Digitized by the Internet Archive

in

2011 with funding from
University of Toronto

http://www.archive.org/details/patrologiaecursu154mign

PATROLOGLE
CURSUS COMPLETUS
SEU BIBLIOTHECA UNIVERSALIS, INTEGRA, UNIFORMIS, COMMODA, OECONOMIGA,

OMNIDM SS. PATRDM, DOCTORUM SCRIPTORIMQUE ECCLESIASTICORCM,
SIVE LATINORUM, SIVE GR/ECORUM,

QUl AB JEVO APOSTOLICO AD TEMPORA INNOCENTII III (ANNO 1216) PRO LATINIS ET CONCILII FLORENTINI (ANN. 1439) PRO GRjECIS FLORUERUNT :

RECUSIO CHRONOLOGICA
OMNIUM QUjE EXSTITERE MONUMENTORUM CATHOLICE TRADLTCONIS PER QUINOEGIM PRIMA ECCLESLE SJECULA,
iUXTA EDITIONES ACCURATISSIMAS, INTER SE CUMQUE N0NNULLI3 CODICIBUS MANUSCRIPTIS COLLATAS, PERQUAM DILIGENTER CASTIGATA; DISSERTATIONIBUS, COMMENTARIIS, VARIISQUE LECTIONIBUS CONTINENTER ILLUSTRATAJ 0MNIBU3 OPERIBUS POST AMPLISSIMAS EDITIONES QU^ TRIBUS NOVISSIMIS S^CULIS DEBENTUR ABSOLUTAS DETECTIS, AUCTA INDICIBUS PARTICULARIBUS ANALYTICIS, SINGULOS SIVE TOMOS SIVE AUCTORES ALICUJUS MOMENTI SUBSEQUENTIbus,donata; CAPITULIS intra ipsum TEXTUM RITE DISPOSITIS, NECNON et titulis singularum paginaRUM MARGINEM SUPERIOREM DISTINGUENTIBUS SUBJECTAMQUE MATERIAM SIGNIFICANTIBUS, ADORNAta; OPERIBUS CUM DUBIIS, TUM APOCRYPHIS, ALIQUA vero AUCTORITATE IN ORDINE AD TRADITIONEM ECCLESIASTICAM POLLENTIBUS, AMPLIFICATA J
J

DUCENTIS ET AMPLIUS LOCUPLETATA INDICIBUS AUCTORUM SICUT ET OPERUM, ALPHABETICI3, CHRONOLOGICIS, STATt* STICIS, SYNTHETICIS, ANALYTICIS, ANALOGICIS, IN QUODQUE RELIGIONIS PUNCTUM, DOGMATICUM, MORALE, LITUROICUM, CANONICUM, DISCIPLINARE, HISTORICUM, ET CUNCTA ALIA SINE ULLA EXCEPTIONE," SED PR^SERTIM DUOBUS INDICIBUS IMMENSIS ET GENERALIBUS, ALTERO SCILICET RERUM, QUO CONSULTO, QUIDQUID NON SOLUM TALIS TALISVE PATER, VERUM ETIAM UNUSQUISQUE PATRUM, NE UNO QUIDEM 0MIS3O, INTUITU CONSPICIATUR ALTERO SCRIPTUR/E SCRIPSERIT, UNO IN QUODLIBET THEMA SACR^E, EX QUO LECTORI COMPERIRE SIT OBVIUM QUINAM PATRE3 ET IN QUIBUS OPERUM SUORUM LOCIS SINGULOS SINGULORUM LIBRORUM S. SCRIPTUR.E VERSUS, A PRIMO GENESEOS USQUE AD NOVISSIMUM APOCALYPSIS, COMMENTATI SINTJ
\

EDITIO ACCUBATISSIMA,

OETERISQUE OMNIBUS FACILE ANTEPONENDA, SI PERPENDANTUR CHARACTERUM NITIDITAS, CHART-B QUALITAS, INTEGRITAS TEXTUS, PERFECTIO CORRECTIONIS, OPERUM RECUSORUM TUM VARIETAS, TUM NUMERUS, FORMA VOLUMINUM PERQUAM COMMODA SIBIQUE IN TOTO PATROLOGI/E DECURSU CONSTANTER PR^SERTIMQUE ISTA COLLECTIO, UNA, METHODICA ET CHRONOLOGICA, SIMILIS, PRETII EXIGUITAS, SEXCENTORUM FRAGMENTORUM OPUSCULORUMQUE HACTENUS HIC ILLIC SPARSORUM, PRIMUM AUTEM IN NOSTRA BIBLIOTHECA, EX OPERIBUS ET MSS. AD OMNES .ETATES, LOCOS, LINGUAS FORMASQUE PERTINENTIBUS, COADUNATORUM.

SEKIES LATINA
IN

PRIOR,
LATIN.fi

QUA PRODEUNT PATRES, DOQTCmES^SCRIPTORESQUE ECCLESLE A TERTULLIANO AD INNOGENTIUM III.

AGGURANTE
SIVE CURSUUM

J.-P.

MIGNE,
EDITORE.

Bibliolhecse Clerl unlversse,

COMPLETORUM

IN

SINGULOS SClENTIiE ECCLESIASTICiE RAMOS

PATItOLOGLE TOMUS CLIV.
IIUGO

ABBAS FLAVINIACENSIS, B. WOLPHELMUS ABBAS BRUNSWILLERENSIS, EKKEIIARDUS UBAUGIENSIS, ANONYMI.

TOMUS UNICUS.

PARISIIS
APUD GARNIER FRATRES, EDITORES ET J.-P. MIGNE SUCGESSORES, IN VIA DICTA: AVENUE UU MAINE, 189, OLIM CHAUSSEE DU MAINE, 127.
4

881

Ex

typls societatis dict* Societas

anonyma impressionis

ct libraria;

administrationum viarumque ferratarum.
(Cl.)

PAULO DUPOIST,

Directore.-

Parisiis, in via dicta

Jean-Jacques-Rousseau, 41.

85.6.80.

IHE INSTITUTE OF MEr 10 E EY FL.

STUDIES

TCHQNTO

6,

CANADA,

DEC
3
154-

31

L

S^CULUM

XII

HUGONIS
ABBATIS FLAVINIACENSIS
EKKEHARDI
lliUlilliWS

CHRONICA
Prodeunt ex Collectione prsestantissima Y.
ACCEDUNT
cl.

Pcrtzii Gdeliter expressa

l WOIMIJI

ABBATIS

BRIS1
DUO

OPUSCULA

TOMUM CLAUDUNT

GESTA EPISCOPORUM TREVIRENSIUM
ET

ANDAGINENSIS MONASTERII GHRONICON
AUCTORIBUS ANONYMIS.

ACCURANTE J.-P. MIGNE, UIBLIOTIIEi L CLERI LYIYLItS
SIVE

CUBSUUM COMPLETORUM

IN

SINGULOS SCIENTI/E ECCLESIASTIC/C RAMOS

EDITORE.

TOMUS UNICUS. — «S» Q ry

PARISIIS
APUD GARNIER FRATRES, EDITORES ET J.-P. MIGNE SUGCESSORES, IN VIA DICTA AVENUE DU MAINE, 189, OLIM CHAUSSEE DU MAINE, 127:

1881

ELENCHUS
AUCTORUM ET OPERUNI
QUI IN

HOC TOMO CLIV CONTINENTUR.

HUGO ABBAS FLAVINIACLNSIS.
Chronicon
B.

Col.

17

WOLPHELMUS ABBAS BRUNSWILLERENSIS.
altaris

Opusculum de sacramento

433
433

Versus de utroque testamento

EKKEHARDUS URAUGIENSIS.
Chronica

459

ANONYMUS.
Gesta Treverorum

1064

ANONYMUS.
Chronicon
S.

Huberti Andaginensis

1337

:

EXEUNTE SyECULO

XI

HUGrO

ABBAS FLAVINIAGENSIS.

CHKONICON HUGONIS.
(Edidit

novissime

domnus Pertz, Monumenta Germani®

historica,

Script. tom. VIII,

p.

278.)

PROCEMIUM.
HUGONIS ^ETAS, PATRIA, NATALES, RES GESTVE.

Chronici prolixi sedrerum ad historiam saculi undecimi facientium copia insignis, quodjam lectoribus nostris proponimus, auctor
lia quce rel

A git.Forte
rat
:

tunc et Jarento abbas Divionem reiielegatis

rir Gregoriofamitiarissimus,
aliis

Hugo ex famiet

cum

Chuonra(1), anno 1065 (2) Virduni (3) aut in vicinia ejus urlit natus est. Puer a Rodulpho abbate in monasterium S. Vitoni quod tumin suburbano Virduni forebat adscitus et litteris tam sacris quam profanis imbutus {k),mox obedientiam sancto Vitono el Rodulfo abbati professus est. lites inter sacerdotium et imperium exorla eo tempore in bella aperta exarserant et ubiqueper Germaniam Italiamque grassabantur. Necea abe lotharingia superior immunis
di II cognationem afectabat oriundus

imperatorum Ottonis III

quipapcejussu Robertum Wiscardum Romam

fugm Gregorii Salemum comes factus, et ab eo Colimbriam legatus erat. Qui rerum conditione perspccta Rodwlf) auctor fuit ut, Virduno relicto, una cnm monachis
suis

arcessierat, posteaquc

primum Flatimacum

tiltam S. Vitoni in territorio Tullensi silam, deinie Ditioncm demigraret. Abbatem lnter reliquoset Hugo secutus, undevicesimo (Btatis anno notos affines patriam et nidum quo co luerat eo animo reliquit, «^corpuset ani-

erat;cujus episcopiEgitbertus, Herimannus, Theodericus, Pibo cum regis ftdelitatem servarent, Gregorius VII ad eos impugnandos et in suas partes

mam totamque substantinm suam Dei causa?, quam putabat,gaudensdevoveret, et in ejus servitioquidquid virium esset juvenilis corporis expcndendum

B

trahendos abbatibus pracipus Rodutfo Virdunensi etJarentone Divionensi usus est. Et Rodulfusqui-

Quofdeifervore Jarentoniplurimum commendatus, ab initio gratia et benevolcntiicjus

prreoptaret.

dem
pit;

bis

Roman profectus papos

legationem susce-

anno 1080 litteris Gregorii al atis Herimannum Metensem episcopum infide Ecclesim stabilivit, etanno 1085 iterum Romaredux Theodervnm Virdunensem Gregorio reconciliare speralat; sed

usus,mox postquam una cum abbate et reliquis fratribus monasterio Divionensi obcdientiam p> misit, in societatcm xitm et consiliorum adscitus est ita utcum, Theoderici episcopo mortuo, Rodutfus abbas anno 1092 Virdunumrediret,HugoJarentoni
adhcerendum statueret. Inter viros igitur ponti/tciarum partium pracipuos quibusinnotuit nosier, Hugonem abbatem Cluniaci Jarentonis comes visitavit, et Hugoni archiepiscopo Lugdunensi in tantum placuit, utab eo in ministrum assumptus, neanno 1096, d. x Kal. Dec. se anno 32 vivcre scribit quod si diesnatalitius inter d. x Kal. Dec. et Kalendas Januarias incidit, anno 1064 natum fuisse oportet.
(2) Fol. 137,
:

Roma interim ab Heinrico occupata et Gregorio Salemum fugato, Theodericus Clementis, partes
amplectendas staiuit
et

Rodulfum

loco cedere coe-

(1)

Genus hoc fuisse ipse
Otto
III

tradit

imperator.
Chrothildis.

aetatis

Chnonradus

II

imp.

Raynerus
Fredericus
laicus.

Dada de monte Wal herii.
Raynerus
jiinior.

(3)

Patriam vocat

a.

108S.

Gerardus
laicus.

Hugo.

sed fabulosam progenicm, jam unus Chuonradus Ottoni III filii loco ascriptus ostendit.

(4)Prseter Biblia sacra et Patres noverat classicos auctores;laudatSenecaindebeneficiis, Gresorii Moralia, S. 13enedicti regulam, Ambrosium, Augustinum, Isidorum, Fortunatum.

Patrol. GLIV.

11
,

aotiU adhiberetur usus est, uteumsibiindissolubili vinculo junctum ct rcputaret. Talium virorum exempto excitatus gruvilate comrum quarum parliceps factvs crut scimotus juvcnis histories scribenda accessit, eo
licet

HUGONIS ABBATIS FLAVINIACENSIS tantaque ejus familiaritate A tus est. Annisferetribus

12

animo, ut si ipsefortiu aiulire nequiret saltem oblirioni virorum fortium beue acta exptoraret et operam eriperet (3) Chronicrc igitur coucianaadce
dedit,

quibus abbatice pnefuit, rebus agendis operam dedit et in opus ecclesite duo millia solidorum expendit ; sed Haganone episcoyo dicecesano a. 1098 defuncto, Norgaudum successorem adversarium nactus est. Anno 1099 d. 28 Martii Rodulfus abbas obiit; morienti Hugo

qua resgestas iude a Christi Natizitate ad
ct

sua usque tempora deduceret;
Dlurimis r
'

subsidiis

qnam
j_f_L._.J__

aderat el passionem Dominicam legit, defuncti que funus Virdunum prosccutus est (8). Mense Septembri cjus anni Flaviniaco excessit, inimicis monachis quibusdum et Norgaudo locum dedil, et frustra per aliquod tempus apud Norgaudum et *____-__«._»««,__ ,» rr ti reditu n hfW /7T-3 / Hugonem archiepiscopum pro M_«_7_l/_l,f laboravit. Anin Angliam profectus ni 1100 initio iterum adversariis suis Fluviniaest, mense Augusto censibus frustra iterum litteras scripsit et Septem_.
7.

congcstis circa
_

auuum

1090

(6)
_

maaum

.i

*_«._,-_

1

__

admovit. Duobvs quos conscripsit libris, altero ad priore historiam ad initium scvculi xi, quidem sua usque tempora deduxit, in universum ccepto opere temporum ordinem secutus, sed cum scrisubsidia passim crescerent, sedula diligentia
ptaretractarc. tmissa addere,paginarum margini destitit notas adjicere, folia iategra inserere non Lotharingica pnmum usus est, _____._. Vubndia auibus r _. °" * c< abbatiarum S. scilicet et Burgundica, ex pcuu
catatoVitoni et Divionensis acceperit ; alia e.g. Lugduneusium et cpiscopogi archiepiscoporum

g

bri

demum

exeunte a legatis pontificis in concilio

VuJentino abbaticerestitutus, Flariniacum reiiii.

Sed tunc quoque offensum fratrum animum, qui
abbatiam Divionensi subjiciendam suspicabantm _,„_,..„•_.„•„•/_. .__.. j: .// \Tn;>nn)tf/n fl.iMI anno sibi conciliare nequivit, ita ut Norgaudo
_•

1101 alterius abbatis constUuendi locus

daretur,

Hugone

ejecto etfrustra

Romam

appeUante.

rum Ctaromoatauorum postea accesserunt mo loco Flariniacensia marginibus et paginis injam monasterii sertis addita constat, cum ipse
regimen suscepisset. Anno 1093 vel 1096 ineunte cum Jarento ab Urbauo papapro restituenistius

; ulti-

Hcbc ultima sunt quce de se ipse scripsit; Diviovidetur, quem %- igitur cum Jarentone stetisse

unum omnium amicorum constantem et fidelem vices passibi expertusfuerat. Librum suum per
sim, nullo ordine servato etprout animusferebat, annum H02produxit. Quid de ipso auc-

Wilhelda Ecclesice auctoritate et reconciliandis mo rege et Roberto ducefratribus ia Nortmanniam abbatem suum comiet ingliam mitterelur, Hugo atque est Re autcm infecta cum Jarento
tatus

usquead

esse torepostea actum sitdubitatur; certum tamen tam diu videtur eum partibus ecclesice a quibus excessteteratrenuntiasse, Divioncnsi monasteno

Hugo

mari tempestate valida ad morBajocas perveneruai tis discrimenproducti tandem iterumnecem ubi Hugo, morbo violentooppressus. posiquam Jarento vix evasit. Sanatus tameu, concordiam inter Robertum ducem etfratrem ejus abbate ducem Hierosolyrestituit, una cum mam iturum mense Septembri a. 1096 usque ad Poniem Ariice comitatus est, et Divionem redux,
redirent, in

ab abbate Divionensi excommumcatum, et cum a. II II Richardus Vtrdunensis episcopus, Paschali Heinrici V assecla,abbatemSancti Vitoni profugientem fidelem e t iterum ad Jarentonem esse substituejecisset, in ejus locum ab episcopo
sisse,

tum

(9) ;

quod quidem in viro ardeniis animi
etsi

et

summa
fuit

Haganone Augustodmensi

cpiscopo auclore

el ca-

injuria affecto, bene credi potest, Quod si ipse mcii Hugonis haud apertei ndicetur. Vitoni Rodulfi quem Laurcntrus abbas S.
successor

W-

Flavinianoiucis laicsque eligentibus, ubbatiam Ab Hugone archiepiscensem suscipere coasensit. Novembris a. copo vix cegre dimissus (7). die 22 dieconsecra1096 Flaviniacum iatrurU. ct poslera
(5)

innuit

,

abbatice

aaais

Lawentio prafuit, revocato (10). chardum

tantum per Riexsule qui circa Quce
tribus

annum
quomodo

1U0
vult.

tradidit

,

Laurentius Leodiensis
est ille

conscnpta erat clum (8) Maximn libri pnrs jam est auctor a.1096 abhas Fiavmiacensis electus ientia abbati Divionennec qiuo de fuga sua et obed post a. l08o scripta si pra^tita iraclil, multisanuis 1-20 post 1087, tol. fol. !>7 post a. 1086, fol. suntnostrum lgitur 124 post a. 1090 exaralum cst scribendi initium fecisse existimo. circa a. 1090 cujus seduhtati ila scribit (7) Archiepiscopus credebamus immocujus lingua vox nostraerat. Rodalfus, d. 10 (8) D. 2 Aprilis tumulatus ep.
;
;
:

A. 1100.

.

.

.

.

D

ceteicommunicatus, virgam pastoralem qua Cujus nvm verberandus, suscipere prcsumpsit. au%tam prcesumptionisparticipes sefecerunt ilh pastoralem commiserunt infamipersona curam ipse quoctqui seei committi perpessi sunt.Qui resislunt ecclesice que contra eos qui Romance

D^vionensi Flaviniacens i repudiatus, ab fcctesta Rodulpho profescvi jubente domino suo abbate exfugitivus, ab abbate Divionensi
sioilem fecit,

In quibus

qm

ab abbaha

m

Apnlis Ilugo Flaviuiaci aderat. ex litleris Laurentii abbatis (9) H3.C prodeunt Vitoni expulsi, quibus scriptis adversariorum S. suorum, forlasse Ilugonis ipsius respondet apud Mabill. inAnnal. Bened. t. V, p. <>s_,col. 1, Qu (Riadimere prtnsumit, dans velauferens chardus) a.p.p.d. aobatias, quibv.s vult, qualibus mtt ct
.

etcteaiibrnm auctoritatibus munitum confecvt,cunt cuijuxta quod rustia d mus Quia modo, c^laM

rlonZs legesLbere, iliumlibrum Chronicon etc.-Liber iste a Laurentio laudatus nostrum fuisse videlur. de Leodio continuatio Gestorum
(10)

Laurenlii

episcoporum Virduncnsium.

t

13

CHRONICON.
se

— PRCEMUM
A
ciliorum,
ejus,

H

Gestorum Virdunensutm continuator,

librwm

suum valde invitum,
monachi S.
scribere profitelur.

sed viri venerabilis Hugonis Vitoni nimia inslantia compulsum,

Non defuerunt qui Hugonem isium noslrum esse putarent. Nec atas tunc superstitis, sciticei 75 annorum obstaret, etaliquantnm succurrit, quod scriptor nomen abbatis Laurentio subrogati tacere voluit, et quod Hugonis librum novisse videtur. Qua si ita se habent, Hugonempost abbatis Laurentii rdditum abbatiam
abdicasseet vita tantis procellis agitata annos ultimo in nido cuipuer coaluerat quiete exegisse opinari liceret. Sedhac revera ignorantur. In libro superstite ante ommnia insignem inde-

ximam partcm
qua
ipse

epistola Henrici IV Aanetis matris Mathildis comitissa, aliaque nonnulla. Quibus ita usus est, ut ea vel excerperet vel mavel integra exscripta

una cum

iis

prasens viderat vel ab aliis reritm testibus audieral historiasua insereret ; sed textus negligenter sape transcriptus (12) ptenam sibi fldem haud conciliat. Ordinem tcmporis in universum quidem secutus esi, sed non raro veJ copia rerum abductus vel antmo suo indulgens tatius
exspatiatur. et cumplurimarecens reperta antiquiori textui insercret, librumqueper mulla temporum intervalla sapissime reiractaret, nec tctfieri poterat

fessamque euram qua subsidia operi amplissima undiqueconquisiviUetaddendi corrigendique perenne studiumjure laudamus. Ad manus ei erant hbrichartaque et epistola tabutariis et bibliothecis

B

curaret, non qniu uaratiouem copia rerum refertam sed aqucfitaie et perspicuitate carentem reUnqueret. dum e. g. unius ejusdemque x iri obiius
(13) tribus

men integrum rursus describendum

in locis refertwr.

trdunensibus, Dixioneusibus Lug dunensibus desumptt,, quarum et copia a Rodulfo et Jarentone
]

Catemm

vir doctus

abbahbus atque Hugoue archicpiscopo facta erat
quibus denique Flaviniacensia accesserunt,
cet
sis,

minus sagacis animi fuit, mirabiUum credulusjatsis quoque rumoribus pateZ(ll in disp cMis ^lusfallens, toqZ^nZ^qlai
et sedulus

J

scili

Hieronymi, Prosperi, Idatii Victoris TununenBeda de sex atatibus, Reginonis Chronica,

.Ethicus cttm itinerario Antonini, Orosius, Victor. Vitensis, Jordanis, Nennius, Fortunatus, Gregnrius Turonensis, Gesta et catalogi pontiflcum

eijusto verbosior, scripsitqve prout expectari poterat animo in hostes Ecclesia irato sed candido, nec hominum sua partis vitia tctcuit et cum non
;

Romanorum,
tini inedita.

