You are on page 1of 28

Goden in de Lift
3 4 7 9 10 12 14 16 28 20 22 24 25 26 27 Diepgelovige christenen Voorwoord / Rik Torfs De religieuze heropleving van Antwerpen Godsdienst bij Migrantengemeenschappen Joden in Antwerpen. Tijdelijk thuis? Interview Ludo Abicht Leven. Op de Westelijke Jordaanoever. Opiniestuk Genezingen, stoppen met lijden en een levendige dienst De Pinksterbeweging in Peru Islam en politiek in Iran: een historische benadering Opiniestuk God in Antwerpen Fotoreportage Terugblik op een inleefreis Interview Hugo Roeffaers Jainisme Voor u gespot in Antwerpen... Een religieuze trektocht door Kinshasa later... Verslag USOS-inleefreis Congo Chinese studenten bekeren zich tot het Christendom Religieuze Ontdekkingen in Leuven Vrouwland Interview Rachida Lamrabet Animisme Lezersbrief En God … schiep de Congolees Column Peru: Ver-zicht in ‘t kort Culturele Verkenningen

Colofon
Hoofdredacteur: Dieter Wijffels Redactie: Liesbeth Baeten, Steffie Bosmans, Eline Dupon, Tobi Lancsweert, Fleur Leroy, Wout Schildermans, Monica Van Fleteren, Goedroen Van Hove, Janus Verrelst Aan dit nummer Werkten mee: Benjamin Bollen, Giuliana Chirinos Saavedra, Charlotte De Bruyne, Elisabeth den Boer, Alda Egilsdottir, Inge Goossenaerts, Steven Heirbaut, Katrien Huybrecht, Wim Marivoet, Leen Nicolas, Philippe Smet, Karen Teijsen, David Van Laeken, Mattias Vansteenwinkel, Karolien Vrints Verantwoordelijke uitgever: Janus Verrelst Prinsstraat 13 - 2000 Antwerpen www.verrekijkers.org

A B ON N E E R J E VO OR S L E C H T S € 5!
Wil je graag een abonnement op VERREKIJKERS? Voor slechts €5 krijg je jaarlijks drie nummers in je bus. Aarzel dus niet! Om je te abonneren doe je twee dingen: 1. Stuur een mail met als onderwerp ‘Inschrijven’ naar a.verrekijkers@hotmail.com en vermeld je naam en adres. 2. Stort 5 € op het rekeningnummer 979-2458116-44 met als mededeling ‘Abonnement’ + naam en adres.

2 | Verrekijkers

En ik citeer onze hoofdredacteur nu letterlijk: “Het type van de volstrekt a-spirituele. Meer Rik Torfs op multiblog. Het tegendeel van een volstrekt spirituele. Geloven om een politiek doel te bereiken: kan het ongeloofwaardiger? Het heeft iets hoerigs. Soms lees ik rare blaadjes. maar zeer ongelovig nog minder. Vandaag las ik het artikel van de hoofdredacteur: ‘Europa heeft vitaal christendom nodig’. op je gebrek aan diepgang. Soms worden die moslims fundamentalistisch. Zaterdagnamiddag zat ik op een zonovergoten terrasje in Nicosia met mijn Italiaanse collega Marco Ventura een beetje nihilistisch te praten terwijl wij een biertje consumeerden. En nog iets: waarom zijn alleen mensen die diep geloven de reddingsboei van onze samenleving? Persoonlijk heb ik alle sympathie voor mensen die ondiep geloven. Op zich is dat fijn. Ging het beter in de eerste helft van de jaren veertig bijvoorbeeld.” Probeer maar eens gelukkig te worden en vertrouwen te krijgen als je telkens weer op je oppervlakkigheid wordt gewezen. Wie in de titel van een bijdrage veel sérieux vertoont. En geen ansichtkaarten met warme groeten uit BergenBelsen. Zou het vroeger minder erg zijn geweest? Dat vroegen Marco en ik ons af. Wie een beetje minder diep gelooft. Nog onzinniger is het om het parmantige raadsbesluit te nemen diep te gaan geloven om op die manier een externe doelstelling te verwezenlijken. wat voor iemand die kerkelijk recht doceert een gelukkig toeval kan worden genoemd. consumerende en nihilistische westerling roept bij vele moslims die angst wakker. vier scheldwoorden op een rijtje. Van dat type ken ik heel veel mensen. niet consumerende. consumerende en nihilistische westerling’. en hun hang naar diepgang verhindert hen het twijfelen te staken. geen porno op het internet. is daarom nog geen ‘volstrekt a-spirituele. Leuven en columnist voor De Standaard. namelijk wanneer ze voor hun identiteit vrezen. Het geloof wordt gebruikt.” zei Marco. Want smeerlappen zijn zij allerminst. die in erg weinig krantenwinkels zomaar te verkrijgen zijn. Iets wat we blijkbaar allemaal zouden moeten zijn. op je moreel verval. toen er geen fraude met visakaarten bestond. Een ernstige titel stemt mij altijd argwanend. “Wat ik conservatieve katholieken in Italië kwalijk neem. hapt vanaf de tweede alinea doorgaans naar adem. want er zijn steeds meer moslims op ons continent. Onder andere dit: het christendom in Europa moet sterk zijn. want zelf ben ik rooms-katholiek.” Wij moeten dus diep geloven.Diepgelovige christenen Rik Torfs is professor kerkelijk recht aan de K. De diepgelovige christen boezemt alleszins meer vertrouwen in en laat een ander gezicht van de moderne westerse samenleving zien. Hun hoop overvleugelt hun geloof.be/riktorfs Februari 2008 | 3 . geen reality soaps op de Vlaamse televisie.vrt. diepe waarden huldigende oosterling. Maar to the point: wat heeft hoofdredacteur Peter Vande Vyvere ons mee te delen? Van alles. namelijk de moslims kalm houden. want anders dreigen onze medemoslimburgers fundamentalistisch te worden. Ik moet iets bekennen. De klassieke theologie spreekt deze gedachte tegen. Alsof je zomaar kan besluiten om diep te geloven. Zo lees ik geregeld het weekblad Tertio. Zeer gelovig zijn zij niet. Schrik niet: het is een christelijk opinieweekblad. U. en ziet geloof als een genade. Behalve onder de toonbank. “is de lichtzinnigheid waarmee zij de jeugd verwijten dat nog nooit in de geschiedenis haar morele slechtheid groter was dan vandaag. En ik hou van hen.

Daar zijn een 200-tal stoelen opgesteld rond een podium waar de instrumenten al klaarstaan: enkele gitaren. Zij volgen de Bijbelstudie die blijkbaar aan de mis voorafgaat. maar de dynamiek van het gesprek wordt vooral bepaald door de bevlogen bijdragen uit de kring. wordt er uitgebreid gegroet. Alle aanwezigen. blijkt andermaal uit de oproep van de vrouwelijke voorgangster om op babyvisite te gaan bij een koppel dat tot dusver weinig bezoek heeft ontvangen. Deze anti-hiërarchische houding komt ook tot uiting in het gegeven dat elke gelovige de mis mag voordragen. Het is alleszins een erg heuglijke dag waarop je de zorgen van de week kan afschudden. Z ondagochtend. Aan de muur prijkt een herfstversiering: witte stroken met bruine bladeren. Bij de tweede Afrikaanse pinksterkerk die ik die dag bezoek tref ik eenzelfde gemeenschapsgevoel aan (en eenzelfde flexibele houding tegenover aangekondigde uren). Geïntrigeerd door de posters die Afrikaanse pastoors afbeelden als popsterren en de gewezen winkelruimtes en cinemazalen met opschriften zoals ‘International Church of Jesus’. De eigenlijke mis begint een half uur later dan gepland. zwart en zelfs wat blank. op zoek naar manieren om de morele lessen uit de Bijbel te kunnen toepassen in het dagelijkse leven. waarbij sommigen met veel overgave). want de zaal is nog zo goed als leeg. En zoals Raymond van het Groenewoud reeds wist: de hele kerk zingt mee. ben ik opgelucht dat ik het onmiddelijk gevonden heb. Ik had me niet hoeven te haasten. Iedereen die zich geroepen voelt – en uiteraard het oor van een gemeenschap voor zich kan winnen – mag zichzelf pastoor noemen. Het katholieke geloof kan nauwelijks nog iemand naar de kerk lokken en jongeren zijn al helemaal niet meer bekend met de geneugtes van een religieuze opvoeding. Vooraan zitten zo’n 20 mensen in een kring te praten. Ik hoor veelvuldig het woord ‘love’ vallen. die al sinds de jaren ’60 onze contreien verrijkt. Naarmate er meer mensen binnenstromen. Naast de Islam. Niets is echter minder waar. Een tapijt geeft het gangpad aan dat je tot bij de gebedsruimte brengt. Tijdens deze sessies wisselen de aanwezigen ervaringen uit. Wanneer ik in Borgerhout een garagepoort zie met het opschrift ‘Abundant Life Ministries’. Naast de obligate preek in het Engels en het samen bidden (erg letterlijk te nemen: iedereen prevelt een hoogstpersoonlijk gebed. Dat de Evangelische kerk een gemeenschap biedt aan migranten die vaak familie en vrienden hebben achtergelaten in het thuisland.De religieuze heropleving van Antwerpen Tekst: Tobi Lancsweert en Eline Dupon Beeld: Steffie Bosmans Je zou bijna gaan geloven dat Antwerpen 100% areligieus is. maar vandaag heb ik mijn wekker gezet om een kerkdienst bij te wonen van één van de vele Afrikaanse Pinksterkerken in Antwerpen. De boodschap van de preek in de tweede kerk belooft Zoals Raymond van het Groenewoud reeds wist: de hele kerk zingt mee 4 | Verrekijkers . ging Verrekijkers op stap langs het verborgen religieuze leven van de koekenstad. Een wat oudere man leidt het gesprek. zorgen de recentere migratiestromen voor een ware religieuze boom. Gaandeweg worden de mensen erg geëmotioneerd en ik zie enkel blije gezichten wanneer de mis zo’n 2 uur later afloopt. je hoeft daar geen machtiging van een hoger kerkelijk gezag voor te ontvangen. Een Afrikaanse moeder met drie kinderen knikt me vriendelijk toe wanneer ik naar binnen glip. maar toch merk ik dat er ook verschillen zijn. Voor veel van de kerkgangers is zondag duidelijk de belangrijkste dag van de week. bestaat de mis voor het grootste gedeelte uit gospelliederen. Aan de andere kant van de zaal is er een koffietafel voorzien en daarnaast prijkt er een tafeltje met religieuze lectuur. Een persoonlijke relatie met het Woord staat dan ook centraal binnen de evangelische stroming van het christendom. Normaal lig ik nog in mijn bed. Ook al heb ik geen religieuze opvoeding gehad. Er heerst een sfeer van vriendschap en verbondenheid. oud. een drumstel en wat percussie-instrumenten. zelfs ik weet dat je beter niet te laat komt op de wekelijkse afspraak met de Heer. genieten duidelijk van het samenzijn met gelijkgezinden. 10 uur. een bonte mengeling van jong. De gelovigen hebben duidelijk geprobeerd de kale en ongezellige ruimte wat huiselijker te maken.

