You are on page 1of 16

Deri me tani kam arritur ne punoj ne kete drejtim

y y y y y

TE DREJTAT E NJERIUT BASHKEJETESA MARTESA DIVORCI USHTRIMI I PERBASHKET I PERGJEGJESISE PRINDERORE.

Por detyren nuk e kam perfunduar po mundohem te gjej edhe literatur te jashtme (ne gjuhe te huaj) pasi ne gjuhen shqipe po e kam shume te veshtire te gjej informacione te cilat te jene konxhize per temen. Literatura: E DREJTA FAMILJARE Si pjese perberse e sistemit juridik ajo studion tersine e normave juridike qe rregullojne mardheniet familjare-martesore,midis prinderve dhe femijeve te birsimit dhekujdestarise. Objekti i se drjejtes familjare Objekti i se drjetes familjare perfshin tersine e normave juridike qe rregullojne mardheniet qe lindin nga familja:martesa,birsimi,kujdestaria dhe mardheniet midis prinderve dhe femijeve. Me aktin e lidhjes se marteses njeriu beht subjekt i se drejtes. Si objekt i se drejtes martesore te natyres personale: a)e drejta prindore midis prinderve dhe femijeve b)midis birsuasit dhe te birsuarit c)kujdestaria per te miturit.

Parimet themelore te se drejtes familjare 1. Parimi i barazis ne mardheniet familjare, 2. Parimi i shuarjes se ndikimit te organizatave fetare , 3. Parimi i mbrojtjes shtetrore dhe shoqrore te familjes , 4. Parimi i laicitetit, 5. Parimi i veqant i mbrojtjes se veqant te femijeve . Parimi i barazis ne mardheniet familjare Ben percaktimin se antaret e familjes jane te barabart ne pikpamje te te drejtave dhe detyrimeve pavarsisht nga statusi ose seksi barazia e femres me mashkullin eshte sanksionuar si me norma ligjore ashtu edhe me kushtetut. Martesa sipas riteve fetare Te fejuarit mund ta lidhnin martesen pas lidhjes se marteses civile

doktrina juridike. Parimi i mbrojtjes se femijeve Ligji i mardhenieve familjare garanton te drejten e mbrojtjes se femijeve nga shfrytzimi ekonomik. Deklaratat mbi lirit dhe te drejtat themelore te njeriut 3.praktika gjyqsore. 2. Rregullat per mbrojtjen kunder dhunes ne familje ± Trajton dhunen familjare si veper e .dhunimi seksual.Parimi i mbrojtjes shtetroe te familjes Perfshin si normat kushtetuese ashtu edhe ato ligjore qe rregullojne mardheniet martesore familjare. -Burimet formale jane: ligji.praktika gjyqsore. Konventat nderkombetare Zakoni si burim i se drjetes familjare: zakoni eshte burim i terthort i se drejtes familjare ne rastet e percaktuara me ligj. Burimet formale ndahen ne dy lloje: a) Burime te drejtperdrejta-siq eshte ligji dhe rregullat shtetrore ligjore. Burimet e se drejtes familjare Burimet e se drejtes familjare ndahen ne: burime matriale dhe burime formale. por vetem si ritual. b) Burime te terthorta-zakoni.Ligji ne kuptimin formal perkufizohet si dispozit.keqtrajtimi . Aktetet e pergjithshme juridike te OKB-se. Ligji si burim i se drejtes familjare . Kjo martes mund te behet pas marteses civile para organit kompetent.doktrina juridike.perdorimi i paligjshem i substancave narkotike.zakoni. Parimi i laicitetit Ky parim percakton shuarjen e lidhjes se marteses fetare.burim tjeter plotsues mund tejene: ato akte te cilat rregullojne te drejtat statusore te kujdesit shoqror ndaj familjes etj. Femijet si ne martes si dhe jasht marteses kane pozita te njejta sa u perket te drejtave dhe detyrimeve. -Burimet matriale karakterizojne kushtet matriale te jetes se klasave. Ligji per barazi gjinore ± Eshte parim i barazis se gruas me burrin ne te gjitha fushat e mardhenieve familjare martesore ky ligj familjar dhe martesor i ve nen mbrojtjen e shtetit dhe te shoqris. Burimet themelore dhe tplotsuese te se drejtes familjare Burime themelore konsiderohen ato akte ligjore te cilat rregullojne te gjitha mardheniet juridike familjare ne kuader te se drejtes familjare te nje vendi por jo edhe ne fusha tjera te se drejtes. Burimet nderkombetare te se drejtes familjare 1. Burime plotsuese te se drejtes familjare jane ato akte vetem pjeserisht i rregullon mardheniet familjare. Normat e se drjetes familjare ka nkarakter imperativ urdherues.rregull ose form juridike te cilen e nxjerr organi me i lart shtetror. por mbron edhe martesen fetare qe nuk ka efekte juridike.