Isidori Etymologia, VitceSS. Sanc-

dita,

Mansueti, Maximini, PulchroniiineSigismundi, Chrothildis, Lnpi Trecensis,
Leodegarii, Prajecti, Boniti,

solum in iis qua tempus suum antecesserunt, documentis hodie a/wlitis nisus, qucedam memoria digna servaverit sed iu hUtoria sui temporis et pracipue Lotharingia plrrima cateris incognita
prodiderit,

primo

riae ecclesiasticas

Antidii,

Lamberti,

operis editori, qui librum histoundecimi praesertim saaculi the-

Lupi Senonensis, Goerici, BatthiWs, Agerici inedita, Carilefi, Magdalvei inedita, tyranslcttio S. Gorgonii, Fredegarius, Gesta Francorum, Pauli Diaconi Historia Langobardorum et Gesta episcoporum Metensium. genealogia Carolorum, Einhardi Vita Caroli, Annales Petaviani, Einhardi,
Fuldenses,

saurum hxcomim^hW^m pradicarit. in unixcrsum quidem nou astipulamur, dum Lambertitm, Bertholdum, et

Bemoldum, ejusdem

avi historicos,

Hvgoni prceferrenon dubitamus, sed eum tamen de historia optime meritum et bonosaj/c cumfructu consulendum
atiis

profitemur.—Amum

uoster

cum

Vedastini Lugdunenses, fortasse et Flaviniacenses, Adonis Chronicon, Hincmari epistola de Vita Sanclini etVita Rcmigii. Bertarii

Lotharingisa clie Incarnationis d. 2.J Martii relpofius a Paschate inchoctre xidctur (ify. Stglus dilucidus, sermo in rhythmos ctliquando
qitod in compluribus saculi xj scriptoribus fiecrijam observaximus. Liber Hugouis difficilis lectu, Laurentio Leodiensi foriasse haud ignotus fuit; at uuixer-

Gesta episcoporum Virduuensumcum continuationibits, Flodoardi Annales. Richerus, Vita Deoderici Metensis inedita, Simeonis, Rodutfi Glabri Historiaet Vita Wdhelmi Divonensis, Chronicon
S. Benigni Divionesis, Vita Roberti obbatis CasaDei, catalogi episcoporum Arvernensium, archie

resolmtw (16),

m

sum

piscoporum

Lugdunensium, charta

Divionenses, Flaviniacenses (11), Divionenses.FLniacciis^nu decreta et epistola pontificum

dLL7 ZZL II "W?**
S
Vdoni

D

dum a. l8o; a Phiiippo Labbetomo I Nora Bibliotheca mauuscriptorum ii/pis prodiil. Usus est editor esc eaitor
dici potest usque

latuisse

">**»_«*,

,/

coctic codice

scilicet

Claromoutaniso

Romanorum, episcoporum

et cie-

ricorum multa, coliectiones canonum, Acta con(11) 89.

Memoratc

armarium Rothomagcnse.

Jesu quod iunc Parisiis fiorebat, et textum quem dedit in unirersum beue expressit, sed nonnulla non suo locoposuit haudpouca lectu difcielatis

fol.

Alexandrum
folio

(12) Cf. Nicoloi II

qu»
a,

ibi

decretum clo oligendo para et monui Legg. t. II, canones Lateranenses,
fol.
10-2,

cessisse refert.
(ISj

tertiuni successise fol. 9S, seribit sequenti recte Alexandro Greaoriiun VII suc-

1078,

103,

epistolas

quamplurimum

Concilium

Romanum

a.

1074 ascribit

fol.

nota temporis destitutas. (13) Rodulfiabbatis.

quod celebratum est exeunte Februario a. 1075 cometam anno HH55 apparuisse ascribit, quod Ber;

97

imperatorem Oitonis lll facit Wilnelmi Trajectensis obitum anno l\l-u\ 10/6 loco 1080ascribil neque res annoruml077— '1070 jusoo ordine refert. Alexandrosecundo papse
(
-

,4 )

E

§

Conradum
'

noldus die
lif,

ix Kal.

II

venlanorum
a. I06(i,

Maii, scriptor Annaliuin Benedie xvi Kal. Maii, Adamus Brexnensis

50, circa dies Paschae, alii

diebus seduentibus

;

aeeidisse refmint.
e. g. fol. 32, 55,

(16) Cf.

74, 96.

B

3\b r

15
ticilioraomisit, alia

quaipsi

HUGONIS ABBATIS FLAVINIACENSIS inutilia et vulgaria A quam in pagina adjecta
69
/>t.

16

videbantur, ut pontijlcum et Patrum anctoritates .,..,,.., / non eo ailA, » n ;; irrr nec on quo in defensiowm Gregorii VII, resecu t

Roque crimine absolvi potest, quod reverentia adulteravit mana curia ductus tevtum atiquoties qnoi duorum sacu oruui silentio tectum jam primum ad lucem venit. Xam, ut b. m. Knustius noster olim monuit, nildl semper latet. Editionemprincipem in usus suos verterunt pluscriptores rimi historia ecctesiastica et profana Aclorum Sancinter quos nominare ju> at editores

exhibemus, inde a/ol. paulatim magis magisque decrescit; scriptura nl (LTO i.ilU.m rinaiymriim n ririi lni'um atque correcmarginum et paginarum addilarum nlnup rnwrertaruni sententiarum est minor ; inde a pagina 125, i. e. a. 1079, littera iterumdecrescit ; qua inde a pagina 158 Flaviniici scripta sunt usque ad flnem libri amplins decrescentem scripturam ostendunt; ultima pagina specimen exscripsimus.

Quacungue ad historiam Ftaviniaci folio 138 antcriorcm faciunt, aut inmargine aut in paginis additis leguntur.

IlJunii, p. 976 sqq., Vita Richardi abI, Acbatis S. Vitoni, Mabillon u.m Sac. VI, p. torum 0. S. Benedicti p. 185 sqq., vita Friderici de Si prapositi Atrebateusis. p. 568 quibusdam

torum

t.

lioc scilicet

Membrana plurimum qurternionibua constat ordine folU—6, 7—14, 15—22, 23— 33,34—41,42-49, 50 05, 04-72, 73— 85, 86—
;

m^ne7ecluso','et' P
't.

.^sn-

Vita Ri:hardi abba.

B

Us exprcssis;et Bottquetam cum conHnuatoribus III, p. 3S3—365, V, m—37A; VI, qui nostrum 2i8; VIII, 286 —297 ; X, 205 31 232- VII 246

— 80i

— 210 -XI

142—147' XIII, 617 — 628; XIV, 797

excerpserunt, ei animadversionibus passim
libri editione cogi-

11 /itrare conati sunt.

Eo-posquamprimum denova

statuimus, tavimus, in fontes operis inquirendum Koephe eaque re a socio nosiro V. Cl. Rudolfo subsidiis litterariis adtextu antiquo et

quantum

hibitisfleri poterat

dWgentissime exacta (17), a. codicem au/844 in Angliam ppofectus sum, ubi tographum expublica codicnm colleg i Caromontani venditlone in

96-110, 111-119, 120-123, 129-130, 137—142, 143 148. Ternio et quaternio mitialis fo'l. 1 -3. Kalendarium Flaviniacense,foll. 3-5 cxcerpia canonum et pracepta medica et foll. 7, b excerpta canonum exhibent chartx pri8, 9, 9 mmn vacuayelictapostea inscripta ;fol. 10 Chronicon incipit et reliquum hbri explet. Pagina Chrouicon inlercalatm sunt 9», 12b 26, 27. 28, 29, 29 b 30\ 33 b 35 b 57, 88, 58 b 60b 62 b 81—83, 86 93, 94, 95, 100, 101, 103 b 130 b -Jortasse etiuquatemione folia 50-03 complexo prater 57, 58, 58 b 60b nonulla alia historiam Madalvei exhibentia intercalata sunt.Dcsunt autem qua Labbeus Chronico praflxa fuisse refert folia maximam partem
92, 93—91.,
,
, ,

,

,

,

,

,

Meermannianam

biblioihecam,
'

codicum indeque nostra atate in copiosissimum L thesaurum viri illustriss mi Thoma Philipps (18)

cum s:rie abbatum Flaviniacensium, quam et ab Hugone conscriptam esse opmari licet, quod eadem in diversis Chro?iici locis invetutaste detrita

Mediomontani translatum, asseranimi libevari compereram. Flagitdnti mihi vir comitate insiralitate Utlerarum amore, morum evolverem annuit,sed qnis non solum ut codicem
equitis baroneti

seruntur. Dein post quatuor paginas interjectas Necrologium legil Labbeus, quod ex anterioribus

thesauros ultro, ut reliquos bibliotheca ditissima Monumentis Germania edendis ntiles inspicerem
auctoris inviiavit. Codicis igitnr copia facta vere autographum adesse conspicatus, textui Labbeano

documentis non accurate congestum hodie in capite codicis exastat Hugoni deberi ex scriptura colligitur et a nobis quoque Chronico pramittetur,

cum hucusque

typis

nondum

prodierit (19), serie

corrigendo inst

ti,

nonnisi locis quibus tunc ex-

cribendis tempus non sufficiebal relictis, quos postea a viro ill. exscriptos accepi quo flt ut hopropodie vere absolutum libri textum lectoribus

abbatum ad flnem Chronici demandatu, Excerpta chartarum Flaviniacensinm a Labbeo ex schedis Sirmundipag. 209—273 descripta iterum proferenda non duximus.
Adnotationes operi tam prolixo paucissimas adjicere placuit.

nere liceat,

quarum

eas

qua Koepkio

nosiro

LibEr membranaceus in fotio minori conscriptus, manum saculi nndecimi exeunt s prafert. Scriptus estnon uno eodemque tempore, sed ca'amo

qebentur, littera

K distinxi.
moneam in Necrotogio pauca
alio

D
Retiquum
est ut

sapissime deposito iterumqueresumptoproutscribendi materies sufflciebat. Textus post annos aliquot elapsos iterum iterumque recognitus, passim deletus, passim sententiis et integris paginis additis et intercatatis

atramento ab Hugone aidita reperiri et catalogo archiepiscoporum Lugdunensiumsucessores Hugonis usque ad Humbertum subjici qui cum annis
;

1147—1153 prafuer.t,
jicere liceat.
(18) D.

Hugonemid

temporis

atti-

auctus

est.

Littera

minuta

gisse, et plus octogenarium senectam exegisse con-

usque adfol, 69 annumque chronica 95o ea est
(17) Vide commentntionem in IX, p. 240 ubi multa amplius

t.

Annalibus nostris explanantur, quae

Philips ipse exscripsit fol. excerpsit. (19) Pauca inde Mabil[onius

Thomas

17—41

bic praetermitti possunt.

1"

CHRONICON. - PROGEMIUM.
Hwjonis ehronicon.

jx

&nnof cjb/ rcn^uAin^iilvnAebxxz -cmow: ttM*m*'ira*mu, twtvuUufolto cnxlfho^xncrrn- xom&Mvp ^Y^axay. itvumia^

a>omrM mdcrVucnatrOolir.^^nraoc^ comierWtf ^obiertn^Ui^r^tnr i4xe«wt.miX^confi7eririi:autri^lir
s ^fvcare- cc^erem-. aux Jutefftr
{utfkcuf
v

W

«

*f«4Un. tmTer^.

htc^vuWf^ W*

d^U occOemir;
fckaccumvC-iraaatr

VtuoTuU kotuT ^iTtaf fttter-pmu^
5c«wi: cCcWrtwaaire>ic0er ^^rt 17lAn

^^tum c^.

bau^• <jV

e^<l«mtIrVcurc|«A?>

^'me^d-^pajU «T^° t#vu^jtfy?i>Vrttt^uA{^^
^t^^iHt^eiTttm^^en^
(TVrmo c\knx<* £ c>1|
.

qilt ^UOCWMVCU crrlmr

^/vn^uremcp™ lma&

Sigeberti vita Wichperti. Cod.

Vindobon. 490.

Chronicon sancti Huberti.

enmritmWttte attatctVbetigtfo um WrtaTnlt^ mftf& * fcfoa£Wmiatl£i^

ttfltm<^i^ttt^^

-

l'.t

HUGONIS ABBATIS FLAVINIACENSIS

'20

NKCROLOGIUM
Kal. Jan. (2) Agrippini episcopi Eduensis.
2.

A

Kal. Juii.

Walu monacus

et

presbiter Flavinia-

7.
5.

Non. Jan. Gregorii Lingonensis. IiiusJan. Eugemonii episcopi Augustodunensis.
Idus Jan. Paschasiae virginis
[ct

censis obiit.

Nonas. Jun.

Exceptio corporis

sancti

Ursini

martyris

2.]

martiris Flaviniaco.
18.

Flaviniaci. Milo abbas Dervensis,

monacus

Vir-

Kal. Jul. Ricbardi aUUalis.

dunensis.
8. 2.

14. Kal. Jul.

Kal. Febr. Sancti Prejecti martyris.

dit aacclesiam S.
12.

Non Febr. Serotini confessoris Flaviniacensis.
Translatio sancti Simphoriani.

Roberius, rex Francorum obiit, qui deJohannis infra /Eduam (1031). Kal. Jul. Ludovicus pius imperator obiit, qui in

4.

Idus Febr. Rainaldus obiit, frater ducis, abbas
Flaviniacensis.

omni regno suo in civitatibus vicis mercaLis et por.tubus theloneum hominum Flaviniacensis
aecclesias, eidera donavit cecclesiaa (840).
10. Kal. Jul.

3.

8.
6.

Idus Febr. Fredericus laycus obiit, frater meus. Kal. Mart. Ordinatio domni Zachonis abbatis.
Kal. Mart. Galdricus Colticensis, frater

Ludovicus rex

obiit

(26)

ultimus re-

galis prosapiae, frater
sis (987).
7.

Arnulfi episcopi

Rcmcn-

domni

Haganonis
3.

episeopi,

conversus et monachus

Kal. Jul. Flagano cpisco|>us obiit piae memoriie. Kal. Jul. Geylo Linguonensis cpiscopus, Flavi-

Flaviniacensis obiit.
Kal. Mart. Karolus

B
si ae

4.

theloneum
fisci

in

magnus obiit (20) qui omne omni regnosuoet quidquid adjus

niacensis aUUas et
2.

monachus

oUiit.

Kal. Jul.

Arvcus episcopus .Eduensis
Liudo -Lduensis episcopus

et

abbas

de omnibus terris ejusdem aecclesise

pertinebat Flavinlacensi donavit aecch in perpe4.

Flaviniacensis.
Kal. Julii
obiit.

tuum.
Kal. Mart. Obiit Gyrardus Sinemur, qui cellam Sinemurensem sancto Prejecto dedit.
7.

Non.

Julii

Salocho episcopus Dolensis, nionaa Meldis

3.

chus Flaviniacencis obiit. Non. Julii Translatio sancli Sanctini

Idus Marl.
ccnsis

Wido monachus obiit.

abbas Melundensis, Flavinia-

6.

Idus Mart. Lotharius rex oUiit (988).

16. Kal. April.

14.

Aymo comcs Grin. et monacus qui Gennanum Latifolii dedit. Sanctuni Kal. April Wido Pultariensis (21) abbas, monachus Flaviniacensis obiii. Amadeus abbas Flaviniacensis obiit, qui Sinemurensem, Colchensem (22) Bellilocensem (-23) cellas adquisivit, et Corbiniacum (24) rccupcravit.

2.

Virdunum. Hugo abbas Melundensis, Flaviniacensis monachus oUiit. Non. Julii obiit Geruinus episcopus et abbas
Flaviniacensis.

6.

Idus
Petri,

Julii

Helmuinds abbas Senonensis Sancti
obiit

C

3.

Idus,
(1024).

monaehus Flaviniacensis obiit. Julii lieinricus magnus imperator
Aug.

17._Kal.

Herimannus canonicus Leodiensis
Tilii obiit,

obiit Iherosolimis.

13.

Kal. April.

Walterius monachus Flaviniacensis
Eupbarii presbyteri Flaviniacensis.
(25) obiit

11. Kal.

Aug. Milo vicecomes

qui cellam
11°

obiit conversus.
11. Kal. April.
3. 4.

Prisciaci dedit.
9.

Kal. Aug.

Magoaldus abbas Flaviniacensis

Rodulfus abbas obiit. Idus April. Ludovicus II impe: ator justus et sanctus (879).
Kal. April.

8.
3.

anno Clodovei filii Dagoberti obiit. Kal. Aug. Raynerus obiit, pater meus.

12. Kal. Mai. Salvini episcopi Virdunensis.

Ara oris

5.

Ncn Aug. Eufronii episcopi Augustodunensis. Idus Aug. Odo secundus Flaviniacensis abbas
obiit.

episcopi Virdunensis.
11. Kal. Mai.
8. Kal.
4.

Ordinalio domni Widradi abbatis.

16.

Kal.

Sept.

Tebaklus secundus Linguonensis

Mai. Robcrti abbatis.

episeopus.
14. Kal.

Kal. Mai. OUiit Fulcbcrius

abbas Flaviniaccnsis.
obiit.

2.
7.

Kal. Mai. Pulchronii episcopi Virdunensis.

Idus Mai. Zacho abbas Flavimacensis

D

Sept. Grimoldus abbas Virdunensis obiit. et Fla10. Kal. Sept. Ursini martiris Flaviniaco episcopi Augustodunensis. viani
Kal. Sept.

4.

ldus Mai. Rayngus prior Flaviniacensis obiit. Kal. Jun. Evgilis Senonensis archicpiscopi sancti, primum Prumiensis deinde Flaviniacends
abbatis, qui multis claret miraculis.

7.

Odoprimus

Flaviniacensis abbas obiit.

4.

8.

Non. Sept. Siagrii episcopi Augustodunensis. Idus Sept. Wlfardus aUUas Flaviniacensis, Ludovici imperatoris sororius, obiit.
Corbigny, dioec. Augustodunensis.

NOT.E.
(20) 3. Kal. Febriiarii. (21) Poulhieres, dioeccseos I.ingonensis. (22) S. Georges, dioec. Augustodunensis (23) Beaulieu, dicec. Lingonensis.
(24j (T6)

Rex

Galliae, balbus.
;

(26) D. 22 Maii

x Kal. Junii.

21
7.

CHRONIGON.
Idus Sept. SanctJB Regin» virginis e martiris
Flaviniaci.

4.

LIB,

00
I.

A

Non. Novbr. Commemoratio sancti Benigni. Non. Novbr. Manasses magnus abbas FlaviniaIdus Novbr. Exceptio

8. 3.

2.

Idus Sept. Theophili martiris Flaviniaci. Idus Sept. Jonas iEduensis episcopus obiit. Idus Sept. Enantii episcopi AugustodunensisIdus Sept.
Nectarii episcopi Augustodunensis.

censis obiit.
8.

corporis

ejus.

Prejecti

martiris.
6.

Idus Novbr. Heldierus abbas Pultariensisobiit,
Flaviniacensis.

10. Kal. Oct.
5. 4.

Johannis abbatis.
Lotharius

monachus
8.

Kal. Oct. Florentini epiScopi AugustodunensisKal. Oct.

IdusNovbr. Vitoni episcopi Virdunensis.

imperator

et

manochus
et

18. Kal.

obiit (858).

6.Non. Oct. SanctiLeodegarii martiris
episcopi.
5.

Eduensis

Dec. Gregorii episcopi Turonensis. Augustoduncnsis. 14. Kal. Dec. Simplicii episcopi presbiteri Augustodunensis. ii. Kal. Dec. Eusebii Augustodunensis. 10. Kal. Dec. Pragmatii episcopi
0.

Non. Oct. Sancti Widradi abbatis primi FlaviNon. Oct. Madelvei episcopi Virdunensis. Non. Oct. Henricus III imperator obiit, Con-

Kal. Dec.

niacensis.
4.
3.

obiit,

qui

Hymbertus Parisiorum episcopus dcdit gecclesiam sancti Juliani apud

Nui.

B

8.

Kal. Dec. Translatio sancti Benigni.

radi filius (1086).

7 Kal. Dec. Girardus senex sacerdos Flaviniacensis obiit.
6.

Ludovicus rex Ludovici imperatoris (27) filius, Caroli calvi nepos obiit (882) (28). obiit, et 2. Non Oct. Karolus calvus imperator Tebaldus secundus episcopus Linguonensis monachus
et prior Flaviniacensis (877).

Kal. Dec.
Kal. Dec.

Amatoris episcopi Augustodunensis.

3.

Hugo

Belliloci

monachus

et

sacerdos
obiit

Flaviniacensis obiit.
Kal. Dec.
(71).

