiotis

ad

liunc

locum.

Uiius C»J. Val., cretcit aqua.

Saec.
Ibid.,

I

lieii., perentiii erit.
iii

k
l

Duu Codd. VaU,
i:,'rj|op<;ru</r<Jni,

<lu<;

vir.

'unii;i<!

piitco.

tauiinliudd. Val. quailiGdil. Ven.

«

Urow.

IIoc Nicetil
in

casienmn, de qiio bic Forlulnnge
arciiidiaroiii:e tiliilo

natus
a
qiiod

loqiiilnr, collnrat iiifra C:itaduiiuiii. Iiaud

" Uiius CuiJ. Vdt., lula lamtH niluil. > Viile qu.L' du siuiili reie duscriptione
adnotavimus ad rap.
"
l!> lib.
i.

^dlOcii

vonnueiililius,
b<idiei|ue

Trevcncie

proprio

iilii>iii:it«

epiKeopi
eii:iiii

hive saxiiiii
cnnji-rtiiia
s('lieil:e :>r

accolae iioininaiil;

iJi|ue

iinii siiliini

llrowenis aiiluinai, seJ

riipem , ex ei veteils
|ioeina

Ititcedeclarat l-uitunatus »dilicii anipliiudioMii,

ul laluii caiiipus parieiiliu» coiiiineri ei trgi culniina crediJisses; iJooeipiiiiiiiiius cuMniia pesi )hj)«mi, rl
aiiie

seiiiilacere lusliiiKinio, iiiKe

isiiiil

przfereb >l iiisigniliiui lali iioiiuii". Pliiniiium bac in re lurfueiit. iiiJirio Bioweii Jeforiiiius, i|iiii>l liis loiis
i

prcssil

punuiiuus. Suporiu* buiic.euiuJeiH kuiikiuu rtillis verMbi<s
:

'

Lnus

t.iid.

Vat., io/u5 elfato.

r.oni|>lKiiit

lalum uiuro r»nrtud>-r(> etmpuni
jslelluui livc ciwi

Kl
piiuit

pr(>|>t! I

wli
aJ

lucil.

I .\niiiiu<lveriil

lliuw.

bauil

loii|>e a

in <|ii<« lluere. Klion huiliequu up|>ellatuiii, iiuiic.iiu nuiiiino.

Nicelii

casiul<iiiii

l<Kaiiiliiiii

iiulalit silii, riMiiu ,

r

ViJe

iju.i'

iluiiiiiit in iiiiiis

c.

l>,

lib. l.

H In Edii. Veii., hmiki iniui/u ririt.

,

:

n?
lllic

JllSCELLANEA
est eliam gcmiiio ° bailisla volalu.

LID.

Iir.

133

A

llxc faciens inteiide magis, vcncrande saccrdus,
tJt

Uii:e po>t se

mortem
populo

lluqiiit, ei ipsn riigit.

comiiiissa

lilji

dupta

taleiila fcras.

Diicitur
F.x

iii

Hgidis siuuosa canalibus unda,
fert
liic

Pro Furiunato exorans quoqiie dulcis amaior,

qua

mola rapta cibum.
ante fniiex.
surgiint.

Spem

niihi

dans venio:,

flt

tibi

palina, 1'ater.

lilandifluas stupidis inJuxit coilibus uvns, Viriea culia Tirei, qiio
Iiisita
fiiit

CAPUT
Ad
[Mctieiisis
;

XIV.

Villieum
iirliis

'

epitcopum Mettensem.

poniorum passim plantaria
floris

Ei (lascunt vario
Nuec
tibi

odore locuni.
illis,
*>.

proliciunl, quidquid laudainus in
lot tribuis, pastor,

Qiii

buna

opima gregi

siium et ejus aroneiiitateni descrihit tnm Villici cpiscopi iq fundeiidis precibiis ail Deum stiidlum et assiduitalem, pasloraleni vigilaiitiain, coinitalem, in percgrinos miscricoid aui, niuniflcentiam in pauperes, depr.-ediiat.]

,CAPUT xm.
De Magnerico
Treverenii epitcopo.

(•urgite cxruleo pelngus Mosella relaxat,

Et movet ingentes

inolliicr

amuis aquas.

Lanibit odoriferas vernanti gramine ripas,

[Magnericum, Treverensem episcopum, laudat ob
Ecclesia sua legenda, ob coiiiitaiem in uiunes, ob liberaliiatum in egenos,
vinuteiii, ac diligeniiam
iii

Et lavat berbaruin lenitcr unda c

iin;is.

_

Ilinc dexira

de parte

fluit,

qua S

ilia

( feitiir,

ct liospiies.]

"

Klumine sed
ilic

fluctus pauperiorc trjhit '.
iiitrat,

Culmen
Uuetn

*

bonorilicum, PairumPater, arcbisacerdos,

ubi perspicuis Mosellam cursihiis

Punlincale decus proliciente gradu.
lidei titulus

Alterius vires iinplct, el ipsc pcrit.
IIiic

meritic erexit in altum,

Meliis

'

fuiidata loco speciosa, coruscans,
l.iius.

tcclesia:qiie capui, distribueiiie Beo.

Piscibus ohsessum gaitdet uliumque
Dcliciosus ager ridet vcrnantibus arvis,

Discipule egregii bone Magnerice > Niceti,

Nomiiiis auspicio

Magne canende
*

lui.

Ilinc sata culta vides, cernis et iiide ro~as.

Clare sacro merito, tanio

infurmale magisiro,

Prospicis

umbroso

vesiitos palniitc colles,

Quem
Ciijiis,

reparas operum rructiflcante loco.

Certatiir varia fertiliiate locus.

opime, sequax, sancta et vestigia servaoi,

Urbs muiiita nimig, quain
PontiHcis meriiis
1

cingit miirus et am;ili

Uiie niiiii-ter agcns, ecce magisler ades.

stas valitura inagis.

Auciurisque

pii

successor dignus haberis,

Villicus xthereis qui sic hciie mililai armis,

Uiredisque
Duin capit

sui frugipareiisque maiiet.

Stralus huini genibus, te levat

ille

suis.

Crcvii post obitum paier, et ic crescere fecil,
ille

Uiide bumilis terris te projicis, aline gacerdos,

polum,

lu capis arce

locum.

r

Orando hinc

palrise ducis

ad asira cnput.
p'el)i.

Ciex

aliiur

pro

te,

vice prxcessoris,

alumne;

Fletibus assiduis acquiris gaudia

Nec sua danina

dolet, duin lua lucra tenei.

Pastoris lacrymis Ixtiflcantur nves.
Iciibus iiivalidis

Frairibus oplandus, jucundus honore minislris,
Cliarius ei pnpulis paslor
Tit

quamvis minilelur iniquus,

amore

placcs.

Tu*
Et
licet

qiiibuses murus, vulnera nulla tiuient.
incluso lupiis insidietiir uvili,
gregis, hil tibi
-

panem

esuriens, tecium bospes, niidus amicluin,

le

fessus requiem,

spcm

peregriiius babet'.

Te custode
aniio

pra:do nocct.

Gemino volatu, id est, duplex ballisla, ul interpretatur llruw., alia ad hastilia, alia a<t saxa ejaculauda. Addit ideni, toTlegeininovolatu slgiiificari alas, ((uilius missile, sagiiiae iiigiar, iiistrui solebat ad aerein facilins secandum. •> In uno Cod. Vatic, paslor opime gregis.
c

nec
8
/•'fl.
•i

idem oiiinnlur in Galliam venisse Furlu iluin, SU6 pniiendani exlstimai, DuoCorid. Vat., ei Ven., et Edit. Paris., ^uiSaiiliia

Viilgo Siillia sicuii et in Ven. Eilit. legitur.

Deesi boc pueiua iu iribus Codd. Vai. et Edil.
Magiiericus successit Nicetio in ssJe Treverensi

Ven.
«i

Mire Mediomalricnm urhem (suhdt Brnw. in noad hunc lucuin) fiuvius hic et inuitil el ornal. A((luil ab occaiu placidiisimut, e summo lobens, admirabilcm prwbens nalurce tusiim e longinquo, vel alto
ti.«

anno circiier 56tj, et pervenii ad an. 5'J7, cujus Vitam conscripsit Eberwinus, abbas coenobii sancti Mariiiii Treveris, saec. x, e qua hoc carmen depromplum su primus edidisse teslaiur Brow.
bujusce libri. ' Villicussuccessil llesperioin sede MuKensi, qui intertuerat an. 555. Villicus tecuiic. Arvernensi nu't sedeiii Meiicnsem annos xxv et ineiises duos, ut alliniiatCoiniius ad an. 5G(j, ex Cod. sancti Symilixiinus
i

prospectanlilms, priusquam intra urbit se moenia insinual, paratleto ferme cum Mosella gradiens , cordis

D

imaginem, aclo ggro, sparsior ff/SiJi ; inde rursum coutcscens appelii arcem, el mox laigior,in varia scissus, puTlim urbein interfusut obit,
alluil,

=

Vide

qux

ad cnp.

H

parlim niirnia [o. is donec ad extremum se condal in Moscllain. De Salia fluvio loquitur Fort., lib. vii, c. 4, hoc voisiculu
'

Seu qui Metlin adlt, de Sale nomen babens. MeU;p, urbs in Gallia nuliilissima, in qua leges

.Austrix sedeiii hahehant,

pburlani Metieiisis.

ms. exeinplari , ciijus iiieniinit Brow. , in iiotis ad liunc locum Villicus vixisse legebatur sub aijoslolicis Pelagio 1. ioanne lll, B:nidiclo I, imper. Juslino el Tiberio Connlnntino, Purro Bened. I creatus rull pontifex an. 573,

At

cum

taiiien ipsi et Klieinls

in

,

et

Tiherius a Jusiinu declaraiur Caisar an. 574, el Augustiis an. 578. Sed vide Cuiiiiiuui, luco su|>ra citaio, qiii ex dicto CuUice saiicti Syiiipliuriani, calaiogiim Meltensiuiii pontiUi um , el ;innos quibus se-

deruui , describli, ibiijue est, morleni nec iuira

Villici

,

aiinuiii

de quo hic serino 5U2, qno ciiciier

federcnt, pro imperii (ut oplnor) hiiitudiiie, ei ne^ioliorum riiversiiale, iiuijipe qui rcgnuni vel lii Geriiianiam porrigereiil. De Mettica regiiin Aiislrasla; sede, et iirbis ill us silu, vide eumdeiii Forlun., Ilb. x, c. 9. Isihaec urbs ab Huniils prlmuin sub Allila iiicens;i, poslea a Vandalis capta, ac ilevastata e>t. Videsis i;rei!or. Tur., 1. ii, c. 6, et Fiegd. Scliol , In Frag., II. 5. Duo Codd. Vat. et Ven. Ed., poniifuis mcrito. 1 i" Edil. Veii., in quibus «.
'

lb:d

,

nil sibi.

Patuol.

LXXXVHI.

,

;

159

VENANTIi

IION.

CLEM. FORTUNAll OPEKUM PARS

I.

IIO

Oblecias popiilos vultu sine luibcsereno,
Cuiicioruiiiiiue aiiimos gralia blaiida fovel.
Si poscai iiovus hospes opeai, lu porrigis escas,
iiivenil et propiios

A
De
[Ocoasione
posili liicrant,

CAPUT
pisciiiin qui

XVIII.

\iitcibui in

metua

ejus.
.ipa^l

ad lua tccia larcs.

Dnm

saiias qucruluin,

magis obliviscilur

illas.

iii mensa Villici ropiose siipernam ejusilem vucaliuiium gcreiidnm pasiorale muiius cominendji. ]

Quas

haliet iu pairiis linibui cxsul opcs.
"

llciia vestra, patvr ",

oneroso pisce redundanl,

Qui sua d;inina referl, gemilus subaucis

ab ore

;

Apparei

'

l^uiri

vos ineruisse vices.

Cauilia icsiiiuens irisiiacuncta fugas, Pioicuis hi.io nudiis, illinc lu pascis egenles, Deus Nil tibi rcddil iniips, redJii ainore

CAPUT
Ad

XIX.

Charetttinum episcopuin Cotonite.

condita servans, llorrea pntmitlis, melius lua

Quas sic ditfundis, dal paradisus opes. Cuimina lemplorum renovasii, Yillice cultor Cutn veniet Dominus, siat labor ecce tuus
Cominissum video non suffodisse lalenlum,
Sed magis optatnm
inultiplicatur

[Charonliniiin, Colonia' Agrippin^e episcopum, laiiibt obbospiialiiAlein et chariiaiein singularein in pruximos, nb placidns tranquillusque mores, in pau-

,

peres misencordiam,
Ctiareiiiine
is,

in

lempla liberaliiaiein.l
Deiiaiis ainice,

decus

fidci,

Runiiiie de proprio cliare perennis ainor.

opus
aiiiios
,

B

Ponlilicem pollciis Agiippina > Colonia prxfcrt.
Frugiferib ngris digne colone Oei.
Si vide.is
>

l.ongius eMttiuos ^ peragas

tam digna per

Ei roaneal scmper nomen, opime, luuni.

aliquns quacuiique ex genle creaios,
ignolos,

CAPUT XV.
Ad eunidem.
Pastor

Quamvis
Quos Nec
Ulierius
suliiio

mox

facis esse tuns.

semt'l aflcciu a^lringis pietate paierna,

opimc

grejjis, cui.ciis

tua pabula prosunt ^,

nunquam

dis.^ociare poles.

Qui

saiias aiiinins,

qiiam

benamembra

foves?

veniens veluii fugiiiva recedii,
fixa inanet,

Sic avidos reddis coiivivas neciare lacii?, Ut sculclla levet, quod cocleare sokt.

Sed concessa ciiogratia,

Vcrba Dei complens,

sicut te diligis ipsuin.

CAPUT

XVI.

A

te ita diligilur

proiimus ouinis liomo.

Ad eumdem.
Curril ovis, repctens a le sua pascua, pastor, Qui cibus esse soles, da mihi panis opem.

Yoc.s ai^ostolicx seciator dignus baberis,

Qux

cliaros

animos pr.xposuit

I

lidei.

Tranquillus, placidus, mitis, ^ sine nube serenus,

CAPUT
De
pictura
vttis, in

Cui rabies mundi

nil

Joroinare potest.

XVll.

„ Pectora cunciuriim
Pauperibus cibus

relicis

dulccdine veibi

meiisa ejus dtctnm.

Lxlificas vultu tiisiia corda luo.
es, sed esurieniibus esca
, i

[Occasione cujusdam piciurae, in qua ales rosiro carpobat uvas, Villici liberaliialem in coiivivas eitollii.l

Uile paier populi, daiido salutis

opem.

Yiiibus inicxiis ales sub palmite yernat

Aurca<" tciupla novaspretiuso [specioso] fulta decore,

Ei leviter pictas carpit ab ore dapes. Miilliplicescpulas mcruii conviva lenere,
Aspicil binc uv;js, inde falerna bibit.
• Edit. Vfii., iubducil ab ore.
ILiid.,

Tu

nites,

unde Dei

fulgei

bunore domus.

Majoris numcri quo templa capacia conslent,
Alter in excelso pendulus ordo datur.
in Annalibus,
I.

xii, c.

27, bis verbis

:

.igrippiiia
,

lougiui exlemos.

In

uno Cod.

Vat.,

/aii-

vim

titatn sociis

quo:]ue iiaiioniliui Oiteiiiarel

tn

quo op-

gius exleustis.

cllocpoema, sicut ct seq., videtur recilaiuma Foriun. cum is a Villico fuissel convivio escepius. In illo suo per Germaniam in Gallias iiinere , crcdidcriin Foriunaiuni cum Villicu amiciiiam iniisse,
ct

Ubiorum, m qtio yeiiiln eral, veteranos , eoloniamque deduci iinperul, cui noinen inditum ex vocapidtiiii

bitto ipsius.
>

Vuletur Fortunaius in

illo

suo per Germaniain

ab ipso aflectum pluribus humanilatis, graiaeque
pabuta
prassttni, corr.

itinere, a Cliarenniio tolonix' episcopo, perhumaiiiler excejitus, licet alieiius, ignotusque vir , satis ta-

iiospiialituiis ofliciis. d in uno Cod. Val..
' Edit.
'

nien probalus pielatis el iiigenii ornainentis. Id for*^ lasse ille indicai duobus isiis vcrsibus
:

Ven.,

teiia vesira patenl.

Ibul., appiirel el Petri.

Sivideas

aliqiios,

quacunque ex geole

crealOit.

Cbareniinus successil in sede Coloniensi Suaniio luoeno; aiiiccessii vero Ebregisilura , qiii 190, a rege Cliildebcrlo legaius fiiii , ut dissidia ac turb.is monasierii Piclaviensis sedaret, ut refertCret ilic
,

(luaiuvis igDotus, luox tacis os.e tuos.
1

^ in
tiii/i>.
l

Edil. Ven., profioiuil fidei. UDO CoU. Vat. et bdii. Puris.,
,

p(a rit/iiii;ii<

gor. Turoii.

x liisiur. Franc, op. i5. i'erpecaialogis episcoporuni Coloiiieiisium Charcniinus post Ebrcgisiliim poniiur , iil aiiimaUveriii Coiniiiis , ad an. 5t)i! , qni ibidem relcri ejc licnrici i'antaleo senieiiiia,i p:irie de Viris illustri,

lib.

Edit.

ram

itaiiue in

"'

1'aris,, ti dasque esuriiinlibuf enam. Narrat Gregnr. Turoii., lib. detlluna marlyr.,
i

biis

Gcnnan., sedisse Cbarcniiiiimi ad an. 5tiU. Illuil ego addani sedisse eiimdem ullra aniiuiii 5(il, ui Fortunaio nulus esse possei , qui noiinisi ad an. 6Go circiler m Gallias advenil ul ustendimus In
,

cap. 02, quod apud urbem Agrippineiuem cral basiiiia exstrucia in iiioinnriam qiiint|u:«giula mariyruin cx lc>;ione ThebaMruni, qux quia udiiitraHli optm t% Mustvo quatia.i.moilo deaurala spteiidebul, saiiclot j«rcos ipKiin biiiiHcam iucoUv vocilnlain loluerunl. Ilanc itai|uu basilicain a Charciilinu renovataiii, »eu r*

slauralani (uisse videiur innufie Furiuujius buc verslculu
:

ejiis Vila,

niini. 'il. el soq.

Agripiumi ei Agrippinensis, qnam Agripcoiididit , ul narrat Taciiu» pina, Gcruian.ti uxor
>>Coli>tiiii
,

Aurea

(eiiipla

novan, pioiiuiu tulu docore.

,

,

,

,

,

,

H\
Sollicit.ii pia ciira grcgis, le

MISCELL.\NEA.
pastor opiinp,
rapil


Qni

LIB.
'

lll.


aiiiore

A

doluit, tollis geinilns in gaudij vcrtcns,

Nll lupus a sKibulis

quo vigilanie

Exsiliiiin

removes, reddis

Lares

'.

Tempora longoBvo lencas

felicia iraciu,

Paiiper liabere cibum, ineruil qiioque

nudus .imiclum,

Ei per te Doiuini multiplicentur oves.

Invenit hic si'iiiper, qiix boiia quisque cupit.

CAPUT XX.
De
[

Cousulliim tribuis generaliier omnibus
Rlieinvi!.i

unum

,

l:jidio

[Ms.; Egidig]

episcnpo

[M^

Qni popnli paler es,
Iliec libi viia diii,

lot pia rite regis [geris].

liUfDtvruin].
/FgiJiiiiii,
oli

domiiio tribueiite, supersil,

Rhemenseni
in

O|.iscopijni, inipi^nse. Iauil.il

Aique futura

inicet lucidiore die.

tliligeiiliam

creililo sibi
in

gre^e ciiranil", ob
erudieniJa plebo
]

elO(|uli viiii alqiic (lorlrinaiii

CAPUT
Ad Uitarium
£

XXI.
episcopum.

ob beneliceiitiam

in luiseros el calaniiiosos.

Actitius egrcgiis, venerabile ciilinen Igldi •,

Kx

cuju» meritis crevit bonore gradus.

^Saliiiatorias ad llilarium cpiscopiim lilleras minit, siiainqiie in absentein menioriam el beiievulenliaiii

Siibiraliur ingenio, couipcllor

amore paralo,

declarai.]
Liix sincera aniini, raihi seinper ^ dnlcis llilari,

Liudibiis in vrslris prodere pauca faveiis.

Pfamque reus videor

taniis exislere causis,

Si solus laceam, quidquid ublque sonat.

B

Cujiis hoiieslus aroor

Quamvls abseiiiem qiiem mea cura videt. lanlum mea corda rcpievit,
Ut sinete niinquam meiite vjcanie loquar.

Sed qiiamTis nequeam digno scrinone

faieri,

Da veniam, voto
Exiii in

ine voluisse loqui.

Versibus eiiguis mandanius vota salutis
,

;

mundum

•>

gcslorum fima luonim

Quse dedit 3frectu?,sini

libi

chars [graia], precor.

Et meritis propriis sidus in orbe mic.ns.
Clarior elTulges quain lucifer ore sercno
llle
,

CAPUT
Ad Bertechramnum
'

XXII.
,

suis radiis, tu pietaie niies.

epifcupum currum.

cum

elccareiur in

Nii lupus insidiis cauto subducit ovili

Te pastorc sacro
Ecclesije crevil
<:

pervigilante gregi^m.

i^A

hoiinris causa, exceptus, lianc

Fiicuiido eloquio coeleslia
,

dogmatn fnndis,

te

monilore, domus.
,

Beriechramno episcopo, Fortunatus in rhedaai, ejusJem iii se co. milatein , tum iii cxtero^ oinnt.s bunianJiataMi el bcnevolentiaro carmine consecrai.]
Molliter inccdcns orblta sulcat

Pontilicis siudio correctio plebis baberis ^
tie lenebrae

Curricnli genus cst, nienioral quodGallia rheJaiii,

noceant, semita

Iiicis .ides.

humum.

Ciin toruiii recreas animos dulcedine verbi

Exsiliens duplici
r

i

bijugo volat axe ciiato,

Qui saiias epulis, pascis

et

ore greges.

Pr»cepia iropleniur, non solo pane cibaniur,
Delicias capiinus, quas tua verba ferunt.

Atque movet rapidas juncta qnadriga roias. llucegodum faroulans comitalu jungor eodein
Ei niea meiubra cito

dum

veherentur cquo,

Ul gaudei corpus, cui mitior esca paratur,
S<c animu: gaudent, si tua lingiia sonel.
ilxresis, ira cadit, forii le niilile Chrisii
,

PuniiGcisquesacri Bertechramni actus iionore,

Comprendeiile manu raptus

in a.\e levor.

Quarncr implumes

felus pia roater hirundo,
teiisa tegit.

Acquiris regi, qui deJit arnia
Qiii

tibi.

Confovet, et placiJe peimula

purgas spinis agros, sermone colente

Sic bunitaie potens, atfectu dives opiinu,
In

El inundata Deo surgit

ubque

seges.

proprium pastor molle sedile

locai.
diligit

Qul venit

biic exsul, trislis, defessus,

egenus,

Nec soiiim amplecieiis pia mens, sed
Uiide oiagis pnpulis unicus
vixisse.
<<

omncs

,

Ilic recipit *

patriam,

te

rcfovente,

suam

exsiel ainor.

Hic j£gtdius poteniissimus vir fuit apiid ChilJea qiin et legalus mi^sus esl ad Cbilpericiim, ut ..uo nnroine de rebus gravissimis aKcrei, el exorlas intcr uirumqne dissensjniies coinponerei. Idcm poslea conjuralionis ac perlidiie conviclus adin synodo cpiscoversus eumdem Childebertuin porum e sacerdolii gradu depiisitus evt aique Siratcbiirgnm relegatus. lla!c an. 5S0, ante quod tenipns proinJe .lEgidius, aJliuc florens probilatis fhino, niagiiaqne apud reges auctoritate ei gratin, laiiJalur hoc carmine a Fortunato. Lege Greg. Tur., lib. x , cap. 19. In diiobus Mss. Vat., ei Ven. Edil., exiit muntlo. ' FloddarJus, lib. ii, cap. 2 llistor. Eccl. Rhera., narrat ab boc ^giJio palriinoniuni Ecclesi» Rlieiiiensis pliiribus bmiis auctum fuisse, niaxime es; rcgls Childeberii liberaliiate.

lienum regein,

Ac sane llilario Gabalitano succcssissc referiur Evanibius, qui inierfuit concilio Aurelianeiisi
541. Vide cl. Buin. in iiolis ad Vilas PP., cap. 6, n. 4 ei 5- Alius tlilaiius Diiiiensis episciipus fuil qui jain $edcb:it ad aii. 5.S4. Niitn forte hic fuil, ad quem Fortuiiaiiislioc poemascripsil? ^ Edil. Ven., semper milii dulcis. beitecbrainnus episcopus Burdegalensis fuit regis Guntchraniiii iu:ilri aflinis, ut refert Greg. Turoii., Iib. VIII llistnr., cap. 2. Inlerfuilsynudo M >tisconciisi II, celebralae anno 5So, eodenique aiino a synoJo ilia regressus obiit, ul narrai Gicg. Tur., !ib. viii Ili^iiir. Fr:iiic., c. 22. Fnit et alius Bertcbraranus episcopus CenoinaIV, habito an.
i

,

l^

fc

m

neiisis, qui

quo Greg. Tur.,
riilt

ex

lis

successit BaJegisilo, circa an. .'»8G, de lib. vui llistor., cap. 59. !s nnus cpiscopis qui aJ turbas nioiiasterii Pi-

* In

uno Cod.

Vat., correciio plebis

alumme.

ctavicnsiscoinpescendasoperam suanietauctorltatera ciintulere, ile quibus Greg. Tur., lib. ix llistor,,
cap. 41. Defliiire nou ausiiu ad queinnam huruin scribai bic Forinnaius, ciim uiriusque teuipora Farlunati temporibus cunveniant.
J

Ven., quiB doluil. ' lii uno Cod. Vaiic, reddis amore dapes. K Puiat Brow. hiiiic fnisse Hilarium, episcopum Gabalitanuin scJ ciiin is inierruerilcoiK-ilio Arveriiensi an. 533, iniror ;id Fortouati usque teuipora
;

* Edll

tii

^

uiio CoJ. Vat., i\ii[i\\r\jugo. Uiius Ccd. Val., ei Veu. Edil., exilat amor.

,

;

U3
Aft

VLNANTII

IION.

CAPllT XXlll. eumJem <te opusculis tuii

CLEM rOUTUNATI OPKRUM PARS I. CAPUT XXIV. A
Ad Agriculam
epiicopiim *.

UA

[ejut].

[Eliiitibraiu uUertecliraini)» |iocinala,grandi.'ic liimi(lo eloi|iiio ('Oiiscripia, tlicit

se pxcf|iissc, el oulein
iiuiat

[Scribens ad Agricolaiii, pareiiiis illius in sc beiioncia coinmemorai, ac rugut ui qux patrig diligeiilia
ct opera saia
perlicial.]

liiuilnici paiie,
(lii.l

et paite \ero

ac

reiirelieii-

rucraiil in ^ese, lioac lllius alal, et

Anlua suscepi missis epigrammaia
A'i(|iie

cliartis,

Prxsul, hunoris apcx, generis fideique cacunien,
Culior agri pollciis, pastur opinie gregis,

cothuriiato verba rolaia sopho ".

fcrcurreiis luiniJo Rpumantia cannina versu,

Ciim

ini>a

tcrra inanti meruil gcniloris arari,
naii voincre culla sui.

CrediJi
I'laiia

iii

uiidoso

mc dare
<>

vela Ireto.

Riddaiur

procbllosos ructavit pagina llucius,
runie rcriidit aquas.

Nain paier elTectu, dulci meniorabllis orbi,

Et vohil Uceanus

Mc vobiscum uno

rovit

amure duus.

Vi\ niodo laiu nitido puiuposa pocmata cullu
Audii Trajaiio
<=

Ccrde parens, pastu nutrix, boniis ore magisicr,
Dilexil, coluit, rcxit, honesta dedit.
Ille

Koma

vcrcnda
in

' ruro.

Quid

si lalc

decus reciia$sei

aure senaius?

pio studio sulcala novalia scvil,
elTudit

Stravisseiil plantis * aiirea fila tuis.

Quod pater
,

hoc

niilii

seinen a!e.

Ter loca, pcr popnlos, per

coiniiita

cunela videres
tiios.

CAPUT XXV.
Ad Felicem
^'

Cuircre versiculos. plebe ravenle,

Sed

t:iinen in vc&tro

qiixdara sermone notavi,

episcopim Biiurigensem, tcriptum in turrem [turre] ejus.

Carniine de veteri lurta novella loqui.

£x quibus

iti

paucis superaddita syliaba rrcgil
'

El pede Ixsa suo inusica clauda

jacet. salulo,

[Tiirrim, quam Felix episcupiis consiruendam ciiraverat ad coiiiiiieiidum sacrosaiiclum Cbrisii corpiis celebrat carniine.J

^unn, venerande Pater, prece, volo, voce,

Quam

bene juncia decenl, sacrati ut corporis
'

agiii

Commenilnns animum supplice corde mcum, Sil lun vita diu, ciijus modulanie camena
Cogimur
optatis reddere verba jocis.

M-irgaritum

iiigens

aurea dona rerant.

Cedant cbrysoliiis Saluraonia vasa metallis,
Isla placere

magis ars [arx]

racil,

aique Gdes.

Sophus pro populari plau^u , et acclamaiiime liominum, sapiens iJictuin aliqund, aut scripiuin apprubaniiutn Imc voce aofu(, usurpatur ei a Marliali
locis in pluribus, ei a Sidonio Appoll., lib. i, episl. 0., lib. viii, epist. 6, lib. ix, epist. 13. car. 8, et alibl,
-,

mavull hunc fuisse Agricolam epijcopum Nivernroseiii, qui anno circiier 580 sedein illani adeptus esi alque aiiiio 583 concil. Matisconensi i iiilerruii, et

ut et Biow. animadveriil. Sed liic aperte tophut adhibetur a Fortiinato pro eleguntia dicllouis ac graviiate, qiio in sensu vel su^pu allas abeodem usurpatiir.
>>

^

Onus (;od. ^ Sirmondus
epist. 8, el
iii

<

Diio Cotld. Vat. el Vcn. Ed., Oeeanas. Vat., audil Trojano, corr.
in iioiis

ad Sidunium Appnll.,
Felicis
roro, sed

lib. iii,

(iical iioii in

indiversis rhetoros declmiare suliios. lia de ruro Atheiia:o lestis Lainpridius in Alexandro, ad AJlienanim, in-

dicl.

vn Magni

Eiinudii,
iii

uno lantuin Itomae

monasterii Piciaviensis tuiiiuliibus repriinendis cxteris episcopis auctoriiaiem iiiierposiiit, ut constat ex Creg. Turou., lib. ix, cap. 41. Decessil vero an. S9i, ex quo inlelligi potesi euiu (cre xqualeui ruisse Fortunaio. Agricola vero, episcopus Cahillonensis, qiieio laudat tjreg. Turon., hb. v Hisl., c. 4i>, obiii an. 680. naius annos lxxxiii, cuin sedissei duudequinquaginta, ut verisiinile haud sil paireni ejus vizisje, cum venit Gallias Forlunatus, niullo veru niiiius eumdem cum liho suo Agricula crudire et educ;(re
iii

suam cum

m

pntuisse. ^ Hic Felix

episcopus Uiluricensis

creaius esi

audiemlorum ei Grwcorum, et Latinorum rheiorum, vel poelarum cuusa , frequenier processit. Dc ruru M:>rlis indcx est veiiis adnoiaiio in Cod.
(|uieiis
,

anno568;
noo

interruii coiicil. Parisieiisi iv, au. 573, ac !iiullo pust obiil. Ejus sanctilaiein laudai Grrg.

Apiileiano Bibl. Vaiicjnx', ul relert Sinn. in notis 8 lib. III Sidoiiii. Ue loro denique Tritjano hic Fortiinaius, et lib. vii, cap. 8. Uruwerus in notis ad hunc locuin aiiiinadvertit in roroTrajaiiu skiluas virjg, aliqiia ingenii ac litleraruin l.iude conspicuis, erigi suiitns; idque ex Vulalerrani et Sidunii lestiininiils cunlirmat, uiique ut ils cxeinplis hoiiiinuni iiigcnia ac stiidiu ad ejusdem laudis acucreiitur. Itaque Eiinoiliiis, iiiiitaiiunein ilicl. vii, quai; iiiscrihitur in dedicaiiune uuditorii, quando ad [erum translatio [acla etl, h»?c habel : Vt tjmpui mililem, mare navilas, [ora causidicum, follicilanl secrtla raplorem, ita auditoria liuguat excrcent. qua! maluin riilio luaUebit tilenlium in loco in qiio tunl prcemia conslitula verboriimt ubi orutionis pulmn, si liic gratia lacxtiirmlatii? iene svlvuniur sudurit pretia, ubi sunt leiiipta victorice, elc. Sed lege
atl cpisi.

D

Tur., lib. deGloria conle.»s., cap. tO^i. ' Margaritx apud Grxcus scriptores appellanlur particjla; sacrie ^ucharisiix, qu« ex hoslia, cujns <|uarlam partem suiuabai sacerdos, niinuiius conris;e scrvahaiitur pri> inhrmis. Vas, iii quu illa: leiiebaniur tiapyupirte dictum est a rcceutioribus Grvcis , ui ducet Franciscus Uichardus in Itelaiioiie de insula sanctae lienes. pag. 211, uli le^iiiir in Gloss. Durresne. frudcntius ctiaiii ingenlis Maigariii menliuneiii

lacit in cariii., quod rsjfcliouiachia inscribitur, ubi Sapieniix aulaui describeus, iiiqiiit
:

Al

douitis inlcrior Crysliilli alguuliM,

seplem subuixa rolumais. viirea de rupo recini,

Num

Cuuslruitur, qujruni legll ulila takulus albeni lii («uiiui ca'!>us tjiplu, rl Muuaiiiiue sutiter SulHluctu» cuucli:t lu spuoieui, quud mille tjleotb M:iri;aritum iiigeus, U| ibusi|ue el ctiiisibus h«slae, AdJicils, iiiamisia iidtis murcal* piirjiat.

Sirinuiitl.,
'
'

iii

niilis
Eillt.

Ex Vcn.
Ibid. ct

ad Siduii., car. t>. corrc\inius plantii

quihus cx versibus qujenam esMei inargarili ejiisinodi
\)ro

blandii.

S|iccies ac

lurma

,

racilo

coiijici

putoii.

Quaugujiu
et
li-

III

duuli. Cudil. Val., cloila

geiiiit.

ejusiiiudi

margarita crucis

lurinaiii

pra'iulisse. u\

< Uruwerus jiulat liiiiic Agrit-ulaiii, seu Agrx'culam, Uiine episcupiiiii Cabilluneiiscin, cujns paier, vir ex
urdiiit)
iieiiiilurio,
iii

qiio cl crueiculjB appellabaiiliir,

culligi (hii«<i

hbcialii exntiient.

Ac

Korluiialum laiii niiiiiilicus ac Coinliu niagia aii^icnlior, qiii

asservjiu, qui eisiai apiid M.ibilluiiiiiiii, i. III An. Uoua.l., pag. 0\)!i. 1'rit'iljre «ulcm huiic ad Kicu.ii adveiiii Ui'tiw«rtu

hellu

du

saiigiiiiie Clirisli, .\iigi.t;

,

U3
Qti.-v ilata,

MISCELLANlilA
Chrisle,
libi Felicis

LIO.

iri.

t!0
ct
iin;<u:R

mnnera sic
coxqiias

sint.

A

prii

imbecillitaiem

inopiain

cxciisai,

Qiiali.i
Ivl ciijiis

lunc Iribuil de grege pastor Abel.
lu

ijuam suis volis

all cninpeiisari.]

corda
i>

vidcii, pietate

*

P^ruimus

jussis, saeer ac

venerande sacerdos,^
luls.

Saraplx

merilo, quae dedil sera duo.

Ei Pater, imperiis, dulcis Avite,

CAPUT XXVI.
Domno
saneto, alque aposlolids
pio, el peculiaiiier

Garruliioie levi potius stridente cicuta,

Quam

placeat liquido iiosira

camena melo.
pielaiis aiuator.

act'but pr<eJicando^

domno,

dutciin Uiri$(a Patri

Sed lainen, ut veniam tribuas,

Avilo papa: ^
[Avili Arverni-nsis episcopi bospitaliiatem, ac ir pascendo ei lucndo grcge diligi>ntinm celebrat ; inm quaedam ejusilem ad se, ei Agnctein, ac Radegiii:liem, mis^a

Inieiide obsequio •, ncc irutinato sopbuin.

Munere pro magno modicus bxc parvula solvo, Pensetur votis, est quia " lingua rudis.

munera commcinoral.]
Pater orbis, Aviie
*
;

CAPUT

XXVIII.

Oificiis inienie piis,

Ad eumdem,
[Aviii in liominum sihi animis conciliandis et cbarilate dcvinciciiilis niirain induleni , ac pi';i'cipiie

Gloria poniiflciim,

nosler el nltus amor.
'

Per qnem plebs, regio, peregriiius

ei bospes alunI

lur,

B

alias ejusdein virttites, rat.]

In

quo cuncia

capit,

qux

sibi

quisque cupit.

peregrinos et iiospites, nec no» commendai; luin guuin iii illum prxcipuum studiuDi ac benevoleniiamdeclamuniriceiiiiaiii
in

Ex opere immerilus merui (>i;i dona patroni, Ne minimam pascens immemor esses ovcm.
Qiii Irabis

Viriutum quid celsa

fidcs

mercaiur

boiiuris,

ore greges xlerna ad pabula Cbri^ti,
liiiic

Summe
Post
tc,

Eacerduium, dnlcis Avile, probns.
aiiinios

Qualiier

vivant, esl

quoque cura lua
loius ades ^

*

Qui nectcns

cnnciornm

in

ainore bealo
trjliis.

,

Semper et nbsentes prxsens tua Quo pede non curris, munere

prolegii ala,

cbare Paier, pectora capla
inler eos,
tiia

Sed lamen

quos dulvedo

replevit,

Muncribus vestiis aut Agncs, aui Rliadegunde';,
Muliiplici oraiiles roiniie voeis agunt.

Promptus

in afTectu portio
,

major agor.
,

Lumeii dulce inenin

palrix vigor
,

altor

egenlum

,

In

'

coelns peneiranda scras i, Paier alie, lalenia,

Spes peregrinorum
Si inea

ductor bonorqtie pairum.
,

QiiiB

ceniena sno lempoie culia raetas.
,

\o\ jugi resonaret acumine carnien

Per dominum regemqne bonum
lii

precor,

aulire

''

Laude

luinor loquerer, major amnn-, Pater.
nosiri daiur

[prapsul.

Uaximased

hxe occasio

v<;ti,

Fortunali sis meinnr, alme,

lui.

Vol memor.ire lunin nomen,
Coiiimeiidaniur
iteiii

opiiiie, sacruin.
aiiiori

CAPUT

XXVII.

vesirx pieiatis

Ejusdem ad eun:dem.
[Atiio, qui a se contonderat ut versiciilos
iiarrat

Agnes voce
scriberet,
ingeiiii

hu:i.ili

cum Radegunde
libi vit.i

pari.

Larga salutireros vigeat

per anims,
cliare, salus.

eidem se

saiisrecisse

;

in

quo

pro-

Nam

tua

qux

fueril,

filmea

,

istam Felicis diligentiam in margariio consirnendo, Chriiti corpus ferret, ac contincret, lespondcre canani 3 concil.Tur. ii, cuiconcll. Germanus Parisiensis iiitcrruisse ac subscripsisse reperiiur. In eo auicm canone decreium fuerat ut corpus Domini in altari, non in iniaginario ordine, sed sub crucit tiliilo componerelur, sive, ul explicalCoinlius, nun inter saeras imngincs, supra aliare poni soliias, sed sub cruce ipsa, qus iii medio aliari, ut digniore ei emiiientiore loco, poni consueverat, colliicireiur. lu co autern errat Brow., quod referat Felicem cum GeTmaiio Parisionsi, a quo olim episcopus ordinalus fuerai, concil. Turon. ii interruisse, cum conc. Tur. II habiium fueril an. 6 regni Cbariberli, sive an. 566, .ic Felix nonnisl aniio 568 eiiiscopus creaius fuerit; nec veio Felicis nomen usplain imercxieros episcopos, qui synodo illi inlerluere, scriptuin reperiatur. Vide Coint., aii an. Su6 et £68. Veierem autein lianc Ecclesi;»! consueludinem in servandis fragmenlis sanclx Eiicbarislix , quxque hic egregie a Foruin. commonstrntur , pliiribus exemplls ac testiiiioniis prubai Cuiuiius ad aii. 566, num. 49, quem vlJe. « Cod. nnus Vai. ei Vcn. Edit. coaques. •> SaraptcB ; vu!gi), ui rapim merilo. Burnn., in append. lonii VII, par viduce merito ; ex Ms. Trev. el saneli Galli repo>uil Briiw. Sirapte; merilo. Consonaiit Codd. Val. Edit. Veii., Siraplce merilo. Unus Cod. Val., SyraptcB. Nitilur deiiide Brow. afferre ralioncm cur Forlunalus uiulierein illain evnngelicani, qux Lucx txi. I el seq. a Cbristo laudata esi,

quod sacruni

qund in gazopbylacium xra minula duo misisset, bareptam appellant et coiifiideiit cuin vidun llla
,

Sarepatana,

qux

Elia:ii

hospitio excepit

;

ctum
«

aii

ob

sinilliludineMi fortuiix uiriusque,

idquelaac libe-

ralitatis, et

qund ulraqne Ecclcsix lypura

gesserii.
/lu-

In Ven. Edil., prwconando. ^ .Add lur ibid, et in CoJ. Vat.,
nii/is.

Fortunalus

O

« llic Aviius successil Cautino in sede Arver» nensi, qui obiit an. 571, lue qnx illo anno in Italia et Gallia grassnbatur conrecins, de qiia Greg. Turon., Ijb. IV Hist., cap. 31. Saiicti .Aviii vero ninrs refertur ad an. 594, ui relert Coiniius, ex Jonnne Savaro, in Uriginllms Claroniuniaiiis. Aviiuin iinpeiisc laudai Gregor. Turun., lib. iv Hisl. Fraiic, cap. 55. Ilujusce s:incii ponlllicis sludio ad ecclesiaslica scri-

iib.

pta te solticitaium (uisse, de Viiis Palruni, cap.

narrat ideiu Greg. Tur.,
"2.

Gregor. Turon.,

lib. iv
:

Histor., cap. 35, ita lausi

dat Avili bospitalilatein

Jam

peregrinus

ud eum
pa-

advenerit, ita diligitur, ul in trem recognoscat et palriam.
*
^'

eadem

se liubere et

Duo Codd. Vai.
i:odd.

ei

Ven. Edit., cura

lui.

Edit. Veu., miiiiere tolus adis.

ei Ven. Ed.t., nd eoelos. Ven. Edil., leris. Hic videtur Fortun. decUirare graiinm .\viii apuil siium regein, de quo plura Greg. Tuion., lib. iv
i

dno Vai.

Ibid., in

'^

llisi., c.
>

35.
ctii

"

Ven. Edil., intende obsequiuni. Diio Cudd. Vat., ei Von. Eilil. Cbt

tingua.

,

,

,

,

,

,

,

,, ,

m
De domn >
f

VINANril

IION. CI.EM.

FOIITUNATI OPERUM PAR3

I.

148

CAPIT XXIX.
Agtrico |AJ Aii^-priciini]
Verediini ^.
\Kericiiin, episcopuin
r«iliiiiiiii.|
,

A
"

lllecebris uiutitti niuinliis, lagniva repellens
Nil
ciii

episcopo

siiriipuil caruis aniarus anior.

Lubriia culpa peril; neque mors dc crimiue gaudet.
,

laiidai
,

ub

(liligiiiiidiii

:ic

VibeneliceiUijin in |i»ii|ieres, itoolrinam in pasceiido grege,
ol>

Veroiliini file Verodnn.i

('uin tua delictis llbera
Iii

mcnibra vides

icmplis liabitando piis, sic purus baberis,
III

ub

iiiuiiilicemianiin teinpla.]
'

lua corda, Paicr, sint pia templa Dei
iii

llibs Vereiltina

brevi qiiaiDTis clandaris in orbe
,iinplillcaia, places.
,

Fligit

lali

Cbristus se vase recondi
purgavil, possiilui ipse

Poniincis meriiis
Mijiir
iii

Uu:iiii sibi

aiigusto praerulgot graiia gyro
luiis qiiain

Nuii-dolns iu labiis, nec sunt fera nubila
Sinceris aniinis vernat in ore dics.

domum. meniU

,

Aperite,

mngis anxii

lionnr.

Pliirima niagiiarum rudisii semina laiidiim,

Dociilnquum flumen

salienii fonie refuiidis

,

Qua: niatura operis

rcrtilitale inrtis

<<.

El sensus sterilcs, voce rlgante, foves.

Tcinpurc prxsenli viclum largirisegenis,
L'ndc
fuiiira dics

Ardua coeloruni pandis
Per qiiem plus

inysteria terris
scii,

:

centuplicabit opcs.
,

Dominum
i

limet, orai, amai.
,

D

ignialis areani

rcseras penetralia

paslor,

Di)gmale divino, prxsul facnnde, iriuniph:is

Nec

soUiiii

dapibus, pascis ct ore greges.
'

R

Dans pastor mniiitus
Deliciis reHcis,

,

ne premat error oves.
,

Teinpla voliista

novas, preiiusius

ei iiova coiidis,
,

qnas coeluni

arva

,

unda

niinistrat

Cullior est Domini, lo ramulanle

domus.

Et saiial populus binc cibus,

iiide iiJcs.

Egregios

'

funtes sacri b:iplismaiis exples,

Sumii paiiper upein,

irislis

spem, nudus amictuin,
iiide fului-a

Tain pia divino funte rcpletus agis.
Caiidida sinrero radiat
F.i

Omnia quidquid
Ilic libi

liabes, oiiinibus esse (ucis.
'^

b.^ec

aula sereno,

longa salus maneal, lieel

,

si

sol fugiat, liic inaiici arie tties.

Aique diu, paslor, pro grege voia
plebes-

feras.

Ad nnva
Tc

lenipla

avid» concurruni undiqiie
iii

FA iribuis populis plus
solaiiieii

amore D.uin.
nudus amiciuin,

CAPUT XXXI. Ad virum venerabilem Ainpliionein presbijterim. [Ampbionem presbylcrnin laiidai ob piciaiem sua,

inops mernit,

te

vil:!leiii

iiiorum

alque sernionis,
el

Cisolns cunctis polus,

et esca maiies.

firiiiitatciiique et aniuii
iii

ub prudenliain consilii, moderatiouein

Felix, qiH meriiis a-lern* lucis ainaior

lionore gerendo, ei bospiialilaiem.J

Tempore tam modico non moriiura

paras.

Vir pietnie calens, blaiida dulcedine vernans,

CAPUT XXX
De Ayeiico
episcopo

Cujus in aspeciu

mens

preiiosa niicai.
,

Veroduni.

Am|ihioii, mibi cbare Paier, venerande sacerdos

[Agericuni iiein laiidal ob doclrinat! prxsianliain, ob reruni biiminaniin coniempiura, ob viia; iiiiio-

^

Aiqne ineo sciuper corde tenendus ainor.
Queiti
'

prins ui nierui cognosccre luniiiie vullus,
libi.

centiam, sinciriiaieni, scieniiain leruin divinaruin, ubliberaliliieiii in pauperes.]

Coiupexi seiisus lunien inesse
Qiii
,

queiiicunque

uovum
libi

videas, facis esse propin[quiini

Pbn bus

ut elaiun) suspendit in xlbera curriiDi

Purus et igniroriim spargit ubiquejubar;
riTusis radlis loluin sibi vendicat

Si genns ignorcs, 01

inenle parens.

urbem,

Provocai alluqniuin

°>

cunclus jncunda vuluplas >

Moiiies, plana replens, iina vel alta leiiet.

Cogis ct unaiiimes jugiter esse luos.
Iiigeniii

Sic pr:csul spleudore
Ille

aiiiini
,

cum

sole coruscas.

vivax, sensus moderauiine lirmus,

suis radiis Tulgci
«

et ipse luis.

Putidere consilii fixus ubique nianens.

Agerice sacer, «:ujus
Erclcsis segetis''

sermone colentc,

Qui bene caula geris
Cui queni
prjesitci f

maturx

freiia seneeiae

,

reriiliiate placenl.

buuor, scis inoderare gruduin.

Tcrreiiis sierilis rcbus, fccuodesupernis,

Proniptus ad oiniie decus, larga bonilate redunJas

Humana

'

spernens, dives iture polis [polosj.

Cui sc coiijungil quisquis

in

orbe venii,

raio

* Agcricus in seile Verndunen^i sucressit Desideanno •''.'iO, riini essel civis Verodunensis. Cliilde.lierio regi graiissimus luii, queni ipse de sacro

D

vrl resiaiiravii,
iiuiii.
'

Agericus plures basilicas Veroduni exsinixil, de quibus vide Coiiitiuin, ad aii. otii,
47.

atquepra^claet ris ^il.e mcriiis consiricniis. Obiit circa aii. .">88 pravi dolore el auinii :icerbitJie, quam cx Gunlr.iiiicatde rt ItiTiii Unsoiiis, pro i|no ipse spopniideral, tliefiedi (i|iii'iii, ciiin ad ejns oraioiiuin oonfiigissi-t a Cliiblcbcrli saiclblibus defcnilere nequiveral) nece, iic loci sairi viiilaiione, concofieral. Lcgctircg. TuIpiile suscrpcr:il, vir

egrcgia pielale

,

Kilit.

Ven., egregius fonles.
viviii.

,

B
''

Edil. Paiis.,

'

Dniis Ciul. tdil. Veii

Vai. ei Vcn. Edii., Eccletne tigetes.
,

liuinani spiriiens;

(.,

hHmau.is.

i

Ibid., dans pailur monilis.
uiio

" Edil. Puris, liix.
>

lii

Cod. Val.
,

Dislicbus,

quein priits
:

,

clc,
mihi

ron., lib. IX ilisl. Franc, cap. ij. ^ Uiius Cod. Vat., epitcopo de Veroduno. ' F.Ht Yerodiinum urbt Uelgictr J , peraintrno ad Uosam iilu, baiilicis, monailenis, temptisque e(jieijie in!>lru(la , proi'/mio/i» Trevericie metrcpoii, olim in Lotarii regno claia, nuper eliam in imperiudeimiyiiiio, nun obicomilalus lilulo, qiii peiies epiiconum loci
,

cons()i;.ii,elc., pr:i'iioiiilur aiili-cedenli

.Aiupltiun

cliare,

u scmper, elc. " In iino Cod. Vaiic, piovocat oltoquio. " In Veii. Edit. jiiriiiiiia rv/nnlui. Ileiu ,
elc.
alijue
•>

m

in

uno
eani»

Cod. Vat. In Codd. Vat. duubus el
reg.s..

F.Jit.

Pari»

,

tura. tiinw., In niills ad liniic
^*

liiciiin

V In

Ven. Kdit.,

qum

pra:tiiH,

Unus Cud.

Vul., [iHili:ate met<i

,

;

,

,

:

U9
Profliiis •

MISCELLANEA
liumane, fnigcin veniciitibui offers
fit
,

LIB.

III.

ISO

A
t

CAPLT XXXIV.
.4d archidiacoitum

Et tua

pnpulis oiiiiiibus una

dumus
•>

Meldentem

I.

Wrlis

qtiippe-siiis
°

qnem papa Leoniius
ista viri.

effci

Judicie

tanli

cfedlmus

[Arcbidiacoiio Jleldeiisi, qui ad se, iiondmii de facie noiuiii mustum doiio miserat , gratius agn boR
,

carniiiie.]

CAPUT
Ad Patermm
*

XXXII.
de Cudicit emendalione.

Si inihi vcl vestros licuisselceriicre vullus,

abbalcm

,

Muiiere pro lanto plurinia verba darem.
Direxil iiobis inustum lua cliara

[Palernuni abbatem laiidat ob pieiatPin ac sanctimoniiin lum veiii.im rogat, si qtiid siiii crroris in Ciidicem irrepseral quem ejnsdein jiissu einendanJuin, vcl esscriljeiiduin susceperai.]
; ,

voluntas

,

Ei dulces aniinos diilcia dona probani.

Qncin non

vidisti,
illi,

promptus saiiare parasii
qui tibi
ikiIiis

Quid facias
Dci
tibi

adcst

?
,

Paruimus tandem
Qiii propriis

ju>sis,

vcnerande sacerdos

,

larga

Deus,

qui curani

iiieiiic ruleli

Noniinis ofGcium jure, Paterne, geris •.
mer.tis ornans aliaria Cliri.Mi
,

De grege puntincis, niagne

uiiiiister, liabes.

CAPUT XXXV.
Ad Joaniiem Diaconum.
_
[Iter

,Tam prece, quam volo, das placilura Deo.
Siipplico, cede

lamen,

si qtiiJ

me

forte fefellit

facluriis

^am
lla-.c

Foriunatus
rcliqiiit

lioc

solet iste

meas error

Iiabcre nianus.
,

giiusamiciiia!,

Joiniiii

poeina, perpelu;v. p.Di.icono ac pcr
.

Obiineat supplex

modo pagina missa salutis ' qnoque cum relegis, ine meinorare velis.

euin

communibus

aiincis saluicin scribit.]
nosira:.

Pi;iius amiciiia;

semper ineniorabile

CAPLT
Ad Druconem
[Portiinatus e niariiima
in

Versibus exiguis, cliare Juaiines'', habe.

XXXIII.
L°t

cum
iNoii

ine rapiunt loca iiuiic inrogiiila fnrsan

,

t

diuconum,

animo videar
in affcctu
'

dulcis abcsse luo.
te,

qua degebal ora saluiein

scribit Driicuiii diacoiio, ac suam in illiini benevoleniiain ac memoriam ainanii^simc declarat.

Anihemium palrem per
Cujus
Ililariuin pariter

venerande, saluio

,

consolidatus agor. nobis in

Altaris Doinini pollens,

bone Driico, miiiislcr,
salulis opiis.

amore tenacem,
niea corda coluul.
;

Hinc

tibi

fesiinus

mando

Insero carminibus,

quem

Nns

niaris

Oceani lumidum circiimfluit ajqnor,
Parisius, cbare sodalis, liabei.

Perpeluo maneas meriiis felicibus x'vo
llxc quoque

Te quoque
Sequana

cum

relegis, ine

memorare

vclis.

^ tc reliiiei;

nos unJa

Iti

ilannlca cingil,

CAPLT XXXVL
Ad Anlhemium dincoimm.
,

Divisos terris alliga} iinus amor.
Ni>n fiiror
liic

pelagi vultum milii subtrahit illum

Q

[Se Anthemio e\ciisal, quod nolens eunnlein e
excitire,
ipso
ins;iluialo, abscesserit.]

somno

Ncc Boreas aufert nomen, ainice, luum.
Pcciore sub nostro tam saepe recinris amaior,

Suscipc versiculos, Antlieini, pigniis amaniis,

Tempore sub
Ul
qiiaiiiiir

bicniis

quam

solei

unda

rnaris.

Quos

tibi

sincero pectore fudit

amor

">.

Pelagus, quoties prodaveril Euriis,
sic

Cum

tua blanditus reiiiiercl lumina somiius,

Slal

neque

aiiimus te

siiie,

cbare, mcus.

Dlanda serenato leinpeslas peclore fervet,

Lassaque fecisset menibra jacere thoro, Oiim dubiio, pecco, nolens vexare quieliini,
Sic nica ciilpa, tui causa soporis eiit.

Atque ad tevaria
Sed

niobilitate trahil.

memor

esto mei,

voiumque repende
Deiis.

peienli

Discedo lacilus, veluli fur, indice nullo

;

Ut pariler paribus det sua dona

Nec

dixi

ampleclens

"

:

Fraler amate, vale.

Humanam

meiiiein Clirisii (|uo graiia ditet
'

Ac domino nostro

seiisus et ora vaceni.

Non licuit mandaia animo committere cbaro, Nec tenuit verbis hora vel una tuis.
pro/luus

' In uno Cod. Vat. et Edil. Paris. humane. lu Ven. Edil., profluus liuiHaiiis.

,

In

iiiio

Cod. Vatic. et Venet.
Diirdigaleiisi
cuiii Luoiilii

Edil.,

Leonlius

olfert.
'

"

r.

Hunc Ampbioneni
,

fuisse verisimile est

siiniunio

commendalum
P.

fuisse

,

clero aSiTiptum Durdigalensis tebic referat Fortu-

duob. Codd. Vat., Paterne, rcgis. Ven. Ed., missa snlulem. 6 In Edii. Ven. tiliiliis 6ic inseribitur Ad Drucouem diacuuum, modo presbyterum. ^ S'quaiia fluvius est prupe Parisios. lii duob. ('oild. \:n'\c., ac doinino sonclo. Sunl Meldu; in Luqdune:!si IV, sub Senonensi
"
f

In In

:

'

1

nrchiepiscopii,
iLde.i

quarum hodieque,
,

lesle
,

Urontio l<lnwn,

natus.
<>

Meau\ ad Matronain amnrm

celebris Meldensi

Puiat

Browerus
fuit

buiic

fuisse

Paternum ab,

baiem, qui postea
egregia
fiierii

pieiate

anno S63, iiium an. 565, ad Vilam sancli

episcopus Abricensis vir conspicuiis. Sed cum bic niortuus ut opinainr Cuiiilius , aiii ad suniiit censei cl. Mabillonius , in iioiis Paterni sic. Bencil., aliquol scilii
>

prwside Hincmaro, tiheconcilio, isthic aUijuando mensi arihiepiscopo, sub Chrisli annuin 8i0 coatlo. Urow., iii iiolis ad hiiiic bictini. ^ An bic ille ipse Joaiiiies Diaconusent, de qiin cap. 11) el iJe Gloria marlvruin Greg. Tiiroii, lib.
i ,

cet aiinis posiqiiara concili P.irisieiisi inierfueral, habito an. 557, didlcile esi Foi tunaio iioinin esse, ac familiarem potuisse. Qiiid eaiiii uicam adhuc abbaiem Patf.rnum fuisse , quo leinpore Forimiitus
iii

^8, loqirniir qtii ciim leprosus a Galliis discessissel, ei perrexisset iii Palasstin.im , ibi abliitus iii a(|uis Jordanis, sanatus a lepra est, alqiie iterum veiiiL iii
:

Gallias, bcatic .Marise reliquias
'

secum defercns
amore
luus :h\

?

Galliis vivobal

,

ciini

poiiiiQcalu exegcrit?
Ueii., p.

ille lerdecim jam annos in Legc cjiisJem Vitam , saec. i

=

Edit. 1'aris., pariiin. Kdil. Paris., sinccrii fundit

marg.

siciii

152 Edil. Paris.

lirow. " LJit. Paris.,

ampkxans.

:

:

*SI

VENANTU
nec
liia

IION.