por edhe sfera te se drejtes familjare dhe martesore. Kushtetuta trajtohet s i burim kryesor i se drejtes familjare.pronsia.Studion. Familja si institucion juridik Familja perben nje bashkim personash te cilet per shkak te marteses. Kuptimi me i plote per familjen eshte: ³familja eshte grup personash te lidhur ne martes apo ne bashksi jashtmartesore ose ne gjini te cilet kan te drjeta dhe detyrime ligjore dhe mos respektimi i tyre do te shkaktonte sanksione juridike´.Metoda sociologjike e perkufizon normen juridike si realitet jo si dukuri ideale.gjinis ose birsimit jane te lidhur mes veti ne mardhenie psikologjike. Zhvillimi historik i familjes Periudha e mardhenieve seksuale te pa rregulluara(promiskuiteti) Familja me lidhje gjaku(konsaguine) Familja punalua(egzogame) . Shkenca juridike si burim i se drejtes familjare .Metoda normative juridike shpjegon se qka parashehdhe qe kuptim ka nje norme juridike . Kushtetuta si burim i se drjetes familjare ± Permban parimet themelore dhe normat me te rendesishme qe kan te bejne me fusha te ndryshme: organizimi shtetror. Ajo analizon dhe shpjegon arsyen shoqrore te ekzistimit te saj.qellimshme qe nje person i shkakton nje personi tjeter.rregullimi shoqrorekonomik.morale.grup burrash dhe grash Matriarkati-sundimi i gruas Familja me qifte(jindiozmike) ± nje burr nje grua Patriarkati ± pushteti i burrit mbi grat Monogamia ± martesa nje burri me nej grua . Per martesen dhe zgjidhjen e saj Per mardheniet midis prinderve dhe femijeve Per institucionin e birsimit dhe kudestaris Metodat e se drejtes familjare.analizon dhe jep mendime teorike per familjen dhe mardheniet qe krijohen ne te.jetojne ne nje ekonomi te perbashket familjare dhe mbajn pergjegjsi shoqrore per njeri tjetrin. Metodat me te cilat sherbehet e drejta familjare jane: a) Metoda normative-juridike b) Metoda sociologjike .ekonomike dhe juridike.

Familje sipas menyres se themelimit Sipas perberjes numrit te antareve te gjinis a) E vogel b) E gjere dhe c) E madhe .Sipas mardhenieve pasurore a) Familje industriale(puntore-e nenpunsve) b) Familje individuale-private(bujqsore. Familja sipas menyres se themelimit a) Familje martesore b) Familje jashtmartesore c) Familje e birsimit .zanatgjinjeve) . Mardheniet pasurore 4. .juridik Llojet e familjes sipas kriterit historik a) Familja matriarkale(e grave) b) Familja patriarkale(e burrave) c) Familja egalitare bashkohore Llojet e familjes sipas kriterit sociologjik 1.femijet madhor me bashkshortet e tyre dhe niperit dhe mbesat.Sipas kriterit harmonik a) Familje stabile b) Familje jostabile ose e plote dhe jo e plote . . .Sipas kriterit gjeografik a) Familje fshatare(rurale) b) Familje qytetare(urbane) Llojet e familjes sipas kriterit juridik 1. Kur te dy bashkshortet jane gjalle konsiderohet martes e plote.Familja e vogel perbehet prej pak antaresh perfshir prinderit femijet e tyre per te cilet jane te detyruar te kujdesen qofshin martesor ose jashtmartesor. Stabiliteti i lidhjeve familjare 3. Kjo familje perbehet nga nje numer i madh antareshte nje gjinije por qe u takojne shume brezave. Familja sipas perberjes numerike te antareve te gjinise 2.sociologjik.Familja martesore perbehet nga bashkshortit dhe pasardhsit e tyre. Llojet e lidhjeve familjare 5.Familja e madhe.ndersa kur njeri bashkshort ose . Sipas natyres se mardhenieve familjare 2. Kulturave familjare etj.Familja e gjere perfshin antaret e gjinise se gjakut te tri gjeneratave: prinderit.Llojet e familjes Klasifikme me te rendesishme jane: historik.

Mardhenie midis bashkshorteve 2. Mardhenie midis prinderve dhe femijeve Familja jashtemartesore ± Kjo familje krijohet nga personat qe jetojne ne bashksi pa lidh martes me njeri tjetrin. Familje e plote Quhet ajo familje e cila perbehet nga femijet e lindur prej te njejtit baba dhe nene ne martes. Gjinia Eshte lidhje midis dy apo me shum personave.sh ne vij te drejte ± llogaritja e gjinis me shkall llogaritet afria e personave ne kuader te vijave ne gjini ati djali jan gjini ne shkall te par. Familja e birsimit Themelohet me akte juridike ne menyr artificiale midis birsuesit dhe te birsuarit. Mundson mbrojtjen e femijeve qe nuk kane munndsi. Politika e kufizimit te natalitetit Zenja dhe lindja e femijeve eshte qeshtje e vete bashkshortve. Perveq ketyre si ba z e formimit te familjes eshte edhe bashksia jashtmartesore.djali gjyshi dhe nipi jane ne shkall te dyte.motrat.gjyshi Ne vij te terthort: vllezrit. Familje jo e plote Konsiderohet ajo familje e cila kur femijet nuk kane prejardhje te njejte.gjinin e kumbaris dhe e drejta e sheriatit gjinin e qumshtit. . Gjinia e gjakut Eshte lidhje prej gjakut qe krijohet mes dy e me shume personave qe rrjedhin njeri prej tretrit. Politika e shtimit te natalitetit 2.tjetri kane vdekur quhet martes jo e plote . Planifikimi i familjes Planifikimi i familjes ka dy kahje: 1.e themeluar me lindje apo me ane te ligjit. Dy lloj mardhniesh themelohen ne familjen martesore 1.gzojne perkujdesjen e plote prindore.ati. Gjinia e gjakut ka dy lloj vijash Ne vij te drejte-hipse zbritse: djali.kusheri P. Llojet e gjinis a) Gjinia e gjakut b) Gjinia e krushqise c) Gjinia e birsimit E drejta kanonike kishte nje loj tjeter te gjinis.prinderve pa femij u kompenzon ate qe nuk u a fali Zoti. Struktura e lidhjes se familjes Baze themelore e formimit te familjes eshte matresa dhe gjinia.andaj kjo eshte e drejt e tyre njerzore.