Karlomannus

frater Karli

magni

Non. Oct. Karolus simplex obiit (929). Melundensis, mo3. Idus Oct. Hugo junior abbas

Kal.

Dec.

Agcrici episcopi

(?)

Pippinus major

nachus Flaviniacensis obiit. 17. Kal. Novbr. Gerardus layeusobiit, fratermeus. mater 16. Kal. Novbr. Dada de monte Walcherii;

domus paterKaroli
dedit (714;.
4.

Tuditisobiit, qui

Glennonem

mea

l
,

obiit, Crothildis

filia

2
.

Conradi Non, Dec. Chrotildis Ottonis III filia, 4 obiit. imperatoris soror, avia mea
Pippini Non. Dec Karlomannusmonachus frater

12. Kal. Novbr. Decia obiit

soror sancti Widradi,
sancti Aiulochii iEduen-

2.

quae fecit
sis
;

monasterium

obiit (784).

et

alia

soror fecit monastcrium Favernia-

cense.
9.

Kal, Novbr.
(768),

Pippinus rex

obiit, pater Karoli

imperatoNon. Dec. Karlomanus pater Arnulfi et Milo abbas Flaviniacensis (880). ris obiit (29) meus*. Idus Dec. Raynerus junior obiit frater
;

3.

magni
8.

Kal.

Novbr. Cunterus sacerdos

et

monacbus
obiit,

9. Kal.
8.

Jan.

Ileldricus abbas Flaviniaeensis obiit.

Flaviniacensis obiit.
4.

Kal.

Novbr Walterius Eduensis cpiscopus

Maximini abbatis. Et exceptio sanctarum reliquiarum Flaviniaci. Ludovicus rex filius
Kal. Jan,

qui reddidit secclesise Flaviniacensi 19 altaria aecclesiarum cum paratis et decimis, et salva-

Karoli simplieis obiit (954). Kal. Jan. Adelaidae imperatricis sanctaa
recolitur, matris Ottonis
II (9L>9).

obitus

menta villarum ad cameramabbatispertinentium. 2. Kal. Novbr, Proculi episcopi Augustodunensis. Kal. Novbr. Girardus junior monachus et sacerdos Flaviniacensis
obiit.

D
s

Sigismundus comes et mona8. Kal. Jan. Sanctus chus obiit. obiit. 7. Kal. Jan. Avmo abbas Flaviniacensis

1

m. m. linea superscripta.

C.

f.

VARI.E LECTIONES. addlta cf. 4. Non. Dec
NOT.E.

a

m

addita.

*

f.

m. addita.

(27.

Regis.

(29)

Diesdubius:

cf.

Bohmeri Regesta Karolorum

(28) Obiit d. 5 Augusti.

P- 90.

CHROiNICF LIBKU PHIMUS.
Anno B a mundi conditione 8198 6 ab Urbe autem condita 752, a. 2. cicli decennovcnalis,
Fol. 10.
,

indictione
13,

4,

concurrente

8,

epacta 11, feria
in

i,

luna

Jesus Christus Filius Dei

Bethleem Judae na-

VARLE LECTIONES.
*Inpagina
6

latere adjecta

9*
VII.

hacleguntur
-2.

:

Anno

19.

Octaviani Cesaris

Lugdunum conditam

inveni-

mus

vel

secundum Aug. CC. XX.

2fi

scitnr,

anno Cesaris

HUGONIS ABBATIS FLAVINIACENSIS Augusti 42 ot Ilerodis regis A Salvatoris sanus a plaga
et Quintiliano consulibus.

24
siringii (30)

factus est

Judeorum 31, Carnllo [hierox[. Anno a Christi
Herodes 34 regni
sui

Anno Dom.
nuario

inc. 34.

secundum

Latinos, qui a Ja-

nativitate

3,

Augusti 48.

anno cum

Chris'.i nativitatem

magorum

indieiis cognovisset,

universos Belhleem

parvulos jussit interfiei, et ipse annosequenti sca" tentibus totocorpore vermibus miscrabiliter moritur regni sui anno 36.

incipiunt, Paulus cum pergeret DaChr sto de celo vocatus est. Secundum Ilebreos aulem, qui a Martio anni sumunt initium. eodem anno passionis Domini undccimo mense 8.

annum
a

mascum,

Kalend. Februarii

8

[regino],

Anno
mundi conditione
5213,
10,

inc

Dom.
Ilis

39.

Caius regnavit annis

4,

mens.

Annoab

inc.

Dom.

13, a

Augustus76. etatis sua? anno moritur; cui succedens Tyberius regnavit a. 22. [Cf. hieron.] IIujus a. 18. factum est verbum Dei super Johannem Zacbarise filium in deserto, et dominus Jesus trigesi-

si addamussex, qui anno Octaviani, eruntinenses 16. Ex quibus quatuor detractis annus integer remanet qui hoc in loco inserendus videtur.

diebusS.

ergo mcnsibus

superfuerunt

86.

mo

etatis suae
a

annojam peracto,

a. 13.

Tyberii bap-

tizatur

Johanne, subaltero Ilerode Judeorum re-

Anno inc. Dom. 44. Pilatus manu sua perimitur. Anno inc Dom 48. Clnudius regnat a. 13. m. 7. d. 28. Addamus his 7 mensibus 4 qui supra remanserunt, fmnt 11 et 7 dies
37, id est
;

quod fuit 7, feria, indictione B 3, luna 18, et ipscanno sequentcca; itetruncatur. Anno igitur a mundi conditione t>232, ab Urbe autem condita 784, concurrcnte 7. tereia? Iinea3,ab inc. Dom. 33. ipse Jesus ChristusDei Filiuspro salute mundi vcnit ad passionem, a. 18. Tyberii Csege, 8. Idus Januarii,
saris, 8.

annus

et

sex dies,
.

dabishis28 dies etcrunt qui his tcmporibus
frater Johannis de-

adnumerandus videtur Anno inc. Dom. 47. Jacobus
collatur, Petrus
in

Kalendas Aprilis,
13, et

8.

feria,

luna

14,

Caio
disciin

Caesare quater et JunioSaturnino consulibus, anno
cicli

decennovenalis

typico pasca

cum

angelo pcrcutitiir. gregantur in praedicationem evangelii. Anno inc. Dom. 48. Paulus ct Barnabas ascenderunt llierosolymam, ut ipse scribit ad Galathas
:

carcercm mittitur. Tlerodes ab Paulusct Barnabas a Spirituse-

pulis celebrato traditur a suo discipulo Judeis

nocte, et circa

mane

diicilur ad

Pylatum, traditur
in

militibus et (lagellis eesus, sputis illitus, gestans

Hierosolymam.RePost censeatur ergo numerus annorum. Sciinus Petrum 28 annis Bomae urbis episcopalcm tenuisse cathea?mos inqult 14 ascendit

dram. Sequitur ergo, ut secundo anno Claudii eum Bomam venisse credamus, qui erat a passioneDocapite,ducituradcruciftgendura7.KaIendasApriUs, mini 18, quo anno et Paulus venit post annum pasluna 18, et 6. fcria ascendit crucem pro mundi salute. [hieron.] Terre motus factusestin totomurdo p sionis Domini 14, et hac supputatione invenimus Paulum eodens anno passionis Domini ad fidem veet solis facta est defectio, ita ut etiam stellae visae nisse. 14 igitur et 28 fiunt 39, qui erat annus a passint io caslo scxta hora, in nona parte Arietis. Re7 sione Domini quandoPetrus et Paulus passi sunt, surrexit a mortuis 8. Kal. Aprilis luna 17

purpureum vestimentum

et

coronam spineam

'

.

Pilatu

-

per Volusianum

Romam

adductus,

cum
a

eo

Veronica sancta, quae fuerat per Christum

fluxu

quia2. anno Ncronis Paulus vinctus missusest,etll annisPctro conjunctus pro fide decertavit, et 12.

sanguinis sanata, dampnatus est aTybcrio utomni

cum

eo passus

est.

tempore

vitae suae

non igne, non aqua, nec igne
;

cocto frueretur p opter necem domini .lesu et rcligatus exilio in Amaria civitate Tusciae. Unde post

revocatus

quam

in

Nerone, iterumproptercircumcisioncm se exercuerat dampnatusinteriit. Veronica
a

(Fol. 10,) Postquam igitur Deus et dominusnoster Jesus Christus hominem, quem fecerat, morte sua a morte liberavit aeterna, et captivitatem nostrae carnis, quam resuscitarat a mortu s, invexit cselis,
;

vero locuplctata facultatibus et divitiis, et imago Domini quain ipsa depinxerat, et quam Tybcrio
allatam ipsa prosequuta erat, auro conclausa est.
Ipsa
scit

eodcm anno pro confcssione veritatislapidatusprotomartyr Stephanus occubuit, mcnse 8, tertia die
mensis, quod est
4.

Nonas Augusti,

et dispersi est

autem dcfuncta, Romae venerabiliter quiehumata, Tyberius vero
in

visione ymaginis

D

ajcelesia lidelium, quoe erat Hierosolimis, ut verbum salutis, quod missum erat Judcis et respuerant, gentes suscipercnt. Dumcrgo apostoli et ipsorum

sequaces discipuli quaqua possunt demigrant, Pe-

VARI.E LECTIONES. Gregorium Turonensem. S. Austremonhs Arvernorum priinus episcopus. Urbicus. Legomus secunduin nus S. Hildius. S. Nepoiianus. Artomiusde Treveris. Venerandus. Rusticus. S. Naamatius. S. Eparchius. I. S. Eufrasius, temS. Svdon us. Lugduni Patiens. S. Aprunculus, priino Linguonis, teinpore Chilperici et post obitun ejus vixit 4 annis, et Apollinar-s sex menpore Clodovei I. Obiit 23 anno episcopatus, qui oratione S. Gallus qui a lue inguinana populum suum sibus. S. Quintianus primus Rutonae episcopus temporibusTheodeberti.Cautinusl. anno Theocleprotoxit, patruus sancti Gregorii Turonensis episcopi, wandi regis. S. Genesius, feeit monasterium Magniloci, et Evodium praefecit abbatem. Felix. Ganvaldus prseluit non plenis -20 diebus. S. Prejectus martvriaatusest anno Dom. inc. 580. annoregni Chilpenci 10 plenis 15 annis. S. Bonitus annis 11. S. Avitus secundoanno Childeberti Judeos convertit praefuit non
.

;

;

patt-r cjus
7

sub Teoderico rege. Norbertus annis reliquain margine pagina adscripta sunt. plaga syringii curatus occubuit addit 2.
(30) Fistulae?

16.
8

Proculus. Tiberius ante obitum

suum

9.

mense baptizatus

et a

Nom

25

CHRONICON.

LIB.

I.

20

trus (31) descendit Antiochiam, etperbis septenos 9

A

briumrespirarelicuisset,solailli sua vexatio, ne talia

annos Antiochenam fundavit et rexit aecclesiam, ita ut cognominarentur primum Antioctfae Christiani. Hinc sccundo anno Claudii, Vincio et Cornelio, Asiatico et Silvano consulibus,

ulterius priesumcret, intcllcctum dedisset. Sed

quia

magus
sc

obiit et

dampnatus

in

profmdo
fidelis

putei

abyssi, ut Nero"sperabat,

non resurrcxit, destituamici,

Romam

vcnit, ct qui post
a^ccle-

tum
vit

idem Nero videns solatio tam
3.

Cbristum
siao,

et

per Christum caput est corporis

apostolos Dei, hunccrucis supplicio, illum dampna
scntentia capitali
a.

Romanis arcibus,
(cf.

vcxilluin inlulit praodicatio-

Kalendas
a

Julii,

'>.

feria,

luna

Gestapont. Rom.). Ibi fundata aecclc_ sia,evangcliumChristiRomanisannunciavit,et praedicando praedicationemque signis confirmando 28
nis divinac

23, ab inc.

72,

anno

passione 39, Vespasiano

septics et Tito sexiesconsulibus,

Olympiade

212.

annis ipsiusUrbispapatum tcnuit. Mirabatur Roma,
quocl non didicerat, unitatem
in
;

)

Post Pctrum abipsoPetro consecratus secclesiam egendam suscepitClemens episcopus (Gestaponl.
in epi-

Trinitate etTrini

-

Bom.), ut ipse beatus Clemens testatur de se
stola

tatem
tati

in

unitate venerari debere

sed frequenti miraTrini-

culorum attestationead ultimumdidicit unica3

corda et colla submittere. Dcstinavcrat autem idcm primus pastor et apos-

Jacobo fratri Domini missa, dicens (eplst, interp. RufinoMansi i, 91) Clementem, inquit, hnnc nobis ordino episcopum, cui soli mea prcedicationis
:

B

ct

doctrina caihedram trado, quimihiab initio us-

tolcsPetrus totius occidenlis lerras vomere vcrbi proscindcre, semina dpctrinae sulcis mentium crcdcre, ut posset manipulos frugum centuplicato fenorc in area Domini vcnientis reconsignare,ct cligens viros in fidc probatos, potentes in opere et sermone, paticntes in tribulatione, longanimes in
spc, eruditos in
sus, dircxit

que adflnem comes in omnibusfuit, acperhocveritatem totius mem I0 agnovit. (Pol. 1 f .) Quid autem contra hoc sentiendum sit, quod siuU nonnulli quiconantur astruere, post Pe-

trum suscepisse Linum gubernacula Romanae siae ct Lino Cletum successisse, vidcamus.
:

eccle-

Dicit

omnibus quae fecit dominus Jcurbi Mctensium sanctum Clcmentcm
publicae

Romanoe
cipulum,

rei

patritium,

suum vero

dis-

Johanncs papa scribens universis episcopis pcr Galliam et Gerrnaniam SiPetrusprincepsapostolorwm adjutores sibi ascivit Linum et Cletum, non tamen
polestate pontificii ligandi vel solvendi

Mansuetum, inclita S.ottorum progcnie gcneratum, fide et doctrina praecipuum, urbi Tullensium (VitaMans.); Remis etiam dircxit sanctos Sixtum atquc Sinicium, Catalaunis sanctum Memmium, Treveris quoque, qmc est mcet

sanctiim

normameis
sedem

tradidit, sed successori suo Clemcnti, qui

apostolicam post

polestatem pontiflcatem tradenie sibi beato Petro tenere promcruit; Linus ct Clcius ministrabant cxteriora, princeps autem
et
.

eum

tropolis et una de primatibus Galliarum et ei vici.-.._.« . nae Coloniie sanctos misit Eucharium,

___--.--

,r

Valerium
solis

,

.

at

n apostolorum Petrus xerbo et orationi insistebat ^ ^,. ^, _,.... ..•/•/ Linum ei Cletum nichit umanam Et post pauca
,-•
_ :

que Maternum.
scente radio ab

(Fol. 11.)

CumhisGtalii multi fueclarc-

runt, qui occidentales

tencbras veri

lcgimus cgisse expontiflcaliministcrio potestative, sed quantum eis a beato Petro prmcipiebatur, tan-

dispulerunt, ct
illis

eodem principe apostolorum missi nomen Cliristi, quod nccdum in locis

tum agebant.
Linus igitur, natione Italus regionis Tusciae, patre Erculano, ordinatus Pctro vivente, a. 11, m.
a

splenducrat, fideet magnanimitatepraediti, po-

Pctro, scdit Romse, ipso
12.

pulo incredulo praedicaverunt. IcseRoma?
Dei docebat, ct
gelii quatiebat,

verbum

3, b.

Cletus etiam, na-

murum

infidelitatis

impulsu aevanct idolatriae
ibi

tione

Romanus, dc rcgione Vico

Patricii,

patrcEmisedit

lurrimque confusionis

liano, ordinatus ab ipso Pctro, ipso vivente

piaeconfessioniset crcdulitatisdejiciebat ariete,
se

opponcns

et

continens obiccm, ubi violcntior

hostis incubuerat, cujus subvcrtere, Chrislo duce,

nitcbatur tyrannidcm.

Ad tanti igitur pastoris solatiumet prasdicationis augmenlum Paulus, post multa viarum, laboris et inediao pericula, vinctus Roinam mittitur anno Neronis c.csaris secundo, ab. inc. Dom. 61, a passione
28, indictione 4, Silvanoet

^

Paulino consulibus, non

quod

Jud?ei ct gentilcs ita voluerint, scd quia Chri-

a. 12, m. l, d. 11. Inter Cletum ergo et Clementem conpulantur dies 20 (Gesta pontif.). Suscepil igitur, ut dictum est, saccrdotale officium Clemens tertius a I\ tro co vivcnte, natione Romanus, clc rcgionc Celio monte, patre Fausto. anno Sedit annis II, mensibus 2, cliebus 2 u Dom inc. 70, imperii quoquc Neronis 11, Vespasiano quinquies ct Tito quaterconsulibus. Non fuit ex tunc ct nunc in omni Romanorum pontificum cathalogo, qui in vita sua viginti quinque annis fun-

stus, utaUeressctalteri solatio, ita praeordinavit et
voluit. Ilistonitrui
filiis

ctussacerdotioipso annorum numcroequiparan tur
pontifici primo. Hic igitur bcatus pontifex Pctri in-

quis repugnarct, quis obsi-

sterct

?

Symon

erat

illc

magus, qui solus veritati
si

re-

stitulus rcgimine, cui

pugnare videretur, cui

post

triumphum

apostoli-

cum

et SU33 dejectionis

ctinauditaesuperbiaeobpro-

scmpcr adheserat et ejus individuus comcs fuerat, postquam Symonis mngi deliramcnta cognovcrat, ct sprcverat, quod magister u
m. m.
10 in G. pont.

VARLE LECTIOXES.
septem. corr. septcnos
c.
10

doctrinac excidit.

a.

9,

2,

2, d.

(31) Cf.

NOTiE. Vitam SS. Eucharii Valerii Materni; Acta SS. Jan.

II,

918.

27

HUGONIS ABBATIS FLAVINIACENSIS SUU8 inceperat, destinare scilicet orbi occiduo prae- A rom instituit. (Fol. 12\)Non
dicatorcsveritatisidoneos,quatiinisluxprcdieationis

28

ses

gentibus splenderet, ut perficeret, omnimodis
(cf.

procurabat
pulis,

ep.

Hincmari).

(Fol.

12)

Ilinc

cst

quod jam tunc Meldenviam veritatis agnosccrent. qui omnes tenebantur astricti laqueis idolatriac, sedutperfidelemservuin suuni dignaretur illis Dominusaperire portas
quas ingressi credendo ipsius divinitatem cthumanitatem,confiterenturnominiejus, quoniam

quod sanctum Dionisium destinavit Galliarum poqni prasdicando et
praedicationi

justiliae,

miraculis

QdemdandoParisius,Dominoducente,pervenit(32), socios ei quampluresadhibuit, viros in lege divina exercitatos, genere nobiles, sermone facundos, fide
praecipuos, et gratia Dei plenos.

Ex

his fuit sanctus

bonus quoniam in saeculum miscricordia ejus. Beatus itaque Sanctinus paratus ad omnia proSalvatoris nomine sustinenda, nec reformidansgentilium furcntiuin minas et verbera, eandem urbem
aggressus, quia aquis de ventre
in

Sanctini), MeldensiumetVirdunen( sium pastor primus, qui egregiae nobilitatis ortus

Sanctinus

Vit.

Doniino erat fiducia ejus, instarigabat mentes

bat praedicationibus,
12

audientium

natalibus,

cmn

praefato Galliarum

apostolo fines
in

Jesus manantibus, et sic instans

petiit Galliae, futurus

lucerna fulgens

ecclesia,

oportune, importune, docebat eosJovemdespicerc,

quae non occultaretur modio, sed luceret

omnibus superimposita candelabro. Tradidil enim patrum

B

memoriaeum unum ruisse de72discipulis, etincoena deputatum, ut aquam lavamlis pedibus et manibus
discipulorum preberet et linteum pararet Salvatori. Sanctus itaquc Dyonisius ut venit Parisius, per diversas partessuos direxit socios ad dolos diaboli

destruendos et populos Domino adquirendos (ep. Hincm.). Sanctinusigitur quia praeminebatprudentiaetpudicitia, a beatissimobyonisio aelectus, summum accepit saccrdotium, et consecratus in episco-

Saturnum, Mercurium et Neptunum et omnia demonum non dcorum portentaabjicere statuasconfringerc, et quia in eis non aliqua divinitas, sed omnis inesset falsitas et ludificatio demoniaca, doctrinae evidentis indicio declarabat. Necpoteranlgentesad bec qiidquam contradicere, cum novitativerborum attestaretur magnitudo signorum, et nova faceret (jui nova praedicaret. Unde factum est ut et ipsi susciperent verbum Domini, et pastorem doctorcmque suum beatum virum, quemaliquandoexprobra;

tione, irrisione et adjectione

dignum judicaverant

-pum, divinitus constituitur

in

lucem populis genel officii praefatus

tium

(Vit. Sanctini).