CLEM. FORTUNATI OPLRUM PARS

I.

15i

Tesiiflcor Doiniiiiim milii forliJor esse iniile!.iuin
(Juoil sic disccdii ",

A

Fer

patieiiier oiiiis

ne

te pia sarcina lassei,

dicu

fcro.

Uiide inaiiel reqiiics, fer pniieiUi-r oiius.

Sed

ciii

pluia
r.iciai

volens poteraui tiinc dicore prxsens, paucis p:igina niissa
le,
loqiii.

Subdere
Qiio

colla

dei ct,

quia suiit juj-a dulcia Chrisli,
colla ileccl.

Niinc

mercamur opem, subdere
colii, solet
erit,

Ilxf lanien anle Denm, rogo
Oinnilius nl

mihi munera pra;sles,

Qui sua rura

horrca plena leiiere,

semper

cliarus uliique mii-es.

Nec jejunus
Pcr
iiiare

qui sua rura colil.

NcMio

niilii

vesicin, donaria ^

nemo

minisiret,

naula volat, qao niulta pec:inia crescal.

Quud dulccdn

iiioiiet, lioc milii iienio iiegi-t.

Ilercibus ut placeat, per

mare nauia

Tolai.

CAPUT XXXVII.
Ad Smdu^phum diaconum.
[Sindiilpliiim (li.iroiium
Cliiisli
toloraiiilii,

Non

limei

ille

nccein, rabie lnrbanie procell.L-,
ille

Ul lucreiur opes, non timet
Miles ad

ncceiu.

anna

venil,

ccdls

,

ad lubnris paiieniiam in Jngo fpe (iropositi rriicius el ineradlionalur, afCniians iiiliii giave es!,e

qiixrcns per vuliiera palmam,

Ul redeat victor, milcsad arma venil. «Prxniia suine libens,
niihi tu

quoque,

cliare sodalis,

awaiiti.]

Undc
Dei, digno meinorabilis aciu,
llie [fo e]
iter,

iriiimphus erii, prxlia suine libens.

Fraler

«

amore

Qiiisquis aniore veiiii, nescil se ferre laborein,

Peciore

inco fratcr ^

amoie

Dei.

B

Ncmo

labure jacet, quisquis

amore

vcnil.
salutis,

Caipe libenter

quod ducii ad xiheris anlam,

Cariiiiiia p:irva ferens, libi debita

reddo

Altius ul surgas, carpc liLenter iter,

Des mcliora, precor, cannina parva

ferens.

Trcs mss. Codd. Vat., quod
*>

tic absccdo.

In

diiob.

Coild.

Vat.

et

Edit.

et iino

vemo. Muiilum autem lioc pocma Cod. Val., dcsinens ad illum versum excl.
cui plura, etc.
'

p.ris., denaria legiiur in Ven. til.

S.d
"*

piicma in Edil. Ven. et uno Cod. Vat. in qnibus scquens Pentanioter beniijlicbio aniecedcntis exametii claiiditur, Ophiut «ir« (erp^fifinuni appellatur , quod more serpentis per varios veliiti flexus ac recursus proCrediaiur. Infrei|uens apud priscns lioc genus carmiiiuin erat, ut animadvenil Brovr. A Fnrtunato uSMrpatur alias quoque, nempe cap. 2, lib. viii. Paiiliis iiem diaconus ojusdom forma: ac iiielri pneina iicripsit in laudein sancti Beiiedicli, qund exslat lib.i, c:ip. 16, ejiisilem Op. Apullinaris vero Sido- ^ nius, lib. VIII, episl. II, de Lanipridio poeta et oralore scribens, id geiius carmlnuin iiien:loiiem faclt, vocaiis eos etegot echoicot, in quibas ei Lampridiuin referl fuisse versatum. Ecboicos auiem videtur dohi>c

Diesl

minare, quod bemistichium , quod jam soniieni, ad instar, audientium auribus llcrnm reddalur. Sirniondos (quem viile), in iioiis ad Sidonluin, refi!i'l ad hanc rem distichum de Echo, ex epixraminate Pentadii, quod de nent adventu confecil elegis ecboicis, ezrerptum. Habe vcro iltuin :
eclio

Genus hoc poeniaium,
,

Per cava saxa

Voxque
Cestiiis

soiial p ecadum mugitlbas Ecbo, repidsa jugl<> per cava saxa Moat.

Rlietur apiid

Seneoam Patrem,

I.

vii,

con-

IroT. 7, repelitioues ejusmodi vel iii solula oralione, ix^t ffl*o, ap|iell3b:it, ei pronunliaiiii discipiito tia-

tim eiclamal)al
loco.
°

:

fiii

tqv >ixu.

Lege

Siiin., in prxf.

pressum
siis

Litet in editinne Broweri legatur, ut hic exest, non dubitamus lainen quiii Prcetia, iioa
sil

vero Prtemia

respoiidejl parti

legenduin, ul iniiiiiin hujusce verpostremae sequeiitis. Certe et

Fabricius in Collectiniie veierum poet. Cbrist. edldif priemia, iioa prcctia, sicut cl Paris. edii.

LIBER QUARTUS
CAPUT PRIMUM.
Epilaphium Evemeri [Eumerii, £tttn«ri]
civilalit

Slemmaie
epltcopi

*

deductum

fulgel '

ab origine culraen,

Et meritis priscos crescere

fecit avos.

Namnelicec.

Emicuil populis geminum niemurablle donuia,
inde gradu judex, hioc pietate pater.
'^

}Evemerum, Namneiensem episcopum, laudal morluum, ob nobilitaiem generis, ob lenliatem ac ^nansuetuJincin aiiimi, ub hospitaliiaiem, misericnrdiam, benelicentiam in paupercs, curam ac
diligentiam in xgrotus, muniliceiitiam in tem|ila.]

Dulcis in eloquio, placidus inoderamine sacro,
In ciijus

sensu perdidit

ira lociim.

Alteriui moius patienii pectore vicii,

Ut

levilas Ixsii,

boc gravitate

lulii.

Quamvis cuncta avido rapianlur ab orbe volalu,
Aitanien exlendit viia beata diem.

Si quis ab externis < properavli sedibus bospes,

Mox

apiid

hunc proprios
'

sensil liabere lares.

Nec ilamnum de

liiie

capit,

ciii

gloria vivil
asira tenet.
i>

Hic liabilare

volens pairiis rudis exsul ab urls,

.£tcrnumque locum missus ad

Oblilus velerem, hujus amore, pairein.

Iluc igitur tuinulo requiescit Evi-nierus

alino,

Gaudel

et arrisit

;

probat

is

se cerneie flenlein,

Per quem ponliQcuiu surgit oplmus lionor.
*

Allerius lacrjnias niox facii esse suaj.

^aiiineiensit,

Eumerus, sive ETenierus. decessur fuli Fclicis do quo sxpius lucuii gumus. Iiiterfuit

'

Codd.

ilein

diio

Val. et Cdit. Paris., tiemiHai*

coiicilio Aurelianensi ii, an. 533, ei iv, habiiu aiiiiu 5il. Obiii anno 549, vei f»5 ), cuin Nuinneieiisem seueiii adeplus fuissel aiinu S5l, ut pnnit Cuintius.
1*

deiiucil, futgel, elc. • Kdii. Veii. ei Paris., fuliient at origin*. * Codd. duu Val., ti exKruHt pruptiu
vil, etr.
'

prtptPt'

Cudii.

duu Val.,

£11111(111» alino.

Edii. Ven., hic Aa6i/aiM

i'«/<!iii.

f.S3
I>ariilus ciim

MISCELLANEA.
ventre viccs
piclate mngistra,
ibi

-

LIB. IV.

t:;4

A

CAPUT
Epilaphium domni

III.

Unde
Anie

(ulit luclns,

mnx

voia dedit.

Tettici

I

epitcop! cieitatit

Paiiperibus dives, censiim iransfiidit egenis,
boiiiis iribuit,

Lingonica:.

quam

patcreniur ^ opem.

Semina
Cui

jaclavit

cenieno piuguia fruclu,
reditu messis adulia placeU

[Telricum, episcopuni Lingonensem, jam vita funrtum, rdmineiidRl ob dillgentiam in tuciidu g.rege,

modo de
Tuit

ob

dociriiiain,
;

<ib

niisericordiam in egeiins et

iiii-

Unica cura

cunctos ut viseret xgros,

becillfS

luiii

regum ac populi

benevolentiaiti iu

Ipse qiiibus medicus, vixit et ipse liLus.
Eiliilit ecclesia;

ipsum, comincmorat.]

culmen, quod reddidit

'

uniim,

Palma sacerdntii venerando, Telrice,

cultii

*,

Venit ad hauredein, quod [qui] cuniuhrcl < 0|ius.
Felix
ille abiit,

Felicein in sede reliqiiit,
vivit in

Te pairiae sedes, nos pcregrina tenet Te custode p!o, nunqiiam lupiis abstulil
licc

[leiicni].

»gniiiu,

Uxredis meritis

orbe Paier.
II.

de fure liinens pascua carpsit ovis.
^

CAPUT

Sex quasl
°

lustra gereiis.el per tres insiiper

" annos,

Epi!aphium domiii Cregori
LingoniiiB.

Ilexisti phicido pastor

amore gregem.
ore salem.

episcopi citilatit

Nam

ul

condirenlur divino curda sapore,

[Gre|;orium, episcopum Lingonensem, iaudai ob velusiaieiu fauiili^p, ac gcnuiis, ob cli:iriia(em ac pietatem in exercendo pastorali miiiiere, ejusque memoriani, jam celebrem mir<iculis, vel hoc car-

B

Fudisii

dulcem

jiigiter

Summus amor

reguui, pnpuli

decus, arma paren-

[tum
Ecclesine cultor, nohilitatis honor.

ils., p'itentiiiii],

mine

coiisccrat.]

Postquam sidereus disrupit Tartara Princeps, Siib pedibus justi, mors ininiica, jace«.
IIoc veneranda sacri testaiiir viia (iiegori,
Qiii

Esca iuopum, tutur viduarum,

ctira

minorum,

Oinnibus ofnciis omnia pastor eras.

Sed

ciii

prxbebat varie [variam] tua cura medel.im,
rectoris, plebs

modo

post toiiiulos inlrat honnre polos.

Funere

modo

triste geniil. in astris,

Nobilis antiqua decurrens proie pireuium,

lioc tamen,

alme Pater, speramiis, dignus
liic

Nobiltur geslis nuiic super

astr.t

inanet.

Qualis hunore niles,

pietate probes °.

Arbiter ante feroi, deliinc

'

pius ipse sacerdos;
>>

CAPUTIV.
Epilaphiitm domni Galli " epitcopi
[Sancti
civitatit Arveriicf.

Quos domuit
TrigiDla
'

<

judei, fovit

amore

patris.

et

geminos pie

rexit ovile per aiinos,
liabct.

Klgrege deChristi g^iudia pasior

Si quairas merilum, prodiint niiracula renim,
i'er

quem

debilibus fcriur amica salus.

G

Galli, episcopi Arvernensis, iii domo siia, ac propinquis relinquendis, ut Clirisiuin sequereiur, jam iiide a puerostrenuitatem,ejiisque »pud Theodoricuiii regein graiiam, tuni in pastorali muiieie
I

Cod. unus Vat., c»m veniTe vicem. Tres Codd. Vai. et Ven. Edit., quam peteretur opem; quam leciionem scquondara pu.o.

*>

' lbid.,i;iiod reililit

unum.
t.

^
'

De hujusce

lenipli dedicatione vide c. 6,

iii.

S:inctus Gregorius episr^pus Lingnnensis obiit an. S3!>, ut osiendit Coiuiius ad hunc aiinum. Inierfuerat is Concil. Epaoncnsi an. 517. concil. Aiveret

nensi i, huhiio anno 555 (ut ceiiset idem Coiniius), per Evaiiiium presb. Aiirelianeusi iii, qnod cclebraluni fuit an. 558. Erat Gregorius e f;irailiH senatoria ; qui ciim Aiigusioduni comiiatuin ambivissct (ut iiarrat Cregor. Turon., in ejiis Vita, cap. 7, lib. de Vitis Pairiim) ac obtlnuissei, ea religioiie et severitate justiiiam exercuit, ut iiemo reorum pceiias debitas elTugeret. Is postea crentus episcopus Liiigoneiisis, egregia pielite ac diligeiitia illam re.vit Ecclesiani, ac oblit miraculis clarus. Mxc, qux relullnius de Grcgor. Lingonensi, conlirmat Furtunaius hisce duobus versibus :
Arbiter anle feroj, debinc plus ipse sacerdos. tjuos domuiijudex, lovit an^oru palris.
'

D

Sancius Teiricus Gregorii Lingnneiisis (de quo sede successor fuii. Ui enim de iilo (iieinpe Greicor. Lingon.) narrai Gregor. Turoii. iii libro de Vitis PP., Cap. 7 Conjugeitt habuit Armentariam uomine , qiiam ad propagandam generationem taiitum dicitur cognov'me; de qua el tiliut, Domino largienie, tutcepit... post mortem autem uxorii ad Domiiium eonverliliir, et electus a populo Lingonicce urbis epitcoput ordinutur. Tetricus vero ibideui commemuratur GreKuni Liugonensis lilius, et successor, a quo et basilicam, iii qua sanctus Greg., ejusdem paier, iiihumatus luerat, ampliorem reddiiam et ornatain referl Greg. Tur., quin et loculuui in absldam, rcceiis ereciam rairo opere , narrat ab eodem luisse translatuui. Ipse deiiide Tetricus eadem, in Uasilica prope l^atrem suum btiraalus fuit, ui habei cl. Kuinart., in uoiis ad Grcg. Tur., lib. de Vitis PP., cap. 7, ei Coint., ad an. 539. t:odex unus Val., T.trice, vuUu.
in superiore caplte) filius, ei in ips^i Liugoiiensi
:
i"

Edit. Paris.,

el liine

Cod. unus Vat., quos minuit judex. k Tres Vai. Codd., [ovet amore. * Cregor. Turon., loco supacltato, refert Creg. Lingoneiisera oblisse nnuo trigeslmo teriio episcopa(

Codil. dui Val. et Edit. Paris., tex qui lustra. Hiiic iutelligltur sancium Teiricum obiisse aiino 572, circiter, irigiula tribus aniiis post obiium saiicli Gregor. palris sui. Browerus relert ejusdeui murtem
1

"

tus sui, noiiagen^irium. Qiiadr.agmta !.cilic<:i annos ftxegeral in coniitaiu Augusioduiiensi, ex eodem

ad an. 57i, quippequl ubitiim saiicli Gregorii Lingonensis coiijlcial iii an. 541. Sed inde saiis lefellilur, quud Papulus, Telrici sticcessor, subscripserit synudo Parisiensi, habi(:e an. 575, ui osteiidit Cointius ad hunc antium, num. li.
" l)uo Cotld. Vat., htc pielale probas. • Sanclus Gallus creaius est upiscopus Arvernensis aniio circiier 527 ; oblil vero anno 554, ut oslendii Cointius ad liunc aiiiiiim, iiuin. 3. EJus geniis

Cregor. Tur., iriginta tres

in

reliquos ainequam comes Gregoriiis Turon. cum Foriunato facile conciliari polesl

episcopatu, utdixerat, Aijgusioduni crearetur.

quoad annorum numerum

quilms

Lingo;i. episcopus sedit, si dicanius a Gregor. tiiiuiorari annum incoepium pro coiopielo.

Gregoiius Tuion.

nobllissimuiucuminemorat Gregor. Tur<m., iii lib. da ViiisPatr.uiu.cap. (j. his.verbis : Paler ejus, nomiiie Georgiut, mattr vetQ LeocaJia, a ttirpe Veciii Epa-

<SS
K retido coHtilalcni,
IIICIlJ'll.]

VENANTII

IION.

CLKM

FOIITUNATI

orEUUM PARS

I.

156

(luiliiiiuiii, vi^ilanliaiii

coni

A

Unde
Plelieni
biilcla

ruror potcnil, inde iriumphus eral.

I
,

vocc rovens, quasi natos ubcre

niiirix

Uo&lis

inii|iie ',

AJam

|>ar3dlsori'au(le r^pcllis,

condlto cuin sale mella rigans [dabat|.

Ecce Deiis rnimilos
Invide, sic
liia

prarsiai ailire polos.

iloc opiis exercens prassclvit doiia futuri,

niois liomini indiora paravil,
liic

Sc

pastore, nibil pusse perirc gregi.

Tu

eipellis lerris,

dal et aslra
>>

siiis.

Sic 1'aler Ecclesiam rrgit in quinqucnnia quiiiquc,
Uis terdeiia
Iliiic

Tcsiis einiilisles Gallus probal isie

bcaius,

lamen

luslra snpersies agens.

Nobilis

iii

XcTti^, dives ciindo polos '.

meliore via sancium ad coeleslia vectum,
preinit urna rogi, sed lenet ulna [aula] Dei *.

Qiii Clirisii auxilio rullus, iiec :<diillus In
<•

annis,

Non
'.

Se majora peiens, odil aniare lares CfTiigii amplexus • palrios, malieniqiie rditiqiiil Qill monachiim rcgerct, qu.^eriiur abba paiens.
'Ilic l;ro riidi?

C.VPUT V,
Epitapliium Iluricinrim, episcoporum civitatit Lemuvicina: v.
[Riiricios aviiin et nepoioni, anihos episcopos Lemo\iciiios, viros gencre nuliilissiinos, viia functos,
laiidat

generoso cwpil ah a:vo,

Militin; dnniiiii hclliger arina pili.

Quinliaiio

8

demiiin sancto enidiciiie mngisiro,
•"

Piilclirius

esi auro,
'

corde probatu^ lionio.

B

Inde palatinain
Tlieodorice
i,

regis iranslaius in aulain,

ob liberiilititeni iii icmpli, bcncliceiiliaiii pauperes, cosque nun dubilat inler ganclos, ob pia;clara meriln, tiumcrare.]
iii

Ino vixit aniore pin.

Invida

mors rapido quainvis
tatiien in

iiiiiiileris liialu,

Mox

ubi desiiiuciis lerras peiil aslra niagister,
i.

Nnn

sanclos i

jiira

tenerc vales.
Cliri'-

Cessit discipiilo ^ cura luenda gregis
l'oiilincaius enim nioderans
iia

Nani, posiquain reineans domuit fera Tartara

rexil habenas,

[stns,

Paslnr ul

ofliciis

essel ;imore paier

Jiistorum meritissub pedc viciajaceg.

Mansuelus

<>,

patiens, boiius xquus, amalor,

nman-

Ilicsacra pontificuni toto r.idiantia

mundo,
*

[dus,

Membra
(litricii
'

sepiilcra tegunt; i^piritiis astr.i colil.

Non
Si

erai olTensae, sed locus bic venia.

getnini llores, quibus Anniciorura

qua supervenii, facla estinjuria virlus,
detcendens,

Juncia parcutiili culmiiie
verliis
;

Roma

fuii.

jam vero assumpto episcopalu, tanta humilitatanlaque cliarilate ciim omnibus usus est, ut ub omin Galliis nihil iiiveuiatur esse generosius atque ttt nibiis diliijerelur ; pnticnliam vero ultra hominum mntiobilius. Porro sanclus r,alliis |i.iiruus fu i sancil rcin hahens, ila ut, si dici fas esl, Moysi compararetitr Gtegnrii Turononsis, ctnn Flineiiiiiis, senaior, paicr _ ad diversus iiijuiias suslinendas. " Ideni (iieg. Turon. narrat Callnm obiissc xtatis Greg. Turoii. csset fraier gorinaniis sancii Galli. Vide Greg. Turon., iib. de Viiis I'P., c. 1 i, iiuin. 3. su;e an. G.') , episropatus vero 27. Foriunaius, fore Eilit. Paris., tiii^iius. ut melri legibus obseipiereiur, minorcm posuil an'' Ed. Veii. ei duo CoJd. V;it., probai isla, ut^i lustra pro nniiti accijiit : qiioiKiriim nuiiieniin Ed. Ven. ei duo Codd. Val., eundo putis, niodo ;ib aliis quoqiie aecipi, licct raro, legere est <! Uniis Cod. Vat., oiiior»;. Kdii. Paris., oilixamore. in Gloss. Caiigii nov;c Kdii. S. G:illus interfuit Con.« Narrai Grcgor. Turon., lib. de Vilis PP., cap. cil. Arvernensi an. 55S. Aurelianensi iv, aii. SH., ei v, aniio .^i'). Ejus niors referlur a Coiiilio ad aii. 6, quod cum Paicr saiicii Galli piiellam cx seiialoria laniilia eideni, adliuc puero, qu;crerei ad nupiias, is 5o4. Certe is obiit postConcil. Aiireliancnse v, cui, ad monasitTium, Cromonense appell.tt'itn, ab Arvernt mox diximus, iiiterliiit, et anie decessuni Tbeodetiis distans sex rtiillibus passuuin, coiifugii :ibii|ue ab balJi regis , qiii leinporis spaiiiiui al;quoJ S. Gallo abbatc monasterii excepius, mouaclius el clcricus siipersies fuii, ut ai>;iaret ex Gre);or. Turon. lib. i. factu» esi, jain asseiiiienle patrc. Ilist. Fraiic. , cap. 6. Uiidc ejusdein obitns locaiidus ' CnusCod. Vat. , nialreni^ue r('/i(jiHi(. esi ititer nn. 519, qiio syiiodiis Aiirel. cclebrala esi, ( Quiiitiatius episenpus Arverneii!iis, et dccessor ei an. "•."5, quo riicodclialdiis decessil. VideRuiu. 6'>ncti Galli, cum ad ni(iiiasieriiiin CroniiiniMise ve111 iiolls ad cap, VI de Vili'. Patruni. nissel, audissetque sanciuin Gallnin iiiira vocis suaOrowerus in miiis ad lioc carincii. ail, an. (>.'> vitaie, ci in ca inoduland:i iiicrediliili ^'.ralia, caiienseialis S. Gilli fui-sc annum Chiisti 573, cuin Theolcm, adduviieiini secum in civiiaiein, aci|uusl liliuni debildus rev tanio anie esset murtuiis qno adiinc habiiit, et dilexii. Greg. Tiiron., luco supra ciiaiio. ^ su|iersiiie S.Gallusobiiidiein suuui, ul a(>erle as&cril * Edit. Ycn., Pulclirior est auro. Gieg. Tur. loco ciiaio. > ' Edit. Paris., urna, in marg., ufHH. Unus Cod. Val., palatina... aitla. i Cuin ad Tbcodonciiiii rcgcm raina dclalum fuisP Leiniivicuiii, Imdie Limojes, e>t provlncialis quod siinclus Gallus iniia vocis siiavilaie, caiitiet, civllas ari liiup. liiliiricciisis, in Aitiiilania I, haiid tQsqiie dulccdine prxsliin^l, eiinidein in rcgiain doliiiigc a Vigeiiiiai rivi funiibus, ut b.iliet Uruw. aJ niiini accersivil, ali|iic iia di:e\il, ul, quemailiiKXbini liuiic tocum. refert Giegor. Turon., euin proprio /ilio plus uinaret. 1 Edii. Vcn. ct diio Cndd. Vat., in $iincii*. ' Uuriciiis scnior scdcbai episcopus l.emovici quo Itcni a regitia, Tlieodorici iixorc, inipcii-<e dilectns lcinp.iro esl, tuin soliini piu ea qua exccllcbal caiieiidi suavf lalc, ac scienlia, scd eiiaiii pru ea qiia cxlcris ptx• Nobilissima .\iiiciimim familia a plnribus illitlucebat, niunini iniegriiaie :ic c.islinioiiia. cgcat liisce lilleris nu:\iris giraia iit Quomodo sancius Gallus suUecius fueril in e^t >|iiain coiiinicndari. Unus lanuii pro uiiiiiilius sil sancius Qiiiniiaiii deuioriui Uicuni, iiarrat Greg. Tur., loco llienitiyin., epi-.tola t>7, Edii. 1'arisieusiii, iii qua, 8x>i>iii8 vilato. iViiiii- mJAi /'i't'6urMm el aJ Ucmelriadtfui scribcns Cod. uiius Vat. lucnda yregem. Ed. Ven. lenfnda (Hibriorwn clara rti^elendii suiil uomina, *l liiMilr^ yreqem. >" Gregor, Turonensis tniraliileni. S. Galli inaiisuer Anilii sanifuinit ijeiius. in qito aut nNilui ahI rnrNl tit
gali

quem Lugdunl passum

Eusehii tesla-

lur/iiiloria; qui ita de printoribus sendtorilms fuerunl,

te.

C

:

<:

:

j

i'

'

:

(udiueiii., ac|ialiciiti;ain

iii

lultirantiia injuris icluil biii

qm

II

«11 mt'iui'ri< t'«'itNfiiium.

:

157

MISCELLANKA

.

LID. IV.

»58

Aelu, meiite, gradu, prjcnomine •, saiigniiie nexi, Exsuliant pariier, liinc avus, inde nepos.

A

Quanivis pontiliccm

premeret

tremebiindt

scne-

[cius,

Tcmporc quisque suo fundans pia lempla pairoiii,
Isle Auguslini, condidil ille Pelri.
Ilic

Auamen
Aut
si

lixc voluii plubs siipercsse patreui.

naturjR miitari debiia posseiil,
iier,
* i\'x,

probus,

ille

pius; liicserius,

ilie

serenus,

Pro pastore suo gre\ properassct

Ccrlaiiies pariier, qiiisciii
Pliirinia

major

erit.

Sed quia non

licuit,

populum spes consulat

pauperibus iribuenlesdivile censu,

Huiic " quod pro nieriiis vexit ad astra fides.

Qiios

Misere ad coelos, qu.is seqiiercniur, opes. •> spargcnie manu, redimenies criniina muiidi,
Inier aposiolicos credimns esse clioros,

Immaculata Uoo conservans membra pndore.^
Exolius ineruit
'

jain sine fine

diem.

Peclore sub cujus regnans patieiUia victrix,
Fiuclibns
Felle
>

Fclices qui, sic de nobililaie

'

fugaci

in lanlis

ancbora, sensus erat.

Mercali, in coclis jnra senalus habent.

carens, animo placidiis, dulcedine pasliis,

CAPUT

Nesciil olTensis ira referre vices.
YI.

Teinploriim
civitaiis

ciiltor,
'

recreans niodiilamine
fuil.

''

cives,

EpHapliium Exotii [Ms., Esocii] epitcopi
Lemovicince.

Vuliieribus

pairix fida niedela
iii

Qui
[Kxoiiiim, item episcopum Leniovicinnm, laiid;it ob e°regi.im pudicitiaiii, paticniiain, lenitatem, reli{!ioiiein
iii

iria lusira

gerens

pontificatus hoiiore,

Pergit ad anliquos, plebe gemente, paires.

in

lenipla, beiwficeiitiain in civfS. Pleliis

Non

decci hunc igitur vactiis deflere querelis,

illum desiderium ac menioriam comnieinoriit.]

Post lenebras mundi

quem

lenet aula poli

i.

lempnre Clodoveus, bellmn Wisigntliicum
relerl Coinlius

gessil,

iit

vastat, evertit.

Ecclesias iiicendil, ministerin deirnhil,
el

508. Ipsc Siilonii Apollinaris .Tqiialis fuit, ac suniraa eidem benevolcnti;c saiis lidem faciunt iiecessitudine conjuncus, ut

ad

iiniiurn

epislolae lluricii ad

eumdein
iii

scripiaD, lib.

i,

num.

8,

9 et 16,

ui exsiant

Bibl.

Veier.

Kccl.

1'airiiiii

monasteiia virornm dejicit, piieilacuncta dcvat,tnt ; [uitque illo in lempo''^ pejor in Ecilesiis gemilus, quam tempore persicutioiiis biocUtiani. ll*c; acta circiier an. 573, teinpore Gunlhrainnus rcx episcopos ditionis qu
ciericos iiiterficit,
deliidit,

rum

1

cdita Liigdun., toin. VIII, pag. 5.53. Ipse veru Si.lonius, caim. 2, celcbiat nupiias Ruricii cnm Ibciia,
Uninintil
lilia,

suie ad li;cc
rai. Videsis
c;ip.

dissidia

diriinei)d;i Paiisios
iii

convocave-

noias

cl. Riiin.,

lib. iv

Hisior.

Franc,
ail

ex qno

is

suscepit

Ommaiium,

qiii

48,

et

aiinales prxlix.

Oper. Greg. Tur.,

poslea Turoiiensi Eiclesiae praofuii, de quo Giegor. Tiir., lib. X llisior. Franc, cap. 51. Alier vcro Ituricius, jnnior appellatus, nepns superioris, crealus Lemovieiiiiis episcopus, inierliiit aii. ciiiicil. Arvernensi i, an. 555, Aiirelwnensi iv,
5'(1, misiiqiie

an. 575.
Miigiia praeterea seditio facia est Lemovici ad an. o7y, cuni Chilpericus novas el graves dcscriplioiies regno suo iiidi.\ii. iia ut Leiiiovicinus populus, iii Iribiitis oppressus, iiiinislrum regiiini, seditione coiicitala, opprimcrel. Ciijus facinons causa gravisbiimc

p ^

llaniareduin,

v, qui pr«essei siio (loiniiie, Auclor Vila; sancii arcbidiacoiium.

ad Aurel.

calauiiiaies

iniserriinani uibeiii

juniani ereiniiae, qn« exsLai llb. iv Vit. Pairum occidenialiiim, nanal hunc Kuricium, a nia!o spiriiu vexatum, preeibiis ac jejuniis sancti Jiiiiiani liberaluiii fuisse. Ipsum deinde, accepli bienelicil nieinorein, crealum epistopuiii Lemovii:inuiii, basil c;ini iii niemoriam snncii Juiiiani a:diQcasse in qu.>iii
«jiisdeiii corpiis illatuiii e^i.

liac seditioue loquitur

onisecuix suni. Da Greg. Tur., I. v, c 29.

Posiremo lunc etiara videlnr liaic civiias niali aliqnid perpessa fuisse, cuni Chilperic is, Guaibraniurbibus occnpalis, novos iisdem coac nova ipsis tributa imperavit : quas iiiter urbes et Leiiiovicina, forte nnnieraiur a Greg. Tur., lib. vi Histor. Fraiie , c. 22. Ilsc an. 582. P. Browerus in nolis suis diserte asscrit Fortuiiaium hiic in poemaie loqiii de illis tnrhis qii;«! excilaue sunl inter Chilpericuni et Guiilhramnuiii
ni,

fralris sui,

inlies

praefecii,

• Uniis

Veii.,
^

Cod. Val., ciradii, spe, nomine. In accumuianle gradii de noiiiiiie. IJnus Cod. Val., qmis sparijenle.

Edil.

Ihid., debililale liiguci.
• Coniiilat

noiai Itfow. Idein

pro consoletur, etsi id rari exempli, iit Vuiliihulae con!,ultum iii Epitapb.
huiic pro.

pro
'
'

su/(itjs accipit.

Diio
Eilil.

Codd. Val., quod
Paris.,

Ocius

liic

8

Unus Cod. Vai.,

ille

meruil ; in marg. Exocius. carens aiiimo, scilicet, ira-

D

cuiidia. Cdit. Paris.
llle

cuni qui lein terlio loco posuinins, conies Leniovici, a Cliilperieo pra;posilus, in Charterium, Pelrogoricura anlistitcm, iniqiius el iniprohus rxstilissel. Sed iion animadvertit Drow. haec, qu;c ipse puiai in Exotii ."Blaiein incidisse, evenisse circ;i aii. 582, ui paiet ex Greg. Turon., cuin quideni Leuioviciii;e
regein,
quas.
Noiinicliius,

gerens animum placida diilcedine paslum, Nescil iu olfeusis jure referre vices.

urbi

(iraiessel
II,

Ferreoliis, qiii

inteiruil

coiicil.

Ma-

• Edit. Paris., moderamine; ei in marg., modulamine. ' Videlur hic aperle Fnriiinaius quasdam LeranTiriox urbis calainitaies ac luihas innuere, in quibiis Jolerandis mira eniiuerit Exotii patientia. Cum autern

ipse qui urbeiii Leniovicinairi ab exirenia Cdlainiiate et exitio servavit ad aiiuunt 57'J, deprecator venieus ad Chilpericiiin poat excitaliscon.
aii.

KSS,

ille

vexata et arflicta iuerii, prxstut expendere quaenain ex iis turbis el inforiuniis cungruit cum teiiiporibus Exoiii. Narrat Greg. Turon., lib. iv Hist. Fraiic, cap. 48, qiiod Chilpericus rex, cnin bigiberti urbes pervasis^et, ac iJevasiasset, iiiier cxteras, inquit, comnioto exercitu Lemovicinum, C'n<<ui'cmuni, ii<l rcliquas illorum provincias pervadit,
sxpiiis
illa

sediiionein, quain secundo loco pobuimus, ul legere est apud Greg. Turon,, lib. v llist. Franc, ca,.. 29. Fortuiiaius de illa calamitate serResiat iiaqiie monem habeat, qiiam piimo loco reiuliinus, qua-quo

tam

m

magis Exolii

teuiporibiis
iii

conieiiit,

cum

Eiotinin

Ruricio successisse ipse aperie late.itur. i Ed., in inarg. :

sede Lenioviciiia

Browcrus

Quem

Iseiuin

su^mi auae lenet

aula poli.

lai)

VENANTII

ilON.

CLCy. FORTUNATI OPERUU PAUS

I.

ICU

CAPUT
|('.ula'

VII.
.

A Ad
.iiiiiciiiii

paraJisiacus epiiljs,

l<)

cive reJiicto,

t'piuitli'iHM C.ulaclerici^epitcopi civitutii Cariiolemv ^
toriciiMi,
riiisriipuiii

Uiide gcniit nimidus, gaudei hunure pulus.

Carii(iieii<eiii,

Et

qiiia iion

dubilo

qiiaiila

est tibi

gluna l:iudum,

suiiiii, iniiiutiira iiiorle evsliiiciiiiii,
iiiiiie

ileMul liuc carbenignil.-i-

ISec

dehes

fleri (alis,

aniice Dei.

Celflir.it

viri

rafuiiiliniii,
iii

aiiiiiii

Iluc qni, sancie P.i(er, pra niagiils parva susuiro,

vncis caiilusque iii |i$aliendii su.iviiaieiii, in Ecclesia sua regenda »iillicitudineiii, el curaiii in grege pascviido ]
leiii, iiii>erii'urdiniii

rgeiius,

iniii

Pro Foriuna(o, quxso, precarc tuo.

CAPUT

VIII.

lllacryniaHl uciili, qiiaiiunlur viscera flelu,

lipitapltium i'.hr,inopii ^ episcopi Petrocoricee.

^cc in-muli
Diiin

digili
<

scribere diira valenl.
vivo, d:ibu verba sepulto,

modu,

quue

volui

Canuiiie vel dulci cogor ainara loqui.

Digne

luis ineriiis,

Cliabcterice ijacerdos,
cito, chare, fugis
!

Tarde note mihi, quam

[Chroiiopiiim cpiscopum Petrncoricenseni, inortuuin laudai ob iiino: eiiiiam, iiobiliiatein gencris, coinilaicin, sinceritjiem, eloqiiciiiiam, ac suavitateiii sermoiiis, misericordiam in pauperes, Ih cives nuiiiinrentiam, lum ob diligentiam iii grege luendu, i'( liberaliiaiein in (empla.]
Si terrena, sacer,

Tu patriani lepciis, iios irisie sub urbc ^ icliii(|nis, Te (eiiet anln niiens, nos lacryinosa [tenebrosa] dies.
F.cce

quondam

(ibi

cura fuissel,

Cariiiine plus lacrymas qiiaiu niodo verba darein.

sub hoc liimulo pieUitis inembra quiescuiit,

6

Sed quia

Diilciur ac [el] inelli * lingua sepull:i jacet.

(u mundus, nec sunt libi crimina mundii Nus gaiidere mones, qui siiie morte nianes.

Foniia venusia, decens aiiimus, sine line boiiigniis,

Antisies pietate caleiis, venerande Cronopi, Meiiibra sepulcra teguiit, spiritus aslra tenet.

Vuz
Spes

suavis, lcgeiii prxiiieditaia

l)ei.

cleri, (uior

vidiiarum, panis cgenliim,
proinptiis
'

Oido sacerduiuin
Venit
Ilunc
ail

cui Huxit utroque

-

parente,

Cuia propinquonim,
Ei

ad omnc boiiuin.
di:Ici,

bxrcdem

pontilicalis apex.

Orgaiia psalterii ceciiiit moitulaniinc
teiigit

tibi

jure gr.idum successio sancta paravi(

laudans

[l.-iudis] s

plectra beaia Dei.
'

Ui quasi jani mcrito ilebitus esset lioiior.
Nobilis aiiUqiio veniens dc geriiiine p:itrum,
Seil

C:iiilere ^ eloqiiii

bene purgans
luii fida

vuliicra luorbi,

Qiiu pasrenie,

medolla gregi.

magis

in

Christo iiobilior nieriio.

Sei

1

qui lustra gerens, ocio bonus iusuper annos,

Sic vullu seinper phicidus, seu meiite serciius,

Ereptus (errx justus ad astra redis.
Caletricuc, successil sancio Lfobino in sede Carnoiensi circa aniium 556, iit osiendit Cuintiiis ad buiic aniiuin. Is iiiterr>iii concilio Parisiensi iii, an. 557, c( illi siibscripsii; tuiii coHCilio Tnrunensi :in. 5liC. De hoc Caletrico iu \itasanctiL>>obini(i|uxexstaisxc. I Bened., pag. |-J5, e( quam iios Opcribus Koriuii. atiexuimus, quxque exstat II parie hiijii-ce Editionis), quxdam narrantur, qnx h:iiid erit ab^ re liic rererre ad viri tliius niemoriain magis illustrandam. II c iiaque leguiUur, num. 25 : Qmdam beatut vir, nomine Coletricus, nobilit genere, sed nobitior meiiiis, poA excessum beati Leobini Curnoiit conniiuius episcoiiut, dum in prcsbyierii giudu, te laiit cempeclu Dei, quam in ocult liominum tancta comersalioiie redderet gralum, taiita infirmitalis angusiia ent lO^replus, ut vix ultimo palseii
i

Peciore siiicero, frons

siiie

nube fuiu apnd
(Jreg.

Calactericus,

Carnolenits, ut in exemplo (aederit inter Cliildebertum
et

GuuiliramHU
'

n regts legitur,

l.

ix,

c.

iO. Itxc

Q

Brow. Cudd. Vat. dun,

et

Ven. EJit., dwmmod» qui

notui.

m

Edii. Ven., tub orb* Dulcior e tuiuulo lingna. ' Kdit. Veii. etdesCodd. Val., lotutad omne. s Edit. Veu., et duo Codd. Vui. el teiigit laudi. * Uiius Cud. Vat., claaiere in eloquio, corr. ' Edit. Veii., purgando vulntra. i ISruwcrus iiiuvult hic a Foriunato numerum annoruin t|uibus Calaftericiis sedit episcopus, quam qiiibus vixit, indicari. Sed id nullo niudo esse potest. Cum ciiiiii circa an. 5jU morluiis si( Leobinus.
«i

' Ibid.,

pilarel aHlielilu.
1'KillegHndis
,

Cujut venerabilis germana, nomine

scopum

Vi lociter misais ad (iincluin epilevaudum (ratris sui in/irmilatem benedicium dirigerel eleum ; ipse vero cum oleo pncsenli-

direciis

ul

a

l

aliter tenieHS, silenliiim

ab oninibus poslulavii dicent : si liunc fumutuni luum 515, advcrsus Proiii:>(um, qui locum sux dicteesis Ecclesite tuat, vel popule judicas nccfstarium, luii it invuserat, .id Paires concilii Purisieiisis gruvitor oi<iiulanle virlute, re titue sunum. Tunc ille a'ger, coni|ueslus fuerit, iii(er Leoliiiii oblium e( Pappolinii tlalim ul sacrte uitclionis oleo est peruncius, tanla: iiiterjacet cerie illa smniiia aiiiiorum xtxviii, iioii sanitatis graiia; etl retliiulus, ti( nutliut in/irmitatis quam hic piinit Fiiriunaius. Kesiai igiiur iit bi sinl ntolesiia uniiuum ejus membra (uisseitt ailncia. Ad aiiiii xlalis Culjclerici, qni pro.iide juvenis creatus comprobandain uuteia sancii viri virlutein, rdii/ua part ep S('0|'iis, juxenis et detes>erii. i' in iiinlam conilal pulcltriiuttinis cliirtialem conversa, llic Chronopius Peiruiorii sedebat episeupus ul cuictis qui aderanl, nuii ulei nilor, sed irysiulli an. .'>(!, quo inteiluit cuiic. Aurelianeiisi i, idemque viderelur clarescere tptendor. Niinirum illud piiF/isupersles erut ud aii. 555, tpio cuiic. Aurtluiieuai il yurans, ut gui (ulurut erat epitcopus, per tni.iislerium iiiicrruit uc subscripsit. ' epticopale oteum consecrationis sMiic.i/icnnl, el diviitis Huc ex luco cunjicit Uro«eru<i, Pegasium illum, H'luiibus per cteleslem graiiam spleniletcerel. MallePetrugoiicum antislileiii, qm laudatur a Pauliiio uptid guiidem, qux genmiiia C:iletrici in lu litiiuiiio allulO pulrem (ireg. Tiir., iib. il, cup. 15, lli^lur. Fraiiiiioiiii(i:it:i e>l, )iut:iiil eniiliii noiiiiiilli eumdein esso hiijusca Clnoiiopii, uut avum fuisso. Sed in r« ac Muiieguiidom, ile qiia Creg. Turou., lib. de Vilis uliseiiriisimu iiiliil lubet deliiiire, niiii alii|Uidluniiiii:i Patrum, c:>p. 19. ijed de liis fusius iii no:is ad iiliuude uccesserit, euin nhilo magis Peg.>siu*,i|uaia Vilani sancti Leobini. alier sive Pelrugoricus, sive uUerius stg<lis aiiti*ie*, > (.'arHuiuin, vulgo Cmartiiies, Ligerim inter et Sea Furtiinatu iieccssariu» Uirouopii bic desi^iuii pvquanant, elarum ett oppidum ad Auduraw, meiropoli luerit. ntbjccluin Seiiancnn : ejui dilto, oUiii pagiis vocaia

episcot>us Curnolensis, qiii an. &5I iiiierfuerat conciliu Puri.^ieiisi (de quu vide cl. Mabil., Bu'C. i Uened., Vitam sancii l.eob., p. Ii8, Ed. Paris.), iii iiotis ad adeoque Culeiricus iiun anie illmii unnuin cpiscopus Curnotensis creaius fui^se diceiitlus si( ; cumque Pappolus, successor Caletrici in illa sede, aiino

Domine, qui emnia

nosti,

,

:

1GI

MISCELLANEA.-LIB.

IV

162

Cujiis :ilie1iiquio neclar per verba fliiebat,

A

llic pietatc

nnva cunctis minor esse videbni,

Viticcrcs ui dulces ore rigante faTOS.

Sed

niagis his merilis et sibi

majnr erai.

Niid-jrum lu vesiis eras, algeiitis anniclits,
Qiii ail lua lecta fugil»
Diviti;i8
,

Qiiu prxseiiic viro, roeruit discordia pacein,

leelus et ipse redit.

Expulsa rabie, corda ligabat ainor.
Ei clesiae toiuin cnncessit in ordiiie censum,

omnes inopiim
llbi

suli

ventre locasti.

Unde

seirpfr viva taleiita mancnt.

El irihuil Cbristo, qiiod fuit aiite siiuin.

Esuriens epuliim, sitiens te suniere pntum,

Ad qiiem
lluc

paiiper opei», preiiuni captiMis

lial.cl>al,

Cernere
Iniplesti

le

meruii

irisiis,
*>

et exsiil opein.

propriiim repiiians quod capiebat egens.

propriis viiluaiam

civibns

urbem,

Ciijus de lerris niigravit ad aslra faciiltas,

Videru;itque suos, le redinieiite, larrs.

Et
''

pliis iste
iii

Qnani

<^

liipiis

a stnbulis tulerat, rrendente

rapin.i,

Cordis

Deo quani sibi vixil lionio. amplevu rctinens, et peclore plebein,

Te pasiore grpgi ' reddita plaudit ovis. Templa exiisla celer revocasii ' in culraine piisco, llinc tiM sed coelis stat sine l.ibe domus.
Ifse
liis

Dicerel ut populuin se generasse paircm.
Naiiique suoscivcs placida sic voce

moneb

t,

Conruereris

^

ul hiinc ad sua

niembra

loijul.

octono
tibi

vixisti

m

corpore lustro,

Ingenio vigilans, dives quoque doj;iiiaie Christi,

Nuiic

pro meritis

slet k sine

fme

dies.

^

£t merult siudio multiplicare graduin.

CAPUT
>*

IX.

Lirgior in doiiis absens

sibi juiixii

amanies

episcopi anteriorit eivilatis Epilapliium Leontii Burdcgatensii.

El quu non fuerat, munere notus eiat
Prinripibus charus, huju>que

amor

uiilcus urbis,

[Le«nlinm seniorem , Burdigalx episcopum , j.im viia runcium, laudat lii>c caruiiiie, in quo ei pleiiis erga Leontium ^unorem, desiderium, meinoriam, una ciiin egreg'is ipsius Leontii virtuiibus, coinmendat.]
Ullima
'

Feslinans aniinis, omiiibus esse parens.

Lustra decem pollens,scptem qunque viilt In annos

\

Mox

urgente die, rapius ab orbe
lot

fiiii.

Sed quis cuncta canat, cum

hnna soius habebalt

sorft

avido graviier properavit
fuit

liiatu,

Nunc uno
n:i;c tibi

In

tumulo plurima vota jacenl.
opiiiia,

Pastorem rapiens, qui

armu

i

grogis.

parva niinis, cuni tu merenris

Ilucrecubani luinulo venerandi meuibra Leoiili,
Qui) stelit exiiniiim pontilicale caput.

Carmina Tbeodosius " prcbet amcre

tuus.

Quem

plebs cuncta

gemens confusa voce

CAPUT
requiril,

X.
eivitulis

llinc puer, hinc jiivenis denet, et inde senes.

Epitaptiium

Leonlii

seiiuentit

Burdega-

Defensoris npcin hic omnis perdidit xtas,

lensit.

Et qiiKntum coluit, iiunc lacrymando docet.
Ncino valet siccis ocuiis memorare sepultuin,

f

[Leoiitii Junioris, Durdigalen-'ls aiitistis, funiis

pnu

sequiiur hiic carinine; cjiisqiie cum nubililateni, luin aniiiii vlriules, el in pauperes niuitiliceiitiain,
extollit.]

Qui tamen

in pn|iulo vivii

amore

pio.

Egregius nulli de nobiliiale seiundus,

Omne bonum
ad
tiia lecta

velox, fugiiivaque gaudla mundi,

Monbiis encellens culmine
o
fuit.

priniiis eral.
qiii

Prosperitas hoiniuuin

quam

rilo rapia volat

:

Cod. Unus Val.,

et

Ven. Edit.,

Videtiir hic indicare Furlun.iliis Peirocoricenses cives in aliqiia belli ofreiisione ct calaiiiitaie capiivos ab hostibus adducios, per Cbroiiopiuin redeiiiptos, ac palriae $u:e reddiios fiiisse. Id refert [irowerus ad Goihoruiii irruptioiies in Gallias, qiii Aquitaniam viciiiaque loca deprxdaiites vcx:ibanl.' Aiijue senlentiam suam conlirmat testiinoniu Sidonii lib. vii, episi. H, ubi Inter ca;teras uibes, a Gotbis alflicias, 1'etrocoriiim quoqiie recenscl.
•>

ostondit Cointius ad an. 541, et Sirmondus in iiotis ad epist. 3 lib. vi Sidonii. Carmen hoc, et duo coiiseq. desunt in Ven.
Edil. Item desunt in uno Cud. Vat. J In iiiio Cod. Vat. arca gregis.
i
'

Edil. Parls., lestarerit.
lii

unn Cod. Vat.,

vixit in annis.

° cum

Viiletur Fortiinaius iion suo

nomine hnc poema

scripsisse, sed alteiius, qui Tbendo.cius appellare ur,

< Edit.

Ven., quem iupus.

aliunde non cunstet id nonilnis babuisse Portunaium, prxserilm cum hic Leontius iie de facie qiiidem iiuliis esse Fortunaio potuerit, anie nturte
£) exstiiictiis

^ Ibid., pendente rapina.
• Ibid., le paslore sregis.
' Cliioiiopius, ut legiiur apud Cninlium ad an. 550, basilicam saiiC'i Frontonis absolvit, acejus corpus ex veiere xdicula transiulii in lnciim ornaiioreni. Quse Iranshlio celebraiur pridie Idus Octobres. Hlc t^mcn exiitta templa, qux reiiovata a Cbronopio canii Foriuiiatus, viileiitur Indicare lioslilein igiiein,

forte a Golliis s:^cris deliibris iiijecluiii.

Ven, et duo Codd. Vat., est sine pne. Leonilus, de quo liic Fortuiiatus, Leoiiiii junioris (le quo supra saepius, et in seq. carinine ent serino, decessor liiit, ut osieiulii Cuintius nd an. 541,
K Edii.
i*

quain is venirel in Gallias, cuin lainen huic Tlieuiiosio iioiuni fuisse Leunliuin subindicei bic versus Cannina Tbeodosius prsebct, ainore tuus. Vide qiix dixiuius 110111. 1 Vita! Foriiinali. Porro Leontii [estuin colitur apud tlurdeguleiises xii Kalcndas Septembris. > De boc Leontio pliira diximus, cap. 15, lih. i, qii.T vide. Mortem Leonlii refert Cniniliis ad aii. o6'i, lioc duclus monieiiio, quod is annos fere iiatus uciodeciin profecius sit ad belluin llispaniense. Juvenis quippe erat, ac nec duin uxorem duxerai. Iliud :iu:

lem bellum referendum
is

n. 58 ei si'q. Euin coiicil. Aiirelianeiisi iv inierfuisse,

est ad aii. 55l. Cuin igiliir ex testimnnio Forluuati vixerit aiinos liv, ejusdeiu

ac stibscripsis.^e, quud celebraium est an. 541, eviiiciiur eudeiii in loco a Coiiilio. Bruwerus asserit huoc fuisse Leoiitium ad quein scribil Sidonius episl. 3
lib.

nbitus iu an.

567

inciirrii.

Ilaec

Colntius.

Prverat

Lcoiiliiis Ec.clesi:e

eiiiire fallitur,

de qiio luquitur epist. lib. vii ; sed cum ille ad quem Sidonius scrlbit esset Arulatensisj non Burdegalensis episcopus, ut
VI,

et

ad an. 549, quo per legatuin siibscripsii synodo Aureli:ineiisi v, et synudu Saiitoiieiisi pneiuit.sub Chariberlo rege ad an. SJi, ui putat Coiiitius. Colitur hic Leoiiiius apuJ Buidigalenses xvii Kalend. Dec.
Biirdigaleiisi

16S
Muliiciuiii poiiui
ciii •

VeiNAMII

IION.

CLEM. FORTUNATI OPERUM 1'ARS

I.

I6*

cannliKi Terre salniis,

A

Liiigiia

poieiis, pietas prxsciis, oratiii jugis.

PirviTSO

voli) llere seiiiiU:r:i

vocor,

Sic

liiit,

ut

jam

luiii

tutug ad aslra ruret.

llou reciibiiiil

iiiiniilo ^eiierniiili

nicnihra Leunii,

Plura salutireris tribueiis oracula rebiis, S:cpe dedll signis viia bfuia ndcm.
liissKnis rexit patrio

QiKMii siia

|ioiUilii.'eiii !'.i:;ia

snb asira levat,

Nobililus uluiin iliicens ab origine noinen,

moderainine

lustris,

Quale geiius Roma; Torte senatus habul.
Cl (|uanivis celso
lliv

Uite Deo phicitas pastur upiinus oves.
Calle .seijuens recto sacra per vesiigia Christtiin, Nuiic fruiiur vullu,
p.ircn
[iiiiii,

lliieret

de sangnine

|<:itiuin,

propriis ineriiis crcscere feclt avus.

qucm

cupiebjl aaior

Reguin suniinns anior, patrix capui, anna
Tuior
aniiciiruni, plebis et urbis linnnr.

CAPUT XU.
Epilapltiunt llilarii
[Ililariuin presbyicruin,
laleiii,
iii

>

pretbyleri.
laiid.il

Teinpldruin cultor, tacitus lar^iior egcntuin,

ninrtuum,

ob

nobil!'»

Susceplor peregruin, (listribucndo
Loiigiiis

cibiini.

ub

casliiiioniain,

ob

scieniiani, et acciiraiaiil

cxuenio

juilicaiido diligeiiti:im, ac lidein.
oflicia in iiioriui

Sucrus

Evaii'*

si

quis properasset ab orbe,
;

lia;

memoriaiu couimcinorat.)

Advena Miov
El

vidii, liunc ait esse pairein

Oiiines uiia inanet sors irreparabilis liorx,

Ingenio vivax, aniino probiis, ore screiiu';,
niilii

B
iiulUiiii,

Ciiin veiiii

extremus, lege trahenle, d.es.
lui^it

qualls erat, peciore flente loquor,

llunc liabuit clarum, qnalem

modo

Sic furii ira necis, neque nos
Gallia

orbila mortis,
erit.
'

Nunc

Pulvere facta caro nrtnnisi pulvis
liiimili

tuniulo ciilmina celsa jaceni.
Il.cc taineii iiisignes auiraas

riacabat reges, reereans inoderanune cives,
Gai>dia loi populis, hcu
'.

spes optiina

p.iscit,

tulit

una dies.
aiiiios,

Quod

qui digna gerii, de nece nulla liinet.
iii

Lnstra decein
Yixi>, et

felix et

quaiuor in^uper

Iloc jacei

lumulo veneraiidus

tlilarius aciu,

auiorx

^ luinine raplus obil.

Corpore qui terras

et tenet astra lide.

Fiiiieris oinciuin

inagni solamen amoris,

Vir bunus, egrcgia de nobililale refulgeiis,
liiter

Dulcis adliuc

ciiieri

dai Plncidina

tibi.

honoraios germiiiis altus apex.
rapl:>,

Coiinubio juncius simili, sed conjuge

CAPIJT
EjiitapMum
Vifloriuni
nensit

XL
monasterii
'

Sians

in .iniore Dei,

non

ruit

alteramur.
legis,

abbntU
>*.

Aqau-

Utilis

iii

prnpriis, doctus

moderamine
libra fuit.

Cujus judicium ponderc

[Victorianum abbatein hiudat ob religionem, et iii nuriipllcaiido manuchorum numcro adliibU^m scdiililaiciii ob docirinam ei assiduiiateiii in precibiis Deu rui>dciiilis, ejiisque vlrluiem signoiuiii splendure ac inuUitudiue inclaruisse, signilicat.j
;

Justitiam tribiieos populis exaniioe recto,

Q

Vendita res prelio non

ruit ulla

suo.

Funeris orficlo lacrymans Eveniia charo,
Conlulii lixc genero menibra sepulia

suo.

Quisquis ab occasu pruperas huc, quisqiiis ab ortu,
Muiius in hoc tumulo, quod venereris, habes.

CAPUT
Epilaphium
*^

XIIL
Servilionit.

Respice ditaium

coelesti

duie lalenium,

Ciijus seaiper habel pectoris arca
Iteligiuiiis

Deum.

appx, viix decus, arma salutis,

Exiiiiius nieritis Victorlanus adest.

[Servilionem lugnbri lioc poemale celebral, qiii aiili« cusriierat, atque regiasopes rite adminislraverat : iiim facliis prcsbyter iii viduas prxciiiue, ac pupillus diligeiis, ac iiiuDilicus exsiiieral.]

Digniiin opus exercens, qui rructiricante labore,
Ciinctis,

Quamvis

loiiga dies, brevis bic, et hospita lui esi,

non

soli vixii in

orbe

sibi.

Sola tamen nescit vita beata mori.
lloc igitur

Murima per pairiam moiiachorum

eiaiiiina rundeiis,

tumulo Servilio clausus babetur,

Floribus aelernis mellilicavit apes,

*>

Nobilis, el mcrilo nobi!iore potens.

Edit. Paris., mallem cui polint. Duo.Codd. Vai., et a nostfo lum<ni'. Edil. Paris.,
niittro

qucm

D

«I

lumine;ieti in niHrg., auroriF.. Muiiasierium Agauneiisc a Sigisinuiido rege , Gundiibadi lilio, cxxdiilcaiuni fiiU, sive reslaiiraiiiin, ui legitiir apud Grrg. 'rur>:ii.. lib. III, llist. Fr:inc., cap. 5. Siluin illiid erai iii diiKcesi Seduiieiisi ad radices moniis saucti Uernaidi, ut habel Kuiii. in nolis ad prxf. lociim. Atcl. Mubilloniiis, s;i>c. i Bcncd., pag. 189, osiendit hoc poema iion de Vlrturianu ab. AKauiiensi (ut »b iiinnibus rure crediluin esl, liidicanlc tiliilu), scd dr Victoriaiio abbaie Asaiiensi s.^se scripluni. N mi primo in niss. Cudicibus, aii, Viclorianum ubbaleni A.^anenseiu lcgiiiius cuiii liac epi^raphe : Kpitnpliium obbalit de motiailerio Asana'; csl vero A^aiia, seii
a
c

e^ labulls .\g3unensihus Sinunarthani desrri« pserunt. Ilnec Mabillon us, qiii prn, lerea vuli, citra ilubiuni, Victoriaiiuui As.ineiiseiu prn Agauneiisi ess« repuncnduiii , quique Furiunaiu s:iliein raiua, ac no> mlne nuius esse puiuerii, quciindniodum ideni ips« Furt. sanciuni Mariinuin Duinienseni iii Gallvcia cpi!:cupiiiii, inagis adliuc disiaiuein, epistola ei elugia
coiiveiiire potiiit.
•^

allcni
* 5'i,

iiiio Cod. Vai. legitur Hi0Nii<(«rii .\tttnaf, ia Agahneus, corrupitt. An hic llilariu^ est, da quo idem Forlun., cap«

In

llb.

III,

scriliit

:

llil.iriiiin

pariUr nobls

In iinure lt'iiii-riu,
uiti*

Iiislto raniiiiiibiis,
'

quem

curUi ctiluutT
p«tcii. Cdll,

.^saiiiu,

vicus
Ibcriiin

Ara^oiii:^ jnxi»
iiiniiil.
iii

lliinien

Cing:i,

quud

Tres Cudd. Vaiic, tptt »on taam Paris., spes non laga.
• Diiu Coild. Val., sepiiUra sho.
^

pAr moiitiniii angiistias delaibens,
pide
111

rivi^Niiue

uuctuin raulibiiiis

1'

Deest hoc

iNiillu

Vicliiriiiiil

pocuia

iii

Veu. Edil. el

iii

uiio

C«4>

iiii.'iitio

ucrurril

Agauncnsiuui

Vat.

aliUaliim

iiidicc,

;

,

,

,,

165

MlSCKl.LANEA.

I.IB.