In combinatie met de ijle gezangen D van het kleine koor. maar het grootste deel van de huidige gemeenschap heeft zich pas tijdens de laatste 10 jaar in Antwerpen gevestigd. Dat lijkt mij althans de symboliek achter de wand met afbeeldingen van heiligen die het altaar aan het oog van de gelovigen onttrekt. Door die terugloop van migranten worden de kerkverantwoordelijken in Antwerpen voor een nieuwe uitdaging geplaatst: hoe het aantal gelovigen op peil houden? Op de Loosplaats is het sacrale bijna tastbaar aanwezig wanneer ik op een koude zondagmorgen de kerk binnenstap. Met andere woorden: wie geld of andere bezittingen schenkt. ofwel ‘zaaien’. tegenover het stadspark. e volgende halte langs mijn religieuze ontdekkingstoch is het oosters-orthodoxe christendom.a. De andere kant kan enkel zichtbaar gemaakt worden door deze mooie. ontstaat er een indrukwekkende sfeer van een ongrijpbare schoonheid. Ook oude dametjes houden dit twee uur vol. iedereen blijft gewoon rechtstaan. Oezbekistan en Kirgizië) en niet uit de republiek Rusland. Toch is het een relatie die gedeeld wordt met andere mensen. die er intussen economisch op vooruit is gegaan. is de onderliggende logica. maar een ingetogen ode aan de grandeur van Gods schepping. Er gaat een respectvolle afstand vanuit alsof men wilt opmerken dat het goddelijke niet van deze wereld is. punctueren de kerkgangers voortdurend de uiteenzetting van de priester door vrome buigingen die geaccentueerd worden door het maken van een kruisteken (orthodoxe gelovigen doen dit trouwens in een andere volgorde dan katholieken. Deze migratie is trouwens grotendeels stilgevallen en een deel van de migranten keert sinds enkele jaren terug naar de regio. De Russisch-orthodoxe kerk in België gaat terug tot de jaren ‘20 van de vorige eeuw. eerst de rechter schouder en dan de linker). De evangelische kerken worden dan ook geplaagd door verhalen over kerkleiders die deze fondsen misbruiken. Een hooggeplaatste functionaris van de koepel van protestantse en evangelische kerken in België vertelt me dat deze gevallen toch eerder uitzondering dan regel zijn en een groot deel van de pastoors blijft slechts met veel moeite gespaard van armoede.de gelovigen ook materiële rijkdom naast spirituele voldoening. passeren de revue. Hier heeft de priester van dienst het over ‘sémence’. zal een veelvoud daarvan terugkrijgen. Dit is een erg bijzondere situatie: na overleg tussen vertegenwoordigers van de oosters-orthodoxe kerk en de katholieke kerk werd er toegestaan dat de grote leegstaande kerk gebruikt wordt voor erediensten volgens de oosterse lithurgie. in dit leven of in het hiernamaals. waarvan de priester graag gebruik maakt om een gesprek op gang te trekken over het schenken van giften aan de kerk. Volgens een strak scenario dat mij uiteraard onbekend blijft. Herinnert dit de achtergebleven mensen eraan dat ze aangewezen zijn op de goedwillendheid van hun medemensen en ze samen moeten werken aan het creeren van een harmonieuze gemeenschap op aarde? Februari 2008 | 5 . De wand illustreert een onherroepelijke scheiding tussen de goddelijke wereld en de mensenwereld. waarvan er ongeveer 150-200 regelmatig de kerkdienst bijwonen in de katholieke kerk op de Loosplaats. Deze katholieke kerk heeft een orthodoxe makeover gekregen: de prachtige iconen zijn alomtegenwoordig en de gelovigen lijken hun persoonlijke relatie met het sacrale te beleven doorheen de vrome en meditatieve contemplatie van deze prachtige kunstwerken. maar uiteindelijk ontoereikende iconen. Verschillende voorbeelden van gelovigen die op deze manier een dramatische wending in hun leven bewerkstelligden. Verrast stel ik meteen een eerste verschilpunt met de katholieke mis vast: de gelovigen zitten niet in kerkbanken. ‘Wie zaait zal oogsten’. De meesten komen dan ook uit centraal Azië (o. Dit is geen uitbundig feest zoals bij de pinksterkerken. Vandaag telt de Russisch-sprekende gemeenschap in Antwerpen zo’n 2000 personen. Kazachstan.

Soms viel de wat vreemde spirituele beleving me zwaar. maar voor het bereiken van spirituele groei heeft een miljonair een even lange weg af te leggen als een bedelaar. uitgenodigd word voor een Indische maaltijd. energiepunten in het lichaam. Volgende keer dat je in een van onze winkelstraten muziek hoort in een pand. Terwijl er een gordijn voor het altaar wordt geschoven – om de Goden in alle rust te laten eten? – gaat er iemand rond met een wierookbrander bij de gelovigen. Sommige mannen verrichten rituele prostraties. Veel van die frustraties komen trouwens voort uit de contacten met de autochtone gemeenschap. een omgevormde winkelruimte nabij het stadspark. de beheerder van de tempelruimte. De basisprincipes van het hindoeïsme zijn simpel: geen fysiek of verbaal geweld. Er is ook niets mis met materiële bezittingen. Met veel humor beschrijft hij hoe hij zijn relativeringszin gebruikt om kleine frustraties het hoofd te bieden. Hierbij wordt er op gelet dat men zelf pas eet nadat de Goden hun portie hebben gekregen. Het is een heel hechte gemeenschap die ook een kleine tempelruimte heeft. Hierna is het tijd voor de offerande waarbij iedereen rechtstaat. Onder begeleiding van zang worden de standbeelden een schoteltje met eten voorgezet. De gemeenschap gaat echter flexibel om met deze regels. De spreker eindigt door een lied aan te heffen dat algauw wordt opgepikt door de aanwezigen. Zij zijn deze manier van werken niet gewoon en interpreteren deze werkwijze foutief als pesterij. Leidt religie tot berusting of geeft het vertrouwen in een hogere macht net de kracht die je nodig hebt om moeilijke omstandigheden zinvol het hoofd te bieden? Dat zijn vragen die deze kerktoerist niet kan beantwoorden. leer ik wat meer over de bijzondere verhouding die Indiërs hebben met de eeuwenoude hindoeïstische leer. waarom ga je dan niet even een kijkje nemen? 6 | Verrekijkers . Een gedegen interculturele vorming voor deze loketbedienden zou volgens Paresh veel bijdragen aan een warmer en respectvol contact tussen de Indische en de Vlaamse gemeenschappen. die voor het grootste gedeelte in de diamanthandel en IT-sector werken. vraag ik me af of een atheïstische levensstijl geen leegte nalaat. Als je bijvoorbeeld graag drinkt en uitgaat. niet stelen of gokken en de familie eren. maar de kerkbezoeken van deze ongelovige Antwerpenaar hebben enkele bijzondere ervaringen en veel warme ontmoetingen opgeleverd. In deze gebedsruimte staan enkele beelden van hindoegoden. die de walmen in het aangezicht wuiven. De vrouwen zitten afgezonderd achteraan in de zaal. maar als je ziet hoeveel kracht en plezier het geloof opwekt. Wanneer ik aankom zitten de gelovigen gehurkt te luisteren naar een toespraak. Het luisteren naar de geschriften helpt het uitbouwen van een moreel daadkrachtige persoonlijkheid. Het is de nieuwkomers menens om in deze stad een leven op te bouwen en religie zal daar een belangrijke plaats in krijgen.’ Bij de afloop van mijn gesprek met Paresh ben ik onder de indruk van zijn ontspannen levenshouding. Deze beelden worden behandeld als waren het mensen: ’s morgens worden ze gewassen en vier maal per dag krijgen ze voedselofferandes aangeboden. maar het is duidelijk dat het geloof een belangrijke rol speelt binnen de migrantengemeenschappen. word je daarvoor niet berispt. Als ik wat later door Paresh Parekh. Dat zou de zeven chakra’s. Openstaan voor de rijkdom van hun religieuze tradities kan ons dan ook helpen onze buren te begrijpen. Iedereen is verantwoordelijk voor zijn of haar levensstijl en volgens Paresh zal je vanzelf de religieuze voorschriften volgen eens je de waarde ervan inziet. Momenteel telt Antwerpen een 2500 tot 3000 Indiërs. Jammer genoeg heb ik slechts enkele van de verschillende migrantengemeenschappen in Antwerpen kunnen bezoeken. Daarbij gaan ze herhaaldelijk plat op de buik liggen met gestrekte armen. De zelfrealisatie die een gelovige nastreeft is voor Paresh een belangrijk tegengewicht voor een leven dat zich enkel op het materiële richt: ‘We werken hard en verdienen veel geld.O ok de Indische gemeenschap is hoe langer hoe meer aanwezig in het Antwerps straatbeeld. in evenwicht brengen. Hij vertelt bijvoorbeeld over de rigide manier waarop regels worden toegepast in de gemeentelijke administratie die veel ergernis opwekt bij Indiërs.

maar dat is een andere kwestie. Was zionisme in oorsprong meer dan anticiperen op het opnieuw verstoten of zelfs vervolgd worden? Het is de oude droom van de religieuze joodse gemeenschap om terug te keren naar haar thuisland. Het is de bevrijding van het antisemitisme. hoe definieert u zionisme? De naam is ouder. Dit was het oude Israël uit de bijbel. Het is hij die hen terug naar het Heilige land zal leiden. Gelooft u dat als de dreiging van het antisemitisme weg is. Om te beginnen komt er nu iets bij die oorspronkelijke angst: het identeitsgevoel Februari 2008 | 7 . Ook volgens hen zal aan het einde der tijden de Messias opstaan. ‘Hamas is een zegen voor Israël’ Waar komt dat antisemitisme eigenlijk vandaan? Wel. de Schotten.had uiteindelijk het land van herkomst de meeste voorstanders. Denk aan de Basken. Het tegenargument is dat heel veel joden tegenwoordig al decennialang volkomen vrij en veilig leven.Over de geschiedenis en de actualiteit van zionisme: een gesprek met filosoof en Midden-Oosten specialist Ludo Abicht. Dat ligt enorm moeilijk. maar de zionistische beweging werd in het leven geroepen in 1897. Hier in Antwerpen bijvoorbeeld.zoals de Pshevorsk strict antizionistisch zijn. In de geest van de tijd was nationalisme heel aanvaardbaar. De enige sector die overbleef was de financiële sector omdat het de christenen verboden was door hun godsdienst. Amerika etc. Joden zijn een heel woordgericht volk: ze studeren veel en grondig. Tegelijk steunen ze Israël wel. de Vlamingen. Daarom dat vele religieuze joden . Het was een rechtstreeks gevolg van een toenemend antisemitisme in Europa en een door Theodor Herzl geformuleerd alternatief in het boek ‘Der Judenstaat’. Deze twee factoren zorgden ervoor dat joden meer en meer opdoken in invloedrijke posities. Joden in Antwerpen. Tijdelijk thuis? Tekst & Beeld: Liesbeth Baeten Portret: Vincent Jauniaux Mr. Dat deed een gevoel van achterdocht groeien ten opzichte van de joden. waar David in Jeruzalem begraven lag op de heuvel Zion. Bovendien aanvaardden christenen hen niet in de sectoren die zij voor hun rekening namen. Volgens een zionist zullen joden nooit veilig zijn buiten de joodse staat. Uit verschillende mogelijkheden . Een land dat ondertussen bewoond was door Arabieren. Abicht. en in de Verenigde Staten.even werd Oeganda overwogen . Het zionisme is dus de seculiere politieke vertaling van de oude droom. Maar in het geval van de joden was het problematisch omdat ze geen voor de hand liggend territorium hadden. Alles draaide om het oprichten van een Joodse staat. het zionisme zal verdwijnen? En dat mensen meer ‘thuis’ zullen zijn in Antwerpen. ik zie twee redenen.

Kijk. helemaal niet. Maar we houden niet van de Talmoedische joden. Freud met zijn sexuele theorieën. zelfs als het een overwinning behaalt. Dat zijn onze voorouders. zijn niet de vijanden. het beloofde land. We houden allemaal van de bijbelse joden. Ik denk dat het gevoel bedreigd te zijn kunstmatig in leven wordt gehouden. Marx met zijn klassenstrijd. En ook al is dat verhaal nog zo problematisch op verschillende vlakken.is een antisemiet. Door de manier waarop ze omgaan met de Palestijnen zetten ze natuurlijk kwaad bloed. Dat is te blijven bestaan. nvdr) in Antwerpen? De jains zijn niet geliefd om een aantal redenen. Kijk naar de hele campagne rond het antisemitisme vandaag. Als een jood bijvoorbeeld om politieke of morele redenen Israël niet steunt. een Abbas. Hoe verschuiven de verhoudingen door de komst van de jains (zie elders in dit nummer.w. Ik zou bijna zeggen: Hamas is een zegen voor Israël. Veel mensen die het probleem in detail kennen beschouwen dit plan als hoopvol. Het is heel moeilijk om jood te zijn en niet ook zionist. Inderdaad.. Zij waren of zijn bereid tot heel wat compromissen. Een Arafat. Er gaan allerlei verhalen rond over uitbuiting. die kritiek uit tegen Israël . vrede. Dat is heel mooi beschreven door George Steiner in een verhaal over hoe Hitler de joden ziet als gevaar voor de zielenrust van de mens. Als het Westen druk zou uitoefenen kunnen we het oplossen.wat niet per definitie betekent dat je antizionist bent . Onder het mom van: ‘Wat een pretentie hebben ze om te blijven wachten op de Messias terwijl Jezus al is opgestaan als zoon van God?’ Het is een constante doorn in het oog van christenen dat de joden ‘de waarheid’ niet erkennen Daardoor blijft de twijfel binnensluipen in de zoektocht naar het absolute. Die angst zet aan tot bewapenen en zoveel mogelijk land bezetten met zo weinig mogelijk Arabieren erop. maar dat is iets anders.zij hebben een hogere bevolkingsaangroei. En u bent voor een Palestijnse staat? Mmm. In elk geval hebben christenen met hen geen gemeenschappelijke geschiedenis zoals met de joden. Alleen ligt het voorlopig in de koelkast. ik ben voor . Heel de campagne schreeuwt dat uit. het maakt een groot verschil. Tegelijk blijft Israël zich profileren als slachtoffer. Ik denk dus dat een eerste stap in de richting van vrede een Palestijnse entiteit is. En een antisemiet is iemand die joden haat. maar ik denk het niet. Kan je het jodendom zien als de vader van het christendom? En de problemen als perikelen tussen partijen die eigenlijk heel erg op elkaar lijken? Akkoord. Jezus die de liefde predikt. jood of niet. 8 | Verrekijkers . Zo kunnen ze met echte vijanden omgaan. In het Genève-akkoord van 2003 wordt een plan geformuleerd met een redelijke oplossing. ze gedragen zich als hotelgasten en bovendien zijn ze schatrijk. isoleert hij zich daarmee van zijn eigen gemeenschap. Dat zou het einde zijn van de joodse droom. Eén binationale staat waar Palestijnen samenleven met Israëliers betekent onvermijdelijk dat de Palestijnen binnen afzienbare tijd in de meerderheid zullen zijn . Iedereen. Met hun ‘rare’ ideeën over een uitverkoren volk.rond Israël.a. We kunnen het oplossen. Is het Midden-Oostenconflict een ‘spiegel’ die de mensen elders ter wereld constant herinnert aan ‘dat niets menselijks ons vreemd is’? M. Is er dan nog een werkelijke dreiging? Je kan het natuurlijk niet zeker weten. Of het allemaal waar is laat ik in het midden.. Sluit zionisme een Palestijnse staat uit? Nee. Willen ze dan op termijn samenwerken kan dat langzaam groeien. het jodendom heeft één cruciale fout gemaakt. is de wereld wel klaar om het op te lossen en in vrede naast elkaar te leven? Luister.