VitSanctini), nunc venerarenturetexcolerent, ip( sius manibus gauderent baptismo ablui et crismate
sancto inungi. Humiliabatur Gallicus cothurnus substratussancti viri pedibus, etGallorum cervico-

Cui etiam ad solatium labcris

Dyonisius Antoninum dedit virum sanctum

et

bo-

quo declaravit Deus ingens beati viri San ctini meritum per egregiae et insolitae operationis .... miraculum, ut patebit in posterum. Et quia decrevcrat Deus iniriflcare sanctum suum, dirigitur a beato Dyonisio Carnotum cum praefato socio suo ad illuminandum populum, qui sedebat intenebris et num,
in
,
. . .

q

t-,i

i

.

veritatis ignaraad baptismum nominis Christi humiliata devote et confessionem i«Uft* rif ,.r»ir,Knni n n pt». op.mr.n tnn pt. nnvn convolabat. Dejiciebantur arae daemonum, etanovo adoptionis populo ascclesia aedificatur, et a beato
sitas divinas

dudum
1

-

L

i>

rl

D.

Sanctino

honore Dei consecratur. DomicianustuncRomaniimperritenebatinsignia,
in

umbra

mortis, quia

ei sol justiliae

non luxerat, ne-

luxurise deditus, avaritia anxius, operecrudelis, qui

que splenduerat ei lux veritatis. Qnobeatushicperveniens, dolebatpopulumidolatriaeesse deditum, et

contempnens supervacuam sectam principum terrae et niinas eorum, praedicabat Jesumturbis incrcdulorum. Fundebatur
armatus
fide sanctaeTrinitatis,

majestatem imperialem nimiacrudelitatepolluerat. Quivelut leoinpastussanctorumsanguinemsitiens, secundam post Neronem in Christianos persequutionem excitavit (fol. 13), et per IS annos, quibus

Romanum imperium

indebite tenuit, ila
illo

rem

publi-

prasdicatio juncta virtulibus, et praelustratus gratia

divina feroces gentihum mentes salutari mitescebat
doctrina.
est, cooperanteei divina cleCarnotenses viam Doinini agnoscerent, et mentia, ut lene jugum Domini subjectis voluntatum humeris ferre non detrectarent. Quod beatus Dyonisius a-

Factumque

D

cam attrivit, ut nullus manorum imperatorum inveniaturnumero. Adcomprobandam erga deorum culturamsuamsacrilegam
devotionem 5. anno regnisuitemplumsinelignorum ammixtione construxit, quod Pantheon appcllavit.
Tanta elatus est superbia, ut deum se etdominum appellari jusscrit. Hic audiens(^>. Hincm.J famam ad beati Dyonisii in destruendis idolis et populis

crudelior in omni Ro-

nimadvertenSjetgratiamvirtutisdivinaecollaudans^
ipsuinque plurimum in opere praedicationis valere perpendcns, Meldensiuin civibuspastorem etdocto-

Christum convertendis, lyctores

in

Galhas misit,

VARLE LECTIONES.
li

ita a,

mente Labbe.

(

32) Narrationis

magnam partem

sibi delibavil

Hincmari cpistola ad Karolum imperatorem a. vel877 data, quaa integra exstat in Actis SS. Oct, V,
:;>.;.

ex S76

scripta fuerant pene deletade vita et actibitsbeati Sanctini reperit. Revera Hincmarum taleshtteras ad Karolum scripsisse disertis verbis probat tlo-

InepistolamHincmarusrccepitVitamquamdani

Sanctini,

quam

niunculis quos

ipse juvenis descripserat e quatcrWandclmarus abbas S. Sanctini...
et

doardus in Hist. Rem. III, 18 non audienaus igiiui eas suppoest Calmet Hisl de Lorraine I, p. 32, qui
;
;

sitas esse censet. K.

n loco sibi commisso valde contritos

qua

in iis

29
qui

CHHONICON.
enm inventum
ct

- LIB.
longum
et

I.

.'30

comprehensum aut idohs

sa-

A

Brittannicam. Gallia vero Lugdunensis, ducta per
per augustum flexa, Aquitanicam pro-

crificare cogerent, aut diversis suppliciis affectum

occiderent. Quos ubi beatusDyonisius linesParisio-

rum appropinquare comperit, Sanclinum

et

Antoniut in

num

ad se accersiri mandavit
persisterent, et
ut

(

Vit.

Sanclini),<\\\\-

vinciam semicingit; babet u ab oriente Belgicam, a meridic partem provineise Narbonensis, qua Arelas siia est, et mare Gallicoet Rhodani flumen acci-

bus praedicatioiiis tradens oflicium, ammonuit
lide firmi

quantotius

Romam

Narbonensis provincia 25 habet ab oriente Alpcs Cotias, aboccidcnte Hyspaniam, a circio Aquipitur.

properantcs a praesule sedis apostolicae cooperatores vcrbi et doctores expeterent, quia^in mcsse multa sationis Dominicse operarii perpauci essent,
qui
tiin

taniam,

septemtrione Lugdunensem, ab aquilonc Galliam Belgicam 26 a meridie mareGallicum, quod est inter Sardiniam et insulasBaleares. Aquitania
a
,

semem verbi sulcis mentiumcrederent, cum et ipsejam ad gaudia Domini sui
mercedem
laboris et

praeserfestina-

habet
tur
;

ret, et

oneris

a

pio

Domino

sibi dari praBoplaret.

a circioocceanum qui Aquitanicus sinus diciob occasu Hispanias, a septemtrione etoriente Lugdunensem ", ab euro et meridie Narbonensem provinciam contingit. Provincia autem juxtapapain

Consummato
Dyonisio,
setatis

igitur permartyrii

ciani

a. ab inc. Dom. 97, a autem ejus anno circiter csesaris ingruente anno 10

palmam bcato passione autem 64,
90,
(ej).

Pelagium certa

est quse

g

civitates et

imperii Domi-

tates subse, et

unum unum metropolitanum,

habet decem vel 28 undecim regem, ettotidem minores poteset suflraga-

Hincm.). San-

ctinuset Antoninus praeceptis magistri obtemperantes, cum persequutionis procella detonante predicando de loco ad locum cogerentur secedere, vene-

neosdecem vel nndecim episcopos judices; ad quonun judicium omnes episcoporuai et sacerdotum ac
civitatum causse
referantur.
fere

Post destructionem

quoque Wandalicam quae
distribuit. Juxta

totum pessumdedit

runt
vina,

in fines Gallise Belgicae, et

prseducegratia di-

occidentisct orientisimperium,Leopapa provincias
sunt

quocumque veniebant,
ls

Christi

loquebantur

magnalia. Belgica
(fol.

autem

Gallia pars cst Gallise

17.

modernos veroGallorumprovincise Prima sedes Galliarum Lugdunensis est
suis provinciis, 2)

12 a

)

dicta a civitate quse Belgis dicitur, quse
I,

cum

est Treveris (33) [Cf. Bicher.

l].

Gallia

veroacanlac dicitur
coeli

clorc populi appellata est, gala

u enim

[Isid. et.

XIV, 4,2b].Montesenimet rigor

ab

Rotomagensi, 3) Turonensi et 4) Senonensi, 3) Bclgica prima quae est Treviris, 0) Belgica seeunda, qua3 est Rhemis, 1) Germania prima, Magontiacum, 8) Germania setribus

ea partesolis

ardorem excludunt. Hanc ab oriente cunda, Colonia, 9) Maxima Sequanorum, Vesontio, 29 Alpium juga tuentur, ab occasu Oceanus includit Darentasia, 11) Viennensis 12) 10) Alpes Gratje 15 "ameridiepreaeruptaPyrenaei, aseptemtrioneRher Narbonensis prima, 13) Narbonensis secunda,
,

ni fluenta et

Germania. Cujus inicium Belgica, finis 16 autem regio glebauberi et pabulosa et ad usum animantium apta, ut ferunt qui situs terrarum descripserunt, fluminibus et fonvero est Aquitania. Est
tibus irrigua, pcrfusa

Aquensis,
tania

14)

Aquitania prima, Bituriges, 15) Aqui16

secunda, Burdegala,
17

Alpes

Maritinue,
(notitia

Ebredunum,

Novem Populana, Auxia

prov.). La provincia igitur Belgicae priniae urbs erat

duobus magnis noct Rhodano. Cisalpina autem Gallia

17

fluviis

Rhe18

posita in confinio Neustriaset Austrasioe

Virdunum

est circa

Alpes, transalpina trans Alpes contra septemtrionem, Rhaetia 19 juxta Rlicnum )ib. 26). Aquitania

pcnc

autem ab obliquis aquis Ligcri iluminis, qui cam in orbem cingit, cst appellata (34) (ib. 27).
Callos itaque natura feroceset
20

nomine, quam antiqui et etiam moderni urbem Clavorum consueverunt appellare. Ethymologiam autem nominis hujus quod est urbs Clavorum, ipsa nobis quae sola praBteritarum rerumhabet scientiam
signavit antiquitas,
lata,

aeriores esse in-

quod

a

ob id ita sit appel" lapidibus praemaximis ferroplumboque
scilicet

quod

genionatura climatum facit, ^Ethicus situmGalliae describens quatuor ejus asscrit esse provineias
[iETHicus], Calliam

compactis
tructa.

et conscrtis ingenti
sit

cura ctstudiosit ex-

Cur autem vocata

Verodunum, cum diu
solum nobis oc-

Belgicam

et

Galliam Lugdunen-

tius in scripturis quesissemus, hoc

sem, Narbonensem quoque provinciam et Aquitaniam. Et Calliam quidem Bclgicam dicit ab orientc

currere potuit. quod

D

cum delectum militem per GalHas Julius ageret, Verolus quidam prsedictam urbem
in

habere limitem Bheni iluminis ct 21 Gcrmaniam, ab euro Alpes Penninas 22 a meridie provmciam Nar,

obpugnatam
psit, ut

fedus recepit, a quoet
cst

uomen sumAugustodu-

vocaretur Verodunum quasi Verolidunum,
in e, dicta est

bonensem, ab occasu Lugdunensem,

a

circio oc-

ceanum Brittannicum,

a

23

septemtrioiie insulam

Augusto Edua vocata num. Postea vero o liltera mutata
sicut et ab

W

13

\Mgjam
18

deletum.
ctor.

u

18 deletum in codice. Est autem reg deleta. 1T perf. 19 n addito A Appeninas corrigit auS1 ,0 citra Is. rhact delehim. et deleta. deletum. « h. deletum. s3 pro deletum. 86 deletxm. lT L deletum. a « vel deletum. !D i. e. deletiim.

u jam deletum.

VABLE LECTIONES. 1B inclu jam deletum.

Graiaj.

NOT.E.
(33) q.
(34)
e. T. desunt in Isidoro. Quie hiect infra dc Aquitania leguntur

dem
iis-

vcrbis apud Flcrigerum Gest M. G. SS. inveniuntur. K.

cpp.

Leod.

41.

81

redunum,

ut lestatur

HUGONIS ADBATIS FLAVINIACENSIS suis Fortunatus (3S).Modernivero A ficatas quondam et

$2
temporibus dirutas repa-

a viridantibus pratis, vcl

quod quasi sempcrvireat, 33 dicunt ea.n Virdunum, quasi viridc dunum. Has autem omnes conjectiones dEthicus in cosmograpbia exciudens, in Itinerario mundi vocat eam Vi-

raverunt, sedcm habet requietionis. Quod qualiter dc ipso ejus sacratissimo corpore acciderit, cumvidelicet proprii laboris in iurbe Meldensi cursum

consummaverit, sequcns sermo suo
rabit.

in

loco decla-

rodunum, ob virorum fortium industriam longe
lateque celebratam. Situs urbis ipsius ipsa sui po-

Beattis itaqneSanctinus

videnspopulum
(fol.

civitatis

Mosa fluvius ipsa sui fertilitate el viridantium pratorum graminea planieie jocundus (Vit. Sanctini). Gens urbis
sitione delectabilis,

quam

praeterfluit

multuin scd idolatriae errore cascatum
videns ctiam
in spiritu

14),pre-

ostium

magnum

et evidens

ipsius effera, cultui

demonum
cam
cir.cuitu

dedita, totius veri"

alisibi apertum inDomino, delibcravit cum socio inlocoipso. Noncrathoctransquantulumremorari

tatis ignara. Nullus ad

veritatis

praeco vene-

rat,

ouin urbes

in

positas

divinus jam

gredi praecepta magistri, si et istos lucrifacere, et niandata magistri sui fideliter posset adimplere.

splendor irradiassei (fol.13). ou^iu pi»u.«u»«v, Ad hanc ergo urbem cum socio perveniensbea AU nanc c.^o urnnn
tus Sanctinus
.

Ponens ergo spem suam

in

Domino,
.

ct se

illi

com-

mittens, cordc contrito ct humiliato

progreditur

..

habitantes
huini

B« .... .... tor. 2), idolatriae deditos et
(cf. c.
.

et videns
,

omnes
.A.

in-

B

absque Deo vcro
attentius ut

.

prostratus precafeatur
in

Deum

n,,,;,!; OTn(ir.!inin M Mi au populum, rephcat Jesu C h n i-nntni' ln fi, vi tatem habitus, dienitatem vuitus, rantur in eo vilitatem habttus, dignitatcm vultus, sermonis facundiam, miraculorum eflicatiam nec
i

^^;
;

populo sedenti

regione umbrae mortis lumen ostenderet veritatis. Ooralio Dco grata et speciosa! spceciosa inquam, facta estet suavis in conspeclu

tamcn possunt auJirc, quod dcbeant demonum cultus abjicere, figuras deorum suorum aureas,
argentcas,marmorcas,gypseasetligneasconfringequotiens ab re, et aras subvertere. Quis referat ccsus, quotiens injuriatus ab urbe semivivus illis
projectus
sit ?

gloriae

summi

Dei.

Bec subvecta peminis

alis, dilec-

tionis Dei videlicet et proximi, libero volatu celos petiit et in conspectu Redemptoris facta cst ut thus

Solus hoc novit inspcctor interno-

miri odoris. An non facta cst fumus boni odoris, cum de manu angeli tenentis thuribulum ascendat fumus aromatum, quae sunt orationes sanctorum? et in Apocalipsi viginti quatuor seniores stant in

rum,

qui, quia fuit tesLis

penarum

et

laborum,

fac-

largitor pra3tus est militis sui pius remunorator et

miorum. Augebatur tamen nuinerus crcdenlium, suorum multiet de die in diem meritis servorum
plicabatur accclosia fidelium, error gentilium desgratia tfiiebatur, ct fides sancta ubique docebatur, baptismicondonabatur,etin credentes Spiritus san'

conspectu throni, tcncnlcs phialas aurcas plenas odoramcntorum, quse sunt oraliones sanctoruinSed jam orationis hiijus fructus videamus.

Jam ab oratione ulerque
vident
in

surrexerat,

cum

ccce

una arbore, quae ramis opaca cl altitudine procera, sed cultibuSdaemonumerat profanaet ta, quia videlicet ibi gentiles rusticani Faunis
Satyris vota solvebant et sacra celebrabant, tres consedissc columbas, significantes utique divinae

cticarismata multiplicabantur. Fclix acclesia tanilluslrabatur enim miti pastoris regimine digna
;

raculis alque doctrinis.

Omnibus omnia

Tactusest,

utonn

slucrifacerct

Qui etsi injurialus est

dum

praedicaret Chrisium,

libenter tolerabat illata sibi

esse voluntatis ipso
praedieari.

in

loco trinum ct
fisi

unumDeum
cujus

De Dei ergo

misericordia,

tanta in futuros adoptionis filios praevidebant beneficia, ipsi intimo cordis affectu multimodas egerunt gratias, et ut in servis suis glorificaretur prece poscebant hUmillima.

quos tormenta, obpropriaet irrisionesmalorum, ut lilios faceret, et Domino persequutores patiebatur, auferre. reddertt animas, quasdiabolusconabatur CumquejamDei disponente clementia pluresex
his, qui

aliquando fuerant vasa irae in interitum, sacramentum ficrentvasa misericordiae per baptismi
videns aecclesiam fidelium
in

Locus
tio,

igitur, in

quo

adDeum

praemissa

fuit

ora-

£S£S£T«. z:,;::^. d «-«i-.bis,

mons crat situs ad septcmtrionalem plagam uf qui in suo cacumine ex tunc gcstat ascclesiam

eo esse, ut proficere sialijam ipsa pcr semctipsam posset, et timens ne diutius ibi remoraretur, injunctae sibi obe-

quanto

dientiae

legatio cassaretur, confortatis in

ipso viro Dci dedicatam. Quae consecratio facta es anno incarnati Vctbi 08, videlicet 13" Domiciani
caesaris anno, Trajano septies et Maximo consulibus. In qua ctiatn atrium bcnedix.it, et cimiterium

Domino, turum, valedicens eis, et commendans eos Romamprocum lacrimis, illis eum persequentibus Hincmari. (Fol. 14.. ) Et vefcctus est {Efist. nientes in ltaliam,Anloninusvalidafebrecorreptus
cst, in

Domino

=rzt:

Virdunensis aecch siae esse constituit, ubi ipse domnus cum successoribus suis praesulibus sanctis, exccptishis, qui sibi dicalas ecclcsias corporali illttstrant praesentia, vel qui easaedificaverunt,autaedi-

aliquot cujus obsequis beatus Sanctinus per

casione

ejusdem beati dies immoratus; consilio ct consensu beatiDyonisii quacumqueocAntonini nc praeccptio impediretur, peragere ceptum iter dispo.

VARI.^E
50

LECTIONES

Has - celebratam

2.

NOTE.

(38) lib III. c. 29.

:

33
suit. Et sufficientcr

HUGONIS ABBATIS FLAVINIACENSIS exeniiset honestislinteis prin- A hocinloco scriplorum
Deum
obtcsta-

U
dissonantiam,virtutis hujus
nostrisfisi

cipi

domus

dcrclictis, petiit et por
si

arccm teneamus,
veat,

et

non

virihus,

sed

tus est ut,

Antoriinus convalesccret, cxinde 1111 habundantissime ministrarct, si vcro vita decederet,

scripturae sacra) fulti auctoritatibus, cui veritas fa-

honestissime sepeliret

:

et sic

iter,

quod cccontigit

pcrat, pcragcre studuit.

El

cum jam Sanctinus
cmnibus quae
sibi

fincs

Romanorum

ChristoDeo praeduce, videamus. Legimus in gestis, invcnissc beatum Sanctinum in scde Romani pontificatus,cumvenissetRomam ex prascepto bi ati Dyonisii, papam Anacletum, natione Grecum de
Alhenis. cui actus et martyrii cjusgesta retulerit.

Antonius vita decessit.
tentis quiis fucrant catabuli

Quem

princcps domus, rc-

commendata in cjus obsesui-in quo animalia cjus ja-

Quod quam

sit

absurdem

facile advertitur, si

Ro-

cebant axes levavit, et in fossam ubi slcrcora et urinae animalium defluebant eum projecit, ct desuper axes f remisit. Quaj omnia beatus Sanctinus

nianoruin pontificuni succcssio et martyrii ipsius lieati Dyonisii terminus inspiciatur per indictiones
ct annos. Prcfuit cniin juxta

fidemhystoriarumbca2
I,

tus Petrus urbi

cumjam

intrassct fines
et
in

sanctum cognovit,
vcrsus ad

Romanorum, per Spiritum cum magna festinatione re-

qua Antoninum jacentem dimiseral, flens et dolens pervenit et principem domus intcrogavit: UHest, inquiens; Antoninus fratermeus karissimus? Is autem fictis gemitibus ac

domum

B

m, 2, d. 8, in quibus, ut supcrius rclatum est sub eo rexit aecclesiam Linus, annis 11, mensibus 3, diebus 12. Obiit 9. Kalend. Octobris. Cui mox successit Cletus, etsub Petro rexit aacclesinm annisl2 mense 1, diebus 11,

Romanae

a.

Obiit

6.

Kal. Mai (Gesta

tificatus Pctri

suspiriis

simulata mestitia
te

:

Mortuus

est, inquit

diebus

quem

de mihi a
:

commissis honestissime sepelivi.
ait fili

Cui Sanctinus

Mentiris,

diaboli ; in ster-

annus 23, adjungantur item dies20, qui intcrseruntur post obitum Cleli ante ordinalioncm Clementis fiunt 43, i. c. mensis et dies 13, quoruin dierum
si

pont Rom.) Ecce jam ponmenses 4 et dies23.Quibus

quilinium projecisti eum virumsanctum etjustum.

ultimo die consecratus est Clemens a Petro. Quod

Etnunc

veni

mecumad

catabuli locum, in

quem

autem
bus
2,

alibi scribitur
alibi

Clemens

idein rexisse asccle9,

projedsti eum. Is autcm timore perculsus, non est ausus reniti quin cum eo venirct ad locum ubi eum projeccrat. Et levantes inde axes, Sanctinus cum

siamfahnisll,

vero annis

mensibus

2,

die-

utrumquc verum csse non ambigitur, qniaet

magna clamavit dicens: Antonine frater, in nomine domini nostri Jesu Christi pro cujus nomine et amorepassus est gloriosus martyr Dyonlsius, surge, et perflciamus slmul obedienlacrimis voce

sub Petro sedit anno 1, mensibus 8, diebus 23, quo numeroanni 28 pr;csulalus Petri cum mensibuset diebus colliguntur exacti ct post Petri obitum an;

nis9, mensibus

2,

diebus2.(Fol. 13)SeditAnacletus
7.

annis 14 mensihus 10 dicbus
et

Ohiit

3.