IV

16C

l(i&e Paluiinniii re\il nioilcraiiiis aiilani,

A
'.

CAPUT

XVI.
Atliri,

Coiiiniissirqiie doniiis crescere fecit opes.

Presliyter

iiiilc

sacer rnansit venerabilis orLi
libera Tila fnil
vi(lu.Te

Hpiiapliium
[Aliiei, qiii

Sorviiioque

ftei,

Orplianus

liic

palrein,

solalia deflent,

Uiide magis coelis gaudia vera lenct.
fiintilicem ^ genituni videl liinc de iiiiinere Cliiisti,
I

jam seiiio confecius obierai, fiinus prohoc carmine, et ejiis eloqiieiitiam priidenlotii G:illi:i illuslreni, iiini generis nobili:iiiii|ue liiaiem, dncirinam, sapiciiiiain, pietaieiii, in sacras se.les el pauperes iiiunificeiitiain, extollil.J
scqiiitur
,

Uapltis ab orbe ()iiidein,

ctus ad asira

reilit.

Qiiaiiivis longa seiii

ducatiir in ordiiie vita
,

CAPUTXIV.
Epifn/iftiuni
'

Prwsidii

''.

extremum nil valet Sed qu'a nemo fngii nivi (eiraiii
veiiii
,

Cum

esse diu.
tiTra recondai
uiia viro<.

[Priesidiiim abhatein, oli doctrinje sanriiialcm, ei iu

Lege sub
Cclsiis
Qiii
iii

liac

,

cnncios sors rapii
j:<cet

grege suo Mir.nidn
j:iiii

diligentiaiii

ac sollicitudineni

lioc

buiiiili liiniulo

Atlicus ille,

inortuuin coniinciidai.
{.cd noii

dabai eloquio

diilcia niclla siio.

Vita brcvis hiiminiim,

brevis

illa

pionini,

Iiiipcndeiis

placidam suavi modulainine linguam
s.iiiis

Dum

migranie die prosperiora
iiiagis

tciicni.

Pacilicusqiie
Ciijiis

scrino niedella

fiiii.

Qui raeruere

de carcere carnis

eiinles,
frui.

ibuiidaniLin venerata est Gallia sensuin,

Posl tenebras niundi,

Uue perenne

Excoluiique sencni seniper bonore patreui.

Ex

quibtis hic reciibans meriiis Pr.Tsidius alinis,

Clariis

ab

aiiiiquis,

spes nobiliiatis
,

opim^,
arca
libcllis,

Carne tenet lumulum,
Pectore de proprio

spiritus " igiic pnluni.

Sufliciens propriis

nulla ripiiia fuii.
,

Clirisli

responsa rigaiido,
sitini.

Dogmata corde

teiiens

pleniis velui

Multoruin cxsiinKit lonie Uucnie
Invilaiis instanier

Quisquis, quod voluit, fonle fluenle bibl.
Coiisilio sapiens, aniino pius, ore

ovcs ad pascua Regis,

serenus,

Distribuit dulccin frairilius nre salein.

Oinnibus

ui populis esset aniore pareiis.
i

Nam

quoiies iiionaclius peccaii cst viiliiere (ixus,
'

Sic venerabilibus leniplis, sic favit

egeiiis,

Missiis ad artilicein
Ibat ad

certa niedela

fiiii.

Milierel ut cuelis

,

quas sequereiur opes.

abbaiem f.unulans, sanctuniqne magisirum,

Discipulus humilis, qui fuit anie luniens.

CAPUT xvn.
Epilaphiiim Arecdii
[

Talibus

olficiis inlentiis

ainore Tonantis,

^ juvenis.

inler el Angelicos e fulgei

honore cboros.
<
',

CAPIJTXV.
Epitaphium Boboteni diaeoni.
[niibolcniiin diacoiium,duni
ii.tu

Aicadinm, adliuc jiivenem , immatura morie, occupaium, funebii carniine colionestat.J
1

Oiiiiie

boiinm

veIo.\

fugiiivo

lempoie
illa

liansit
rapii.

,

somnoindulgel, n sicario securis occisuin, deflet boc cariiiine.]

Quae placitura vidct, mors magis
Ilic

puer Arcadius vcniens de prole seiiatus,

Iiinuineris liominuni subjecta esl vita periclis,

Festinanle die raptus ab orbe jacei.

Casibus et variis sors

iiiiuiica

premil.
^"

Parvula cujus adhuc freno se vinxerat xtas
L'i teiier

,

"

Nain recubando iboro Bobolenus

lionore diaconi,

et aniiis surgi ret ipse senex.
,

Dum

fruitiirsonino, niors rapit aira viruiii.
iiisidiis

Eloquiii lorrens, specie radiante venustiis

Hoslis in

secino, c;cde seciiris,
fecit

Viiicens ariifices

,

et

puer arie rudis.

Percuticns cerebriini,
Dic,
libi

obire dolo.

Quo me forma
Siiigula
si

rapis laudes
plus

memoraie

scpulti ?

quid prodest scelus lioc peragendo.iiefande?
vi^it, tu inoriiure peris.
ille

memores,

lacrymanda mones.
recessit

llle

Deo
'

Sed quoniam nulla maculatus sorde
lalronis

Marlyris

dccus ineruit,
sed

tii

damna

Nulli

flendus eril,

quem

paradisus habet.

Hinc

sibi palnia placel,

libi

poena manei.


>>

Unus Cod.
Licei
liinc

Vat., venerabilis orbe.
coii|icore

i

Duo Codd.

Vat.

,

tic fudil.

Edit. Ven.

,

tic fulget

poema

isiud coiiscripium

egenis.

fuisse suasu

vel

occasione episcopi alicujus, recens

Ecclesiae rt'gciid:c piafecii, tujus

ione clero Servilio

asrripius oliin luerat.
<:

Deest

liric

cariiien in Ven. Edil. et
c. sic legiutr

uno Cod. Val.

: Epiiap/itum doniiis PiKsidi. • Edit. Paris., fluminis; in marg., spirilus. ' ilincinlelligitur Pra^sidium abbaiem fuisse; cuiiiam vero monasterio pr:t:essct, incenum est, cuni lioc iiomen minime occurrai in Calalogis Abbjtum Regiii Galli» quod egoijuidem scire poiui. » Edit. Paris., angelicos inter. ^ Edit. Veii , Hubotinus dijjniis honore. ' llinc licet su:)picari Bobolenuro propler jusliliam tueiidam ^ic pcrcussuin interiisse.
:

^ In

uno Cid. Vat

epigrapb.

Opiiiatur Biowerus liunc Arcadii Arvernensis senaioris ( de quo sa;pe (^regor. Turon. in Uisior. Franc.) (iliuin luisse. Sed cum ille Arcadius paier PlatidinaB fueril , oliin uxoris Leonlii , episcopi Burdegaleiisis , ab ipso vero diinissoe ad an. 549 , minus vensiiiiile videlur, fratris ejns , adbuc pueri , funus dcfleii poiuisse a Foriunaio, qui ad annurn 5(j5, ut
>

s*pe

dixiiiius

,

venerai inCalhas, nisi

fort>;

multo

posi ejus ubiiuin huc poema iii graiiatn Placidii.se a Foriuiiato eliicubratum fuisse credenduin esl. Maliut iiaque illuin ex Arcadii ortum familia , quaiii ejusdein (ilium dicere.
'

'

Deesl hoc poeraa
In

" Duo Codd.
>

uno

in Ven. Edit. et Vat., ut tenens umtis Cod. Vat. , tiM//ts flendus.

uno Cod. Vat.

,

,

,

.

,

,

,

167

VKNANTll IION. CLEM. FORTUNATI

OrERtM PARS
,

I.

108
,

CAPUT
[Rasiliuni

XYIII.
llaiilii.

A

H'c vcrgeiiic ino siius est Aractiarius ievo

EpUaiihium

Sci qui lustra gerens
Ip.se

raptns ab orbe fuii.

ilcmoilnHin lainlal ruiicbrl cnrinine, ob eloi|ueiiii»in ac (iiiciriiiam , ob bapieiitiain ac puciii
(iuiliuin;ubribci uliiateiii in paiiperes et leiiipla. Susceplas ab eoileiii iii llispaiiiam legnlliiiics et iimoceiiiiniu
iiiorai

Palarnia refulsil ^ clarus in aula
'

Ei placito

meruii regis amore
inuiido,

coli.
;

Oiiiiiia restiiiiil

in pnblicis

nereiidis niuiienbiis

comme-

Sola tamcn pro se,

qnx sumpsit ab ipso qux beiie gessil liabcl,
,

«(iiamqiie

populu et regibus cbarus Cisei

CAPLT XX.
Epitaphium Brumachii.

osteiiilil.]

Imprilior lacryinis prorumpere nomeii anianlis,

[Drumarhiiim
i|uu
iii

Vixque tlolenda putest scribere vcrba
Conjiigis alTectu
,

niaiius.
,

cogor
,

ilare

pauca (epulto
,

puleiiteiu virum , dum a legatonc , , perriincius fuerai, revcrtiiur in Galiias, morie iliiiere i.ppressiiiii, |iriisequilur lugnbri c.irmine,

Si loquor, allligor
yiii cupis

si

nego

durus ero.
,

boc tnninlo cogniiscerc lector bumaiiim
iiionstn

ilUiin laudaiis obeluquuntiam ac prudenliam, unaque Frigi^e u\uris iu curaudu fuiiere cunjugis diligculiaiii cuinmcndal.j

Uasilium " illustrem

scpulcra legniit.

Quisquis in hoc tuinnlo cineres vis nosse sepulii,

Cujus b!an'la pio recrcabai lingua reblu
Et dabat eloquio vertia benigna suo.
Iliiic

,

Rrumacliius

quondam

r.ilsit

iii

orbe

poteiis.

Qncin sensu, eloquio,

legati

numine fuiictum,
tulit.

duclrina rigaiis

,

illiiic

dulcedo redund:-ns

Duni rcDieat pairix, sors inimica
Fiaibus Italix raptus, sed Frigia
[

Oniavit

lailio Inx geniin.ila viruin.

Fragia, Plirygia^,
[I

Itegis .imor,
L't fleret

cbarus populis

<>,

iia

peclcre du!cis.
Detulit

coiijux,

cunctis in boiiilate parens.
,

buc cbari

funiis

Tranquillus, sapiens

jucundus, pacis amicus
,

Ceu vivum

coluit, cni

amurc ^ viri grata cst umbra inarili
favilla placet.

Niillaque <, qiio slabat

semina

lilis

erant.

Cunjugibus casiis ipsa

Ilunc coiisultaniem legati sorte rreqneiitcr
Misit ad Hispaiios Gallica cura viros.
Suflicieiiter

Ip^e quaterdeiius permansii in orbe per annos,

Mox
rapiii,e
,

obiil

,

e*.

niagnum parva sepulcra teguni.

babens, nunquam fuitaima
eguit, noii alieiia tnlii.

Non propnis
fanperibus

CAPUT
[

XXI.
'.

Ecclesias diians, loca siaicu decenter iionoians,
tribueiis, dives

Epiiaphium Asoti

ud astra subit.
jugali

Aiinis bis denis
Juiixil in

cnm Uuudeguiide
^

Laudat Avolum ob pietatem ac religinncm in sacras sedes, ob liberaliiatem in pauperes, muniliceutiam iii cives.]
sepdltum
,

orbe

duus unus amore torus.
cito raptus '
|ietit.
,

Qui tainen undecimo lustra

ab xvu

Irriguis Avoliim lacrymis ne fleie

Qui propriis meritis gaudia

lucis babei.

Posl rinem lerrx regna superna

Non jam

flendus eris
coeli
,

bumana

Nam

si

pensentur moruin pia gesta suoruin,
ille

sorie recedciis

Felix posl luniulos possidet

polos.

Duoi palriam

dulcis aniice, teiies.

Teinpla Dei coluit, laiitans saiiavit egentem,

CAPUT
[Aracb.irium
qiie

XIX.

Plenius

illa

metii

,

qux

sine teste dedii.

Epitapliium Aracharii.
,

Noliiliiate poteiis,
,

aninio probus, ore serenus,
,

qui

resfia in

aula clarus fuerai

regi-

Plebis
Niiii

amore placens

fundere prompius opes

"'»

diarusei jiicnndiis , adbuc noreiite a:laie biuc morie erepiuin deflet boc carmiiie.] Pariu ' terra suo rrauileiii non susiiuet ullain,
,

usurje avidus, licel esset Diunere largus,
,

Plos nibil expciiit
Nil mercedis egens,

quam nuinerundo
fuit

dedii.

merces

una

saluiis,

Quxdedii, ba:c
*

s reii|<ii,

debila niembra

liito.

Qnud minus

est prelio, pruUcii boc merilo.

Vide qux de Rasilio et Raudegunde , ejusdem Utorc, diximus in notis ad caim. 7, lib. t. >> Uiius Cod. Vaiic. cliarus populi sic peciore. ' Unns ex Codd. Vat., mulUique quo s.abai, sentina
lactlt eranl.

cum

-.

^

llnus ex Codd. Val., ;unjri( in urbe. • Dul'iiat Riuvv. :iii bic iilem Uasilius sit de qno Crrgor. Tnroii. , lib. iv llist. Fianc. , cap. 46, qnod dispar ulriiisi|uc mois videainr fnisse. llle seilicel,
ii

a Guntramno defecisset, ciGundevaldnm fUsset secuius (qucm tamen ipsuin deseruii po-iea ac prudlilit) jnssu Guiitramni occisui cst, uii.uarrat Grcgor. Tur. lib. vii tli^i. c. 3'J. liiius Cud. Val., pastu ti-rra suo. i Ibid. qute dedil , ae recipit.
'

,

i>

'

Edil. Ven., fu/tii lliiil., el placido.
liiilit.

pra'c/ai'tt.1 in

auta.

I i'

de qno Gregor., videliir oppressns a Mninmuleno iiileiiisse ; liu: de qno roilnii. , iiullo ejusmodi casn
el calamilaie. Vernm iiec ex illu Gregnrii locu galis aperie coiiliri |>oiesl Uasilium potius quain cullectaiii ab ipsu et Sigario imilliindiiiein Muinmoli ariiiis superaiaiii inieriisse ; iieqne bic deelaral Foiiunalus quo niorlis geiieie U.isilius decusscrit : solinii

Kdit.

Ven. fritia coiijux. Ven. el duo Cudd.

Val.

fiinus

amMdt

viri.
' Urow. opiii.ilur hunc esse .\volum pre^^byierum, qui inlerfnii, ac subscri|iSit comil. Anrelian. iii, iiuiiiiiie Agiicolx CabilUnieusis cpiscO)ii. Sed uiruiii , si Avulus, de qno nuue agilnr, pre>byler luil, nibil de isio bonoiis gradu hic es^e » Furiunaio comiiicmoraluni aique alia poliiis ab eodeiii coiiiniendarl, qua i|iioil nimiiuiu lUuniUcus laico iiiugis lonvfiiiuiit e^set , ei ab usuris exigeiidis Hlieuus.
, ,

indical noii adiiiudum

Mommclns F.uiiiiis fu.t qui a (Priimv curtv uota.) Cniiiramiio rege donatus palricii luco cl gradu, clarisoalea parlis vidoriis, illuiii quu anitiis liiusiiiiis
\

senem

biiic

laptum

obiissu.

">

Kdit., lu iiiarg.

:

ral lionuriiii niiiUuin retldidil quaiii acce|ierul illu(irioreiii. Naiii Luiigobariluset ^>akoiias , iii Galliain

1'ruuipius opes niiseris sai irlbueoUo d«<til.

irriiuipcnteb niagiMs i^nliis profli^avil. ijciii dciiide,

,

,,

,

, , ,

,

,

, . ,

J69
Liice perenne frucns,
felix cui

MISCELLANKA.
mortua mors esl,

LID. IV.

170
iiilnisirans

A

Qiiem non poena premit, viia supcrn;» manet.

Nec solum refovens , sed ilona latendo Amplius iiidc ptacct, quod siiie icste
Feiicein

dedic.
[alvo],

CAPUT
Epitaphium

XXII.

sensum

,

qui frairis migrat
polest.

in

alvum

< innocentum.

Et vivos lapides xdificarc
Extulit iiunc

[Infantiiim piierorum liimulum, qui uno, ut videiur, liariii eiliii , alter malurius, qiiinquennis alter deccsserai, ci in idem sepulcruin, iii quod et Maler

tumulum

genitoris honore Joannis
officiis

«,

Qui modo divinis fungilur

eorum, fuerant
Iliic

illaii,

funebri carmiue cohonestat.]

Qualiter hic vivo serviret amore parenii,

jacet in tumulo non ilenda infantia fralrum
tulit

Cum

nuti pietas ipsa sepulcra colii ?

Quos

innocuos
,

vita beata viros.

CAPUT XXIV.
Epitaphium Orieniii ^
[Orientium
>>,
,

Uno

utero geniti

simili sunt sorte sepulti

Ct pariter natos lux tenet una duos.
Lotug fonie sacro prius
Iste
ille

qui in regia aula prinripem

locum

oLti'

recessii in albis

gerens lustrum ducitur ante Deum.
<=

Nomine sed primus vocitaius ritc Joaunis Aiter Palricius munere major erat.

functum laudat ili prudentiam, justitiam ac moderaiionem. Tum Nica$ix uxoris in curando Mariti lunere et in ejiis meinoria colenda , sollicitudinem ostendit.]
iiuerat dignitatis et graiix, vita
,

|.

De
llic

cujus merito sic ^ plurima signa dederunt
,

Non

bic nostra

diii

est fugienti

tempore viia,

Felices animae

qux

pia voia colunt.

Qua

sub

flne brevi vix venit, inde redii,

etiam

felix genitrix requiescit

eorum

Ecce caduca volant prxsentia

sxciila

mundi,

Qiiae roeruil partu

lumina ferre suo.
XXIll.

Sola fides meriii nescit bonnre mori.

CAPUT
[Jiili

Clanditur hic pollens Oricniius

ille

sepultus,

Epilaphium Juliani.
niim, qui mercaluram quondam exerciierat, deiiide partas opes etriiderat in bospites et egenng jain inortiium , laudat hoc carmine. Jnannis et diligenfilii in patrem demortuum cbaritatem tiam commendat.]
,

Cui Palatina prius mansit aperla domus.
Consiliis hahilis
Oljtinuit
,

regalique intimus aulx

celsum dignus in arce locum.

Vir sapiens, jusius, moderatus, honestus, ninaius.

Hoc

rapuit

mundo, quod bene

gessit honio

>.

Condiia * sunt tumulo Juliani

membra sub

Sexaginia annis vix implens tempora lucis

isto

Conjuge Nicasia qua tumulante, cubat.
Cujas castus amor
colit ipsa sepulcra mariti,

Ciijus in aiternum vivere novit lionor.

Mercaior quondam, conversus flne beato,

Raptus ab hoc mundo crimine liber homo.
Collegit

Nec

placitura

homini, sed dedit esse Dei.

nimium, sed
,

sparsit egentibus

aurum,

q

CAPUT XIV.
t!pitaphium Theodechildis
i

Prxmisit cunctas
Sollicitus

quas sequeretur, opes.

regince.

' in urbe, , qDemeunque novum conspexit Hunc meruit veniens exsul habere patrem.

[Tbeodechildem reginaro , vita functam, egregie laiidal ob regiam slirpem et affinitalem , ob liberalitaiem in pauperes et in lempla muniticentiain.]

Pascere se credens Cliristum sub paupere forma

Quamvis

xlatis senio ^

jam

flecieret

annos,

Ante omnes apud bunc sumpsit egenus opem.
* In Ven. Edit. faic habetur tituliis Epitaphium Crienliorum. Quo vocabulo videtur designari nomen proprium familix ac generis e quo erant infantes |Hieri hic deOeti a Fortunaio. Nec vero Urientionim nomen eral ignotum in Galliis. Vide infra, c. 2i.
:

Multorumque lamen spes
I.ionis,

cito rapia fuii.

I

1

^

Antea legebatiir prior

iile recessit

in atvo ;

ex

Hss. antiquis uti nunc legilur restituii Brow. Favent buic lectinni et mss. Codices Vat. qiiorum uniis habet Piut ille recesiii,
:

« In

uno Cod. Vai.,
,

vociiatur.

' Ibid.
* Iq

se pluritna.
iioc

Ven. Edit. et uno Cod. Valic. deest
prospexit in urbe.

car-

D

nen. ' Duo Codd. Vat.,
«

Greg. Turon., lib. de Vitis PP., c. 8, nuni. 6, mentionem facit de quodam Joanne presbytero Turon., qui olim mercaturam, ut ibidein narrat, exercnerat, asserens eumdem ab urbe Massiliensi cum comiRercio negotiaiionis suas olim rediisse. Adinodnin credibile esi hunc eumdein esse de qiio bic Fortunntiis

a pueriiia secutiis Juliani Patris postea conversus cuni Patre, Turonensi clern ascripius fuerit. ^ In uiio Cod. Vat. : Epilaphium Morienlii. ' In Ven. Cdit. quod bene gessil humi. i Edii. Ven., Theodechildx. Theodechildis, de qiia hic loquitur.Fortunatus, ininime confuiidenda est cum Theodecliilde, uiore Chariberii regis, de qiia Greg. Turon. lib. iv llist. Franc, c. 2«. Ha. buil, inquit (Cliaribertus) et nliam puetlam opi,

qiii scilicet
,

insiitutiiin

Th udeea congruunt qu.r de stirpe ac nobilitate Thcodechildis bic prxdicantiir a Fortunato. Cointius, ad an. SOi, n. 5 et seqq. , censet duas esse Theodechildas ex regio genere distinguendas , quariim senior Clodovei regis , junior vero Theoderici niia fuerit, ac proinde Clodovei neptis. De prima hoc funebre poema elucuhratum fuisse a Fortunaio. Haud erit ahs re ac proposiin nostro , paucis ex.')minare momenta quibus titltur Cointius. Is ergo primum conatur Procopio fidem derogare, qui . lili. iv de Beljo Golh., c. 20, scripsit sororein Tlieodeberti tiliam propterea Theoderici , nupsisse Hermegisclo Varnorum regi. Plura quippe a veritate aliena in suam Historiam narrat illuin intexuisse , ac , inter cxiera , quod Clotildem , Clodovei Magni filiam . quam sanctus Gregor. Turoii., lib. iii Hist. Franc, ( c. 1, disertis verbis referl nupsisse Amalarico, Wisigoiliorum regi ) ilem Theodeberii sororem appellel , lib. I , c. 13, ul mirum proinde nnn sit cunidem errore decepium vel Theodecliildem Theodeberti sororera dixisse, qux amita fueril. Deinde oplnionpm suam ex eo Cointius nitiUir conflrmare, quod Theodechildis, si fuit Theodeherti soror, filia Theoderici , eadem Greg. Tur. supersies fuisse dicenda est. Qui vero id poiuit , cum Fnriiiid esl pastoris ovium fitiam, nomine

childem, cui prninde nullo

modo

iiatus

'^

Uuus Cod.

S3l.,'(elatis seiiium.

PlTBOL LXXXVIll.

,

,

,

,

,

17«
Si

VENAlNTII IION. CLEM.
iiiecibus pnsseiil

KOUTUNATI OPERUM PARS

I.

i7S

naiurx debiia Qecii,
snperesse
sil)i.

A

l'nn niori sors esl. el terrae rcdJere lerrain:

Plebs agerel

lacryiiii!>, huiic '
''

Felix, rui meritis stat

tiiie Hiie dies.
**

r.audia qiiania liiopinn luiiuilo

suni clausa sub islo?

Actibus

liis

inslans, lerrcna
^

in luca relaia
i

Yolaqiie qtiot popiilis abstulit uiia dies T
Inrlyla iiubilitas genitali luce coruscans,
llic

Ter quino

lusiro vixit in orbe

decus.

CAPUT XXVI.
Epilaphium
"

properanie die Theodecliilda jacet.
geiilliT, conjiix
,

VilithuKB [VilitrutiEl.

Cui fraier,

avus

,

alque priores,

Culaiiiie siicciduo regius

nrdo

fuit
«

Orpliamis, eisul, egens, viduae, nudiquc

jacentes,

Malreo), escaui, tegmen

liic

sopelisse doleni.

Tnica res placuit, ciimulo mercedis opima?

Antea cuncta
Occiiltans sua

deilit,

quam

peicretur
'

opem.

dona suis, neu

forie vetarent

Sed

qiice

clausa dedit, judice tesie, docei.
cullrix
,

[Viruhulam, nobilcm inulierem, e genie latiieii ae siirpe liarbarorum, iii pariendo una cum prole exstinciam, lameniaiiir illiusque cum egregiain formam corporis, luni animi el ingeiiii oriiainenia comniendat. l)ala occasione de supreiuo judicio, deque dispirc futura bonoruin et maloruni sone fuse disserii; tiim, ex prxsente Viliiliutx felicilaie, supersiitem conjugem ex nicerore quem amaniissimx uxoris ex funere conceperai, conaiur abJucere.]
;

Temploruin Doinini

pia

munera

<?

praebens,

Oinne bonura velox, fugiiivaque gaudia mundi,

Hoc prupriiim reputans,
iialus epitaphiuin

qiiidquid babcbui inops.
,

6

Monstrantur
childis

terris, ei cito lapsa ruunt.

cjus scripserit

et inseruerit operi

roomeiili esi. Potuit quippe Fortunatus scriptum a se pnema in Tlieodecliildis funus , post mortem Gre-

quod Grei(. Tur. adhuc vivo niincupavii? Sed lioc quo.l a Cointio aOertur non magni

commemorari. Videsis Pagium, ad an. 573, nunr. i, ubi baoc quaesiionein instiiuit, et Coiniium
refellit. * Ibid., sie precibui.

potuemn' el alii , qui Operi suo aitcxerc «lispersa Fnrtunati carmina unum in volumen colle<:ia redegere. Ouod vero Tlieodecliildis non Ciodovei fllia , sed Tlieoilerici fueril , ac proptcrea soror Theodeberli ui omiitam scriplorum constaiis silentiuni , qui nullani Clodovei regis liliam , niunine Theodechildem , referuiil , ac unam coinmcnioraiit Cloiildein , qiiai
^orii
,
:

Alier Cod. Vat., po$sin(. Edit. Ven., huc superesse. '^ Unus Cod. Vat., cumulo sunt clausa. Edit. Paris., ctausa sub uno. ' Cdit. Ven. el duu CoJd. Vat., nudoeque jacenles. ' Edit. Ven., iie (orie.
•>

'

6 hujut De Theodecbilde scripsii Flndoardus [nempe Mapiui. episcopi Rhemensis] lemporibus SiiO'
:

vegotia regina lihemensi Ecclesix teriiam partem vHlte
Virisiaci per testamenti

Ainalarico, rcrte Furtunams linc ipso in carmiiie ca de Theodechilde memorai qune Thoodcherli sorori , non vero Clodovci liliae qiiadrare coinporiuntur. Kjus quijipe regiam slirpem reccnsens, inqiiii :
iiiipsit

paginam delegasse

reperilyr.

Quam
salvo

pariein vitl(e ipse quoque prtesul Theudechildi prtefatw reginoe fiiia!, usufructuario, per precariam

,

Eccksiw jure,

concessit
ullo

,

ita

dunlaxat, ul post
ali

Cui frater, geailor, conjux, avus, alque priores, (juluiioti iucciduj rpgius ordo fuit.

ejus obituin, absque

proejudicio, iicut

ea

me-

C

liorala (uisset, aci dilionem

Rhemensis revocaretur Ec-

Ilnc, inqiinm, niagis iii eam conveniunt, quae Tlieoderici lilia fitprai, quain qu.e Clodovei, in qiio primiim re^ii noniinis ac semiiiis successio a Gailis coiillimala fuii,ai)Uo sciiret regnum ad ejusdem pnsieros peipeiuo inanerei, iit narral Greg.Turon., lib. II llislor. Franc, cnp. *). Oeiiidc qiia raiioue Fortuiiatus regiuin potius Thcodocliildis frairem,

clesiiF. Quare scilicet Theodechildis regina post moditm noimuUa , per teslamenti sui auctorilatem , lempore domni Egidii Rhemensi contulit ecclesice prx-

dia.

quam fraires nominassei, si eadein Cloilovei rilla, ac proinde qualuor ejiis lilinrum, eorumdomquc regum soror, ac noii liiia Tlieodcrici, et snror Theodeberti exstiiisset? At id pixclare concinit altcri lesiimonio Fortunaii, quud dc Theodechilde, sornre
Theodcberti scriptuin, V';! ipse vero illud ex lib. vi cap. 5
,
:

f.itetur

Cointius. Eii

Coiiuius voro censet Fortunalum, dnm is celebrat Tlieodochildis in teinpla muniGcenliam , speciare monasierium quod ipsa anie Senonensem urbein, regia liberaliiate, consiruendnm curaveral, illiiis aJ iiistarquod Clndoveus prope Parisios exiedilioavcrai, cuiqiie monastcrio eadem fundos, quos sive ciira l.igerim in Francia,sive trans Ligerim iii Aquiiaiiia, aiii de possesio, aut de acquisito, babere potuit, leyaverat, in quo assidue monachi Deo deservirent. ibiqiic ot suuin post obiluin curpus ui sepul(ur.e darelur inaiidjverat. Vide Cuintiuin, ad an. 5ti4, nuin.

Inclvta progenies, reKali slirpe coruscins, tui cel.sum a proavis i omen origo iledil. Currit luorbevolans generis iiova ((kiria veslrl, Et simul hiuc ti aler personal , iade pater.

56

et soqi).
^ Edil.

reiiatii.
..

Edit. Parls.,

Ven., ceterna in luce. Cod. un. Vat. in luce redatta ; iu marg., ii.-t/i tuce
,

Quod vero rcspondet frairem commemorari

latii.
' Theodechildii non anie an. 522 nata e>t quo circaer teiiipore TheoJericus nupsit Suaveg»ii«, S gi>inundi regis filia), e qua susccpit Theodechildeiii, 111 supra innuinius. Si i^aque addas aiiiius lxw, qiios eamdem vixisse hic refort Furlunatus, reperie* ips;ini extremo fere viiae Foriunaii leiupure dlein »uiini obiisse. Vide quse diximus iu Vila Foriuu., iiuiii. Ou. Uiius Cod. Val. in urbe decus, » Uiius Cod. V:il. bahot Vilnhytte. Edil. Ven.. Vltrogolha'; liiin dosunl duo Yer«us V'i/i(ANl« decens, Broweelo., el sequons. Ilein iu uuo Cod. Val. nis pulai Vilitbuiain de gonie (^thui-um fui.sse qiiaiii lurruiii appollat Fuitunatus, speclans bellico.sus illius popnli aiiiiiius et spiritus, sive ui iru'ciiloiitain curuui Indoleiii iuimanein<|ue viijn coiiI

Coiiiiius, idcirco uiiiim

Fnrtunatn haberet, ui innueret ex h':s soluin Theodericuin eodeni ex ihorn quo Theodrchildem fnisse prorroatum,
a
,

ejus cuin qiiatuor

"

nuMo certo iiiditio assciiiiir, iiim ub eain cnusain a pneia, nnllo modn fuissei prxterniissuin (prxseriiin non iiivito iiicirn) qiind lanlnpere aj Tlicodechildis laudeni augemlaiii periiiicb;il, eaiiidciii
id cuui
niiiiiruni

nali

divi rsis

qnatuor roiios fraiics ox nnptiis, voro
si
illa

li

bui!>so,

qiii

lirol

laiiien

ejus

frairos

ruissoiii.

Oiiod

valcret

i

:iusa

silciilii
,'>,

a Coiulio

allala,
ceri't,

non cral

ciir Forluii.,1. vi.o.

ito altciiiis,

nt

i|ise piilal,

Thoodorliildis rcse Iraire
iinii c<'iloiii

iiioiiiioiioin fa-

:

ciim riiiiidoborliis
ciii

liionl Tlicndoriio, (|uu riiondeolilldis; liaiir oiiim

Suavogoita,
iUu
iii

iiiiilio

post

iiatuiii

ex loro naliis ex rhooilebcrtiim

iiiipscrit, siisrepit. Voj l|isu

inmcii Coiiilius fatotiir poeinaie Thcudcbcrtuiu atl budciii Tlieode-

«ueiudiiieti>

,

,

»73
Ui
diilor acquiral vires,

MlSCELLANIiA.

-

LIU. IV.
teiieram subito
>>

174

uum

perdit aaiinlem

A

.'Vbripuii

mors

iiivida

furniam,
tria.

Ante placere

facit,

durius iude preniit.

Annos quippe

duos, lustra gerendo

Ileu hciyinoe reruin, lieu sors inimica virorum,

Sic aniinam geiieraiis, aniiiia spoiialur ei ipsa,

Cur placiiura
Vililliuia

facis, quse dulitura rapis?

decens, DaganlQ chara jugalis,

Spcm peperit luci, Exemplum sed triste
Unde

lucc neganle sibi.
Jedit secura
'

parenii,

Cnnjugis ampleiu dissociaia jacet.

redire solel, deficit inde genus,

Corpore juncia loro, plus pectore nexa marito,
Lucis in occasu vincula rupii amor.

Teriius esse pater ciipiens, heu solus habelur,

Crescere quo iiumcrus debuit, ipse

1

cadil.

Tempora

cui poieranl

"^

adhuc

in llore

manere,
urbe,

Nain parlus [parvusj

cum

iiialre perit,

nascendo so[pulliis,

Priiicipio ^

vHx

finis

acerbus habet.
°

Sanguine {lobilium gcnerata Parisius

Nil vitale Irahens, natus

iii

ore necis.

Komana

siudio, barbara prole ruit.
^

Plus fueranl

soli, si luiic

sine prolc luissent,

Ingenium mile ioiorva

de

gerite Irabebat,

Addita posteritas abstulit id quod eral.
Infausiis voiis geniius

Vincere naluram, gloria niajor erat.
NuMi|uani mcesia nianens, vultu nova gaudia portans,
^ubila fronte Tugans, corde serena
fuil.

de funere

niatris,
fuit.

Et geniirix

iiato

mortis origo

B

Alter

in alierius lethali

sorle pependit;

FuJii ab ore jubar species redimila decore,
Proiulit et radios

Inque vicem

sibi

moic

ambo dedere

necein.

.

forma venusta suos.

Sed
Pro

sen-iit

graviora doleos pater, atque iiiariius,

Slirpe sua reliquas superavit pulclira puellas,

Qui gemit, uuo obitu se sepelisse duos.
vix

Ei crocea

<

facic laciea cnll!i tulit.

dum

genito lacrymas jain solvit humato,

Splendida conspeclu, meliori peciore fulsil,

Vidit quod flerei, noii quod haberet amor.
Trislitix

nigna micaiis aninio, nec pietate minor.

cumulum

Iribiiit

cui rapta jugalis,

Cui quimvis nullus bac

in

regione propinquus,

Dans

ioiigas lacrynias lenipore nupia brevi.
laiiien illud

Ubsei)uio facta esi omnibus una parens.
Divinis intcnta boiiis, alimenla ministrans,

Consultum

habei de conjiigc conjiiv,
vacuatur opus.
videri,

Huic quia mercedis

iion

Qua mercede
Il;ec

inagis se saiiassc videt.

Nam
[ci.am

quoJ ad ornaium potuit muliebre
ex
rebus periiura

daia post obitum

faciunt

quoque vivere fun-

Ecclesiis pronipie pauperibusque dedit.
Ilic nulla
illis

reliiiuit,

Forma

peril

hominum, nam benefacia manent.
in sevo,

Corpora pulvis eruni, et niens pia Uoret
Oiniiia prxtereuni, prxtci'

Ut modo prainiissas dives haberet opes. Quam bene distribuens, s:ne se sua nuluit esse,

amare Dcum.
opimx,

^

Nam

quae larga

'

dedit, haec

modo

plena melil.

Orphaiia tunc aviae

'

studiis adolevil

Condidit ergo sibi quidquid porrexit egenti,

Inqiie loco natse nepiis adulia fuit.

Et quos suiapsit inops, hos babet

illa

cibos.

Teriius a decimo ut banc «

primum acceperai annus,

Felices quos nuJla gravant de morte secunda,

Traditur opiato coiisociata viro,
Nobilitas in gente sua cui celsa refulsit,
Aiqiie suis meriiis additur alter bonor,

Nec

faciunl poenis subdita

membra

feris.
',

Dulcibus illecebris qui non

sibi

condii Avernuni

Dulcis ovans, alacris sludiis oriiata juventus,

Nec per carnera animani vult sepelire suaiii. Sed casta pietate nianens, siiie criiniiie vitx*,
lllius in

Quod natura

nequii, liltera prompta dedit.

luce hac

"

prsemia lucis emil.
ainplas?

Tres meruere lamen juncti superesse per annos,

Conjugioque suo, corde liganie

frui.

Tempore quam parvo lacrymas aut colligii Aut cui vita iiilet » gaudia loiiga c.ipit.
,

Ambo

pares animo, volo, spe, raoribus, aclu,
sibi, niente,

Hic" de morle
Hic

levis dolor osl;

nam

ifurius illud,

Cerlantesque

decore, lide,

quem

viveuieni Tarl.ifa uigra teiient.

Tenipore jam cerio est enixa puerpera prolem, Danino feta suo, quae pariendo perit.
siietudinem signincel. Quam feritatem Hyperboreis oinnibus coinmunem ac pene nativam fiiisse asserit Sidon. Apollinaris in Anlb. inqiiiens
:

Infelix quisquis, raaculosis aclibus usus,
I^

Ante

[arle]

redemptorera se laqueasse viJet.

' '

Unus Cod.
Edit. Ven.,
Ibid.,

Vat., rosea

Jacet 3\e sab urssft Gensanimis, inembrisque minax, iia vultibos luraalum suus borror inesi.

ipsis

Quod autem

Vilithiita,

quamvis nala

Parisiis,

non

esset e gente Francorum, saiis osieiidit versus ille qui paulo posl coiisequitur in hoc poemaie
:

Orfana lunc avia est, inendose. hanc ut primum. ^ Cum dixerit supra Forlunatus Viliihulam annos terdecini natam niipsi^se, et annos tres vixisse cum conjuge supersiitem, seqiiereiur eamdein sextum decimum annum vivendo expletse. Cur ergo hic deceni et septem annos refert ipsam yixisse? forte inenses in superioribus summis prx^ermissos hic
s

refert
'
i
i'

iii

niiiiierum.

Cnl qnamvis niilius hac
• Edil.
•>

regione propinquus, Obsequio facta esi omuibus ana parens :
in

Ibid., dedit fetura pareiiti.

Ven., poierant et adhue, quod seqiiendiim. Unus Cod. Vat. et Edil. Paris., priiuipiHiii
Edil. Ven., Parisis in urbe. Unus Cod. Vai., lorm de gente.

'

Edii. Ven. ei ires CoJd. Val., esse eadii. Uiius Cod. Val., nam qux lingua dedit. Edil. Ven. el tres Codd. Vat., conditamarum.

vita;.

1'

«

"

"

Edil. Ven., illius in luee htvc prwmia. Uiius Cod. Vat., aiil cui vita lenel. Duo Codd. Vat. ei Ven. Edit., huc de raoric.

175

VENAiNTIl (lON. CLEM. FORTllN.VTI

OPERUM PARS.
liic

r.

i:o
pin facta jugalis

Niibibut invectus cun) veiierii uibiier orbis,

A

Tu

qiioqiie

nec lacrymis nras

El luba
tlis

lerribili* inoverit *
iills

arma

polis.

Cui niodo creduntur

* uicliora dari.
vivit

veail Elias,

in curribus
hiiic

Enncb,
liinc

Nam

si

deplores meritis

qux

opimis,

Anteviando suos;

Pelrus;

Stephanus.

Conjugis ipse bonis invidiosus eris.

Flore puellarum rosca stipnnte curona,
Inler virgioeos priina Maria choros.

Prxserlim quara scnsa, anirao,

libi

corpore junciam
Ijunctas ',J

Binc Hartha

^,

hinc sponsa Agnes, Tecia dulcis,

Cum

Christo seraper corde fuisse refers.
si

[Agatha

*,

Post Domini vultus, ad te
Fleret
Cliarius
in
illa

Jussa rediret,
se revocasse
i

Et qiia:cunqae Deo virginitaie placet. Tiiiic ibl quis terror, cdeli assistente senalu

bunc

mundum
retinet,

gradum.

diem

quem
fine

perdere nescit,

QuiJ

(liciurx

animx

judicis in facie?

Qiiam hunc, quem limuii,

sequente

sihi.

Mox

aut poeiia manet miseros, aut palma beatos.

Quisqiie

Suiit dicturi alii

sux vilx semina jacta metii. Cadc, mons, et comprirae corpus;
:

Ne grave funus ^ .igas, cunctis natura qiiod ofTert, Quod cum principibus participatur inops.
NuIIum paupcrtas, non
eripit

ampla

faculias,

Sed

jussi colles Terre scpulcra negant.

Hoc cominune simul

divcs, egenus habet.
lurpis, honestu«,

Cugenlur minimi quadrantem solvere nunimi,

B Nam
1

puer aique senex, niger, albus,

Nemo
Spe

pedein reraovet quo sua culpa trahil,

Debilis, et fortis, mitis, et asper obit.

vacui, palcx similes mittentur in ignes, Pascendi» flammis Gi * caro nostra cibus.
poen.is,

Huc sapiens

stolidus

,

probus,

inipr^bus

[omnis,
Plenior, exiguus, parvus, et altus adil.

Vivunt ad

xierno ardenle camino,

Ul cruciet gravius, mors mala non moritur.

Tardius aul citius currii sors
Dissimili merilo,

ista

per omnes,

Ne

fessi recreent

animas longo igne creraatas,
llammiger amnisaquas.
'

mors

trahit

una viros.
flelus.

Porriget

* lieu, nullas

Parle alia, meriiis felicibus acta

tenentes

Non decet ergo gravcs pro conjnge fundere De cujus raeritis te dubilare iieg^is.
Qui melius discuni vivere post obilum.

Fulgebunt

jusii, sul velut

arce poli.

Felices niroium hic qui sine criinine prxsnul,

Digni lumen habeiit, daranati incendia deflent,
lllos

splendor

alit,

hos vapor igne coquiu

CAPUT

XXVII.

Res

una quidem, dupliri sed finditur actu, Nain cremat indignos, qno probat igne pios.
cst

Epitaphium Euphratice.
^Euphrasiam, nobilissimam feminam, onnis aciibns curaulaiam , et illuslrem virtuiibus , niort;ileiii lianc vitam cum imniortaliiaie commuiasse gratulaiur. CJusdeni inunificentiam in pauperes, casiimoniaui, generis quoque nobiiiiatem , coni-

i£terna radiant paradisi in luce beati,

Cum

facie€hrisii regiia tenendosui.

Gratia quanta nianet, vultus qui aspcxerit illosl
Qiiantus bonor bominura, posse videre
'Si

Deumt
Si

mendat.J
>>

nimis erigitur fragilera qui cernit araicum,
Qualiter exsuttei qui videt ora Dei?

pietatis

opus nunquam niorietur

in

xvo [xfuml,
«
*

Vivis pro merito, feraiua sancta, tuo.
e.

Lilia, iiarcissus, violx, rosa, nardus,

amomum

Inclyta sidereo radians, Euphrasia, rogno,

Qaidquid, odorifero germine, mittit Arabs.
Judicis in vullu florentia lamina vernant,

Nec mihi flenda manes

",

cum

tibi

Ixia piaces,

Terrse ' terra dedit, sed spiritus asira recepil,

Sed super hxc, Domini suavior efQat odor. Nam quantum obscoeno melior lux aurea plumbo,
Tanturo thura Oeo, cedit
et sol

Pars jacet hxc tumulo, pars tenel

illa

polam.

Curpore deposilo, leviori vecia volaiu,
Stas meliur coelo,

omnis odor.

quam

prius esses
libi,

hume.

Quaiitum nocte dies distat, Cura vcro

lampade

luiix,

Carnis iniqua domans, dete

sacra,P iriumphaiis,

Faclori cedunt sic sua facta suo.
justi tanto

Ad
Ardua

patrix sedes civis opima redis.
nobiliias

splendore fruanlur,

proavorum luce coruscans,
tuis.
:

Congaiidcnt niiniom se caruissc mori.

PIus tamen es nieri>is|;Iorificanda

De

tencbris migrassc favent in iuce perenni,
tot tardius isse dulcnt.

Vir cui Namatius i. daius indo Vienna sacerdos

El magis ad bona

Conjuge defuncto, cunsociala Deo,

*

» " *
*
'

DnoCodd. Vat. et Ven. Edii., conimov«( aTma. Tres Codd. Vai., hinc Mattr.
UnusCod. Unus Cod.
l':dii.

cusios

,

quibus usi sumus inaiicus

hic versus, qui in Urow. edil. el ms. fodil. reperiiu.'', sic suppleiur :

Vai., Agathe.
Vai., sie caro.

Huc

sapiens, slolidus, probus, iuiprubus, tlque luperlMS]
:

Edil. Ven., porrigii.

cl iiifra alla tenentet.
/ii7<
°<

Ven.

ut

duu Codd. Vat.,

Dissloiili

merito
el

* lliid.,

*

amomus. Duo Codd. Yai., huc meUora. Edii. Ven.,

sic tralill uDanlmM. {Secunda curee nota.)

lluc
Uiiiis

poema

sequeus desunl

iu

uno Cod.

nietiora.
I

Yal. et Ven. Edil.
" '

I

^

Edil. Ven. et unus Cud. Vai., juncta. Edit. Yeii. et ires Cnd. Val., revocare graditm. Eilil. Veii. 61 uiius Cud. Vut., ne grave (enui.

Cud. Vat. , ner miki fiiuda ntaiunt.
<i;i

Uhus Cod. Yatic,

ra eJii; alier, terrm («rm

/lHTl'».
1'

I lii Cod. ins. s:rciili xv quo usiis est vir cl. Jacobui Horellius, bibliutliccx S. Marci Veiieiiis

DiioCndd. Yal., (aeia iriumphaa».

1 llic

Nammaiius episcupun

Vioiiueiuis

(uit,

M

;

177

MISr.ELLANEA

.

LIB. V.

17B

Exsolibtis, viduis, caplivis oninia fundens,

A

Seil quia lumen aquis iion signat •

nomen

aiuaiit£s,

Paupenale
Misisli

pia dives

ad asira subis.

Tracia inanus scquiiur qua jubei ire dolor,
Nobilis Eusebiie, furibundi sorte sepulcri,

iEternum niercaia diem sub lempore parro [pravo],
ad ccelos quas sequereris opes. Se<l rogo per regcm, paradisi gaudia dantem, Pro Forlunato supplice funde precem.
Obtineas votis, hxc
qui
tibi

Hic, obscure lapis, fulgida
Ciiius in ingenio, seu formae

membra

tegis.'

corpore pulchro,

Arie Minerva

fuit, victa

decore Venus.
filo,

carmina misi,

Pocta lenens calamos, apices quoque Dgere

Ui merear claudi quandoque clave Petri.

Quo

tibi

charia valet, hoc

tibi lela fuit.

CAPUT xxvin.
Epilaphium Eusebi(c.
[Cusebiitm, qine deceiinis, jam viro desponsa, iinm.itute nbierat, luguliri boc carmiiie moriuaai la-

Dulcis in Eusebii

jam desponsata

ciibile,
licet.

Vivere sed tenerae vix duo luslra

Ul stupeas juvenem, sensum superabat

.inilein,

Se quoque vincebai, non babitura
llaec leilialis obit, ille

diu.

Conteriturque socer, cui naia, gcnerqiie recedil,
superstes abit
i>.

menlatur.]
Scribere per

lacrymas

si

possint

dura

pareiites,

Sii

tamen auxilium, quia non es niorina Christo,
Vives post tumulum, virgo recepta Deo.

Hic pro pictura

litlera lletu» erai.

D

tuccessit Esychio, seu Isicio, in sede Vien., ad aoiium S58. Vir Hobilis slemmate, sed nobilior vita et elcquio nominatur in Adonis Chronico, ad sexlaoi aelatem. Incertum an bic idem ipse Namniaiius fueht ad quem scripia exstat epistola Sidonii Apol. sexU lib. viti, cum et alius Nammatius Tuerit, consocer Ruricii, ad qiiem ei ejus conjugera Cerauniara exstant quccdam ipsius Ruricli epistol%.

Browerus, in iioiis ad hiiiic locum, aii Eupbrasiam post se reliquisse superstitem Nammatium, futurum aliquaiido Viennensem aniistitem, cuin tam aperte Portunatus bic n:irret Euphrasiam, conjuge jain defimcto , retigioni pietaliqiie exercendx se
tutain dedlsse.

In eo quoque Brn^verus erral, qtiod Nammatiura Paiiiagatbo succes>isse opineliir in sede Vienneiisi qui Pantagaihus interluii ac Bttbscripsil concil. 4urelianensi iii, babito an. 538, cum buic successerit Esychius, qui item nonniillis interfuil ac subscripsil conciliis, qux inter Paiisiensi ii celebraio sn. 551, ut videre ett apud Coiniium. Esychio iiaque successit Nammalius, ac decessit an. 5.'>8, cuiu aiiiios septem sedisset, vixissei 75, ut patei ex ejus Epitapbio, quod iu Antiquit. Vien. legilur. VidesLs Coiiit.,

ad an. 5^8.
' Id est,
tis

oculus per lacrymas nequit signare auiaii-

niimcii. ^ Uuus Cud. Val., ille superslei kabet.

LIBER QUllNTUS.
CAPUT PRIMUM.
Ad Uartitium
[Uartini,
paradisi cuniparai
;
(

cxerciiu, post

ducem Paulum

priuiipilo

Hartino epi-

" episcopuin Callieice.

scopn, Forlunaius.
deliciis

episeopi Galliciuc,

viriules

cum

Felici

i>

propulsa flatu recreabilis opinionis vestr»

qua se Ixiitia perlusiim senseril ileclarat, ac daia occasione eloquemiam ipsius etdoctrinam efiert pluribus; luiu ejiisdein se precibus liuinillime, necnou Agnetem et Radeguudem commeiidal. ]
cujiis accepiis lilleris,

nosiras aures aura demulsit, et molli blandiia lapsu,
sibilo

crepitante,
'^,

paradisiaci horti
fluruin

oduramenia saiodicaus,
ita

burrans

suavium

nuntia narcs ipsas aro-

mate

<*

respiraute suflivit,
sicut

aduiodulanter

Domno
anno

sancto aique apostolico in

Cbrisii

regis

quod

°

ad orientem Edon a priocipio,

de-

' Sanctiis Martinus,

episcopus

Gallicise, decessit

Greg. Tur., lili. : lloc tempore et B. v Hist. Martimis, Galliciensis episcopui, obiit magnum populo
circiier &80. Sic

de ipso Fraiic, cap. 38

scribil

O

vorum, teinporibus illit quibus Justiniamit in [tep. l{om.,et Aihanagildus iu tlispaniis imperium tenuere: quod dc initiis Mariiiti in Hispaaia iulelligendum
est.

itti

(aciente plaiiclum.

Nam

hic

Pannonix onus

fuit,

el

exinde ad risitanda loca sancta in

rans, in lanluiii se lilteris suis temporibus haberetur.
ubi

Orientem prop^imbuit, ut nuili secundus

ExinJe Galliciam

venit,

cum

beati ilarlini reliquice portarentur,

ef>iscopus

Forlunatus autera ( ut animadvertit Brow.) sui teinporis receptam apud plerosque opinioneiu seqiiitur, quje ferebat Pauluin aposiolum in Hispniiiag Evangelii lucem iniulisse : qnam opinionem e.vaininat Dironius, ad an. 61, niliil taineii delinieiis. Cura
sanclus Marllnus pliiriiinim opera sua ei seduquo Suevi qui Gallxclam ab initio saeculi v lenebaiit, .Ar.anani h.Treslin ejurareni(ut videre esi apud Greijiir. Turnii., Ilb. i de Mir. S. Mariiiii, capiit II), propterea a Koriunaio posi Paulum primipilus, appellatur. Krat qiiippe primipilus apud Romanos princeps primiu robortis, isque eraliu legione alter post trlbunmn. >> Deest bxc episiola in Edil. Ven. et tinii Cod. \M. ° Gloss. ms. id est, spiR\r<s, ohorans.
igitiir

ordinatur; in quo sacerdolio, impletis plus viintis iriginta annis, plenus virlulibus, migrovit ad Dominnm. Versiculos, qui super oitium snnt a parle meridia^iu in basilica sancii Uartini ipse composuit. Sancli Marliiii, Galliciu.- rpiscoiii, elogimn exslal apud Isodorinn, in 1. de script. Eccles. cap. 3-2, bis veibis : ilartiiius Dumiensis monastaii saitclissimus poniifex, ex- Urientis

liiaie contulisset

partibus itavigans in Gallias venit,

ibique conversis

ab Ariana impietate ad fidem calholicam Suevorutn populis regutam fidei et sancim reliyiouis constituit, tcctesiasticos in(orinavit, nwnasteria condidit, eepiosaque preecepta pice instituiionis composuit ; qui ei refert ilariinum (loruisse, regitanie Theodemiro, rege Sue-

:

^

In

nno Cod. Vat., aromaia
:

resoirante.

' Ibid.,, deest

quod.

179
riirsosapctiln,
FVysiiiiti,
iliiiig
iii

VENVNTIl
al(crum ad occasum
i\no rnrlior
iliilij

IION.
Dlmi»

CLEM. FORTUNATI
pl:"iU.">5sei

OPE(\»JSI

P\RS

I.

180
llla

A

niel veiiii fiuciuse fluciibu»; UtiJulil puppis
liqiiis

r«-

AJiiin, id esi, MarHiis
ll(l)>

Marvivelain

forsilan

aUimen,
lali

iiiiiii

vesiri colloi|uii ccrte

iiioxpiigii

.1C10I.1 ('liriai,

liiiior

liinieii;

«ommercium,
ad

discrepante roercatu, quod
[iiie-

roi, perpuiiiii

Kcrvinie

iii.niJ.ilo,

"ad

r|iiein

nnn

aliis illiul

pretiuui,

hoc nobis inemptum

ad

aiiraiii Doiniiiiis
ijiiain

revi.eiiJiim post

ineriJiem per-

puiMi]. Illinc resiinguilur, liinc purgatur,
liinc nivescil. Qiiid
li

illiid inflcil,

gerei,

ip-evir fatiuspjr^idisiis, inier perspiciii

loquar de periodis, Epiclierema-

rordis sinaragdiiias plaicns el vernanlis operis iiiumlirams»» corynibos,

us, enthymeiuatis ^, syllogisini>qiie perplexis,

quo

non quod
coerceret,
conditoris

flcus ie!!e'-et, soil fiuclieaii

latioral

quadrus Maro, quo roiundus Qcero;
est

quod
il-

lus ornarei, inambulaniis in se
adliaesnra vestigia

Redeinploris

apiid
,

illos

profuudum; hic prnfluuin,

qiiod

(ide flgenie; uiide

nec

liiic

difncillimum, liinc in promplu. Cnmperi paucis

nd momeiiium
«1111.1

pii

laberetiir

prxsenlin,

putictis,
liiiidis

quoniam quo volueris

cola

1

piinpinosae dif-

iiec in

atomo plasma

notareliir in ciilpa, sed per

propagines, qiiod vero libueril, acuii conima-

ill^is

lieatiiiidiiies,

velnt odori iieinoris illeclus de!i-

lis

falce succidis, utcauli vinitoris siudio luoderan-

riis,

et Verniilam Dominiis et verna
;

Dominum
"=,

po';-

le,

nec in

lioc

iuturians gerininet uinbra rasiidiuni.

Biderci

ulpnle

cum
liinc

aliernaiile

silii

concaieiiali

el illuc lcnsa placeat

propago cum fructu.

Nam quod
manin

dulreiine nec

isie fu::areiur

admissu

nec

ille

frau-

"

referlis in

lilleris,

post Sloicam reripaieiiciiiique
theoriai lirocinio
faciat,

d»ri'iur aniplexii,

iiiliianlibus aniinis,

mcdullis
fer-

censurara,

me

ihenlogix ac

a'sluaiiiihus, oculis suspectis,

palmis cMentis,

cipatura, agnosco quid araor

cam

et

inime-

vens magis qiiam sitiens pnesiolabar epistol.^ vestra;
iniigna,
kiiliis
si

renies

^

exornat.

Cur tanien, bone Pater,
esl,

me

vel

parva nubecula madidanii
:

vellerc bi-

reflectis

quod tuum

ac de nie

publice

profers

liiimectarer

desiderii cnnscius vota volo prx-

quod
el

libi

privatum est? cum prima sint vobis nota,

Tciiiens, si qtiid

de vobis certissirae

vel

per undas
ariditatem

secunda domestica

mohiles

flxa

mibi

liiiera nuniiaret, iia ut

sippus, vel Piitacus,

nam Plato, cum mihi vix
;

Aristolele«,

Chry-

opinione noti sint,

iiieani collnquii

vesiri

leniperaiurus iraber sic irri-

ncc legemi Hilarius, Cregorius, Arabrosius, Angusiinus, quos,
lanti,
si

garei,

paginaro

^ iie delerel,

quo lamen providentia
vesirum, veiierandum
refeclam suscepi

vel in

visione " noti fierenl dormi«,

divina
inilii

consuUo

per filium

nec ego vere sentirem

eo quud copix ardiversorium con-

dumnum, sanclam

cliaritatera

tium apud vos velui in coiumune

cernensepistolam quae, ut vosnostis, artecompacia,
III

vcnerunt, ipsa vobis [haerent] lenacius
lo propinquius,

qux

sunl cce-

ego sensi, flore conferia
j*
* •

*,

bibeniem se polius
.

quia non

oblectamini

tam ponipa
dii-

<|uam legeiitera ferrel, persingulos apices pigraenlalonlTamine inebriatura. Dives pauperi propinavit, et,
ut
ii;i
1
• .

r\.

..

.

^

dogmaiura quam norma virtnlum. llnde prncul *!• . ...1 ! I i* r f • T r

liio

ccelestium

I

clientela

[clienta,

cliens]
te,

facius es

.

dixerim, quasi Falerni nobilis ipso
:

me

prius

clientelarum P.Sed'quid ego

bxcad

dulci^sirae

ndnre pincernanle, supplevit

gemina dicendi fruge
quatiium depnrs deier',

Pater, et verc Cliristi discipule, qui ad instar Saniaritani

coiige$ta,conditasale, melle perfusa, perraista blanditie,

viiium

miscens, ei oleuin aegroto decuhanii,
:

cum

vigore

me

peregrini

pociili,

blanduin raihi raalagma porrexisli
operis relaturus,
peiisare debere 1

mercedeoi

pii

fueiuin, plus avidum,
ret;
in ancipiti posito

dum

pars

illicii,

cum

venerit qui se stabulario sera
ciigtodiens
;

conviva resticulo

nec susqui
rae,

repromisit,
contulii

in vobis,

linente

ferio

^'

magna hibere s, conseniio dulcedini , virluti. Hnc igilur flucnledono, venil ad
mare, quod
siliin
'

pontifes

summe, quod

scieiis suis

oculis

hoc placere dignissime, quod ipsam apud

te vincit

fateor, pcr cana ponti foiis poculi, veiiil, pater opiiiiie,

dignatio dignitatem. Quaprnptcr sacratissims, sincerissiini^
,

per salsum

restinguerot; et

atque amaniissimx

'

aposiolicx coron«
stralus imponens;

venit oceaniiide miscenie fluctu
}us li'|uur
rerci,

raera dulcedo; cu-

vestrx plantas snpra
ei uiiinius ego

meum pectns
iia

non fauce lenus saperet, si arcaoa roulquippe quod non carnem f.iveris tali polu, sed
ui vere prosequar, hiijus

membra

subdiia vel pedura vesirorum

recubatorium faciens,

vesirx

pietati

avidodesideul inler

fplriium. Unde,
iniiis

nva

palI

D

'''**

'"^

coraraendans, deposco

in

Doinino
alter

nobis sitim prorogai,

dum

propinat.