In Israel leven ze vaak van overheidssteun en prefereren ze zich te vestigen in afgezonderde. allemaal beroven ze de plaatselijke. Momenteel maken Israelische kolonisten een kleine 15% uit van de totale bevolking op de Westelijke Jordaanoever. Het zijn voornamelijk deze joden die aan de grondslag liggen van Gush Emunim of het “Bloc of the Faithful”. wonen ze er niet allemaal uit religieuze overtuiging. Er werden . In het algemeen worden er drie golven van ‘aliya’ onderscheiden die het bevolkingsaantal in de jonge staat Israel deden verdubbelen. Ze helpen mee aan de uitbouw van een ‘exclusief joodse infrastructuur’ in de West Bank waardoor ze de vestiging van een onafhankelijke Palestijnse staat in de weg staan. Ze zijn ervan overtuigd dat enkel de komst van de Messias verlossing kan bieden. Hoewel de sociale samenstelling van de kolonies verschillend is en ze allen verschillende motieven hebben om achter de ‘Groene Lijn’ te wonen hebben ze ook veel gemeen. Wij herkennen de ultraorthodoxen aan hun zwarte kledij (‘shtetl’ in het Hebreeuws) maar we weten vaak niet dat ze niet nationalistisch.org Februari 2008 | 9 . U weet wel. Van dichtbij zag ze de alledaagse situatie tussen joden en Palestijnen. Ongeacht hun ideologie of religieuze praktijk. werden inderhaast allerlei sociodemografische plannen ontworpen.zijn zij niet de grootste groep kolonisten op de West Bank. Ze deed er voornamelijk onderzoek naar watermanagement in samenwerking met een NGO.Leven Tekst: Charlotte De Bruyne Op de Westelijke Jordaanoever. maar staat wel langs de rechtse kant van het politieke spectrum in Israel. Er is een groot onderscheid tussen hen en de religieus-nationalisten van Gush Emunim. waarvan de constructie van woongemeenschappen op de West Bank er één was. Dit trok veel seculiere Israeli’s aan.naar een veilige thuishaven zeer aantrekkelijk. Charlotte De Bruyne woonde en werkte verschillende maanden in Bethlehem op de Westelijke Jordaanoever.verrekijkers.exclusief voor joods gebruik . Hoewel bijna alle joden op de West Bank religieus zijn. homogene woongemeenschappen. achtervolgingen en discriminatie. Palestijnse bevolking van hun vrijheid. Vaak waren ze het slachtoffer geweest van pogroms. Dit was een belangrijk kantelpunt voor de Israelische overheid om de kolonisatiepolitiek in dit gebied zeer bewust te versnellen. Zij leefden samen met de Arabische bevolking in Palestina lang voor de eerste zionistische pioniers er in 1880 aankwamen.by-pass roads gecreëerd die de kolonies op de West Bank verbonden met Jeruzalem. zoeken de ultra-orthodoxen heil in afwachting van de komst van ‘de verlosser’. zionistisch en nationalistisch. Terwijl de religieus-nationalisten de komst van de Messias voorbereiden door de ‘herovering van Palestina’. Volgens het internationaal recht zijn ze illegaal. een radicale beweging van kolonisten die in 1974 ontstaan is en een zeer rechts ideologisch discours verdedigt. het vervolgverhaal van op het nieuws. Gedurende de jaren ’70 verwierf deze groepering ook veel politieke macht.meestal omwille van hun gewelddaden tegenover de Palestijnen . Dit maakte de overtocht ‘Aliya’ in het Hebreeuws . De eerste golf van ‘settlers’ was religieus. Gaande van 1880 tot 1923 stroomden vanuit de hele wereld joden toe naar het Beloofde Land. Sinds enkele jaren groeit ook de aanwezigheid van een religieuze groep in de West Bank: de ultraorthodoxen of “haredim”. T ijdens de Zesdaagse Oorlog in 1967 veroverde Israël de West Bank. De lagere huurprijzen en de nabijheid van de stad maken van de West Bank een aantrekkelijke woonplek voor velen. Een 150-tal nederzettingen en buitenposten op oorspronkelijk Palestijns grondgebied zijn het resultaat. Omdat al deze mensen ook een huis moesten hebben. Toch is onder elke Israelische regering de constructie verder gegaan. Een grote meerderheid van de mensen die in deze blokken wonen ziet zichzelf niet als religieus of nationalistisch. noch zionistisch zijn. Dit maakt de goedkopere en geïsoleerde huisvesting in de kolonies voor hen erg aantrekkelijk. Hoewel deze relatief kleine groep mensen vaak media-aandacht krijgt . Ze propageren geen ‘seculier activisme’ zoals de aanhangers van Gush Emunim. Eens met Charlotte? Laat van je horen op www.

zij die Jezus hebben aanvaard in hun leven als ‘redder’. of thuis verder naar de lokale radio’s pentecostales luisteren en naar de televisiezender Bethel kijken. Tijdens de preek legt de pastoor de nadruk op het feit dat zij de uitverkorenen zijn. Elke keer dat de pastoor ‘Glorie aan God’ zegt. krijsen. sterbew De temperatuur in de zaal stijgt. vergeef mij mijn zonden en vul me met Uw Heilige Geest’. evangelische kerken. Het is een mix van actie en emoties. duivel!’ waren de eerste woorden die ik hoorde toen ik even mijn hoofd naar binnen stak bij de ingang van de grote cinema waar mijn familie en ik tijdens de jaren tachtig zo vaak een bezoek aan brachten. topjes of korte broeken 10 | Verrekijkers . vertelt een langharige vrouw – niet geschminkt en met een onopvallende lange rok aan. En voilà… een plekje in de Hemel wordt bij deze (ook voor jou) gereserveerd. De pastoor staat in het midden van de zaal en legt zijn handen op het hoofd van een dikke zwetende vrouw die haar ogen halfopen halfdicht houdt en hem probeert af te weren. met weinig kanalen om zich te uiten. ik schat haar in de veertig – dat ze genas van kanker tijdens de laatste grote ‘genezingscampagne’ in de carpa Grau. Er wordt gezongen met een live orkest.et lijd Genezingen. ik aanvaard U als mijn God en Redder. Daar zag ik ET voor het eerst en de hele reeks van de Parchis films (een Spaanse kindergroep uit de jaren ’80). Het gebeurt via een kort gebed: ‘Heer. huilen en onbegrijpbare zinnen mompelen. Mensen uit volkswijken. kunnen ze een van de vele christelijke cd’s ‘G kopen met liedjes en preken. De getuigenissen zijn ook onmisbaar de Pin k in een dienst. terwijl anderen over de grond rollen alsof ze een epilepsieaanval hebben. wordt er geapplaudisseerd door de massa. En nu zie ik voor mijn ogen honderden mensen roepen. Maar als de gelovigen na een viering van 3 à 4 uur nog naar meer snakken. De aanhangers van het pentecostalisme krijgen de kans ‘iemand’ met een belangrijke opdracht te worden: namelijk de mondainen te bekeren met behulp van ‘het Woord van de Heer’. Voor alle duidelijkheid: ik beschrijf geen scène uit een lowbudgetversie à la The Exorcist – hoewel het daar niet in zou misstaan – maar wat er dagelijks wordt beleefd tijdens een culto of dienst van de pinksterbeweging in eender welke ‘kerk’ in Peru. Met de microfoon in de hand. de Bijbel dus (uit hun bijbels hangen veel post-its en ze weten welke uit te kiezen als je met hen een discussie aangaat). Geen Hollywood. a weg. Buiten schijnt de zon. maar hier zijn minirokjes. Ten eerste wordt er zeker gedanst in de naam van de Heilige Geest. met ontzettend veel hoop in een betere toekomst. En dat is heel eenvoudig.of Bollywoodfilms meer in de volkswijken van dit Zuid-Amerikaanse land: de laatste zaal werd begin jaren ’90 door de pinksterbeweging bezet. Ooit was dit een Limeense circustent tot het een paar jaar geleden werd omgevormd tot een ‘miraculeuze’ plaats. Wat houdt een dienst zoal in? Een beetje van alles. volgzaam. stoppen m Het duurde enkele jaren voor ook de laatste bioscoop in de handen viel van de nieuwe rage in Peru.

–’Dan moet je dadelijk naar voor gaan als ze de nieuwelingen oproepen’. want uiteraard weet ik al waar ik zo’n kerk kan vinden: toujours in een vroegere stijlvolle cinemazaal. christelijk/evangelisch. Degene met opgeheven hand mogen naar voor komen. de rest moet zich tevreden stellen met slechtbetaald werk en velen hebben slechts nu en dan een baantje. katholiek. één vijfde van het minimumsalaris in Peru. Naar aanleiding van de XI Censo Nacional de Población y VI de Vivienda (tiende volkstelling en zesde huisvestingstelling). stond ik samen op het podium met een tiental andere niets vermoedende nieuwkomers. De pinksterbeweging in cijfers: welke religie hebt u? weging blijkbaar verboden. ‘Al de oorlogen. zegt ze. 3. En dat is volgens hem nodig want het zal niet lang niet meer duren voordat de aarde vergaat en Jezus Christus komt. Met een Portugees accent benadrukt de pastoor dat de Heer ons vandaag een nieuw leven gaat schenken.waren deze vier: 1.den en een levendige dienst Tekst & Beeld: Giuliana Chirinos Saavedra Illustratie: Mario Vargas onder de bevolking heeft slechts 15% een vaste job. de klimaatsverandering. De voorziene mogelijkheden – die de enquêteur niet mocht voorlezen . dat zijn allemaal tekens van het einde der tijden’. Ineens vraagt de pastoor of er mensen aanwezig zijn met ernstige ziektes. ja’. . schreeuwt hij. Februari 2008 | 11 . Later vraag ik aan een enthousiaste vrouw wat de betekenis is van al die onherkenbare klanken die ik hoor.‘Is het de eerste keer dat je naar hier komt?’. Maar onderweg wordt er een bijdrage gevraagd voor ‘het werk van God’: 100 soles! (25 euro). Voor de eerste keer in de geschiedenis van dit land werd de geloofsbelijdenis toegevoegd aan de vragenlijst. maar niet met den deze’. 50 soles? 20 soles? 10 soles? De leider van deze pinkstergemeenschap is nu in solden. antwoord ik. Deze cijfers kennen de pastoors misschien wel. Een paar seconden later word ik omsingeld door ‘helpers’ die mijn gegevens vragen om verder contact te houden met mij . de ruzies tussen broers en zussen. De Peruaanse president Alan García Pérez opende de pennenstrijd toen hij de bevolking opriep zich niet uit te spreken over hun geloofsovertuiging. En voor ik het wist. geen enkel. Bovendien leeft meer dan de 50% van de Peruanen onder de armoedegrens en 14% zelf in extreme armoede. 2. Voor deze mensen is het dan ook een enorme opoffering om een deel van hun al beperkt inkomen te moeten afstaan. Alle blikken van de zaal richten zich op ons. De oorzaak was de omstreden vraag 20 van de census. Van de 40% economisch actieven ru Pe in In Peru bestaan er tot nu toe geen exacte statistieken over hoeveel leden de evangelische kerken en/of de pinksterbeweging telt. georganiseerd in oktober 2007 door het Nationale Instituut voor Statistiek en Informatie (INEI) onstond er een polemiek. andere. Het is een gave van de Heilige Geest’. maar ze hebben het liever over andere getallen. die luidde als volgt: ‘Welke religie hebt u?’. Onder het motto ‘met alle Chinezen. ja’. – ‘Eh. zeker als je rekening houdt met het gebrek aan tewerkstelling. Op dit ogenblik mag iedereen zelfs met kleingeld naar voren komen in ruil voor een klein gebed en een zalving met olie. 4. ‘Ze spreken in tongen. Ik denk in mezelf: ‘Hoe kan ik daaraan ontsnappen?’. ‘Ah. De gelovigen bidden en verwachten dat we ons binnenkort zullen laten dopen en dan als leden van deze gemeenschap zondaars gaan overtuigen om zich hier te vergaren. bedank ik de helpers en beloof zelf terug te komen.