Idus

Julii,

gloriosus pastor et magister noster communiter nobis pracepit. Et statim Antoninus stercore obvolutus surrexit. Quem beatus

tiam

quam isdem

cessnvit episcopatus diebus 14.
9,

Sedit
;

Euaristus annis

nienscs

7,

dies 2

igitur

quoque quando

Sanctinus dc catahuli fossa extraxit, et diligentissime lavit, et mundis ac honestis vestibus induit. Sicque ofierenles Domino sacriflcium laudis, cum tota mentis intcntionc et lacrimarum eompunctione
eucharistiascorporis etsanguinisChristi participati sunt. Et accipientes cibum confortati sunt. Et iter

Petrusoccubuit annus erat Dom. incarn. 72as ,quibusjuncti 9 annis Clementis faciunt 81. His quoque additi Anacleti anni 14 fiunt 93, Euaristi quoquc 9 fiunt 104. Duobus ergo mensibus Petri et
diebus 8 additi 2 menses Clemenlis et dies 2, menscs ctiam Anacleti 10 et dies 7, dics quoque 14 inter Anacletum ct Euaristum, quibus episcopatus

cceptum aggredientes, Romam auxiliante Domino pcrvcncrunt. (Fol. 18.) Jamque bcatoClemcntemartyrio coronato, in cadcin scde

post Anaclctuni

31

Evaristum consecratum ponlifieem invenerunt, cui per omnia, sicutbeatus Dyonisius jusserat, actus et martyrii ejus ordinem

quartum

a

bcato Petro

non ct Euarisli menses 7, dies 2 faciunt, menses 19 et dics33, et annus hic inseritur, et sic fiunt anni 105, menses 9, dies 33 usque ad obitum Euaristi, qui est 0. Kal. Novemb. Secundo
cessavit, nec

D

narraverunt.
Libct hic aliquantispcr immornri parlibus pru-

autem Euaristi anno sanctus Dyonisius passus est, et sexto ab ejus passione anno sanctus Sanctinus Roinam venit, qui erat ab inc. Dom. 103. Jam ergo Anaclctus ohicrat, jain ctiam Euaristus ei successerat. Quomodo crgo invenit eum, quijamobierat? Restat igitur, ut priori sentcntiae
fides

dentLe,

quam

patres nostri et

pruecipue moralis

doctor Amhrosius

dcfiniunt versari iu vcri cogni-

adhi-

tionc, et scicnti;e plenioris cupiditatein infundcre.

Prudentia quidem cst

Dcum

scirc

Deum

timcre

non dubitatur, heatur, quae scripturarum doceaquod cum ita essc sacrarum
veritate

subnixa,

Deumque

requirere. Haec est veri cognitio. Accedit

mur
ti;e

auctoritatc, prudentise virtutemunitietscienplenioris doctrinam nancti,

etscientioa plenioriscupiditas, cujus cst
intelligenti;e genus, ut si in dictis

trimodum

inajorum aliquid

diversitatis inveneris, in veri investijatione vcrseris,

tcncamus verum, quod nos docuit. ad quod investigandum ipsa nos virtutum principalium prima animavit prudentia.
Igitur

ut

sit tibi in

his discendi et imitandi reverentia,

redearnus

ad

superiora,

et

quia

an-

non disputandi astutia. Nos igitur considerantes
ui

num quo secundum

fidem hystoriarum

Romam

VARLE LECTIONES.
q. a. b. P. E.

inlocoraso

2.

:{,->

CHRONICON.
quom etiam sede Roma
invonerit,

-

LIB.

I.

36
eligitur, p'. ut eis

venerii tenemus,
ut paee omniuin

A

spem pastor

praesse dignaretur,

loqunmur. paucis expediamus. Beatus Snnctinus (Vita Sanctini) dum oecupatione itineris et praedicatione Virdunensis novellae
plantationis et infirmitate socii
sui

magnates quique et vulgus promiscuum rogant ct impetrant. Gaudet pater de numero centuplicato letatur in devotione civium, et quod Hliorum
,

retardaretur,

Euaristum pnpnm 9 3 % jam anno pontificantem invenit, a quo etiam cum debito lionore susceptus et loco maximae venerationis habitus, replicuitlaboris assumpti causam magistri sui beati Oyonisii esse obedientiam. in consummatione cursus ejus
Gallicanam aecclesiam magnam pnti praedicatorum penuriam, se ob hoe missos advenisse, ut verbi ministros aliquos mittcret ascclesire. Ilnec magis-

rogabatur implere non moratur. Preparatur ascclesia regenerandis novis fidelium populis, regencrantur plures manibus sancti anlistitis lavachro
salutari.

Destruuntur templa

demonum

etclelubra,

dejiciuntur idola, et quia prima non suffieiebat,

nova edificatur aecclesia mira civium devotione

et

industriaqua aeceleratn praeparantur dedicationi neeessnrin, et a beato pontifice in honore Dei genitricis et Virginis

consecratus

a.

Dom.

inc.
et

104,

trum ultima
tionis siuc
et ut ipse,

sibi

dedisse mandata, ut

eonsumma-

qui ernt n passione benti Dyonisii 7, Gnllo

Brn-

Romnno

ponlifici inootesceret ordinera,

cujus erat eeclesiis providere, opernrios dirigeret ad cxeolendam Dominicae sationi ngrieulturam. Unde eum bentus pontifex gratularetur in

g

dun eonsulibus, Olimpinde 220, et mnter a^cclesia in qua sit sedes episcopalis constituitur et diligentius insllis expletis plebem monet
truit docuraentis

salutaribus,

lirmans eos bene;

Domino

et

supra se votis in faeicndo pati nesciret, decrevit tamen sanctum virum aliquandiu secum retineread consolationem
sui

ad agenda quae petebatur se omnibus extenderet, moramque

dicfionibus, ot sic Meldim regreditur

ubi praedi-

cationi et sanetis operibus insistens (epist. ffinc-

mari),

recreationem lnboris et itineris. At ipse pnucis diebus npud enm remoratus, inter grata mutuae confabulationis solamina, quid etiam per
et

cognovisset imminerc diem vocationis suae, littcrns exortntorins ct consolalorias direxit Virdunensis aecclesiae (Vita Sanctini), in filiis
quibus, quia prope esset vocatio ejus et quod amplius fnciem ejns non essent visuri praxlixit, et ut

cum

eos divina egerit gratia, et

quomodo

novella Vir-

Maurnm presbyterum virum
doctissimum,
praecepit.
sibi
II II

in

fide

catholicum

et

dunensis fructificaret aecclesia, humiliterreferebnt. Unde ille Deo ex iniimo cordis affectu grntias
agens, socios
ei et

cooperatores verbi tres viros

debant, et
terno.

successorem eligerent monuit et primo viso nuneio cum litteris gauconsolabantur se mutuo in respectupa-

quorum nominn etsi probatae non habemus in scriptis, quia tamen missi sunt' non tacetur. Novimus tamen beatum Maurum pres
auetoritntis dedit,

Ubi vero de pastoris resolutione et sua destitutione facta est mentio, fit statim elamor et
luclus omnium.

byterum, qui

ei

successit

in

pontifieatus ordine, ex

eorum

collegio et

numcro

fuisse.

apud Yirdunum, ereseebat et confortabatur et doctorem suum
Interea aecclesia fidelium, qua3 erat

devotis etipsa devotione suspensis animispraestolabatur. Jam ad eos lama de resuseitatione defuncti

Vox erat una dolentium. Dolebant enim quin amittebant patrem karissimum, pastorem mitissimum, et vi doloris attritn et depressa acie mentis cogitare vix poterant, quin mors ei via ad patriam, ubi finis laborum el retributio praemiorum aeternorum unde eis tanto melius opitulari et subvenire valeret, quanto vieinius Deo, cui ser:

pervenerat, quae res eos in fide Dei et amore magistri vehementius accenderat. Pius quoque pater,

vierat, in

dum rememoratur suspensos ad suumreditumfiiiorum animos, Mcldensium scilicet et Virdunensium

quo speraverat, quem confessus fuerat, deposito corporis onere, adbereret. Fides quidem flere prohibebat, sed gemitum extorquebat affectus. Illic ergo positus nos humillimos servos suos
hic orantes exaudiat, aecclesiam inter

— sex enim anni jaui pene
,

evoluti erant a passione

beatiDyonisiiet sextusipseannus pontifieatus beati Euaristi fuit octavus— benedictionc postulata et

bines fluctuantem
id

sibi

mundi tureommissam, suo labore ad
(fol.

quod est provectam

16),

regat etprotegat,

accepta (fol. 10), Meldim rediredeliberat. Ne tamen novos adoptionis filios quos Christo per aquam bap.
tismatis Virduni regeneraverat invisitatos praete riret,illo quantotius iter accelerat,ut rclictisibi sociis, quos ab apostolica sede pereeperat, ipse.Mel-

filiorumque preces et lacrimas Dei patris

omnium
(30),

D

conspcctui offerat.
Legitur sane
in

antiquioribus ejus gestis

dim

rediret, et suas oves,

quibuspastor

et reclor

institutus fuerat, regeret.

Cumquc Virduni

advenis-

set, a fratribus devote suscipitur, a civibus contra
3i

quod cum Meldis redisset, tyrannum increpaverit, quod res ecclesite diripuisset, et ob id illum ira praecipiti fcrvidum, gladio adauctum beatumvirum vitae transmissise perpetuae. Apparet etiam nuncin ipso viri beatissimi capite, sicut relatumestab his

VARI^E LECTIONES.
IX iam anno in loco raso

NOTjE.
(36)

Calmet, Hist. de Lorraine

sterio S. ptam se legisse testatur in codice ssec. xn inscripto Incipit Vita S. Sanctiniprimipontificisurbis

32 in monaVitoni Vitam Sanctini post a. 9S2 conscriI,

p,

phmi,

Qlawrwn. Pottgloriosamcalestis

victoria trivm-

Quin hanc Vitam Hugo ante oculos havix dubitari posse probat lpsius narratio buerit, cum Vitae compendio, quod Gallice dedit Calmetus, collata. At non haec Gesta, sed llla ab Hincmaro conscripta antiquiora fuisse. nemo non videt
etc.

37
qui viderunt
et

CHRONIGON.
ossa ejus sanctissima contreetave.
ita,

- LIB.

1.

HH

A

runt, sectio gladii materialis
pitis, ipsa videlicet

ut media pars ca.
iu

annis intra septa sepulcri thesaurus celestis delituit. Novissime divina revelationc repertumctele-

qua positae sunt fenestrae oculoriim, non habeatnr cumreliquo
pars anterior,

corpore, et quasi gladio secta

et

divisa videatur

pars posterior ab anteriore. Qualiter ergo servum

suum Deus ad
quia etsi ejus
abstulit,

se evocaverit,

ipsc novit qui
;

eum

praeelegit ante saecularia

tempora

nos credimus,

animam gladius persequutoris non palmam tamen martyrii non amisit, quia
niiin-

confluentium populorum, sacratissimuin corpus ejus ad propicia-ndum Deum miscris mortalibus super altarein celesti propiciatorio ab episcopis honoriflce repositum est, ubi per succedentium annorum volumina ab excubitoribus diligcnter servatum ct honorifice, permansit usque ad tempora Ludovici imperatoris,
et

vatum mira exultatione civium

Lotarii aeque impcratoris

filii,

Deo sanctuin suum
innumerabilibus.

totusvitaecjuscxcursusjugisfuitcumprincipe
di

mirilicante

signis et

prodigiis

conflctus.

Ascivit autem sibi Dominus nunc sanetum pontificem post multa laborum pcricula, post innumera

Post hec, quia sic Deus voluit, translatum est, et Virduni in aeeclesia sancti petri locatum, et in
scrinio argenteo reconditum,

ubi meritis

ejus et

bonorum operum

exercitia, in urbe Meldensi, SKal.

Octobris, regnaute terris principc Trajano. Quod si studiosus lector plenius cupit addiscere,
advertat, quia 13°

B

preeibus exuberant beneficia divina usque in hodiernum diem, prestante Jesu Christi gratia, cui
est

anno imperii Neronis, quo anno

Petrus

et

Paulusglorioseoccubueruut, quieratan-

nus ab inc. Dom. 72, Vespasianus a Nerone in Judcam cum exercitu missus est. Mortuo autem Nerone annosequenti antequam
diret, Galba,
ct

VespasianusRomamre-

Otho et Vitellius regnaverunt anno 1 mensibus 0. Vcspasianus ergoapud Judeam im;

honor et gloria in saecula saeculorum amen. autem post eum Meldensem aecclesiam beatus Antoninus annis multis, et piis virtutum operibus insignis migravit ad Dominum 2. Kalendas Octobris (ep. Hincm.) praestante Jesu Christi gratia cui est honor et gloria in secula amen. Domiciano igitur defuncto Nerva suscepit imperium anno et mensibus 4; sub quo Johannes apoRexit
1

peratorappellatusest,quiet Capitoliumsedificavit
33

stolus revocatur ab exilio.

cujussecundoanno Judeorum regnum finitum est, quum a prima aedificatione templi sub Salamone usque ad ultimam ejusruinam sub ipso Vespasiano
colliganturanni 1202. [Regino.] Rcgnavit igiturVes-

sub quo Zacharias Viennensis aecelesiae episcopus martyrio coronatur. Nam priinus Crescens, secundus Martinus apostoCui successit Trajanus
;

pasianusa.

9,

m.

11, d. 22. Ilis

11

mensibus additi

nus

lorum discipuli Viennae sederunt. Regnavit Trajaa. 18. m. 0. d. 13. His6 mensibus si adduleri-

7 Neronis fiunt 19, et

22 diebus add.ti illius 28 fiunt «0 dies i. e. annus et 7 menses et20 dies, qui annushoc in loco inseritur. Titusquoque regnam. S. His 5 advit a. 2, m. 2. Domicianus a. 15,
his

G

n

damus

menses Vespasiani, completur annus, qui hic inseritur. Post Domicianum Nerva rcgnavit, a. 1, m. 4, d. 8. Sex igitur mensibus Othonis, Galbaj et Vitellii si addiderimus Titi duos, Nervae 4, com7

Zachariam Verus Viennensium episCujus regni a. 3° assumptus est ipse copus beatus apostolusannopost passionem Domini 68°, ind.14, epacta G; et sexto ejusannonrgravitadDofiunt43. Post
floruit.

minum beatus Sanctinus

,et

suscepit aecclesiam
vir honestse vitae et

regendam Maurus presbyter,
laiulabilis. [hier.J

pletur annus, et hic inseritur. Post
vit

Nervam

regna-

per cuncta tianos persequulion mmovente, SymeonHierosoly-

Trajano adversus Chns-

Trajanus a. 19, m. 6, d. 18 cujus a 2° beatus Sanctinus migravit ad Dominum, anno ab inc. Dom. 103, m. 10, d. 18, Africano etCrispino consulibus, a passione beati Dyonisii a. 8, pontificatum a gcntc

epicopus cruciflgitur,Ignatius bestiistraditur, Alexauder papapost administratum a. 11, m. coronatur sub Tra7, d. 2 pontificatum martyrio

morum

jano

Romanas aecclesiae papa Euaristo a. 9, interposito tamen anno illo, qui de supputatione mensium proccdit, ut numerus annorum pontiiicalium perfecte servetur, et ab obitu beati Sanctini usque ad obitum Euaristi, qui obiit (i. Kal. Novembris, annus
integer et dies 17 computentur.

Non. Mai (Gesta pont Rom.). Hic constituit ut aqua sparsiouis cum sale benedici. Post eum sedit Xystus, natione Romanus, ex Pastore de re3. a.

~

gione ViaLata,

I0.m.2,d.

1.

[ado.] Hicconstituit

nisi ut ministeria sacrata non tangerentur ministris. Justus Viennensis episcopus floruit

a
3S
.

Sepultus est sane condigno honorefidelium inecclesia sancti Pefri (fol. 17)
tis

Anno quoque ab inc. Dom. 121. regnavit Adrianus, consobrinae Trajani filius. [beda, hiekox.] Hic
9° impcrii

quam
a

edificaverat, quae

quidem

fundamensanc'o Antonino 34
ipse a
,

quiei inepiscopatusucccsscrat, ampliata, atquein-

honore ipsius magistri sui dedicataest, ubi multis

anno persequutione laxata, pater Regnavit patriae appellatur, et uxorejus augusta. Thelesphorus, Grecusnatione exanachorita, a. 21 36 illustre llm. 3, d. 21 (Geslapont. Rom.). Duxit
sui
a

VARItE LECTIONES.
33

hic Vespasiano VI. et Tito V. consulibus Judea subvertitur in margine c. legatione a papa^jaf/sto^m^ratonbus no ab incarnatione Domini 167. Lucius rex Brittanniae missa 3 DU«t Romanis fidem Christi suscepit. cum omnibus regulis gentis suae. = Ju8lu8-floruitt»»»a^*»<r.
'

3

^^/^.j^S^jJh^

Jan. in

marg.

39
niartvrium Xon. Jan.
Ilic

HUGOMS ABBATIS
constituil ut 7
(fol.

FLAVINIACENSIS
manos largissimc

40

cbdoma17') et in

A

refocerit ct Larbaros crebris ful-

dis anle pascha jejunium celebretur

nocte nalalis Domini missas celobrenturet(?/onfli» 87 Cui excelsis Den caneretur. Obiit 3. Idus Januar
.

minum ictibus territos in fugam rum terga eedentes, incruentam
Christi

converterit. Quo-

victoriam potenti

meruere

auxilio.

Sub quo Ilyrenaeus Lug-

successit Vginus natione Grecus ex phylosophode

Athenis, sedit
suit et

a.

4,

m.

3, d. 8.

Hic clerum

compo3.

dunensis episcopus elaruit eLDionysius Vicnnensis. Post quem regnavit Selius Pertinax mensibus 6.

distribuit
38
.

gradus ecclesiasticos. Obiit
14-2

Quo defuncto regnavit Severus anno ab
198. regnavit a.
lice, sedit a. 12,
18.

inc.

Dom.

Idus Januar

Victor, nationc Afer, patre Fe2, d.

[Beda]. Antoninus cognoAnno ab inc. Dom. mento Pius eum filiis Aurelio et Lucio regnavit a.
22, m. 4. Pius, nationc Italus, ex patre Rufino, fra

m.

10 (Gestapont. Rom.). Hic

constituit, sicut ct Pius, ut paseha die

Dominico ce-

lebraretur

a.

14. luna

primi mensis isjue ad 21.
5.

terPastoris, decivitatcAquileia(6rV5^i50?^. Rom.), sedit post Yginum a. li), m. 4, d. 3. Obiit 5. Idus
Ilic, angelo monente, precepit Dominico die Julii paseha celebrari. Inter Pium et Anicetum d. 29. Anicetus, natione Syrus, patreJohanne, de Vico Emisa
39

ejusdem mensis. Obiit

Kal. Aug.

Anno ab inc. Dom. 20G. Zcpherinus, Romanus, patre Abundio, sedit a. 18, m.
Obiit
7.

natione
0, d. 10.

Kal.

Stpt.

B

Anno ab

inc.

Dom. 216

Sub *°, a. 11, m. 4, d. 3 [Bed.*J. Obiit Kal. Mai ". quo Policarpus Romam veniens, rnultos ab hcretica labc Valentini et

calla regnavit a. 7. Post

[BedaJ. Antoninus Cara hunc Macrinus a. 1, et post
a 4.

eum Marcus Aurelius imperator
Dom.
lione paschse Victor

Anno

47

abinc.

Ccrdonis castigavit. Anno ab inc. Dom. 1(34. Marcus Antoninus Verus cum fratre Aurelio Commodo regnavit a. 29, m. 1.
Fotinus Lugdunensis et Justus Viennensis martyrio coronantur 42 Polycarpus martyrio coronatur. Ve.

202, Severi a. 4, questione habita de observaRomanus papa, Narcissus Ihe-

rosolimas, Policrates Ephesiorum,

Ilyreneus Lug-

dunensiumlitterisediderunt qualiter paschae esset

observandum.
sub Severo martyrium actum est (fol.18). Anno ab inc. Dom. 224, 1° anno Marci Aurelii, Calixtus, nalioneRomanus, patrc Domicio, de urbe Ravcnnatium, sedit a. 0, m. 2, d. 10 (Gesta ponl. Rom.). Coronatusestmartyriosub Alexandro2. Idus Octobris, 3° Alcxandri anno. Cui uccessit Urbanus natione Campanus, patre Pontiano. Sedit a. 7, m.

ro quater et
libus sub

Quadrato Aproniano

et

Paulo consu-

Anno ab

inc.

Dom.

210.

An ceto. (Gesta potit.j In Gallia multi pro Christo occisi sunt. Anicetus papaconstituit ut clericus
*3
.

quoquo

bcati Hyrenei

cum

soci s

comani non nutriret. Obiit ll. Kal. Intcr Anicetum ct Sothcrum d. 21. Sothcr, Julii natione Campanus, cx patre Concordio, de civitate Fundis, anno ab inc. Dom. 108, Marci Anlonini Veri ct Aurelii Commodi 9. suscepit gubernacula Ro
inanae ecclesia?, sedit
stituit

m. 7, d. 21. Hic conut nulla monacha pallam sacratam tangcret
a.

u

9,

10, d. 20; obiit 9. Kal. Junii

''

8
.

Inter

Urbunum
Pontianus

el

Pontianum

d. 3).

Pontianus, naLioneRomanus, paa. 9,

nec incensum
44

in ecclesia

poneret. Obiit

10. Kal. Mai.

trc Calpurnio, sedit

m.

5,

d.

2.