bankas-martesa krijon statusin juridik bashkohor.solem i jetes se nje burri me nje grua i mbeshtetur ne barazin morale dhe juridike. Kuptimi i marteses Dy koncepte themelore te marteses: a) Martesa eshte kontrat civile b) Martesa eshte institucion juridik P.ndersa martesa si institucion juridik. Qellimet e marteses 1) Qellimi natyror 2) Qellimi moral 3) Qellimi shoqror Kushtet e lidhjes se marteses . Martesa ekzistuese .kodi civil i napoleonit karakteristikat specifike .martesa si kontrat civile njihet ne te drejten romake e franceze.Sukseset e kunderta . Objekti i se drejtes martesore Martesa dhe mardheniet martesore perbejn objektin e se drejtes martesore. Mardheniet jane te llojllojshme: mardhenie personale dhe pasurore. Perveq normave urdheruese kemi edhe norma dispozitive: per mbiemrin.kryerjen e puneve ne amvisni.perfaqsuesit e keti koncepti emanuel levi.ne ndjenjen e dashuris mirkuptim te ndersjellt qe lidhet para organit kompetent me shprehjen e pelqimit ne menyr te lir sipas procedures se parashikur me dispozita ligjore´. ³Martesa eshte bashkimi i lir.sh.a.Vullneti i lir i bashkshorteve te ardhshem . Mungesa e vullnetit 2.Lidhjea e marteses perpara ordaneve kompetente Pengesat martesore jane: 1. Kuptimi i se drjetes martesore ³E drejta martesore eshte nje permbledhej normash juridike me te cilat rregullohet martesa dhe mardheniet martesore´.Ne vij te terthort motra dhe vllau dhe shkojne neri te trungu qe eshte person nga i cili ka norigjin te perbashket.mirpo gjithnje edhe bashkshortet jashte martesor.vendbanimin. Subjekti i se drejtes martesore Subjekt te se drejtes martesore jane bashkshortet.

Dhuna .Me dhune nenkuptojm shterngimin apo kanosjen e njerit bashkshort apo te dy bashkshorteve per te lidhur martes kunder vullnetit te tyre. E mitur Pengesat martesore te evitueshme jane: a) Mituria b) Gjinia e krushqis Pengesa martesote e perhershme eshte: gjinia e gjakut. Lajthimi mund te jete: Lanthimi per personin fizik Lajthimi per personin qytetar Lajthimi per cilsit thelbesore Gjinia si penges martesore eshte tri lloje: 1) Gjinia e gjakut 2) Gjinia e krushqis dhe 3) Gjinia e birsimit . Gjinia 5.gjinia e krushqis. Lajthimi ± Egziston kur njeri bashkshort ka pasur mendim te gabuar mbi rrethanat. Smundjet psiqike dhe pa zotsia e veprimit 4.faktet dhe mbi cilsit thelbesore te bashkshortit tjeter ne momentin e lidhjes se marteses. Kanosja ± Me kanosje kuptohet vetem ushtrimi i dhunes psikologjike e joedhe i dhunes fizike.3. Pengesat martesore te perkohshme jane: 1) Mungesa e vullnetit 2) Martesa ekzistuese 3) Smundjet psikike 4) Pa zotsia e veprimit dhe miturai Pengesat martesore absolute jane: 1) Smundjet psiqike 2) Pazotsia e veprimit 3) E mitura deri ne 16 vite 4) Egzistimi i marteses Pengesat martesore relative jane: persona te caktuar.

Si ndales per lidhjen e martese jane faktet relevante te cilat ndalojne lidhjen e marteses derisa te egzistoj ajo ndales. Vendi i lidhjes se marteses 2. Forma religjioze y Te drejtat dhe detyrat personale te bashkshortve .Mos respektimi i pengesave martesore shkakton cenimin e interesave te pergjithshme penalojuridike . 1. . Transkripti nwe regjistrimin ne librat am 5.premtim reciprok i dy personave me gjini te kunderta per tu martuar ne te ardhmen.toksore dhe funksionale .Kur eshte fjala per ndalesa te drejten e ngritjes se padis e kane vete bashkshortet.Kompetencat per lidhjen e marteses dallojme: kompetenca lendore.Menyra e lidhjes se martese paraqet tersine e rregullave te cilat duhet respektuar me rastin e lidhjes se marteses. Pushimi i fejeses behet: a) Me lidhjen e marteses b) Me vdekjen-te njerit apo te dy bashkshorteve c) Me shkeputjen-me marveshje me shkeputje te njeanshme Flet paraqitja per lidhjen e martese(kurorzimi) Te fejuarit jane te detyrar te paraqesin kerkesen per lifhjen e marteses pran sherbimit te ofiqaris te komunes. Akti i lidhjes se marteses 4.Martesa e lidhur ne fakt krijon nje tersi te drejtash dhe detyrimesh midis vet bashkshortve ashtu qe burri dhe gruaja kane detyra dhe detyrime reciproke dhe mbi bazen . Fejesa(sponsalia) ± Eshte nje premtim para martesor.kerkesa mund te paraqitet me shkrim ose gojarisht duhet t ibashkangjiten keto dokumente: 1) Akt lindja nuk duhet te jete me e vjeter se 6 muaj 2) Leja e gjykates Lidhja e martese ± Behet ne menyr soleme kurdoher botrisht dhe ne pranin e personave zyrtar. Pjesmarrja personale ne aktin e marteses 3. Si ndales mun te jete: mardheniet e kujdestaris Dallimi midis pengesave dhe ndalesave martesore Mos respektimi i pengesave martesore shkakton pavlefshmerin e marteses Ndalesat martesore muk shkaktojne pavlefshmerin e maresespor vetem pergjegjsi penale.dhendrrit dhe nuses dhe ne prani te pubilkut. Kushtet formale per lidhjen e marteses 1) Kompetenca per lidhjen e marteses 2) Menyra e lidhjes se marteses .