loopt het percentage op tot 25%.beschouwd als een katholiek bastion.000. Hoe is het mogelijk dat een schijnbaar verwesterd en gemoderniseerd land als Iran zich massaal achter iemand schaarde die uit de middeleeuwen leek te zijn gekatapulteerd? Wat zijn de specifieke kenmerken van het sjiietisme en hoe beïnvloedt die de Iraanse maatschappij? r wordt vaak gesproken over de Islamitische Revolutie. Daarna komt de Iglesia Evangélica Presbiteriana Nacional met 62 gemeenschappen en rond 5000 aanhangers. Niemand durft tegenwoordig de groei van deze nieuwe kerken nog in twijfel trekken. een bejaarde sjiitische geestelijke. Ayacucho.000 tot 80. heeft 12. Pas in een tweede stadium wist Khomeini alle macht naar zich toe te E 12 | Verrekijkers . Volgens de aanhangers van christelijke nietkatholieke religies echter. De Iglesia Asambleas de Dios. maar het is correcter om van een Iraanse Revolutie te spreken. zijn volgzame houding tegenover de VS en zijn doorgedreven westerse hervormingen. Evangelische kopstukken lieten weten dat ze wel een antwoord op vraag 20 verwachtten zodat ze precies zouden te weten komen hoeveel niet-katholieken er in Peru zijn. Een aanbod dat de katholieke kerk zou moeten overtreffen als ze de overheersende religie wil blijven zijn. Het pentecostalisme biedt hoop en oplossingen voor allerlei problemen van de bevolking. werd een brede alliantie gesmeed van geestelijken. tussen 1993 en 2003 het aantal evangelische christenen is gestegen van 31. Islam en Tekst: Cyrus Sadrabadi De bekering van Ayacucho Ondertussen kent men alleen de resultaten van het onderzoek van De Associatie Peru voor Christus in de armste streek van dit ZuidAmerikaanse land. waar ‘Een eiland van stabiliteit in een zeer woelige regio. nationalisten en extreem linksen.000 aanwezigen. De Iglesia Evangélica Pentecostal del Perú telt 15. ook een pinksterbeweging. In Lima houden sommige protestantse tempels ’s zondags tot 7 diensten met in het totaal gemiddeld 5. Vanouds werd de hoofdstad – die ook Ayacucho heet . Conservatieve cijfers hebben het over tussen de 8% en 15% van de totale Peruaanse bevolking. Ze zijn alom vertegenwoordigd. Amper een jaar later werd het regime van Mohammed Reza Pahlavi omvergeworpen. zelfs in Peru’s kleinste dorpjes waar soms niet eens een school staat. Inspiratie voor dergelijke speculaties kwam uit de algemeen bekende vrees van de rooms– katholieke autoriteiten voor het toenemende aantal bekeringen van hun gelovigen tot andere christelijke overtuigingen. die de sjah ten val brachten. De dag van vandaag zijn er ongeveer 800 evangelische kerken in het departement.’ Met deze woorden prees voormalig VS-president Jimmy Carter de sjah van Iran tijdens een nieuwjaarsbezoek in 1978. Door het dictatoriale en corrupte bewind van de sjah.500 leden en 275 congregaties. en dat in een korte tijdsspanne.Deze verbazingwekkende oproep zou een echo zijn geweest van bisschoppelijke bezorgdheid over mogelijke verwarring tussen de eerste en de tweede optie door de interviewers.000 leden en 369 gemeenschappen. De ogen van de wereld richtten zich vervolgens op de leider van de revolutie: Ayatollah Ruhollah Khomeini. Maar pas vanaf maart 2008 zullen de officiële statistieken bekend gemaakt worden door de INEI. Dit departement telt een half miljoen inwoners en tijdens de jaren ’80 en ’90 was het een doelwit van de terroristische organisatie Lichtend Pad. met haar 33 stenen kerken op bijna elke hoek van de straten in het centrum.

Maar toch ook weer niet. Het schisma tussen beide groepen is terug te brengen tot een strijd om te bepalen Februari 2008 | 13 . Volgens de sjiieten is dat Ali. wie Mohammed als kalief na diens dood in 632 zou opvolgen. in een religieusnationalistisch kleedje steken om het land te unificeren. In volle Koude Oorlog was die keuze op het eerste gezicht merkwaardig. Door wijdverspreide corruptie en toenemende tirannie verloren de Sassaniden – de laatste pre-islamitische dynastie die in Perzië de macht uitoefende – het recht om te heersen. Ondertussen ging Ali fel tekeer tegen het etablissement dat hij als corrupt bestempelde. Net zoals Khomeini de oorlog tegen het door de soennieten gedomineerde Irak voorstelde als een vergelding voor de dood van Hoessein. was geen optie na tal van vernederingen. Ook voor Tibetanen en katholieke Noord-Ieren is het teruggrijpen naar hun geloof en religieuze symbolen een middel om vrijheid en waardigheid te bekomen. Iran is dan ook doordrongen van een ware martelarencultus. Teruggrijpen naar religieuze en culturele waarden was een normale reactie in een land waar westerse hervormingen op elk gebied . Volgens de sjiieten in Iran is Ali de eerste van de 12 legitieme imams of opvolgers van Mohammed. Met deze retoriek vonden beiden veel aanhangers. zal het huidige Iraanse leiderschap elke poging van het Westen om Iran te destabiliseren. Bovendien waren er weinig alternatieven. Hetzelfde lot was de sjah beschoren en hetzelfde dreigt nu met de ayatollahs te gebeuren. terwijl de rest van de moslimwereld overwegend soennitisch is. Mohammed al-Mahdi. Hij legde de nadruk op vroomheid en sociale gerechtigheid. Zijn zoon Hoesein zette de strijd verder. Niet het marxisme. Ook Khomeini riep alle moslims ter wereld op om zich te ontdoen van hun dictatoriale heersers en terug te keren naar de ‘pure’ islam. Iran is doordrongen van een martelarencultus Khomeini sprak ook zijn steun uit voor niet-islamitische bewegingen zoals het IRA en het ANC. een neef en schoonzoon van de profeet. maar er werd gekozen voor de vader van één van Mohammeds vrouwen. Het streven naar rechtvaardig leiderschap zit niet alleen ingebakken in het sjiitisme maar ook in het zoroastrisme.politiek in Iran een historische benadering trekken en zich te ontdoen van zijn medestanders. Twee gebeurtenissen hielpen hem hierbij: de bestorming van de VS-ambassade door islamitische studenten en de invasie van Irak. Soennieten hechten niet veel belang aan de dood van Ali en zijn zoon maar voor sjiieten zijn het cataclystische gebeurtenissen. dat veel Arabische landen aanhingen. Deze zelfmoordmissie leverde Hoessein de naam ‘heer der martelaren’ op. In 656 werd Ali dan toch kalief maar het conflict bleef sluimeren en uiteindelijk werd hij vermoord. Marxisme maakte weinig kans in een samenleving die nog grotendeels religieus en conservatief van aard was en ook het seculiere nationalisme. maar de islam leek de weg van de toekomst. die van zelfmoordaanslagen zijn handelskenmerk heeft gemaakt. de staatsgodsdienst van pre-islamitisch Iran.cultureel. kastijden. In 680 stierf hij nabij de Irakese stad Kerbala samen met 72 volgelingen in een veldslag tegen het leger van de kalief dat uit tienduizend manschappen bestond. De twaalfde. Hervormingen die even bedreigend werden ervaren als het politiek en militair imperialisme waar Iran van de 19e tot diep in de 20e eeuw het slachtoffer van was.op vaak hardhandige wijze werden doorgevoerd door de Pahlavi’s. Daarom laat hij zo weinig mogelijk westerse invloeden toe want die staan zijn komst in de weg. Voor conservatieve leiders als president Mahmoud Ahmadinejad is het doel van de Revolutie de weg vrij te maken voor de Mahdi. Voor hen vertegenwoordigen Ali en Hoessein respectievelijk de ware islam en het zelfopofferende leven dat moslims moeten leiden. Wanneer deze Twaalfde of Verborgen Imam terugkeert op aarde zal hij als Messias de wereld onderwerpen aan de islam. De emoties wellen daarbij zo hoog op zodat het lijkt alsof de deelnemers zich in een collectieve trance bevinden. Tijdens Asjoera herdenken sjiieten overal ter wereld de dood van Hoessein met processies waarin ze zichzelf 90 % van de Iraniërs behoort tot de sjiitische tak van de islam. liefdevol omarmt. als de VS met al zijn dreigementen het Iraanse regime niet het perfecte excuus zou geven om elk verzet in de kiem te smoren. Ondanks het brede draagvlak van de revolutie sprong de religieuze component het meest in het oog. economisch en sociaal . Tenminste. Nog twee anderen zouden vervolgens Ali passeren. verdween onder mysterieuze omstandigheden. Dat uit zich bijvoorbeeld in het feit dat het regime de beweging ‘Palestijnse Islamitische Jihad’.

God in Antwerpen Locaties: Russisch-orthodoxe gemeenschap St.-Joze .

Tempel Shri Swaminarayan © Steffie Bosmans . The Redeemed Christian Church of God.efskerk.

Ik heb die eerste inleefreis eigenlijk tweemaal beleefd: éénmaal met eigen ogen en gevoelens en andermaal door de ogen en gevoelens van mijn jonge tochtgenoten. Ik vroeg me namelijk af of er vanuit het hindoeïsme ook een sociale beweging was. maar wel toen ze thuis een grootwarenhuis bezocht! De enorme kloof tussen rijk en arm in India heeft bovendien mijn ogen geopend voor de sociale ongelijkheid in eigen land. Verder was ik benieuwd hoe jongeren een ‘derdewereldland’ zouden ervaren.? Wat bracht de inleefreis bij jou teweeg? Toen ik terug was van mijn eerste inleefreis. Ik wilde dat graag eens met eigen oren en ogen verifiëren. blijft in eigen land meestal verborgen maar is daarom toch niet minder reëel. ging Brussel niet veel verder dan Manneke Pis. Een positieve ervaring zo bleek. wilde ik meteen terugkeren. Mijn motivatie voor de tweede inleefreis werd voornamelijk gevoed vanuit een interesse voor het hindoeïsme. In deze jezuïetenwerking waren immers enkele van mijn medebroeders actief. Christendom versus hindoeïsme Hoe ervoer je de lokale jezuïetenwerking in het multireligieuze India? 16 | Verrekijkers .TERUGBLIK INLEEFREIS OP EEN Tekst: Janus Verrelst Beeld: Philippe Smet Alumni van de Universiteit Antwerpen kennen de jezuïet Hugo Roeffaers als docent in de taalfilosofie. Waren daar ook ontwikkelingswerkers. etc. Het heeft me bewust gemaakt van de latente noden hier in België en elders. Dat gaf me een heel nieuwe kijk op Brussel. USOS was in dat opzicht een echte eyeopener. Als voorbereiding op de tweede inleefreis hebben we daarom een sociale wijk in Brussel bezocht. Ik vond het leven hier zo kunstmatig en materialistisch. een functie die hij tot vier jaar terug op zich nam. Reeds in 1984 – toen USOS nog in haar kinderschoentjes stond – ging hij als begeleider mee naar Ranchi. Wat in India overal zichtbaar is. Een inleefreis als ‘eyeopener’ Waarom besloot je mee te gaan? Ik had al zoveel gehoord en gelezen over de zogenaamde ‘Lievensmissie’ in het district Ranchi. een gekerstend gebied in Oost-India. We wilden weten hoe de jezuïet het multireligieuze India heeft ervaren. Vóór mijn engagement bij USOS kwam ik zelden in contact met armoede. En hoe hij USOS door de tijd heen heeft zien evolueren. want vier jaar later koos hij weer voor het begeleiderschap van een inleefreis naar India. Binnen de Universitaire Stichting voor Ontwikkelingssamenwerking (USOS) is hij vooral bekend als USOSsympathisant van het eerste uur. NGO’s. Wat waren onze zorgen en problemen in vergelijking met wat je in India had gezien? Zo zei een vrouwelijke studente uit onze groep dat ze haar cultuurschok niet in India had gekregen. De bestemming werd deze keer het zuidelijker gelegen Orissa. en voor zoveel anderen. een gebied waar het hindoeïsme de overheersende religie is. Voor mij. De missie intrigeerde me omdat geloofsverkondiging en sociale promotie er hand in hand gingen.