Hac

in-

pcccatoreni et

Redemplorem mundi

quodaiii-

opiiia

fingedelapsa per gurgiiem, primus

isic niilii-

""odo inedialur accedens, levigato delicto, probe Pa.

"

To ad
lii

deest in aliq. Mss.

^ niiu
'

Cndd. Val., iiiumbruiUet conjmbot. iiiio Cod. Val.. fiigarelur admUio.
allero C-i\.

' Ihid., pai; tium nec delerel.

'
lii

\M.,

flore confecla.

In diiuliiisCndd.

Vat., coiivha rittticul».

de re ruslica, lib. 1, eap. 3t, colis pro len-^» in tilt ramuxculo. Hxc lirovr. Hlc porrn cnla usiirpalur a ForluMato prn inedia in scrlbendn disiini-iinne, qno iii seiisu ab Ipso adhibeliir lih. 1, cap. I. Ciii sensui qnod vero ii rtspoiidel quud lilc paulo pnxi addil biuril, aculi commnlis fulce succidi$; iil sensus gil:
• :

' ln iiiio C.od. V^il., /itfii/i' coiiieiKiii, f., biheiite.
''

i|ua luiius dilUiiidis iiraliiineiit,
iiistar, qiia

liiiurlaiilis

vitit

*tl

lii

'

allero Cnd. Val., qui ceclo virluli. Ihid., niiscfiilf fliicliiiii niare dulcedr.
In
lii lii

rfstrliigls alqiie oniicldlt.

)
^'

niioCnd. Val.,
uiin
(^iiil.

Iiuc iuopiiia.

lit uiio Cnd. Vat., iiuii merenle* exonial. ^ Ibid., quos ai vcl ti$ioni noti lierenl.
'•

<

Val., cnlhijiimnis.

Vere
lii

iniistTini.

alleio Cod. Val., tiiinmodo volurris colir dif(aiidii profiagineB. Trevii: Glon., Sitbilit Itrnw., hu'

P

iiiiu

Cod. Valif., [aelHt t$tlt*HlarMm.

1 Ibid., jtensure debili.
'

*(< COL^-., id

t$t

r.nESCr.NTil.

Kn

tl

apud

Var«:oiii'iii

liiSCodil. Vat., atqtte elamttnii»i\:nt »r^il<il<t.

I

;

;

ISl
ler,

MISCELLANEA.
reprobum
(iduciie

LIB. V.

!82

reconcilies post reatum. Ei quia vespieia<is vesirx
filias

A

Keddiiur, avulsis spinis, uibs Romula princeps,
Principis egregii

trx

pigniis accepi,

et

vomere

culia Petri.

famulas,

Agnem

el

Radegundem una mecum devoie
communiier
pro
iiobis

Paulos ad lllyricos, Scylliicas penctiando pruinas.

earura desiderio mandalo commeiido,
supplicanies ul, apud

Dogmate

fervenii frigora solvit liumi.

domnum Mariinum
promptus
exslilit,

Mallhxus ^ihiopes aiieniperai ore vapores,
Vivaqiie in exuslo flumina fudit agro.
Bellica Persidis ^ Thonia: subjecta vigori,

verba faciens, lain fidus intercessor accedas, qualis

apud Domiiium ipse
iiiortiium dimisisset.

tuoi

daver exanimuin non prius

dimilteret

cum ciquam mors

Foriior efficitur vicia

=

liara

Deo.

Est enim ratio consequens ut
pairocinii, quia ad

Liirida perspicuo dalur India

Barlhulomxo,
J

per vos vos

illinc iiobis

redeat spes

Andrcae moniiis essiai Acliaia seges.

liinc prodiil

pars patroni.
iit

Coram Domino

suppli-

Ne morer
.

accelerans, Marlini Gallia prisci

cans, pie Pater,
receptus, vel

in

graiiam vestram [gratia vestra]

Excelleate Gde luminis

arma

• capit.

apiid eos qui vestri sunt

commendaii,
doclore regi,
Pice-

Mariioo servata nnvo, Gallicia, plaude,
Sortis aposlolicae vir tuus isie fuil.

sentiam lam oralione
geniiore
diligi,

quam carmine

le

dure progredi, lulore muniri.

Qui viriuie Petrum, prsebet

tibi

dogmaie Paiilum,
opeiii.
',

sentium vero poriilorem faroulum veslrum, vere mibi

"

Hinc Jacobi tribuens, inde Joannii

bonum Bonosum.pielaii

veslra: supplex accedens,

Pannoiii£, ut perhibenl, veiiiens e parte Quirilis
Est magis etTectus Gallisucba
t!

nec prius relaxans pedes quaoi, dulcls Paier, promiseris,

salus,

qua valeo prece, supplex commeiido

;

qui in-

In sulcuin sterilem vilx plantaria sevil,

tervenlu sanctoriim

cum

vobis sospes occurrerit, ab-

Quo naiura seges

fertilitaie placet.

sentis vota prsesens exsolvens, illud prius obtiiieam,
ut quis

Heliae meritis alter redit
,

imber

aristis,

cum primum buc commeat, me

celeliris

verbi

vcsiri gaudia festina respergant.
Martiiii meriiis

Munera roris habens ne premat arva sitis. Neujaceani siupidis arentia jugera sukis,
InQuil irriguae fonie perennis aquae.

cum nomine

nobilis hxres,

Pro Fortunato, qiiaso, precare Deum.

In ramis hacresis fiJei pia germina

fi.vii

CAPLT

Qiiodqueoleaster eral, pinguis oliva virel.
II.

Qux

sletitexilis viduaiis frondibui arbor,

Item ad eumdem.

Jam

paritura cibum, floret hoiiore iiovo.
focis sine spe ficulnea tristis,

[Quemadmudum

aposiolis varias orbis terraruni par-

Imponenda

les assij;nalas ac distribuias fuisse narrat, qcibus Evaiigelii lucem inferrem, iia Mariino Gallaeciara

diviniius

qua Catholici dogmaiis veriiaiem sereret ac disserainaret. Ad extremum se eideni, nec non Uadegundem ei Agnefuisse
dicit, in

datam

C

Prcparat ad fruclum sieicore culia sinum. Palmitis uva iumen>, avium laccraiida rapinis '
lloc cusiode

bono non

perii

uva lacu.

Rfbus

aposiolicis direxii viniior » antes
falce flagella

tera,

commendat
apostolicum
"

Arva ligone movens,

premens.

Lumen

cum spargerel una Triades Excipereique novum mundus lionore diem,
Et clararo hauriret mens oculata fidem,

Ex
De

ag.

Domiiii labruscam exciilit inertem,
fuit

Aique racemus adest, quo

ante frutex.

Ut (eiiebras animae lux sementiva fugaret,

saiione Dei zizania vulsil amara,

Surgit et xqualis laeiificata seges.

Olim legebatur Triados, quemadmodum et in ^ Ven. Edil. legiiur. Browerus se correxisse vocem illam ac reposuisse Triades, taiiquam apiiorem consiietudini Fortunaii in fleciendis ejusmodi vocibus, aflirmat. !n uno quoque Vat. Cod. legiiur Triades. »> Observat Brow. a Fortunalo vocem Persidis sempor fui.'se produciain. Sed hic, ei id genusalia, qua; ille fone liceniius, poelarum more, usurpavit, semel indicasse sufiiciat.
Ven. hdil., ju/icia liara Deo. 1 Uniis Cod. Vat., Gallia sancti. * Refert Gregor. Tur., Iib. i de Mirac. sancti Marlini, cap. 11. quod cuui Charrarici, seu Theodeniiri
'

etsi Pannoiiia: pars a Barbaris tenerelur, adhuc tamcii non pauca regionis illius loca sub Rnmani imperii ditioneperstiieruiit. Quocirca censetobeam causam,

'

Animadvenit Browerus quod

maxima oppressa

Pannoniam, unde orlus erat Marlinus, partem Quiritent iiomiiiari a
s

Forlunaio.

D suaba,
i"

Val., Gallis vera salus. Edit. Ven., Gatlica vera salus. Ms. vero Trevirense habet GatUui rerert

Duo Codd.

Brow., qux vox concinnaia videiur Mariinum tjuevis qui Gallaeciam incolebaiii admodum saluiarem fuisse. Corrupie anie legebatur, ut leferl Biow. :
a Foriunaio, ut indicaret

Rebus

appstolicis

(quein et Ariamirum appellani), regis Galiicix, filius gravi mnrho laborarei, auJisselque re.\ sancii Marliui sepulcrum in Gallia clarerc virlulibus, n.isit llliic qui dc sacris ejus lipsanis in Galliciam deferenduin curarcnt. Quae cum in Galliciie porium in-

orames vivere

moiistral.
:

Iteiu in Veii. Edii. me..dosissiiiie legilur

Rebus
liabcl

aposlolicisjuvitorantes.
iii versu. Uiius Cod. Vat pro aitles Porro antes suiii ordiiies vitium, de lib. u Georg. :
.

Ca;tera desuiil
escas.

vehercniur, factum est diviuo conbilio ul Mariinus quoque (de quo hoc carnieii scriplum esi), e longinqua re.jioiie eadein ad liiiora appellerei, ac stdis illius episcopus creareiur. Suevi itaque, qui Gallxciam habiiabanl, Ariana ha^resi ejurata, caiholicum dogma sub Theodemiro ample.\i suui, magnam ad

quibus Virgil.

Jara vinclae viles, jam falcemarbusta repoDuiil, jano caiiii exlreiuos eOelus vinitor autes.
In

superiore iiem vorsu, ubi corrupie legebatur
latel, vel

non periiura

palet,

reddilum esl

a

Brnw.

Min

rcin operaiii confcrente Mariino,

ul liic

iianat

fvriunaiui.

nonpirit uva tacu : cui laiiien lectioiii aniepoi.end:im censeo kciionem Ven. Edii., nen periima tacu, iie vox uva biuc causa bi6 repclaiur.

165
II irUiio *

VENANTII
tervala novo, Gallicia,

IIO;").

CLEM. FOUTIJNATI 01'EUUll TAUS
Ji

!.

m
si

pbuJe,

Qui

fui( anlislcii

Arelas, de sortc Lirini [Leriiii],
pontincale decus.

Soiiii apiislolica; vlr luus ide ruU.

Et niansit

' iiioiiachus,

rj&iuris siuJlu circuni sui sepla recurreus,

Seduliiate patris, proprias luoaris alumnas,

Nc lupus
Su|ipor(anie

iiiirel

oves, lerval

amore

grcgls.

Ul

libi proflciant lixc bi>na
'

qua gerant.

iiiaiiu (raliil

ipse ad pabula Cbrisii,

Uiide illustre

capul cingas diadeniaie pulcbro,

Miiiiilbua iusiabiteiii

ne voret error overo. de fonte salubri

Et grates dgnas pro grege pasior agas.

Cujus vox
IJi bib.ii

lellueiis, plcbi

CAPUT
Ad

III.

aure lldeni, porilgiiore salem.

cives Tiirunicot de Gregorio episcopo Turoiienbt.
in

llosii

danina quidein. Dumino pia voia paravil
[Gregorii, antislitis Turoneiisis creaii,
Eccle.-iaui

Elcuuiniijsa sibidupla (alenta rereri.

suam adveniuin prosequitur boc

carniiiie, illius(|iie

Vuceiu evangelicam exspecians operarius almus,

Ul

sibi dicalur,

Servule perge bone,
aiibi siipra

ex prxseniia,ducirina, visilaiiiia, boua ouioia luronensi populo au)(uratur.{
Plaudite, felices populi,

Uuando
Ecce
tui

Gdelis

enim

pauca
>>

fuisti,

nova voia (enentes

s,

Supra mulia

niinis conslituendus

eris.

Prxsulis

*>

adventu, reddiie voia Deo.
'

Doinini

modo

jjaudia laelior in(ra,
tibi.

Hoc puer exorius
]}

cclebret, boc curva senecius,

Proque labore brevi, magna parala
Audiiuriis eris vocein, jklariine, bealani

lloc coinmuiie

bonum prxdicet omnis

liomo.

Spes gregis ccce venii, plebis pater, urbis anialnr,

Sed Foriunaii

sls

memor
<

ipse (ui.

Muncre

pastoris Ixlilicentur oves.

Q ixso,
Cum

precare, Pa(er, videam tua gaudia lecuni,

Sollicitis oculis,

quem prospera
n<.er<to

voia petebaat

,

Sic placeas regi, poste

paiente Peiri.

Veoisse aspiciaut, gaudia festa colant.

Ibdeguiiili>biiii>>l>^ aiippleic, piaposlulal
tibi,

Agoes,

Jura saivrdntii

rcverenter aJeptus
io

U( conimcnda(x sloi

tancte Paier

Nomine Gregorius, pastor
Ei
fratri

urbe gregis.
^

E( crescenie choro per carmioa sancta sororuin,

Mariino proprium mittit Julianus

alumnum,
alina

Complaceant Uomino,

te

duce

iniie,

suo

prxbet quod
.£gidii
'

sibi

dulce

fuit.

Aique

asciia sibi servetur

ab urbe Gencsi [Genesii]
pii

Quein patris
L't

Domino maiius

sacravii,
'^

Regula Cxsarii*', prxsulis alma
* Disiicbon
>>

populum

recreel,

qnem Uadegundes
beali

amet.
Martini

hoc utrubi

in Mss. Icgebaiur.
eris,

teptuagaimo terundo, pott transitum
anlistitis
,

corrupt. ° Sic Mss.Colon.et Trevir.,cuminTulg. legereiur: Posiulei anie Petrm. E\ Brow. In Ed. autem Veo. adliuc corruplius Post prceparanie Peiro. " Sanclus Cxsarius, nalus in .ngro Cabillonensi, au
lii
:

uno Cod. Vat. eustodiendus

onno

Sigiberto , glorioiitsimo rege , duodecimo regnanie, potl ejcestum sancli Euphronii fpi-

p

in

Liriiiense roonasterium

,

jam

tiiiii

doctrinx, et

sanctiiads fama conspicuum, profecius a pnero, ibi inniinclius aliquandiu vixll sub disciplina Purcarii ahbatis. Tum ipse suburbanuni in Arelatensi agro inonaslerium regendum suscepil. Postremo, Eoiiio, Arelalensi episcopo, vita rnncio, Ca^sarius ejus iii locuin, quamvis invitus, surGcilur. Ipse deinde roo-

onus episcopatus indignus accepi. Porro annus duodecimus regni Sigiberti congruiC cum ann^^ xrxTiilgaris 573, quo proinde anno istud poema scripium fuit a Fortunato. Orowerus, qiii dat Gregoiiutn episcopum Turonensein creatum fuisse anno dundecimo regni Sigiberii, refert iJ tameii ad an. 57S xrx vulgaris iii
tcapi....
:

quo

facile redargui poie£t, cuni Clolariusobierit aii.

561, pust cujus obituiu Sigibertus-, ciiiii cxteris fraIribus diviso paierno iiuperio, regnum adeptus esi,

nasterium sancdmonialiuni exxdiiicandum curavit, (ique Cxsariain, sororem suam (qiiani eani ob causaiD
iii

Lege Greg. Tur.,
'

lib. iv llist.

Franc, cap. 22.

inonaslerio

Massiliensi

tueiidani pruviderai),

educandam e( abbadssam prxfccit, ac

insiiregii-

Qu:e deinde vel in »lia inonasteria Callix a^ciia est, ac in primis a B. Badegunde in PiCiaviense suum monasteiium induci», cuin quidem ad eam obtiiieiidiim leKaiiniiem consullo .\relatem ad Cxsariam abba;issam misisset, qua in locum sanctx Cxsarix, sororig, uii diximus,
qiia utervniiir conscripsil.

lam

Cxsarii, A'ela(eosis episcopi . succe^sera(. liic indicaia a Foriunato, est Arelalensis civitas, in qua sancii Genesii ineinoria celebris erat el iusi^nis. Videsis eius passioncin inlcr Acta sinceia mariyrum, pag. ti ;5 Edli, Paris. • Saiictus Cx-^-arius, scilicet, quam\is episcopalein gradum adeplus, non deslit inon.iclioruin oHicia, ac mnnera, quaniuni ferebai ejiis dlgnitatis cura, et sollicitudo, usurpare : de quo jani, ut scribi(iir in ejiisdem Vita, p. 1, num- 8, illico diaconnt, dehinc prenbyler ordinatur : uunquam lamcn canomcam
sancii

Urbt

itaqiie Genesi,

^

Tres Codd. Vat., hoc puer exeriut. i In Vita Gregorii (qu% exstai prxfixa Operibui ipsius Cregor., ab Odone ab. conscripta) quo studio, quautaque civium omnium consensione ac Ixtiiia, idem declaratus fuerit episcopus Turonensis, narratur. ' Hic Julianiis est sanctus Julianus inarivr .\rvcrnensis, qui ^d vicum Orivatenseni passus est : ejusque caput Viennain delatum ac reliquum corpus Orivate inbumatuin fuit, quqd eiiam nuiic apnd Novani Brlvalem asservatur, et colitur in basilica lu> signi caiionicurino, qui Comiiei appellantur, ui nirrat cl. Uuin., iii not>s ad I. ii Greg. Tiiroii. de Uiraculis iiiariyr., c. 1. Gregorius, c. 2 ejusdeni libri. ob siiigulareui religioiiem qiia niartyrnu proseqiiebatur, queoique de se et de Iratre suo olim beiie iiieiiiuin seiiserat (ut retert cap. 21 e( 25 eJnsJeiii
dnbi(ai Juliani aluninuiu se ooniiiiare hls Iniederat mmli propier aniiquam dileetioneiH eornm (saiicioritm Ferreoli et Juliani) me tie ejut
iioii
:

libri),

verliis

mm

alumnum,
'

ul Jutiani.
fuil

modulalionem mouachi , nuiiquum inititulie Linnen' lium vei modicum lubrelinqueus. Ordine et officio i'<frtcHi, /itimi/ifuie, charilaie, obsiqiiio, cruce monachut permitnebat. Vide ojus Viiaiii su c. i Iteiied., p. 639. ' lii uiioCod. Vd(.,uiidd illarum capul.
* t)di(. Parls., (elicii.... teneiilit.

llic

EgiJiiis episcopus Uheiiie;is:t

plura jaui dixiuius in uoiis ad c.

20

I.

iii.

de quo Cnr .iiiieiii
ab Egidio

Sancia HaJegundes, pns(t|uani a Cloi
nbsce^serai,
aliquainliu
siilioiiiil

irtl

loro
iil

apud

furoiiiis,

k

Quu

aniiu
,

Grf;;;orius

episcunus
:

riirunensis

S.Mariiiii sepiilcruiii prjBseiis veiierareiur.
iiiuuasicriiiiii

Pr.iurea

iiiauiiiirvius sii
li»

ipse Ue

kJiiVii Muriiiii,

i>c pruJi( lib. ii Jc Miiacu< cap. i, iii<|uicas anno ictticnino

«iruruui apiid ruruui>s
uti

jaiii ex.«Uilio«i^-

duiu curavurat,

di.Miuus

lu

Vlla

Kuil. ,u. Sd,

18S
lliiic

MISCELLANEA
Sigebertus ovans
Titvet,

,

-

LIB. V.

»86

ei Drunicbiidis lionori,

A

Conciliis sacris sis nornia, et viia

piorum ^,
lionor.
miiiisiret,

Jivlicio regis, nobile ciilmen adest.

Cxemploquc luo crescal adeptus
Et coclidouuin,
te

Qiio piicente greges per pascua sancta reg<nlur.

Lumeii aposiolicum populis tua lingua
radianle, niieet.

Et

Paradisiaco gerMiiiie
pii qui

dona melani.

Immaculata

servet uvilia Chrisli,

CAPUT
Ad eumdem,

V.
Ai'i(uni

Ne

paieantrapidis dilaceranda lupis.

Pervigilicuf^a, stabulum sine labe gubernet,

de Judoeis conversis per pum Arvernum.

episc»'

Commissumque
Et quos
^

gregera nulla rapina gravet.

Muniat inclusos preiiosi velleris agnos,
servatos protegat Ipse vigil.

|Respondet Gregorio Turonensi, qui a se raagnoperc cuiiienderai ut egregium .\viti, Arveriiensis episcopi, facium in coiiveriendls ad Cliristuin Je<
SMiu plusquaiii quingentis Juilxis.carmine celebrarei, alijue eidein se saiisfecisse scribii, inisso, quod liuic episiolx subnexuin est, poeiiiaie, quod 3 se sine diligentia ac siiidio, propler porliloris iinportunitaieui, narrat eirusuiu fuisse.]

Florea divino pinguescat vinea culiu,

El malura suo

sit specii^sa

botro.
coeli,

Fruclibus xiernis ui compleat horrea

Unde animx vivo fonte fluenla ^ bibant. Ne silis excruciet, digito qunm Lazarus udo,
Igiiem ut leniret, tunc pciebatur
'

Doinno

saiicto el meritis apnsiolicis prseconiando

>

opem.

B domno,
iiatus.

et in

Christo Pairi Gregorio papa;, Forlu-

Srd

niagis

iii

gremio Abraba; vernante locandas,

Pasior ovcs placido ducai ad aslra sinu,

lostigas,

Pater optiroe, seria curiositaie, sincera
et

Ui bene cominisso sese duplicanle talenio,
Introeant ' Domini gaudia vera sui.

tamen dulcediae, carmine elinguem proloqui,

currere pigrum versu pedesiri, aique de laude laudabilis et apostolici viri

Lxius

a;^a(

sub clave

Petri, per

dogmata Pauli,

dumni
si

Avili

i

pontificis,

ex

Inier sidereog luce micante clioros.

eventu occasionis
sallem
i'

illatae, et

non aliqua compte,
in

Foriis Ailiaiiasius, qua ciarus Uilarius astaiit,

comiler prxlibare,

cuiu

rae

inveneris

Dives Martinus, suavis et .\nibrosius.
Cregorius raJiai, sacer Augusiinus inundai,
Basilius
' rutilat,

quod
res
',

diciioiiis

iuculeniia [noii] diligeres, sed dele-

et ut ipse

mei ^ sum conscius, habeas apud
probcs quaiu quod reprobes,
"

Cxsariusqiie micat.
fideliter

nos non lam quod

Quoruin gesta seqiiens, et dicta
Perpeiuae

implens

prasserliin

cum

insians porlilor " per verba sigilla-

vitae p.irticipatus ovei.

lim hianii fauce cadentia quasi gravis exactor n.m
in

Alqiie corooaius digna rocrcedc laborum,
Ubtiiieat niil>:s regis
iii

ine

tara

fenera
licet

solvere cogeret

qunm pensatamen

arce locuin.
IV.
s

ret P.

Sub quo,

illum praeceps iier inipingeret,

CAPIIT
In HataHlio
'

C
dicere

mihi inier

1 anbclanti vix liciieril respirare,
'

Cregorii episcopi, cum aniiplwna rognrelur.

prxceptis veatris, licet iuipliciler

espediiis ', pa'
;

remus, devoti polius, quaui placemus
laiuri uescio magis,

vobis repu-

In mitia dictum.
Uariini merilis per teinpora longa, Gregori,

an lempori, quod

illi

hoc

injuii-

gilur, qui

iioii

babebat apud se nec
" illa

modum, uec

Toronicum foveas pasior

in

urbe gregem.
fuerii Gregorius,

spatiuin.
lest.

Scd obsequii

morigeri serviiuie de-

ab Egidio episcopiis consecraius

Eratauiem

qui Egidius eraliii Uelgica Seciinda, procul dissiius a Turonensi dioecesi, ex Viia ipsius Greg. disciinus, in qua hoec leguntur, c. 11 : Legatio ad regem dirigitur (a Turonensi scilicet civitate post obiiiim saoCll Eiipbronii), cum quidem, Deo diipensanle, Gregorius corom reperilur. De hac igitur caiisa coiiventus quanla humililale se excusare tenlavit^ quibus modis se subducere niivs ai? Sed qnia velle Dumini est, huc

Ecclesia; episcopi

dies nataruiiis in quo sedis sure et fuerant cousecrati, quomodo et
coiise-

nunc lemporis anniversaria Kom. poutiGcis
craiionis dies celebratur. t Browerus, in noiis ad
(iluribus antiquitatis
lirosiu primuffl
iii

hunc locum, veterein in Ecclesia morein anllphonas caneiidi commeiidat, ac
munuuientis illustr.ii, ab AinLniinam Ecclesiaiii cnnsuetudiiiein

illam, quae a|iud Urieutales erat vetusiissiiua, usteu-

eatera fteciui.lur. Uunc rex auciorilute cogit, hunc BrMnichilds regina perurget. Sed quoniam discreta humilitas obedienliam non recusai^ tandem alijuando assensus esl. Quem, ut credo, ne qualibel LCfosione
Uilatus
profuiieret,
slaiint

D

Egidius, Khemensis urchiati/ue

inveciam fuisse. Cudd. Vai., et Ven. Edii., viia priorum. ' llnus Cod. Vai., prceconandg. Edii. \ea.,pra:dicando. De sanclo Avilo lege qux adnoiarimiis ad cardeiis

» Tres

i

episcopus, ordinavit.
* Unus Cnd. Vat., atque soporanles. Alius, toporalos. Edit. Veii., atque favore suo. * Edil. Ven., vivo (onte fluente.

tueii. 2<>, I. III. = Erfit. Veii., coniiier decet sallem.

' HiC a Forlunaio, raelro ubsequendi causa, qune in voce peiebatur longa esi, corripiiur. Sic lamen le-

Edil. Paris., diiigeres, sed deligeres. Uiius Cud. Val., et ul ipse meipsum consciuthubeas, eic.
1

"

" Edit. Ven.,
"

cum

instans peiilor.

(jiiur in

Ms. Trevirensi et anliquis eieinpl., in^ie Browero. Vulgo, nonne petebal opem? In Ven. Edii., petiebat epem. Edit. Paris : Digiti quo Lazarus udo, Lenial ut Qaoima ferre petatur opem. * Unus Cod. Vat., inlroeal Domini. "Alius Cod. Vat., Blasius rutilat. ' Antiquus nios fuil iialalitiniii cpi.^coporum dioin «oleiiiiiiler telebrare, ul e\ veieribns Sacriiiiienluriis et e% liuwiliis suniu). rouliUcum iiilelligi po-

Hic Browerus inoiiel esse delendum

que

in, seciis atipse ediderai in utraque-editione. Iliiju>ee laiiien

mulaiionis nulluin occurrit vesiigiuin in Codd. Vat. P Ibid., quiim impensaret.
1 Edit. 1'aris., interim.
'
'

Edit. Veii., licet simpticiter. Edlt. Paris., simpliciter expedili.

' Eilii. ^Kii., quainptaceamus. " {liid.. sed obsequella morigera servitule, meiidose.

Edil.raris.;

se:l

obiequi itamorigera sej^vitute opto, ut.

If>7

VENANTIl
,

IION. CLESI.

FOUTUNATI OPERUM PAftS

I.

«88

VDli

qiioJ

a

vubia

iit

laude pruidleii

poiilincis

A

Lactea caniiies sapiat niajora jiivpiit»,

aiiiure |ir;rcipiliir, lioiiore cantelur.
Iii

vcneralHlibus famiilis, operalor opime,
Coiidecel ui sempcr
hiiis lua,

Scnsum poiic Kravem, (|uo pucrile ruii. Nun pudcal incliura seqiii vel liirJa, vclemus
Corpore dtficiens, crcscai lionore scnex.
Esi Deus, alia
lides,

Chrisic, sonet.

In^pirans aniuium,

vutuiii,

elTcclumque ministrans,

unus

iriiius,

et

trinus

unus

',

Ei gine quunullum pricvalel esse bonuin.

Pcrsonls propriis stat tribus uiius apei.

Luniine perspicuo rccundans peclora vatum

Nam

paier, et gcnitus, qnoqnesaiiclusspiritus idein,

Ut populis gcnereiit viscera sancta

lideiii.

Sic Iribus est

unum

jus, opns, ordo, tlironns.

Supra candelabruin

posili,

quorum orc corusco,
dirigit arlus ",

Legifer hoc reboat, pairiarcha hoc reddit \M$., credit]

Dneinatis igne niicans, luceat alma domiis.

[Abraliam,

Et velui est oculus, capitis qui

Hinc pater cst nobis, esl quia nosira Trcs videt a^qualcs
,

fidcs,

Sic pia pastoris cnra gubernei oves.

uiium veneraliis adorat,

Pectora pontiricum

dilaiis virtiiie

snperna,

Unum
Quos

voce rogai, tres qiioque pelve luvat.

Tn Deus omnipolens, summe,

perennis apcx.

Sic palruo

"

similis,

Loth ^uscipii liospes
lii

cuiiic«,
".
,

Spiritus alme, sacri labiis inrusiis Aviti,

cibat i^

Sodomis,

rapuere Scgnr

Per ramulum loqueris, crescat ut ordo gregi.

B Cum a
illo,

Domino Dominus

pluit igni tri>le

Gomorrhje

Qui non

^

conienius numero,
'

quem

accepit ab

Filius ei Pater cst a

Domino Dominus.
aique creator

Villicns

liic

domini

diipla talenta rererl.

Qui luuD, ipse ineus,

siat condilor

Pfebs Arverna eleniin

bifl lo

discissa lumullu,

Hujus plasma sntnus, qui est Triniiate Deus.
Unius
estis oves,

Urbe manens nna,
Cliristicnlis Jiidxus

noii erat

una
^

lide.

heu cur non uniier

" iiis?

odnr resilcbai

araarus,

Sit, rogo,

grex unus, pasior el unus adesl.

Ubstabatqiie piis inipia turba sacris.

Rennuis

?

an rccolis quod canna Davidica p ingit,
?

Exiollens ccrvii, Doniini jnga

°

ferre recusans,

Quodqiie propheiali virgine felus agit
In cruce Iranslixus palmis,

Sic lumidis animis turgei inane cutis.

pedlbusque pepcndit,
ex tnmulo.
vulnere longo,

Quos
Sed

in

amore Dei moniiabat sxpc sacerdos,
'

Sed corrupla caro non

fuil t

Ui de conversis iret ad aslra seges.
caligosi

Post iritluuin rcmeans, sanal

iios

recubans velaminis umbra,

Qiiod rcdiit coelis, lestis ei isia dies,

Pectora letra pri:mens, cernere clara velat.

Crede meis, aut i crede
Si fugis, ac trepides

luis convicia senectus,
',

\«nerat ergo dies Dominus qua

est redditus astris,

negligis [ilt,, uec legis
[isia le^ens.

Ac liomo sid^reuin
riebs, aiiimante
•>

penduliis iviteiier.

-

(ide,

Judaica templa rcvellil,
fuit
:ilia

Protrahimns verbum brevitatis lempore longum,

Etcampiis patuii quo Synngnga

Aut admitte preces, aut rogo cede loco
polesia?,

Tcmpore quo
!l!e

Chrisii repedavit ad
>

Yis hic

niilla

prcmit, quovis te cnllige libcr,
'

quod ascendit, gens

ininiica ruit.

Aut meus esiosequax, nut luus esio
Redde, colone,
Aut ca
locnin, tia

fugifx.

Ilic

tameii anii^les Moysei lege rebellcs
d:ib:ii ira

duc contagla lecum

Alloquitur blande, qiins

truces.

sii acile^, si

tenei iina fides.

Qnid

f.icis,

o Juduia cohors, nec docla vetnst.ig?
i

Hxc
Ut

pia verba virismiii dedii ore saccrdos,
sibi

Ut

vitain

reiioves, credere disce senex *.

quo

libeat,

semiia cordls eat.

margine, arius. ad illusirandnm lioc pueraa nnnnnlla hic rcfcrre ex saiictii Greg. Tur., Iib. v llist. Franc,
•>

• Edit. Paris., orciu; sed in
Pracsl.ii

lifex,

sacra

eosdem
vitate

bnpliz:<i,

Penlecosles nocie, celebraiis vigiliis, ac .sacro ungit chrlsinnie, lota ci-

cap. ll,qn.Tque

is

fusiiis edisseril, brevitalis cniisn,

pniicis C"iiiplecii. Cum ilnqne Judanis qiiidani, Avili iipera,et dociiinenlis Clirislinnam religiuncm amulexus fuissei, niqiie ipsc albis vesiilms iiiduius, iit is qni receiis biptisino fiiernt alilums civitalis porlain unn cuni c:elcris Cliristianis ingrcderetnr, imiig e Jiida^is, ciim indigiintinnc nc coiiteniplu retenlis «lci vas eiiiMlem capiti dilTudit. Qncni prnpleien cum lilcisci veilel pMpuliis, et nbnicre lapidibus, obiililit Avitiis, et ab illo coiinln lininines coiii|iescuil. Ciiin vero sacro Asceiisioni» doiniiiic^c. die Aviius dc Kcelcsia ad basilicain sniicti Mnrliiii procedcret iniilia plelie coinilanie, b.rc, repcnle exciln, in duinicilia Judxorum irriipil, alqne illu, cum u'(liliciis cu'lcris qinc ad ipsos gpectnlinnl, ita (liniit nc |iroslruvil, iil cnmpi laniiicm solo prorsus icqnatn rclinqiiereiit. Alio die Aviliis lcgavil nd Jiida-os qiii edicereiit iit scireiit aut l^hrisliaiiam Mhl rvliginneni ainpleciendaui esse, aut iiide iii rct;ioiiein iiliniii excedciiduin. Qui cum diu huisilassent , nosi tres dies pliisqnnm quingenii, conconlibus studlis, nii.seriiiii nd iKniiilirrm, qiii iikntiarciit 8C paratos essc ad baiillsniuiii rccipicndum. Qiio iiunlio incrcdibililcr gavisus piui,

D

cuin cereis ci lampadibns acciirienie , et iii gaudia, pro iiovo cundidaiuriiin grcge, elTusa. Mxc ad nn. 57t> cnnligernnl, quo aniio el huc poema elucubraiuin fuisse dicendiim esi. < Unus Cod. Val., Vi//i(-us iii Domini. Kdii. Ven., reulibal. £dit. Paris., i't^iideft«r. « Ibid. Domiui jerre jura recusans.
'^ :

,

'

Cdil. Paris., calginoti.

g
t*

Peiululus ibat. Diio Codd. Vat., plebt armanit.

Ed^ Ven., ar-

niala.
'

Dno Codd.

Vat.,

ri'i

iHtniica.

,

i
'^

Edil. Paris., veierem; in inarg., vilam. Edit. Ven., ilisce leni.
Edil. Puris.,
Eilii.
iiniii (ria (riiiui,

1

elunut.
,

<"

Veii., lic palruus.

I

>

Segor notu
,

civitas, in

quain confugil Loth

v«-

iiiain niigclis duiitilius.

" Edil. Vcii
l>

lieu! cur
iiiiiis

Kd. Ven. el
ii(.

non iiiuVuj arlus. Cnd. Vat., iiiiin ruil *t

iHiitiifo.
,

n lliid.,

ac crede. M\\. Paris., trtdt meit, ac
«i
Ciijji»,
ili>

ia

inarK.,
'

Kdii. Ven.,

nc irepiJat.

Ibid., aul luNt

fugax.

189
Asi Judaea niaiius siimiilniiie

MISCELL.VNEA.
fiirore, ebellis,

LIB. V.
celebralur pascha novelluni.

190

A

Ir.giiUi niiraero

Colligiiur, rapitur, condiliir inile doino.
Cbrisiiciilaj

Ac de
[juiigi,

siirpe lupi progenefantur oves.

Bt

cernunt
,

liinc

agmina

Manzara

Excepil populus pnpiilum, plcbs allera plebem
Gerrniiie qui non cst, fil libi fonte parens. Undique rapia inanu lux cerea provocat astra

Proiinus insiliunt

qua

iaiet ille doliis.

Si fremerent gladiis, seiiiirenijusla cadenles,

,

Vivere ' quo possinl aut daret alma
Legati occurrunt
v^iti

fldes.
:

Credas ulsiellasire irahendo comas.
Lacieus hinc vesti p color
esi,

mandala ferentes
tua caula

hinc lampade fwlgor

^os Judxa manus jam

sumus.

Duciiur ci vario lumine picia dies.

Ne pereanl, acqnire Deo, qui vivere possunl, &\ mora fit, morimur, et tua lucra cadiint. Tende
celer gressum, properes nisi pracpete cursu
tibi
,

Ncc

fesiiva ininus quain tuiic fuii illa

coruscans,

Divcrsis linguis, qiiae dedit una loqui.

Quis rogo ponlificis

fuii illic

sensus Aviti
daret
isia

? T

Funera naiorum sunl
Flciibus hic
<:

flenda, Paler.

Quara

validiis

fervor,

cum

Deo

victus, rapitur

roiserando sacerdos,

Inter candelahros

raili:iiiat et

ipse sacerdos,

Ut feral

arflictis rite salutis

opem.

Difl^uso interiusspirliiis

igne micans.
vcra holocausta fcrcnd»,

Perveniunt quo clausa loco fera lurba lalebal ; Quae occurrens, lacrymis ingerit ^ ore preces.

Duin isibi,

qiialis erat, tani

B

Ciim

libai

vivo

liosti:i

viva Deo.
iiauiin ohlulit

Mens est Urda bono « Judaica jura tenenti. Lucem sero videt, prstereunte die.
Sic oculis cordis velum est ab origine tensum.

Si pairiarcha phicet,

quoniam

iinum,

Qui tantos

olfert,

qiiam placilurus erit?

Moses non
Qui
Fiidit

valuit Gdei

quos sulidere nosirse,

Cxcus ut ignoret quo via recta vocet '. Sed tandem sequimur, pastor, quo sxpe monebas, Qui sale lam dulci currpre cogis oves.
Credentes jara crede
8 tiios,

Chri.sto acquirit

quod

sibi

munus
ad

erit?

aromaticum

Doiniiii liliamen
inisil

araiii,

Incensumque novum

ad asira Deo.
*,

nec fallere

falsis ^
'

,

Obiinuit volum, quia junxil uvile sub uno

Nns lavacrura peiimus,
Sensiinus eflectu
i

sit tibi

praeslo lacus

Et grege de niveo gaudia pasior habel.

qiiod agebas riie precando,

Hxc

inculla libi repuia, Pater aliue Grcgori,
iion valilura jubes.

Quod per

te

hoinincm nos Deus ipse monet.

Qui Foriunato

Hic trahit ad lucem quos texerat uinbra negantes.
Mililiaeque novse rex ^ aperibat iler.

Adde quod exiguuin me
El dalurin
spaliis vix
tii

portilor iinpiilil inslans,

geminala dies.
'

Agraina conveniunt, quondam diversa sub uno
Partibus et geminis
fit

'

,

Noviraus

affei

polius quod

diligis illtim,

Deus unus amor.
unguine vellus
,

Q

ilinc oleari oviura perfunditur

Aspersuque sacro

flt

gregis alier odor ".

Ecce dies aderat qua

spiritus almus,
iii

ab alto

Hunc °, quem corde vides, semper ct ore leoes. Hoc libi nec saiis est, hujus qu-od cs ' ipse relalor, CompeUis reliquos plaudere voce sibi. Non fuil in vacuum, quod te provexii alumniii».
Si ^ cui menle, fide, reddis amore vicem. Annual omnipotens, longo mcmoraliter f xvo,

Missus, apostolicis (luxit

ora

viris.

Res sacra

nisticolas,

urbanos excilat oranes,
festa ferunt ".

Cerialimque adiius ad pia

Ut

lu laus

illi,

laus

sit et iile libi. '

Abluiiur Judxus odor bapiisraate divo,

Me quoque

vos humilem pariier memoretis

iitrin-

Et nova progenies reddita surgit aquis,
Viiicens

Et pro «pe venise voce feratis opem.

[que

Ambrosios

"

suavi spiraraine rores,

Vertice perfuso chrisinatis efflal odor.
tunc agmina iuania jungi. Codd. Vat. reManutra. Vos auten: isihscc oria videtur ex llebr. vocabulo TiDD quod idein sonat :ic sptirius, noiltus, elc, nnde GriECe Ix Tzipvns redditur. Hinc et
Ibid.
:

faciant, libenter omisimus.
aieb:it

Potiiit

hic a Fortunato
qiio
in

linent

non odor corporis, sed animi
Aposlolus
:

indicari,

seiisu

,

Chrisii bonus edor
Veii. Edil.,

sumus
ad pia

omni

loco, elc.
"

Sedulius, a iirowero laudalus, habei,

lib.

v:

Mauseribus popidis
•>

io deieriora volutis...

D

Tres Codd. Vat., el

(esta le-

runt.
" Edit. Paris.,

Ambrosius.
Incieus hinc veslis.
sibi.

Edit. Paris., viiicere.

P
"

Unus Cod. Valic,
In

flelibushit vicius. * Edit. Paris., ingemit. * Duo Codd. Vat., mens est larda boni. Edil. Ven.,
"^

Unus Cod. Vaiic,

1 Edil.

Ven. et Paris., tum iino Cod. Vat.

r.unn libeat

vino hostia viva

mens est larda homini. ' Unus Cod. Valic.
t>'

Deum.

Edil. Paris.
,

:

quo via rgeta ducat. Edil.

Dum
»

libai

viao hosiia viva

Deum.

Paris,, recla nieat. Edii. Ven. credentes
* Edil. Paris., credas;

jam
iii

in mnrg., Deo.

credere vos nec.
niarj{., falsis.

Edit. Paris.

:

Edii. Veii., locus.
'
)

sit

libi

prtesle,

laves.

Edit. Paris.,
'

Oblinuii votum, quia verse junxit olivae.
"

Eilit.

Paris., aspeclu.

Edil. Paris., nof. Uiius Cod. Vaiic. et Ven. Edil. Paris., jnfr unum; Ed. Parls., in mapg., uno.
'

^

diicrsa

"
scrit

IMiira

de boc odore Mebraeorum qu.xril, eicdisBrow., qaa; quod ad propositura nosirum noii

^ Edil. Paris qiioque, mente fidem. y Edil. Ven.,./o«jo ut memoretuv <bvo. ' Ibid. el iii uno Cod, Vat., memoretis utriiiite.

uno Cod. Vat., polius quo diligis. uoo Cod. Vat., Binc quem. Edil. Ven., hujus quod ipse relator. Ibid., sic cui menle ftdem, quod seq.
In
lii

m

191
Atl

VENANTII

IION. CLF.M

FORTUNATI OPERUM PAns

F.

199
fletibus

CAPUT
SyagriuiH
"

VI.

A
,

cente faueis

orgniio,

papila

loquebuiiir.

episcopum Ainjuitiitunenseiii.

Tania

[laiiluui] esl in cbariiaio nalura,

quod

pra;-

[Nirral Forlini.itos, cuiii ipse, longojam spaiio desuevissel ali eluciibrainlis cariiiinihus, aique a resibi liqiiis curiti ei iiegoiiis distraclus viverel, repente pairem asiitisse , graviier laboraniein pro ciiptivo lilio, ub eoqiiu iiieninm siiain ac desiJiaiii fuisse exciissani. Ilujus ilaqiie ailvenium ad sesc,
el qiieui Is conceperat pru caljniitaie lilii dulurem ucerbissiinuiii, iniserabililer describit, algue ejiis-

vnlei ut parens anie le prodal * alTectu quain l.ibio.

Fluebani igitur luniina, ac auggesiioiiem suain blandiio ploratu cunipuiiciam
lcni
roae
,

ui eiiam

quamvis crudemisericordiae

rcdderent laiiienla clementem, irrigabant lacry-

lam

senieii iniseriae,

quam frugem
merces
,

uno funte inanabanl

resiaae roris [res inijeroris] et
,

deni causain Syagrio rogaius comniendal. Iliiic, oljlata occa&ione, aerostiuliuiii carinen , siudiose a se de buiiiaiii generis Uedeinploreelaboraiuiii, pru preiio, iniitil ad eumdein, et ejus artilieiosam leniiirain ei ordiiieui coinpleciiiur pluribus.]

niuiieris. linde et luclus, el

et

unus rigans

oculis, alier bibens auribus

quod

isie torcularet in

fleru, ille apoiliecarct in friictu. Iiaque

signo singulti

fecit se inielligi

mens

caplivi; ei quasi speculariler

Uonmo sancto
Torpore
'^

et apostulica sede dignissiino

donmo

Iraxit

moeror

in lacie, qui

videbaiur angnr in corde.

Sy.igrio papae Furlunaius.

Uiide ioler tacentcs, causa

rerum cognila, dum apud
lieri
i

vecordis

oiii,

quo mcns ebria desipi

me "

voluit

'

hoc

fari

,

qtiod

,

videbaiur

afl°e-

diulina tabe morbesceiile bruiiscens, et velut ignavi

ctus niire sine lingua sic loqui. Igiiur
ret lainentabilis conclvis ^ tain

soporis liebetuute marcore suflecius
gentis nulla

,

negoiii indiil,

cum nie movejactura quam patria

,

mordente cura dormiiaiis
tam
lectio negligi,

cuni videre,

cum cernereotur

vultus patris pietaiis imbre per-

tur seilicel

quam

usus abuii

ne-

fundi, ul pene lolus et ipse ia alieno affectu mlgrarein, lacrymantes oculi querelas raibi

que nanciscereiur quidquam
qiiod digereretur
hil velleretur
<

occasioiiis ex

ibeniale

Gnxeruut
aqua,

'

ad
de-

in poesi, ct ut ita dictuiusit, ni-

vlcem encausti, et

adniirabili

modo <°

qux

ex vellere quod caraiinaretur in car-

iere solei, per fletas scripsil, Quis

mine, inira

me quodammodo

nieipsum silentio sar' obsoleio

crederel, qiiem iupus
oiias flecterel,

copbagante sepeliens, et cuui nulla canens
concaplivo nieo, sed lamen
feliciialis

enim flenli non non genuil? quem non humaquem parlus ligridis non effudit? cum
blanditiis
cursiis

liiigux plectro xruginavissem, tandein nec inopinaio •
,

lenlescat [leniiscat]
apri,

pardi

,

virius

ul

arbitror,

veslr.e

dens leonis,

et

nioles ' elephanti. Qui tandein,
,

ad ine sorte delalo, quis? unde? quidve

sedalo querelarura sirepitu
te desigiiai

doloris sui

properum

p

referai

' ?

dum

percontor, de

Qlii
,

calamitate

,

suae

antidotum, sciiicel duin xger menie sibi
;

necessitatis,

inene

compassionis
e

vestrx
,

mercedis
proruinpit.
,

poscit

medelam

si i,

se dignante

iinpendat

,

vestra

causas indice, singultus

vix laxanie

lingua Gl
'

malagma

quo loquenle, media per verba
'

Quu voce
sileiilio

inlercepu, tam visceruin

niocrure

quam

me

miseens luihi, de vobis credulis
te consuli.

fidem feci
resiadiii-

luininum flumiiie,
patieni
in

dum

loqiii

non

perinitiiiur, ipso

homini, ex hoc per nie
bal, tainen coojici *

Non

flere

lacrynix

falebantur,

quia

dum
la-

utrumne pro rcdeinplioue

anxius
'

verbo geniior pendet, nec exprimit,

gerem quo soboles valeret , an quo duobus
'
',

prolice-

Syagrius episcopus Augusiodiineiisis cre.itus Cst exireiiia Cloiani leniporu, ac saccessit itla in sede Kemigio, sive, qiieniadiiiodum appellanl alii,
circa

Alter Ciid. Val., nec op-nato, qiiod
Diio

teii.
I';iris,
/ilii

CodJ. Val.,7uiJi'e
consulens,

deferal. KJit.

Qnii/-

ve dcfeial,
n
*•

dum

per coiicordem

eala'

Benigno, qiii post Eupardum seJerat. Brnwerus Syagrii gemis nubilissimuin, et ramili:ini refert ad Syagrioruin geiiiem illam , in qua Sidonius , episiula

nutatem, etc.
In uiio Cud Vai., indicesiitguUu... prorupit. Edil. Paris., probel. Duu Cudd. Vul., valuil hoe faii.

S

lib. viii,
et

deituctum iiomen a trabeis, alque ebogeslalorias bracleaias ct fatlos purpulii qiia ideni ip^e epislola Syagriuin
I

raias curules,

Unus Cod.

Vat., qiiod

fleri.

rissaios agnuscit.

^

llinc licet coiijicere boiuineni illum,

queni con-

juniorem, qiicm CatlicainE florem juvenlulis appellat, a ruris uiiu ac studlo rei runiiliaris ad domesticai laiidis et glori» cursum niiitiir revjrare. Eunidem
Afranii Syagrii, olini consnlis, per virikra succcssioiiem proiiepoiein noiiiiii;it epi»i. 5 lib. v. Ati|ue lixc ad illustranilum Syagrii stirpem ac gcniis a me dicia siiii i|iieiii lui-o noiiiiulli cxisllmjruiit Bruiiirhildis reginae fralreni luii.se ; qiiuruiii errorein rciellit Coiiitius, ad an. StiO, n 5, atque ip^ius crroris
:

D

causam

el urigiiieiii

osloinlit. Inlorfuit :iuleiii
ii,

S\a-

^rius conc. Lugduii.

an. u75, el .Malisconeiisi i, liubiio an. .5K5, ut usieiiJit Coiniius, ei ii an.S85. Idein Syaitrius (<|ui, iii duccl ideiii Cuintius, perveiiil ad un. GUU) a suiicln Cregiirio papa palliu cst decnraius, .igcntc lliunicbilde, cui crat Syugrius acceptissiiiius, ut cuiisiui ex episiola sancii Greg. M., uH BruniehilJein scripia, qu« esl II lib. i>, inJicl. -i, aliaii S, I. vn, ind. 1. Dcest lix-c euisiulu iii uuu Cud. Vul. ct Ven.
.')G7,

an.

el Parisiensi iv

civein suuni Foriunatus esse faieiur, Piciavie»seiii luisse , cuu) jani Furtuiialus doiniciliuiii suum Pictavis cullocaisei , aique urbis illius clero esset ascripms. Pairia vero non ea soluni uominainr, iu qua naii suiiiiis, sed eii.im in qua ceri;iui ;iliquis ac siabileiu sedem diu liabuit, cum aniiiio ad extreimiiu usque [illic cummorandi. S;£pins veru Pietavi bellis, c;i;dibus, descripiiunibus , vei.ati fuere, quamobreoi, pluiibus aliduciis caplivis, Furlunalus pn> illa qua eralapud reges uc principes viros grulia. suain U|>«ruiii iu coiicivibus suis libcrandis iiiierpuiiere pulueril.
I

Edit. Paris., fixeruHt.

» Unus Cud.
"
'
('

Vut.,el

adiiiiratiili

pariter

modo.

Duo Cudd.

Val., qitem lapit nen genuil.

Killt. Paris., bltniditus.... el

matw.

Uuus Cod. Vai., pruipt^ruiH prospnum de le denqnal.
1
'
ICilil.

detignal

;

tilar

:

IDdit.

Unus Cod. Vul., quod diijnaretur P.iris., ex tcheiiiule quod eligerelur " tdil. Paris., canerem.

in pocti.

Edil.

P;iris., dignanlein... malttaiHa. Uiius Cod. Vulic, de vubit creiiutut , quod suq. EJil. 1'aris., creitulut de vobis. • Uiiiis Cod. Val., teU iiuit fltrt. Kdll. Piirii. : tontului, iednon fltre resiabat ; lunieinDnjtd,

IS3
rei, (le

MISCFXLANE^.
compeniiio cogiians
lilii
iii
,

HB.

V.
,

134
rgo, operc prope absoliiio.
,

ne

vilitale prelii • do-

A

'""'npelwnt
lig:iri
,

iiicipiens

preliareuir
si

nierces caplivi,

illiid
•>

cerie inetuens,
in laleiito, prse-

atiine

mulata vice

duin

e;iptivi

solvere lora
upusciili

caperetur

nuitimo, respicerel

ciipio,

me

caiena conslringo.

Num

liiijiis

serlim

cum desitlerein ihesauros ex .cqiio le ' luo frui cum marlyre ''. Quid vero pro inunere modiciias prurerret, cl cum in eleciione cunclarer, vcnit in
meiilem leihargico dictum Flacci Pindarici
Pifloribus, atque poeiis, Qoselibel audendi semper fuit seqoa poiestas,

qux
si

sii, liinc

conjicitur dirficultas,
;

iibi

cuin volueris,

3ddis,crescit linea

siiblraliis, perit gratia;
;

mulas,

non consonant capita
Ilaque
si

figis,

nec fugis

''

lilterjiii.
,

cum

penderet

hxc

tela versibus laqueati
tria

iit

duo transirem, adhuc

non fiigerem, ego

in-

caulus passer, quasi menliia per nubila incnrri panpt-rnii-

consiileraiis versiculuni

,

si

qux

vult ariifex

,

theram

•,

quia quod cavere volebam, li'c[liurj
sit,

pmna
i\ftiig

scei ulcrque, cur et si non ab artificc misccantur

ligabar, aul magis, ul diciiim

velut pluiiiis
liaec

utraque, ut ordireiur una lela simul poesis ct pictu-

quinqiiifida viscala tendebat ". liiier

illiid iiie

ra? Dehinc

cum pro

capiivo velim vcrsu

*

suggerere,
,

commovel
exeniplo

,

quod

lale

non

soluiii

feceram, sed nec
Ilis incertiis et

aiiendens qua;

fuerint

tempora Bedempioris

<iuo

siuiili

traliente " ducebar.

lonos suae ailaiis aniio fquotenos... annos] Cliristus
absolveril, totidem versiculis lexerem
I.ileris;

trepidiis, ipsa noviiate

suspensus, utrumne teiiiarem

carmen

,

quot

B qu« nunquara
qiior

aggressus sim, an caiitius respuerem
,

hac

f

protinus operis

dirficiillate

repulsus,

qiiam incaule proferrem

tandem

,

licet itivitus

,

lo-

aul magis inclusus, lam meiri necessitate

quam

lii-

pene

qiiae

nescio, et lu ine vincis

terarum epiiome, quid facerein 1 quo [ubij prodiiorem nova calculatione anguslus mihi numenis angustius dilatavit s, quia praelixo
>>

car ab opere. Kcce exigis a nie, et
invenis, violeniiam facis
ei,

amore, ne vinquod iii me vix •
r

qui luus, noii rebellis

lcrmino non erat,

est

:

cxtorques, iiec repelleris.
est.

Amor, blandus lyran,

nec ubi prollxitas se excuteret, aut brevilas angiilaret, nec evagari

nus

Ui hoc

pirarem conunercii
nauta vela

per iiicer,

propier

descendentes versus fre-

tum

4

pelagi rudis

suspendi

affeciu

nante rcpagulo, ordiiura [ordienda] perroisil. In quo

rapius; dcferor per flncius et scopulos; urges nie

quippe cxordio, snpercrescente apice, non
Bolvcre, vel
ratica
lila

licuil vel

prKcipitem per

igiiola

iransire.

Quid

est

quod non
quinquifiqiiain lii-

laxarc, ne

numerum
,

transiliens er-

obiineas? sicnt amas, s:c iniperas. Habes igiiur opus
sic

se tela turbaret. Hinc cura
,

commoveor, ut

uno
et

texiu

qn;«lr»iiiin, ut sii legendo

duo per cnpita
{lars rcsliierat,

duo ex obliquo

unus vero per me-

dum;
tera:,

cum

sint tiigiiila trcs

tam versus

diuindescendeniesintegri versiculi legerentur.Allera

quam

inier oinncs litleram mediiullio

ad siiniliudinem Christi carnalis xtaiis, qua nos absolvit uniis resurgens, adbuc duo per capiia.

collocarem,

qu.-e sic

rcciperei oiiinem
telic

, iit

«Ifenderet
colleflla
i

^'

duo ex obliquo,
descensu; unde
ret,

uiius quoqiie per
fit

medlum

legitur ic

nemineni. Igitur liujus
gissein
,

cuni
,

licia

nnmero
,

nt se finiio versu liliera
'

non

(ini-

ut tesere

coepcram

et

se

ei

ine

quia el

si

indirecto

pervenit ad terminum,

o'Unus Cod. Vat., quod
pToficerei. Edit.

toboles...

Paris.

:

Quod

vob:t

pioficerei...

an quod vobis ne

rtim
tis

nominan, haud
acrosticlii,
in

" Qmnqui/ida

ita pridem audivi. viscaia releriur ad formam

scquen-

uliliialem prelii.
•"

UnusCod.Vat.,
ex eequo

respirorel. Edit. Paris., re«p«rar«

tibi tatenlo.
« Ibid.,

quinqiie partes (ut mox asserit Forluu.) distributnm ac veluii rissain legeiiiibus, in qiio elaboraiido prse mnleslia ac labore visco prope
Cdit. I'aris., versando tendebam. " Edii. Paris. Quod tale quid non solum faeerem, sed nec exemplo simili Irahebar.
iiili.-eserit.
:

frui.

sanclus Syinphorianas, qiii ac ibiapiid Aup;ustodiiiiiiin mariyrio coronaiiis est dem magnu cuin bonore ac religione ejus nieinoria colebaiur, ut referi Greg. Tur. , 1. de (Jloria marlyrum, cap. 52. « lii uno Cod. Vat., relim versus suggerere.
iiidicari
,

d ilicvideiur

Adilil

Browerus

in
,

emend. aliam lectionem
vindicer,

in

mar-

1

gine apponeudani
opere.

ad

illud,

ne rincar in

' In aliero Cod. Vat. : Hactenus operis difficullate. aut magis difficullate inclusns necessilate. i In uno Cod. Val., quo prodilore... angustias dita , ,„ r j tovit. Edil. Paris. : Lilierarum epitomate quid facerem, quod proditor angustias... niihi numeri angustias

{SecuadcB curte nola.) P. Browerus, vel anle Fortunatum inusitata non fuisse ejusmodi acrosticha, ac Publium

Observat

Optatiaiium IVirphyrium

litteris

ad

eumdem modum

_

^

qiixdam poemaia Constantiiio Auguslo ol<;ulisse, quae idem Browerus, in nolls ad c. 3 1. 11 Operuin Fortun. nirrat, suo tempore, Auconslruciis ei iiexis
,

ditaiavit. ^ Edit. Paris.,
'

gustae Viiidelicorum lypis excusa fuisse. Quocirca di-

pro

fixo.

lii

altero Cud.

Vut.

,

colUgissem

,

u< tenerem.

cendum ejusmodi exeuipla, si lunc exsiabant, ignola fiiisse Foi luii., aut certe prx ocutis illa haliere nun
potuisse.