besnikria e bashkshortve. Te drejtat dhe detyrimet mund te ndahen: Te drejtat dhe detyrimet personale nuk mund te bejne marveshje Te drejtat dhe detyrimet personale mund te bejne marveshje Te drejtat dhe detyrimet personale te bashkshortet jane te rregulluara me norma juridike: jeta e perbashket. Nese eshte zhdukur gjate luftes kalon 1vite Procedura e shpalljes se personit per te vdekur 1) Procedura jashkontestimore pran gjykates komunale 2) Propozimin mund ta paraqes: a) Bashkshorti i gjalle b) Personat qe kane interes juridik c) Prokurori publik Anulimi i marteses Quhet e pavlefshme nej martes e lidhur pa plotsur kushtet e kerkuara me ligj per plotfuqishmerin e saj. Si shkaqe te anulimit te marteses paraqiten pengesat martesore ato duhet te kene egzistuar perpara lidhjes se marteses.Kushtet per shpalljen e bashkshortit te zhdukur per te vdekur 1.personi konsiderohet i vdekur diten kur aktgjykimi merr formen e prer.Shpallja e njerit bashkshort te zhdukur quhet i zhdukur nje person te cilit si dihet ase vendbanimi. Nese eshte zhdukur me rastin e fundosjes se nje anije 3.barazia e bashkshortve.ndima reciproke.e barazis morale dhe juridike mbi ndertim te kufijeve te pacaktuar me ligj pa asnje lloj diskriminimi fetar.pavarsia e bashkshortve.kombetar. Nese per jeten e bashkshortit gjate 5 viteve ska kurfar te dhena 2. . Pengesat absolute martesore jane: Mungesa e shprehjes se vullnetit te bashkshortve ..racor.ndersa ne baze te rrethanave te rastit besohet se ka vdekur.ase venqendrimi.Vdekja eshte menyr natyrore e mbarimit te marteses me vdjekjen e njerit bashkshort mbaron perfundimisht martesa. Te drejtat dhe detyrimet personale te bashkshortev te cilat mund te bejne marveshje 1) Caktimi i mbiemrit 2) Caktimi i vendbanimit 3) Lindja e femijeve 4) Ekonomia e perbashket 5) Caktimi i shtetsis Zgjidhja e marteses behet ateher : 1) Vdekja e njerit bashkshort 2) Shpallja e njerit bashkshort te shdukur 3) Shkurorzimi .

sipas radhës: a) bashkëshorti ndaj bashkëshortit tjetër dhe fëmijët ndaj prindërve te tyre. sipas radhës me te afërt. Sistemet juridike te shkurorzimit a) Sistemi juridik qe ndalon shkurorzimin b) Sistemi juridik qe lejon shkurorzimin c) Sistemi i shkurorzimit te marteses si sanksion d) Sistemi i shkurorzimit te marteses si mjet sherimi e) Sistemi i kombinuar i shkurorzimit te marteses Perkufizimi i shkurorzimit Me shurorzim kuptojme zgjidhjen e nje martese te vlefshme gjate jetes bashkshortore per shkaqe te parapara me dhe ne procedur ligjore me aktgjykim te organit kompetent ± gjykates. e karakterizuar nga një jete e përbashkët. sipas radhës me te afërt. d) te paralindurit ndaj te paslindurve te tyre. Martesa lidhet para nëpunësit te gjendjes civile. qe nuk janë fëmijë te tyre.y Lidhja e marteses nen moshen qe parashihet me ligj Martesa egzistuese Smundjet psiqike gjinia e gjakut Shkurorzimi ± Eshte e drjete e pa tjetersueshme dhe e pa cenushme e qdo individi. me pëlqimin e lire te dy . c) te paslindurit ndaj te paralindurve te tyre. Personat bashkëjetues mund te lidhin marrëveshje para noterit. qe nuk janë prindër. ku përcaktojnë pasojat qe rrjedhin nga bashkëjetesa lidhur me fëmijët dhe pasurinë gjate bashkëjetesës. qe paraqet një karakter stabiliteti dhe vazhdueshmërie. Detyrim për ushqim kane. sipas radhës me te afërt. Veqorit kryesore te shkurorzimit Martesa e vlefshme zgjidhet ne menyr juridike Martesa zgjidhet gjatet jetes se bashkshortve y BASHKJETESA Bashkëjetesa është një bashkim fakti midis burrit dhe gruas qe jetojnë ne çift. b) prindërit ndaj fëmijëve te tyre. d) vëllezërit dhe motrat ndaj vëllezërve dhe motrave te tyre. y y y y y y MARTESA Martesa mund te lidhet ndërmjet një burri dhe një gruaje qe kane mbushur moshën 18 vjeç.