49

Inter Sotherum et Elcutherum d. 21. Anno ab inc. Dom. 177. Elcuthcrus, natione Grecus, patre

sub Maximino fustibus cesus occubuit 3. Kal. Nov. Dcfunclo Aurelio, anno Dom. inc. 22S successit

Abundio, de oppido Nicopoli, scdit
2. Ilic

a. 15,

m.

3,

d.

Alcxander [BedaJ

;

regnavit a.13. Inter Pontianum

constituit ut nulla csca a Christianisrepudiaretur quse rationabilis et humana cst ad quem missa epistola Lucius Britannias rex ut Christianus ef;

et Anthcrum d. 10. Anno 50 imperii Alexandri

13°,

ab

inc.
6,

Dom.

ficeretur impelrat. Obiit 7 Kal. Junii

45
.

Defuncto
(ilium

236, indictione 15, epacta anno pontificatus PonLiani

Commodo

fratre

Antoninus

Commodum

suum consortem

regni faciL, qui rcgnavit post mor-

46 tcmporeMarcomannitein pat/is annis 15. Cujus actum est provid^ ntia. Nam cumincum bellum Dci

secundo celebratum est papa>, paschaprimumsicuthactenusservatura nobis. Nam usque ad id lempus observabatur in 14. luna secundum morem Judeorum.
9,

concurr.

Anno ab

inc.

Dom.

241. ordinalus

est 11.

Kal.

surrexissentinRomanos gentes barnara) innumerabili multitudine, id esl Marcomanni, Quadi, Wandali, Sarmata^, Suevi et oninis pene Germania, ct in Quadorum usque finesprogressusRomanusexercitus propter

D

Decembris Antherus, natione Grecus, patre Romulo. 51 4. Non. Januar, (Gesta ScdiL m. 1, d. 17 obiit
;

2)ont.

Rom.) Post

Alexandrum

Maximinus

re-

aquarumpenuriam gravius

sitis

quam
cons-

gnare orsus [BedaJ, persecutionem movit in Christianos, a quo Pontianuset Antherusmartyrio coronantur; regnavitque Maximinus a. 3, et post eum Gordianus a. 6. Sub 52 Gordiano Florentius Viennensisepiseopusclaruit. Postquem regnavit Philippus

hostis suslineret periculum ad invocationem nominis Christi,

quam

subito militesmagna

fidei

tantia fecerunt, tanta vis pluviarum erupit, ut Ro-

VARLE LECTIONES.
39 38 Ob. 5. Id. Julii in marg. *° invisa corr. Ob. 3. Id. Jan. in margi. Ob. 3. Id. Jan. in marg. 43 42 41 Ob. 11. Kal. i\\\in marg. coronantur in marg. Fotinus Ob. Kal. Mai. inmarg. emisac. *e 45 Anno auxilio in margine add. ** Cujus Ob. 7. Kal. Junii inmarg. Ob. 10. Kal Mai. in marg. 49 48 JuNov. in marg. B0 Anno Pontianus o. 4 9. K. I. inmarg. observandum in marg. add. 62 51 Sub claruit in marg. o. 4. N. I. in marg. deorum in marg.

«

— —

\i

CHRONICON.
a.

— LIB.
3 diaconi

I.

£2

cumfilio Phylippo

[AdoJ,

Hic primus

omnium

A

imperatorum christianus fuit, et 3 ejus anno milie simus annus Romae urbis expletus est. Unde coronata urbecum sollempnizarct populus Romanus et
sacrificia celebraret,
sibi

(Gestapont. Rom). Wic constituit ut 2presb'iteri et episcopum in omni loco non desererent. Obiit 3. Non. Martii, sepultus 8. KaJ. Sept. [Heda].

Inter

Lucium

et

Stephanum

d. 2U.

Callus

cum

iilio

impcrator

cum

filio

et

coevo

?, nobili et ingenuo viro, tamenchristiano, procedebat ad teinplum. occulte Sed a beatoPontio revocatusetdoctrinis ecclesia-

Pontio (Acta Pontii

Volusiano regnavit a. 2, m. 4. Stephanus Romaiiu.;, patrcJobio, a. 6, m. G, d. 2. Hic coastiluit ut saccrdotcs et

sticis

imbutus, baptizatuscst

cum

vestessacrasin cotidiano usu nori baberent (Gestapont. Rom). Deeoliatus est subValevilae

filio.

Quibeatus

leriano et Callieno

4.

Non. Aug.

et

cessavitepiseo-

1'ontius

ob hoc quia Romanos iinpcratoresChristo

patus

d. 22.

credere docuit, martyrii coronam suscepit, Corpus ejus translatum postlonga tempora nunc condigne
requiescit et veneratur in monasterio
rias dicitur. Philippus
id est in ipsius vigiliis,
83

Anno

inc.
a.

Dom.
1S

261. regnaverunt

Valerianus et
in

Calienus

[Beda]

Valerianus

christianos

quod Tome-

imperator

in die pascha?,

persequutionecommota statim " a Saporo Persarum rege capitur (fol. 18). et luminibus orbatus

cum

voluisset comniunicare

misteriis a Fabiano papa qui poutificatum susceperat

g

misera servitute consenescit [Ado.]; ita ut Sapor equum ascendenti dorsum pro scabello pararet.

anno dom.incarn. 241, non prius estpermissus,

Unde

territus Galienus

pacem

ecclesiis

reddidit.

nisiconiiteretur peccata sua et interpenitentessta-

[Beda].

per penitentiamculpas quaedeeoplurimeferebantur dilueret. At ille quod a sacerdote fuerat
ret, et

Anno.
9.

inc.

Dom.
t8

276. Claudius regnavil a
9

1,

m.
Cui

[Regino]. His

mensibusadde
et

4 Volusiani, Ht

imperatum libenter suscepit, divinum metum et fidem religionis plenissimamrebuset operiinissibi inesse comprobans. Hujus humilitas tanto mordacius tumorem regum nostrorum impetit, quanto religiosius illein tamtencra 54 christianitate penitentiam 5 * susceperit, quam 54 isti in matura ecclesia M et " per M orbem M dilatata nec audire consentiunt.

annusqui hic inimeratur,
successit Aurelianus

remanet

m.

i.

a. t>, m. U. Hic chrisLianos persequitur. Sub hoc passus est Benignus martyr

cum

sociis.
;

Quo mortuo Tacitus reguat
59

meuses 6
iii

[Beda

Regino]. His

etiam adde
fiunt 108,

Aureliani,

annus, remanent 88 diesFloriani. His junge 28dies

quisupra remanserunt,
dies.

menses

3 et

18
i.s.

Adde superfluos

2 menses, fiunt m. 5 el d.

Anno inc. Dom. 2S7 Decius imperium assumpsit quodtenuita. 1, m. 3 [Beda Regino] His 3
r,s
;

Et post

Fiorianus dies 88[Beda]; post quem regnavit Probus a. 5, m. 4. llis 60 adde (5 Tacili et

eum

Anto3, Marci annus qui hic ponitur. Remanet, m. 1 et d. 28 supranotati Anthero papa martyrio coronato, Fabianus succedens, natione Romanus, Patre Fabio sedit a. 13, m. 11. (Gesta pont. Rom). Inter Antherum et Fabianum d. 13. Deciusmulta sanctoruin milia intcrfccit. Fabiano
nini 1, Helii Pertinacis6,fit

n.ensibus Decii addc Antonini Pii

ci

supradictos [Regino],

fit

annus,

remanent men-

ses3.
inc. Dom. 264, Valeriani et Galieni a. 3, tempore Simplidesepiscopus Viennensiscl.iruit [Ado] Xystus Grecus,exphylosopho ordinatus il. Kal. Aug, A. 1, m. 11, d. o. Passus est sub Valtriano 8. Idus August. (Gesta pont. Rom.). fnter Xystum et Dionysium d. 5. 62 Dionysius cx mouachocujus generationem invenirenon potui, sedit j 6, m. 2, d. 4. Regnavit Carus cum filiis Carino et

Anno ab
61

quo

papasub Decio martyrio coronato
rii

13. Kal.

Februa-

.

cessavit episcopatus d. 7.

Anno dom.
nus, tus

inc. 2154,

quo tempore claruit Lupicia. 3, d.
3.

nus Viennensis, succedit Cornelius natione Roma-

patreRomano

[Ado]. Sedit

est sub Decio. Hic rogatus corpora sanctorum apostolorum viaOstensi, ubi decollatus est,

M

Corona-

a
;

Lucina levavit
et Pauli

quidem
Kal.

a. 2. Cui successit Diocletianus annoab Dom. 290 [Beda]; regnavit a. 20. cum Maximianoet Constantio,et post mortem DiocletianiMaximianuscum Severo. Galerioet Maximino [Beda].

Nuineriano

inc.

posuit

18.

Octobris. Inter Cornelium et

Lucium d. 3«. Cujus temporesurrexit heresis Novatianorum a quodam Novatoquiex ccciesiam ordinacione Novatiani etDeus Cornelium intronizari voluisset, ab
ecclesia recessit et

D

Dionysius papaparrochias etdioceses constituit,et presbyteris ecclesias dedit [Gestapont. Rom.)Cui

Romanus, patre Constantio sedita. m.3, d. 1. Obiit 3. Kal. Jun. Constituit supra memorias martyrum missas celebrari. Euticianus
successit Felix
4,

heresim sui

nominis statuit.

Praeerat tunc Carthagini Cyprianus martyr primas Affricao qui superfuit Cornelio usque ad tcmpora

Tuscus, patre Marino, decivitate Lunis, sedit a. 1, m, 1, d. 1. Sub 63 Aureliano hic martyrio coronatus
8.

Kal Aug.

in

cimiterio Calixti sepelitur, qui

coronatus est eodem die quo Cornelius persecutione Valeriani marfyrio M Luet
.

domni Lucii papae,

etiam ipse 342 martyresmanusua sepelivit, etcessavit cpiscopatus dies8. Constituit super altare benedici fruges fabaj et
uva?.

eius

Romanus, patrePorfirio, sedit

a.

3,

m. 3 d

3.

Gaius Dalmata, patre

VARLE LECTIONES.

«

"Philippus Coronatus
H.s

-3 m

- Valeriani m marg.
CLIV.

comprobans in marg. " ex conjcctura suppletum. 51 His sunranotati in mara «vox erasa» Eis-m.i in marg. • His-d.iaS 7 marg. •» Quo- claru.t in marg. » XXXV corr. V codece. « Sub -8 in marain?

-

-

Patroi..

%

43

HUGONIS ABBATIS FLAVINIAHENSIS
12Mar-

44

Gaio ex genere Diocletiani a. 11, m. 4, d. tyriocoronatus cst 11. Kal.Mai. Hujus temporibus viguitsanctusSebastianus.InterGaium et Marcellioumdies 11. Marcellinus Romanus, Patre Preje" m. 4, d. 17. Intcr Marcellinum et Marcto
a. 9,

A

potitus per vexillum saneta Crucis celitus illi ostensum, matrem suam misit Iliciosolimis ad per-

cellum dies2S. MareellusRomanus, patreBenedicto impedc Via Lata, a. 6. m. 7, d. 25. Diocletianus
ascivit, rator ad consortium imperii Maximianum Hic adorari Valerium et Constantium cesaresfecit. ccsar juxta se jussit utDeum [Hiehon]. Constantius qui rebellaverant Lingonas 60 milia Alcmannorum

quirendum lignum dominicum, quod ctiaminvenit et sicsecari fecit per medium, ut et crucem defcrretadfilium, ctcrucem llierosolymis reservaret, sapienti usa concilio, ut ubi fuerat membris dominicis aptata per supplicium, illic glorificata

venera-

retur a populis.

Melchiades Afer sedit Romae an-

nis 4 (Gesta pont.

Rom.)

;

quo

65

tempore claruit
3.

Paschalius Vicnnensis episcopus. Hic constituitut
nullus die dominicoaut
5. feria

jejunaret. Obiit

inlerfecit.

va cepit,

Anno lSregniDioeletiani persequutionoet.mensc Martio in diebus pasehse quod
Aprilis univers;e
ecelesiae

Idus Deceinbris et cessavit episcopatusdies 17. Anno dom. inc. 313. Silvester Romanus, patre
Rufino,
sedita.
22, m. 10,
d.

fuit 5. Kal.

subversae

ll.IIic

constituit

anno regni,qui sunt. Vicesimo autem, idestultimo Dom. 310) erat tertius annuspersequutionisab inc.
Diocletianus et

crismaconfici,etbaptizatumcoiifirmari,dalmaticas

B

deposuerunt. apud Massiliam fugiens, dum genero suo insidias parat,strangulatusinteriit.Constantiuscesar,Clauimperatoris nepos ex filia, pater Constantini, civilitertio anno persequutionis obiit, vir summae mansuetudinis[BEDA].EtMaximianus etSedii

Diocletianus moritur.

Maximianus Mediolani purpuram Maximianus

prccepit indui et .acnlicium panno hneo involvi. Secundo igitur anno postquam Constantinus superato Maxentio tyranno,

Maximiani Herculii filio, Urbem recepit, persequutionis anno 10, per Silvestripapajpredicationemad fidcm Christi conversus
est, etfecit

tatiset

veruscssaresfaclisunt.(foU9). Maximianusstupra accumulat. sua christianorum perscquutionibus
Cepta semel persequutioefferbuit usque ad7.Constantiniprincipisannum/itainfra unummensem 17
milia

baptizatus est, basilicam beati Johannis baptistse quaaappellalur Constanti68 est privelegium quo Silvester niana [Beda]. Hoc papainterventu Helenae augusta) per Agricium pa-

Roma3, ubi

triarcham Trevirenscmditavit ccclesiam,quod Volusianusarchiepiscopus rescribi jussit (37):«Sicut nuncTrein gentilitate propria virtute, sortire et
viri

martyrum passi inveniuntur. Anno ab inc. Dom.310 (Gestapont Rom.), Con-

primas *super Gallos spiritualem etGermanos prioratum, quern tibi praeomnibus harum gentium
episcopis inprimitivischristianae religionisdoctori-

Brittania stantinus, Constantii ex Helena filius, in regnavit a. 30, m. imperator creatusS. Non. Mai,

Hisadde 3 menses qui supra remanserunt, fit Agricius annus, remanet mensis [Reg.]. Sub hoc S.
10.

busscilicetEuchario,Valerioet Materno, pirbaculumsuum caput ecclesiaB Petrus signavit* haben-

confessor et episcopus Trevirensis

claruit, cujus

dum, suamquodammodominuensdignitatem, ut le participem faceret. QuomodoegoSilvester servus
Agriejus successioneque indignus per Patriarcham dominae Heleciumrenovansconfirmo, adhonor.'in

Post successorfuit S.Maximhms, (Gesta,pont. Rom.).

Marcellum,primoannoConstantini,EusebiusGrecus inventa ex medico sedit Romao mensibus 7. Sub hoc
Non. Oci., et cessavit epi.-copatusdies7[BEDA]. InterMarcellum et Euseest

cruxDomini. Obiit

L>.

»{eaugustseejusdemmetropolisindigena;,quamipsa translatum felix per apostolum Mathiama Judaea
ceterisque reliquiis Domini magnifice ditavit spenovici cialiterque provexit. Hujus privilegii cleri dirimantur, quoniam anatheemuli communione
» Fecit et aliambeato Petroin mate maculantur templo Apollinis (fol. 19'), nec nonet aliam beato 5 Pauio, corpusutriusque .-Brecypricocircumdans
*7
.

bium dies20. Quartoanno persequi.tionis MaxenRoma3 augustus tius, Herculii Maximiani filius,
appellatus est.Contra quem pugnavitConstantinus Romam interfecto eo, 6. imperii sui anno, et apud urbem recepit. Helena, mater Constantini, christia-

prosequunissima, filiuniproficiscentemadbellum

munuwninuiu rrevirorum de civitate Trevirorum cum multocomitatu Stegressa DJ3UIHH.U egltiM, Bysontium vcnit, et in cclcsiola sancti longa phani inmonte sitajuges fundens lacrimaset
tfi ta,
,

D

pedes grosso (Ibid.). Fecit basilicam in palatio ubi de ligno crucis Sororiano n •»— ^^« «..«"- quse cognominatur, Domini posuit. Basilicam etiam sanctaa martyris filiaasusefecit, etbaptisteriumibiAgnseexrogatu «llrr.ciim fan t nt hnn .ist.fiPium lbl-

ducens jejunia, pro salute

filii

[aures*]

Domini

ct

dem
filia

ubi et baptizataest soror ejusConstantiacum

Et quia beati Stephani prece pulsabat humillima. votuin vovit de reparalocus ille erat permodicus,
tione et ampliatione novae ecclesiae,

quodet

fecit

Augusta. Fecit etbasilicambcato martyri LauBasilicamquorentio viaTyburtinain agro Verano. beatis martyrique via Lavicanainter duos lauros
ubi matrem bus Marcellino et Petro,etmausoleum purpureo. Basilicam suam posuit in sarcophago

dirigens cementarios et expensasad edificationem

basilicaecondignas.Constantinusimperatorvictoiia

VARLE LECTIONES.
episcopus in margine, quo Piecto c. archiepiscopus rescribi jussit hicrepetilc. dus

«

*5

-

c6

Hoc

jussit in

margine.

67

EPR.

quod Volusia-

NOT.E.
(37)

Cf Gesla Treverorum

c.

19.

45

CHRONICON.

LIB.

I.

ifi

quoque in civitate Ostia juxta portum urbisRomae beatorum apostolorum Petri ct Pauli et sancti Johannis
baptistae.

A

bilium, et in

Jesum Christum

filium

ejus unicu ni.

Item

aliam

sancti

Johannis

Dominum nostrum, creata tum sanctum dominum et
confitemur.
ita ut

sunt omnia, et in spiri-

vivificatorem universae

baptistae in civitatc Albanensi. Item aliam in urbe 68 Neapoli [Bedi]. Iclem Constantinus Drepanam Bythiniae civitatem in honorem martyris Luciani ibi

creaturae.NosPatremetFiliumet Spiritum sanctum
inTrinitatcpcrfecta
sit

plenitudo

divinitatis et unitas potcstatis, Pater Deus, Filius

conditi instaurans ex vocabulo matris sua3 Ileleno-

Deus, Spiritus sanctusDeus;ettresunumsunt.Tres
itaque pcrsonae.sed una potestas;namsemper Deus
se edidit ex se

nuncupavit. Constituit teinpla paganorum claudi. Hic statuens urbem nominis sui in Trachia, Constantinopolim appellavit,quamet(sedemimperii et totius Orientis caput esse voluit. Fecit etiam pripolim
vilegium sanctae Romanae ecclesiae quod constituit beato papae Silvestro et omnibus successoribusejus

quod sempcr erat gignendaad secula

usque in perpetuum, et optulit illud super corpus beati Petri apostoli. Quod hic inserere non pigebit.Est autem hujusmodi (Decret.) « In nomine sanctae et individuae Trinitatis, Patris scilicet et Filii et Spiritus sancti. Imperator caesar Flavius Constantinus, in Christo Jesu una cx eadem Trinitatis persona salvatore domino Deo nostro fidelis, mansuetus, maximus, beneficns, Alemannicus, Rritpontificibus
:

verbum.Et quandoeodem solo suaesapientiae verbo universam formavit creaturam, cum eo erat cuncta suo archano componens ministerio. fgitur perfectis celorum virtutibus et universis lerrae materrfs, pio sapientiae niUu ad imaginem ct similitudinem suain primum de limo terrae fingens hominem, hunc para-

g

diso posuit voluptatis.

