You are on page 1of 61

PODSTAWY INŻYNIERII DIAGNOSTYKI OBRAZOWEJ W MEDYCYNIE (PIDOM

)

OBRAZOWANIE MEDYCZNE

Artur Przelaskowski materiały do wykładu (rysunki w dużej części ze źródeł internetowych oraz własnych)

Obrazowanie medyczne

Systemy obrazowania medycznego
  

struktura i funkcja integralność zobrazowań powtarzalność (kompleksowość 3D) specyfika - treść metody analizy, rozumienia, interpretacji percepcja treści ocena jakości ocena jakości (miary obliczeniowe, subiektywne, użytkowe) pojęcia wartości i wiarygodności diagnostycznej doświadczenia kliniczne

Dane obrazowe
   

Charakterystyka obrazów
  

Krótki spojrzenie na OM ….

Ukryty świat żyjącego ludzkiego ciała ….. (do niemal końca XIX wieku) Radiografia (obrazowanie promieniami rentgenowskimi) – dominacja do dziś!

fMRI. spektroskopia … .metoda z wyboru w wielu przypadkach. ograniczona jakość. udar) Szerokie zastosowanie (powszechność.brak jonizacji Lepsza od CT jakość obrazów Wielorakie możliwości różnicowania tkanek w obrazach Ciągły rozwój . wielorakie incydenty i choroby w całym ciele .Kolejne rewolucje  Tomografia rentgenowska (1973) – radykalna zmiana możliwości      Warstwowa rekonstrukcja wolumenu Dobre różnicowanie tkanek miękkich Użyteczne w obrazowaniu głowy (guzy. artefakty  Tomografia rezonansu magnetycznego (1950-1980) – metoda przyszłości?      Motywacja – ograniczenia CT Bazuje na magnetycznym rezonansie jądrowym .szybkie sekwencje pobudzające. ocena nowotworów) Ograniczenia CT: duże dawki. planowanie naświetlań.

szeroka stosowalność – powszechność Efekt: radiologia cyfrowa  Ultrasonografia (1952-1961)     Radiografia cyfrowa  . SPECT i PET Brak jonizacji. funkcja) Przenośność. bezpieczeństwo Uniwersalność (struktura.Metody spokojnej progresji  Diagnostyczne medycyna nuklearna (1948 -1952-1963)   Źródło w rozwoju techniki jądrowej (bomba atomowa) Scyntygrafia.

CCD.AKWIZYCJA. URZĄDZENIA. DETEKTORY – SKANERY. CYFROWE. MONITORY. CR. MAMMOGRAF. NOWE MOZLIWOŚCI OBRAZOWANIA RADIOGRAFIA CYFROWA .

RADIOGRAM CYFROWY .

ŚRODOWISKO RADIOLOGII CYFROWEJ klisze są już niepotrzebne ‘cyfrowa’ interpretacja biometryczne zabezpieczenia .

wymiany. wizualizacji. gromadzenia. opisu badań obrazowych z komputerowym wspomaganiem diagnostyki Klucz do radiologii cyfrowej: skuteczna radiografia cyfrowa . przeszukiwania.PODSTAWOWE DEFINICJE Radiologia – dziedzina medycyny zajmująca się wykorzystaniem różnorodnych technik (systemów) obrazowania w celach diagnostycznych i leczniczych Radiologia cyfrowa – zastosowanie technik cyfrowych i komputerowych (informatycznych) w systemach obrazowania medycznego w ramach radiologii Radiografia cyfrowa – zastosowanie technik informatycznych do prześwietleniowych badań rentgenowskich w ramach radiologii Centrum radiologii cyfrowej – zintegrowane środowisko akwizycji.

Canada cyfrowy analogowy . Imaging Research Program. Toronto. Sunnybrook & Women's College Health Sciences Centre. Martin Yaffe.CYFROWO CZY ANALOGOWO ? Detekcja guzka Dr.

PORÓWNANIE .

MOŻLIWOŚĆ RADIOGRAFII CYFROWEJ dane z akwizycji poprawiony kontrast wyostrzone krawędzie Film za duża ekspozycja RC za mała ekspozycja .