Dat was vroeger zeker niet zo. die daarenboven een sterke nadruk legt op de persoonlijke inkeer ten koste van de maatschappelijke inzet. Een inleefreis was voor hen niet veel meer dan een vakantiebezigheid. Hindoeïsme is naar mijn aanvoelen dan ook geen echte leer. De kerk. Dat komt vooral de voorbereiding ten goede. In het hindoeïsme leek een sociale beweging zoals wij die kennen afwezig. De kathedraal van Ranchi is bijvoorbeeld een kopie van de hoofdkerk van Aarlen. de Bhagavad Gita en de Upanishads (hindoeïstische teksten. Mijn eigen voorbereiding reikte niet veel verder dan enkele sessies en een weekend. Tijdens de beginjaren kon de universiteit het idee ‘inleefreizen’ moeilijk plaatsen. Sinds de jaren zeventig is de verkondiging van het geloof voor de jezuïeten verbonden aan een inzet voor rechtvaardigheid en gelijkwaardigheid. Verder bleek hun kennis van de Schriften nog minder groot dan de Bijbelkennis bij de katholieken. Van onze beleving en ervaring zou afhangen of de vzw USOS zou blijven bestaan. USOS bereikt ook een breder publiek en is niet langer beperkt in zijn bestemmingen tot India en Nicaragua. Door hun onderwijs en vooral door hun sociale instituten en managementscholen. de bank. Het scheen mij toe dat het merendeel van het sociaal werk in India vanuit een christelijke traditie is ontstaan. Hoe stond jijzelf als katholiek tegenover de andere godsdiensten in India? Ze hebben mij geïntrigeerd zodat ik bij mijn thuiskomst o. . Soms had ik namelijk de indruk dat ik in het Vlaanderen van de negentiende eeuw terecht was gekomen. Het feit dat hindoeïsme minder nadruk op de moraal legt. Op dat gebied waren de jezuïeten in India ons in het Westen honderd jaar voor! Ik heb dat vooral mogen ervaren tijdens mijn tweede inleefreis in Orissa. Maar in het algemeen had ik de indruk dat het hindoeïsme een erg individualistische vorm van godsdienstbeleving is. Tegelijk ontdekte ik gemeenschappelijke trekken. Tegelijk had je gebouwen die niets met de Vlaamse cultuur te maken hadden zoals de publieke wetenschappelijke bibliotheek van wijlen Pater Camiel Bulcke. kan verklaren waarom ik zo weinig sociale inzet zag. dat zo goed als niet gekerstend was. nvdr) ben gaan lezen.a. de school. Vandaag wordt de werking van USOS meer wetenschappelijk onderbouwd. bereikten ze alle lagen van de bevolking en alle godsdienstgroepen. Ik herinner mij nog goed de haast dagelijkse evaluaties rond vragen als: ‘wat heb ik gezien Februari 2008 | 17 ..Ik had in dat verband erg contradictoire ervaringen. en beleefd? Hoe heb ik daarop gereageerd? Was dat een goede inschatting of respons? Wat had beter gekund?’ Hoe heb je USOS daarna zien evolueren? USOS is professioneler geworden. de boerenbond. maar eerder een cultus. Het was problematisch om een inleefreis te verbinden aan haar wetenschappelijke taak. vaak onder leiding van jezuïeten. Ik leerde ook dat er een grote tegenstelling is tussen het polytheïsme van het hindoeïsme en het monotheïsme van de islam en het christendom. Dit in tegenstelling tot het christendom waar de nadruk toch vooral op de leer en de moraal ligt. bijvoorbeeld het pelgrimeren.. gebouwd door een broederjezuïet uit Aarlen. USOS als luis in de academische pels Hoe was het om één van de eerste inleefreizen van USOS te begeleiden? Het was een avontuur want alles was nieuw en het stelde ons voor een grote verantwoordelijkheid. Zelfs binnen het toenmalige ‘Centrum Derde Wereld’ werden de inleefreizen sceptisch onthaald. Vandaag is het net andersom. Daar werkten ontwikkelingshelpers met verschillende religieuze overtuigingen samen. een expert in het hindoeïsme die een standaard Hindi-Engels woordenboek uitgaf. Nu bestaat de voorbereiding uit drie weekends en onder andere een sociale stage. Toch was mijn algemene indruk dat er te weinig uitwisseling was tussen de verschillende godsdiensten in India. Het concept ‘inleefreizen’ wordt ondertussen algemeen geaccepteerd. Het deelnemen aan een inleefreis is net een toetssteen voor wie zich wil engageren in de Noord-Zuidproblematiek. Het leken kopieën van wat je vroeger in Vlaanderen aantrof.

We kunnen deze cultureel-religieuze handeling . Bekeringen zijn heel zeldzaam en aanhangers van deze traditie zullen dat niet actief stimuleren. Bovendien gaat het vermijden van geweld niet enkel om fysiek geweld. heeft te maken met het gegeven dat er in het jainisme niet aan missionering wordt gedaan. Dat meer dan de diamanthandel de jains aan Antwerpen bindt. Het leeuwendeel van deze gemeenschap is afkomstig uit de deelstaat Gujarat die zich situeert in het Noord-Westen van India. Jainisme één van de oudste In Religie en religieuze praktijken manifesteren zich het duidelijkst tijdens feestelijkheden. Zij benadrukten beiden dat meditatie en boetedoening tot verlossing leiden. Nu herbergt het de wereldhoofdstad van het diamantslijpen. De aanwezigheid van personen van Indiase origine. Samengevat kunnen we de belangrijkste kenmerken van het jainisme in drie principes uitleggen. ntwerpen is internationaal bekend voor zijn diamanthandel. Vandaar dat ik u een kijkje laat nemen op één van de hoogtepunten voor de jaingemeenschap in Antwerpen.namelijk de 6de eeuw voor onze tijdrekening . Ook religies en minderheden verspreiden zich over Wat mensen kunnen weten is altijd beperkt de wereld langs handelsroutes. Een verklaring voor het feit dat er relatief gezien weinig volgelingen van deze oude religieuze traditie zijn. net boven Mumbai (Bombay). Een tweede belangrijk uitgangspunt is ‘aparigraha’ of onthechting.. namelijk Surat. Eerst en vooral is er het principe van ‘ahimsaa’. Het zijn ‘verdichtingsmomenten’ waarbij mensen een gemeenschap vormen en waarbij tegelijkertijd het mens. maar is er een verscheidenheid aan nationaliteiten en religies actief. Vandaag de dag wordt de diamantsector niet meer automatisch geassocieerd met de Joodse gemeenschap. Nochtans zijn er veel punten van gelijkenis omdat de Boeddha en Mahavira (de stichter-hervormer van het jainisme) beiden in dezelfde periode . Het verwerven van rijkdom op zich is niet verboden.gesitueerd kunnen worden. Dat komt ook tot uiting tijdens één van de belangrijkste feesten voor de jains: Paryushana. Deze tempel wordt een eigen culturele manifestatie en zal hun aanwezigheid hier in België in de verf zetten. Hier gaat het over de mentale houding om zich niet te hechten aan bezittingen of objecten. om aan de hand daarvan het filosofisch karakter van het jainisme te illustreren.reeds aangevat in 1996 . niet het ritueel op zich. Terwijl het boeddhisme in het Westen geleidelijk aan meer bekendheid krijgt. gelegen in de deelstaat Gujarat. Vanaf de jaren ’60 hebben zij getracht hun weg in de Antwerpse diamantwijk te vinden.. maar ook om mentaal en verbaal geweld. Voor asceten betekent het de totale onthechting van alles. Voor huishoudens is het een streefdoel om zich te beperken wat bezittingen betreft. India kent een lange traditie in de diamanthandel. Dat Indiërs iets met diamant hebben. wat aan steden als Antwerpen hun kosmopolitisch karakter geeft. is duidelijk door de bouw van een jaintempel A – Derasar genaamd – in Wilrijk. In deze periode ontstonden reacties tegen het ritualistische brahmanisme en legde men het accent op mystiek en ascese. is hierbij opvallend. of geweldloosheid. meer bepaald de aanhangers van het jainisme. en is het grootste diamantverwerkend land. Jains zijn in India een minderheid. Dat is een erkenning van België voor de bijdrage van hun gemeenschap. Er zijn actieve jaingemeenschappen in de VS. Dilip Mehta – van het toonaangevend bedrijf Rosy Blue . dat ver doorgedreven is bij de jains. De cijfers variëren van 4 tot 12 miljoen aanhangers.Voor u gespot in Antwerpen.en wereldbeeld wordt bevestigd.beschouwen als een voorbeeld van globalisering en als een illustratie van de vaststellling dat globalisering zich niet louter op het economische domein afspeelt. Het wordt de eerste jaintempel op het Europese vasteland. blijft het jainisme hier grotendeels vreemd. als 18 | Verrekijkers . De jains specialiseerden zich onder andere in deze diamanthandel. Ook de diaspora is beperkt gebleven. in het Verenigd Koninkrijk en in België.mag zich overigens sinds 2006 baron noemen. is geen nieuws. en met succes. Zij zijn daarom strikte vegetariërs. Althans op economisch vlak kunnen we van een geslaagde integratie spreken.

Voor wie aan de slurf voelde is het een slang. af te zien van seks of door rijkdom weg te schenken. een periode van spirituele intensifiëring. Begin september vieren de jains ‘Paryushana’. door geloftes af te leggen zoals een bepaalde tijd niet spreken. Jains erkennen een meervoud aan perspectieven. Paryushanaa wordt besloten met Samvatsari. Vanuit het plafond worden deze naar beneden gelaten. Jains staan ook daarom bekend voor hun vele filantropische activiteiten.Tekst & Beeld: Hannelore Roos ndische religies bouwt tempel in Wilrijk het maar eerlijk verworven is. Alle veertien dromen worden tijdens Paryushanaa gesymboliseerd door veertien zilveren beeldjes. Iedereen voelt aan de olifant en tracht er een uitspraak over te doen. Dan wordt de vastenperiode gebroken. Het vasten staat centraal. Tijdens Paryushana ontmoeten de leken van de gemeenschap elkaar elke dag. bezinning en introspectie. Maar niemand is in staat om het geheel te overzien en de totaliteit te beschrijven. In deze periode trekken de monniken en nonnen in India niet rond. de moeder van Mahavira. Kortom. Letterlijk betekent Paryushana ‘duurzaam’. In afwachting van de afwerking van de tempel. Bijvoorbeeld door voedsel en drank te beperken of zelfs helemaal te weigeren voor een aantal dagen. Zij die het langst hebben gevast. maar verblijven ze bij leken. Het is één van de belangrijkste religieuze gebeurtenissen in het jaar en kan 8 tot 10 dagen duren. Het drukt het respect uit voor alle leven en het herbevestigt de verbondenheid met alle leven. Het refereert naar de meerzijdigheid van de realiteit. Wel wordt het doneren aan goede doelen aangemoedigd. terug in herinnering te brengen en uit te beelden. Men zegt: ‘Micchami Dukkadam’ (‘dat mijn slechte daden vruchteloos mogen zijn’). vernieuwen van de geloofsbelijdenis en vergeving voor de overtredingen van het voorbije jaar. woorden of handelingen. ‘bestendig’ of ‘samenkomen’. Wat mensen kunnen weten is altijd beperkt. Februari 2008 | 19 . Zij streven er naar om tijdelijk een ascetisch leven te leiden. Van de vierde tot de achtste dag leest men voor uit dit heilige boek. Dan wordt de geboorte van Mahavira verhaald. Men heeft de bedoeling om zich lichamelijk en geestelijk te zuiveren en men kan dat vrij invullen. wordt er in Wilrijk een grote tent opgezet waarin alle gelovigen samenkomen om te luisteren naar de verhalen uit de Kalpasutra. voor wie zijn staart aanraakte is het een touw etc. Het is een periode van vasten. Zo vraagt en schenkt men vergiffenis. voor wie zijn lichaam aanraakte is het een muur. afhankelijk van de religieuze traditie binnen het jainisme. extra begeleiding en studie. De recitatie alleen al zou zuiverend werken. krijgen de eer om ze even aan te raken en op het hoofd rond te dragen. Dat wordt ook uitgedrukt in het bekende verhaal van de zeven blinden die elk een olifant beschrijven. Een derde principe dat aan belang wint in de diaspora is ‘anekaantavaada’ of relatief pluralisme. één van de heilige geschriften voor de jains. Het is een belangrijke ceremonie waarbij heel de gemeenschap samenkomt om de 14 dromen van Trishala. Voor hen is dit een periode van onderricht in het geloof. Achteraf krijgen alle aanwezigen de kans om geld neer te leggen in de zilveren wieg van Mahavira en deze eerbiedig aan te raken. Op deze laatste dag vragen jains vergeving voor alles wat het voorbije jaar kwetsend zou kunnen geweest zijn in gedachten. De vijfde dag is het feest op zijn hoogtepunt.