Quem

antiquus serpens

et

antiquus hostis invidus diabolus, per amarissimnm
!ignivetitigustum',exulemabeisdemeffecitgaudiis,

eoque expulso non desunt sua venenosa multis modis protelarejacula, utaviaveritatis

humanum

abs-

frahensgenus, idolorumculturae, creaturaevidelicet

tanicus, Ilunicus, pius, felix, victor et triumphator,

semper augustus, sanctissimo ac beatissimo patri Silvestro urbis Romae episcopo et papae, et omnibus
ejus successoribus qui in sede beati Petri apostoli

non creatori, deservire suadent. Quatinus per hoc eos quossuis valuerit irretireinsidiis,secumetemo afflciat concremando supplicio. Sed Deus nosler
ct

miserius plasmatis

sui,

dirigens sanctos suos pro-

sessuri sunt usqueinfineseculipontificibus,

necnon

phetas, per quos lumen futurae vitae,

adventum

vi-

etiam omnibus reverontissimis
catholicis episcopis

delicet filii sui domini et Deo amabilibus Jesu Christi adnuncians, misit eundem unigenitum eidemque sacrosanctae Romanae fiiium suum et sapientiae verbum (fol. 2o'). Qui deecclesiae per hanc nostram imperialem constitutioscendens de celis propter nostram salutem, natus nem subjectis in universo orbe terrarum, necnon et de Spiritu sancto et Maria virgine, verbum caro faposteris eorum cunctis postfuturis temporibus conC ctum est et habitavit in nobis, nec amisit quod fuestitutis,gratia, pax, gaudium, longanimitas, miserirat, sed cepit esse quod non erat, perfectus Deus cordia,a Deopatre omnipotenteetJesusChristo filio et homo; ut Deus perficiens mirabilia, ut homo huejus et Spiritu sancto in omnibus vobis (fol. 20). manas sustinens passiones. Ita verum hominem et QuodequalissalvatoretredemptomosterJcsusChri-

nostri Dei et salvatoris nostri

stus, altissimi patris lilius,

per suos sanctos apostolos Petrumet Paulum,intervenientepalrono nostro

verum Deum

predicante patre nostro
intelligimus, ut
fuisse

Silvestro
el

summo

pontifice

verum Deum

Silvestro
hiliter

summo

pontifice et universali papa, mira-

verum hoininem

operari dignatus est, liquidanarratione per

hujus nostrae imperialis constitutionis paginam ad

agnitionem omniumpopulorumuniversoorbeterrarum studuit propagare nostra mansuctissima serenitas, primum quidem fidem nostram, quam a prclato exortatore nostro Silvestro universali

non abnegemus. Quieleetis apostolismiraculis coram cis et innumcra populi 12 multitudine coruscavit. Confilemur eundem DoiniiHim nostrum dominumChristum ct implesse legem
prophetas, passum, crucifixum,
pturas tercia

et

secundum Scridiea mortuis surrexisse, assumptum
;

papa
ita

et

in

ccelos,atque sedcntem ad dexteram Patris, inde

pontifice edocti

sumus, intima cordis confessione
de-

ad instruendasomnium inentesproferentes,et

venturum judicare vivos et mortuos cujus impeni non crit finis. Haec est fides nostra orthodoxa a bea-

mum

miscricordia Dei super nos diffusam annun-

D

tissimo Silvestro
circo

ciantes. Nosse

enim vos volumus, sicut per anteriorem nostram sacram pragmaticam jussioncm signicompositionibns atque ab
et

summo pontifice nobis prolata. Idexortamur omnem populum et diversas gen-

ficavimus, nos a culturis idolorum, simulacris mutis
et manufactis, diabolicis

tiumnationeshanc fidemtenere,colereetpredicare, et in sanctie Trinitatis nomine gratiam baptismi consequi, et dominum Jcsum Christum salvatorem
nostrum, quicumPatre et Spiritu sanclo per infinita vivit et regnat secula, quem Silvester beatissimus pater noster universalis predicat pontifex. cordedevoto adorare, [pse enim dominus Deus noster misertusmihipeccatori,hostrissuossanctosapostolos ad visitandum nos et lumen sui splendoris infulsit

omnibus Satanae pompis recessisse,
pctua, pervenissc, credentesjuxta id
almificus

ad integram
et vila per-

christianorum fidem, quae est lux vera

quod nos idem

summus

patcr et doctor noster Silvester

instruxit, credere in

Deum patrem omnipotentem,
omnium
et invisi

factorem celi et tcvrae, visibilium
.3

VARI.E LECTIONES.
depravan
c.

47

IIUGONIS ABBATIS FLAVINIACENPIS

48

nobisetabstractumatenebrisadveramsuamlueem
et

A

adipsumpresulemveni, ibiqueabreiumciansSatanae
pompis et operibusejus,etuniversis idolis manu l'actis, credcremedixi iu Deum patrem omnipotentem
factorem
et in
cceli ct terra?,

agnitionem sui nominis me pervenisse gratulatotam mini. Nam cum dudum valida squaloris Lepra
medimei corporis invasisset carnem, et multorum procorum convenientium cura adhiberetur, nihil sacerdotes Cafuit ad salutem. Ad bajc advenerunt
pitoliidicentesmihideberefontemfieriinCapitolio, sanguinc, et in eo et compleri hunc innocentum eocalenle totum me posse mundari. Et secundum
i-iun

visibilium et invisibilium,

Jesum Christum unicuin dominum nostrum
Maria virgine,

qui nalus est dc Spiritu sancto ex

dicta aggregatis pluribus

innocentibus,

dum

eos mactari vellent sacriiegi paganorura sacerdotes repleri, cernens sereet ex eorum sanguine fontem ilico exorrui nitas noslra lacrimas matrum eorum, illis restitui facinUs, misertusque earum, proprios concessis ad profilios, datisque vehiculiset donis relaxavimus. Eadem pria ilias omnes gaudentes

spontanea voluntate coram omni populo eonfessus sum. Benedictoque fonte iliie me trina mersione unda salutis puriiieavit. Positoque me in fontis gremio, manum me de eoelo contingentem propriis oeulis vidi, de qua mundus exurgens, ab omni me
leprse squalore

mundatum cognoscite

(fol. 21').

Le-

vatoque me de

venerabili fonte indutoque vestibus

candidis septiformis Spiritus sancti in eonsignationem adhibuit, beati crismatis unctione ct sanctse

B

crucis vexillo

meam

frontem

linivit,

dicens

:

« Si-

nocturno nobis facto silentio dum somni tempus advenisset, adsunt apostoli sanctiPetrusetPaulusdicentesmihi:«Quiaflagitiispoigitur transaeta die
suisti

gnat

te

Dominus

sigillo iidei suse in

nomine

Patris,

Spiritus sancti in eonsignatione fidei;» et cunctusque clerus respondit: « Amen. » Et adjecit
Filii, et

terminum,eteffusionem sanguinis innocentis

presul

orruisli, missi
tibi sanitatis

sumusa Christo domino

nostroidare

reeuperande consilium. Audi igitur monitanostra,etfacqua3cunqueindicamustibi.SilSeraptim fuvester episcopus civitatis ad montem
giens persequutiones
clericis

« Pax tibi. » Primo itaque post perceptum sacribaptismatismysteriumetpostcurationemcorporis mei a squalorc leprae agnovi non esse alium Deum nisi Palrem et Filium et Spiritum sanctum,
:

quem beatissimus
tem
dii

pater Silvester predicat, trinitain

tuas, in cavernis

cum

suis

in unitate,

unitatem

trinitate.

Nam omnes

latebram fovet. Hunc cum ad te adduxeris, in qua dum te ipse tibi piscinam salutis osteudet, valetudo diffugiet. tertio merserit, omnisa te lepras

gentium quos hactenus colui, demonia opera manu hominum facta comprobantur. Etenim quan-

Quod cum factum

fuerit,

hanc vicissitudinem tuo

tam potestatem idem Salvator apostolo suo Petro contulerit incceloetinterra,lucidissime nobisidem
vcnerabilis pater edixil,

Salvatoricompensa, ut omnes pertolumorbemtuo ipsuin in hac jussu ecclesias restaurentur. Tc autem idolorum puriiica,ut relicta omni superstitionc
paiHe

dum

fidelem

eum

in

sua

in-

terrogatione inveniensdixit: «Tu esPetruset super hanc petram edificabo ecclesiam meam, et portse
inferi

Dominumvivumet verum,

qui solusestDcusverus,

non prsevalebunt adversus eam,
et

et tibi

dabo

attingas. » adores et colas, ut ad ejus voluntatem quod a Exurgens autein a soinmo protinus juxta id peregi, advocatosanctis apostolis admonitus sum precipuo et magnifico patre et illumma-

quodcunque ligaveris super claves regni celorum, terram erit ligatumet in coelis,et quodcunque solveMirum ris super terram erit solutum et in coelis. »
hoc est valde et gloriosum in terra ligarc et solvere, pra> et in celo ligatum et solutum essc. Et dum hseo
dicante beatissimo Silvestro agnoscerem et benefiti corporis reciis ipsius beati Petri integre me sani ta

que eodem

omnia ctore nostro Silvestro universali papa,

a

san

tisapostolisperceptainverbadixi,percunctatusquesum eum, qui essentdiiistiPetrusetPaulus(fol.2l). dictos ait, sed apostolos llle vero non eos vere deos Et rursum Salvatoris domini nostri Jesu Christi. papam, interrogare cepimus eundem beatissimum haberet, utexpicturis eorum imaginespictas

stitutum,utilejudicavimusunacumomnibusnostris satrapis et universo senatu et cuncto populo Romanse
gloria? et

imperio subjacente, ut sicut interris

utrum

docuerat. disceremus hos esse quos me revelalio pater imagines eorundem Tunc isdem venerabilis preeepit. apostolorum per diaconem suuin exiheri Quam dum aspicerem et eorum quos in somno videram figuratos in ipsis imaginibus aspexissem satrapis vultus, ingenti clamore coram omnibus

vicarius filii Domini videtur esse constitutus, ita etiam ct pontifices qui ipsius principis apostolorum quam vices gerunt, principatus potestalem amplius

D

terrena nostra; imperialis mansuetudo serenitatis haberc videtur, concessam a nobis nostroque imperio obtineant, ebgentes nobis ipsum principem

apostolorumvelejusvicariosfirmosapudDoumesse
patronos. Et sicut est nostra terrena imperialis poRomanam ecclesiam det ntia ejus sacrosanctam

meis confcssus sum eos esse quos

in

somno

vide-

junio et

idemparam. Ad luec indixit beatissimus Silvesler, nobispcenitenti;e ter noster, urbis Donueepiscopus, Laterancnse in jetempus intra palatium nostrum peracta cilieio, ut omnia quse a nobis impie
atque injuste disposita fuerant, vigiliis, crimiset orationibusapuddominum nostrum Jesum Christum Salvatorem nobis donari impetraremus. usque Deinde per manus impositionem clericorum
jejuniis, la-

crevimus honorare et amplius quam nostrum imperium et terrenum regnum sedem sacratissimam
potestabeati Petri glorioseexaltare,tribuentes ei

dignitatem atque vigorem et honorificentiam imperiolem atque decernentes sancimus, 4precipuas sedes, ut principatum optineat tam super

tem

et gloriae

Antiochenam,Alexandrinam,Constantinopolitanam

49
et

CHRONICON.

— LIB.

I.

>0

Jerosolimitanam. quamque eciam super omnes universo orbe terrarum Dei e-clesias. Et pontifex
siae extiterit,

A

que de presenti contradimus palatium nostrum Lateranense, quod omnibusin toto orbc terrarum prcfertur atque eminet palatiis ; deinde diadema, videlicet coronam capitis nostri, simulque frigium nec nonctsuperumerale,videliect lorumquo impc-

qui pro temporeipsius sacrosanctaeRomanaeecclecelsior et princeps cunctissacerdoti-

bustotiusmundi existat, et ejus judicioquaequaead cultum Dei et fidei christianorum stabililatemprocuranda fuerint, disponantur est ut tibi lexsanctacaput teneat principatus, ubi sanctarum legum institutor Salvator nosterbeatum
(fol. 22).

Justum quippc

circundaricollum, verum etclamidem purpuream atque tunieam coccineamet omniaimperialia indumenta el omnemprocessionem imperiale assolet
rialis

culminisseu
;

et

dignitatem imperialiumpresi-

Petrum apostolum apostolatus optinere precepit
cathedramubiet crucis patibulumsustinensbeatac mortis sumpsit poculum, suique magistri et domini
imitator apparuit
Christi
;

dentium equitum

conferentes etiam et imperialia

sceptra, simul conta atque signa blanda et

omnia

diversaornamenta lmperialia
ordinis eidem saerosanctae

et tibi

nominis colla

fiectant,

gentes pro con^cssione ubi earum doctor

gloriam nostrae potestatis. Virosetiamreverentissimosclericosdiversi
et

Romanae

ecclesiae ser-

Paulus extensocollo pro Christo martyrioestcoronatus illic usque in finem querant doctorem, ubi sanctum quiescit doctoris corpus ;et ibi proni et humiliati celestisregisdominisalvatorisnostriJcsu Christi famulentur o.Ticio, ubi superbiterreni regis
;

vientes illudculmen, singularitatem, potentiam et

g

praeccllentmmhabere sancimus, cujus amplissimus
noster senatus videtur gloria adornari,id estpatricios atque consules
effiei, ncc non et oete-is dignitatibusimperialibuscospromulgantes decorari. Et

serviebant. Interea nosse

volumusomnempopulum

sieut ornatur imperialis milicia, ita et clerum sanctae

universarum gentium etnalionum pertotumorbem terrarum construxisse nos intra palatium nostrum
Lateranense eidem salvatori
sciatis de ejus

Romanae

ecclesise

ornari decernimus, et quemad-

modum
et

imperialia officia

diversa cubiculariorum

nostro

domino Deo
12

Jesu Christo ecclesiam a fundamcntis, et

nos

fundamentissecundum numcruml2

apostolorumcophinosterraeonustos propriisasportasse humeris
et

jquamsacrosanctamecclesiamcaput verticemomnium ecclesiarum in universo orbe

omnium excubitorum ornantur, ita sanctam Romanam ecclesiam deroravi volumus et ut amplissime pontificali decorepraefulgeat. Decernimus et hoc elerieis ejusdem sanctae Romanae ecclesiae, ex linteaminibuscandidissimo decorceorum decorari equos et itaequitare, el sieut noster
ostiariorum et

terrarumdici,coliet venerarietpredicarisancimus,
sicut por alia nostraimperialia decreta statuimus.

senatus calciamentis utitur
et

cum udonibus,
;

id est

candido linteamine illustrari
.,

ut sieut celestia ita

Construximus etiam ecclesias beatorum Petri et Pauli principum aposto!orum,quas auroet argento locupletavimus, ubi et sacratissima eorumcorpora cum magno honore recondentes, thecasipsorumex clectro, cui nulla fortitudoelementorum prevalet,
conslruentcs
preciosis

terrena decorentur. Pr;e omnibus autemlieen-

tiamtribuentesipsi sanetissimo patrinostro Silvestro, urbis

post

Romae episcopoet papaD, etomnibusqui euminsuccessum perpetuis temporibus advein

nerint beatissimispontifieibus, pro honoreet gloria

crucemexauropurissimo etgemmis per singulas eorum thecas posuimus, et
;

Christidomini nostri

eadem magna

Dei eatholica

etaposto'ica eeelesiaexnostris inclitis,

quem placain

elavis aurcis

confiximus, qui pro

concinnatione

tusproprioeonsilioclerieare voluerit et

numero

iuminarium prsediacontulimuset rebus diversiseas ditavimus, et per nostram imperialium jussionem

religiosorum clericorum dinumerare, nulloex omnibus presumente superbe agere. Dccrevimusitaque

sacramtam

in

orienteet occidente quani

in

septenJudaea,

trionali et meridionali

plaga, videlicet in

Grecia, Asia, Tracia, Afriea, Italia vel
sulis,

diversis in-

nostram largitatcmeiseoncessimus, eaprorsus ratione ut per manus beatissimi patris nostri Silvestri pontificis successorumque ejus omniadisponantur. Gaudeat itaque una nobiscum omnis populus et gentium nationes in universo orbe terrarum, quos exortamus onmes ut Deo et salvatori nostro Jesu Christo immensas unanobiscumgratias referatis, quoniam ipse Deus in celis ciesuperet in tcrra deorsum qui nosper suos sanctos apostolos visitans sanctum baptismtissaeramentunipercipe;

hoc ut idem \cnerabilis pater noster Silvcster summuspontifex vel omncs ejus successores diad.-ma, videlicet coronam cx capitenostro, quod illi eoncessimus, exauro purissimoetgemmispreciosis uti debeant et in suo capite ad laudem Dei pro hoet

nore beati Peti

D

gcstare (fol. 23). Ipse vcro beatus papa supracoronam elericatus, quam gerit adgloriambeatiPetri, omnino ipsaexauro non estpassus
i

uticorona. Frigiumverocandido nitore splendidum

resurrectionem dominicam designans, ejussacratissimo vertici manibus nostris

imposuimus
ad

:

sta-

tuentes

eodem
uli

frigio
in

omnes

ejus

suecessoressin-

gulariter

proeessionibus

imitationem
pontifiealis

rejussit,etcorporissanitate dignoseffecit(fol.

22').

imperii nostvi. Uiuie ut noa vilescat

Pro qua concedimusipsissanctisapostolis dominis meis, et per eos etiam beato Silvestropatri nostro
pontifieietuniversali urbis Romae papae, et omnibus ejus suceessoribus pontifieibus quiusque in iine mundi in sede beati Petri erunt sessuri, at-

apex, sed magis amplius
dignitas et glorise

quam

terreni

imperii

potentia

decoretur, eece tam

summo

palatium nostrumut pi\elatumest,quainqueRoni3?
urhis et oinnes Italiaeseu occidentalium regionum

provinciaslocaetcivitatessepefato beatissimopon-

51
Liflciuniyersali

HUGONIS ABBATIS FLAYINIACEXSIS
A apud
Arelatenses OOOpatrum,
igitur

52
Marino ejus urbis
Conslantinus fldcm

papapatri nostroSilvestro contra aentesatquerelinquentesejusvelsuccessorumejus
pontiflcum potestatiet ditioni, flrma imperiali censura perbancnostram divinalem sacram et pra-

episcopa, Glaudio Viennensi.

Nono

anno postquam

gmaticura constitutum decernimus

disponendum,

atque sUb jure sanctaa Romanas ecclesia concedicongruum perspeximus ,ni.s permanendum. Dnde

morbus Arrn intotoorbe diflusus est, a quo Arriana heresis [IIieron]. Ad cujus perfidiam destruendam apud urbem N.caeam ab Alexandro I. 35". anno ab inc. Dom. 319 «, 318
Christi suseepit, pestilcns

nostrumimperiumel regni potestatem orientalibus
translVrri et transmutari regionibus et in Rizantiae

episcopi congregatisunt, preceplione papae S.lvestri,

ubi ct ipse rex interfuilet hereticorum maclu-

provinica
edif.eari et

in

optimo loco nomini

nostro civitatem

nas omousii oppositione deleverunt

(Gesta p.R).

nostrum illic constitui imperium, quum ibi principatus sacerdolum et christianiaa religionis caput ab imperatore celesti constitutum est, justura non est ut illic imperator terrenus habeat pofestatem. Haec verO omnia qua? per hanc nostram imperialem sacram et per alia divinalia dcereto statui.nusatque confirmamus,usque in finem

» etiara Silvester papa in urbe Roma concilium cum consilio august. 13. Kal. Juln 267 episcopos, et dampnavit iterum Calhxtum, Arrmm,
Congregavit
_

B

mundi illibata et inconcussa permanenda decernimus. Unde coram Deo vivo qui nos regnare praecepit et coram cjus terribili judieio obtestamur per hoe nostrum imperiale constitutum omnes successoresnostrOJimperatoresetcunctosoptimatessatrapas et araplissiraum senatum et universum populuin in ioto orbe terraruni nunc et in posterum
cunctis retro temporibus imperio nostro subjacente.n, nulli

Fotinum et SabeUium et constitu.t ut presbyterum Arrianum resipiscentcm non susc.perent msi episcopus loci designaret et crisma ab episcopo conconsignent propter flci, ct ut episcopi baptizatum hereticos, et ut baptizatum puerum presbyter cnsmate liniat propter occasionem mortis, et ut nu
Hic scpullus laicus cri.nen clerico audeat inferre. tus est in ci.niterio Prisciltoe pndie Kal. Januarn

verecatholicusetconfessor;etcessavitepiscopatus diebus 13 [Hieron.]. Moritur Constant.nus anno
«tatis suaa 65, lmpern 30.

Anno vero ab
23,

inc.

Dom.

341 Constantius

cum
a.

eorum quoquo modo

licere

hsec qiue

a

Constantino et Constante fratnbus regnaverunt

nobls imperialisanctione sacrosanctaB Romanasecclesi* velomnibus ejus pontificibus concessa sunt
refragari aut confringere vel in
re. Si

m.

S,

d.13.
ab. inc.

Anno
siae 2,

quoquam
in

convelle-

Dom. 338. prafuit Romanas eccleMarcus, natione Romanus, patre Pnsco ann.s
7, d. 20.

quod non credimus, meratoraut eontemptor extiterit, etemis dampnaquis autem,

hoc

te-

m.

Obiit

6.

Non. Octobr

c.
;

e.

d.

M
;

tibnibussubjaceatinnodatus, et sanclosDei principes apostolorum PetrielPaulisibiin presentiet in Vitafuturasentiatcontrarios, et ininferno inferiori

L

(Gestap.R). Cui successit Julius Romanus c. Rustico, a. 15, m. 2, d. 7. Obi.L 2. Idus Apr.hs [Hieron]. Conse. d. 26. Anno regni Constantu 13.
tans interficitur, post
t.inuit

patre

eoncrematus, eum diabolo et omnibus impiis defieiatffol 23'). Huius vero imperialis nostri decreti paginam propriis manibus roborantes, super venerabilecorpus beati Petri apostolorum principis posuimus, ibique eidem Dei apostolo spopondimus nos euncta inviolabiliter custodire et nostris suecesSoribus imperatoribusinmandatis relinquimus, et heatissimo patri nostro Silvestro ejusque per
;

quem Constantius imperium. Eodem anno Romanse

solus o P

ecclesi*

pontificatum suscep.t Libenus, sedit a. b, m. 3, ci. 4 (Gestap. R.). Dehinc impietas Arriana Constantiifultapresidioexiliis,careeribusetvar.isaffl.ct.o-

num modis primo Athanasium, de.nde
suae partis episcopos

o.nnes

non

persequuta

est.

[Hieron.J.

eum

cunctis successoribus, do.nino Deo et salva-

torenostroJesuChristoannuente,tradimusperenniteratquefeliciterpossidenda.Amen.Divinitasvos
conservet per multos annos, sanctissimi et beatissimi patrcs. Datum Roma sub die 3. Kalendarum Aprilium, domino nostro Flavio Augusto quater
et

Athanasius toto orbe fugiens aMaxim.no Trevirenpapa pnmo a se suscipitur. (Gestap. R.). L.ber.us Constantioprofideiconfess.onecx.horelega tus.Hoc fuit anno 3, et substituitur cum ejusconsUioFelix H.c vir catholicus etArriana3hereseosadversanus.