i cili është i detyruar te beje shënimet përkatëse ne regjistrin e martesave. Vendimi i gjykatës se shkalles se pare mund te ankimohet ne gjykatën e apelit. Një martese e tille nuk shpallet e pavlefshme kur personi ka arritur moshën e kërkuar. bashkëshortët pretendojnë se martesa e y y y . kundërshtuesit. Gjykata kompetente. derisa martesa e mëparshme nuk është shpallur e pavlefshme ose nuk është zgjidhur. mund te detyrohen me dëmshpërblim. Heqja dore nga kundërshtimi nuk pengon nëpunësin e gjendjes civile te refuzoje lidhjen e martesës për shkaqet e parashikuara ne këtë Kod. e cila duhet te vendose brenda 10 ditëve nga data e regjistrimit te çështjes. qe e bën te paafte te kuptoje qëllimin e martesës. Nuk mund te lidhe martese personi qe vuan nga një sëmundje e rende psikike ose ka zhvillim mendor te mete. me kërkesë te secilit prej bashkëshortëve te ardhshëm. Martesa e lidhur gjate vazhdimit te një martese te mëparshme te njërit prej bashkëshortëve është e pavlefshme. qe e bën te paafte te kuptoje qëllimin e martesës. Personi qe kërkon shpalljen duhet t'i paraqesë nëpunësit te gjendjes civile certifikatat e lindjes se te dy bashkëshortëve te ardhshëm. me përjashtim te paraardhësve. vendos për heqjen ose jo te kundërshtimit te bere për lidhjen e martesës. Ne qofte se kundërshtimi nuk pranohet.bashkëshortëve te ardhshëm. Nuk mund te lidhe martese te re personi qe është martuar. Martesa e lidhur nga bashkëshortët pa pasur qellim për jete te përbashkët si burrë e grua është e pavlefshme. është e pavlefshme. b) për këtë ka një vendim gjyqësor. Pavlefshmeria e marteses Martesa e lidhur nga një person qe vuan nga një sëmundje e rende psikike ose ka zhvillim mendor te mete. Kur gjate gjykimit për pavlefshmërinë e martesës. brenda 10 ditëve nga data e regjistrimit te kërkesës. ose kur gruaja ka lindur fëmijë ose ka mbetur shtatzënë. c) hiqet dore nga kundërshtimi. si dhe çdo dokument tjetër qe është i nevojshëm dhe provën se nuk ekzistojnë pengesa për lidhjen e martesës. sipas dispozitave përkatëse te Kodit Civil. Martesa e lidhur nga personi qe nuk ka mbushur moshën e parashikuar ne këtë Kod është e pavlefshme. Nëpunësi i gjendjes civile është i detyruar qe te beje shënimin e heqjes se kundërshtimit ne regjistrin e martesave kur: a) vlerëson se kundërshtimi nuk është bere ne përputhje me dispozitat e këtij Kodi. y y y y y Kundërshtimet e lidhjes se martesës Kundërshtimi i lidhjes se martesës behet para nëpunësit te gjendjes civile ku do te lidhet martesa.

ne qofte se ne këtë kohe zgjidhet martesa e mëparshme. nuk shpallet e pavlefshme. E drejta e padisë. gjykata miraton dhe marrëveshjen qe rregullon pasojat e zgjidhjes se martesës. kane kaluar 6 muaj. gjykohet me pare vlefshmëria ose ekzistenca e martesës se mëparshme dhe.mëparshme ka qene e pavlefshme ose e zgjidhur. pëlqimi i te cilit nuk ka qene i lire. Padyshim divorci ka shumë shkaqe. Ne te njëjtin vendim. te ardhurat e nevojshme për rritjen dhe edukimin e tyre. ne qofte se ata kane te tille. Marrëveshja përmban lënien për rritje dhe edukim te fëmijëve te tyre te mitur. dëgjon fillimisht veçmas secilin nga bashkëshortët. pa praninë e përfaqësuesve te tyre dhe ne fund thërret përfaqësuesit e bashkëshortëve. martesa e dyte mbetet e vlefshme. ne rastet kur ka pasur një bashkëjetesë te vazhdueshme për 6 muaj qe nga çasti qe bashkëshorti ka fituar lirinë e plote ose nga çasti qe ai ka marre dijeni për lajthimin. ne qofte se nga data qe ka pushuar kanosja. kontributin e secilit bashkëshort ne favor te bashkëshortit nevojtar. Martesa e dyte. E drejta e padisë parashkruhet. por ne çdo rast jo me tepër se 3 vjet nga lidhja e martesës. motive dhe y . nëse është rasti dhe nëse është e mundur edhe rregullimin e marrëdhënieve te tyre pasurore. i paraqesin gjykatës për miratim. Te drejtën e padisë për pavlefshmërinë e martesës se lidhur pa pëlqimin e lire te dy bashkëshortëve ose te njërit prej tyre e kane te dy bashkëshortët ose bashkëshorti. Gjykata vendos zgjidhjen e martesës ne rast se krijon bindjen se vullneti i secilës pale është real dhe secili prej tyre ka dhënë lirisht pëlqimin e tij për zgjidhjen e martesës. parashkruhet me kalimin e këtij Kodi. edhe një projektmarrëveshje qe rregullon pasojat e zgjidhjes se martesës. me shumë ndikim emocional dhe peshë të veçantë sociale në jetën e shoqërisë tone. ne qofte se kjo martese shpallet e pavlefshme. Gjykata shqyrton kërkesën. Te drejtën e padisë për pavlefshmërinë e martesës se lidhur me kanosje ose me lajthim e ka vetëm bashkëshorti qe ka qene i kanosur ose ne lajthim. me pas bashkërisht. Kërkesa mund te paraqitet nga bashkëshortët ose nga përfaqësuesit e tyre respektive. se bashku me kërkesën. y y Rastet e zgjidhjes se marteses Kur bashkëshortët bien dakord për zgjidhjen e martesës. y DIVORCI y Divorci është bërë fenomen social në zgjerim dhe një nga dukuritë më bashkëshoqëruese të martesës dhe familjes moderne shqiptare. e lidhur gjate vazhdimit te martesës se mëparshme te njërit prej bashkëshortëve. qe është zbuluar lajthimi ose bashkëshorti ka fituar lirinë e plote ne rast te martesës pa pëlqim te lire.