Een religieuze trektocht door Kinshasa later. ‘Hoezo. Na het aankomen ‘s avonds laat in Kinshasa werden we één voor één bij een gastgezin afgezet. De jonge Congolese student linkte de maatschappelijke achteruitgang aan de toenemende aanhang van de ‘Eglises de Réveil’. Aangezien wij een groep Westerse ketters waren. Zelfs een antwoord als: ‘Ik ben wel katholiek opgevoed. Verslag van de UA-studenten die tijdens de zomer van 2007 met de Universitaire Stichting voor OntwikkelingsSamenwerking (USOS) op inleefreis naar D. Congo trokken. Inge Goossenaerts en David Van Laeken Beste verrekijkers.. Het licht heet Kinshasa. Van arm tot rijk. werden onze antwoorden met onbegrip onthaald. ook over het favoriete thema geloof.. Op de hoek van de straat.’ bood geen soelaas. 20 | Verrekijkers . We kregen een warm welkom. meegenomen op inleefreis naar de Democratische Republiek Congo. Waarom is die Congolese cultuur zo ontvankelijk voor geloof? Waarom vinden ook meer sektarisch getinte geloofsgemeenschappen als Opus Dei en ‘Eglise de reveil’ veel bijval? En welk effect heeft geloof op de Congolese samenleving? Sta ons toe eerst te vertellen over onze ervaringen met een aantal sektarisch getinte geloofsgemeenschappen in Congo. Daar werd ons onmiddellijk een hoop Congolees lekkers (foufou) en de vraag ‘Ben je katholiek?’ voorgeschoteld. Graag hadden wij jullie iets geschreven over ons Congolees avontuur en specifieker over een maatschappij waarin religie naast een recht ook een plicht is. Velen zijn ons voorgegaan en afgelopen zomer hebben ook wij het licht van nabij gezien. je gaat niet naar de kerk. en ja hoor. USOS heeft ons. (bijna) allen waren ze gelovig. Hij daarentegen had het ware geloof gevonden: Opus Dei.R. negen gelukkige UA-studenten. in wat geloof je dan?’ De volgende vier weken was de discussie over geloof nooit ver weg. begonnen de gebruikelijke discussies over politiek verval. zoals trouwens overal in Kinshasa. van intellectueel tot werkloze. maar niet meer praktiserend. Ik was een beetje geshockeerd: Opus Dei is in mijn ogen een geloofsgemeenschap met een zeer strikte doctrine. Davids eerste directe contact hiermee vond plaats op bezoek bij een neef van zijn gastbroer. Tekst & Beeld: Benjamin Bollen. mét een pintje.

De enigen die naar deze kinderen omkijken. Voor de iets meer bemiddelden kan het een inspiratiebron zijn om sociale verantwoordelijkheden op te nemen. Probeer maar eens verkiezingen te organiseren in een land waar demografie zich slechts kan baseren op schattingen. Hoewel men sterk kan twijfelen aan een effectief democratisch bestuur in Congo. Als voorbeeld van de economische pijler herinneren we ons de volgende verbazingwekkende gebeurtenis. Religie verbindt mensen. In Congo was onze zieke medereiziger echter de aanleiding voor een discussie over de ‘ware aard’ van ziekte. moet men erkennen dat de kerk een stap in de goede richting mogelijk heeft gemaakt.V. Inge’s gastmoeder was bijvoorbeeld voorzitster van C. Op maatschappelijk vlak kunnen we opmerken dat onderlinge solidariteit ook één van de basisbegrippen van het katholieke geloof is. Waarom zijn er nu zo veel geloofsgemeenschappen in Kinshasa? In tegenstelling tot wat wij dachten voor onze reis. Iedereen kon lid worden door een maandelijkse donatie. Ook op kleine schaal zijn wij de kerk in tal van bestuurlijk relevante functies tegengekomen. onderwijs en onderdak verschafte. De doctrine van het geloof is overal sterk aanwezig in Kinshasa. Hierdoor werd de mogelijkheid gecreëerd te investeren in onder andere een eigen bedrijfje. Als eerste kunnen we naar de politieke pijler kijken. Dat is een soort van parochie binnen hun grotere kerkgemeenschap. Een zorgwekkend gevolg van deze gedachtegang zorgt ervoor dat zieken hun geld liever spenderen aan een priester die hen een miraculeuze genezing belooft. is Kinshasa allesbehalve afgesneden van westerse invloeden. misselijkheid en braken).. ‘Ideaal. Bijgevolg moet de mens perfect zijn en is ziekte een symptoom van een gebrek aan geloof. In elke wijk zijn er internetcafés. Zo probeerde ze een goed christen te zijn. Op het einde van de zondagsmis riep de priester op om deel te nemen aan een soort fonds voor microkredieten. Elke pijler van de Congolese samenleving berust op één of andere manier op Vivante de Bas’.E. Deze verbondenheid vormt de basis voor tal van maatschappelijke functies. De recente geschiedenis van Congo is u waarschijnlijk wel bekend.B. Geneeskunde is het lapmiddel voor zij die te weinig geloven de diverse geloofsgemeenschappen.’ hoor ik u al denken: ‘een soort mini-gemeenteraad bestaande uit alleen vrouwen’. Naast politieke en economische kolonisatie heeft er ook een golf van missionering plaatsgevonden. Zij vormen het best onderhouden – en misschien wel het enige – netwerk verspreid over heel Congo. Er is geen door de staat georganiseerd alternatief voor de grote aantallen straatkinderen in Kinshasa.De tweede confrontatie was er één met de ‘Eglises de Réveil’. Vanuit dat fonds konden de deelnemers dan leningen aangaan. Inge’s gastmoeder had bijvoorbeeld een schare weeskinderen in huis genomen die ze voedsel. Wat is nu de link tussen reizigersdiarree en geloof? Voor de gemiddelde westerling – wij dus – is zo’n verband niet te bespeuren. dan bij NGO’s gericht op gezondheidszorg langs te gaan. overigens ook vaak vanuit een geloofsgemeenschap vertrekkend. die in tegenstelling tot in het Westen de staat niet kan vervullen. U raadt het al: de student in kwestie was lid van een ‘Eglise de Réveil’. Problemen rijzen slechts als spilfiguren de goedgelovigheid van de kerkgangers in hun eigen voordeel misbruiken. Tot op de dag van vandaag zijn er nog talrijke missieposten verspreid over heel Congo. zijn mensen als de gastmoeder van Inge of NGO’s. Een machtsstatuut dat leidt tot een dogmatische doctrine en een machtsstatuut waar predikers van tal van sektarische geloofsgemeenschappen van kunnen profiteren. Eén van de Congolese studenten kwam op de proppen met volgende theorie: ‘In de bijbel staat dat de mens is geschapen naar Gods evenbeeld. Dankzij de missieposten is men erin geslaagd om een meerderheid van de stemgerechtigden te registreren en ook effectief te laten stemmen. wat staat voor ‘Communauté Eclésiale Februari 2008 | 21 . Velen hebben televisie – of vrienden met televisie – en kijken ook naar MTV. los van de geloofsinhoud zelf. Het geloof is voor vele inwoners van Kinshasa essentieel om te kunnen overleven. Een gedeeld geloof schept een sterk gevoel van verbondenheid en wederzijds begrip. Caroline had een plaatselijk kwaaltje opgelopen: reizigersdiarree met alles erop en eraan (koorts. Het is dan ook door de actieve participatie van de katholieke geloofsgemeenschappen dat het mogelijk was om de verkiezingen te organiseren. Geneeskunde is het lapmiddel voor hen die te weinig geloven. Het was een groepje vrouwen dat wekelijks samenkomt om de problemen van de wijk te bespreken. Graag zetten we toch ook de positieve rol van de geloofsgemeenschappen in de schijnwerpers. Daartegenover staat dat het monopolie van het geloof een machtsstatuut met zich meebrengt.’ Met rationele argumenten als: ‘In het ontkerstende westen is de levensverwachting hoger dan in het katholieke Congo’ of ‘er is een duidelijk oorzakelijk verband tussen ziekteverwekker en ziekte’ konden we hem niet van het tegendeel overtuigen. Het geloof in Kinshasa neemt echter een maatschappelijke functie in.

aanbiddingtijd en bijbelstudie. feichang Ming (De Weg die gevolgd kan worden is niet de constante Weg. confucianisme en een vorm van voorouderverering – iets dat ‘volksreligie’ genoemd kan worden. en dat alles in het Chinees. De Bijbel leert je daarentegen hoe je het leven kunt begrijpen. Zij komen één avond per week samen voor gebed. Kunnen ideeën uit het christendom zich verzoenen met de ‘Weg’ en de ‘Naam’ waarover de taoïstische tekst hierboven spreekt? Het zijn de openingsregels van de ‘Tao Te Ching’ of ‘Daodejing’. Velen vinden dat het christendom hierin minder ver afstaat van Chinese morele waarden dan ik had verwacht.’ dus in China zeggen we dat er geen God bestaat en dat de mens het hoogste wezen is.Chinese studenten bekeren zich tot het Christendom Dao ke Dao.’ Toch worden boeddhistische. de studies.: alle namen die gebruikt worden zijn fictief) de visie van Jezus op een goed leven als belangrijkste reden om zich te bekeren: ‘Ik stelde mezelf de vraag: zet deze bijbel mensen ertoe aan slechte dingen te doen. feichang Dao Ming ke Ming. Ik ging op zoek naar de geheime ingrediënten van het christendom die hen tot bekering hebben geleid. In ‘Sociology of Religion’ verscheen in 2002 een artikel van Ng waaruit blijkt dat in de V. de idee van een beschermende god de belangrijkste reden ‘Alle religie is hypocriet’ Religie wordt door de communistische regering in China nog altijd erg ontmoedigd. Heilige plaatsen binnen en buiten de tempels worden aanbeden. Ik voelde me trouwens vrij verloren op dat gebied. Bijvoorbeeld hoe je moet leven en waarvoor. Zo ziet Dawei (n. Tekst: Elisabeth den Boer Illustratie: Wout Schildermans Religie in China Vanuit mijn eigen ervaringen en informatie uit allerlei media beschouw ik religie in China als een soort samensmelting van taoïsme. De meeste Chinezen gaan hier niet in mee maar hebben een bijzondere interesse in de filosofische benadering van de Bijbel over wat goed leven is. het huwelijk of de opvoeding van hun kinderen. de god als hulpmiddel bij het welslagen van hun levensdoelen. Religieuze ideeën lijken meer gerelateerd aan ‘een goed leven in harmonie met de natuur en andere mensen’ en ‘het oproepen van bovennatuurlijke bescherming’.d. Mensen geven giften aan monniken uit overtuiging dat dit hen zegent bij het werk. confucianistische en taoïstische tempels in China veel bezocht. boeddhisme. verschilt hierdoor tamelijk van het godsbeeld bij de meeste christenen. algemeen beschouwd als de invloedrijkste taoïstische tekst uit de geschiedenis van het religieuze taoïsme.’ ‘In China moesten we luisteren naar de politieke macht. Ik interviewde een aantal Chinese studenten uit een christelijke gebedsgroep. Zo is het verboden religie te onderwijzen aan kinderen of samen te komen in huiskerken terwijl de geregistreerde kerken gecontroleerd worden door de staat. wist ik dat het antwoord nee is. Volgens de codes van de partij moet ik vasthouden aan de theorie van het atheïsme. die op zoek gaat naar een relatie met mensen en die uiteindelijk als rechtvaardige rechter zal oordelen over de mensen’.) Chinese studenten die zich tot het christendom bekeren. Tot mijn verbazing kwam ik tot de conclusie dat de belangrijkste reden ’vriendschap‘ is.v. In het christendom draait het traditioneel om ‘een almachtige God die hemel en aarde geschapen heeft. Ze geloven meestal niet echt in het bestaan van god maar hopen dat het ’misschien toch wel zou helpen’. een slecht persoon te zijn en allerlei soorten kwaad te doen? Nadat ik de Bijbel gelezen had. Het leert ook hoe je goed kunt doen en hoe je een goed mens kunt zijn.S.’ Dawei zegt hierover: ‘[…] ik ben lid van de Communistische Partij.r. Als antropologe vroeg ik mij af wat hen juist aantrekt in deze ‘exotische’ religie. wekken in Leuven veel belangstelling op. Het godsbeeld dat de meeste Chinezen hebben.) (De Naam die genoemd kan worden is niet de constante Naam. […]Marx zei: ‘Alle religie is hypocriet. Onze leraar onderrichtte het communisme en we moesten boeken lezen over onze voormalige presidenten Mao en Deng. De Heer is echter niet van deze wereld. Songhua vertelt: 22 | Verrekijkers .