WIĘKSZA DYNAMIKA kości palca (fantom) .

obróbka ręczna) Dodatkowe wymagania dot.RADIOGRAFIA ANALOGOWA (ograniczenia)              Jedna kopia obrazu Ograniczony dostęp Ręczna dystrybucja Możliwość utraty badania Trudności w śledzeniu (pełnym wykorzystaniu) rezultatów badania Trudność z zestawieniem pełnych wyników badań Problem z gromadzeniem (wymaga dużo miejsca. pomieszczeń. zabezpieczeń Ograniczone możliwości komputerowego wspomagania …. ręczne przeszukiwanie) Ograniczona interakcja podczas badania obrazowego Problemy z kontrolą jakości procesu akwizycji Wymagania dotyczące sposobu i czasu przetwarzania (‘brudna chemia’. .

Ograniczenia radiografii ‘analogowej’ .

indeksowania Zintegrowana opieka nad pacjentem (przepływ danych) Wygoda pracy radiologów oraz większy komfort dla pacjentów Skuteczniejsza kontrola jakości.RADIOGRAFIA CYFROWA (zalety)                 Scentralizowane gromadzenie i udostępnianie danych Szybszy. teleradiologia Obniżenie kosztów eksploatacyjnych (sprzęt droższy 5 krotnie) Łatwość zestawień wyników badań. standaryzacja procedur Edukacja. wymiana danych Bogate formy interakcji na różnym poziomie wykorzystania obrazów Elastyczny sposób wizualizacji badań Komputerowe wspomaganie. wydajniejszy dostęp do danych. zestawy przykładowych badań. referencyjnych opisów Generalnie poprawa efektywności diagnostycznej Redukcja dawki pochłoniętej podczas badania Krótki czas badania (średnio 30-40% czasu badania tradycyjnego) … . wyższa jakość opieki medycznej Obiektywizacja interpretacji. porównań.

baza danych sprzęt rejestracja diagnosta .Elementy systemu obrazowania ekspert obraz pacjent operator (technik) serwer.

kontrola jakości – akceptacja. konsultacja. protokół.ekspert) → raport końcowy (diagnoza) → stacja przeglądowa (klinicysta) . interpretacja finalna Raport końcowy  Praca według schematu: system obrazujący (pacjent) → stacja technika (kontrola jakości) → środowisko informacyjne (archiwum) → stacja diagnostyczna (radiolog) → środowisko informacyjne (transmisja . zlecenie badania Przygotowania pacjenta do badania Wykonanie badania. interpretacja wstępna Poprawa jakości. archiwizacja Ocena.Praca w centrum radiologii cyfrowej     Rejestracja. komputerowe wspomaganie. interpretacja. diagnoza    Wizualizacja. analiza.

Procedura wstępna rejestracja pacjenta w HIS/RIS wybór pacjenta z listy .

Przygotowanie do badania obrazowego początek badania (ustalenie warunków akwizycji) pozycjonowanie pacjenta .

artefakty. ustalenie warunków prezentacji) .Obrazowanie (akwizycja) szybki podgląd weryfikacja obrazu (pozycja.

wprowadzenie danych do systemu (PACS.Zakończenie badania zatwierdzenie badania. RIS). powrót do listy pacjentów – kolejne badanie transmisja (DICOM) PACS/RIS archiwizacja urządzenie obrazujące Drukarka drukowanie (DICOM) .

telekonsultacja) Wizualizacja Raport wstępny . diagnostyka (stacja diagnostyczna.Analiza badań.

CAD .Analiza obrazów. poprawa percepcji.

przeglądanie. selekcja informacji.Dostęp. raportowanie przykładowe narzędzia .

personalizacja funkcji.kliniczna stacja przeglądowa HIS. konsultacje. wprowadzanie/wyświetlanie różnego typu danych . decyzje terapeutyczne (klinicysta) kompleksowa informacja.Dodatkowe informacje .

RADIOGRAFIA CYFROWA – szczegóły akwizycji Akwizycja cyfrowa macierz obrazu Wyświetlanie Ekspozycja prom. X przetwarzanie cyfrowe gromadzenie ładunku w strukturze dyskretnej konwerter: X  elektrony Archiwizacja • szybkie badanie. mniejsze dawki • elastyczność akwizycji i wyświetlania • cyfrowe gromadzenie i przeglądanie • dystrybucja wielu dokładnych kopii • ilościowa ocena danych\konsultacje .

WYMAGANIA stawiane detektorom cyfrowym (zastępującym klisze) mikrozwapnienie 200-240 μm parametr radiografia ogólna mammografia rozmiar obrazu rozmiar piksela typowa liczba fotonów/piksel 40x40cm ~150μm ~1000 18x24cm 50-100 μm ~5000 dawka zakres energii dynamika czas ekspozycji/odczytu 2. ale gorszy kontrast .5/1s 100 μGy ~20keV 12bitów 1/5s potrzeba 25 μm analogowo rozdzielczość: 15-20 pl/mm.5 μGy 30-120keV 12bitów 0.