Ky fakt mund të quhet me mendjelehtësi sociaologjike. i cili është i natyrshëm që mund të ndodhë si pjesë e ciklit të jetës dhe si një moment i veçantë në jetën e çiftit martesor që vjen nga që martesat bëhet jo funksionuese dhe problematike.është një çështje e jetës private të çiftit që divorcohet. fëmijë pa kujdes prindëror. dhe rrjedhimisht kalojnë në një gjendje të ³re´ duke qenë të rrezikuar nga pikëpamja psikologjike. por ato kanë qënë pak më specifike. familjes dhe individëve që e ³pësojnë´ nga divorci janë gjithnjë të shqetësuar sepse divorci nuk është vëtëm ³plagë private´ e ciftit por e vlerësuar në një optikë më të gjerë ajo shoqërohet me shumë pasoja të cilat kanë gjithnjë përmasat e ³plagës sociale´. shtetit.Situata e familjes shqiptare dhe tutkalli i marrëdhënieve martesore ka qenë më i fortë dhe parulla sociale e familjes shqiptare.Në të vërtetë duhet pranuar si vlerë e familjes tradicionale shqiptare e cila përgjithësisht ka patur motive divorci. Ky komponent është me shumë rëndësi për kohën tone. sepse nuk mund të jemi të qetë si shoqëri që nga njëra anë divorci është bërë dukuri sociale masive dhe nga ana tjetër ajo po bëhet plagë sociale e zgjeruar dhe me pasoja shumë të mëdha dhe të rënda për rritjen dhe edukimin e fëmijëve të mbetur nga ky shkak. por edhe mbeten me statusin e ³jetimit social´. që dinë të kuptojnë thelbin e jetës dhe mbi të gjitha nuk humbasin sensin qytetar dhe të vlerësojnë përgjegjësitë prindërore edhe pas divorcit. Fjala është për pasojat sociale që përjetojnë fëmijët e familjes së divorcuar. por kurrë nuk i tjetërson si qytetarë të mirë. që në të kaluarën janë shmangur shumë divorce. Por shoqërisë. mbase e veçantë e familjes shqiptare të së kaluarës (që nuk i ka patur të gjithë gjërat të kqija sic mendojnë disa ekzibicionistë të modernitetit). bëhen ³fëmijë të familjes së divorcuar´. që pas ndarjes së prindërve të divorcuar ndryshojnë në mënyrë të natyrshme ³statusin´ e tyre. si qëndrim tradicional apo shfaqje e tipologjisë së familjes shqiptare konservatore. pikërisht për hatër të fëmijëve. madje është gjetur ³gjuha e zgjidhjes´ së problemeve. sociale dhe materiale. y Sidomos për fëmijët. Padyshim jetojmë në kohë moderne dhe kjo ka bërë që edhe në shoqërinë tonë të kenë ndryshuar shumë gjëra më rëndësi në tipologjinë e martesës tradicionale. që natyrisht ka sjellë pasoja nga që kanë ndryshuar raportet e prindërve të divorcuar me fëmijët e tyre. dhe në cdo rast i ka vënë ata mbi motivet personale të grindjes së çiftit duke i mbajtur sa më shumë të jetë e mundur fëmijët larg konflikteve të martesës dhe pasojave intime të divorcit. në shumë raste fëmijët jo vetëm janë jashtë kujdesit prindëror. edhe në raste të . Ndërsa sot situata lidhur me motivet dhe shkaqet e divorcit ka ndryshuar. Familja tradicionale shqiptare edhe në kushtet e divorcit i ka vlerësuar fëmijët më shumë se veten. Por ajo që është shqetësuese për shoqërinë tonë është se divorci për fat të keq ka filluar të ketë pasoja edhe në marrëdhëniet që kanë prindërit e divorcuar me fëmijët e tyre. Nga fëmijë të rritur në gjirin e familjes normale duke gëzuar të drejtat fëminore. Divorci është një akt civil që i ndan bashkëshortët nga martesa e tyre. përveç të tjerave. për prishjen e raportit natyral të prindërve të divorcuar me fëmijët e tyre. e shmangies së konflikteve. por unë mendoj se është vlerë konsistente. Ky moment është me pasoja të rënda sociale dhe psikologjike që lë gjurmë të thella në jetën e fëmijëve dhe që ndikon në procesit e riorientimit të vështirë të jetës së tyre. Padyshim këtu nuk e kemi fjalën për të analizuar divorcin. Pse jo në shumë raste nga pakujdesia e prindërve të divorcuar apo nga indiferenca sociale e të dy palëve. Rrjedhimisht rritja e shpejtë e numrit të divorceve në Shqipëri është bërë një faktor me peshë sociale. ata pikërisht për shkak të divorcit të prindërve. Madje është fakt i vërtetë i historisë së familjes shqiptare. apo akoma më shumë është bërë kompromis bashkëshortor apo është realizuar ³meremetim i martesës´.