Edil. Paris., ut texerem inter is.
i

Animadvertit Browerus acrosticha a veteribus
tetoslicha, et slcechos appellaia

eadem mesosticha, vel

fnisse, atque idclrco his congruere,

quod aii Foriunaius duni oipus suum inodo tels comparat, in eaque texenda arliGcio, modo aviculx, qux aucupio fallilur, imprudenlia; et errori.
k Edit. Paris., refugis.
' Duin ait Fortunatus : Ego incautus passer, quasi mentita per nubila incurri paniheram, non hic noiissiinam belliiam ab ipso iodiciiri exisiimo, sed genus nucupii aliquod, quod ex pr%d3e copia Grxco vocabulo rm^npa iiominarelur. Quin id genus aucupii vel apud homines nostri temporis in -usu esse, et panihe-

Quod vero idem Brow. affirmat, Lampridium quoque laudari a Sidoniu episi. 111. viii, quo staechos fecerii, malo ibideiu cum cl. Sirmondo elegos echoicos, quam stcechos legere, de quibus jam ccboieis elegis dixinius in noiis ad c. 37 I. iii. Illnc iiem inielligitur boc irimum hiiiusce formx et ariilicii acrosiiclium elaboraium fuissc a Foriun. ac propierea tenipure antecedere ilbi qux dc saiicla
cruce ab eodein iiiscripta supra retuliimis, • In uno Cod. Vat., vix vix invenis.
f Edit. Paris. : qui non sum rebellis. 1 Kdil. Paris., per incerlum iter.
»
I.

ii.

Edit. Paris,, et tinu directo.

I9S

VENANTII
cursu
in
illi

IION.
,

CLEM. FOUTIJNMI OPEKUM P.\RS
quia aJliuc

I.

196
,

umen

sii|ierest

iii

descensu
In

A

"C^

*

^rle vidc:iinur picia
c-l in

Hla niiscere

quoJ
,

voliis

cotijuiigilur

fiiiali veriiiciilo.

niediluliio

auiem
iii-

compcrluin
riuj artifcx

Mcysi proplicia!
icxiiii
,

lihris

po

yiiiit:i-

parvi bujus opuseiili

illani

Iniiniis

ruicrain

qux

vesies

sacerdniuin.

1'ndit,

ciim

tcr vigiiili ires nunicraiur

pennedia; ac lanlas anic
concur-

desii

liic

coccinum

res cst texia de niinio.

VerMis

se respicit,

quanias

el posi se transilil, quia

auicni ex obrniiio dcitendentes ab angtilis, raiinne
staiil, et si

positlone suocl

nmt. Qualiier

anteni cnii-

renlibus vcrsibus, el dividiiur tota, el nianci inlegra
res divisa. Lillera vero iiu;o lingiliu
vcrsiculo, el teneiur in uno,
ita dicatur, et slat
iii

ncxi sint

siiigiili,

vul qiiid cniiiiiieant, sniis est pru-

descendenli

deiiiixsine indice rcui probare. In suinma conuneu-

et curril in altero, et ut
,

dalo

me

piaj

bealitaii

,

et

txuberaiiii vesira; dullideiiti

pro sianiine

et pro irania currit

cediiii

tribueiitcs peliia,

cum

vicarietale ^

in Iramile, ut esse possil in pagina, licia litierala.

serviiii. Si placct,

hoc opcre

parieli conscripio,
:

pro

Nc

[ncc|

tamencausa nos oneret, quod velut ara-

me

osiiario pictura servet \cstibuluin

ora pro uie.

• Ibid., aragnce. arle.
*>

Tli. Ptil.,

ad marg., vicarielat.

In

allero Cod.

Vat.,

confidente

vicaria

viate.

CAPUT VIL
^^GVStt»^^^''"'

°^^« "»• "«'•^O SVAGai.

DHJSAPEXADAMVTFECITDATSOMNIADONEC AVULSACOSTAPl. ASMA taestevanecimpAR FeLicespariterduP LOIBEI. UCISOPERtI OreCoruscantesinT eitPiARunAJUGALES RipaEiocundaenarI GKATJIA URARE D IBAT TURISDEL ICIAESATV rabantuberE flatV VnafovBns a mb osfl O rosasedevOlcptaS NotabonIsregiopaS c ebatmem P pbratoS
SkrpenselatVszelA TORLAnVEUSnOSTlS atrox innoccoSeviN CEN SFELLENOCEiNT Conlisitsuasu QuoS grAtiadivabearaT ETHOMODETERRATVmD eN UODEC DITILLUC Reptanti sq; doloeOO Is cxcluoi tu rortV HACNATIMORIMURDAMNATIIiEGEPARENTUM AtdeusexcellensAIBetuelumineluueit B COGELISOLIODUH MUN ERaPROVI DETULTRO CastaecarneruDivI vaXintroi itagnuS ProdiitindesAlushatuTinivelucernA IntaciaepabTulux EruitE xcitamunduM APAT KEI URE D SnOHO D E H N O ARNEUSaLVO VtnoseripEretvii. IsedetrAuitauctoR OkegisveNalecapuTquoddecRucefixiT Telovoc E manuso lf a ctusveru E refellE ActubaCsolviscapTivossorteCheatoR SerovErauataestvItai. iseuptiOuoktE YmnoSundedeoi. oquOrabsolventeHkatV AtvOsakteiinaesufPultii. audecouOnaB GaLlokumradiivobIsquofulgeatktNoX RVMflTELORAJUGISETSUUITISAKUAIIIBl IPSAVELiBERTA8V08LIBERATATQ;BEABlr
I
I
I

ere-ntuaIusuonore T C M T A M M A CN P L TotaiiominV hmirepA rebatt E kraduoruM OccultusmeN daxmoX EXERlTAItUAVENEiNl
A
i:

Ij

[Acrosiiclium hoc curmen, quod ab omnibiis Tere exein|ilaribns aberal (nec vero ii9i|uuiii occiirril in niss. Cndd. Vai.) quoilque cl. Itaronius, ad an. 687, n. 28, periissc afriniiai, ernii P. Ilrow. e Maniiscripio iiioiiasierii saiicli Calli, cl primus in luceni edidii. Ilabe illud liic resuluiuin :J

C

Al cnin lam inagno pollerent niajus bnnore,
Tola boniinuin
inire parebat lerra duoriiiu,

Ucciiltus inendax niox everil arina veneni,

Scrpens elaiu^, zelaiur, larveus

Itostis,

Alrox, innucuus evinceiis Telle nocenil,
Conlisit su:isn, quosgiaii:i diva beanil.
t)t

Dius apex Adain ul

recit,

dat somnia, donec

Avuisa costa plasinata est

l''va

nec inipar

:

hoiiio

dc

tcira,

Uiiti

dciiuo di-cidit jlluc,

Felices pariler, duploide lucis opcrli,

llcptantisq. dolo Eouis excludilur urlu.

Ore cnrnscanies,
Ttiiis dcliciu!
(Jiia r vciis

inter pia rura, jugalcs.
i;rata aiira rcdiiial.

llac

iiati

inorimur daiiinaii le^o pareniuui.

Rip:e joriindx niri

Ai>Peiisexc«lieii8 aie ci de luiniiie luinen,

saturabant

tilicre flaUi

:

Kctuli solio diim niuiicra pruviilcl irlro,
C:isl:i'

antbog florosa sede volupias

canie

riidi,

vivax

iiilruiit

*(,m*.
Uucriia,

Nuta bunis rcgio pasci-bal netiipe bcaioa.

D

Piodiil iiide ^alos,

.\|.ilu iiiive

107
iMlnclae partii luK eruil exciia niundiim

MISCELLANEA.
:

LIB. V,

138

A

CAPUT

IX.

A

Palrc juie

Ds

lioino

dehinc

cariieiis alvo,

Ul nos

eriperei, vili se deiraliit auclor,
finii.

regis venaie caput, qiiod de cruce

Ad Gregorium episcopum Turenensem pro 8 ilinere. 'Gregorium, ab ilincre rcversum Turones, lioc carad eslremiim eidem se et epimine graiulatiir stoloe portitorem cominendat.]
:

Telo, voce, manns, olfactus verbere,

felle.
:

Ciilmen bunoraium, decus alinum, lumen opimuiu,
Pastor, apostolicae sedis

Aclu

liac solvis caplivos sorte,
viialis

Creaior

amore

placens.

Sero vera data est

emptio inorte

Ymnos unde Deo
At vos
Callorum

Inquor, absolvenle reatu.

Ampleciende mibi semper, sacer arce, Gregori, Nec divulse aiiiino, vir venerande, meo.

seiernse suffulti laude coronse,
radii, vobls qiio

Gaudeo quod
Plaudimus

rediil

Turonis antistes bonore,

fulgen et nox

La^iificorque raihi, le reiiieasse patrem.
iiistanter,

Ruinpiie lora jugis et smniiis arma diei,
Ipsave liberlas vos liberat, aique beabil.

communia

vota tenere,

Civibus et patriae te revocasse diem.

Yersus a lateribus

posili.

Da Fortunalo saccr
Crisius se niisil,

Iikc pia voia Syjgii
a

Prxsenlcm famulum mecuro commendo, sacerJos, Oplando longe vos moderare gregem.
^"
:

cum nos
crucem

morle revexii

Medii,

qiii

describuiit.
fies
:

B

CAPUT

X.

Capiivos laxans, Domini ineditaiio
Diilce Dei niunus,

Ad eumdem.
[Gregorium saluial nusso carmine, et ejusdero laudat viriuiein ac doctrinam epislolse brevitateni excusai, ac eamdetn amoris magniiudine coinpeii*
;

quo merx

te,

care, cnronet

Cara Deo

pietas

animam

dat de nece solvi. mediiullio acrosticbi, Aie,

Vox

posita prope in

sari afllrinat.]
Officiis

quem sensum
satis osiendii.

referat, plane

non assequor
series

:

eaindem
ac seiisus

generose

piis,

Paicr alme Gregori,

tamen tenendam esse versiculorom

Menle

salulifera qui petis astra palaro.
tuis

El quicunque

monitis animatur inerinis,

CAPUT
Ad Felicem
[Respondet
*

Militiae
Vl.i.

sacrx victor habebit opem.
faroulum me, solvo
'

Commendans humilem
Semper amore
Pagina
si

salulem,

episcopum Namneticunt [Nanneticum].
se rus inviiaverat. Describit

pio, vir benedicte, Deo.

brevis est, non est brevis ardor amantis,

Pelici, qui

villx illius siium el anicenitateni, ei

tamen

Felicis

Nam

plus corda colunt

quam

roea verba canunt.

ipsius praesentiam et

aspeclum nmlto anteponit.]
'

CAPUT
>

XI.
preettilo,

Sentio, sumine Pater,

lumen venerabile cunctis,

Ad eumdem,

pro libro

Orbis dulce caput, mihi

nomcn amabile,

Felix,

Amplectens quem corde gero

pietatis in ulnis.

Pondns

siiave

meum

nec onus gravat isiud araan[lera,

[Gralias agii prn carminibus qnibnsdam , scriplis, iit videtur, a Giegorio, ac sibi coinniodatis; poriitorero episldlae ad exlreiiiura ciiimiiend.il.]

Carmina

i

divalegens, proprioqiie e peclorc condens,
aliis, fii libi

Ciir

bumilem me, summe, vocas
cbare, lenent, tecum
"=

loca visere

•"

blanda,
illis

Panicipans

palma

parciis.

Qiiae te,

mndularer

in

lloec quoqiie, quae

pridem

tribuisti pastor ovili.
i'

Qua

ina rura lavat vitrea Liger algidus unda,

Grates persolvens debita

laudo

libeiis.

Cariaci * speciosus ager devexus in aninem,
lliiic

Vos

tameii hinc nianeant donnria celsa tonanlis,
distribuisiij opes '.
"•

ubi

numen

aquis recreat, binc pampinus

um:

Qui sacras inopi

|bri$,

Quse cura percunciare

queain, pro miinere tanto,

Et crepitans Borcas
llber

lot prata °

comala

flagellat

Tunc

° inagis ore nieo gratia vestra sonet.

nempe solum,

piscoso
tiia

'

liitore

pulcbrum

Praescntera famuluin pro niunere ", surome sacerdos,

Sed Forluoalum

facics

reddit

amcenum

Commeiido supplex, duUis aniore
Cui sua concedas
p

Pater.

jusix moderainiiia 4 librx,
tibi.

"

Crescat lionure Dei palma lutura
si

De FeliceNamnet.ei
I. iii,

vide c. 8 ei 10 referuntur.
*>

villarnm ejus magiiificentia, eaquc confer cum bis qu* islhic

licet

tamen conjicere

,"'

videtur

poema aliquod,

sive hymnnm, a Gregorio eliicubraiiiin fuisse, atiiue nilssuin Forlunato ; illud autein ad Tnronensis pupuli usiiro fuisse

'

In vulg. loca celsa subire. Drow. Kdit. Ven,, tocum modutarer.
Cariacuiii
qiii
ali illo

graiias

a.git

Gregorio,

conciunatum. Quocirca Fortnnaius et una ejusdein in gregein

^

idem

videtiir ac

tluviiis

Caris,

paulo

iiifra

TmoMes

in

Carut , sive Ligerim labitur

aut
'

denominatus ager.

Ven. Edit., Boreas depicia comata. Tres Codd.
,

Val., lot picta. ' Edii. Ven.

pre(ioso litlore putchrum.

A

quibusteste

dam posiium
Brow.
« In Edit.

suuin diligeiitiani commendat. " Duo Codd. Vat., debile taudo. 1 Edit. Paris., das bene largus opes. "' Edit. Ven., qnie per cunclas nequeam, pro munere canto, corrupte. Diio Codd. Vat., percouture. Edit. Paris., quem cum. In marg., pro cunclis ue-

erai,

pulchrum

salienle

colono,

Ven., post ilinera.

^lbid. et duo (Jodd. Vatic, optanies longe. ' Edit. Ven., salve salulem, quod placei. i Perobscurura est Imjuace epistolae argumeiitum

queam. " Ed. \ea., hic md^ik'Ore'suo. " Unus Cod. Vat., prxseiiieni famuUim rrodsm*rem ; aliiis, Prodemereni ; tertiiis, ;iro6omore. P Ed. Ven. ei duo Codd. Vat., cui suit cunoedent. 5 Edit. Paris., juita; modernmine.

,09

VENANTIl

IION.

CLEM. FOftTUNATl OPEUUM PARS

I.

300

CAPUT
Ad eumdem
pro

XII.

A
mulierum.

Diilce videre mibi ', ac si desil copia cerni,

imii/iilioii«

Spes

erit orinti vcl

dare verba PatrU
cuiicite vestro.

[GreKorio, qiii se Tnroncs inviiaverai, exciisniionein pr*tendii, tinoa ab .ilio, item episcnpii, (iiimninus ob pacis sludiuin, irel retinereiiir ; iiim rogai iit veniam non eunti indulgeat.]
Invitans pielato patris eaccr ire Gregori,

Nuper ab aspectu deccdens

Per glacicm viircas me loquor isse vias. Sed cruciB auxilio, Marlino operanie palrono,
Perveni ad malres salvus, opirae Paier.

QuiE vos

inulliplici

veneranter " honore salutanl.

Qua domini Turonis

pascis lionoro

•>

gregcs.

Ast ego pro reditu vota salutis ago.

Quo

sacer aiilistes meriiis Marlinus opiniis,
obtinnit, has tibi credit
florid:t
'

CAPUT XV.
Ad eumdem,
lalutaloria.
[Effert virtuiem Gregorii, atque ejns pietatem et docirinam coiiiinemorai, iicc non suara in ipsuin benevolentiain roniesiaiur.]

Quas prius

oves.

Ntinc quoqiie per caulas et

*

pascua Cbrisii,

Ritc gubcrn.intes duciiis ainbu grcgcs.

Sed mihi vim

faciens vcsier " inodo fraler honore.

Ad vos ne properem, nempe retorsit iter. Sxpe rogans voio. mandaio, et missile verbo, pollicilus. Et conjiiralus sum tibi
'

Summe

sacerdotum, honitaiis
tuo, liimen

Culmen honore

opima facultas, amore meo.
alumne,
me.i!.

Vir boniiaie placens, et pasior pacis amator,
Foederis ob studium,
sit

B

Ofliciis

venerande

sacris, pieialis

Pignore amicitix corde tencnde
Flnrens
in siudiis,

veniale

f

prccor.

etsacra

in lege lidelis,

Vos quoquc sed genilae proprije venerando ^ saiuianl, Asl ego commender, quxso, beate pater.

Semper agens aniinx dona
Ut
velis ore sacro

futura lux.
freta, sidera teslor,
"

Te, Pater, ergo prccans, terrain,

CAPUT
Ad eumdem

XIII.

me meminisse
XVI.

luum.

pro commendatione mulierit.

CAPUT
Ad eumdem,
pro pomit
[Gratias agit Gregorio,
lis, sibi

[Gregorii viiiuiem l.iudat, ac mnlierem, quam aGregorio conimendaiain acccperat, ad illuin revertenlem pariter commendat.]

el graffiolit P

[graphiolis].

quod poma, dono misissei.]

suis

cum

surcu-

Siimrae l'aler palrix, specimen pielntis opime,

Officiis

gemrose
sis

piis,

sacer arcc, Gregori,

Dulcc cnput Turonis, religionis apex.
Jugiter alia sequcns, clemenii cordc Gregori,

Absens,

prxsens munere,

summe

Pater.

Qui mibi transmitlis propria cum prole parenles,
Insiia

Uiide

animx decus

est,

huc

>

ratione petens.

cum

fructu surcula,

poma

simul.

Qaam commendasli Sk

venientem, celse sacerdos,
le,

Det Deus omnipotens, meritorum fruge repletus,
|

tianc redeuntem ad

suscipe

more
)

palris.

C

quoqiie longx>vos eunctorum care

recursus,

Et mihi

vel reliquis sit tua viia seges ^

Mala legas avide, qux paradisus habet. CAPUT XVII. Ad eumdem, pro commendatione puellte.
[Forianatus

CAPUT
Ad eumdem, de

XIV.
ititu-f

mo.

[Siiam in Gregorinin chariiaiem ac singiilare desiderium declarat, aiqiie eidem PicUvuiil incoiumein se pervenis.se nuntiat, cum quidem, a Tiironensi iirlie di^ressus, per vias glacie constratas diflicili ac periculoso ilinere usus fuisset.]
Jiigiler

cum venisset ad eum locum in qiio arbor stabat qux, radicitus quondam nvulsa, exS. Mariini precibus et viriuie relloruerat, et a qua me« dela xgris petebatur, constitlt, Darentuni qunrumdam lacrymis pcrculsus, qui piiellam filiaro libi rap'laniiiiiserabiliter lainenlabanlur. Ueni ilaquensrral Gregorio, ac, ut abducta lilia parentibus suis resliluatur, ejusdem operam ei auctoritatem im^lorat.]
i!!a

opiu libens, sacer amplectende Gregori,
oculis,

Cum

graderer

fesliiius iter,

Pater alnie Gregori,

Cernere vos

quxrere

litlerulis.

Qua prxccssoris sunt

pia signa tui.

• In Ven. Edit. et nno Cod. Vat. abest mutierum, nec sane bxc vox quidquam videtur cum poemaie haliere commuiie. Ed. Ven. et tres Cndd. Val., pascis amore, " Ed. Ven. et tres Codd. Vat., hat tibi ce$til.
i'

^

* Ibiil., per florea.

scopo suo proflcisccndi ad Gregorium, quamvis sa>pius posinlasset, ac prxtendissei promisso se obsirictum ad id tent.ri. ! Edii. Ven., tic, venerande, preeor. Uuus Cod. Vai., jit venerUe precor Edit. Ven., et unus Cod. Vat., «enerande mIn*>

Ed. Veii. reieri modo. \',x diibitn episcopum, a quo se reientum n.-irrul Fordinatus, miominus ad Gregoriuin Tiirones proficiscerelur , fuisse Maroveiim, episcopuin Piclavicnsein, cujus e nutii Ipsc penilcbat, Pictavieiisis Ecclesix clcro ascriptus. Videtur rerie Fnrtiiiiatus, ciiin hxc scribebal, Pictavis fiiisse, ciim Gregoriiiin Agnctis et Radegnndis miniine saluiel ; qiias genilas proprioi Gregurii appellat sicut infra scribens ad Aiediuni, cap. ^2^2, eodeui noniiiie casdem dcsignat. Ilugat vero, oh pacis studiiim, iit veiiiam non eiinti indulgeal furte quud
'
;
:

tcni.
>

Unus Cod. Valic.
hac.
In alio

heec ratione peient. Edil.
rMriiiM.

Pa*

ris.,
i

Cod. Vatic, curr«re

k
>

Edii. Vcn., ii< tua viia Sfpct, corruple. Uiius Cod. Vat., ai si iltsti,
Edit. Vcn. ct uons C'>d. Vat., tvn^roMdtr koHtre, Paris., bonilas tl.

"

" Edil.

siiiiiiliaiis

aliquid

Gregorium

lerCfdiTCt ; .'iciit inier gorii decessoreni, ol Marovi'uni ipsiini iiilerruisse Mrrat Greg., lib. n, cap. iO, llist. Franc.
• Diio

Maroveiim insaucluni Euphniniuin, (.reinti»r ci

" Edit. Veii., me memurein esie tuum. Unus Cod. Vat., me int>»ior ette, p < Grafllola, «urculuro, taleola, ranius arborU, graniolo allcrl insitiit, indiius; unde no^iri ftef* dicuiit, Uccilani ^rafion. t Dufresnn, In GIosk. id lianc vuccm. .\ddu Itrow. iii C«l«r. pru yr«j|u/ij

gcriptum rupcriri fercula, corrupie, ul «id«iur,
surcula.

iiia

Codd. Vat.,

iii)<

poUicilits.

Videuir inniicio
i-|.i'

hoc locu Furiunalus veniani nun iuipclrassc ab

201

MISCELLANEA.

LIB. Vi

SW

Qiio feriur convulsa jacens radicilus arbor
Mariini anle preces exiluisse comis.

A

Gloria pontilicuni, meriti pia palma, Gre<;nri,

As<urgenie gradii nobile jure, caput.
Fortunalus opein
iribui qui
'

Qusc

fldei ineriio

nunc

siat

spargendo medelas,

poscil Olympi,

Corpora multa niedens, corlice nuda manens.
Fleiibus adfuil hic'' geniior, genitrixque puella>,

Per

le, cliare

Paier,

quo mereaiur, age.
salulatorium.
quae bnna

CAPllT XX.

Voce implendo auras, el lacrymando genas. Figo pedem, suspendo aurem, milii pandilurore
Vix per singullus veudiia naia suos.
Qusero
'

Ad eumdem
[Arceplis Gregoiii
luiline
friii

liiieiis,

eunidem vale-

iiiniiiabaiii, quaiita iiide laelitia atTeclus

adliuc, quesius perliibet, nullo indice furio,

fuerit nsiendii.aique orat ui sil in scribendo prolixior.J

Furli ^ ex objectu hanc pater [patei] ire jugo.

Visitat a vobis dignanter epistola ciirrens

Se voluisse dare el juranies ordiiie lesies, ^omine quemque lenens, nec potuissei egeus.

Me, sacer anlistes,
Ilanc avidus capiens
i

vir pielate, Paler.

oculis,

animoque revurro,

Non aderal judei,
llic

erat accusator adurgens,

Sospiie le gaudens, quod referebat apex.

ego quid facerem, posse vetanle sacro
perniisisset perdere pasior
te,

Longius hinc

[hiic] vestro

sub nomine, papa Gregori,

Si pius hic, dixi, praesens Mariiiius adesset,

Nou

'

ovem.
sacerdos,

B

Pagina nie recreet missa, salulis ope.

Sed lamen invalui recolens

summe

CAPUT
Domnis
sanctis
'

XXI.

Spem

prxcessoris qui pietaie refers.
si sit

Discute, distringe, ac

secus, eripe dulcii,
pairi.

atque aposiolicis vi Chrisio patribu» Ecctesiw pontificibus.pro ' commendationeperegrini, Portunalus.

Et pateraddegregi, hanc quoque redde

Ue

simul offlcio

famulum

tibi,

chare, subaclum,

Protpge perfugio, pastor opime, pio.

CAPUT
Ad eumdem

[l»eregrinum hominem, naiione Italum, in Iialiani reverteiiiein, episcopis commendat, quo neeessariuin eidem viaiiruin, aliaquc ad iier illud conlicienduin oppurluiia adjuuienia, suppediLeni.J
Gloria poDtincum, veneratio Christicularum,

XVIll.

pro commendatione peregrini. [Laudai pieialem Gregorii, atque illi seet peregri» nuiu liomineincommendat.]

Norma sacerdotum, culmen,
Succurrendo
viris, ve>-ler ul
lialiis,

ei

orbis honor,

Qui loca perspicitis, propriae mercedis honore [amore^
exsiei apex
:

\ir bone, pro meriiis adipiscens culmen honoris.
Nobile pr.-esidium, poniilicaie caput.
Queffl gradus ei geoluin
fi

Ecce venit prxsens

peregrinus ct hospes,

uclu pielalis opimo

Ceroens pastores, ne, precor, erret ovis.
Qualiler ad patriani pioperet, soLitia poscit
(]
:

Dignius aitollunt, amplificanie Deo.

Vi

kibi sit

famulans

«

luemoratus amore benigno,
te,

Inveniat rounus vosvagus exsul, inops.

Forlunaii humilis
Ilic

Paler, oratapex.

Me Fortunaium

propriuni, p'etate parenium

peregrinus iiem Ixtetur,

summe

sacerdos,

Conciliale polo, quxso, preeando

Deum

Pastorero,et patriam te meruisse suam.

CAPUT
Ad eumdem

XIX.
precibus com•>

salutaiorium.

[Gregorii doles laudal, ei ejus se roenJal.J

XXII. Ad Aredium " abba'em. [Aredium abbaiem , qiieui prxsentia non poierai < litieris se dicit convenire , ejusijuc se preribua
studiose couiinendat.J

CAPCT

Pastor lionoris apex, venerabilis arce

sacerdos,

Opto, benigne Paier, verlio

tibi

ferre salulein,

Et decus alme Patrum, religionis amor.
a Severo Sulpicio, nec Gregor. Turon., iii libris de Mir. S. Martini, ullam mentionem (quod ego noverim) esse faciani. •> Edit. Vcn. : Fleiibus huc genilor magnis genitrixque puella. < Ed. Ven., qucero, et adliuc, quud placet. Edit. Paris., Qu(B vero questut. «1 Ed. Ven., funivo ex obllu lianc. Unus Cod. Vat., ftirjj ex obilu. Etlit. Paris. Furlo ei objeeio hanc pater ire jnbet. • Duo Codd. Vat., velanle, tacer, qiiod tcnend. f Edil. Ven. el diio (".oild. Vai., nil permisiiset, t Edit. Vcn., til (iftt (it famulus. •> Edit. Paris., oic; in niarg., arce.

Si miiius hinc oculo cerneie le valeo-

«

Mirum de hac arbnre nec

3 S.

.|x

:

suam properantl, necessaria subsidia conferani, videntur iidem eo in loco fuisse, unde oppuriunas copias commode suppeditare possent, pro ejus qui commendaius fuerat indigeiitia et usu. Jam vero id difficile hnminibus fiiissetqui a suis domibus abessent, ei ulla in syuodo consedisseiit. Hoc autein vel illud conrirmai, quod ait Fort. : Qui loea perspiciiis.... succurrendo viris id est, qui urbibus ei terris prxsideiis, una hospitaidero posluletut liomini, in palriam

liiaiem exercendo. 1 Aliesi in Vcn. Edii.,
tione ptregrini.
">

etunoCod. pro commenda-

vioi naius, in

Sancius Aredius, nobilissima e ramilia Lemoaula Tbeodeberii regis vixitadolescens,

Edit. Paris., quam. Edil. Paris., aridus caplans. ^ Browerus censet ad episcoiios, ulla in syiiodo convocaios, hoc poema dirigi, atqiie ipsis peregrinum, 1n Iialiam pergenlein, a Forluiiato comineiiila«
I

priini

apud euin cancellarii munere colionesiaius
suasii

;

ri. Sed multu verisimilius miiii videtiir ad illos episcopos idem scripium esse qnorum sedes in ipsa via eraiit positae, qua Iriium in lialiam iier paiebai, quosque Foriunatus, ex Italia veniens in Galliaui, adire et agnoscere poiuerat, atque ulla sibi anmris ei ol)servanti3e necessiiudine conjungere. Certe, cum

ac iiionitis Niceiii , episcopi Trevi.rensis,, qui egregiam adolescentis indolem fueral adiniralus, ex aula se proripieiis, nionachus fil ; ac non niullo post prope Lemovicum exsiruclo monasierio, ibi ad extremum usque vitx teropus vixil sanciissime, et obiit clarui iniiaculis anno S91, ui rcfert Greg. Tu-

tum

ron., lib.

a Gregorio conscripia

X Hisior. Franc, cap. 29. Ejusdem vii» , exstat ad calcem Operum , ejusdem Greg. Turon.

Patbol. LXXXVIII.

VENANTII IION. CLF.M. FOUTUNATl OPEftUM PAHS
E»i
cieiiiiii

I.

S04
",

veslri laiiius

inilii ciilliis

lionoris,

/^

IJi

pro

me

occnrrai

hiiic libi missiis

apex.

Vrn nieeiiamsancianigenilricem',cliare,galul«ui Cuni rcdii istc piier, rcdde loqueniis opein.

1

yiia-sa, beaie, laiiieii per ilulcia pabiila Clirisli,

Vos

iiiJcin geiiiia! propriic, I'aierample, saluiaiit,

Me

quoque coininemoros

,

ciim dabis ore picces.
pasior Aredi,
lui.

Agiics

amore pio cum Radcgunda Kimul.

Miinera credo Dei iribui
Si Fortuii.iii sis

niilii,

memor, alme,

Aredii m:iler fuii l'elagia, sanclissima , ac religiosissima feinina , qua; post obiinm Jocuiidi , cmijiigls sui, Den se devovil , et Aredio lilio adjuncia , duni is divinis rebus »acabai, per agros victum quas-

rcbat , unile alimoniain el sibi el rilio suppediurel. Lauilai canidciii egrcgie Creg. Tur. pluribus in loci*, ac praecipue iii libro de Gloria Coiiress., C. 104,
^"

Edii. Paris., salula.

LIBER SEX.TUS.
CAPUT PRIMUM. De domno ' Sigiberto rege. rcgis cum Brunichilde, Athanafiildi
.

CAPUT
Oe
,

IL

nuptiii Sigiberti regts, Brunichildis reginte.

fSigiberti
^
*

Co- n,, •. • . ., , • ic Sigiberti Brimicblldi. ^ [Uem epilbalamium can.t in o •• .- et o ihorum regis in llispania, lilia , nupti.-is cclebrat r • .' • ." .. r t.iinlioc liiiilnlQniia nrimiim Sifirihprll rAntifi^nlaudataque primum Sigiberti contlnennuptias hoc carmine, quod a veris amoenilate ac natura;
• ;

renovaiione quadain auspicatur. Toiius regni ort.ini ex bisce nupiiis I.Tiiiiam ac regium in iisdem cclebrandis niagnilicentiam declarat.]

Vere novo,

lellus fuerii

dum

dein inducit Cupidiiiem , ei Venerem , iilum Sigibcrli, hanc Brunichildi.s in laudibus prxdicandis inter se certantes. Postremo fausia utrisque ac Ixta omioatur.]
tia,

eiuta pruinis,
Felicem, sol, pande diem, radiisque screnis

Se picturato

grainiiie vcstit ager.

Longius exiendunt frondusa cacumina montes, Ei renoval virides arbor opaca comas,

Sparge comas

,

tbalamos sincero luniine compleiig

:

Sigibertus ovans ad gaudia nostra crcatus

PromiUens gravidas
Palmiie

rainis geiiiialibus uvas,
viiis

Yota

facit, qui

nunc alieno

liber

amore,

gemmaio

araoena tumei.

Vincula cbara subit, cujus moderaiite juventa,

Prxmiltcns

florcs, gracili blandita susurro,

Connubium mens

casta petit, lasciva retunden^,
:

Deliciosa favis raella recondit apcs,

Ad
Et
(]

juga conrugii, cui nil sua surripit xtas
'^

Prngenieni reparans casto fecunda cubili
Ariificis

Corde

piidicus agens, rector tot gentibus unos,

nalos gignere flore

-

cupit.

sibi fren.i deJit,

sed quod natura requiril,
est conlentus in uiio.

Nexilus apta suis pro posteritatis amore

Lege

mariiali,

amplexu

Ad

fetus

properans garrula curril avis.

Quo non

peccat amor, sed casta cubilia scrvans
(

Semine

quisqiie suo scnio juvenescii in ipso,

Instaurai de prole lares, ubi luserit

hxres

:

Oronia

dum

redeuni, gaudia

mundus

habet.

Torsit amorileras arcu stridente sagittas

Sic modo

ciincta favent,
<=,

dum
in

prosperitale superna,

Forie Cupido Yolans

,

terris

geuus omne peruril,
t,

Regia Cxsareo

proficil aula jugo.

Nec pebgus defendit aquas
Itegis

mox

vilia

corda

Ordine multiplici felicem
-Culmina

sxcula regem,

Subdit, vulgus iaers, tandein dehinc sensus opimi ^,

Undique cioxerunt luraina tanla ducuin. tot procerum concnrrunt culroen ad unum,

anhelanlem placidis

bibit ossibus

ignem,

Molliter incumbens, el inhxsil

llamma medullis.

Mars babel ecceduces, pax habei ecce decus. Cunctorum adventu lestiva palaiia ferveni,
Conjugio regis gcns sua vota videt.

Regalis fervebat apex, nec nocte sopora

Cordis erat requies, oculis, animoquc recurrens

Ad
favote,

vultus quos piniiit

Ifinxit''

amor, mentcmque

fa-

Vos quorum

irriguis

'^

fontis

meai unda,

[ligans,
S.-epe

Judicio vestro crescere parva solent. Videsis qux de iniiis curo Rrunicliilde Sigibcrti nuptiis dixiraus in Vita Fortunaii , num., 4l."(".erte cum ili.e rcfernntur ad an. 560, boc qiioqiie pooma a Foriunaio eodem anno elucubraluin fuisse cen<ien-

per amplcxuin falsa sub imagine

lusii.
.«ed

ventus legaiorura C:esaris, ac prnesentia,

reu»-

D

diim
>>

est, siciiti ct seqiieiis,

scriptum in eamdein rem.

Edit. Par.s., cauta. ' Browerus hinc cnnjicit legatos a Jiistiniano, vcl Justiiio , imper. in Austrasiam niissus gratubtuin isto loco indicari : A'iii , iiii|uit, quis in AtkivtagilUi gente Ccetareum atemina, ccu laurum in munaceo,

quxrerei. cgo non viden qiia niciite poeia post veris descriptioneni, ciijus liilaritaiem, laiiquam bo-

M

num omen
rflc

Eiiiiiii ad cetebraudas Sigiberti iiiipiias, , coiitinuo sublcxcret huiic disticliuin
:

modocuiida

faveiil,

llceia si jugi

C.ii!!>ar'X'o

duni prospcriiale superna, pruiicil lulii jugu,
,

Canaret nomino par legatorum
,

ab imporaciiin Kruiii-

vidcniur. Quid auicm .tbsiirdi est t.iFtareum jugum pro regin usurpari, ab homine Latino pr.xscrtiin , cui cx patrio idiomate ci consueiudiiie li«c idom cral rogiuin quud C:esareum ? neque Tiiro augiistiiis nomen adhiberi pulerat ad reiiiain ipsam m^^gii.llicentiani , :ic diguiiaiem , in ilU loiius regni gratulalione , exprimendaiu, unde vel aliqua a regibus graiia ipsi Furtuiiato, homini iu Gallilt novo, concili.wi pos<et, pr;c$ertiin cuiu ipse Umweru» fateaiur Francos a Forlunaio seinper Rdiiiiiios, uunquam Itarbaros noiniiiari, ul alibi adiioiavimus. '' Ven. Kdit., vot (luorum irriijHi, quod leiieuduai. Edil. P:iriii., irrt<;iii /(iiiii.< metel ; \\\ iiiarg., mtitl. " Voii. Eilll. cl iiiius (^nl. Val., t'«r<yi4 pud,ciit. ' Edil. Ven., lux erii hirret. K IbiJ.. ci uiiiis Cod. Vat. ei Edil. P^arls.. d(f*»iU
lcs

iiuptiac

esso

inre

missum

iion coiijunctio Sigilicrii

aquif, qiind
'

|ilaci!l.

«iiililc iiidicarelur. <;erlc

pocm.-iii» ilriUjffi,-

non ad-

Edu.

Vcii. 01 Paiis.,

dehiuc mnini Oftmui

.

J05

MISCELLANKA.

LIB; Vl.
:

208
Tibi quetn proaniiiinus bic csi.

IHoK ubi conspeNil lelo « superanle r.upido,

A

Matri pauca relert

Virginea milem lorreri lampade regem,
Laiius ail Veneri
:

Sigibertus, ainor pnpuli, lux nalQ parenlum,

Maler

i>,

mea

bella peregi,

Qui genus

a proavis

longo tenet ordine regum,
spes genlis opim»,
;

Peclore flagranli niihi vincitur alter Acliilles,
Sigiberius

El reges geniturus

erit,

amans Brunicbildx carpilur
tboro, maturis

igne,

Qiio crevit natale decus, generosa propago

Qiia: placet apta

niibilis '

anni>\
<>,

Ac melior de
Exieiidit

siirpe redil ?, ramanique priorutn
;

Virginitas iu ilore tumens, coniplexa mariio
Priiiiiliis placitura suis, nec

Posteriias excelsa fovei

liic

nonien avoruin
*>

damna pudoris
;

bellante

manu,

cui de palre virtus

Sustinet,
lloc

undc magis pollens regina voc-itur quoque virgo cupit, quamvis verecundia sexus
amala
'

Quam

Nabis

ccce probai, Tboringia vicia fatetur^
geniina de gente triumplMim.
)

Perfiriens

unum

Olisiei,

viri,

deiira leviore, repe)lit,

Nec Dietlieuberio

pietas venialia peiidit.

Ignoscitque sibi culpas quas inlulit ignis.

Perdidil ^ isle duos,

ambobus

sufficit

unus.

Sed modo

Ixta veni,

quoniam

le

voia requirunt.

Cardinis occidui dominans, in llore juventx,

Mux Yenus ambrosio
Demelit ungue

violas adniiscei

amomo
',

:

rosas, gremioque recondit avaro

;

Jam graviiate senes ' tenerosquesupervenit Legem naiurae meruit proeceilere faciis.
,

annls.

Ei pariler levibus fregeruiil nubila pennis

El venere simul tbalaiiios ornare superbos.
Ilinc

" Quamvis parvatnmen, nullum minor impedit " aclas, Qui seiisum " maiure regii, generosior bic esi,
Quisquis in angnslo
Sic fovei
Iiic

Venus egregiani pr»ponere
sic deiiide

coepit

alumnam,

fueril

moderatinr aevo

:

liide Cupido virum, nubentibiis

ambo

faventes,

popiilos, ipsis iniraiiiibiis annis,
sit,

Et liiem fecere piam

:

Cupido

Ut

paler, et rex

nullura " graviicr

regit,

omnl
(i-

* (Iniis Cod. Val., talo tuperanle. > Edit. Paris..;ani; in marg., mea.
'
<i

in loco

indicari Tlieodeberi.um, Tbeodorici regis

Uiius Cod. Vai., nobilis annis.
Edit. Ven.,
:

eomplexa maritum,

* IbiJ

Tboringico pvaelio, uiia cum paire, inlerfnisse refcrl GrCRor. Turon., lib. iii, cap. 7. ut sensus sil, liujus pieiaie impelraium esse, ui duos Thuringia reges Badericum, et Hermeue(redum nmijlium, queni
ipseque successor demum Theoderici palris, , unns, iis jmn victis, rcx paria (aceret. Ac idem aniinadverlens in aliis esiMnpIaribns pro eo quod vulgaveral, perdidit ista duos, scriptiim reperiri, sed
lerel

Sed modolseU
'

venit,

ambo

tua vola requirant.

Ibid., nubila pinnis.

I Edii. Paris., in

hac melior.... (ormamque priorum; maig., (amamque.

^ Posl

bnnc versum Edit. Paris.

intcrseril

:

Cloamvis parva lameD, Dullum major iinpedit slas.
' Unus Cod. Vat., Nablis, alier Kabilis. ^"ablis autem, sen Nabus (iit referl Browerus) non procul a M(em, Sate, et ^grw (onlibus exoriens. Saxonice veleris conlini agro, tandent Itaud procul Ratiibona Da-

p ^

mavull liunc locuin esse accipiendum de triumphu quo reges ambo cesiere viclori Franco. Sed planior niihi, atque iis quae consequuntur magis consentaneus, sensus vldeUir, si dicnmub Forlunaium, postquam Cloiariuin. ob virliileni bellicam,
dedii iste riuos,

ei superiore versu

tiubium ingredilur. Victorias iiaque relatas in Saxo•lia a Clotario, patre Sisiberti (ijuas comraemorat Giegif. Turoii,, lib. iv Hisl. Fraiic, c. 10 ei 14) indicat lioc locu Foriuiiaius ui et Rrowerus adverlit. Iilein Clotarius Tboringiam sacpe bello petiil, ac tandcin siibjecii, ac redegit suain in pntestaiein. Quin iinii Tlioringos nna, et Saxoiies a Clniario eadem
expcililione vexatns (uisse, refert llisi. Fraiic, cap, 19, bis verbis

Theodebeni pietatem, vel lestimonio Greg. Turon., I. iii llist. Fraiic, c. 25, commcndatam, laudassel, illud subjicere, unum Sigiberlum ei vinutera Cloiarii bellicam ei pieiutem Theodeberti in se expressisse, ac diios sui leniporis clarissiinos rcges, quoruin allcrum paienlem nacius fuerat, allerius vero in regiium successerat (Thco-

deberius
p;iiris

quippe Auslrasia; rex fuerat, TlieoJorici, regnum adepius), in persona sua exiiibuisse. Qiio circa vel ita legendus est versus sed
sui,
:

idem Greg., lib. iv : Eo anno rebellanlibus Haxonibus Clolatius rex, commoto conlra eos eierciiu. maxtmam eorum parlent deleuil, pervagans tulam Thoringiam. ac devastans, pro eo quod Saxonibus sotalium pieebuissent. i Edii. Veu. slc babet bosce duos versus
j.

duos, id esi, in se expressit, ac prxiiilii; vel legeiiduin est : perdidit iste duvs, id esi, morienles aniisit, ut pro ambobus wiiis su(liciai. Cictera quae sequuniur de persona Sigiberii dicia cuin superioribus praeclare concordant. 1 Unus Coil. Vai. :
deilit isie

Jam

gravilate senos, tenerosque supervenit anoos,.
;

Heu BerlboliDi

pielas veniale reiumlens. PeriJidit iste duos, pro ambobus snQicit uhus.

iiem alter, terenosque supervenit annos. Kdit. Ven.
Xaingraviter senos, teuerosquesupervenil annos.
Edil. Paris
;

• Edil. Paris., isle duos reddil, pro ambobus ; iu marg., reddidit isle duos. Edit., in niarg., sed dedit itie duos pro. Uniis CoJ. Vat. corruptiisiine legil Dominum perdit Hcuberto pietas veniale, reddit iste duos pio ambobus. Aller de gente trium domum perdil, Utuberio ptetas veniale reiidit iste duos pro amliobus sufficit unus. Terlius Domnum perdil Heuberto pietas teniale, sed dedit isle duos pro ambobus tu(ficit unus. Siaiuerat Browerus duos hosce versns, ui iioIbos, expungere, vel obelo configere, quippe qui in exeinplan Trevirensi non reperirentur, et obscurum atque corrupium seiisum prx se ferant. Pielinuii lamen irium librorum, ut ait, aucloritaie commotus. Ac pro Dieilieuberio in probaiionbus Mss. Tlieubertuin legi aflirmai, cujus noininls vesiigia apparcnt vel iu Codd. Vaiic. mox allaiis. Censet iiaque bpc
: : :

Tam
">
_

gravitate

Edit. Ven., Cod. Val., liulU

senum leuerosque supervenit annos. nullum minor appetit wlas. Unug
in

major impedil cslas; inulta Cod. niendosissime.
"

hoi$

Corrup. locus. Unus Cod. Val.

;

Quis insumaiur regit geoerosius, hic

est.

Edit. Ven. : Ouisquis sumatur regis, generosior hic s<i;
et

deinceps

:

Ouisquis in aoguslo fueril modcralior, hic est.
Edit. Ve.n.
:

Ut Paier,

et

Rex

b it, iiulli

gravis, et regit onines.
in
qui.)

Recle Brov^erus opiiiaiur po«(na istud,

op-

w
Null*
ilies

VEN.VNTll IION. CLEM. FORTlIiNATI OPERliM
sinc frugc venii,
piiiat, si iion
iiisi

PAUS

l.

m
'

cungrua

prisiel.
;

A

Nobilitas eicelsa niiet, genus Allianagildi,
Loiigiiis

Perdcre plura

concesserii ampla

extremo re^no

qiii

porrigit orbi.

Gau'li:i difrniidii

radianli lumine vulius

Dives opuiii, quas muiidiis habel, populuraque gu[bernal
llispaiium sub jurc suo, pietaie canenda.
Ciir

Niibila iiulla

gravani popuhini sub rege sereno,

heciore iiialuro culpas indulget acerbas.
Uiide
alii

peccant, ignoscendo iste iriumphat.
prinia est iu principe virlus,

lamen

egregii geniioris rcgna renarrem,

Docius cnim, quoniam

Qiiando

inis meritis

yidco crevisse parentes ?
tiirbas

Esse pium, quia seniper liabet, qii
Corrigii in
^"

parcere novil.

Taiilum virgo micans
Femiiieas,
Iie

superare videris

se prius, qiiod poscit ut alier emendel.

quaninm

lu,

Si;;ebertc, mariins.
et

Qui

sibi

censura esi, reliquos bene lege coercei

duo juncii meinbris

corde jugaii,

In qiio dijjna maiicnt, qiiidquid de rege requiras,

Ambo
Sexum

parcs genio, mcriiis ei morihus ambo,
quisqiie

Solus amat cuncios, et aniatur ab omuibus unus.
Iiicipil iiide

suum

pretiosis actibus ornans,

Venus laudes meraorare
'

puellae

Cujus amplexu sint " colla conexa sub uno,
Et lotos placidis
pcragaiis lusibus annos.

:

O

Yirgo miranda mibi

placilura jugali,

Clarior xilierea Brunicliildes lampade fulgens,

Hoc

velil

alterutrum [alteruier], quidquid dilcierit

Luniina

gemmarum

superasii luraine vultus,

B il::qua

salus

ambobus

eal,

duo pectora servei,

[alier;

Altera nata Venus, regno doiaia dccoris,

Nullaque Nereiduro de gurgite Ulis Hibero
Uceaiii sub ronte natat,

Unus amor, vivo solidamine juncius •, alescat Auspiciis vestris cunctorum gaiidia siirgant.

non

ulla
tibi

Napea
flumina nympbas.

Pacem naundus amet,

victrix concordia regnei,
P,

Pulcbrior, ipsa suas subdunt

Siciierum nalis celebretis vota, parentes
Et de naioruin teueatis prole nepotes.

Lactea cui facies, incocia rubore coruscat.
Lilia niisia rosis,

Deceri.ita luis

aurum nunquam

si

iniermicet ostro,

CAPUT
iaspis,

III.

se vultibus sequani.

Sappbirus.alba adjmas, crystalla, smaragdus,

De

Sigiberto rege el Brunichilde regina.

Cedant cuncia, nnvam genuil llispania gemmam, Dignn fuit species, potuit quoque flectere regem.
htemes Perqne truces popnlos vecia
I'er
'^

[Sigiberli virtuies ac laudes bellicas effert pluribus,

ac

validas nivibus,
est,

Alperaque Pyreiiem,

catbolici

Brunicliildem conjugem ab Ariano errore sJ dogmalis veritatein conversaro gratulalur.^

duce rege

sereno,

Vicior aboccasu,

quem

laus eitendit in ortum,

Terrenis

'

regina thnris super ardua roontis,
;

Et

facit
libi

egregium principis esse caput,

Planum •cafp.s iler nihil obstai amantibus unquam Quos jungi divina volunl; quis crederet aulem « Hispanam libimet domnam, Gerraania ^ , nasci, Quae duo regna jugo preiio » connexuit uno? Noii labor humanus potuii tam mira parare,

Quis

digna ferai?

nam mc

vel dicere pauca,

^
^

Non

traliil ' iiigenium, sed luiis urget

amor.

Si nunc

Virgilius, si forsitan esset

Homerus,

Nomine de

vestro jam legeretur opus.

Nam

res

difficilis divinis uiilur
1

armis.
ulll.

Sigeberte potens, generosis clare triumpbis, llinc nova le virlus prsedicai, inde genus.

Longa

reiro series regi hoc

vix coDlulil

Difiicili

nisu

'

peraguntur maxima rerum.

Cujus rapta semel sumpsit Vicloria pennas, El tua vulgando prospera facta, volat,
• Gogo, Sigiberii nomine, Brunichildera ex Hisp»vii, ia nia deduxil in Galliam : ut constal ex c. 1, 1. Fortunatus sic Gogouem alloquitur :

limi regii partes ac virtnies traduntur, non esse aliud quam quod credilur vulgo scripium fuisse a

Fonunato opusculuin De regno administrando, quod
nonnulli periisse exisiiraarunt. • Edit. Ven., ni*» congrua pr(Esit,
imtat.
>>

quo

Kuper ab
perdere lucra

Hispauis, per mulu pericula, terri» Egregio regi gaudia summa veUis.

Ibid.

:

Corrigit ipse prius,
• Ibid.,

quod

vult

emeodel

ut >Uer.
,

miranda meo.
:

significari puto. Hi)C itaquc in looo Gogonem toris. ' Kdit. Vcii., perenms reg\na rem. t Ibid., 9ui» aederet hanc num. 43. !> .\niinadveriimus jam in Niia ?«'•-.

I

i Ibid.

reges Ausirasi* vel
rexisse.

iii

Gcrma;iiaiu impermiu
.,

por-

Pergentesvalidasque nivcs, Alpem atque Pyrenem.

Brunicbildem exlrema liieme, aui vere iiieunte, boc iiineris in Ga*liain contendisse, noii faciie esi statuere, cuin ipse Fortunaius alio in loco Pyren*os ;u/io mense mvosos ap-

trum ne

liinc conjici possii

v.n • DuoCndd. Vat , prettosa conexHtl. fcdil- >on., anHexmt. prctioionesui'. Edil. Paris.. preiiota Edit. Ven., rcgi nei- conltilil. j
..,

-

k
1

pellel.

Cum tamen

illud

adverto, el siipenore in

Edil.

ardua. Edit. Paris., superaittur Ven , qui (orrii/il or»eiii.
lliid.
:

n>

cannine veris araoenitaiera inJuci, unde arguiuentuni sumilur ad regias illas nupiias celebiaiidas, et liic hiemes vatidas, et nives commeraorari, per quas Brunichildis, ex Hispania in Galliam veniens, iier ilfecisse diciiur, facile adducor ut credani nupiias auiem SigiberJas in veri* iiiiiium incidisse. Nupsil iii Vila tus Vruoichildi auno 506, uti adnotavimus Fortmi., num. 27, ad quem proinde amium, aut verisimilius ud supcrinrein, rcferendui esl «dvenlut
i|isiut

Cujus

itt

»m|.lexu colll coonei» »ub uuo.

Edii. Paris.

Amplexu

ciiju» siul coll»

revincU sub una

« Edil. Pari»., el mulios ptacidit. ' Edil. Vcn.. viitclus tiescat.
S tdil. Vcii
r Ibid.. vulo >»ar«nli4iM. M»'* r"*'' *'* •'«"""•

Fortuuati

m

Gullius.

209

MISCELf ANEA.

LIB.

VL

310

SaxoHe Tliuringi
Uiiius

resonani, sua

damna

raoven.es,

A
De

CAPUT
Cliariberlo

IV.

ad laudes
^

lot cecidisse viros.
isli,

"

reye.

Quod lunc

anie aciem pedibns prior omnibus
te reges uiide sequanliir h.ibenl «.

Hinc niodo

Prospeiiiaie nova

pacem

tua bella dederunt,

Et peperit gladius gaudia certa tuus.
Pliistamen ut placeas,

cum

sit vicloria

jnclans ',

[Laudat CliaribiTium ob nominis famam, ob nobililaiem generls, ob virtutes in regno administrando, ob pa-^is siudium, pictateui, ingenium, nieniis tranquilliiaicm et conslantiam, ob prudenliaiii reruin gerendarum, ob sequitateni, ac racilitaieiii in expedieiidis privatorum liiibus, ob fidelitateni in servaiidis prumissis, ob doctrinam, et incives
niuniriceiiiiani.]

Esi

Tu m;igisunde lilii summus lionor, sed mcnsprsecessil liDiiorem
Moribus ei
'

subis, miiior indc niaiies.

*,

Inclyta inagiiiirum > processit gloria reruiii,

vestris debitus exlet [exslii] apex.

Et de rege pio spargit ubique decus.

Jnstitiac cnltor, pielatis

Quod

te (

plus

amore coruscas, babeat, certal utrumque boiium.
mens, gralia pollent,

Quem

gravitaie, animo, sensu, moderaiuiue legum,
sol, orieiisque

Prxdicat occiduus

virum.

Lingiia, decus, virtus, bonitas,

Qui quadriparlitis muiidi sub partibus ainpli,
Fruciilicanie
fide °

Oruareut cunctos singula vcsira viros.
Cuiictorum causas intra tua peciora condis,

semina laudis

[lucis] liabet.

llinccui barbaries,

illiiic

Romania

p plaudit,

Tro populi requie

te pia

cura tenet.

B

Diversis linguis laus son.it una viri.
Dilige regnantem,

Omnibus una
Ca bulico
*

^ salus

datus es, quali ordine sacro,
prisca refers.

celsa Parisius « arce,
libi

Tempore prxsenti gaudia
ciillu

Et cole lulorem, qui

prxbet opem.

decorata esi optima conjux,

Hunc modo

Ixta, favens avidis ampleclere palniis.

Ecclcsix crevii, te facienie, domus.

Q.ii jiire est

dominus, sed pielaie pater.

Reginam meritis Brunicbildcm Cbristus amore Tunc sibi conjunxil, baiic libi quando dedit.
Afiera voia coles
i

De Cbildeberto veieres compesce dolores, Rex placidus rediit, qui tua voia rovet.
Ille fuii iiiiiis '
,

melius, quia, munereChrisli,

sapiens, bonus

omnibus xquus,
urbe nepos.
minor.

Pectora

^

juncta prius, plus

modo

lege placent.
:

Non
Qui

cecidit patruus,

dum

siat in

Hex pie,reginx tanio de luraine gaude
Acquisiia bis est,
Piilclira,

Digiius erat baeres ejus sibi suinere regiium,
iion est illo, laude loquente,

qu%

libi

nupia semel.
grata,
l

modfsia, decens, solers,

aiqiie

Cbaribertus adest, qui, publica jura gubernans,

liigenio, vultu, nobililate potens.

[benigna,

Teinpore praesenii gaudia prisca refen.
In tanluui patrui se prodiditesse sequaceiu;

Sed quamvis tanium meruisset sola decorem, Anie tamen
lioinini,

nunc placcl ecce Oeo.
cliara

Ut niodo

sit

tutor conjugis
reliiieiis

'

iste iiepos.

Sxcula longa micans,

cum conjuge

ducas,

Qui Cliildeberti

dulcedine nouien,

Quam

(ibi

divinus consociavit amor. Vat., Saxone Thorir.go.
Edit., in

Ejus natarum esl fraier, et ipse paier.

Duo Codd.

marg., Turingo reional.
Ilujusce viclorix, quam bic narrat Forlunalus relatam a Sigiberio de Saxonihus ac Thoringis, nulluiii quanluin equidem invesiigare iiidiciuin, poiui, exstat apud velcres scriptores, Quamobreiii in eam facile sententiam adducor, haiic eamdeni ipsain viciorinm esse quam de Saxonibus et Tlioringis Clotarium Sigiberti patrem retulisse, ad an. 555; aucior est Grcgor. Turon., Histor. Franc. lib. iv, cap. 10, cui prxlio admodum verisimile est interfuisseSigibertum,remquepraecl3regessisse.Quodvero Saxones parerent Sigiberto, vel inde intelligi potesi, quud Saxonum manus, ex Kalia reversa, ad Sigibertuta venerii, a quo in lociim suum et sedem resiituerenlur, ut retert Gregor. Tur., I. iv, Hist. Fraiic, c. iS.

nomine Chrisli catholica perseverat. i Unus Cod. Vai., alieia vota colis. k Edit.Ven.: Pectore victa prius, plus modo lege placet.
1

Ibid.,

sellers,

et

graia,

benigna.

F.dit.

Paris.,

pia, grala, benigna.
°>

Charibertus Cloiarii

(ilius fuit, et frater

germa-

nus Sigiberti. Siepe de ipso loquitur Greg. Turon., et ejusdera viiia passim notat ac persiringit. Is, cuin Marcovefam mulierem religiosam ( uli narrat ipse Greg. Tur., lib. iv Hist. Franc, cap. 26) duxisset uxorem, propterea a sancto Gennaiio, episcopo Parisiensi, excommunicatus , paulo post interi.t, ad an. oG7, vel 570. Quocirca hoc poeina non multo post conscriptuin est quaia Fortunalus in Galliain

D

venerat. = Edit. Ven.
Incljta

:

Edit.

Ven

:

niagnorum processii gloria regam.
Vat., (ructi/icanle die.
illinc
,

Quod Qunc
'

antevolat pedibus prior omoibus
Tetinel iste.

iste.-

"

Unus Cod.

Cod. nnus Val.

V Edit. Ven.,
liabes.

Gtrinania plaiidil.

Ibid. et tres

Codd. Val., unde uquanlur

* Edit. Ven., cum sil vicloria conslans. ' Uiius Cod. Vat., prcBcessii honore. ' Edil. Ven., morihus u( vesuis.
t
•"

Ibid.,

quod

lu plus habeas.

Clodovei , rniier Clotarii , regno cura frairibus aequo lance diviso, sedcm Parisiis sortitus fuerai, ac in ejus pariem successit postei ejusdeiu ncpos, Charibertus, de quo hoc poeina scriplura esi. Vide quae diximus iu Viia
filius

1 Childeberius

salusqualis datus ordine. Grunichiide et ejus conversione linec liabet Greg. Tur., lib. iv, Hj>t. Franc, cap. 27 Eral puella elegans epere, vcnusla aspectu, honesta moribus, alque decora, prudens coiisilio, el blanda colloquio..... et quia Arianm legi subjecla eral, per prcekicationem lactrdotum, alque ipsius regis (Sigiberli) rooimoniiienem, conversa, beatam in uniiate confessa
1'»t\s.,
'

Edit.