Ze lijken een nieuwe identiteit te vinden in het behoren tot de christelijke gemeenschap. zoeken ze mogelijk naar een nieuw soort verbondenheid die ze vinden in de groep. na alles wat ik had bereikt bij het streven naar de doelen in mijn leven. Ze willen meer weten over ‘de god van het christendom’. Hun beleving lijkt niet alleen te draaien rond groepsidentiteit en vriendschap maar ook rond een levensstijl waarin ze rust vinden in hun zoektocht naar het zich goed voelen.] Een belangrijk aspect is dat het me vreugde geeft. Zo vindt Xiaoyun in God die ’vriend’ tot wie ze als kind reeds sprak: ‘Ik was al gewend te bidden als kind. Het bestaan van een sociaal netwerk onder Chinese studenten doet vermoeden dat dit niet de enige reden kan zijn waarom sommigen zich bekeren tot het christendom. Het is dan ook vaak een teleurstelling dat ze hier geen gelijkaardige ontvangst krijgen. Linna legt dit uit: ‘We vertrekken naar het buitenland om te studeren omdat we een betere opleiding willen genieten en zo beter werk kunnen vinden. verwijzen de Chinese studenten vooral naar hun persoonlijke doelen maar tegelijkertijd geven ze aan dat na hun bekering tot het christendom. Mogelijk is het om die reden dat ze extra steun zoeken bij elkaar. Vriendschap en Identiteit Ik heb Xiaoyun. Songhua.. Chinezen die nieuw zijn in België worden daarom door anderen ontvangen en op weg geholpen. [. zussen. Omdat ze door de lage lonen in China niet volledig op hun ouders kunnen steunen.. Ik vraag me af of Jezus Christus niet ‘de God’ was die altijd al bij me was.’ Ver van hun thuisland en ver van de oude sociale banden. Toch maken ze nog tijd om feesten te organiseren waarbij ze samen koken en eten. [. Misschien is het een ander soort vriendschap die de aantrekkingskracht van de christelijke leer verklaart? Xiaoyun beschrijft haar beleving als volgt: ‘De broers en zussen in de gemeenschap zijn allemaal heel erg oprecht en warm. Deze idee heerst ook bij de Chinezen die voor het eerst naar de christelijke groep in België komen. hebben de meesten naast hun studies ook een studentenjob. Na mijn bekering tot het christendom begon ik meer de overtuiging te hebben dat altijd maar werken […] niet alles is in het leven.. In China zelf word je als buitenlander altijd speciaal verwelkomd en uitgenodigd op allerlei feestjes. Dus kan ik met hen praten over mijn diepste gedachten en gevoelens zonder me zorgen te maken dat ik mij te veel openstel. Het maakt niet uit wie je bent.’ Songhua legt de nadruk op de openheid en de vriendelijke verwelkoming van de groep: ‘Vanaf het begin had ik het gevoel dat christenen vriendelijk zijn voor iedereen. het Christendom een steeds grotere aantrekkingskracht heeft.. Ik geloofde in het bestaan van een god zonder te weten wie deze god van mij eigenlijk was. Zou dat gemis aan onderlinge Februari 2008 | 23 . noch in China: ‘Ik dacht altijd na over waar mijn thuis was. een vriendschap die leidt tot een soort thuisgevoel. en dit gevoel minder en minder gaan koppelen aan het welslagen in hun vooropgestelde doelen. Dawei en Libo leren kennen als erg sociale mensen. noch in België. Ik voel me rustig en het is alsof ik thuiskom wanneer ik naar de groep ga.is voor Chinezen om naar de kerk te gaan. Vriendschap in de groep wordt onder Chinezen beschouwd als een belangrijk aspect van het sociale leven..’ Ook Libo wijst erop dat de nieuwe identiteit aanvoelt als het vinden verbondenheid dan toch de belangrijkste reden zijn om zich te bekeren tot die nieuwe religie? Zoeken Chinezen hun bestaanswaarde in het gevoel van samen tot een eenheid te behoren? De vriendschap en het thuisgevoel worden echter niet alleen ervaren in de menselijke contacten.] Ik ervaar vrede en vreugde. waar de groeiende economie tot steeds meer individualisme leidt..’ Voor Linna is de groep een plaats waar ze kan thuiskomen: ‘De Chinese gebedsgemeenschap geeft me een aangenaam gevoel. Bovendien blijkt uit een studie van Yang – gepubliceerd in ‘The Journal for the Scientific Study of Religion’ van 2005 – dat ook in China. Chinees of iets anders.[. Het is geen materiële thuis.’ Ook de studie van Yang beschrijft hoe het christendom voor Westers georiënteerde Chinezen een geloof is dat een gevoel van vrede en zekerheid met zich meebrengt.’ Om hun nieuwe identiteit te beschrijven.] Het leek alsof ik niet wist waar ik zou moeten zijn na al de strijd. geven echter als belangrijkste reden ‘vriendschap’ aan. […] Dat is het doel wanneer we vertrekken om te studeren. Linna. Kan hij hen helpen in hun studies of bij moeilijkheden die ze hier meemaken? De Chinezen die ik geïnterviewd heb. het is een thuis voor de ziel. net als echte broers en ‘Het leek alsof ik niet wist waar ik zou moeten zijn’ van een thuis. het belang daarvan geleidelijk aan veranderd is. Vóór zijn bekering had hij het gevoel geen thuis te hebben.

als je jouw naam googlet. Het belangrijkste is je ding doen en jezelf blijven ondanks het feit dat mensen je zo graag een etiket willen opplakken. Naast het schrijven werkt ze als juriste op het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en Racismebestrijding. Zo is het een verzuchting van één van de personages dat er zo weinig gekend is van wetenschappelijke ontdekkingen door Arabieren in de astronomie. Alleen de manier waarop je ze wil realiseren. Toch wil je niet alleen gezien worden binnen die minderheidsgroep. De jongeren daar kunnen er alleen maar van dromen. Je bent wie de anderen vinden dat je bent. maar ik denk dat zoiets energieverspilling is. Ze kijken niet door de schijn die Safariens uit Europa tentoonspreiden. Is Mara’s manier van verzet de juiste en wat levert het in wezen op ? Op het einde van de dag ben je immers gewoon een mens met dezelfde verzuchtingen en gevoelens.be) hij heeft gezien hoe ze behandeld worden. Ik denk dat die jongeren met een illusie zitten. Wat me nu bezighoudt is samenleven. (on)gelijkheid en de positie van bepaalde minderheidsgroepen in de samenleving omdat ik dat zelf ook beleef. Ik kan mij er tegen blijven verzetten. In je boek beschrijf je hoe een Marokkaanse jongen zich voelt wanneer de ‘Saferiens’ – de tweede generatie migranten – in de zomervakantie met luxeauto’s afzakken naar hun familie in Marokko. Hij speelt dit op een grappige manier uit. Later stel je dat net dankzij de tv ook voor een stuk die mythe doorprikt wordt.VrouwLand Tekst: Leen Nicolas Beeld: Keltoum Belorf (Indymedia. bij sommigen misschien al bekend van haar kortverhaal Mercedes 207 waarmee ze de literaire prijs Kleur de kunst! 2006 van Kif Kif won. Ik kan studeren en materieel gezien kom ik niets te kort. Hij is verontwaardigd. Het is Mara die de overpeinzing doet en voor haar was verzet cruciaal. ze gewoon zichzelf zou blijven. verschilt eventueel.’ In Vrouwland beleef je verschillende wetenschappelij-ke en culturele uitstapjes. perfecte Westerse leven kijkt op tv. Ze dacht dat door zich hard te verzetten tegen alles en iedereen. Je vergelijkt het met wanneer hij als toeschouwer naar het ‘echte’. aan te tonen dat die cultuur ook rijk is? 24 | Verrekijkers . Vrouwland is er één van. Marokkanen en Saferiens. Ze beseffen niet dat het samenleven ook hier niet van een leien dakje loopt. ja (lacht). Soms denken ze inderdaad dat het in Europa het paradijs is. Is dat een manier om de Vlaamse lezer die niet onmiddellijk vertrouwd is met de Marokkaanse cultuur.’ Nogal radicaal. Fijn. In het begin van je boek schets je twee gemeenschappen die eigenlijk tegenover elkaar staan. Is schrijven met een boodschap belangrijk? Voor mij is het belangrijk dat literatuur een link heeft met de realiteit. Ter gelegenheid van haar debuutroman Vrouwland had ik een gesprek met Rachida Lamrabet. met alle clichés tot gevolg. Schrijven is dus niet haar enige bezigheid. dat hebben we dan al gehaald (lacht). zoals met de beelden van de rellen in Frankrijk. Ik behoor tot een minderheidsgroep en wil dat ook eens toelichten. Is dat een gevoel dat je zelf hebt meegemaakt? Vrouwland schets een beeld van een gemeenschap die tot nu toe zelf het woord niet neemt maar door anderen wordt besproken en toegelicht. Hij stelt zelfs dat het hun eigen schuld is aangezien ze het verprutsten. Je beschrijft eerst hoe via tv jongeren in Marokko overstelpt worden met beelden. Helemaal op het einde van je roman schrijf je: ‘Er zijn slechts twee mogelijkheden: verzet of berusting. Vaak komen ze niet veel verder dan het middelbaar onderwijs en als ze dan al universitaire studies doen is er geen zicht op een serieuze job. Stoort het je niet dat je wordt bekeken vanuit het vakje van ‘de allochtone auteurs’? Hoewel. dat hetgeen je schrijft ook ergens over gaat. Het personage Younes zegt ook dat hij niet jaloers is op de Saferiens omdat ‘Heel veel jongeren die in Marokko al smachtend kijken naar het continent Europa bedenken die plek wel eens met een naam. kom je terecht bij de Vlaamse auteurs. ondanks de kansen die ze kregen om in het ‘paradijs’ te leven. Doorheen de reis vraagt ze zich af of dat wel zo is.