të bëhen ³palë´ në konflikt. Kjo do të thotë se është e natyrshme që në kohën moderne për motive të ndryshme. por ajo nuk mund të jetë kurrë ³fundi i prindërimit´ në lidhje me fëmijët. i shikimit të pasojave sociale që ka sot në jetën tonë. si rezultat i presionit social që të mos prishet familja qoftë edhe për hatër të fëmijëve. por së pari dhe mbi të gjitha nga motive të mekanizmave që siguronin stabilitetin e brendshëm të martesës. duke parë përmasat e zgjeruara dhe motivet shpesh të sipërfaqshme dhe hera herës banale divorci është bërë edhe ³kazma e martesës´. Një gjë është sociologjikisht dhe nga pikëpamja e vlerësimit social e sigurt. Por kjo nuk do të thotë se automatikisht në këtë rast ³divorcohen prindërit´ dhe prishin lidhjet natyrale dhe organike me fëmijët e tyre. Divorci është ³fund´ i një lidhjeje martesore. por në të njëjtën kohë. por kjo nuk do të thotë se divorci është sinjali se bashkëshortët nuk mbeten më prindër të mirë për fëmijët e tyre të përbashkët. që natyrshëm bëhen padrejtësisht pjesë e proceduarave të divorcit dhe pastaj mbeten ³viktima´ sociale dhe edukative të periudhës së vështirë të pos-divorcit. në situatat e realizimit të divorcit dhe në gjendjen e marrëdhënieve pas . Edhe ata në një situatë të tillë janë të detyruar të përfshihen.Është nga njëra anë instrument social që shërben si mjet për emancipimin e martesës dhe garantimin e barazisë dhe drejtësisë në lidhjen martesore. Një tezë kjo shumë e diskutueshme për kohën moderne dhe për motivet që e kanë cenuar rëndë qëndrueshmërinë e martesës në shoqërinë shqiptare të kohës sonë. ³Pas divorcit´ është e natyrshme që njeriu shkëput lidhjet e jetës bashkëshortore.martesave jo funksionuese ka qenë më e stabilizuar. Dukuria e divorcit dhe motivet e prishjes së martesës dhe për pasojë edhe humbja e vëmendjes sociale dhe e kujdesit prindëror për fëmijët nuk besoj që është apo mund të përdoret si argument sociologjik që vërteton se familja jonë është duke u bërë ³moderne´. apo ³arenë beteje´ midis prindërve. por edhe për pasojat që vijnë më pas. por në të njëjtën kohë është instrument social me vlera por dhe me pasoja kontroversale. Kjo situate e marrëdhënieve të prindërve me fëmijët e tyre pas divorcit. të mbajnë qëndrim dhe të shfaqin ³anësi´ herë për njërin apo tjetrin prind.Të mos jesh më bashkëshort. që në raport me fëmijët të luash rolin e prindërit dhe të përballosh detyrat e prindit qoftë edhe i divorcuar. Divorci nuk është akt civil që në mënyrë deterministe sjell si pasojë që prindërit e divorcuar të humbasin rolin e pazëvendësueshëm prindëror. më e qytetëruar. jo aq nga politika dhe presioni social (të cilat padyshim kanë patur efektin e tyre). Padyshim nuk ka shanse që në kohën tonë të dalë njeri kundër divorcit si të tillë. nganjëherë në mënyrë shumë sempliste dhe sociologjikisht në mënyrë të gabuar bëhen deduksione foshnjarake dhe nxirren konkluzione fare të gabuara duke dashur të justifikojmë situatën e zgjeruar të paqëndrueshmërisë së martesës dhe shtimin e pasojave socio-edukative në lidhje me fëmijët e familjes së divorcuar. Padyshim. Kur familja për shkak të konflikteve bëhet ³qendër cikloni´ bashkëshortor. Koha kërkon që dialektika e divorcit në shoqërinë tonë duhet të jetë më e butë. natyrisht që ka dialektikën e vet të ndryshuar në raportin e prindërve me fëmijët qoftë gjatë grindjeve dhe konflikteve para divorcit. nuk do të thotë që automatikisht ke humbur edhe pozicionin. i cili jo vetëm që është pjesë e të drejtave të njeriut. një gjë është dhe mbetet me shumë rëndësi për familjen e divorcuar.Madje. të ³shëndosha´ apo të ³dobëta´ mund të divorcohen bashkëshortët. por veçanërisht dhe në radhë të parë. nga kjo situatë natyrisht që fëmijët nuk kanë të mirë. Por pavarësisht nga ky shikim ambivalent i vlerës dhe antivlerës së divorcit. me sa më pak pasoja social psikologjike mbi fëmijët që janë të detyruar të jetojnë në atmosferën e konfliktit martesor të zgjatur. dhe që kanë lidhje me qëndrimin e tyre dhe kujdesin e duhur ndaj fëmijëve.