Forl., n. 43.
' Oliildeberti regis pietaiem, et iii templa muiiificentiam, egregie commendavit Greg. Turoii. passiuL in llist. Fraiic, et nos alias iiieniionem de ipso fc-

De

:

ciinus in notis ad ca|i. 14, lib. ii. ^ llisc fuit UlirogotHia, et ejus Gliae, Cbroteberga et Chrotesinda, quas Cotarius, mortuo Childeberto,
et ejus

regno occupato,

in

e\silium niiserat.

ilas

Trinitatem,

credidit,

atque

chrismata

est,

quce in

iiaque Gliariberlus iu luielam reccpit.

III

VKNANTll

IION.

CLEM. FORTliNATI OPERUM PARS

I.

Sl«

Qu:t' Itene derensa! placMjo inoderainiiie re|{is,
lii

A

Traiiquillig aniiiiis

moderaliu Gxa leneiur,

consobrino spein geniloris liabcni.
liice

Qui

'

pnrlura in proprio pectore seniper liabes.

Uaxima progenies, Kcnerusa

coruscans,

Teinpes>as nullo pcnelrat tua corda tuinultu,

Cujus ab.eicelsls gloria currii
ordo

avis.

Ne
Nec
lliiic

siMisu titiibes,

anchora meniis adesi.

INgm quosciinquc veliin velerum meinorare parenlutn,
Siirpis hoiioriflcx regius
luit ".

Conslanies animos iion veniiht aura susurrans,
leviier facili mobiliiate trahii.

Cujus celsa

fides eduiit

ad aslra cacumen,
pedes.

bcne disposito comitatur gloria cursn,
luaiure

Alqiie 6uper genies
C;ilc.ivit

intiilii illa

Qund se

mens mnderata
'

i

gorit.

lumidos

>>

hosies, erexit ainicos,

Consiliuin vigilans

alta radice retractas,

Fovit subjccios,

contcruitque

°

feros.

Etres clausa
Spes est

aliis est
'

manifesta
proceres
si

tibi.

Cur tainen

liic

repetara pixconia celsa priorum,
laiis

Publicacura movens

cougreget omnes,

Com
Illl

potius tua

ornet bonore geiius?

consilii, te

moniloro, sequi.

auxere annis palriam, sed sanguine luso:
plus acquiris, qni sine clade regis.
infesiis lassarunt bclla periclis,

Ilinc quoiies felix legutio

denlque pergit;

Tu
Ilos

Iiigrcdilurcauie, quain tua liiigna regil.

Quns prius

Quod lam

mirificu floret palientia culiu,

modo

securos pacis amore foves.

^

Est

lihi

Davidicx mansuetudo lyrx

'^,

Omnia
Per

Ixta canunt felicia tempora regis,

Jnstitix rector, venerandi jnris amator.

Ciijus in auspiciis florel
queiii tranquilla *

opima quies,

Judicium sapiens de Salonione Irabis.

lerrarum frugis .ibundai,

Tu melior

fidei

merito,

nam

principis ampll,

Devotis

populis est tua viia seges.

Trajsni ingcniuni do pietale refers.

Cum

te

nascentem meruerunt sxcula regem,
fiilsit

Quid repctam niaturum aniinum, qui tempore nostro,
Aniiqui Fabii [Favii] " degravitatc places?

Lumine majori
Posteriiaie nova

in

orbe dies.
cerni^ns,

tandem sua gaudia

Si veniant

aliqux vnriato

murmure causx,
ab ore flunnt.
' voces,

Crescere se dixit prolis bonore paler.

Pondera mox leguni
Nodosne
solvere

regis

Qui quanivis esset sublimi veriice reclor,
Altius erexii, te venienle, capui.

Quamvis confusas referanl ceriamina
litis
tila

poies.

La-tns in liseredis greinio sua vota reclinans,
Floruil inde magis, spc meliore
,

Ohtinet adveniens fructum, cui justa peiuntur,

senex

',

Quem

sua causa fovei, pr:emia viclor babet.
fides valida radice tenetur,

Ante

alios fratres regali

germine nalus,
:

Cujus clara

Urdiiie f qui sepior, sic pietale prior

Aniea mons

inigrat,

quam

lua verba

cadaaU

Pnedicat hinc boniias,
Inter

illinc sapientia plaiidit,

Spes P proraissa

slat nullo mutabilis aclu,

utrumque decus
^*

le sibi

quisque rapit.

Pollicitata < semel, perpetuata raaneni.
Illa

Do patruo

pieias, et
vivit

de patie fulget acumen,
uterque parens.
lu colligis

domus
sis

propiio

'

pondere tuta tenetur,
slat beiie flxa suo.

Unius in vuliu

Qux
omnes,
Cuin

fundamenio

Quas habuere ambo laudes,
Scmiia
jusiiiia*, graviiaiis

progeniios clara de gente
lii

Sygamber

*

,

Et repnras solus, lege favente, duos.

Floret

eloquio

lingua Latina tuo.

norma

refulges,

Qualis es in propria docio seruione loquela,

£t speculum vitx dat preiiosa

fides.

Quinos Roniaiios
prxceps dclaberetnr
haheret.
>
f

vincis in eloquio?
in vitia
;

Edii. Ven. et Paris., regius ordo fluit, ^ Tres Codd. Vnt., calcavii lioites tumidos. Edit. Ven., Iwstes calcavit tumidos. " Edil. Ven. ei Paris., lerruit alque feros. Ibid., per qiiem tranquilte lerrarum. ' Ibid., de loiis populis. ' Tres Codd. Vat., meliore seiiis. * Cbariberius, queni ex Ingunde Cloiarius susceperat, teriius natu a Gregur. Turoii. numeraiur, lib. IV llisior. Franc., cap. 3. Is luinen primus frairum diciiur, quod Guniliarius ei Cliildericus, anie Ciiariheriiini geniii, obieraniHidhuc supersiite Cloiario, ^ Eilil. Ven., dum patrum pieias. Miruiii a Foriu> naio hic pielaiem Chariberti laudari , et viriuies alias extolii, quia Gregorio Turoii. tclerriinis SLt-pe viliis noialus indticiliir. Suiiin aulcin iii cleiicns el inissiiin a ccclesias odinin saiis decluravit, cuni Leniitio, episc. Rurdeg^ilensi, ct ejus synodu, Nuncup;itnm preshylerum (|ui Enieriiini , episc. S.niloiienseni, ab episcopalu rcinoluin fuissc nuiuiarci, roiiiprehendl jiissit, et plaiislro, spinis opplcliv, imposiliim in cxsiliuin depurtari. De quti proiiiJeChariborlo li3'C habei Greg. Tui., lib. dc Mir. sancli
** ,
, i

vel

Gallia vilam Cbariberii el studia
Edit. Ven., quo portum. Edil. Paris., reyit.

cum ipse novus ia non plaue perspecia

k Ibid.

Consilium sapieos alterne dieerc tractas.

^

J

°>

vite.

Edil Paris., proceres teciim rrgii omnes. Tres Codd. Val., maiiiueiudo viiir. Kdit. VeR., Edlt. Paris., sic legil bunc versuui

Uigna

quies, vll« suat libidivlli».

> Edlt. Ven.,aniii7ui facti de gravilate. Edit, Auliqnis aviJe gratia viia places.
* Edil. Ven., aTiamiii* voces. P Ihid. Kes proiiiis>a adtlat.

ParU.:

1 Ibid. polliciiaque seiiiel. Kdil. Pails. sic legil

Cui

sit |iacta

seinel, perpetuata oi)aet.

Martiiii, cap. 211. Cirtrifrerlui

r.

j,

cum, exosis cleru
itai|uu

i.>,

domus proprio le pimdert tuta leuctur (. tuelur. Edit. Paris. Ibid. proprio sub pHdtr*. ' Clara de ilirpe Ciberli Sycaiiihri Geriiisiiia) populi iiaier liliu.s, tUilodov.ns, Chil.lern iiiido exortus
E>IiI.

Ven.

Illn

i

fcclesiat
piaiiii
iii

Dci nefiligerfl
vilia di-cliiiasiel

, ,

despectisque
elc.

saceidolibiis,

Viilelur

hato

kcrip^iii^e

Koiiuiiulns

,

vel

aiitcquaiB

Chailbcrtuj

lui iKipi'».^ «(/ liapliiiiium [nli n.irrai ('•reg. Turoii., I. II, C.3I 1 Samtus Vci (R. Roniisius, «plHMptis Rlieiiiciibisl sic iiilit <fre fucuHiio . ilitm iityon4
Clilolaiii
:

•t5
Spleudel

MISCLLLVNEA.

UB.

VI

211

io ore diesdciersa fronie seninns, Siuceros aninios nubil» nulla prennini. Blanila serenalnm circumdat gratia vulium,

A Mitis ab

ore sonus snavissima dicta resultant
nieila favi.

Verbaquc colloquii sunt quasi
Feniioeuni

sexum quantuu)

praicedis buiiore,

LsBiiliam populus regis ab ore capit, Muneribus hrgis replet tua gratia cuncios,

Tauiuin alias superas
Si

et pietaiis ope.

novus adveuiat, recipis

sic

mcnte benigna

Ut mea dicta probes, plebs

niihi lestis adest.

Ac

si serviliis

jain placuissei avis.

bonitas imraensa Dei, quje diviie censu

Pauperibus
,

fessis lua

dextera semlnat escas,.

Quod

famulis tribuit, lioc pulul esse suuin
,

Ulsegetes fructu fertiliorenietas.

Erigis abjectos, ereclos lege lueris

Uude
.

fcves inopes,

semper
fll

saliata nianebis,

Omhibus

in

loium factus es omne bonum

£t quem sumii egens
Perveiiit ad

luus

ille

cibus.

Protegat Omnipotens pielatis inuiierc rcgeni

Cbristum, quidquid
videt,

largiris

cgeno,

Et doniinum servei, quein dedit csse palrem,
Civei
te

Elsi

nemo

non peritura nianent.
finis

cupiani, tu gaudia civihus addas

,

Cum

vcnit cxtremus

concludere muiidutn

,

Plebs placeai famulaus, rex piclate rcgal.

Omnia duin pereunt,

tu nieliora petis.

CAPUT
De

V.
"

Ecclesio! sacrse, le dispensante, novantur,

U
liegina.

Ipsa

donium

Christi condis, ct

ille

luaiu (.
,

[ad] Theodechitde

[Theddechildein

reginam egregie laudat ob regii generis niibilitaiem, ob coniilatem, ac liheralilateiii
in egenos, et iusacras sedes iminiliceiiliam,]

Tu fabricas ^ Commulas
St.it sine

illi

(erris, dabit ille supernis

melius, sic habitura polos.

fraude luum,quodniitlisad astrJ^talentuni,.
libi coiidis

Quas bene dispergis, bas
(JiKC

opes.

Inclyia progcnies rogali

stirpe coruscans

Cui celsum a proavis nonien origo dedil.
Curril in orbe
^"

Domino Uegna tenes

'

vivis,
terris,

summus non
rcgna
i

perdis hoiiores

teneiido polis.
iu

volans generis nova gloria

«^

vestri;

Sil

modo

loiiga salus

pro munere p'ebis

urbe

,

Et siinul hinc fraier personat, inde pater.

Fclix,

qux

nieritis luce pereniiis eris.

Sed quamvis niieat geaerosa propago parenluin

CAPUT
De
^

VI.

Horibus ex vestris muliiplicauir lionor.

Cernimus

in vubis,
'^

quidquid landatur in

Berlechilde [Ms., lierthide].

illis,
",

Ornasti [ornas]

antiquum, TbeodecbiMa

genus.

[

Men» venerand:), decens,

solers, pin, cbara, benigiia,

Bcribecbildem, sive Derthildcin , sanciinionialem feniinam, ob puJicitiain comniendat lutide, nb libcralilaiem in egenos elcaptivus,obduS[iieieiiiiaiu

Cum
Evitans

sis
'

prole potens, gralia mnjor adest.
odii causas;

r

rerum caducaiiini.]

micat ampla putestas

Mens devola Deo, Benhilde corJe coruscans
Pectorc sub
cujiis

Qux
colla,

lerrore luinus, plus in aiuore venis.

Cbrisius aiuore nianei.

Sicamher. Plura habet Browerus de origine regionis silu , et vicissitudinibus Sjxambrorum quai vide, si lubet. Plobis bic relerre sat fuerit, qnac de Francorum origine habet Greg. Tur. lib. ii. IlistOr. cap. 9, e quibus licel et Sycambroniin in Germania regionis siiuin coiijicere. Tradunt mulii , inqnit, eosden: (nenipe Francos) de Paiinonia fuisse digresios : H primum quidem littoia lilieni omnis ineo:

luitte,

dehinctransacto HhenoT horingiam traiisineasse ibique ju.xta pagos, vel civitates, Reges crinites super te creavisse df. priina, et, ut ita dicam, de nobiltori
luoritm fnmilia. victorice trndidere

Quod
:

sive

potlea probatum Chlodovechi Cblodoveo, ob ejus probaut in

tam

in

rebus bellicis viriuiem, concesserunt,
:

ipso, ejusqueperp«(«ofaniilia regius lionos, et

gradus
ipsi

peruiancret
alias

uii iiarrat ideni

Gregor. Tur., el

adnotavimus.

• llasc

eadcm
:

fuii Tlieodecbildis,cujiis

cpilaphium

posiea scripsit quod vide relatun supra lib. iv cap. 25. Legesis qux ad illuil caimeu adiiotavimus.
••

ex eadem nullum filiuin nioriens ut li 'diger , ejusdem filius, quein ex superiore uxors susceperat, rericiam a se Theodecbildem uxorera duccrei, puellae virgini, iiaiioiie Briitiae, Anglorum regis sorori, nuiitio remisso, quem desponJerat. Quae regis volunias vel a procerihiis regni conHrinaia est. Al virgo desponsa, ejtisinndi injuriam haud ferens, inagiiain iii Yjriios classein coniparat, victoque Radigeri el capto, peilidiam ac sui deserendue CDnira datam fidem consiliuni exprubrat ; qui cum nec(;ssitate se ad id adac«,um luisse dixissei, ac capleroquin se paratuui affirniaret qui Theodechildem repudiaret , ac ipsi, ut spoponderat, nuberet, ac posierioribuj officiis priorem iiijiiriam emcndaret, in gratiam a puella reDceptus esl. Hac itaque causa fuil <.ur Theodecliildis a Radigere conjuge diicederei, et ad suos in Galliani reinearet, quain hic causam indicari a Forluuaio iniiiiine dubiio. 6 Uniis Cod. Vat., tendil et ilte lua.
late oiagis firmaret,

cumque

suscepibSet,

jussll

"

UnusCiid. Val., ciinit vi wbe. Edit. Veii., generis nova gralia vestri.
Ornat
et

•>
'

Edit. Ven., (u fabriem illain terris, Edit. Paris., viri summa.

^ Ibid.,
^

antiquum.

.

Unus Cod.

Vat., Theudechilde aenus

;

alius,

vet

Tlieudechilde.
' Unus Cod. Vat., el litans odii. Videtur lioc loco Foriunatus nun obscure causam iiidicare ob quan» Theodechildis a ftadigere, regis llermegiscli lilio cui nupserat, discesserai ; quara causani referl Procopius lib. IV de Bello Goihico , cap. 20, quamque bic paucis lubei perstringere, ut liuic bco lux alTunJaiur. Cum iiaiiue Hermegisclus, irans Hbenum Varliorum rex, Tlieodechildi, filiae Theodorici, nupsis«et. Quo regnum suum ex iaiu cura Francis affini-

i Edll. Parls., tenenda polii. k Vix dubilo quin hsec Berlhechildis, clara, ut videtur, siirpe naia, in munasterio Piciaviensi sub

beaia Radegunde cura caeieris saiiciiinfininlihns viveret de quihus narrat Greg. Tur., Iib. de Gloria confess. cap. 196, quod : siabat circa feretium (inortuae scilicet Radeginidis) mutiitudo immensa suncti:

ducenlarum : quw, vitain sanclam , agebaiti; qum secundum icecuti dignitatem, non modo de tenaioribut, verum eiiain ncnnullm de iosa regali stirpe, hac retigionis (prma (lorebanl.
circiter

momatium, ad numerum
illius

per

prccdicalionem

conversoe

m
Unde

VENANTII IION. CLEM. FORTUNATI OPERUM PARS

I.

2IG

Despiiiens niorlale inaluin, viialia servani
fu£is lerras, hinc peiis asira niagis.

A

in

Celesuintha! funere dulureui ac quesius acer-

blssiinos describit.]

Iiiiuiaculaiu luicaiis, nescis

conOgia inundi,

Caslbus

iiicertis

rerum foriuna

roialur,

Sordibus liumanis libera meuibra geris.

Nec
Et
Niilli

ligit

stabilem peodula vita pedeni.
aiiibiguo

Digna [ludicitix debeniur prxiuia sacrje,
Virgo dicata Deo,
iile

Semper

• in

sxclum

rota lubrica volvit,

liinc

rapienda

polo.

fragili glacie

lapslbus
'

itur iter.

leneicoelos, cui tu complexa videris,
>>

certa dies, nulli est

sua ccrtior

liora,

Quo tuusest «ponsus , liic eris ipsa simul. Non cupis auro bumeros, nec collum pingere gem
[mis],

Slc

sumus

in staiu

debiliore vilro.

Dum

gressu ancipiii trabit igiiorantia fallens,

iluc latet ars fovex,

quo pniat esse
sll

vlain i.

Srd melius casio peciore dura
Miiiasii

niicas.
,

Nescla

meas hoininura quld

necis atque saluiis

vesicm, muiasti geiitis lionorem

Lucifer an vlia ^, mors
Ilis

sibi

vesper

eril.

Ciiui Ijialaniis

Domini sponsa

jugaiiila venis.

preininiiir lenebris
lani
fragile

ignari sorte futuri,

Ouaia meliore

via, meruisti vota tenere,

Ci vaga

bxc tempora lempus bajbcnt.

Quando Creatori forma

creata places.

fauperibus largas das esurientibus escas,
Nescil liabere raineiu, quilua tecla petit.
Qiii sine

B

Tulelus geminas

misit tibi, Gallia, lurres.
fracia

Prima sianle quidein,
,

secunda jacet.

veste jacel, legmeii pieiale niinislras

Alta super colles, speciosa cacuraine pulcbro,

Unde

calet nudns, Irigora nuiLa " tiiuens.

Flatibus infestis culmine lapsa ruil.

fe redimente pia capiivi vincula laxant,

Sedlbus in paiiijc sua fundainenta relinqiiens, Cardine nioia suo, non
,

Qux

solvis vinctos, libera

sempererls.

stetit

una diu.
tit]

Disiribuis censuiii, nulli sua vota

negandu

De proprju migrata
Exsul et his
tcrris,

solo

nova mersil [mors
[arena,

Diviiiasque

tu:i$

oninibus esse Tacis.

Culligis in ccelis quidquld dispergis in arvis,

beu

1

peregrina jacet,

Seinlna iiuoc rundeiis, post meliora meles.

Quis valet ordiri

tanti

prxsagia luctus,
?

Quidquid

liabet

mundus,

fiigilivo irainiie traiisit;

Stamine quo coepit (cxere flenda dolor

Teinpore tu niodico semper hahenda
llic tibi loiigxvis sit vita

facis.

Cum primum

algentes jungi peteretur ad arctos

i,

supersies in annis

Regia regali Gelesuintlia loro.
Fixa Cupidiiieis caperet
i'

Rurous

in

xternum

sit tibi

vera

.salus,

ut frigora flammis,

Viveret et geiida sub regione calens.

CAPUT
De
[Gelesniiitha>,

VII.

flucubivirgo metu, audituque exterrita sensit,
Currit ad amplexus, Goisuiuta,
^

Geletuintha *.

tuos;

Alhanagildi Goiliorum in tlispania qua; Chilperlco nupserai, iieceni peracerbam prosequilur lugiibrl hoc cariiiiiie, in quo
regis
filia;,

Tunc mairis collecla sinu, male sana reclinans, Ne divellatur, se tenei °°, ungue, manu.
Brachia constringens nectil siqe fune

catenam,
ligal.

ei Goisuinibx, mairis ejus, lacrymas, et aliurum
• Edit.
*>

El raatrem amplexu per sua
•id

membra

DnusCod.

Ven,, hinc rapiente polo. Yat., Aucerts.
aliis

repias nupllas,
'

magno cum bonore, ducla

ia

Gal-

lias, illicjussa est a ci>iijuge occidl.

<
<>

Edii. Paris., times.

De Gelesuiinha (qux ab

Galsonla, et Gala-

siientha nominata est) ejusdeinqne nece aliqua dlxiinus iii Vita Foriunaii, num 45..Nec vero alieiiuin sit ejus mortis causain cx Grcg. Turon. , lib. iv Hisi. Kr.iuc, cap. iii , bic paucls referre. Cuin itaque ca-

dem magnis
ex

precibus , ac vQiis a Cliilperico ad nuptias exposinlaia et impetrala fujsset, iiec vero niliiiiiium a conjuge diligerelur, idgue non tain fnrlasse
cliaritate, et necussiludiiie
,

Unus Cod. Vai., ToUetuigeminans. Diiarum turrium numiiie indicaniur Urunicblldes et Gelesuiiitha ipsa, g:ermanx sorores, Aihanagildl, Gothoruin iu llispaula rcgis , filue qiiaruin altera nup$erai Siglberlo siiperlore aiino, quam GelesulntbainChilpcricus ducerei , ut notavinius in Vita Fort. , n. 45. Go> llioruni vero reges iu llispania Tuleti regiaui sedein
:

liabeliant.

D

i

Gallia indicatur ad
Edil.

coiijugali

qiiam quod

resplcias,
'^

iiiagnos tliesauros ex Hispania secum deiullsset, iiun inulto post iiravl inier se discordia disseiisere. Nam

Arctum posiia, si llispauiara unde Gelesuiniha disce^iserai. Ven. el duo Codd. Valic. cuperel hue ffi,

cuin rex in Fredegundis (quam se dlinissurum pollicilus fuerat) impudii is amoribus voluiareinr iiliiiic illa indigne terens In Hispaniam rcgredi vellel, Cbilpericus, liisidiat subdole tcgens, iii siruio suo jii:.'ulandain curavii ; ac paulo post Fr.edeguiidem reccpit, qux deindH eju-deui exilii causa fuii, iiti narrat Aimolnus, c. 57 Itist. Franr. ct Ado iii Clir»n., te>ia xlatc. ' Unus Cod Vai. lecum ih awbiguo. Iteni Edii.
, , ,

Ven.
Cotl, Vat., nH/'i tua. Kdii. Veii. et P^ris., 7110 pulal cttevice. ^ Edit. Ven. ei in uiioCud. Vai.,aN viin; iiion.quod
'

Unus

t

gora. Edit. Paris., lixacupido reis cuperel buc. > Goisuinlba, sive, ull scribunl alii , (lUntlieiuentha , Alliaiiagildi piiniiini usor fuit , maler llruiiicliildls et Gelesuiiilha!. Aihanagildo autein viia fupcio , nupslt Leuvicbildi , qiii regnuin pust Athanagilduui fueral adepius ; qui) liein niurtuo , a Keccharedo, Leuvichlldis lilio, iani|uaiii iiiaier suscepia ei hablia est , cuiii esset noverca. Iii Kecilijrodum posloa cuni Uldila, Ariaiiu episo»p>i, ronjiiravli, ut iiarrat Joan. Biclar. , abbas ad an. 3 Ri ccharedi. lUc iiiulicr Arlanaruiii partluni sliidiosl.ssinia fnil , ic plures sxpe lurbas In tlispanla, advcr.su» Ciilioicot inovii. Lego Grt-g Tur., Iib. v, cap. 3», iieui lib. iv, c. 58, llb. i(, c. i llist. Fraiic.
,

placet.

Edil. Paris.

,

an

vtla <«l.

Mujusce

i>ueniallit

"

Edil. Paris.,

ungue

iiiaHni.
,

proueiiiiuni upiiiue cunvcnit foriuiixCelesuinlba-, (piu)

» Edil.

Veu.

et Pari<.

siiii' fiiie

caUnam,

217
lllis

MISCELL\NEA
visceribus retineri niia poscens,
sibi lucis origo fuil.
ejiis

LIB. VI
Extensis palmis
qiiis ciirrat

318
ad oscul?, vel quae

A

Ex quibus anle

Cervlci insilianl

pendnla membra niex?

Committens secura
Tuui gemiiu

sc fasce levari,
fuii.

Quem teneam
Ncc
le

gremio, blando sub fasce laborans,

Ciijusclausa uleri pignore tuta
fit

Aut leviore manu verberer ipsa joco?
ferre sinu,

nicesta

domus,

strepil aula lumultu,
".

quanquam
illic

sis adulia, gravarer,

Itegin»; Qetu plorat cl

omnis hnnio

Qux

milii dulce nimis, et leve

pondus eras.

In populi facie lacryroarum
liifans, qui

numina

sordeiii,

Cur nova rura

pelas,

ubi noii ero mater?

alfeclum nescil, el ipse geinit.
>>

A'i regio forsan

non capit una duas?
flelus erunt.

Iiistantlegati,

regna requiri, Germanica Narranies ionga: lempora larda yix.
sulvuiii,

Qiix genuere ergo, lacercntur viscera luctu,

Gaudia cui pereunt, tempora
Plorans
perdain oculos
,

Sed matris moii gemitu sua viscera

ducens

inea

lumiua
[cum,

le-

Et qui compellunt, dissim:ilare voliint.

Dam

natx ampleiu genitrix nodata
^

>:

leiietur,

Si lola ire velor, pars

mea

te seqiiilur.

Praetereunt

duplices, tertia, quaria dies.
:

Tum

proceres,

f;imuli, doinus, urbs,

rex

ipse re-

Insiarit legati nota regione reverli

[miigit,
:

Quos

bis alloquiiur Goisuintlia

gemens

B
',

Quaque
Solverc

peiisses

'

iter,

vox gravis una gemit.

Si ferilate trucis »

premerer capiiva Geloni

Progrediere foras tandem, sed turba mornsa,

Forsan ad has lacrymas et pius hostis
^
Si

eral.

dum

propcrat, se properando ligal.

Si nec corde pius, cupidus mihi s cederet hostis,
llt

Ilinc tenet aflectus, rapit inde tumullus euntes,

natam ad prelium barbara prxda daret:
sic

Sic per uirasque vices flebile fervetopus.

neque

aoimum

velit incliiiare

cruentum,

Alter abire

monei, rogat alter amore redire,
l>ic

Matri prxstaret, quo simul irel iler.

Sic variante flde,
ullo.

traliii,

ille tenet.

Nuoc mora
Qui
Post
niliil

nulla dalur, prelio
indulgei,

neque flectimus

Dividiiur populus, per regna

novella

"

vetuslus,

sxvius

liosle nocet.

Siat " paier,

it

genitus, siat

socer, iique gerer.

iiteri

gemitus, post

mulia pericula parius,
fela tuli.

»Qui

vidii slrepiium, pairiam migrare putaret,

Postque laburis onus, quod grave

Elqiiasi c^iplivum crederet ire .^oluni.

Qux

genui, nalx

matrem me non

licet

esse?

Proceduiit portis, serraco p in ponle relenlo,
Protulil hoc flelu

Ipsaque naturx lex mihi tota perit ?
AlTeclu jejuna nieo, lacrymosa repelior
:

Gelesuimha caput

:

Sic gremic, Tolele,

tuo nulribar, ui xgra,

Nec
Quid

pietas adiium, nec dat origo

locum?

Excludar ponis

tristis

alumna
,

tuis?

rapitis ?

diUerte dies,
sii

cum

'

disco dolores,

Quoque

i

magis

crucier

prodens

niea
?

vulnera
[luciu,

mora sola inei. Quando iterum videam, quando hxc mihi lumina
[ludant,

Solamenque mali

Slas felix
1

' regio,
'

cur ego prxda trahur
le

Antea clansa

sui,

modo

considero tolam,

Quaiido iterum nalx per pia colla cadam?

Hinc

Unde precor tenerx gressum spectabo

piiellx,

Nunc mihi noia prius, quando recedo ferux. te dinumero currens per culmina visu, En egu de numero non ero sola tuo.

Oblecletve animos matris etipse jociis?

Crudeles portx,
recli-

qux me

laxastis

euniem,
iter,

Post causas, qn.is regna geiunt, ubi moesta

Clavibus oppositis nec veiuistis

[neui ?
Qiiis colat uffectu,

Aniea vos geminas adamas peira una ligassct

hmbai

^ et ore caput?

Quam

daret Luc ullam janua pansa viuin.


1*

Duo Codd.

Vat., omnis honor. Francoruin regnum, uii alias jam dixiuius, vel

coni-tiiutum

procuirebat, Uiius Cod. Vat., nudata tenelur, corriipie. * Edit. Paris., etupkx. ' Veii. Edil., ti feritaie truci : ' Geloni feri ac barbari Scythise popuii , iidem ac Getlix, qiii In bellis falce armaii pu^inabant : de quibus Sidoiiius , epislola 1, lib. iv, quce mandata ( quiin Geriiianiain
«

fuerat sub Ataulpho, Goihoruin rege. Iial., ad an. -414 ;erx Vulg. " Edit. Yeii. tiat pater, et genitor, slai socer, atque gener.

Vide

cl.

Murat., Annal.

" Eclil. Paris.,

attansqui trepidam.
serraio.... reteiiii.
c. 1

D

P Edii. Paris,
ciili

,

genus erat

in Gallia.
,

Serracum veliiFdem vocabulum usurpat
de Itadegunde
:

Furluii., llb. VIII

,

sic loqueiis

bus Sidonius ab adolesceni.ia sub Euseblo fuerai insliliitus) ii quis deporlarct pliilosophalurus aul ad pjludicotat Sicambros , aul ad Caucaiigenas Alanos, aul ad equimulgas Gelonos , beslialium riyidarumque nationum corda cornee, fibrwque glacialet irocul dubio emollirenlur, egelidarenlurque.
s Edit. Paris., crederel.
'
'

Splendida serraco quondain subvecta superbo, NuDC terit obsequio plaDia luodesla lulum

Vel apud profanos auctores occurrit menlio ejusmodi vehiciilurum,
\ide:intiir

qux

serraca ni)minabaiilur, lieei

illa

ad viliores usus fnisse adhibiia. Juvenjlis, saiyr. 5, usurpat liaiic vocem, inquiens
:

Frigida clrcumaguot pigri sarcaca Bouies.
In Viilg. legebaiur terra cum ponte retenta, adversaniibus oninibus Mss., iit narrat Bruw. 4 Edlt. Ven., quodque mayis.
' Ibid.,
'

Edit. Paris., u( nec

la Edit. Yen.

tum atl.... darer. uuo Cod. Val. , dum

disco

la-

beres.
i

'
1

Edil. Paris., claudent. Unus Cod. Yat., lambial ere. Bdit. Yen., quaque petiisei iter.

Infelix regio,

Yideiur boc referri ad regnuin Golliorum in (lispuQJa, quud sxculo anieccdeiiie ii$ iii rejjiuDibus

"

Hic indicari pulu custodinm ac.diligeiitiam qua Gelesuiniba, adhuc virgo, palerna iii doiiio servjbator, ab urbis aspectu et tivium oculis remota.

««»
Vrlis pia
pliis

VENANTII
fueras. si

IION.

CLEM.

FOIlTtJN.rri

OPERUM PARS
geiiiciiB

I.

<m

murus

Uita

fuissts,

A Tc
iliscain
iiuiiiu>;
is,

liigienie erraiis alieiia pir osciila currain,

Me

ire • ul

no sineres, ciiigeret altu silcx.
trepiilans.quiJnam anleu

Kt siipcr ora

ubcra sicca preinaui.
lumina lambam:
hibaiii.

Pergo ignoia

locis,

De

faiie

iiif.iiiluiii

ploraiitia

Genlem

•, aninios, niures,

uppiJa

,

riira,

Et lcneras lacrymas insatiaia
Tali potu
'

Qiiein precor invcniaiu pereuriiiis advciia ten

utiiiani vei partc rcfrigercr ulla,

Quo mibl nemo
Dic,
s:

venis, civis
iiiitrix

',

aiiiicc, p.-irens?

Aul plorala avide "
Quidquld

initigct iinda siiiui.

blaiida potesl

aliena placere,
?
:

eril, crucior,'nuIla hic

incdicaminaprosune,

Quae kivet ora raanti, vel caput ornei acu
Mulla puella clioro, ncque collactunea
llic

Vuliiere distillo, Gelesulntba, luo

luJat

Qua

rogo, nata,
iiic

manu

cliara

b»c coma peia

nitebitf

mea
non

blandities,
aliier, vel

liiu

inea cura jaccs.

Qiiis sinc

placiilas lambiat

oregenas?

Si lue

nuda sepulcra tencrcnl,
inibi
<^

Quisgremio

foveat, genibiis vcliai, ambial utua?

Non licet liic vivi <*, hic Non froor aniplexn, neque
Qua;

dulcc niori.

Scd

libi

prailer nie iion ibi inaier erii.

visu plena

rcccdo,

Quod siipercst^gcmebuiidus^amor hncmandateuiili:
Sis precor o fclix, sed cave valde p, vale.

me

dimitlis, dura Toleie, valc.
aniiiii

Sic acceiisi

laciynianim Muiiiina rumpunt,

Milte avidx matri, vel pcr vaga flabra, «aluieiii,

Fiius el irriguas pariurii ignis aquas.
Ilinc iicr arripiunt

B
nenluin,

Si vcnit, ipsa
Filla

mihi nunliel aura bnni [bunuiiii.

geuiirix,
'

iiaia,

agoiina

tum

validis geniiricis onusia querelis,

Nec

piget obscquiuin

nintcranlmla sequi.
iiatain,

Trislis, inops animi,

ncc valiiura loqui;

Deducit dulceni per am:ira viaiica

Clausa voce diu, vix fauce solubile fandi,

Impleniur valles fleiibus, alia ireinunt.
Frangitur el densu> vacuis ululaiibus aer,
Ipsa repercutiso

Pauca
Majestas

referi, cordis
si

vulnere linguagrivis:

celsa Dci niibi

tempora

vellel 1

murmnre

silva gemit.

Nuiic dare plus vitx, iion daret ista vise.
Ulliiua sed
Si

DhI cansas

spalii s geniirix^ ut longins iret,

quoniam sors
vctat,

irrevocabilis iiislal.
traliil ira

Sed

fuii oplanii

lcinpus, iierque Lreve.
ait,

jam neino
'

qua

sequar.

rervenit, quo maier

sese

inde reveni
fuii.

Ilxc exlrcma
Ilioc lua

taincn luquar.et
'

memoranda dulon.
*

Sed quod

velle prius,

poslea nolle
•"

Don tua

sunt, Goisuintha, vale.
ei lixa ori

Bursus adirc cupil via qua

fert invia raalreni
iter.

Oscula

sic

rumpunl,

ora repelluiil,

Quam
liicipit

proceres retinent, ne tenereiur
'

Dum
P

se [lon possunt, aera lambii amur.
'^,

llajrebant in se amplexse, pariterque
hic geniilu Goisuiiitlia fero

replexae,

liinp pilente " pelciis loca Gallica

Gclesuiniha

:

Siabat (ixa oculis,

Irislis,

eunle rola.

Civibus ampla luis, angusia Hispania malrS, Et regio solis I, tam cilo clausa mibi.

£l conira geniirix post

iialara

lumina leadens,

Uno
Eurum.

siante loco, pergit et ipsa simul.
iie

Quae

licet

a

Zepbyro
^

calidtim perciirris

in

Tota iremciis, agiles raperct

mula quadrigas,

Et de Thyrreno
Sufficiens populis

temlis ad Oceanuin.

Aut equus impaiiens ve?ieret aie rotas.
SuHicitis ocuiis circumvolii.ibal amantein,
llluc

quamvis regionibus amplis,
absens,
icrra mibi

Quo

est

mea

nala

brevis es

meute sequcns qua

vla neciii iier.

Nec minus

hic sine te errans et peregrina vidcbor,
civis, et cxsul eio,

S.cpc loqucbalur qiiasi secum nata sedcel,

Inque loco proprio

Absenieiuque raanu

^ visa tenere, sinu.

Qua!:.oquid inspiciant ocuIi,quem, nata, rcqiiirant
Qu.-e niea

Prenderc se credens,

in veiiiiim y

braihia jacui,
fcrii.

nunc leeum
lu

luniiiia diicis,
niilii

amor?

Nec naiam
Iiitcr toi

recipit, seil

vaga fljbra

Tu dolor unus eris, Amplexu alterius
Currat, siet, sedeat,

quisqiiis

Iiiseril infans,

comitcs

unam

spectabat euntem,

mibi pondus

eris.

Sola videbalur qua suus ibat ainor.
PIus genitrix suspensa aiiiino quain Glii curru,
llaec tilubans TOlis
iba*.,

lleai,

inlret,ei excai alior,

Sola meis oculis dulcis iniago redis.
' Uiius
>>
^

e(

illa roiis.

Cod. Viit., me ire al ne. Edii. Yi-n., mores, ijentem , animos.

D
Trej Codd.
Cod. Val.

' In

Edit. Ven.

el tribus

Codd. Val.

,

timtbandu*

umor.

\al.igenleni, nwret,animos, iuvitoinetro.Ms., genltt. « F.dil. Ven., dulcit, amice, paiens.
"•

Edil. Ven., iion licel

hic vivas. lliius

vivere. Edil. 1'aris., vivere
' Eilit.
'

nou

licel hic.
i'i»u.

Ven., ample.iu, quiv
piiicl

Codd. Val., vade, wte. (ahI. V«t., lempura relit. ' Uniis Cod. Vat., Mlr«mo /1«; (amcn. Edil. Ven., i'.riictiir hcec landem. ' Edil. P:iris., sum.
V Diio

1

Unus

Codd. Vat., nec nec placi obseiiuii. Edit.
Diiii

obsequii.

Edit. Ven.

»

I'aris., nec

f
•^

Edil. Vcii. el uiiiis Dod. V.il.,

pudrl obsequiis. causas spalii».

Edil. Veii., /ijn priora repettunt, corruplo. Pileiis , scu pileiituiii, gi-nus viliiculi est,

qno

UnusCod.

Vat.,

liii, ijiia- (eil.

matroiia! uii consiicviTant. Ab llispaiiis Invenluu) iliud est. sicut peloriium a Gallis. Illud duabus rutis,
iioc

'
I

Ms., reflexte.
EHii. Viii. ei Edit. Veii.,
uiiiis

quatuor

cuiislaliai. Iloral.

,

lib.

11,

tipisl. \

:

Cod. Val.

ci

Edil. Paris., tt
«

Ii.sseJa fesliiiint, |illeiita, ptitorritn, iiavds.

rrijio soli liint cilo,
<
'

qiind placcl.

et lie stirpe iiol/ii

tmdit.

(Inus Cnd. Vatie
Edil. Voii.,
ab.\
^ at.

,

tocn

CatHurum

CelcstuiUhn.
Itqtn

Ms., «liuni.
Edil., aiil ptorala nvid*.

*

nlemqiu nunuiii.
,

"

y Diiu ('.odd.

iii

1'iriiici

brachia,

Ven.

' Ldit. Vcu., lambel el ore ijenat

231

WISCELLA.NEA.
loQj;e oculo, spaiioque

LIB. Yf.
,

522
,

Donec

evaouii

ui!i|>'o,
(iieiii.

•A

Tlinx «

Italus

Scyiha

,

fersa

,

lndus

,

Ceta

,

Daca

Nec visum

ailingit,

dum

tegii

umbra

Hiijus in eloquio

spem

bibit, aroia capit. [Oritannua

Ipu
E(

potjil dul)ios

uat» se cernere

Tuliiis,

Sol radio, bic verbo geniialia ^ lumina fudit,

cum fonna fjigii, dulcis iniago reiiit. Domen pielate caleiis, o cura ndelis,
nisi

Montibus illediem, meiitibus
Haiic ego iienipe
'

isle

fldem.

novusl conspexi prseiereunlem,

<}uamTis absenti quiJ

maler cras?

Molliter argenti turre

roUnte

velii.

Fletilws ora rigeos, lamentis sidera pulsans,

Materno vuluil pia quam Radegundis amure
Cernere
i^

Singola comiuemoransdulcb, dura, pia,
Bohilis, impatiens, lueluens, flens, anxia mnier,

ferventer,
^,

si

daret ollus openi.

So^pe tainen missis

dulci sibi dulcis adtixsit,
triste dolet.
iioli,

Qood

sequeris lacrymis, augurat ^ altus ainor.
iriia

El placide coluit, qnod inodo

nia tamen pergit qua

viam

orbit.i su'cai,

Turonicas terras Marlini, ad sidera

Quisquc suis raciios netibiis

iinplet agrns.

lude petii, lento coniinuauie gradu.

Inde PyreniBas per nubes iransilit Alpes,
Qiiaque pruiuosig
Juliiis ' alget aquis.

Vigennac " volucer transmiiiiiur.ilveusalno",
Tiirba « comis rapidis

aWeus

p exit aquis.

Qua ntve

>

canenies rugiuiii ad sidera

iiionies,
li

Excipil inde repens vitrea Liger algidus nnila,

Atque superpluvias
Excipit binc Narbo
Hitis
',

exit acutus apex.

Quo neque

vel pisceni levis i

arena

tegit.

qua

littora

plana remordens,
inirat aquas.

Perveoit, qoa se piscoso Sequana Ouctu
lii mare ferl, juncio Rolliomagense ' sinu. Jungiiur ergo toro regali culinine virgo,

Alax

<

Rbudani molliier

Post aliquas orbes, Piciavas ailigit arces, Regali ponipa iirxlereundo viam.
Inclytus
ille

Et magiio meruit plcbis amore
IIos

culi.
illos,

quibus vere amplus Hilarius oris,

quoque niuneribiis permulcens, vocibus
licet

£t

satus, et siius est ore lonante loquax.

Et

ignotos sic facit esse suos.

• Ibid.,
fc

quid tequeris.
Pnris., alier,

EdiL

«

Miror hic

Browerum

opiiiaiuin fnisse Furiuna>

lum errore lapsiim , extremit Pyrenxis jugis , versut mnre Medilerraiieum orce Callirie Juliorum i)omen inierc , cuin tam aperle mensis Julius bic a Fortuna* to indicetur, quo tempore eisi mediis .'eslaiis iu ardoribus, in l*yreiiaeis Alpibus pminns ac nives coii, ,

crescere solitas alibi tradidit ipse Fortunnius. Iia lib. I, cap. I, de suo loquens itinere, ait se Pijreiueis occurrisse , julio mentc nivosit; et supra scribens de Brniiicbildis iiinere ex Hispania in Galllam , lib. vi, cap. 1. Pyrenxarum Alpium perpetuas iiives satis declarat hjs verbis : Per hieraes validas nivibus, Alpemque Pyreoem

"

^

ras necio, eto. {Seeundie curce noia.) ' Alax Quvius esi vulgo r<4ud«,qiii Narboneiii alluit, et iisdem postea, qiiibns Rhodaiius fliiil, aquis immiscetur, ut animadveriii Sirinondiis ex lioc Forlunati locu in aniiot. ad epist. IS lib. ix Sidonii. Videsis et Fredeg. Scholasl. Cbron. coiiiinuai. , p. 3, c. 109. tSrowerus pro Arari se Aiacem ex S>duni(i resiituisse refert. Favet buic leciioiii Ven. Edii. et duo Codd. Vat. , qui liabenl : if i(i« , Alax , l{hodanus, elc. 6 Edit. Ven. corrupie habel :
Traxit recia
*>

aliis

Indus, Guta, Persa, Briuonas.

Perque Iruces populos vecta est. Perperaiii iiaque Browerus putai

Fortunalum

Jiilii

Tres Codd. Vat., generalia lumina funduut. Item Edit. Ven. » Edit. Paris., urbem. 1 Vidc qii.^e diximus in Vita Fortun., iium oi.
Edit. Paris., ferventein. iii Yulg., ut animadTertit Broweriis, siciiii et in Cdit. Ven. , miiis legiiur pro miitit. Miisa qiiippe pro litieris seu nuntiis usurpaiitur a Forlu"f

oomen, ^iiod, ait, Alpibus in «d Pyrenxa juga Iraiistulisse.
^ bdit. Paris., •

Iialia

tribuendum

est,

'

Prave

candeniet. unde Gallia Narbonensis, qiire olim Bracala dicebatur , postea Narbonensii el Viennentis dicia , pars iiieridionalis Calliae regionis ad Diare Mediierraneum pnsiia , ut rerert Tillemonius.

Narbo

civiias,

nato. iia ipse scribens ad Artacbiin, sub

nomine ac

persona Rliadegundis,

aii

:

Ataulpbo duce, Galliam ingressi, banc urbem «ccuparunt et tenoere ; sed inde a Constaniio comile cipiilsi , in Hispaniani secesserunt an. il4. Hac deinde urbe poiiius est Tbeodoricus Junior , Gotbo"" rum ac Visigoih.irum rex, magni Theodorici tilius, ad an. 462. Vide Sirmond., in anootat. ad carmeo 25, Sidon. Apoll. , et Murat., in Aun. Ital., ad an. 4t>3. Laudal Narbonem Sidonius, ac Mariium appellat , urbis illius robur ac vim adversus Guihurum iinpelus declarans ut pulai Sinnandus eodem loco. {Primas curce noia.) .\dverie, N.ubonem noii a Sidunio soluin, sed a vetusiioribiis etiaiii Scriptoribus Mariium appellari, ei iiiter bos a Marco Tul. iii Uraiione pro Marco Fontejo quod noinen Urbi illi
C<«thi,
,

Heque moDaslerio

missis, rogo,

sxpe

requlras.

n

:

Vigenn(e vocem retinuit Brow. qnam et Airooinus pruferl lib. i , cap. 21 , narrans Clodoveum in expedilione adversus Alaricuin Qunien hoc traje"**^ ''*""* procul a Turonis et Piciavd. Deest illa vox in Ven.Edit., ae versus mancus relinquiiur. Est aiiiem Vif)eiiiia, seu Fienmi, ut ibidein nuiat. Rrow., rivus baiid procul a Lemovicibus exoriens , qui aliis aucius aquis mox Ligerim sublt. " .Ainus pio uavi, seu porlorio, accipitur, ex alnis arlioribus confectu. Fridegodus, in Vila sancli Wilfridi episcopi , quae exstai sn;culu iii Uened. pag. 188, eadem voce sub eodem seiisu utipait. I tur, inqui. ns :
.

"

aitributuin

aiii

volunt,

qund CaiusCxsar culoiius eo
:

INil

ex Mjrtia legiuiie deduierit alii vero (inier quos Vellejus Paierculus) qiiod illuc Culoiiia deducia sit sub Porcio el Mariio Consolibus : a quo postreioo Narbo Uariiui coguominatus fuerit quod ejus furte opera in ea (iOluni.i deducenda prxsiileril. Quocirca Sidonius veierem ejus appeilailonem ad lempnruoi suurum rationeni, et fortuiiaiu accoininudavii; id, quod hjtc ejus vi^rba indicant l)um apud Piarboleni , quondam Uariiut dicium, ted nuper factum mo:
:

roeloeQS ergo pertransit grainiiia liilo, Securusqoe cavas iotral velociter aliios.
Edlt. Paris.,

*

Comes.
et
tres

p Edit.

Ven.
,

Codd. Vai.

,

a(a(ri»

etcit

aquit. 1 Ven. Edit.
'

lenis arena.

Nupiias Gelcsuiothx
luisse

cum

magi celebralas
werus.

conjicit

Cbilperieo Rotlioex boc lucu Bro-

IW
LlKIiie iliielis ei »il geiis,

VENAlNIII iion. clem.

FORTUNATI OPEHUM PARS

I.

St«

armaU

per

ariiiu,

A

llanc rogo germaiiiB mandasti, cliara, saiulem,

Jur;ii,

juresuo se quoquelege
coinponens

ligai.

Scriptatuis digiiis hoc roihi cliara referl?
Solliciiisoculis exspectabam,

Kejjiiabal (ilacido

irainite \iiaiii,

unde

veiiiies,
fui.

Puuperibiis liibueiis advena inaier crai.

Non Non

agis

°>

illud iier, qiiale

precala

Qiioque magis possii regno siiperesse perenni,
CatUolicae fidei conciliala placet.
dolor, iusignis quid diOers teiiipora nulus,

Oplavi Callis

le ut linc Ilispaiiia ferret,

lc liic cliara soror,

non

ibi

maicr habct.

Extreino ubsequio non huc Brunichildis adivi,
Si tibi
iiil

Lugubresquevices, plnra loquemlo

* taces?
'

vivx, inortis lionore dareiii.
noii clausi dulcis ocellos?

Iinproba sors lioiuiiiuni, im|iroviso condita

lapsu,

Cur peregrina luos
Oflicium

Tot bona

tain snbito snrte volante ^ vuras.

Auiibiis aut avidis ullima verba bibi?
Iristi niliil

Maiii breve leinpus babens.consorti * iiexa jii^alis,

impendi ipsa sorori,
isla legit.

Principio vitx funerc rapia
PraecipUi casu, voliicri

luil.

Merabra, manus, facium nec niaiius
iclu,

prxvenia sub

Nun

licuil fundi

lacrymas,

ni.'c

ab ore resorbi,

Dencit, ei verso liimiiie luincn obit.
Infelix nutrix audito funere aluiniia\

Frigida iiec lepido viscera fonlc lavo.
Nutritas pariter, junclas regionibus isdem,
'*'

Exaninauni ad corpus vix animaia volut.
Ipsa
iiiier

Cur ad

inortis iler dividisalie dolor?

faniulas incuinbens prima lidelis,
:

Sicque' relicia soror casu laceraiurademplx,

Hxc

t:indem potuit, clausa dolore, loqui

llxc vocat,

illa

jacet,

nec repeiiia

redit.

Sic placidae mairi proaiisi pcssima nulrix,

Cerinsnae validos audil Germania fletus,

Te longe incolumein, Celesuiniba, forc. Sic exslincla meutn mca cernunt luuiina lunien,
Pallida sic facies, qiia rubor anie fuit?

Quaque
Hoc

recurrit iier, quesiibus astra ferii.
le,

Nomiiie sxpe vocans

Gelesuinlba, sororem

fontes, silvx, flumina, rura sonanl.
?

Uic aliquid miserans, miserx mihi redde loquelas,

Gelesuintha taces

responde ut mula sorori

:

Quid referam ad matrem,
'

si

remeare

licet?

Respondent

I.ipides,

mons, nemus,'uiida,

pv)lu:<.

IIoc supra tantos peregrina secuta labi>res,

Anxia, solliciians ipsas inierrogat auras,

Pro vice

tale milii

munus alumna
sine passa

refers?

Sed de germanx cuncta salute

silenl.

Uptabas pariier nobis vitum,

atqiie sepulcra,

Nuutius bic subilo fluvios transcendit et Alpes,
Moerorisque gravis lam cito pcnna
volal.

Qux tecum
Te

vixi,

me

mori?

Ordo uiinam vitx
Vix paucas

juveniiiue, seuique fuisset.

Opiandum
f,

fuerai,

postquam loca cuncta

replcssei,

stanie incolumi
t profert,

me

prius ire neci. rapitalter ab ore,
videt aula gemii
fcretro,
''.

Tardius ad matreiii hic dolor

iret iter.

Neu

valei

una

loqui,
iristi

vocem quod

Sed quod

faina refert, qui plus amal, et prius audii,
credit, dante timore fidero.

Ac dubium

Inierea vebitur

laciymosa

Mox

igiiur mairis jaculans dolorattigit aures,
fult [ruit].

Soluil et exsequias obsequial'S amor.

Anxia succiso poplile lapsa
Et pene incolumi corpore

Duciiur

i

,

ornatur, deponitur, uiidique flelur,
sic

Audiia de inorte una mors altera pulsai,
"

Conditur et tumulo

peregrina suo.

funus eral.

Nascitur hic subito reruin miiabile signum,

Pallida sulTuso lunc Goisuinlha rubore,
Molliter

Dum
Decidit

pendens lychnus
iii

lucel''

ad obsequiiim.

hxc anima

vix redeunie referl

lapideiu, nec vergii, et integer arsit.

Siccine nie tenero natx solabar aniore,

Nec

viiruin saxis, nec peril ignis aquis.

Utmea nunc
Si
'

gravius viscera vulnus p aret?
t, si nata recessil,
T

Faroa recens resides germanae perculii aures.
AITeciuque pio sic movet ora soror
i

nostrum jam luroen obit
Quid

me

ad has lacrymas invida viia lenes

Ms., quaijue. 1'Mit. Ven., p/ura toquenda (aces. « Kdil. Ven. et duo Codd. Val., qux obdiia lapsu.
^" <^

*

D cliis
'^

iniproviso

Edit. Paris.

,

fugat.

'

Edil. Ven. el

duo Codd. Val.,

consoriia nexa

Edit. Ven., lychnus venil ad obseqtiium. SaiiGrcg. Turon. , I. iv IIisi. Fianc. , c. 28, referi oslenium, quod bic memoralur a Foriunaio, ei addit lycbniiiii e sublimi delapsum, non modo confraciuui iioii luisse , sed eliam iia a paviinenlo fuisse excepium, u', cedenie liujus duriiie, luedius jam delus>

i

jiigalis.

sus fuerii.

Edit. Paris., hcec propler. « Eilil. Ven., vix pnucis profert vocem.
'

"
Iiem Edil.

Rilit. Ven., ora sona. Edil. Ven. et diio Codd. Vat

:

^
'

Duo Codd.'Val., aula

genii.
ferelro.

Quale precata

fui, noii

im^is

illud lt«r.

Tres Codd. Vai., laclirgmala
;

Ven.
Posi hunc versuin Duciiitr, ornatur, eic, in Veii.Edit.subtexuntiir versus.qui pfrlinenl ad op. 5 lib. VII, ac ii quibus ubsulviiur pra.'scns pocina, iraiisleriiiiiiir ad c. i I. viii. Iiu et iii uiiu Cud. Vat. Ilruw. ipse faletur se cariiieu isttid recollfgisse cx pluribus parlibus , iii aliis cariiiiuibui Foriuiiati
i

Videlur Brunicliildii scripsisse ad sororeiii , quu aj sc venirei, de rediiu In llispaiiiam collalura. " Uiius Cud. Vat., vinna volat. " Kdil. Veii., incolunii funore, funut trai, car< rupte.
P Kdii. Paris., ulil. 1
'

Edil. Vcn., luiiuH aiil. Edll. I'ari».,sic Ifgii huiie

versuin

dispersis.

lUi ad quld

luci

juias

luvidiii

uie

tuoiiv

I

223
Errasii, niors dura nimis, ciim loliere

MISCELLANEA,
matrem

,

LIB. Yl.

256

A

Vitse signa lenel, vilreo

cum

vase cadente,

Fuiicre

(ieliiieris,

sors

tibi

ualn

fuii.

uiinam mersis crevisseiil fliimina

ripi«,

Non aqua restinxil, nec petra fregit humi. Tu quoque, mater, babes consultum voce'» Tonantis,'
De
naia ctgenero, iiepte, nepotc, viro.
illa;

Naiirraga seu fu^s lerra natasset aqiiis,
Alla Pyreiiani letigisseiit siJera montes,
*

Credilc, Cliristicolx, vivam, quia credidit

Aul

vilrea glacif se solidasset ilcr,
te Gelesuinilia,

Non banc

flere decet,

quam

paradisus babel.

Quando relaxavi
Ut uec rlieda

sub Arcio,

CAPUT
Dc

VIII.
'

rotis,

non equus issetaqiiis!
liuiebat,

Iloc er!>o illud erat,

quod mensprxsaga
vellere, naia,

horlo VUrogolhonit

regitue.

Non posse amplexu

meo.

Paruiinus volis alienis, jussa soqnentes,
Proinissa exisli, non rediiura mibi.

[Horii a Cbildebcrio rege olim consiii, quique tunc ab Uitrogoiha, ejus coiijuge, tenebatur, aiiiaeuiiate:n describit ; inde occasiooem sumit ad Cbildeberti ipsius laudes celebrandas.
{

Hoc erat

altus ainor placida dulcedine naUB,

Uic ver purpureum viridaniia gramina gignii,
Et paradisiacas spargit odore rosas. Hic lener xstivas defendit pampinus umbras,

Quod

teneris labiis ubera pressa dedi.
lactis

Cur binc

opem produxii vena mamill*?
liabitura fui
?

Cur alimenta dedi, nec

B

Prxbei et

uviferis frondea tecta comis.

Sxpe soporantem

furiiva per oscula suxi,

Pinxeruntque locum variato germine flores,

Ut leve dormires, viscera supposui.
Optassc extremum de te quid profuit
illud,

Pomaque
Aura

vestivit
i

candor, et inde rubor.
ubi
inolli blaiida

Mitior hic xstas
levis

,

susurro,
quatit.

Luderel ut * gremio parvula neplis avi

semper pendula mala

Hec

relix vola,

aul inrelix funera vidi,
!

IIxc niagno inseruit rex Childebertus amore;

Perdidil beu

nimius

lioc labor, illud

amor.
Taguiu
'

Charius

isia placent
traliit

,

qux oiauus

illa

dedit.

Partitis lacrymis soror

liiiic,

inde annia inater,
,

De
'.

cullore

mellitum planta saporem,

Vocibus liac Rlieniim

piilsal

el illa

Forsan

et bic tacitos miscuii ille favos.

Condolelbinc Balavus
Tot lacryniis
AOecius

<<,

gemit

illinc

Bethicus

axis,

Rpgis bonore novi duplicaia est gratia pomis,

Persirepit boc Vacbalis

', illud

Hiberus aquis,

Nare suavis odor, dulcis
Qualiier
ille

''

in ore sapor.
saluli,

t stillasse sat esi,

sed ab imbre vaporis,

liominum poluit prodesse

Ndii relevanda siiini, gutta niinistrat openi.
si

Ciijus et in

pomis tacius odore placet?

furie potest initescere,
:

dicam

:

Felix perpetua gcneretiir ab arbore fructus,

Nnn
Diciie

ea fleuda jacet
si

quDe loca Ixta tenet.

Ut de rege

pio sit

memor omnis

liomo.

qiiid ei iiocuit,

quam tempore
alit.

lapso,

llinc iter ejus erat, cuin limina sancta pctehai,

Moriis iter rapuit, vita pereniiis

Qux modo

pro meritis incolit iilemagis.
'

Qiix raodo

cum Siepbano,

coelesii consule, pergit,

Antea nam vicibus loca sarra petebat

amatus,

Fulget apostolico principe claru Petro.

Nunc lamen assidue
felix

lenipla beaia lenci.

Maire simul Domini plaudens radianie Maria,

Possideas

bxc, Ultrogotho, per xvura,
teiiia

Kege sub aeterno
D<'posita veteri,

militat illa Deo.

Cum

geminis " natis

mater ovans.

Coiiciliala placet, pretioso funere fulget

nunc

stola pulcbra tegit.

CAPUT
Ad Cantum
[

IX.

Alque

uiinaia iiobis illos accedere vultus

' blattdum

villarti ;

de

poiti't

diclum.
venisset

Celat amore Deus per oiare, per gladios.