Wat mij er bovendien in aansprak. wij zeggen ook soms ‘het is me ontgaan’. Wanneer wij zien dat iemand naar diens gewoonte slecht of eigenaardig bezig is. “Wat overkomt je?”.2) Heleen Woittiez vertelt in haar artikel dat in het Russisch vaak de passieve vorm gehanteerd wordt. Marhuan had iets nodig om zich aan op te trekken en dat kon perfect door terug te grijpen naar oude Arabische geleerden. Ik heb dat erin gezet omdat het een geschiedenis is die. die in zijn taal immers gewoon ‘begon’? Of ligt het aan de werkdruk die er beduidend lager is. Leven ze in het Zuiden rustiger omdat ze er taalkundig minder verantwoordelijkheid dragen voor hun daden? Of toch alleen maar omdat het er warmer is en weerspiegelt dat zich in hun taal? Heeft een Rus minder stress dan een Duitser omdat hij niet verantwoordelijk gesteld kan worden voor de oorlog. Zo haal je in het begin van Vrouwland het probleem van de Westelijke Sahara aan. Het positieve wordt naar mijn gevoel te weinig belicht. Men sluit de buitengrenzen af voor iedereen. Voor het eerst in jaren zien we een daling. Vertaald naar het Nederlands: ‘Het is me vergetenzich’. echter niet wanneer men iets vergat mee te brengen. Je hebt er vluchtelingenkampen en rechten van de mens die er systematisch geschonden worden. Taal vormt ons denkkader en heeft invloed op hoe we naar de dingen kijken. maar door gevoelens weer te geven aan de hand van een heel concreet voorbeeld. Zegt het iets over de Russische cultuur? Over het Russische denken? Over hoe zij naar de wereld en de dingen kijken? Ik heb dit artikel met plezier gelezen. Ook naar het Europees asielbeleid kijk je met een kritische blik. Spanjaarden hanteren de passiefconstructie veel vaker dan wij in het Nederlands. Doorheen de personages sluipt er een zekere maatschappijkritiek. En wat denkt u van ‘Se me olvidó’ wanneer men zich iets niet kan herinneren en men het dus vergeten is. zullen wij hem of haar vragen “Wat scheelt er?” Op zich een redelijk passieve vraag. geldige papieren heeft. ‘Se’ betekent ‘het-zich’ en het werkwoord ‘olvidar’ (vergeten) is vervoegd in de derde persoon enkelvoud. De vluchtelingen zijn er en worden talrijker. helder geschreven en ook grappig. In Marokko is het probleem nog steeds onbespreekbaar.of ‘er’-constructie. Het beeld dat er heerst over moslims of Arabieren is wel heel eenzijdig. een verzetsgroep die onafhankelijkheid ten opzichte van Marokko nastreeft en daarbij gesteund wordt door Algerije. Het is interessant. maar met veel achterdocht wordt behandeld. Het is belangrijk dat die informatie toch blijft circuleren en dat mensen er zich van bewust zijn dat er dingen aan de hand zijn. Immers. de aartsrivaal van Marokko. De persoon kan dus niet aansprakelijk gesteld worden en gaat met een gerust hart verder door het leven. In het Spaans: ‘Se me cayó un vaso’ of ‘het is me uit de handen gevallen’. Hierbij stelt ze zich de vraag waarom dit in andere talen minder gebruikelijk is. In het Spaans luidt dat steevast “Que te pasa?”. In het Nederlandse “Wat scheelt er?” blijft die mogelijkheid wel open. Het blijft wel een bestaand probleem. Bedenk dan dat miljoenen mensen dagelijks op de vlucht zijn en wij er zelfs niet in slagen om daar een fractie van op te vangen. Fort Europa is gewoon een feit. toch belangrijk is. is dat een gelijkaardige denkoefening over de relatie tussen taal en mentaliteit zich bij mij opdrong (passief!) bij het bestuderen van de Spaanse taal. hoewel bij weinig mensen bekend. zowel op de Marokkaanse samenleving als op de Belgische. Maar omgekeerd weerspiegelt de taal onze cultuur en onze levensvisie. Alles wat te maken heeft met de eenheid van de Marokkaanse staat is heilig. Toegegeven. In het Nederlands: ‘Ik heb een glas laten vallen’. Mijn personages waren gewoon zo. Waar moeten ze blijven als wij ze niet eens willen opvangen? Reactie op het artikel over hoe in het Russisch alles vanzelf gebeurt (zie Verrekijkers nr. Spanjaarden ontlopen ook vaker hun verantwoordelijkheid wanneer ze door onhandigheid iets laten vallen.Dat was niet mijn eerste bedoeling toen ik het schreef. Zo is er een anekdote waarin iemand hier aankomt. Je kan er niet te veel ruchtbaarheid aan geven. elke taal heeft een ‘het’. haast monolithisch en vaak heel negatief. hetgeen inhoudt dat de persoon in kwestie geenszins verantwoordelijk kan zijn want het overkomt hem. De Westelijke Sahara is reeds lang een twistpunt tussen Marokko en Polisario. Ik was zwaar geshockeerd dat Minister van Binnenlandse Zaken Dewael triomfeerde toen hij de cijfers betreffende de asielaanvragen bekend maakte. aan zijn zelfbeschikking die veel kleiner is en verklaart net dàt zijn taalgebruik? Steven Heirbaut Februari 2008 | 25 . Je doet dit niet door middel van een betoog.

En God … schiep de Congolees Op de zesde dag schiep God de Congolees. dan kon ik haar vandaag nog vragen of die negertjes wel te vertrouwen zijn.en haar rigide opvolging zaligmakend. Ofschoon het dagdagelijkse lekenleven zich vooral buiten de muren van kerken en universiteiten afspeelt. In ons Belgenland daarentegen moet alles dan weer met de nodige wetenschappelijke bewijskracht onderstreept worden en mag men zich ook steeds verwachten aan een al even wetenschappelijke contestatie van het gevoerde discours. is het evidente en vermeend logische karakter waarmee deze ‘informatie’ de wereld wordt ingestuurd: geen vleugje nuance of twijfel valt te bespeuren wanneer met serieuze blik een discours wordt afgestoken dat eloquent gepolijst is met hoogdravende zinnen die geenszins gelijken op “ons Bomma zei vroeger altijd dat…”. En ziek zijn is voornamelijk een uiting van een verstoorde relatie met God. Een deftig discours kan in het beste geval onderhoudend zijn. controlegroepanalyses en ander statistisch vuurwerk. Tekst: Wim Marivoet Illustratie: Wout Schildermans prominente plaats toebedeeld. zo ook moeten er grenzen gesteld worden aan het wetenschappelijke creationisme van menig Congolees. het wordt wel wat problematischer – zinloos zelfs – wanneer men beide discourshoudingen gaat aanwenden 26 | Verrekijkers . lijkt het toch vooral de relatieve macht van deze beide soorten organisaties die bepaalt welke positie het discours in een maatschappij mag innemen. Daarenboven leeft u gemakkelijk 10 jaar langer bij dagelijkse inname van één soeplepel! Voor infecties en open wonden moet u dan weer gewoon even naar olijfolie of pondu1 – een spinazieachtige groente op basis van maniokbladeren – vragen bij de plaatselijke apotheker. In hoeverre de mens met zijn religieuze discours recht of onrecht doet aan zijn initiële Schepper. kanker en hartkwalen mee te lijf. In Congo bijvoorbeeld – waar religie alomtegenwoordig is – krijgt het ongedwongen discours een zeer om uitspraken te doen binnenin het andere domein: net zoals men het christelijk geloof niet moet proberen te kraken omdat het scheppingsverhaal darwiniaans onwetenschappelijk is. Tot zover is er eigenlijk geen enkel probleem: maatschappijen en culturen verschillen en ieder spreekt hoe hij gebekt werd. die begon te denken en te praten. Voor de wetenschap echter gelden andere methoden: bewijzen in ‘t ongerijmde. Echter. Had ons Bomma vroeger maar wat meer honing gegeten. is voor een pragmatische mens als de schrijver van deze column van ondergeschikt belang: eender welke invulling die voorkomt dat we elkaar de kop inslaan. en gaf via diens discours een geheel nieuwe dimensie aan de wetenschap. Hierbij is het discours verworden tot slechts het vehikel waarmee de boodschap overgebracht wordt. Welnu beminde gelovigen en wetenschappers. hebben doorheen de geschiedenis onze realiteit proberen te demystificeren. en in het slechtste geval een rookgordijn opwerpen om een weinig wetenschappelijke methode te camoufleren. technieken der falsificatie. en misschien ook het enige instrument om mensen tot geloof aan te zetten. Daarenboven leent religie zich per definitie niet tot wetenschappelijke verificatie: ‘geloven’ eerder dan ‘weten’ vormt het hoofdwerkwoord bij de verzameling verhalen. er zijn zelfs mensen die kogels kunnen overleven door voldoende hard te geloven! Iemand nood aan een lijfwacht? Wat hierbij nog het meest tegen de borst stuit. kan op mijn steun rekenen. De wetenschappelijke methode is heilig. Een discipline bij uitstek voor dergelijke onbezonnen vindingrijkheid is de medische wetenschap. Een stevig en krachtig discours is dan ook onontbeerlijk. parabels en verzen die vele godsdiensten rijk zijn. Kent u reeds de alom geneeskrachtige werking van honing? Niet alleen is dat een lekkere zoeternij maar je kan daar ook astma.

Eens je bent ingestapt.com/enriquebustamante De Peruaanse muziek varieert -zoals het eten. Augusto Polo Campos. een artistieke stijl uit de tijd van de Amerikaanse kolonies (17de en 18de eeuw) geïnspireerd op de Vlaamse School (bv. Eva Ayllón. die de westerse katholieke iconografie combineert met motieven van de Andescultuur. die voornamelijk de uitstervende fauna en flora van Amerika als onderwerp hebben . maar je moet dit wel op voorhand met de cobrador afspreken. hoef je niet het volledige tarief te betalen. Rubens). dan vraagt de chauffeur je je gordel aan te doen om een boete te vermijden. Februari 2008 | 27 . dan zal deze rit een hele belevenis zijn. die scènes uit de Bijbel of LatijnsAmerikaanse religieuze gebeurtenissen voorstellen. Juan Zapata Inca. tenzij er onderweg een ongeval gebeurt of er niet veel passagiers meer in de combi zitten. www. Men herkent duidelijk barokke elementen in de schilderijen en sculpturen. Het zijn enkele typerende elementen in het werk van de Peruaanse kunstenaar Enrique Bustamante Coloma. want hij heeft horror vacui of angst voor het lege. De artiesten uit de stad Cusco schilderden ook lokale heilige personages of martelaren uit het evangelisatieproces. En dat merk je ook in zijn schilderijen. Een andere mogelijkheid is dat de chauffeur gehaast is. Bij het laatste scenario kan de chauffeur eenzijdig beslissen dat hij niet verder doorrijdt en terugkeert. Op de straten van Lima en andere steden rijden er honderden minibussen en cousters met verschillende kleuren en bestemmingen. Je wordt verwelkomd door harde en vrolijke muziek. betere wereld schilderen: een vreedzame. Via gevaarlijke manoeuvres zoals op het trottoir of door rood licht rijden. Lucha Reyes en Susana Baca. magische en optimistische realiteit. Soms is een china (50 cent van de lokale munt Sol) al genoeg. Mateo de Sinchi Roca. In het algemeen is de kans dat je je eindbestemming bereikt groot. Als je van overdreven snelheid en games houdt. Basilio de Santa Cruz Pumacallao. Ze stoppen waar jij je hand opsteekt. KUNST De laatste naïef MUZIEK Kleurrijke landschappen met blauwe en rode duiven. Hoewel veel kunstwerken geen handtekening dragen. Alleen een gitaar en een cajón (een houten percussie-instrument) zijn nodig om een feestje te beginnen. Zijn atelier staat vol met schilderijen en kunstwerken. Enkele bekende namen zijn hier: Chabuca Granda.picassomio. begint het avontuur pas echt. die wordt beschouwd als de laatste naïeve kunstenaar uit dit Zuid-Amerikaanse land. waardoor de combi niet zal stoppen om je te laten uitstappen. De cobradores (degenen die het geld innen) moeten dus heel luid roepen waar ze naartoe rijden. Martín de Loayza en Marcos Rivera. zijn onder meer de volgende kunstenaars vertegenwoordigers van deze unieke stijl: Diego Quispe Tito. grote vlinders en altijd een knalgeel rond zonnetje in de oranje achtergrond. die worden beluisterd en gedanst in de lokale peñas. Daar vind je geen enkele kale plek. maar minder bekend zijn de wals criollo of de festejo (AfroPeruaanse muziek). OPENBAAR VERVOER De ‘combi’ is een algemeen begrip in Peru. Juan Espinoza de los Monteros. De race om meer passagiers te veroveren begint. groene uilen. Iedereen kent de mannen met poncho’s aan en panfluiten of charango’s. Als je niet ver moet. Naar eigen zeggen wil hij een andere. Hét transportmiddel bij uitstek voor wie geen eigen vervoer heeft. Als je op de stoel van de copiloot zit.erg per regio en per dorp. Arturo “Zambo” Cavero.Ver-zicht in ‘t kort Tekst: Giuliana Chirinos Saavedra Beeld: Bart Vermeir Peru De Escuela Cusqueña Peru is wel meer bekend om de Escuela Cusqueña. de utopie dus. snijdt hij de pas af van andere combis die dezelfde bestemming hebben.

Adviesraad Ontwikkelingssamenwerking Antwerpen (Arosa) www.be www.usos.verrekijkers.org .