se gjithnjë ka një lidhje të drejtpërdrejtë. ndryshimin e ³stilit të prindërimit´ me fëmijët pas divorcit. sepse ai është akt madhor që sjell jo vetëm ndryshimin thelbësor të ³stilit të jetës´ së çiftit të ndarë. mund të përmbys çdo relacion të jetës intime të dikurshme. Këtu nuk është fjala vetëm për të përballuar kostot dhe faturat financiare të vazhdimit të jetës dhe rritjes së fëmijëve. por edhe ndryshime të thella në raportin dhe mënyrën e komportimit. janë tregues sintetikë të vlerës qytetare të prindërve. Ky art dhe kjo aftësi edukative e prindërve të divorcuar. Nuk ka asnjë arsye që fëmijët pas divorcit të jetojnë me ³prindër të humbur´ apo me bashkëshortë që bëhen edukativisht të ³munguar´ për ta.Aftësia e të qenurit prind dhe mënyrat e prindërimit në periudhën e postdivorcit. Fëmijët nuk kanë nevojë vetëm për praninë e ³çekut prindëror´. është e vështirë që prindërit të jenë në gjendje të luajnë rolin e tyre prindëror. por kurrë detyrimin permanent të qënit ³prind´ deri në fund të jetës. kjo nuk do të thotë që për hatër të ³patës´ të lëmë që të prishen edhe ³vezët e arta´. është e pashmangshme. Ajo që ndryshon pas divorcit nuk është braktisja e përgjegjësisë së përbashkët të prindërimit.divorcit. Një gjë është e sigurt. të rastësishëm apo aksidentalë në marrëdhëniet me ta« . Sepse nga analiza e situatës. na tregojnë për shumë forma dhe tipologji të ndryshme në marrëdhëniet e fëmijëve me prindërit e divorcuar. Koha dhe faktet e jetës së përditshme në shoqërinë tonë po tregojnë të vërtetën sociale universal. është me vlerë sociale dhe qytetare. sepse pozicioni i ri social i bashkëshortit të divorcuar. Ndryshimi ³bashkësisë martesore´ nuk do të thotë se automatikisht është prishur edhe përgjegjësia prindërore. Kjo do të thotë që për bashkëshortët divorci përbën një moment të reflektimit të përgjegjësive të tyre në raport me fëmijët. nuk i lejon hapësirë atyre që të luajnë në mënyrë të natyrshme dhe veç e veç rolin e prindit. Ata kanë nevojë për prindërit. e cila e munguar ka më shumë vlerë se ³paratë´. Por divorci në një shoqëri që pretendon të jetë dhe të bëhet e qytetëruar është një akt civil. që janë në gjendje të bëjnë raportin e kostos dhe përfitimit që vjen nga ndryshimi i ³stilit të jetës´ bashkëshortore dhe nevoja e gjetjes së mënyrave të reja adekuate të prindërimit në raport me fëmijët e përbashkët. por pasoja të natyrshme dhe të llogaritura të devijimit social dhe edukativ të fëmijëve të familjeve të divorcuara. Ato janë ³vezët e arta´ të një martese të prishur. Duke mos qënë më bashkëshort. Prindërit ³fajtorë´ që prishën martesën. por sidomos për nevojën e shtuar të kujdesit në situatën e post-divorcit. qoftë afër apo në distancë. duke qënë në këtë rast dhe patjetër edhe prindër të devotshëm por edhe qytetarë të mire. nuk kanë të drejtë të devijojnë edukativisht fëmijët duke u bërë prindër të munguar. je megjithatë qytetarisht dhe moralisht i detyruar që të jesh deri në fund ³prind´ për fëmijët e martesës së përbashkët.Divorci nuk është shaka personale me jetën intime. të përgjegjësisë së tyre sociale në raport me fëmijët. apo që janë të divorcuar. Por në se për shkak të divorcit prishim martesën dhe në një farë mënyre ³vrasim patën´ që solli në jetë ³vezët e arta´ që janë fëmijët. vlerësimi i pasojave sociale të divorcit në raport me fëmijët. Kjo së pari është kosto e divorcit dhe njëherësh mungesë e përgjegjësisë dhe aftësisë së prindërve për të gjetur modalitetet që të mbeten prind për fëmijët e tyre edhe gjatë divorcit.Analiza e situatës. e cila mund të ndryshojë çdo gjë.Fëmijët e familjes së divorcuar janë pjesë e detyrimit prindëror. për edukatën dhe fjalën prindërore. duket se problemet edukative dhe sjelljet devijante janë prezente dhe të shumta tek fëmijët me prindër që jetojnë në konflikt të zgjatur bashkëshortor. Dëmet në këtë rast janë evidente dhe kostoja edukative e divorcit në raport me fëmijët. Në këtë rast nuk ndryshon esenca e përbashkët e prindërimit dhe aftësia sociale për të qënë prind për fëmijët.

Ju faleminderit per bashkpunimin tuaj .Kjo eshte literatur qe une zoteroj deri me tani.