Cum

Fortunaius

ad

villam

Cantum

Edil. Paris. sic legit

bunc versum

:

lapsusqite in oecaium, Belgicam Gglliam Keomago tenus appelil, quam tirbem, Francorum regiim palaiio
olitn

Viirea vel glacies consolidassel iter.
*>

insgnem,

lalior eliam et ptacidior alluil
ani-iliares

;

ac inde

Ms., gremiis

avis.

Edii. Vers., neptis ava'.

digressus

demum cum Mosa

undas jungil.

lix,

Tagus Lusitaiiix fluvius esi, iiti Kbeniis Galqua Germaiilx criiitenniiia est. Kite ad indirandaui regionem in qua erai Goisuinlba Tjgiis usurpalur. Toleium enim (ut adveriit Brow.), in qua sedes erat regum Goiborum, Tago (luvio nssidet.
«

D

Batavi Germanix populi, sicut Betliici HispaBeihica quippe rcgio, llispaiiix provincia est, qux ab accolis Tudertana norainalur; iiiio accipilur pro lota Hispaiiia, quod Belhys fluvius eaindcni niediam interfluat. Batavi Sigiberlo parebant, Bethici Aihanagildii.
^ niae.

'

s Edit. Vcn. et unus Cod. Vat. , lot lacrymas. ^ Tres Codil. Vat., consultum dole tonantis. ' De Ullrogoiha videsis qu.e diximus superius ad cap. i hujusce liliri. Ejusd.™ pietas egregie laudalur a Gregor. Tur., lib. i deM''. saiicti Martini, cap. i'2, de qua, ut scribit auclor, seu poiius interpolator Vit« sanctx Baltliildis qux exsiat sxc. ii Uenedict., De Vllrogolha fertur regina, Childeberli pag. 773 videticet, Chrislianissimi regis conjuge, eo quod nutrix esset orphanorum, consolali:x pupillorum, suslentarix pauperum, et Oei servorum, alque adjutrii jidelium
, :

Edit. Ven., Fiieiicus axit.
flu-

monachorum.
i

UiiusCod. Vai., Yachalus. Porro Vachalis, vius Germanix esi, de quo Sid., car. 13 :
Sic rip% dnplici; tamore fraclo DeioDsui Vachalim bibai Sicamber.

Edit. Ven., nitoor hic ceitn tub molli.

' Edit. Paris.,
1

amore

cibus.

\al.,terebal amalus. °> Cbildeberlusduas post se lilias moriens reliquerat, Chrotbergam, et Cbrotesindaui, quas ex Ultrogoilia siisceperat. » Varius hujusce

Duo Codd.

Vaehalis (subdit Drowerus ad hunc locuiii) alier ett Rhennt, alveo diverto, ad caput Balavice discreiut,

poemaiis

lilulus, at referi

Brow.

t*7
Diinm
!n

VKNANTH HON.
pomis

CLF.M. FOIITUNATI
iepide

OPERIM PARS L
injuria racli,
jiira

US
Taleni.
efTcrt,

comedendis Toracitaiem
tramilc lilandiim,

A

Kes indigna nimis, gravis esl
Plus
jiiscella coci,

dcscribil.
Veiiiniiis

quam mea

ad

Canlum
• Ixnor

felici

Nec tanium Codex, qnaiitum secacabus

Aredium

quo rcpiTisse paircin.

Qiiod peiil iiisiigans aviJo gula noslra baralliro,

Ul mea nec milii sit participata ratis [Ms., Sed tamen auxilium solito porrexit amore,
Qui Domini pasccns Villicus
IVaeslilil, et gracili
'^

rate»].

Excipiunt Gculos aiirea

poma meos.
*>

auget oves.

Uiidiqiie concurrunt variato inala colore,

pavidus

[

Jfi. placidus] cuni linlre

Credas ut pictas
Vix

me

teligisse
^

dapes.
Inibre, Guro, lluvio sed

[cucurriu

dlgilis teiigi, fauce

haiisi,

dente roiavi,

madefactus cgo.

Migravilque alio prxda cilata loco.

Jactavi
iiaris

i

rcliquos, seqiierenlur ul inde pedestres,

Naro sapor anle placei, quam iraxii

odorera

Nain

si

neino ^

foris,

iiemu nec inlus erai.
rspiente periclo,

Sic vincente gula, naris lionore caret.

Mergere

iiiox liabiiit ciinctos

CAPUT
De Vuce,
[Fnriunatu*,
velieliaiiir,
ciiin

X.

Naiirragli leslis iieino superstes erat.

^ui ipsam iiavcin tulerat, tl injitriam fecerat

Sic vicinus erain, poslquam jaclavimus omnes,
lctibus ut crebris laniberel

Mellin vonissct,

illic

linlrein, qiio

unda pedes.
i

per ii.jiiriaiii sibi alilatiini a rcgio ••oqno narral fuisse, tuius rorinaiu cl niiinus sane lupide describit. Tuin Sigiberii ei minisiroriim ej.is, Cogoiiis et Papuli , liiinianltatem et muiiilicentiain erga se coiuiiicnioral.]

B Qbsequium,
«
,
.

dixi,
.

remove, modo nolo lavarl,
,

i. . Sed tamen mstabat lympba
i

'

„ j.. rigare pedes
iristia regi

Nauciacum

<"

veniens refero mea

Kisit, ct nre pio jiissit

adesse raiem.

Cur

mil.i lani validas
!

innectiscura qnerelas?

Qu.trunt, nec po'.erant aliquam reperire carioaro,

Reu

roea vel tandeni desere corda, dolor.

Donec cuncia cobors
Restitit
liic

regia fluxii aquis.

tiuid revocascasus!

jam me mea sarcina

lassat

solus prseslans solatia

Gogo

",

Quod

jactare puto, cur duplicalur oi.us;

Quod

tribuit cunclis,

non negat

ille suis.

Tristius erro niinis, patriis v;igus exsul ab oris,
Qiiaiu sit Apolloniis ^ naufragus hospes aquis.
Vei.ini.is ul Metlin *,

Dulcius alloquiiur comitem qui Papulus astat

*,
;

Ut quamcunque mihi redderet ipse ratem

cocns

illic

regius instans,

Omnia perlustrans
Nee lamen
Navita

vidit

sub

liitore liotrem,

Ahseiiii iiai.ins abstulit, atque raiem.

hic polcrat sarcina nostra capi.

Oe nunimis ardente nianu
llle r:iti

qui diripit escas,

cum

inierea fecit

me

siare paruroper,

nescii parcere, liiins aquis.
'

Ordioat et sumptus, quos locus ipse dedii.

Corde

i.iger, furoo pastiis

fuligine linclus,
,

Quainvis parvaferat, saiis esl r
'

sibi sola

volantas,

El cuj.is facies cacabus alter adest. Cui sna sordentem pinxerunt arma colorein
,

Est nec parva quidem,

quam

dat amator opem.

Addidit et comes mihi pocula, gratus amicas,
In quantiim

Fixurix

s

cucurox, scafa, patella, tripes.

poiennt

i

rara parare meruin.
».

Indignus versu, potius carboiie notetur,

Sic mihi jucu.idam direxti, Pappule, proratii
Felix vive, vale, dulcis aroice,

Ei piceum referat lurpis iniago virum. N:im Vulg. de Ronia dictum prx se ferebant. ('oloii. Cod., de bvnit, Cudex sancii Galli, de poiiia, cui et Ven. Eilii. consonai. " Aredius idein esse videlur ac is de quo supra,
1.

comes

V, r.
*>

ii.

iiie mertdise dapet. Ih.nc lectii>npiii prxiiilit Brnwerus alieri quaro aiileliic ediderat fnuce ossiirgcnle voravi. Kdll. Ven.,

Tres Codd. Vat..
:

'

fuHcc nuidente. luiii esi.
•*

Jres

Coiii\.

\al.

Iiabeni ut

liii:

edi-

^ Vitlicus, episcnpus Meltensis fnit, idem ips« ad quein scriptuni exst:it carmen 14 lib. iii. Vide qua^ in iioiis ad illud diximns. Coiiitlus refert inoriein Villici ad an. 5(>G, vel 5(>S, anie quod proiiide teuipus hoc poeina scripium fuit a Fortunato. ' Uiius CoJ. Vat., i< madefactiu. i Uniis Cod. Vat. laciavi reliqnoi. i' Id csl, si caeteri e lintre, quem (iracilein ndvexerat Villiciis, non excessissent, pressus uncre, uiidis fuisset obiiiiu:!, ac neino evasissel.

Codd. Vat. Apollonius, Apollonia (iil notal Us. AcolloNiLS liabebat, iil quadret in Tijannum, qui inter BeDii.i

Brow.

tn iiisulis reperitiir Kpiri. Trevir.

D

tienses lonije
Inruiil

primus, aul
desciipsit.

m

liliudiuni,

(fiii

Aigoiiau-

errorct

Nisi

hiile

(ut co.ijeclurae

Edit. Paris , litjare. lii Vcier. Exeinpl. legebainr nuvita cum teniens, sicuii el iii Ven. Eda. legiiur. Brow. resiuuii Nauciactim; iino suspicatur iVaniiin-Hm legenduiii esse, que, ul 1'icitium in locum, rex Sigibertui cum aula dii

">

cl ipse s.ilijiciaiii) ad Ulyssis ernirfin respexil pocta, quicuin ali ii.siiln, Apollini sacia, sulvisset, <ib niaclaias ibi a sociis boves Solis, gravi jaeiatus lenipesiaie, vix ii:iulragus evasil uti iiaraliqiiid

Odys. I. xii. urbs (,3111»; cclcherriiiia, in qua rogcg AiiRlraslu! sedebanl, cuni iidein et Rlieiiii!! ii.tcrea rfgiiini se.lcm li:ilierenl, ni ali.s adiu)i:ivliniis. l>orro iili. Icgehatiir iii Vnlg. vciiimui ul mesti lucuf, resli* Metisc,
tuii

rat llomerus,

gressus esset. Nanceiutu quippe, vel Naiiiiacuin 0)ipiiliim hodieque florcrc rercri . ducum Loiharii.gi» peri>elua sede, quod sub Itoin, iinperio iY.iiii vocabuluin fereh.i. Ilaec lirow. At cl. Kiiinjiri., iu iiulis ad Chron. Fre lejtari; SclfPl. cap. 5S, Nasiuiu casinim in ducatu llanensi situni ail ad Orn:iin.Quaien,

Nai vulgo
niillis

appellatiim, euinque locnni inale a nunLotliaiii.gi:i'

pro Naiiceio,

capiie,
lojtiliir.

accipl.

Iii

Ir.lnisCiidd. Val. iVauiincuin bis

llrow.

i'1'iiimus ut llleilin,cucus,

lui It-ciioni ctiain Edit,
Parii.,
f

De CiigDne

ft Papp.ilo pl.ira iiifra

dioenda sunl.

Vcii. Eilil. rt i;odd. Viit. concordaiil.
'

* Kdil. Vei.. cl duii

Codd. Val.,

f'a)i^Mliii

txml.
i'>>-

Utins Cod.
Kdil.

Vaiic,

fuiiio

piirtut.

Ouo Codd.

Vat. et Edil. Paris., miln

lola

i;;ar.tui.
«

luWa».
Ven., Friximr. Vulg.
hahubaiil l.iixiirix
1 Edil. Paris., rurn.
'

cucumen.

EJ<i. Vcn. ei diio

Codd. Vat.,

«mii-«, c»mit.

259

MISCELLANEA.

LIB.

VL
fila

S30
loquacia plectris,

CAPUT
Aa Dynamium
[Siiam
in

xr,

A

Per lyricos modulos, et

" Massiljensem

Qiia cytharis Eralo dulce relidil ebar.

Dynatninm absentem benevolenliam ac de-

Ecce vaporiferum
Ilinc nieiuens

siJeriuni declarat, at>|ue pareni de se nienuiriam, amicitise nniiiiiie ac jure, ali eoilem crUugilat; pustrenio, ui ad se redeai liorlaiur.]

siiiens canis exerit

'

asiruiu

Et per hiulcaios fervor anhclat agros.
saniem, 8 ne quo jacularer ab ignc, Sanguine laxato brancliia neia gero.

Exspecio

te,

noster amor, venerande Dynami,

Qiiamvis absenlem,
Qiix loca
te

quam [quem] mea

cura videl.

Labitiir inde " cruor,

teneant, venientia Oabra requiro,

nodo manus inde tenetur, Etdextram iniiocuam vena soluta ligat.
sitis

Si fugias oculos,

nnn fugis hinc aniinos.

Ut sine lemperie validi

uralamoris,

Massiliae tibi regna placeni,
Virlsus

Germania

^

nobis,

Causa meis volis
Nescio

obstiiit isia gravis.

ab aspectii, pectore juncius ades.

quam
' J

prosii ratio perfuncla medelie,

Qiiod

°

sine le tua pars

hucusque

oblita remansit,

Me

tainen

inde nocet, quod rcticere
sinerer, satis
illa

facit.

Nec revocas aniino membra
Si sopor
""

relicta

tuo?
niilrrent,

Scribere

si digitis

fuisset,

obrepsit, tibi

me

vel

somnia

Niinc mihi prinia

Nam
Nil

solel

unanimes ipsa videre quics.
veniam
libi

Ex

Si vigiias, faieor,

culpa negabii,

B

tui cura, secunda mei, studio k siudiis retrahar, silet nnda camoeiia>
.luit

Ciirne

sanies, ne riget ore latex.

unde excuses

desidiosuii habes.

Wusieus

ignis abest, algeni in fonte sorores,
' unde rigat. animo reciianda poemata pangam,

Altera signiferi revolutis mensibus anni,
Siilis

INam sanguis lalices hinc gelat
Si qua calens

anhelantes orbiia lassat equos,
discedens rapuisti lumina
nil

Cum mea

leciini,

Scis ipse hoc sludio

quam gravctarte ™
nec vapor ustus

labor.

Et moilo

sinc te ccrno, palcnle die.

Nam
"

cruor ablalus niagis otia lenta requirit,
frigus hiat,
• eat.

Vel miLi verba dares, de fonle refusa loqiinci,
(Jt

Quo neque

faceret teciim pagina missa loqui.

Serreiumque

petit,

ne

i"

flabills

aura nagellet,

Sed

taiiien

ut tandcm venias huc, charius hortor,

Qiio recreans

animum,
nain

stat viror, halat odor.

£t revoces oculis lumen, amice, meis.

Ast ego poslhabco allectu

CAPLT XIL
Ad Dtjnamium
[Ms. ad eumdem].
[Mediis xstivis iii ardoribus Portiinatiis venam sibi incidendain curaveral. Manii ilai|iie impediri qiiomiiius poeniaia coiiscribat, ad Dynamium conqueritiir. Suain in eunidein beiievulenliam ac desitterium leslalur pluribus.]

Cura

tui facifin,

Post sudorem hahui

mea seria vestro, mea terga tenent i. modo % nara dare raerobra
tibi

qiiiei!

Urdine posiposito tempora rumpit amor.
Dico pnrum, propriam

C

Sed

'

mea

prospicin,

dum cum tua

volo ferre salutem,
vota colo.

Nimc cape parva,

cate •, el pollens clue clance, Dy-

Clare decore luo, cliare favore
Partibus Italix advecto
iniiii

meo

[naoit,

Tempora, prxcipiii quns

invidistis

amori 't

Rhenus,

et Ister <

Officiuni voii qnae vetuislis agi.

Quem
siis

cecinere prius

quam

daret ipse lociis.

• Hic Dynamiiis Massilienseni provinciam regebat, de quo plura apud Greg. Turun., lib. vi llist. Franc,
t.

lam non rejeciam post terga tenere. Nihil lamen ansum immiitare, qiiod in Mss. non satis clara liu-

11.
*•

Hinc eoiijici posse videiiir aliquaiidiu iii Germania vcrsalum fuisse Fortunatum, nisi furie Gernianix noniine indicai Sigiberii regnum, qiiod, ui alias dixiiiius, in Germaniara excurrebat. « Ven. Edit., quos inler lua pars. ' Unus God. Vat., si sopor oppressil. ' Uniis God. Vat., invidislis anwrc.
*.Edit. Ven., egeril asiium. K Edit. Paris., ne me jacuturer. Forle, jacutaret. " Euil. \eii.. lat/iivr uiiiie c!Ui,r, mudo. Ileiii lcgilur in unoCod. Vat., rnodo. ' Edil. Paris., inde local, quo retinere. 1 Edit. Pari?.. ne. • Edlt. Ven., el sludin sludiis relrako.
'

jusce mutationis vestigia occurrant. Edil. Paris., non.
' «

Unus God.
Edit. Vcn.

Vat.,
:

si

mea.
pollens laude
aller,
:

Nunc cape parva manii, lii Unus Cod. Val., clue lance ;
ce.

Dynamf,

el

poHens clnve,

D

lance DtjHami. Eiii\., iii niaig. clave laiice, dic clanEdit. Paris., pollens in lance. Glossa veio Trevirensis exemplaris, tesle lirowern, ita explical banc voceni clue claiice. iit eadeiii composiia sil ex cluo, qiiod est pollere, excellere, et ex voi abulo Germanico klang, quod sonum, sive clangorem, Signilicnt. Maiim

ego legere, qiioiDodo habelur

Ibid., laiices

hmc

ugii, unde. L'nus

God. Vat.. hie

gelar.

in secuiiilo Cod. Vat. pollens clave, iance Dyiiami, quibus vocibus et pn. testas in regeiido , ei iii judicando scquiias iiidiratnr.

" Ed. Ven., quam
» Edit. Paris.
:

grnvct isie labor.

" Isiriim

lUivium iinum esse

cum Danubio,
ISell.

lesiis

Qaoque
• Edii.

tsi Appiaiius Aiex.. iii lib. de liahel Cirsareni, oiiinii> ubique
:

Illyr.,

nbi b;ec

frigus peaetrai, nec vapor «slus arlest.

Idem

Ven., nec vapor nstus erat. Unus Cod. Vat. hahet. P Uiius God. Vat., neu (labilit. Edit. Ven., ne fles

vaslando, ln Segeslannriim el Pironiiiii regionem iisqiie ad Savoni fluvium esse pr..fecium ac invasisse muiiitissimam illic iirbem, quod eain veluii horreum lielli in Dacos,
:

liaslornasiiue,

riis; luii! aildit

Unus God.
Cura

Vat., terga lenet.
;

Ilunc ego vcraum

miillo posl

ullra Istrum incoluiii, esset habiiuIdem /lutiius Dnnubius dicitur ; nec inferius delapsun, ulnriuribus aquis, pro
qiii
:

sic lotuin

legeiidum duco
tui faciein,

Diinubio Islri nomea assumil. Ilinc pro
Geriiiaiiiam a

Islio acnjii

non mea lerga tenel

W sensos

sit

se

curam Dyiiamii ante faciem proposi-

quibus iii leuio iioii videt.

Foriunato , ei Galliam pro Uheno, regionibus claruin erat Dynamii nomen,

231

VENANTIl HON

CLEM. FORTLN.\Tl OPERUM PARS

I.

232

liisignein spccie, cclsuiu iare, lege

sagacem,

A

Noslicel obslctArar^.Rliodanusquc, nalamui ainure,

Oinnibiis aequalem spe, sale, pace, fule.
Iiitidil •

Nec
Legi

velal ire aiiimum, qui veiai ire graduni.

umle

milii, faieor, le forte

>>

videndi,

etiam missos alieno noraine versus,
quasi per spcculum reddit imagu viruni.
'

Arctoi gelida sub regione calor.

Quo
Ad

rtusque

libeiis

vultus

•:

efTorvi^o loius in illos,

Fonte Cainaenali

quadrato spargeriti orbi,
i

Ad
Ad

patrix rediius

quam

pcregriiia cohors.

loca, qua: nescis, duceris oris
iiuii

aquis.

Visibus atque luis issem vcl ocius, acsi
patris ainplexus
tain

llinc qiioi|ue

aliquo nobis abolende recedis,

de Thelanione

>'

saiui.

Quo

rixns scripiis nosceris esse luis.

Vix quoquc

cupidus vario sinuamine sulcat
*

Inteiiora

mei peneir^ins possessor
'',

agelli,

Rusticus arte solum, navita

plusire freiuin.

Feiix perpeiuo

dulcis amice, vale.

Ex

illo,

celebrande cliens, stat pars

mea tecum
visus,

Specians oris opem, melioraque syderis optans,
Currai ut
afTectiis i,slel tibi

K.l

venis huc aniinx pars niediata mea;.

longa salus;

Aiiiea corde mihi notus,

quam lumine

Sacris Tbcoduri ' primo lare scdis aplaudo,
Felici egregin, qiiem

Quem
Quod
(juo
'

roente astringo, sineqiie tango

mano.

dedit orbis bonor

Dracbia qui nec
digili

dum circum
ibi

tun colla caletio,

Albino " eximio, llelix, claroque Jovino •

nequeunt,

alligal illud

amor.
s eo.

B

Pro Fortunalo redde

saluiis opus.

Longius inde absens,

sed periingo, quod opto,

Hxc

tibi elisi t

modulutus simplice cantu,
'

pede non venio, pcctore lotus

Sed 1 tonat arcbiijpho barbitos

inde sopho.

animadvertit Brow. hoc poema antea superius fuisse. In superiori quippe scribit ad Dynaininni, ui sibi jam nutum, el quem ad se reverii cupiebai ; in islo vero ejusdem cognosctndi desiderium osiendit: quin illum ne de facie qui<leni sibi fuisse cogniiuin, satis declarat hoc versu
' Ri'cle

scripiiim

quam

Gregorio Magno notus fuil, a qno liiieras cum munusculis accepit. Vide notas cl. Ruinarl ad Greg. Turon., I. vi, c. 7. k Unus Cod. Val., (elix perpetue. Edit. Ven., perpelure liue dulcit.
1

*

Ibid., ciirrat u( afflatus, corrupte.

Aniea corde

roibi uolus

quam

luroine visas.

Crediderira itaque boc poenia scriptum fuisse a Fortunaio, cum adliuc in Germania esset, aut nondum in Galliam longius peneirasset, quod forie indicant scqq. versus :
iDcidii

unde milii, faleor, te sorte videndi Arclui gclida sub regioae calor.

Theodorus erat episcopus Massiliensis , inale deinde accepius, ac vexaius a Dynamio, ut refert Greg. Tur., Iib. vi, cap. H. ° Albinus is est qiii ex prxrecio per Dynamium episcopus Ucecensis creatus fuii, incon^uiio rege. Sed is paulu post obiii, cum quidem de rudem ab episcopatu removendo agereiur. Videsis Greg. Tur., |
<"
.

Q
fortissimus

lib. »1,

cap. 7.

'

t>

Edit. Paris., tiiandi.

<=

Edii. Paris., effervet totu$ in illis. ^ Ajax, TelaiDonis Olius, Grxcorum

fuil,

ui noiuni oninibus esi. Fortunatus videtur Graecurum, qui diu aberant a palria, desiderium ad suos redeundi liic significare, atqiie iilud a volo suo ac desideno Dynamium videndi inulto superari aflirmat. « Edii. Paris., clatse (relum. ' Uiius Cod. Vat., quod pede. s Alius Cod. Vai., pcciore tuius eo. ^ Araris, Galliae Uuvius, Siwconna vel Sagonna, cnghuiiiinaius, ut est in tbioii. Fredeg. Scbul.,

Jovinus iiem, quondam recior Provinci», episcopus renuntiaius est ex regio mandaio sed Marcellus, Felicis senatorls Tilius, Dynamii opera inauguratiis est pro illo. Hxc gesta ad an. 581. F Elisi accipliur hic a Bruwero pro leuta, sive lisa, quod genus erat ryihnii, seu caniileme apiid Francos ei Aleinannos, queinadmodum teudi , sive liedi; qux nomina alias usurpaniur a Foriunaio. Verum prxter quam quod inagna vis voci inlerlur, sl to efisi pro leusa prosiium dicaiur, certe vel loius

;

ipsius versiculi sensiis iiide claudlcat.

Haud iiaque

priinam esse personam perfecil verbi etido, ul idem souet ac eMtuti, tstuti, Yen.

dubliem

lo

elisi

cap. 90.
' lii vulg., (onte tamen aliquo iranato. Porro orbis quadratus diciiur a quatuor inundi plagis noiissimis, uC noiat tlrow. ad bunc locum, cujus lectioni lavet VcD. Edit. el Mss. Vatic. i llic Dyiiamius scripsit Vitam sancti Marii, abbalis DoUaneiisis, ncc noii sancti Maxiini Keiorum epi-

Edii. Iiabet

:

Hcc

llbi

Sed

nostra Cbelys modulalur simpliee caula, louat arclielypo barbitus iude lopho.

D

Porro architypuni pro in/lato et granditouo bic surpaii npinatur Brow. 4 Uuus Cod. Vat., ti tonat.
'

scopi,

vir pruiiide

ingenio et

lilteris

clarus.

Idem

Alius, barbitut.

LIBER SEPTIMUS.
CAPUT PUIMUM.
Ad Gogonem
in
'.

dem

sibi

minisiro seligcndo judiciuro commendal.]
pollice chordas,

Orpheus orditas moverei dum

Verbaque percutso peciine Qla darenl,
{GogonPin laudai, ob ejus eloquentiam, miiiiinceiiliam
perrKrinns, priiilenii.iiii, xi|uablliiaiem aiiiini pli lateiii ac foriiise veiiusUlein. Sigiberii regis iii co,

Mux resunaiite lyra leiigit dulcedine silvas, Ad cillierx caiilus traxil amore feras,
osteuduiil

ilic

Gngo

rcgis Sigibrrii nutriiiiis noiiiinalur a

Cregor. Turoii., lili- v, cap. 47. Idein aridiixerat Brunichildem ex Hispania, ut It-giiur iii Epitoma Histor. Franc, eap. S9, ei hxu Fortunaii verba

Nuner
IbiUciii

ul<

bKTeglo
111

Hlipanii prr nmllt perioula lerrt*, ri-|;i K>udii auuiin* tohla. Kpilunie laritlui i Bruiiictilldl liofO

1

ihi
(Jiiili()iie

MISCEIXANEA
niisetUiU vacuaia cubilia


llsec

LIB, VH.

S54
te

damns,

A

buna

si

taceam,

noslra

silenti:) laiidani,

Peposiia rabie ligris et ipsa

« vciiit.

Nec

^ voces species, qui inea

corda tenes.
d.unnai,

Sollicilaiite ihcIo iiiniio |>hiloniela volalii,

Vera favendo cano, neqiie nie

rillacia

rigiiora CMnienineiis, fessa cuciirrit 3vi>',

Teste loquor populo, crimine liher ero.
Iia'C libi loiiginquos laus

Sed quanivis longo spatio lassaveral
Aii voiuin

alas,

ardua snrgal in atmos^
illa

veniens se recreavii avis.
liia

llxc te viia diu servet, et

colat.

Sic slimubnte

capius dulceJine Gogo,

Loiiga pere^rinus rcgna viaior adii.

CAPUT
Ad eumdem, cum

II.
'

Undique

re-iiiii >

veniuut ui proniptius omnes,
ilie

rogareCur

ad cmnam.

Sic tua liiigua traliil, sicut ei

lyra.

Ipse r.iiigatus liuc postquain venerit exsul,

[Go^onis in se benefieia coinmemoral; eidem SS excusalqiiod ad coenain iuviiatus non venirel.J
Ncctar,
vin:i, cibiis, vesiis,
l.irgis,

Anlea quo doluil,

le

<=

medicante, caret.
;

Eruis alQictis gemiiu-, et gaiidia planias

doclrina, facultas,

Ne lamen arescaiit, uris ab imbre foves. /Eiiificas sermone favos, nova mella ministras
Diilcis et eloquii ' iicciare vincis apcs.

Munerihiis
'',

tu

mihi Gogo sit es.
i

Tu

rcfliius

Cicero, lu noster Apicius

exsias,

U

Hinc

satiiis

verbis, pascis * ct inde cibis.
^

tbere funie
Ciijus ab

rigat

labiorum graiia pollcns,
fluit.

Sed moilo da vcniam bubula
Nara
fit

turgenie qiiicsco,

arcano vox cpulanda

lis uteri, si

caro mista frcmal.
puio, pullus, el anser^

rervigili seiisu dives prudentia regnat,
Foiiiile condilo cui salis
Qiii

Hic ubi bos recubat,

fiigiei,

unda nalat.

fulgore animi radius a pcciore vibras,
iiniiata dieiu.

Cornibus et " pennis non furor xquus erit ". Et nindo jam sonino languenlia lumin.i claudn,

Et niicat inierior lux

Nam

durmire

meum

carniiiia Iseta probanl.

Sed vicibus

mundum modo sol, iiindo nubila complenl,
liabeiit

At tua semper

corda sercna diein.
pietaiis haberis,

CAPUT

III.

Viseeribus promptis lemplum

Jtem ad eitmdem.
lCogniii se iiiirgai Foruiiiatus. ac ciilpam qiiam sihl is ascriliebai in euindem rcjicit, niliilo laineii minus incoluinem el integram amicitix gratiau) ma-

Muneribusque
Eurina venusia

sacris es

'

fabricata

domus.

tibi

proprio splendore coruscjit,
el ipse prubel.
in

Ul

ineiitis

babitum vultus

Oinne genus laudum specie cimcludis

nere ostendens.]
una,
gcril,

Nec plus

esi aliquid qiiam tua

forma

Quas

milii porrexit

modo

pa-ina missa querelis,
tua;.

Priiicipis arbitrio Sigiberti

magnus

baberis,

C

Immiinem

culpae

me

loqnnr esse

Judicium regis fallere

nemo

potest.

Nam causam

reraur, tua plus pra:sentia Lesil,

Elegit sapiens sa|>ieniem, ei ainaior

amantem,

Ac
Illius

veluti llores dncia sequestrat apes.

Quo vos peccastis crimine, ciilpor ego. Non tamen ex lali titulo dulcedo peribit,
Frucius
araicitia;,

es

*

meriio didicisii

lalis liaberi,

corde colcnie

r,

manet.

Ei domini mores, serve benigne, refers.
Niiper ab Hispanis per mulia pericula tcrris,

Egregio regi gaudia suinma vehis.
Diligis

CAPUT
[Nubes

IV,

bunc lanlum, quanium meiiora

parasti,
.^c

Ad cumdem.
vcnios logal pneiu
quid
agat

Nemo
nem
llist.

armis potuit quod lua lingua dedil.

Gngo

et

iiilerfediis esi.

iiddiictum fuisse in odium Sigiberli, a quo ct Idcui coiilirin.it Aimoinus, lih. iii
Fraiic
,

cui

cnm parum

fuisset principuin

c»ngiaria et pii-

sed videlur disseiitire Greg. Tuinorieni ad aii. 581, Sigibeiio, Fiedegundis opera, jam occiso, ad an. 575,
c.
'l,

blicum vcciigal trivisse comessaiioiilbus, vel librls aliquol, de gul.-c incitamentis conscriplis, ingluviem
suain seris pusieris nolain esse voluil. De lioc

roii.,

refereiis Gogoiiis

men-

D tionem

facit
:

Seneca,

"
i>

Kdii. Veii., et ipse venu.
Ibid.,

undique feslivi, « Edit. Paris., mediante. ^ Edil.Ven. eHresCodd.Val.,noi)flt).'e//amiiiis/r(inj.
'

hisce verhis , urbe, ex qiia aliquando phitosophi velul corruptores jiiventwis abire jussi sunt, scienliam popince profeniis, disciptina sua scucutiim infecit : ciijus e.iitiim nosse

de Cons, ad Helviam, Apicius nostra memoria vixil qui in ea
in
lih,

Gognnem

liilerarum sliidiis perpaliluni fuisse,

operm preiium

esl.

Cum

sesterliuin luillies in culinunt

ac priesiliisse facundia ei eluquio, ex epistola ejusdein ad Trasericum scripla poiesi perspici, iiemque ei aliis ejusdem epistolis, quas Ciiesnlus edidit t. I scripi. Ilisl. Franc. Vide cl. Ruin., in nolis ad Gregor. Tur., lib. vi Hist. Franc, cap. 1.
'

conyessissel, cum tot congiaria principum et inqens Cnpilolii vectigat singulis comesiationihus exsorbuiscere aiieno oppressus rniiones suas lunc prinium sei
,

s

Edil. Veii., esi fabiicaia. Uniis Cod. Vat,, i//ius el merilo.

•" Nec voces species, etc. Hic pentameler cum sequenle hexameiro suppletus est a Brow.'ex Ms. Trevir., cuin deesset ex Vulg. et Codd. Mss, Deesl vel in Ven. Edit. ' Uuus Cod. Vat., ciim erogaret. Aplcius helluoiiuiu ac iiepoium princcps fuil : 1

coactus inspexil, superfuturum sibi sestertium cenliet conipulavit, el velul iu ullima fame viclurus, si seslerlio centies vixisset , veneno vitam fmivit. Sidonius,. cpi^^l. 7, 1'b. iii, epulones Apicips noniinal. = Unus Cud. Vat., nec tua ruma ctbut, 1 Edil. Veii., buita lurgente.
"'

El. Ven., pinnis.
Uiius Cod. Val., a:quus erat. Edil. P.iris., cur causnreinus. Unus Cod. Val., corde colcide.

"
"

P

l'ATROL.

LXXXVIII.

m
Nubila,
qiiar,

VEN.VNTll IION. ULEIH.
i|isi

FonTUNATJ OPERUM PAUS
s-

I.

«50

uliin»m h»«irBm fortunoieiiir. Tuni ileiii iniitil saUlcni.
rapido
"

pcr e

A

Aut Mnsan^dulce sonaiis.ciuojjfus, gaiiia» .-knseriUlw»
[>]ue esl,

perllante Aqiiiloiie, veiiltis,

Triplice

nierce fera»,

alrte, pisce,

ralc
° ripis.

PenJula sidefeo
Uicite

(|iije

movet anu rotum

^,
'*,

An

lent't licrbosis qiia trangilnr

Axuna

qua

°

TC^etct cliarns inilur-ogo salutein
nitinle sereniis .igai *.
'

Ciijus aluiilur aquis pascua, praia, seges f;

Quid placidis rebus
Ut

Isarai, Sara

,

C.liares •,

Schaldis

',

Saba

»,
',

So-

Si propc fliictivagi reinnratur

littorn Rlieni,
[iiieiia ',

Sura

salnioiiis aiteps rete i (rahatur nqiiis.

Aut

^

super uvifer^c
1

'

Musellx obambulai aittncm,

Seu qui Metiin

J adii, de

'

salu []/(., S:ilia] no-

[men
Aut
a-sliva

liaben.-i?

Qiioil

levis ardciileni tcnipcrut .uira
^*

diem.

r.iiiipiniis, el fluTius ii)e(l>U3

ubi miilg:)t x>tus;

magis ncmorum, saltusque peierran^,
liino "* lig.ii,

Viiilius uinbra

'

rigens, lluctibus

unda

recciis.

Cuspide, rcie feras

inJe iiccai?

dit. P.iris., ptfiflmle.

> F.d. Veii.,ffjr!r roln. Uiiiis
'
•'

M.^ijnctmovetaxeTOtig

Kdii. V>'n..
l'.iiiis

quum

regelet.

lidii.

CoJ. Vit., su/uh'. Veft., niinu sneuns

niiii.

Idem dno CoJd.

Vot.;
'

f

nerenus ail, cofniiue. l'nus Cod. Vai., iiiorulKi' titlora. L'iiiNS Cod. \:it., reste irahaiur. Edil. in mirg.,
iinijs ver*i,

hinc relrr.hniur.
•"

Ibid.,

nn tupfr. Edit. Paris., iniuper.
et

'

Edit. Veii., c>>rriipie,

Sed Mss.

babeiit Miisetla;, cujus
',).

super uviferi Alus clle. lliivii descripiionem,

sec.it inediam, al'|ue aliis auctiH Ligerim delabiiur paulo iolVa Turoiics : ui esi in noiis cl. Ruinaii ad C.liron. Fredeg. Si.li., p. 4, c. r29. Ast lirowerus mavult Cli.ires, de qiio Fortunaius, es^^ in Mosana regiono their Quliic vium, qui Ivoiliuin, cl.iruin oppidum, subit, et Mos» iuiscelur. N.uii A'u//a tors, ait, reijibus Mediomalricum e.tira vrdinem coniigit, prceterquani In Protincia ei .4ri'ifi'nis, ui proinde nec Gogo cxira fines regni Sijjiberli diversari poiuerit. Scd iion viJeo cur Is siulio venandi vel longius excurrere non poiueiii,

rigiim prnviiiciam
fluviolis in

,

quam
de quo
veniat.
<

Sigiberti

dilio

tenderetur.

Qiianquam

haiij

el riparuiii anoeui.atem ac feriilii.itein, vide, infra,
lib. X. o.ip.
i

dillicile

Broweri sententioe suliscriteim, quod Cheir,
ipse, siiu el pfopiiiquitate

cxieris qui iieui
fluviis

Uiius Cod. V:it , qiio levis. " Edii. \eH,,mediotubi miiigal. 1 Ibid.:
Vilibus uudj rigcns, Ouctibus iraJi regens,

lioc loco

commeiuurautiir a Furtunato

con-

hauU

Schaldii, Cistari, Plinio, aHiiqut bonit aucioribut incognili fluvii, fonlet in \ eremanditis, supra

menduse. n In aliis liabeiur dulcisonans.
" Edii. Veii., quo grus juucla a ser: in vulg., grus Mss. Val. Uroweri leciiooem rcfcruni. Est vcro aonfa anser silvestris, de qua Adso, in Vita saiitania.
(
>

Anseres agreslet, inqiiit, quas a cii Walberti, c. S eandore, vel tonitu vocit, mort ruitico, ganias vocanl, eic. bufresne, in Glos>ario, noi.it vocein illain csse vcterem Gallicam, etiamnuni a Gvrmanis reieutam, a i^iiibus aves illa; (iansisappetlaiiiiir. " Axona, Marliani descriplione, iii exlremis lihemo:

Chasieletum , ad M^irlinianam abbaiiam os'eiidunliir. tpsevero per Crevecuriam, Caineraciim, Buclminun,, Valencenas lapsus, auctusq le Trouiia Ciitdait, et recepto ad Marlaignum Scarpo per Antoiguicnm ingreditur Tornacum ; inde per Mdenard.im prolnpsus Gandavo irruit tanto robore el aoidiiate, ut ibi Lizam, Liviamque absorbea', Dexdrxmondie Dendram, Huplcenioiida: Huplam, yeiha, Diliaque, tumidut in dominalitm

faiitiliamque

nam

Iransrribit

,

el

demum ad

.in-

ducrpiam lalisiimum

sjse

diffusuinijue ripis csieniai,

rum fmibus
neiiii

hic jlucius est, eorim dioicesim a Laududvimens, a GatlitAiiw hodic nimcupaiiis. Lueano, accoUt hujut fliivii,

T.ODgisque levcs Axones in arinis.

H«c Brow. De A»ona,
quitur Grcg. Tur.,
P
lii

ut

lib. vi,

noti-simo fluinine, locap. 57, ci alibi.

Edil. Veil., praM, grei/es.

1
lcaie

lii

Vulg. bic versus auiea legebalur hoc mo4o,

Brow.

Esara, seu Racbares, ScilJes, Sa!es, Ormen;i, Sura
Iti

Edit. Ven. sic lcgitur
Esara,
aii

:

Oscarus, .Saldis, Sats, Orineoa, Sura.

I)iin

Codil. Val. Saie, So.nenu;
C:illi.i.'

unus, Saia.

Is:irj

porro cst Ouvius
«iorii>n
cuifl
i>

N:iilioiieiisi<,

vulgo fUise
,

Oriiur, nl nnriai llrow., in Sabnu.lia refiionc^ Siilas-

monie,

eiii

Seiiis no.ii«it. ant Oeiilviiu^
I.

lene
tilio-

duin Uceanum iiigieditiir. ilxc Brow. ex Jacubo M.ircbaniio, Fl:indncariiiii rrrum scripiore. " liidicio vett-ris Ms. Broweiui su re-iiiuisse referl Saba, cuui qiidem Caljr., ei Mss. iinnnull.i pru Saba Sutam |irx se fercbaut. Porro Saba ttiivius est , quen (iileuiail) Ardui^niia; i<n/j»s hodie ^uuibrain loi-at, tsfitiii/iie iiemorii oliin secessu, haud procul ab Hannoniiv el Yeronianduoruin linibus , e.tofins, denique Samnrci civilatis haud obscurj: prinium matiiibm a.qut inJe Mo-a recipitur. ^ Somena, ali:is Suiiitna, et Siinicna, himd procut a Sciildis fontcoriensin Itn-unumi/iiii rviii'a/ei('t(. /111/« ) ^. Qutiitiiiuni, i'i!roniim, ipsosifue viiit Ambiaiiot, douec abbatii villam, et sancli \ aUrii oppiilum prcelerfluens, taiidein iinpeluin Uceanum le volvt, Summe i<u/i;o diVliii, tioii tam liomanii i/natK ^Vuiifiiis scnptonbuiclaius. llROW. ^ Si'ra Kusciliir iii Aiduenna, dilioHe Lultelburgi». rum; Aiiioniium, Aiarlnm, C rutti livvi ic^itm Iia/UMS, doiec, froinvj /t>fi;7€! laleque per finti eurum «cr.iil, jtcuHdior, rt SaliHonHm ei i\emen, .AH:onii) no ii,
f^rtiliseviidit, et lciiiborum paiieni. Iiide

inboiie, Plioiu,

iii,

e. 4,

tandemifue se
(leste
alqiie

tpierHucam,
in

SiiHO niitcel.
' Sara Driw.) 111

nobile siincli IVil/c^dioiJi oliin i/otiiui/ini», peteiis osliu
fliivlii^
:

iicin,

rujiii vriui

eodem
Lvilm-

iua pandii apud .Aquap.llichum
/iiiii st'

vcum, qua

Moiet-

Voi^^ti moiiiis
.{utoiiio

jugo in .Msalid'
iv

rutidil

,

oclo txrciler miilibus /hmihuiii a Tr«.'i-

riiigia; confiiiio mon.iiraiur... J.i/ii Ciftarii niscripiioiie

li*.

Idum llruw.
Trei CodJ. Vai.,
1

iicilur S:irra,

ob urbe Treiiroruni

passuiim miltibut Mo.^ello' sf miicei : rifui sane pi;

Snraous,

y EJii. Veii., si-u qui miiit «di/,

scu qui
' I.

iliiiis adit.

iconiis, fie.iuenlissiina oliin iwbililute
ri< sleiiiiiiale hubiluliin. •

et ttiiliijui gciie-

D^- Sulia

lluviu

viJe

gux

nolavi

u$ aJ

c.

14,

III,

CUaits. seu Cari^,

lluvi>is, viii^i

U

Lhtr,

llilu-

••

Edil. Piirii, liiHC (api

457

HtSCELLANEA.
V»sagi, cervi, caprsH, hcliris
silva fiagura imiai?
>>

Lin. VIL
Insgraiiu ineniein,
(juaiii

9Si
esse relim.

Ardemi» •, an Cxde sag.uifera
Nec nmricm

ur»i

A

Jiivasii iiosirain snbito
L't

iiudo plus vpstcr

ii:eus

Seii Viilidi bufali fnril iiiier

coniua caiiipimi,

Qiio piiiiiDni pUcidos inerui co^jiioscere vuhaSi

d.irerl iirsus, oiiagaf, »t>er?

Uris ub ijngueutii lucmbra refecia gero
Colliqiiio
diilt-i

An

sua rura tulens, exusia nuvali» suical,
'

saiiasii pectus ainantis,
(iia

Et rude «ervici

laurus araua gemilT
l.iiiis

Nam
?

iiiihi

dcvo:odaiii

vtrba cibimi.

Sive pahitina re^idci iiiodu
Ciii scliola Cdiii^reiiicus
<>

in aula,

Distribuiini opulas alii, quae cortiora suppleiit

plaudit aiiiore soqtiax

An, cuni diilce

Lu/O

pieiatis jiira reiractat,

Unde Non sic

aiiinium saiies, das magis

i|ise

dapes.
,

inflciunt placidissima mella

falernum

Coiisilio,-]ue fiari mitia

melta creaiit

?

Ceii luus obdulcai pectora nostra sapor.
Qu:iliitT oblecias,

Quo

p»sc:itur innps, viduic solalia pra^slent,

qwos

seiiiper
faci:>

amure

vidcris,

Par\us

luinreni suHiat,

cgcuus openi.
vota Eecundent;
frui.

tlurx qui spalio nie
Qiia; libi sil virtus, si

csse
,

luum?

Qnidquid agutit pai
Ll valeanl
Viis piccor,

iier, folieia

possem

prodere vcllem,

Clirisii regis

ainure

Sed parvo

ingeiiio

maguj

rtferre vuior.

venli, qui currilis, alque rcdilis,

Cxiguiis liliibo l:intaruni poiidera laudum,

Pru Foitunalo uuulia fcile suo.

^

Sed

iiicliiis

gradior, quein lua facta regunt
fclicia

Mas^ilix ducior

CAPUT
Ve
graiiaiii, oli

vou

dedi^ti,

V.
'

Ructuremque suum laude perenne
duce.
llic libi

referl.

Bodcijhito

consimili merilo

Germania

plaudit,

'Dodegisilum diiceni laudat ob
ininisiratas fide,
luiii

elo.|uii

suavilalem et

nioruiii ci indnlij
jiisiitia,

coiiiiiaiein,

obad-

Ci<jus ad

laudem

k ceriai

aterque loeus.

iniioceniia, proviucias

allas ejusdciii viriuies
sierili si

couimcndai.J
rigarem
',
,

Peetore de

flumina
,

Iirg.i

Do bonitate lua lis cst regioiiis ulraeque '', Te petil illa sibi, b:cc rciinere • cupit, Jusiiiiam paiiper nunquam, te judice, peidit,
Nec
poiurit pretio vcrtere vera poicns.

^iiii lc sufricerciii

dux Budegisle

loqui.

• Edit. Ven. et duo Oodd. Vat. : Aidavia, an Yosaijus. Arduenaa' tiiiims, imiii^Nsosqiie sullua iieino teteruni, qui quidem aliqiia scriptoium in ctaisc, ailtt. Ejus viaximu fuii» /i die interlucala crebris habilatur

referre: Vides, inquit, /«V alcem et urum conjunetoti quos el Ca'iar (oiijunxit, ci diplomata .. imo veio eteferce quns diplomala iiiemorant exsHiisse in Drena Yeiian:io, Vosotio, monli Oalliew, tribuuniur. Viploma alicrum lias nominat f ervos, ursos, aui dicatn poiius uros, capreas, apros, besliasque iiisuper qui* Teutoiiica lingiia eto aul aclielo appeilaiitu {Secundte curw notaA Edil Paris., taurus ad arva. ^ Unus Cod. Vat. Cui schola egrediens. Scbols appellab:intur catervs , aut ccQtus que in seiisu scholoe vocabulum a Greg, Turon. usurpaiur lib. x Hst. Franc, c. 15. Ilinc scbolrE Palaliiioe diciae cultories variw ad Valaiii el principis cuitodiam deslina'w, quw singulw in suis scholis excubabanl, quarum digiiitas varia fuii pro modo tlipendiorum qiim merebant, r.c gradusquem ew obtineimnt, iil babet Dufres. iii Glr.ss.Lliiile Profopius, j. iv de Uello Goih.,c. S7, liiqiiens d<; lldigi^ale Loiigobardn, qnem ima. Justitia,
<:

dem

a Tretiris iii Mosam pertineus, alque iiide u Coiidrusorum, Leodici et Namurci agrii i/i Aeiiioium, iMrebatum et Veromanduoriim, lines ad Sclialdin cxcurrii, spar^is adliuc ubi ubi ramoriim veleris Ardueniia; tisligiis. Aique ut Ardenna liic aniissa tillera, sic Vosaiius iuveriiime pturium tegitur, itlrumque iliius avi monbus. Vosegus autem, seu Votagus iiions inler Alisucium et Loiliuiingiam medius Lmgonas , Seesi ; aiiiptiisimo excdisu a Treiiris in quaiiOique dorsum exporrigens , mugnn coiiraHiitni el
Oftpidii, pagis,moniislenis,

Q

:

peieiinnm aquurum
piyis, laiila
ulibi

aiuosnitule,

ceisiiudine

iilvosisque et apacis nssurgent, ut cacumine

iiude.. altingeie el vei cum Alpiiiis ipsis velte certare appareal. 11*0 lirow., '4ui el iliud addil, iiemora Franeoruiii veiiaiiunii>ii'i el aucupiis legiim iila saiis leiebria oliiii fuisse. ijiivarum earuiiidem veJevi>le apud Ciuveiium i'i:m desi.ri)'tiiiuciii ac sitiiui

niai.us

uiii

TS )!«T£(TTV3trc.to evof Tejw

calervae uiiliiuin pr.efeci?rai, ali 'Ao;jf8vTpi eiri toO jr»)5tTnu ouXitZii; ts»
:

Germaii.
*>

Aiiiii].

I.

ii,

e.

58

ei
,

5'J.

Carpit Brow. biinc locuiii nec dybilal quin Foriuiiaius, enore, (Jrsm sijtium arctici pott, seu sidus, quod lltliien anliqui vocarunt, liic usurpei, cl genere ipso, cl prvsodia longe dcceptus. Haud scio aii jv Uici possei Finiuiiaium hlc vocabuium Uelicis usurpare, iiuoinodo ei Gra.ti eo uUiniur, qui boves J)!-/af appeiluni; vei quod fusca; suni, vel quixj fleiilibus tiiit pedibus. Ld:l. Taiis., ilicis. jPnnwB curw nota.) LubeiadnoUie quod didici ex monitu viri cla issimi Ct eruditissiiiii Jacobi Morellii, biblliitbecx S. Marti Veueiiis lusiodis. Sciiicel iii Miscellaueii (Jbservationibus crilicis iii auciores veleres ei leceutiores.edilis AiQ^telodami an. 1732, 1751, vo'.v, tom. I, pag. "iiii, auuiiyiiius aucior opinaiur s c esse legeuduiu huuc versuui FurluDJii :
A.rdenn-« an Vosagi, eervi, rapresp,
eli.-is,

TstyaivMv ).6;^«v,0'jff)Tei5 ayokd; ivo:xKtouo-iv. " liode^iMli meiiliuneiii lacil Gregor. Turoii. lib. VIII llist. Fraiic, c:ip. 22, bi* verbi» Obiit hisdiebut Uodegibilus dux, pt.nus dienim, sed niiiil dc facuilaie
:

ejui

qua; postrriiia veriia sinRiilaregi;ii<lis declar.mt, ciim de niurmi facuUatibut iiilii.l liscus sibi vindicaverii, ul male parii.s e.\ publicis, qiiibiis perfuiiciiis fuerai, muiieribus. Ilic utique fiidegisilus diversus ab eo dicendus, quein idem Grog. Tur. lib. \, cap, 2, appellat Glium Muiiimideni Sues^iojiliis

minulum

est

,

rein ejus iiiurjceniiam in provinciis

nici

;

qui,

cum

fuissei, Caribagiiie, facia plebis sediiione,
esi, ui ibideui
liliilum:
'

missus oppressus nurrat Gieg. Tur. Edil. Veo. habet
ad imp,
legaius

Mauricium

de Godfgisilo.
Godegisle loqui.

Ibid.,

De Godugisjlo

diice plu-

wri;

Nain

pro alicis (qiiein alcem alii nouiiuaut, elech apud Geruiauos) a Forluiiato scriplum exisiimat, ft uiia adiliium uruiii, ui diiae siiiiul besii^c quas in Geriiiaiii.-e saltibiis reperiunlur, ei de qiii):Ui Ca;sar ac velcra dipluiuata quxdain, simul junclai ab ipse incmorentur. Sed jiivat ipsa verba Anonymi
elicis

Paris., ad laudein cujus. ^ VlTwque, sicut et utriqiie a velcrihiis pro utrius que u$urp:ii'i solila, ad hiinc lucuni not:il Uriiw.
'

f.e» Gifgop. Turuii. iii llisl. Frunc. 8 Edil. Ven., ad eujus laudent. Edil.

lliiic intclligiliir

carmen

naio,

cum

U>idi'gibilus in
iiiors

ci«.

Bodeeisij

scripluiii liiissu u FurluGermuiiiu ^sn eciur pro v iu a Giog. Tur. rcfcrtui' ad Stii.
i i

ISO

VKNANTII IION. CLEM. FORTU.NATI

OPERUM TARS
piissiiiii
iiiira

I.

M

HiH\ ligal iinmunem, noii sulvJt poena noceiiioin,
Nil (lersoiia
c;i)iit,

A

Piiigcrc noii

pretiosam vcrba figuram.
referrc nicim.

si

miu cans» negct.
laitiaiiie lucern:i,
.'<|)ex.

Nec

valct eloi)iiium
i

Limiina ouniis liubes, animi

Graiior iocrssu,
Talis
iii

sciisu rcvereiida puilicu,

El

itins ictcriia

luce coruscat
ile

ingenio, qoalis in ore nilor.

Iiigeni:)

lurrcniu loqiiax

romc

salubri,

Ittandior alluquio, placidis suavissima verbi»,

B.viiia<qiio
Si videas

piasore lluenie rigas.
"

Dcspiciamque tyram,
fovei.

si

lua lingiia sonai.

aliquem dcfeclum forlc laliore
tiia liiigua

Peclore pcrspicuo sapicniia provida futget,
Ornaliir sexus, le r.idiante, tuus.

Nilus ui .'Egypium, sic

Qui pulrias lcges intra lua pectora coiidcns, k Iniplicilx causx sulvere lila puies.

Cnnjtige pervigili niiuit magisaula inariti,
Florei et egrogia ^ dispositricc

domus.
fitia

Assidus

epulis saiuras, venerande, caicrvas
jiciil.

Jure qiiidem magna

csi,

qux

esi Calli

magni,

El reiilclusabit, qui lua tecla
Si vciiis
iii

Sed meriio naix crevit lionore pater.

canipns,

ibi

plebs pasceiiila recurril,
,

Non

aliier poteral, nisi

munere

ctarior esse,

Consequitiirque suas, te coiiiitaudo
Viiia fer.is cunciis
tii

dapcs.
;

Qux

meruit celsodigna placere viro.

per sxcula longa supcrsles

Clegil c muliis,

quam cbarus amarct auiantem.
*

111*1. eas poi>uli semper in ore potcns.

B
Codegitili

Ki judex pairix judicat

ipse

.^ibi.
iii

C.\Pl]T VI.

Aiiibo pares jiincti longos maiieaiis
,

annos ",

De

rulutina

'

/i/ia

Citlliniagm
ducis.

uxore

Ei quxcunqiie volunt gaudia veslra, feraDt.

[PalLitinam, filiam Gnllomagni, uiorem Godegisili, laudal Foriunatus hoc poemate, el ejus egresiam fnnirim, pari ciim ingeiiio et eloquii suavilale

CAPUT
De Lupo

VII.
" duce.

coiijuncuim
l.iicifer
iit

,

coiiiiiicndat.J

niiiJos producitin «tticre ^ vullus,

Clarior ei hclo nuniial ore diem,

[Laudat Lopum ducem ob animi gravilaiem , ob fiicundiam, ob tolerantiam in publicis muneribus ac iiegotiis susiineiidis, ob foriiiudiiiein animi et. eloqiiii
iii

respunsis daiidis, el fungcnitis tegatioaibus

Ornateuiido poluni,

terris

quoque lampada

niiilil *,

Alque
'

inler slellas

lumine rcgnatenel:

Sic lua diffundeiis radianiia lumina vuliu,

gravitaieni, ob jusiitlam in causis ponderaudis, ob adeplos tioiiures et iii iis gcreiulis feticiialem ae virtuiem, ob partas viciurias ac iiiilitareni laborem
et liidusiriaiii

Femineos
Ei
^"

vincis pulcbrior ore « clioros.

incrita,

libi sic

cedil mutiebris lurba dccore,

ob pr:ectara in Sigibertum regem ob suaviialem inorum et orationis. Ad eiiremum siugulare iu itluin regis Sigiberli siudium
,

Ui

solis radiis

lumine luna minor.

et benevuteiitiam dectaiat.j

Clara serenalos permutat forma colores, Lilia nunc reparans, nunc verecunda rosas-.
Crediie,

Aniiqui prorercs, et nomina cctsa priorum

Cedant ciincta, Lupi munere
Scipio quod sapiens
,

victa ducis.

nam

si
'

quis vutius conspexerii

illos,

Cato quod inaturus habebat *,

ilic relegil

flores,

quos dare vcrna soleni.

Pumpcius

fctix,

omnia solus babes.

Edil. Veji., foile labare.
r.iris., simpliciler.
:

dux

fuerit

,

quematlmoduin
iioiinisi

roferi

Von. Edil., sialui

b Edil.
«

In Veii. Eilii. isic est hujusce poemalis lilutiis itxore Bosonis. ri« Pulalina, /iliu Galli ilagni episcopi, Iiem in iribiis Codd. Vat". legitur liliu Galli Magni episcopi. Ai browerns vocabulum episcopi, laiiqujin addiium glossenia , puiat rejicieudum esso, quiid
:

locus esse possit. qiuc tle Gndigisilo liic praedicaiittir a>q'.ie de liosouc, poieiitissimo olim io Galliis viro, pia:dicari posse.
iioqiiii,

cuin

coiijecturis

Neinp

laiiioii inliciabilur,

•i

Edit. Veii. ci iinus Cod. Vai. in oeikera. Tres Codd. Vai., lampude micat. Edit. Paris.,

Gallo, Arveriiorum prssiili , qui lali tilulo disigrari possei, nulla |irules fuisse tegaiur. Addi et iltud poicsi, Galli episcopi Arvernensis, moriem ad aii. 55i, (|uo aniio noiiduiii iii Galliani advuiierat Foriuiialus, cum hic videaliir de Gatlo .Maguo , ut adliuc supersliie, loqoi.

terrat lainpnde luslral.

Edit. 1'aris. sic legit

bunc versum

:

Sic perpulcbra luos diUuadeas lurniua vutlo.
^
]

s Edil. Paris., torai.
1*
'

Tres Codd. Vat., aut

tihi.

Qiianquamatius fuitGatlomagnug,Trecensisepisc., de quo Creg. Tur., I. de Vitis Pairum c. 8, n. 8, .iu. 573, qui reperiiur suliscripsisse couc. Paris. iv
, ,

Edil. Ven., hic relfgil /lores. i Edit. Paris., miiij, reverenda, pudica. ^ Edil. Paris., disposita arce domui.
1 Edit.Ven., Ptiiriie jus dut ei ipse itbi. Uniis Cud. Val. et Edil. Puris., iHmli.at ipse sibi.

ci Matisc.

1,

aii.

!)8I. vel

583,

iit

piiiaiCoini.

Au

liic

fuoriide quo Kurtunaios hoc loco agit, doliniie non aiideo. Broworiis opinaiiir liuiic fuisse poiius (iatlodo quo Greg. Tur., I. i\ in:>giium relorciiilanum
,

liist.