Skanery .

CAD do mammografii ze skanerem (ImageChecker) .

czyli wykorzystanie płyt obrazowych zamiast kliszy edge protection struktura płyty (PSP -photostimulable storage phosphor) Surface layer 10µ Phosphor layer 250µ Anti reflection layer 10µ White pet layer 330µ Glue 10µ Yellow PET 100µ .Computed Radiography (CR).

0 blue red λ Fosfor (3 rodzaje): BaFI:Eu2+. BaFBr:Eu2+ .5 0. fosforescencja emisja 1.Ekspozycja i odczyt płyt fosforowych stymulacja laserem pułapki elektronowe pułapki elektronowe prom.0 0. BaFCl:Eu2+. X Ekspozycja Intensywność Odczyt stymulacja Rentgenoluminescencja (scyntylacja).

Nieliniowa charakterystyka S/F .

55x69 cm) czytnik (85 µm) .Elementy systemu CR stacja technika czytnik przenośny (50 µm) czytniki wielokasetowe czytnik laserowy (87 µm. 12 bitów.

Korekcja tła w CR Problemy z czyszczeniem kaset Zróżnicowanie cieni (tła) w odczytach CR .

DETEKTORY CYFROWE CsI CsI dielektryczne elektrody Se am-Si TFT CCD (macierze) TFD am-Si TFT CsI .TFT 1000 ładunków (60keV) 10000 ładunków (60keV) .CCD pośredni: CsI – TFT (TFD) bezpośredni: amorficzny Si .

detektor CsI-CCD igłowa struktura CsI (grubość 500600μm. duża powierzchnia 43x43cm. absorpcja fotonów X na poziomie 80% przy 60keV) problem: rozdzielczość 2pl/mm (piksel 200μm) przy 40% spadku MTF Charged Coupled Device (CCD) 17 milionów pikseli 9 μm .

DETEKTOR Z CCD lampa rentgenowska lampa rentgenowska obiekt detektor detektor wzmacniacz obrazu CCD scyntylator obiektyw CCD obiektyw .

CsI – TFT (TFD)
Flat Panel Detector (FPD)
TFT – thin-film transistor

scyntylator

am-Si

wzmacniacze CMOS przetwornik A/C szkło

linie adresowe

amorficzny Se – TFT (detektor FPD)
elektroda

czytanie danych

Se

elektroda zbierająca piksela aktywna matryca TFT

Bezpośrednia i pośrednia detekcja

Ewolucja systemów radiografii cyfrowej .

badanie serca angiografia .Przykładowe detektory (FPD) mammografia radiografia ogólna.

Przykładowe badania z detektorami FPD .

Możliwości powiększania i wzmacniania .

Poprawa kontrastu w FPD .

Porównanie jakości obrazowania .

Który lepszy? bezpośrednia detekcja z a-Se FSM .

PORÓWNANIE SYSTEMÓW CYFROWYCH Atrybut elastyczne pozycjonowanie wymienialność z ‘kliszą’ CR DR CCD **** **** * ** * * DQE(detective quantum efficiency)/ dawka wydajność/liczba pacjentów integracja wewnętrzna systemu integracja z PACS koszty (względem wydajności) zaawansowanie technologiczne kontrola jakości ** * ** ** *** *** *** **** **** ** * ** **** **** *** * * *** ** ** ** .

Zestawienie zdolności rozdzielczych i wydajności detekcji 50-70% 50-80% 95% Modulation Transfer Function (MTF) Detective Quantum Efficiency (DQE): DQE  2 SNRwyj 2 SNRwej .

Poszukiwanie nowych materiałów kryształy (fotoprzewodników) a-Se film Liczba atomowa Gęstość Przerwa energetyczna [eV] Energia potrzebna do gen. pary ładunków [eV] Temperatura przetwarzania [oC] CdTe SHARP .

Rozwiązania rynkowe .

RADIOGRAF CYFROWY .

Badanie płuc .

Badania neurologiczne .

Inne badania badania brzuszne badania struktur kostnych .

Monitory medyczne .

MONITORY .

JAKOŚĆ MONITORA CRT LCD .

Stacja robocza .

jonizacja Miniaturyzacja i specjalizacja Integracja (multimodalność) .Kierunki rozwoju     Pełna cyfryzacja Anty .