Franc,

c.

magna prxditus
«•»1,

38, qui apud regem Childoberium poleotia, vuria deiiiceps (ortuoa usus

/orii;is nKiniaUii inaniiin B Liipus, ud qtieiii hoc poeina sciipliim esl, iii.-igna apuil regem Sigibcriuiii prx'dilus aiictoiiiaio, rt gra* tia, Canipaiii.L' Uiicmensi pr:vl'tiii. Is, occisu ^igiberlu,

" UiiusCod. Vatic,

ut ibidom rofort (!rog.

Turon.

Qiind vcro Godigisilus 1'alaiiiiam, Galtiinagni liliam, uiorem lialiucrii, iioii tevciii ca los liabcl dilliculla-

gravla veiiii iii disoriinina cmii vil:v, tum rurluiurum, prupler pulonlissiiiiortim homiiiuiii inimi<ilas; sod iiido, Uruiiicliildis legiiia! lavore, el op.-ra, oreplns,

lem, luiii idom Godigisiliis ji-iur Lupi ap|iellelur a Grtg. Tiir., Iib. i\ llisl. Fiauc. tap. li. Aul orgo (iodigisiliis seciiiidus iiu|illas cuiitraxisso dneiiJus
,

al|ue

a

Gunlliramno

ro);e,

Sigilioili lialre, lieniguo
,

quoad Cliitdeberoxceiitus, laiidiii apiid etitu vmt lus, SiKihorii liliiis, adolovisset, ul legcre c»t ai uil
(irog. Tiir., I. VI, cap. 4. > Edil. Vcii. el tios C.iHld. Val
,

rtl, uiil

liic

aliiis

(•udigiMltls

l'iii-so

,

ciii

Pal.iliim

impseral. Ulruin \ero ipso miu Godiiisilus, bcJ Uuso

maiMiui

«ijtbiit


Illis

MISCELLANKA.

MB.

VII.

-<5

ronsulibiis Komana poieniia ruisii: Te cluce sed nobis hic modo Roma red i. Te tribuente adilum cunclis liducia surgil, Liberlalis opem libera lingua dedit.
,

A

In ciijusgremio nuirilur adepia polesias,

Quo

rectore daius crescere novit apex.
roerito retinet conces^os

Quam

semper honores,
liabeiit.

Per quem digna magis culmina culmen
Antiquns animos Itomanae
Bella
",

Mrestiliam

si f|nis

confuso in pectore gessit,
spe meliore manct.

stirpis

adepius,

Pestquam

le vidit,

moves

'

armis, jura qiiieie regis.
illinr,

Fnndatus graviiaie animi, quoque cordc profuiidus Tranquilli pel.igi fundis ab ore saleni.

Fulius utris'|ue bunis, hinc armis, legibus

Sed

•>

facunda niagis plebi lua munera prosunl,
condis sensus;

Quam bene fii priiiius e, cui favet onine decus. Qux tlbi sit virlus cuin prosperliaic supenia,
Saxonis
>>

Tu

nam

salis

unda cibos.

et

Uani gens ciio
sinuo.^^o te

vicia prohat.

Coiisilii radix, fecundi vena saporis,

Borda
llic

a

*

qua fluvius

gurgiiu

ciirrit,

lligenio vivax, ore roianle loquax.
Qiii

adversa acies,

duce, caesa rnit.
p:iruit

geininis rebus fulges, in ulroque paralii!!,

Diniidium vestris jussis lunc

aginen,

Quidquid corde capis, proJere lingua polest.
Pectore sub cujus lirmaniur pondera regis,
Pollel et auxilio publica cura luo.
'*

Quain ineriio
Ferraia;
i

viiicit, qiii

tua jussa facil.

tunicae sudasli [sudis subj

pondere

vicior,

Et sub piilverea nuhe coruscus eras.

Subdis ainore novo lua inembra laboribus amplis,

Tanique

''

diu pngnas, acie fugiente, seculu^,
<

Pro rcquie
felJK

regis, dulce puiatur oniis.

Laiigona

dum

vitreis

terminus essiH aquis.

aniinus, palri£ qui consulit artus *,

Qui fugiehat

iiiers, ainnis dedit ille sepulcruin,
felici fluinina bella

Et

vivit cunctis

meos generosa
lui.

viris.

Pru duce
Iiiler

gerunt.

Legati adveniunl, te respoiidenie, ligantiir,

concives meruit te Gallia lumen,

Et jaculo verbi luox j:icnere

Lainpade qui cordis splendor ubii|ue micas.
Suiitqiios furmap9tens,suntquossapieniia pra;fcri ",

Lancea sermo

fuit,

quoqiie vos arraala loqueiilis,
te Sigelierliis lialiet.
illo,

Auspicium palnix

Singula suni

aliis,

sed bona plura

libi.

Respnnsum

gentis sensu profertiir ab

Uccurrens dominis veneranda palalia cnmples
Et lecum ingrcdiens multiplicatur honor.
;

",

Et volum populi vox valet una loqui.
Cujus ab ingenio sortila esl causa triumiihuin
Asserluris ope, justior
Nnlliis
illa

fuii.

Te veniente novo dinnus emicat alma sercno, El reparani genium regia tecta suum.

cnm

poierii prnprias Iia pan.lere causas,
(,

Nempc

Ceu

lua pro cunctis iiiclyla lingua lOMal.

oculos rccipil, cum te videl aula Quem commune ducum lumina lumen

redire,
habeiit.

Nilus ut

.£^ypinm

recre:it,
<<

dum

plcniis

inuiidal.

Principis auxiliu^n, palriae detus,

arma parentuin,

Sic lu collo :|nii numiiia
Jusiiiia norcnie, favenl

cunct:i loves.

•, te

judice, leges
libra

Consultum reliquis, omnibus unus amor. Admiranda etiam quid de dulcedine dicam?
;

Causarumque aiquo pnndere

manes.

Nectare qui plenus conslruis ore favos.

Ad

te coiifugiunt, te cingula celsa
(leiis ui

requirunl,

Cbara serenaliim comilalnr grat a vultuin,
Fulgei
et iiiierius

Nec

liaboas, ic pelit omiiis honor.

perpetuata dies.

• l'nu3 Cod. Val., quoque corde profundent. ^ Edil. Parls., fiiciendo.
' tdii. Ven., consulit ciciis. ^ Ihid., sic tu coUoquii fluinine, * Ibid., fovcnte el judi:e leges.
'

i

Elil.
lliid., Ibiil.,

Ven

k
1

ferrafo ii:nic(e. , tanta diu pugnax.
vitreis.

Lingona dwn
in"
(/.'li

Laugona porro

,

stii

quod

ptacct.

Logana

(ul

es( /lurJHS

veuislis lHir.s et diplonialis legitiii> orimr (ul ibideni descriliii Ifrow.) in
diiione
,

Gdil. Paris. , aniinis. « Uiius Cod. Val., quem bene fit finnus. Ed. Paris., qtiam bene fit firmus. ^ Saxones, et Dani. Viilgo Saxonis et Rhodimi quam lcctioncm lenei quoque Vcn. Eilii. Codicis SungRltensis glossa (ul refert Brow.) Dnni fi<'nie,n iiiterpreialur iioinrios, ila dicles a fJuiio Danubio, cui pars illa ttssidibal. Cum bisce popiills liii timis rignu Fra''Corum, et illi imininentibus, sa:plus Praiici bella gesseruni , ut videre esi apud Greg. Turun. passiin
in lllsioria.

Comilum Wilgeiisteiiiiorum
llario

Imud procul ab
.

monte, alque hinc \\irGESt.Tt.\y\v\\ quod n WiTTEKi.Mio, duce epud Sa.tones ceteberriir.i nominis,

D dum Wetzflarum...

derivani, allabitur, adiique Uatpurgum... mnx opvialluens, serpit inde pulchrior.in Treiiiroruin se ditioiiem insinuans , ubi vorlicosus , el

rupe creberriina iexatus,ulrinque velere.': nob liuni ducum, coinitumque ac dynastaium, qui iruns [iheimnt
olim frequenles eum accoluere sedes osleivat. . cmterum Loguna paulo snyia cvnfluentem, piop. ab opiiido
,

cui Logiiiia
viisceiur.

el

suxum

indidere

nomen

Liin-t:.in,

fi.'(eiio

Uniis Cod. Vat. Bordna quo /lueiui. Anceps ac diihiiis lirowerus est in delinienJ') Eiiu hujusee Muvii, prxsertim cnm Odera Quiiien, ex
'

Edii. Ven., Borda.

Fluvius Isle ab aecolis Lon ;ippell.au'. » Edil. Ven., sapientia profert. " Ihid., complens. Quaiu beiie de regiio Sigiberti

confiiii

Sllesia delabens, quemque a Fori. sub noinine Burdace usurpari suspicaiur, niinis longo reginnis tractu a Laugona di^let , nec verisimile sii Lupi
fuissc.

loljqiie resia familia :ic doiiio Lnpiis inerlliis essel. seiv;indo stiisalis dfchiravit Brunlcliildis in eotliini

dinm ac
eap. 4
:

Viciociam ah Odera ad Laugonain usque coniinuatam

Sed baud mirandum

,

quos

alias dlxi,

lam

sedulilas, di; qiiu, nl n irial Grog. Tur., I. vi, Condolens Brunichildis fidelissui (Lupl) msemecuiiones injustus, prwcingens se virililer , iirupil
diot liostium cuneos, dicens
:

longa xtaie unius vet alierius lliivii aut nomina inutala esse, aut eorum alveos, cursii in aliaiii paricin
dcllexo, luissc alio iranslatos Uuiu posieris parerciur.
,

Nolile, o viri, iioUie

pr-

sequi

innoceiitem

;

iiolite

pro mto liomine coiiiinittcn

unde crror ac

nciju-

praium, quo

soluliuiu regionis iniereat.

M3
Qoi

VKNANTII

IION. CI.EM.

FORTUNATI OPERLM PARS

I.

M
(l.jgii)ata

saiias escis, rcflcis " soniioiie bcn'giius,

A
'',

Vel

si

U.iviJico didicit sacra

pJeclro,

Sepiisitis epttU«, siiiit 1h:i

verba Ja|ies.

IVallit

honorincum,

faiice

roiantc, weluui,

Quis

tibi Jigiia luqiii valeal, (|uuiii

vocu

|ia(eiiie

Ta:igiiiir aul digito lyra, liljia, fisliila,

caunn,

Rex
Sil
lilii

piiis

ornatuni prx-Jicai esse suuin?

Quisque suis

Sliisis carniiiic
'

niulcet aves,

siiniiiiiis

apev

iilo

regn.mte

|ier

a-vum,

Sic fgo curarnin

valido defcssus ab xstu
fuiiie rerecius

Vil.nqiie sil pi';t'seiis,

atque

riiliira ciilil.

Noscens
noincn

ic

salvum,

agor.

CAPIT
(I.n'liiii«m,

VIII.

iiiihi

dulce Lupi, replicabile seinper,
p3gin:i cordis

^d etimdem.
saliile

Qnodque mei scriplnm
iiitc|rra

habeU

qiiam ex .illatosibi perceperal, linc carin,iiie Forluiialiis iluclalai; iiiiii ejiisilcin Liipi virtuteset egrcgijs iaudes ad exireiiiuiii coinpleclilur.]

niintio de

Lupi

Qiieni seinel inclusum labulis dulcedinis intus,

Non

obiilenda virum pccioris arca lenel.

Thesaiirns pieatis babeiis, pretiosa voluaias,

Producens
Divrtias

aiiinio

i

pnra

taleiita

suo,
aiirea vincit.

.^iiifcr ignilas
Siccai|iie

cum

Julius urit arenni,
titit,

quas muiidus babet mons

pulvereo inargine terra
vix

Gemniarumque decus, corJe
Sensus aromaiicus sua^es

inicante, rcfcrt,

L;inguidior placid.is

pampinus

explicat uinbras,

dilTundil odores,

Mol!ior elgliiiicas cnnirahit herba conias,

B

iliic

tribucns

anim^ quod

ben<; thura soleiit.

Sulimissis foliis Plioebi regnante vapore,

Melle saporalum reUueas a pcciore vcrbuin,

Vix sua defeDdit frigida lccta nemus.
L>:il>iila

Ei sale condiium reddis ab ore sophum. Post tcnebras noctie, stellaruiu luiuiua subdens,
Lucilcr ui radiis, sic mihi nienle
iiiies.

fastidiens fugit a;slu bncula saltus,

l|'se

nec afdiciis
<*

"

pascitur lierbis eqiius.
fl

Liingiiis
ll;a

cxpositaiii lingiiani caiiis ore

<gcllat,

Ut recreat mundura veniens lux
lllustrant

solis

ab

orlu,

lassa Irahens, tiislis aohelat ovis.
iler,

animum

sic tiia

verba meuin.

P.Tle viator

gradiens fervenlibiis lions,

Ciim pcregrina nieos lenuit Germania visus,

Uriiur accensus, sole preniente, comis.
(Jiii

aresceiilc solo,
irrigiias

modico recreeiur

ul haiistn,

Sxpius

anxlus optat aqiias.

Tu Paier ci patriic cousuliiurus eras. Qn indo mcrebar ovaiis placidos inleiKiere Mux gcminaia mlhi fulsit in orbe dics.
Ciinserui quoties vesiro

vullus,

Arlioris aut trenuikc viridanlc

cacnmine fuso,

sermone

1'iquelas,

Frnndibus opposiiis
('rosperilatc iiova

leniper:il • iimbra sitiin.

Credidi
Oiiinibiis
'^

iii

Aiiibrosiis

me

recnbare rosis.

si j iin

prnpe

liiciis

opacel,
:

uni maiiens, sed plus lua gratia nobis,

Et
Iliic

viirei foulis sibilet

nnda recens

Vinxit in aff'clu,

me

proprranle, suo.

prnperaiis placidis boino Ijeius slernitur arvis,
iii

^ Nunc qnoqiieproniagnisquis digna
Sicqiie per

rependal bonorisT

Volvit
V.'ta

lierbosos et sua niembra toros.
'

M.iteria vincor, esi qiiia lingiia luinor.

secunda

lenens geiuiiio refovelnr ani(xnn,
liinc fiigat

asccnsum

'

culmen

superL-iniiict alluin,
lii is

llnc lcval unibra diein,
Cnrniina
si qiia

undasitiin.

lliiic iiieus

OTget aiiior, hiiic

obslat lionor.

lenel, cantu modulaiile, recurril,

Sed pro

nie reliqui laudcs libi reddere ceE>enl,

Provorat et placidos blaiidior aura sonos.
I Si sibi forie
fuit

Ei qiia qnisqne valei, le jircce, voce sonet.
R>'in:iiiusque lyra, p^andal libi barliarus ]i:irpa ",

bene noius llomerus Atlicnls,
in

Aut Maro Trajano ^ lectus

orbe foro.

Grxius

Achilliacu, cbrutta » Biiijima canal.

* Edit.

Ven., re(ove$ sirmone benignut.

stile,

^

et tres Cndil. V.ii., voee poienle, « Edit Paris., gramina sumit eiiiius, In Vnlg., piiIbiil.

apnd qiiem oplbns senvper ei praiia flnrnisia Liipus videiur, atienqiic non erat cur pru illu Furtunatiis se sollicituiii osieiiderei.
i

«Ciliir

orbis

aquis.

Iii

Ven.

Ed.

adhuc corruplins,

Eilil. Pari-:., plitrn.

pnsciiiir litrmus aquis. Uniis Coi). Vat.. Iierbus equis

^ Edii. Paris.,
'

unica inens.

t\
^ril
•^

.\lss.

se resiiiiiis^e refert Brow. ut inodo legllur;
prnsi)di:i ist.

inenJiim in
Eilit.

Ven. el Paiis., expotita Hngua canit ore

D

(f.

ora] lla:iellal.
Paria., oro si(i. Uiius Ciul. S\il. vola sccula, * Edii. Paris. sic legit biinc versum
"

Edil. Ven., sic per iiiaccessum cu/wirt. '" De liarpa, niusico insiruiiiento. i|uu iii Gennania niaxime barbari iii cniiviviis iili coii^Ui-vcranl, iitcntiiinem alias focil Fortun., iieinpe ll'>. i. cap. 1. in-

Kilit.

f

:

Si sibi rortc

fuK sapiens liene ni>(ns Homeru'*.

Sola sa-pe boiiiHcans barbarot t.ud.s hnrpa lirow., iii nniis ad hunc lociim, opinainr liarp;o elyinon ori^inoni liabere a Gr.vcis viKilni» ipiis|>iain aliiis 4 X,i>p5i; iipnixitn. Verimi qnidiii Gra'ca itein voco «pji» illms originem ileiivel, qii.e
qnieiis
:

relidebiii.

^ Edit. Vi'n. el nniisCml. Val. Trojano, corriipto.

lalc-em, seii

ensem

falciluiii, soiial' ciijiis linaniii-iii
iii

Vide

dixinius in iioli< ail c:ir. 2^ lib ill. ' Foriuiiatiis, qni rro l.ni>o sravi cuiariiin poiidere se ilcfessuni iiarr:il luisse , el eas depnsiiis^.o U-ln allalo niiiiiio <le ejiisdciii v.-iliilc, videlnr iinlicare
qiia;

qiiiimdaiu harpa jTOilorl,
siiieiis
?

arciuin el aiig;isluui dc-

"
e.f

rmis Cod. Valic,
Itruvvero
:

rotta

Britanna caiuU. Calar.,

gr:ivia illa discniniiia

iii

i|ii;c

Lnpiis

:i

mab-volis voEdil.

lirrcus el lliaca loia Bi
Veii. Ct
li.

KMnia \ii»«ei.
Vil. COMSWilitinl l«( i IU">v. »iidi:«ll«>im"riii,
lil>

ralns fueral,

i'l,

Itrenii hildis

opera

et prcribiis iiidd

enr|i1ii8, a<l Gimlramiiiiiii regeni conlnger:il, uti siipra Hixiniiis.aiuil queni vel Inciiin miiiiii cl linnorein,
liiiiis

roliqui
E'*l

Cold.

ciiiiii
iiiiis)

lliow

vero

Vcliillittca

ab
,

iiiiiiiicnruiii iiisiilii'>,
li:i'<'

facie
liiii

iiieri
aii.

poierat. Si
fiSI.

cilliara Achillis, a vt^lfnlm» cclobi.tia el ii>mi^

id esl

epi^tola scripiii
l'ui.s:iC

ail

Cciio

Itua \ide ur bcripla

Si^ibcrlu adliuc siiper-

apnj (Jiukos, e;i siilicel i|'i.i Itiad., cuuidcm Acliilliiii iiiiDfircui
pal.i

»

iuiiiu,

qucui 41

f

215
llli

MISCELLANEA.
le

LIB. VII. ac geiiilrij, fraier, soror
i, «r<lo *

ns
nepo»
[lum,

forJem refer.Mii, hi jgre polenlem,
agilem, praedicel iste libris.
regis <}uod pax esl, bella reipiirHiil
ileevs coiiciaai,
isie diKis.
*

A

Qiioct pater,

llle arrais

Quod

poierat regin, solvis aiiiore pio.

Ei

qiiia riie

Pagiiia blaiida luo

sub jiomine

piissa
'

benigno,

Jii(lici$ ille

Ncciarei fimlis rae reereavii

aqiiis.

Nos

libi

versiculos, dent

barbara carmioa
sonet una viro.
illi

lepdos

,

Nec.

solum

a vobis jne dulfis episiol>i (ovit,

Sic variame iropo

Uus

Missiis adliuc in

rem

poriilor inde venit.

Hi celebrein

menwient,

le lege sagaoeni,

Munera quis
Sed

poteril, rogo, toi inenior

ore referre ?

Ast ego

(e

dvkem semper

habebo, Lupe.
IX.

AITectura dulcein pandere lingita nequii.
libi

restituat rex cuncta sufjernus

CAPLT
Ail

zb

alio,

Qiia:

miitimo

J

fiunt, qui

docet esse suiun.

Lupum ducem.

CAPLT
[Lupo gratias sgil prn missis ad se liUeris ae miinetibus. Suuin ab llalia discessiiiii coininemorat,
ac conquerilur iiullas inlerea 3 propiuqnis iiiissas litieras ad se pervenisse, qiioruiii in cbarlialeni Lupum slbi successisse dicii.l
I

X.

Ad ilagnutphum

^

fmrem

Lupi.

[Magniil|ilium, Lupj frairem, laiidat ob juris pnideiMiiin el in popiilis regeinlis inquitalem. Ad
cxtreiiiuiii, Llieraruin breviiatein excusat.J

Officiis ialente pjis,

wemorator

amtiniis,

Qiiam

ciio fania

volai

1

pernicil>us

excita

peimis.

Proinpie per aflectuui consuliture luuin,
Charius abseiiiis ramiwn jniseralus amici
(^iiando,
<:

Ei loca ciincla suis aciibus aucia replel?

Nani

libi

cum

Klienus, inibi sitLigerecceproj)iiiqiiits,

Meale

loco. sigjia reqiiiril

amor,

liie,

MangiilCe decens, magniis bonore places.

Ujidc nieit meriiis

daiur

buc,

ul proiinus essct
?
:

Sic luba pracoiiii Siginmndi

mi.«sa «ucurrit,

Spes Forlunaii eura beoigna Lupi
Exsul ab
llatia

Ut lua dilTuso sint bona nota loco.
Qiiod (araeii in brcvibus vix signat epistoia verbii,

nono

<>,

piHo, volvor in anno
°

LiltorisOceani eouiieuaiiie

salo,

Non quia cuncta

caiiil,

nec reticere

> cupit.

Tempora

tol fugiunt, et
'

adbuc per

scripia parentum,

Juridico in priinis polleiis torrente relaiu,
Sic regis, u( revoces fac(a vetusla novus
•.

Nullus ab escltisis

aie reereavil apex.

Agamemnonis
lanieoi inducit.

i«jiiria

adversus se conceperat, soa F4>i'iiiiiain liic

apte invit:i(iir ad Lupnm celebranduin, qnod et Achilles eamdem ad res gestas fortissimorum virorum canendas adliiberet, ut liitce versioulis expriniil Homci us

Ea vero

/<

Tov
T/jv
Tji

ivpov ^fiiva T£jOJro';xsvoy tfifiiiiy/i liysiri. i\ ivdcwj, 7rTo).tv 'He-riwvof riliaaa;. oye Oujxov ste/ittev, uietSc S' vpx xlia «vS^wv.

8'

ipn'

Crowde appellata. Oufr.,
testudine
erotte
.

Clirolta vero tibire grniis est, a Cainbris, et Ai;glis in Gloss. Bruw., ninvuit a

plane ignobilis atquc viilgaris vir fuisse, ijqiie ex co ronjicio, qnod ei Kaveiinain, studioruin cansa, profecius sit, et ibi ii-liqu indiu JuibiUirit, cuin Feliee (qui postea Tvrvisiuus cpisiopus fuit) arctissima ainicltia conjuticius, et inde iii Gulliam, sepulcrniii sancti Martini veiieiaiuriis, iler susceperit, quae vulgaribus hoiiiinibiis hand fere soleiil esse comniiinia, idem tamen ordmem nepoluin non liic ad ullain faniilix pra:rogativain indicandam, sed ad eoruro numeruni et xtaiis graduih signiricaudum arbitror
usurpari.
'
i

quam f r^mcico
dicil,

noiiiinari

el Gerinanico illnd nniiien esse

serinone dm-tun).
z/sujrTij,

Tres Codd. Vnt., me
Edit. Veii.
:

reno»ai'i( aquis.

Qu»

vero ipse addii deinde de Gra;ca voce

vel xjjuTrTa, unde iflud iioinen croite oriuni, ex alieriiis «enteiijia affnmai, liaud niilii placent , cuin
isthjcc
eroiie
illiiis

Quae minimisfiunt, quidocel esse suos;

Unus Cod.
t

Vat.,

quem minimis

fiunl,

corruptc. Edit.
sit,

miiiium contorta et invita ad voceiii
iiltistianit.im
•idliilieaniiir.

ill-.im

Paris., queiJi

Malim

a

xmtsm

minimum. Dubital Browerus an hic idem Magniilfus

voeis originein diiceie, si inndo ea testndinem •son;ii, eiiin uiiqne r.p^rUa xi?«,oav a bonis seripioribiis iisiirp.itiini

ieganius.

qui sedit Tolosoc episcopus, quique ad comil. Mdtisconeiise 11, celebratum an. 515, misit qiii suo nomiiie eidem interessel ac siibscnteret ille niniiriim
:

Pro Leudis Vulg.tt Fdjl. Pari«. referuiil ludos, qiii, anno sii| eriore, a Mtiiniiiolo el Desideno c;hsiis, \ene Brow. Iieni Ven, Ed.Uniis Cod. Vat., coir^jpie, ei gr.ivi affei;tus injuria, iii e^siliiiin palsus fiieral, Ixilos. Biow. pr.Tclare leudos, seu liedos, restiiuit. J) iit refeit (iregor. Turon., lib. vii Histor. Fraiic, ^ Edil. Ven., memorcris uiit:mlis. cap. 27. Sed djificMe esi rem lianc conjecturis dofi« Edit. P.iris., ii»i(/e datur merilis iltitd quo. iiire. Certe .Magnullus, TolosiJ eplscotms, iiec proCuin Forluiialiis in Gilli;is veneril ;id an. .oiIS, vinciuni rexisse unqiiam nee t,iipi frater fuisse circiler, ut iii ejusdeiii Viia osteiuliiuus, patet buc legiiur nec rursus Alagnullus, Lupi frater, iispiain |'iiema scriptiim luissi' ,id annuin o7i, adeoq-je :iiile ToIos;b epi.^-copus cieaiiis (qnod ego noverim) conividetiir conscripiuin fiiisse quaiii snperias carinen. perilur, ul uiius, aiqiie idem cuni superiore d;ci • Edil, Yen. et l'ari#., continuaiile salo. possit solum nuiiiinibus et icinpoiibu> cuove' Hinc licei coiijicere non propinqudrinu niemoniunt.

•i , ; :

riain

el

fliarilalem
lialia

iii

Fortiinatuin
liunultibus
aiinis

deliiisse,

sed
is

I

.ipsos :potlns

belloriiiii

iiilerdiisos, qn.e

"

tunc

in

Longobardorum
xiiisisse

geieb.intur,

Edit. P;iris., velocibus. Noii alius liic SigiMniiiidiis esse videliir qnam ad (jueni scripla e>:s^i3nl pocinai;i 20ei2lJiuuti M;i^'iiiiirMiii,
«.tir.

iiiillas liitei-as

Fortunaio, vel missas deper-

jusce llbri; queni,
iiuiii

babitasse ad

Kbe-

ditas vel intecceptas fuisse « II.ic cral TUIana, de qiia infra, eap. G, lih. xi. " Sunt qni cniijeclurani liinc facianl Fortunaliim

iiidicat liic versiis,

21

:

Posl

Ital.is

terras iniiiis

iiiibi,

Kliene, parentes,

ex nobilissima
i|>se

aliqiia familia oriuin luisie, idqtig pcrob^ciire iiidicarc, ortlinem nepolum coiiiiiieiiioraiido. Quamvis autcin ille luilii vidciitin- iion

Sigisnuimliini
°

videlicet, ot ej'is frairem Aregisilmn,

Edil. Vcn., ncc rrliiicre capil. *lbid. el Edil, l';iris , itovis.

147

VENANTIl
in oniciis xqiii culioris

IION.

CLEM. KOnTUNATI OPEKUM PARS

I.

«M

Cujus

aratruni,

A

bri'\i viia, iiihil

.-«il

se liucrariim tnltieret, qiiasab
sigiiillcai.j

Se|i)in« justili;!! plvbs siia vota nietit.
?(eino carei propiiis, alicnis

eo

aviiiissiiue

eiypeclare

nenio roctinibii,

Tenipiira lapsa volajit, fugiiivis falliniur liorit,
Uiicil el in seniuiii

Sic fafis,

iil

piipiiliiin

Solliciiuilo liia re'ii|iiis

non vacel essu reum. feri duna saluiis,
quie;».

lubrica vila viros.
'

Fine

traliit celcri siiie

fune volubilis axit,

Kl

ialiur

unius

(li

populosa

Ncc

retiiiet

rapidas ad sua freiia rntas.
inoiiieiita, et

^Dqualis, concors, ut ab omiiibus alinp voccris,

Cuncia iiiovens secum

pondcra reruin,

Legibus binc judex, hinc boniiaie paiens.

Donec

nieta avidos sisiere cogai equos.

Pa paucit veniam, qiionijm
Nani
$ic
(le

inilii

|)ui

titor inslat,

Sic qiioque Jissimiles ad fliiem tendiraus oinnos,

fraire

Lupi rcs moiiel

anipU

loqui.

Neino pedem

relraliit,

quo

sibi linies erit.
i

iribu.ii

Ooniinus, meritis rfpareiis ut illuni,

Iiiiperiale caput, regiiuui truliii, aiqiie

senatuni,

Queni pariier tecuin corilis annire culo.

Nee
Ajax

S|ieciante die,

cum

vciiit liora, rapit.

GAPLT
Ad
[Jnvinum,
lii

XI.

Qiiid suiit nrnia viris? cadit iiocior, ct ultor Achill ^,
in

Joviiium ^ recioiem proviiira:

clypeo [ils.,

Aj.icis

clypeo
[Achaeus

]

,

iiiunis

proviufi.-preclnrfin, argiiit (liiiiuini silen

', obii.

ac in re.irrilicndo lardiiaiis. Uogii ut cum iniliccat cins friii prsnseiiiia eiaspectn, h<ic liiieris, levet •ic siii desideriuin, missis sallein
iius sibi

B Quid
Qiiis

satis esi

cupido

,

gremio qiiod condil avaro
<=,

Deliciis solvis [reflui.s]

Atlalus auctus abesi.

non versuius recubet
',

*, duni tine

supremo,

snlelur.]

DcPalaiiicde

poiens, ars in Ulysse perit?
Uuii
,

frosaico quotics direxi scripia relalu,

Nullaque do vestro pociila fonte bibo,

Forma veuusla

cecidil

pulcherrimus Astur
[Astris P.

Queni

'

prius irrigua recre.irns diliur umla,

Occubai Ilyppoliius, nec supcrexstat Adon.

Nec

iiiodo Casialiis rcdditur

hauslus nquis.

Nnn

agiles fugiiint

quo terminus

insiat t eiindimi,

Si nie cura

minor

vcsiri icnuissei ainoris,

Jam
Nuiic

Nam cum
Quid rogo
«,
'.

fratre, celer sorte, Quiriniis abit.

fuerat liicrum ^ stringere colla inanu.
caiitus

agit?

niodulis

biuudilus

'

arutis,

iiiagis,

inde minus capio, quia diligo mnjus

Et

cum

Orplieus, et cyihurx vox animaia iacel.

plus cupiam, vota negala [nngala] gero

Qiii ( libi transludit

mea

Docia reccssuris qu d prodesl lingua sopliislis,
Qiii •

pectora pectore tutn,

voluere

loqiii ciirva, ruluiida

poli?

Ciir rogo noii pariter

lumina luinen hahenl?
Artliiia «, Pyiliagoras, Aratus,

Ca^o, Plaln, Cliry[sippusi,

Vel qund, ainice,

lieet scripiis fero,

chare, saluicin,

Sed

niibi

qua relever pagina reddat opem.

C

Turba Cleanibaruro

" stulla favill.i, ciihat.

CAPUT
[Viise

XII.
^,
:

Qiiidve poeta ' poiest Maro, Lysa ', ileiiander, lio[nieius,

Ad eunidem
hnmange breviiaicm

el inaniialem descrihil

niiam pietatcin cniiiibus morlalibus rebus superstimnlto prxsiare, allirmans. Iiide Jovinum incusal, ac lenilcr perstringii, qund lam
teni es>c, ac

^iunrum niida t tabo membra sepulcra icgunl?
Cuiii vcnil exlreiniim,

nequeMusis carniina pro unt,

Ncc juvat eloquio

deiiiiuisse melus.

* Unii"! Cod. Vat., res oiovet anipfa.
^

Vide quj; de Jovino diximus in notis ad c. 12,

lib. VII.
' Edit. Ven., qui priu$ irrigua recreobar. * Ibid. el duo Codd. Val. el edil. Paris. ,jam (iierat

ul id persnaderet, junctis disparis geiieris iiecuilihns, salein sercre rocpii, idque genus alia priesliri' , qua; neuu) saiia meiite ei coiisilio ageret. Sed felicior uii exireiiium Palainedes fuii. Nainque aranti Pair' Te-

leuiachum lilium plaiiearairo coneidendum,

olijccii;

licilwn. * Uiius
'

Edit.

Cod. Val., quia ditiyn magis. Ven. et duo Codd. Vat., vota negala
irantfudit, eic. Ulius Cod.
<

fjeram. * Edil. Yen., quis sibi

ciimiiue is coiifestim aruiruiii suspendisse;, ue qiiid lilio nocerei, inde coiiiperiuin esi qnod i|;se revet* aiiif ns non cssei, sed ile indiislria id siinul;iret. P UimsCod. Vat., pu/f/i<rrimu« A>lus.
1 Uiius
^

Cod. Vat.,

i;un

lerminHS exsiat,

V.it., qiii sibi Iransfiidil, <|iiod seq.
i" llujiisce poeniatis pirs a Ceorg. Faliricio iii cnlleciione veierum l.aliii. oet. Clirisl. cilatiirsub liuc litiilo : De inceriitiidine vitui et glorioe hominis.
I

'

lliid.,

t/nii(/ilur iii'u(i«.

lliid. ei
«

Edil. Paris., quid voluere loqMi.

Edit. Vcn. habei
t

t
i

Eilil.

Paris.,

liiie.

ArcUilaque, fjlo, aique ri»lo,
(r«/ii(

h ysipi us,

Araiii$.

Unus Cod.

Vaiif.,

a^qite

senaium, clc.

^ Edil. Ven. niuruj alienus obii. Edii. I'ans., inuru^ Agivut. ' Eilit. Vcn., quod condil avnnis. "• lliiil Dtliiiis reilucns. Edit. Paiis., dclicHs »(//i«i«.

" Clfaiithes
fuii.
'

Zenonis

Ciiiiciisis iiobiti^siinus audilitr

i|sedfinile sccUi' anrlor el ni»)tisier.

ires Codd. Vui., quidve putma potest. Edii. Veii
potosl,

"Edil. Ven., recubut
B Innuit lioc Inco

in

fine

supremo.
iiiillam

Ouidvc pocina

M»ro, sive MfB.uider, llLmerui?

Fortniiiiins

essc aiteni
luissiiil
,

qua siiprcina
vel i|isa
poteiis, ac
diii

fala

ah lioiniuilius depeHi
iii

(Uiii

lllyssis (alUdiias,

de Pulaiiiede ra-leroituin
iiinrti;

» iijta videuir posilns e>sei TO I jisij. qili Pytliatiornjiis nieiniiiil Cifcio lib. i d« disripuliis fiiil Olllf., el lili III, dc Oial. Fuii el Ljfsius diseiKU «»

rT

;

viflri>i, iiiliil valiieiil
is

a

se

afiiiissiiiiiis

uriior Ailicnis, de i)uu uleiu Tulliua
lucil.
.

itt

a\erlrHda
liiiii, ciiiii
lii|iiis

;

sed vil

viUi

rxtessfril.
iit

Ulysscs
iiiii

iiiini-

Lruto

iiit^nliniieiJi

a Palaiiiide KollicUarrtiir,
iii

ciiiii

le-

y Edil
i(ii-iM^i'ii.

Ven

el

unus Cod.
ail,

V»l.,

quorum

HHilal»

Cr^i ciiv pr< rrribus

Asi.un

irujci rel. brllnia

Caspar

lluiih. piiuii

lcgendjin

./uiirnn. uiit(rf

'liu]ani

illaVurus, &u

aiiicnlcin

csbO

siuiuUvil

;

ac

tapho; naui >ecu»,

uullu» iw.cl

scuiiiia.

«0
Ei
vlia: taljulaiii

MISCELLANEA.


Quid

LIB, VII
viillii

250
nou videt ipso,
dare verba vldeiur,

8in ilum piincta cadiinl, fugiunt prxsentia reruin,
ie>sera nipta ievai.

A

Prospicilan"ec!li, qiifni

Et vox longiiiqu.i dc rcgioni! sonal.

Ebt tainen una salus, p!a,

maxima,

dnlcis, ei

ampla,

gerii, aut ulii si, taciio

Perpeluo trino posse placere Deo.
Iloc valei, aique vigei,

Intra se loqniiur peciore claiisus
fine perihil,

amnr.

manei, el nerpie

Si volai aiira levis, piital inde venire salules,
'

ilinc quoiju4 post tiiinulum nascitur

almus

lionor,

ll"C fragor aure refert, qiiod liomo meiile gcril.
tiius crgi» clieiis

(Jund superest, liabitu

nieritorum, flore

be:it'>,

Hinc

ego,

<

hare, colende requiro,

Suavis justorum fragrat [rragat] odor tumulo.
Gralius ^ aura fluens,
' VJiicens,

quam

spirei •

aroma Sabieum,
lilia

Absenlcm fuciimt quein loca, non animus. Qui seniper noslro " memnraris, liaberis in ore,
Scribimus et
Afl^ectu,
» haec

qux

pinguis balsama silva reflal.
crocus, violx, rusa,
"

diim,
tiia

noii sine

te luqiiimur.

Cinnania,

ralllia,

cedunt

btudo, voto,

brachia cingo,
colla ligo.

Dt similis nullus

nare bibalur odor.
virtus generatur
iti

Aique per amplexuin pectoia,
illis,
'

Quid? quod morie magis
Diimgue sepulcra

Irgiederis

teiient, langiiida

meinbra

forent.

aniator, Et quasi blanda loqiiens, oscula libo labris.

mecnm, parlterque moveris

Hultorum dubiam solidant

pia funera vitam,

Aiiie oculos

hahco, ted chara refugit imago,
<>

Et redit ex lumulo vivincaius bomo.
Nobilis urna tegit pretiosa lalenta tonaiitis,

B

II

c

quoque quem

haheo, non retinere queo,
vadis, et inde recurris,

Aliernis vicihus

modo

Ac
•Qui

lerris

recubat qund super astra volai.
viveiis,

Vix fugis ex oculi>, ecce lignra redis,

sub ainore Dei, sacro moderamine eundo,

El cum lergadabis,
Si

f;iciesmilii cernitur insons,

Fil peregrinus liumi, civis,

poli.

Denique pnsl

illos

qui fundamenia coruscanl,
iiiiiina
s priiiia lide,

pede conversus, fronle regressus ades. Saepe eiiam videor dare le pia dicia relalu,
lllic

Postque Petri ac Pauii
Qiiis

foile laces,

liio

mibi verba refers.
quia prendi

numerus

radiel

saneiorum

sparsiis in orbe,

Iloc de te

minus

est

,

non pntcs absens;

Quanta columnarum graiia fusa viget?
Per loca, per populos inundo sua sidera pricsunt,
Quidquid ab Oceani circulus ambit aquis.
Arctos, meridies, orieiis, occasus honorat •,

Nam
Nnn

velut

illic

es toiiis, et hic

meus

es.

Qualiter

ambo

siinul paucis haliiavimus horis,

fugii

ex oculis,

dum manet

isia dies.

Misiiiius

quoties tiniidis epigrammata chartis,
silel?

Luniina [limina], muneribus clarincaia suis,

Eltua, nerecreer p, pagina muta
Qiiis rngo, reddal eas,
laciil

De

reliquo niiiil est, qufldciinquc videtur in orhe,
Ific
>

quas perdimus, norasT
levis,
?

Mani tumor

toius,

Tumus

et

umbra sunius.

Teinpora non revocat iux

aiqne

fiigax.

Cur

igitur

metu

iruliitur

daia vita susurro,

C

Dic hoiiio, note nieus

:

quid agis

quid amice rccurris?

Nec Fortunato pauca,

Joviiie, refers?

Si tua rura colis, cur

mea

voia neges?

Tenipora lapsa vides, neque Innga silenlia rumpis,

Scrihe v:icans aiiiino, referalta poeniata versu,
El quasi ruris agrum, ine cole voce, melo.

Me
Non

quoqiie

iie

recrees, ad

iiica d;iinna taces.

ita

rebar ovans, posiquam Germaiiia iiostrns,

Per ilioraca meuin ducas, precnr,
Ut liiigux sulcus sint sata noara

oris q aratrnro;
liix '.
,

Cuniulerat visus, ut resilirct amor.

Cicdidcram polius quantuin sc tenderet xlnf,
Ut vcsiri alfecius se diiplicarct opus.

Peclnris unde segcs gravidis animetur arislis
Pullulet el nostro farre novale ferax.

ncn

(nagis, ut video, vuia in coiiiraria cnrrunl,
long^aiilyr,

Nam

milii si loqueris,

bone

vir, pieialis opinie,

Teinpora

sed breviaiiir aninr,
lilii

Exsuperas
toco

labiis dulcia

mella favis.
ferl oleagiiia

An

quaniiim ex oculo, tanoim

corde recedn?
?

Plusqiie liquore placet,

qnam

succo,

Et tain longe animo,

quam sumus ambo
tihi

Suavius ct recreai, qiiani quod aronia

rcflat,

Non ego

sic refero,

quuniam

pcctoie nector,
i.

Ciim Aspasio pariier

cliaris patre, fralre,

Leone,

Pricdicat hoc alitcr,

Nam

cui cbara fules

mens animum

ubi dulce sonat
sociavit

Longa staule

die, dulcis amice, vale.

amice

'',

Qnod

ininus est oculis, flagrat

amore magis,

^

CAPLT
Ad
Feli.em,
'

XIII.

sncerum

ejus,

Ei licet absentem paries, locus, aula relentel,

Corde suo

illic est,

est ubi fornia placens.

[Timide ac repugnanter se ad Felicem pncseos lande prxstantem, ait accedere. Sodalitaiis laineiit
fidet... saliavii, 1 Edit. Piiris., aurte ferl fragor hoc,

* Edit. Ven..
l>

quod superest,

liabito^

Ihid.,

Gralior aura fluens.

quod.

' Edil. Paris., * Edit.
'

anwma.
ii(

^ Edit. Paris., tlmraqiie devincens balsama.

Edit. Paris., memorandus. » Edit. Veii., scribimus licec et
°i

dum.
Pa*

Ven.,

similit nulla.

° Ei\ii.

\en., hicquoque, quaiido Itabeo. Edit.
pagina,

Edit, Paris., jacent.

ris.,

t
•"
'

Duo Codd,

V:il.,

lumina prima
lionurant.

fide.

p
1

quem video. Unus Cod. Vat., nerecrees

Eilit. Veii,, ucciisus

Edii. Ven,, cur igitur
Diio

meiuo. Unus
fovei.

Cod. Vai,,
Eilit.

'
*

Ven. Edit., precur istud uralruiu. Uiid, etuiiusCnd. Vai,, sint fala noslra luus.

/ja'(/ igilur.
i

Codd. Vaiic, «6/ dulce
aninuim
sociahiil

Ven.,
'

tiurum

iil)i

dulcis inest.

Qu:iinvis Veii, Edit., ol Mss. <innii-i iffeiaiit liimc : Al Felicein, soceiuin ejus, ct unns ex Ma. Val. habi'ai so<-fi«m Jotiini, egi» laincii opiiior hiiiic
;ic

^

Kdit, Veii.,

amici.

\ai, sofiabat ainice.

l'!dit.

Paris.,

nam

Uniis Cnd. cuin chura

tiiuluin corru|iliirn,
legtiiduiii
.

dt;|iiavalniii

fiiissc,

ac

c>>o

ud Feluein, soiiinn

eiui,

vcl huuhi.

Hic

2fil
>iii:iII'

VENVNTII HO.N
iiiiei riH.T:ii,

(LOI.

conjimcUonn

itc n>iiiiiiiiiiii<

FOUTUNAH OPERUM PAUS |>»ii i« A Qnu iiiuliore vi» piocis .igolisl
r.

ibi
iter.

ci'S!iiiiiili>ie

Irctus,

eiiiuiJeiii

seijuciui

pueiuaie

lllu

naians oieuni, pro undis; pro c«spite, disciuo
cui pru gurgitc iiieiisa fuit.

iiilerpelliit.|
Juciijiiit,
Ar<lii:i

Vierio cui conslanl culmina
liiiiiiili

(aiitii,

Aiiaiiii-ii aiite a'i<id

data suiil

inilii

utilia potu*,

Vii

valco taugi-re

i

l.tiistr:i

inaiiu.

Persica qua; vut^i
Seil i|iioniain

iiOHiiiie dicta

soiuul.

patrix

1'uit

anla soilalilms nna,
I.assavil

dando, sed

iiou

c^o lussur edeiid»,

AITectu *

Itilens, piilso,

bcnignc, forcs.
Vocilins liinc cogeiis, hinc tribueiidoiU|>es.

CAFUT
(Se a Muinmnleno
Jiiatein
sicoriiin
in

XIV,
*•.

Mox

qiiabi parlurieiis subito vae

ventr« ietL'Hdi,

l)e il/MHiHiii/eiM

Adinirans utcruin
itinerc

sic luinuisse Bicuin.

huspiiio cxceptiiin ac
:

liberaliler tractatiim fuisse n:iri'»t

stMHiaclii crii-

Iiiiiis

eniin lunijtrus vario

ruworc

*

freineJNM,

quan) e\ ciboriiin copia,
piiuioriiiii

lcpide describil. cuininendai. ]

Peresn, cunlr:ixrrat, elcg niter ac Muiuiiiuleiiuin ipsuiii egrcgie
ei |iriecipiie

Viscera conturbans Euruset Austor erat.

Non sic if^oliis turbatur arenn procellis, Mec vaga per pclagus piif.pi3 ailaeia tremit.
Nec
sic inllaiitur veiiloram lurbiue (i»I1es,
litihcL.

Diini niihi fessus ilcr g^adior

prope noclis in tinibra,
ilie
:

Sulis inoccasu, piii fiigiente

Malleolis r:iaaulo« qttos faUcr «stas

Cuni

giif er

iindnrnin

<^

vii

idanies gr:tinine ripas,
et ip-e
fiii.

"

Alier

iii

alterius niciabai
s

'

niole susiirros,
luit.

rasraa conspeiii, pastas

Ei sine

me

niecuui puoii;i snperba

Iluc orulis eaptiis, voio diicenie, tralieb.ir,

Sit libi loiiga ^ s.ilus, cels;i

cum

£onj«tse, rector,

Denecteiisqiie vlain, prosperiora peto.

Et de naloruin prole voceris avus.
Ltiuilis

Mumniolpnus enrm,

<)ui

celsa palaiia regis

hoHurc polens,

fclicia

tempora cemas,

Altis consiliis crescere rite facit,

Et valcas dulces concelebrare jncos.

Inter concivcs merito qui clarior exslat,

CAPUT XV.
D*
diiini

Qncmqnesuper proceres unica
Moliilitaie ^ potens,

palina levat,

Berutf»

<

eomile

'

.

animo bonus, ore screnus,

[Cura exspf-ctafei Fwlun.-iJus ul a Beridfo ad praniuvilaretiir,

Ingeniosiilvrs, et probilate sagnx,

Cui genus a proavis radianii luce corii«cai,
M^iril^os ipse
Iliic

laborasse. Ad omiiia facit. ]

extremum

duplici interea se faiue Har':!! faiista pro ipso ac Ixia

lamen

vicii hoiiorc patres.

Delicias, Berulfe, tuas spectando

'

libenter,

ergo artveniens, epulis explctus opimis
inilii

Me

falcor dnplicem siistinuisse fainem;
'

Qncni vidisse,

consliiit cssc

cibum.

Sic ego ciedebam, quarta

satiarer ui Iiora,

Fercula niagna quidem, dapibus cumulata bcnignis, Me nec ad ortavam mensa beiiigua Tneat. {J Acsi co'le mmrns, discus onustiis er.it. Per vcstras epiilas dtdici jcjunia gcstaiis ",

Undique

niontts opns mediiim quasi

v.illis

liabebat.

Litaiiia

fuit

prandia vestra niagis.

euim videiur e«se Felix ille, qui Forjunaii sodslis, et iii sMidiis Ravenna; sociiis, postc:i cre:iijus Tar»jsinns
e.

io

ei

H. Ac

iscopus est, iiidi\imiis in Viia. FMrliiii.^ n. saih'. Iiuic apie convciiit hie versus :
fuit

Sed i|usnijn falfi^

aula sadalitius ona,

' llic Bcruiriis Turonuin ac Pictavorunj AuK fiiil, ul relerir.regor. Tiiron. lili. viii llist Fr.inc.,i'a '."iO. cuin ejusd^^iii tlic^anros Is posl Sigilierti inorlem clam absltilisset, co:iipi'cl»eiisus a » iHldcbert'" rege, uiia ciim Ariiegisilo, ejiiwd''»! sceleris sncio, iu car,

cerem conjectus
qui haiid scio an Felici, coiiveoire possil. Uc.Be Jovini

esL,

ac

iii-i

ejiiscopi

inurcessis-

socero,
ei

lirio

modo

vcro Felici

Foruinjio

seoi, ferro vilain amisis et. llaic ail an. ."85. Porro anim:idvert.t Bn.w. ;id liunc lncuin

cnm
iii

iarvisius commuujs pair a fuil, iit tisLeiidimus in eadem Fort. Vila, miin. 10. • Unus Cod. Vat., affeduque fidetis. *> Bic videtur esse Muinmuleiiiis qui Siieiviomeus
flppellatur a Greg. Tur., lib. x Uist. Frauc, cap. 5!, «iijiis filius Uolio Rigunthem, Chilpcrici filiaiu, ite«luiit in Ilispaniam, Retcaredo nupiur.iiu, uii narrat

Sirmondo
tiiitatiis

in notis

:»il

Sidoiiiuin, linc iu<.aie,
in

qua Fore\

fl.<ircba.',

ei

iiiierior«

luive fuissc,

cojiiilis

hoiiorR el loco al .iltiorcm iluci* paiaiini gr:uluni asccnilcrcltir ; iHud vern iilrumqnc grnduui
iiiutd

discriiiicii iiilerfuisse,

coniM

uiii

solum

c.viiali
pr<iviii.

prssidcrei

,

dux vero

vlu.iilMis, tive

ime^raia

idem Greg..

I.

vj, c.

iS; alter vcro ejus

lilius

Bodegisilus, cum ad ALuiriciutu i/np. profcctus esset, ^egatus Childeberli regis, Carihagine ia seditione
{lopnlari occisus est injuria. « Edil. Paris., ririddHri. • Muniniiileni gcniis nnhilissimum fuisse et cl:inim in Giillia hiiic iiiielligcro possumiis, qnod Crcjor.

ciain adininislr:irel, in qiia pliires cssoiu civilales, ac siiigiil c snos coiiiiliitiis Iia1)creiit. Vidcsis Sirmoiid., in notisad eiisi. i7 lib. vii; S.dunii A(««ll.,

D

ubi plurilui^eveiii^iili^iiHiui Ulutlrai. i lliiu' inlclligi poiesi hoc carmeu scriptiira a Kortunaio fiiissu ciini BcrnlTiis adliiic csset conies, nc

Turon.,

10(|ueiis rlc

Boboiie, MuuiuKileni

lilio

qiii

fomcs
jBrnn/

itiiieiis daiiis

autem,

fucral Rigiiiiilii, do qii:i sii|ira : inqiril, fuiii ea viii miii/iii/ic/. ItoSio
u.rore,

noiidiim 1'iciava.' ac TiironiciV urlii. diicaluui linsscl adcpius. Al is jaiii dux appollaim' a Ciregor. Tuion. qiio leniiiore Greg..rius iii llist. Fraiic. ad aii. 580, Berullum iii so iiiiqniorcni cxpeilns est, nt idcni

narnl

lib.

v, cap.

.'.0.

OnMnino

verisiiQile esi

suli

fhix fillui
fihiis, etc.

Uumniutent cum

quasi

p.-iraiiiini-

Sl^ilioiio

Edit.

Parisiensis UiblioihecoB PP.
Tersoiii
:

an. iGil sic

legit

hunc

e poiiiinn. upnil i^iiein va'ohal :iiU'Ior>talc el ^raiia. J-aoi mmo Sigihcrlus ihcU stis csinii. ri7,S, ei aiile qneni .iniiiiin piiniido liix) pocm:i cliuiihraliim luisse crcileiiduiii c»l.

eu

diicaiii liiis

i

i'

fntui eniui vtric vantorum niore fremelr.it.
'

Fdil. Voii., exsiieilo /ifccniir.
F.dit.

I'aiis.. j.i/iiiri.-r

heru.
nns,
li

( Iliid., nnilabal mote, « Et tine if.

1"

Uiins

Cod

V:it., jejuiiiu ijut

"Ibd.,
ipsiiin

tiliiiiii,
liii'

llrowcrns
iuriic:ii'i,

pni

.iiiii.s

|ejuniuir

^

Unus Cud.

Vai.iiil libi targn nUu'..

anuinial

i(ii(idii|r,

pru vcic.rf

S55
Del
libi

MISCELI,\NEA
vM« Oens.
per <f\en\ raoJj
l:eia notamtis "
:

Lltt. VII.

«5*

A

Aciibus

eximiis sic piiblica jura iovc!>al *,

lla'C

quoque duni

scrib^i, pliis saiiatus

agor.

Ut jiiveiiem regeni redderes esse seirein,
Ipse gubernabas, veluii
si

lutor adesses,

CAPUT
De Condoite
*>

XVI.
dMnesiico.
laiiJat
in
oli linnnres qnns adminisirandi regia
ille

[Cnndnnem
virlute

dnniesiicum
,

Commissumqiie tibi proHclebat opiis. Clotarii rursus magna dominatus in aula, Quiqiie domum siraHi jussit amore regi.
Miiiati reges,

prflmeriuT.ii

et

doino

sinj^nlari

flde,

qiinsqne

grndaiiin
]

sab

vos non routasiis honores,
tibi

divcrsis Aii^lrasijc regibus fuerat coiisecutiis.

Successorqiie Inus tu

dignus eras.

Temporibus longis
Eiiituit

regalis « dives in aula,

Tanliis anior populi, solertia taiila regendi,

meritis gloria,

Comlo

^, luis.

Ut

lioc

nemo
'

volen-; surripiiisset oniis,

Ns»m seinel ut juvenem
Elegii spcuni

vlgili le

pectore vidit,
seiiem.

Niinc etiam

placidi Sigiberii regis
servitiis liliera

amore

semper

lialiere
(|ii.i:

Sunt daia

dona

iiiis.

Quis

fuit illc

aniinus? vel

miuleratio scnsus,

Jussil ei egregios inler residere potenies,

Cuiu fueris lanlis

regilius iiniis ainor?

Convivain " rcddens, prolicictiie gradii.
Ilex poiinr reliqiiismerito
i>

Mens

melion

paravit,

generos:i

tilii

prciio^o Iiimine rulgel,
aniplificavit avos.

Qiisp

meriis prnpriis

Elqiiod
sna crescil orign,

iiinjiis

habei, hoc tua caiisa docet.

Floret piisterit.is,

perqnam

Sic tuiis ordo

fait,

semper majcra
trislis

niereri,

Vitmiiie qiiain senior, lain libi crcfit lionor.

Gl Tncit antiquos surgere iaude palres.

Nam
Qni

Qiis fuerit virtns,
si

Saxonia

canial,

pra-fertnr generis
laiis esl

qiii

servai

bonnrcm,

Laus
Qiio

est arnia Iruci iion limaisse seni.
vulis, elniagrio regis

Quanla magis
ciipit

nobilitare genus 7

Pro patri*
ergn siiuin geslis aliollere nonicn,
llle

amore,
"

duo naiorum funera cbara

jacent.

liium vclox prcmcditetur npus.
iiicipiens exisli

A parvo

semper

Nec
in altiim,
teiies.

graviter dolcas cecidisse virililer amb.^s,
erit.

N.im pro laude mori, vivere semper
La'liliam vulliis bilnri
ditriiiidit

Perque gradas omnes cuiniina celsa
Tlieodericus

ab ore,

ovans ornavit

liiinore

tribunum
tiiuin.

'

Surgendi auspicium jam

El sine nube aninii gaudia

lida P gerit.
,

fuit

inde
'"

Thcodeberlus

f eniin

coniitivx

praemia cessit,
liiis.

Munificus cunclis, largiiis niulta benignus

Ei fdtis aslrictos per
iViuit et obsequiis cingiila

liia

doni viros.

digna

Siliibi longa saliis placidis felicior i annis

Vidil ut egr^gios animos meliora mereri

Atqiie suuin rcparel

'

proles

opima

(latrein.

Mox

voluil

mentes

»

amplificarc grados.

C
CAIUT
Ad Gundoarium
[Gxciisat
liter.iruiii

Insiituilcupieiis, ut daixle domesticus esses,

XVII.

Crevisii subilo, crevit el aui.i simul.

[M-, Guniliar'.um\'.
,

Florebant pariier veneranda

p:ilaiia

lecum,

breviiaicm Foriunaiiis

ac

stjaB

riaiidcbai vigili dispo^iiore

domus,
vixit,

in Giindoariiini

lieiu'volci lisc vix

ullain pagiiiam

Tlieoduvaldi
Iliijns in

i

eliam

auxilium

cum parva inrantia maxima cura fiiit.

esse parem affiriii:ii. Lnudnt deiiide Guiidnariuni ob suaviiaieni niuruin aiqiie scniiojiis. nc reliquas

cjiisdem viitutes, pr.ccipuc vcro in adiuinisiranda,

KccIPsi:R consuetudinc jejunium

seinper

habcrent

adjiinctum. • Uhiis Cod. Vai., lata nolaiur. > Edit. Ven. Condane. Domeslici nnminnbanlur ii qui in regia aiila exculi:iliani, ei piocur:ili:uit illa qua;

Edil. Ven., mox vnluit merilis. Ibidem et in trilius .Mss. \ aiic.^Tlieud^batdi . Porra, Theiidebaldus Tlieodeberti (iliiis fuit.qui paireui
'
i

ad iiecessarias pro
pcrtinebaiit
llisi.
,

r<'gio

npparaiu

el viciu

impen>as

vita riiiKliitn, ipse iiniiialuru ndliuc icl^ile, excepit in resno aii. 5i^. Moriuii anleiii vel Tliiudeii^iJdo , an.

nlS,
III

C!ol:iriiis reliclnin

ab
,

illo

legniini si«) adjunxil^,
Fi-.inc.,
)

ut legore
,

est

cap. 28. niates regiii , ac regi , ciim ca-ti ris palalii proceribus >" placiiit assidebant. Vide d. Kuinari, in noiis ad lil). VI Hist. Fiaiic, c. H, et lib. vii c.2l, nbi rerert ensdem vel cubicula:ios appellatos fuisse. Pliira hMbel Dufreriie in Gloss., iibi fusius de muiiere
,

Franc.

x Hi immeralianiur inter opli_.

apud

Grerj. Tur., lib.

iiarral

Gng.
(

Tiiron.

lib. iv llisi.

e.

9

,

siib

quo Coiido

ut hic re!eri

Fi)rtiinatus

honoreiii

"

siinm ac luciiin reiinuit , qiieiiiadmndiim et sub Sigi.^ berto Clutarii filio, cui Tlicidoiici regiium obtigi