D

fecitconcilium48episcoporum,et dejecitUrsacium Constanet Valentempresbyteros commun.cantes

Gallicano viris
63

clarissimis cousulibis.

Ambro-

tio.QuemposteaValensetUrsatms favcnte e.s eodem Constantio augusto Arnano, dejecerunt tacto
conciliocumhereticis,etLibenum abips.s deprava-

sius in libro de obitu Theodosii.Constanlinohoc in ultimis consiituto baptismatisgratiaomnia pec-

cata dimiserit. tamen

quod primus imperatorum

tumetaderroremsuumconversum,LimenioetCatuet lino eonsulibus, de exilioRomam revocaverunt,
'

credidit, et postse heriditatem fidei principibus dereliquit.

3

facta est persequutio

m

clero, ita ut mult.

mar-

magni meriti locum repperit.

[Ano]

Anno

70

post inc.

Dom.

623.

6.

Syncdus

tyriocoronarentur.Felix veroepiscopushabitavit m prasdiosuo, ubi et in pacequiev.t 4. Kal. Aug. Li-

VARLE LECTIONES.

•»

— repperit Congregavit — diebus
68

Ambrosius

15.

Viennensc in mwrg. n CCCXXHH inmarg. 70 Anno Felix in marg. in marg. n et

corr.

CCCXMIII c

II

CHRONIGON.

- LIB.

I.

64

Arberius itaque consentiens Constantio augusto riano, non tantum rebaplizatus est, sed assensumei
praebuit, et postea praefuit in partc annis 7.

A

cultum conversus christianos persequitur. Primo ejus anno beatus Martinus miliciam deserens, a
beato
IFilario

Omnes

baptizatus, factus est Christi miles

anni feliciter in ordine Libcrii numerantur.Post Liberium cessavit episcopatus diebus 6. Successit
Felix, natione
1,

egregius. Juliani blanda fuit persequutio, illiciens magis quam impellens, et multi voluntate propria

m.

3,

Romanus, patrc Anastasio; sedit a. d.2. HiedeelaravitConslantiumaugustum
rebaptizatumabEusebioNichomedienAquiloncjuxta Nichomediam, et pro hoc
et
3.

hereticum
se in villa

corruerunt. Julianusergo in Persas profectus post victoriam a contrariis hostibus separatus, a quodam de suis conto ilia perfossus interiit. Post quem sequenti
effieitur,

die

Jovinianus
Julianus

christianorum
apostata

imperator
priva-

capite truncatur

scopatus

diebus

Idus Novembr., et cessavit epi38. Sepultus cst 17. Kal. De-

quem

milicia

verat, quia

cembr.
Constantius Gallum cassarem nepotem suum interfccit [Hieros..]. Dehinc Julianum caesarem fecit,
et in Callias direxit.

Eusebius Vercellensis, Diony

Athanasium cipia mors immatura corrupit, moritur 8. imperii mense. Anno ab incarnatione Domini 367. Valentinianus

idolis sacrificare noluisset [Beda]. Hic revoeavit. Laeta ejus et honesta prin-

sius Mcdiolanensis, et Lucifer Caralitanus insignes habentur. [Prosper] Paulinus Trevirensis in Frigia

B

successit Joviniano

cum
;

fratre Valente. Valens ab

exulans moritur, Constantio novies
consulibus. Lucifer
stitias
7<

et Juliano 2.

Caralitanus
a

dum

rigorem ju-

EudoxioNichomediseepiscopo Arriano rebaptizatus regnavit annis undecim christianos persequitur 77 Pictavensis et Nectareus Vien[Ado]. Hylarius
nensis moriuntur [Beda]. Gratianus, Valentiniani filius, tereio Valentiniani et Valentis anno Ambianis imperator effieitur [Hieron.]. Athanaricus, rex

erga lapsos non relaxat,
85
.

suorum commu-

nione dcscivit

Priseillianus Galliciensis episcopus heresim sui

nominis condidit Gratiano
bus. Priscillianus
in

6.

et

Theodosio consuli-

Gothorum, ehristianos persequitur
fieit,

nandum
fugit.ab

se

synodo Hurdigalensi dampintelligens ad Maximum imperatorem

multos interreliquos sedibus propriispulsos ad solum Roet expellit.

manum

Anno

Valentiniani et Valentis 3.

Evod io prefecto pretorii gladio addictus est.

Itacius et Ursatius episeopi Priscilliani accusatores

et Rufino

ob necem ejus communione privantur, Archadio2. consulibus [Ado]. Florebat tunc tempore
Nectarius Viennensis episcopus. [Hieron.] Ilyiarius Pietavensis

Damasus post Felicem, patre Antonio, Romanae ecclesiae pontificatum suscepit anno abinc. Dom. 379 (Gestap. R.). Et cum eodem ordinatus est Ursinus, et facto concilio constitutus est Damasus in sede
apostoliea, et Ursinus factus est Neapolim episco-

cum apud Con- „

pus. Sedit a 18

m.

2,

d.

6.

Hunc Concordius

et

slantinopolim librum proseConstantioporrexisset, de exilio Gallias rediit, omnesque pene totiusorbis
eeclesiae

sub nomine pacis regis

et

Arrianorumcon-

Addiscus vel Calistus diacones invidiose de adullese purgante rii crimine aecusaverunt, quo tamen et de ecin synodo 244 episeoporum, ipsi dampnati
clesia projecti

sortio polluuntur.
(fol.

24) Constantius a 20. regni sui

Romam

in-

runt.

laqueum quem intenderant incurreHujus rogatu Hieronymus plurimum in Dei

greditur, et 22.

anno synodus apud Ariminum, deinde apud Mediolanum facta est, in qua antiqua 318 episcoporum fides rccitata est. Dchinc omnium

desudante servicio constituit ut psalmi die noJtuque in ecclesia canerentur. Et quia indifferenter eanebantur ex prsecepto ipsiusDamasi, hoc beatus Ilieronymus sic divisit, ut in fine psalmi Gloria Patri, Filio et Spiritu sancto ab omnibus diceretur,
addiditque postea sicut erat in principio et reliquaad confutanda utique Arrianae hereseos crementa 78 decimo anno presulatus Danefandissima. Sexto
masi,

episcoporum auctoritate heresis Arriana dampnata est. Moritur Constantius anno aetatis sua? 46 [Heg.]. Post quem Julianus 35 us ab Augusto regnavit a. 2,
adde 6 qui remansorunt, fit ann.... rcmanent 2 m., d. 28 [Hierox.]. Magnenlio apud Augustudunum arripicnte imperium. Constans haut longe ab Hispania in castro Helena interfieitur, ob
m.
8.

His

76

annoS

Gratiani et Valentiniani, secunda syObiit

nodus

Constantinopolitana.

Damasus papa

quam rem conturbata republica Veteranio
Nepotianus Romaj imperator factus
est,

Misae,

D

pridie Idus Deecmbr.,et eessavit episcopatus dies
31
{ib.).

Scrgio et

Nigriano consulibus [Hieron.]. Nepotiani caput pilo Pisae urbem circuinlatum, Vetranioni apud Naysum

Temporibus

igitur Tyberii eaesaris gcns

quasdam

regium insigne detraclum. Magnentius Misa3 superatus est post consulalum Sergii et Nigriani. MagnentiusLugduni in palatio se interfecit. Dccentius frater ejus, quem ad tuendasGalliascoesarem fecerat, Senonas laqueo vitam finivit. Hic ad idolorum

egressa ab insula Seandinavia super Renum consedit(FitoS. Sigisinundij. Et tempore Valentiniani ad Renum usque descendentes, castra qu:e ibi posue79 runt burgas vocaverunt,et ob id acceperunt nomen Burgundiones [Frf.deg.], qui antea nec nominaban-

tur, ibique nihil aliud

presumebant

nisi

quantum

VARLE LECTIONES.
74 77

Lucifer Hylarius

7S '• His descivit corr. deseruit c. Viennensis episcopus in marg. 78 marg. " burgus corr. burgas Sexto dies 31. d. 6 in marg.


c.

finivit

in

nwrg

m

.1..

HUGONIS ABBATIS FLAVINIACENSIS
a

56

precio ementes

Cormanis stipendia accipiebant.
invi-

A

[Ado]

Quo

84

Ubi ciim daobus annis resedissent, perlegatoe
tati a

bat Niceta,vir prsBclarissimus, et Justus

tempore Viennensem ecclesiam rege. Lugdunen-

Romanis

et Gallis qui in

Lugdunensium pro(fol. 24';,

vincia Cisalpina Gallia

comata residebant
renuere possent,ibi

sem. Ilic sub Pascbasio nutrituset Claudii episcopi diaconus ad Lugdunensem ecclesiam regendam
translatus est. Synodus lliOpatrum congrcgatur
in

uttributa

rei publicas

cum

uxo-

ribus et liberisjussi sunl residere {Vita Sigism.), et

remanserunt levato super se rege Gundiocho, qui fuit gcnere Athanarici persequutoris regis Goibi

urbe regia sub Damaso papa et Gratiano principe contra Macedonium et Eudoxium. [Idat.] Inter Ro-

manos

et

thorum (Cfr., Vita S. Chrothildis). Valentinianus 11. anno regni sui in Britanniaoppressus 80 est, vomitu sanguinis extinctus est [Hieron.]. Soccessit Valeas cum Gratiano et Valentiniano, filiis fratris
sui, regnavit
81

[Prosper] Anno

Gothos plura certamina conseruntur. 3. regni Theodosii Athanaricus
a

rex Gotthorum se Theodosio tradit, et Constanti-

nopolim veniens, magno

principe honore donatus,

13. die interiit, et Alaricus successit,

annis

4,

qui et legem dat ul

mona82

chi militarent, nolentes jussit

interfici. Justina

autem, superioris Valentiniani uxor, Valentinianum puerumadheresimArrianorumdeelinarepersuasit, orat enim et ipsa Arriana. Preeeptis ergo imperaloriis,
si

Saturnino consulibus. [Idat.] sui Romam ingressus cum filio Honorio, leges Romanorum integra emendationecorrexit. [Beda] Ma13

Mcrabaudo et Undccimo anno regni

ximus, vir strenuus et augusto dignus, nisi contra sacramenti (idem per tyrannidem emersisset 88 , eo-

Arrianistradunturecclesise,etinmediolanen-

dem anno

in Briltania invitus

ab exercitu impera-

ecclesia

r

u j it s

Auxentius promovetur hereticus. Post seram mortem Ambrosio episcopo divino nutu

83

constituto,
it

cum in eum regia descvirent mandata, una quo Arriani convcnirent peteretur basilica uec impetraretur, populusque civitatis observaret Ambrosium, ne vi raptus ab ecclesia exilio religasermoncin habuit, qnem de tradendis basi-

Gratianum Lugduni interfecit. augustum dolis circumventum Unde 86 Jheronimus « Cruentae ait manus vetigia
tor creatus, in Galliam transiit, ibique
:

parietes

tui

Lugdune

87

testantur (ep. 60).

»

Fra-

retur,
licis

tremque ejus Valentinianum Italia expulit, et Victorem filium suum instituit, qui eodem anno quo Maximus occisus est ab Arbogaste. [Bed.i
;

contra Auxentium praetitulavit, quem quia his uostr slemporibuseongruerescimus, huic opusculo adnectere curabimus (38). Tanta enim bealus Amhrosius,

Prosper].

Hunc
nis

88

ergo

Maximum Ambrosius
ammonensut
et

a

communio-

nis consortio segregavit,

effusi sangui-

cum undique

Justin.c

Arrianae

reginas et

domini sui

quod

est

gravius innocentis peni-

legis appeteretur insidiis, in ecclesia Dei
vit et

labora-

desudavit industria, ut per
fidei tota

eum

ad ultimum

recta

subdereturltalia, Cens igitur Huno[Oros], repen-

rum diu inaccessis reclusa uaontibus
tina rabie percita exarsit in

tentiam ageret. Sed cum ille penitcntiam declinat supcrbus spiritu,non solum futuram scd et prescntem salutem amisit. Contra quem Theodosius pugnavit, et co interfecto, Valentinianum regno rcsa conditione mundi B690 apud Viennam anno sequenti scelerc annis, qui Arbogastis comitis interfectus est (Idat Ep. 60). Et « Adolescens, inquit, Valentide hoc Jhcronimus nianus pene puer post fugam, post cxilia, post recuperatum multo sanguine imperium, haut procul ab
tituit

Gothos,eosque sparsim

[Oros.], peractis

conturbatos ab antiquis sedibus pellit. Gothi vero, fransitoDanubio fugientes, a Valente sine armorum
depositione sunt suscepti [Beda].

Moxque per

avari-

:

ciam Maxiini ducis famead rebellandumcoocti,funduntur in Tracia, vietoque Valentis exercitu simul omnia caedibus, inccndiis rapinisque fuderunt [IIieron.]. Ipse imperator, suis

usque ad internecionem

mortis conscia necatus est, et cadaverexanimeinfamatum suspcndio [Beda].» Annis

urbe fraternas
11

89

cesis,

cum

sagitta saucius fugeret, et dolore nimio

sepe equo laberetur, ad proximsevilluhe casellulam depoi tatus cst [Beda]. Quo insequentibus barbaris, incensa domo, sepultura caruit, eundem habens iocum el morlis et sepulcri, a- Dom. 377. - Gratia-

Theodosius, viventibusGratianoet Valentiniano, Orientem rexit, post mortem eorum 6 annis regna-

nus autein cum fratre Valentiniano regnavit annis 6, a quo Thcodosius elcclus in impcrium, maximas
illas

D

Scithicas

gcntes, id cst Alemannos, Ilunos,

Ipsum 90 quoque prefatus admirabilis doctor Ambrosius ab ingressu ecclesiae et a communione sacramentorum pro quibusdam excessibus prohiquod ita clemcntissimus imperator gratanti buit animo suscepit ut publicam penitentiam non aborlvr.t. Interfecto autem Valentiniano augustae mevit.
;

Gothos, magnis muitisque praeliis fudit. Cujus vir-

tutem et concordiam non fcrentes Arriani, post 40 annos ecclesias, quas vi tenuerant, reliquerunt.

moriae in annisjuvenilibus, Eugeniussuscepit imperium, qui quia de repetenda ara VictoriaB se saerilegio miscuit, Arnbroiius munera ejus sprevit etab

VARLE LECTIONES
83 ecclesiiB c. Italia in marg. in marg. R1 r. a. 4. in marg, 8S Justina 8S Hunc est in marg. 8C eVersisset c. 8 * Dnde testantur in r>:arg. 87 Lugduno c, 19 Frnae c. *° Ipsum interfectus in marg.
10

%i

0. e.

Quo

transiatus amisit in marg.

NOTtE.
(38)

Ambrosii cpitola 21 ad Valentinianum. Sermo contra Auxentium

II,

863.

57

CHRONICON.

- LIB.

I.

58

Innoccntms Albanus, ecclesiaeumetcompIicesejusabjecit,nequeposteaA2t (Gestap.R). Successit sedita.18, m. 2, d. 21. Obnt 3. patre Innocentio facicmcjus vidit. [Idat.]. Qui cutn suis omnibusa ccssavit cpiscopatus d. 22. Ab hoc Kal. Augustii Thcodosio cst interfectus. Defunctus est Tbeodosius ordinatus mittiturad Scottos in Christum creden Mediolani 17. anno regni sui. tesPalladiusprimus episcopus, anno abinc. Dom Annoabinc. Dom. 397. Siricius papa a Potro 431, annoimperii Tbeodosiijunioris 8. 40, patro Tyburtio. sedit annis 1!> (Gesta p. R.). EudoxiaTheodosii principis uxor Hicrosolymam Hic preccpit pcnitentibus iu ultimo viaticum non a profecta [Beda] catenam, qua Petrus apostolus negari. Obiit 8. Kal. Mai, et cessavit cpiscopatus
;

;

post dies90 successit Anastasius Romanus, patre Maximo. Hic constituit ut

diebus 20

(fol.

28). Cui

Neronevinctus
suscepit ct

fuit in

carcere,

a

quodam

Judneo

Romamcnmmultis
92

aliis reli juiis attu-

quotiescunqucevangeliumrecitatur,sacerdotesnon
scdeant, sed stent curvi.
stola ad principia ita
«

lil.Theodosiusannoimperiisui27.

De hocJheronimus inepis:

annoMarcianus successit
sororc Theodosii regnat

cuieodem ,ctsumptainconjugium
obiit,

Non multum

loquitur [Hjeron ep. 127.] tempus in medio successit in ponti-

in

partibus Orientis annis

7[Idat.]. Valentinianus et Placidia

ficatu vir insignis Anastasius,r|uemdiuRomahabere nonmeruit,neorbis eaput sub tali episcopo truncaretur;immo idcirco raptus atque translatusest, ne simulatamsententiam precibus suis flectercco-

g

Romas morantur, vixque suos fines abincursione barbarorum gen»3 tium defcndcreet tueri praavalent. femporibus
Valentiniani ct Placidisematrisejusviguit S. Ger-

manus Autissiodorensistcmporibus ZosimietBonefacii,

narctur,

»

aperte insinuans

raptumeum anteirrup:

Celestini papa3 et Xi-ti, Hilarii

Arelatensis,

tionemUrbis factam sub Alnrico [Prosper]. lmpecujus rabat tunc Archadius cum fratre Honorio
anno
3.

7.

facta est revelatio prothomartirisStephani

presidente Lugdunensiecclesiapost ScnatorcmEucherio pontifice, Ysichio Viennensi, et post cum Claudiano. [PROSPER].Theodosio13. et Valentinia-

Kalendar. Deccmbr.,
3.

etH.ejus anno
1,

obiit

S.

anno astatis suae 71, episcopatus 23 (ib). Regnavit Archadius cui Honorius successit cum Theodosio annis 13 minore; cujus tempore, anno ab inc. Dom. 433, 6 to Celestini papas anno; tcrtia synodus Ephesina
Martinus
Idus Nov. feria
luna
1(5,
;

no2. consulibus GermanusBritanniamivit. Gaysericusenim rexWandalorumSiciliamvastavit,etterrasomnesadjusimperii perlinentes; necpotuitValcntinianus ab inscctatione barbarorum terram

200 patrumcontraNestorium rcgiae urbis episco-

suanulcfendere(C7^ap.72.).PostCelcstinumsedit Roma3Xystus papaRomanus,patreXysto,a.8,d. 14. quodam Hic postannumetmenses8 incriminatura
Basso.
,

pum

;

et peractistricennalibussuis obiit [Idat.J, et

Quod audiensValentinianusaugustus,

jussit

Theodosius cum Valcntiniano successit. Ante 4. consulatus Theodosii annum Roma ab Alarico ca
pitur [Prospeu],

-

Anno

7.

regni

Thcodosii Aetius
appcllatur, qui et

conciliumcongregari,etfactoconventu purgatur a 56episcopis, et condcmpnatur Bassus a synodo, ita tamen ut ultimo dic ci viaticum non negarelur

diix utriusque miliciae patricius

Rurgundiones, qui rcbellabant Romanis, perdomuit [Idat.[, cassis 20milibus de eorum exercitu, et Gothorum qui eis auxilium prebebant 7 milibus
|Jord].

Wandalorum gens de vagina

sua3 habitatio-

hummanitatis et misericordiae [Prospek]. ^Elio Bt etValerioconsulibusXistus papa ordinalur totiusorbispaceetconsensumirabile. Quodefuncto 40diebus ct amplius Romana ecclesiasine pastore diaconi fuit, mirabilipace et patientia presentiam
intuitu

nis egressa Gallias invasit.

Leonis expcctans,

qucm tunc

Galliaa

detinebant

Post InnoccntiumRomanae ccclesia3 scdit Zosimus Grecus, patre Ebranno, a. 3, m. 3, d. 26.
et (Gestapost R.). Obiit 8. Kal. Jan. c. e. d. 1 postcum BoncfaciusRomanus,patre Jocundiopresbitero,a. 3, m.8, d.7. Obiit 8 Kal. Oct. ;c.e. d. 9. Hic sub contentionc ordinaturcum Eulalio et fuit dis; 1
;

componcntem paceminterEtium

et;Albinum,qijasi

ideoabductusesset,utclectimeritumeteligentium
judicium probaretur (Gestap. R.) Valentinianus autem augustus cumPlacidia malre augustafurore

stnsioinclero.

Quamobrem Honorius imperatoret

aususta Placidiacumfilio ValentinianoRoncfacium

D

commoti Bassum proscriptione condempnaverunt, etomnia prsdia facultatcsque ejusccclesia) tradiderunt. Nutuvero divinitatis intra 3 menses moritur Bassus, cujus corpusXystuspapacum linteamiminibusetaromatibustractansctreccndens, sepelivitadS.Petrumincubiculoparenlumejus(fol.2S'). HujussupplicationibusValcnti ianusauguslus cum

assenseruntesse cpiscopum Urbis, Eulalium miserunt foras in Cainpaniam. Post quem a. Dom. 428.
Celestinus Roinanus, patre Prisco,
17 [Idat.]. Obiit 8. Idus Aprilis
rius
ul
;

a. 8,

m.

10,

d.

c. e. d. 20.

Hono-

Constantium patricium apud Ravennam consortem fecitimperii, qui et ,Placidiam uxorem duxit sororem ejus, exquagcnuit Valentinianum.
Anastasius papa obiit
S.

matre Placidia multa ornamenta oplalitadoonfessionem beati Petri, et scmpcr Romanam ecclesiam
provexit
patre
et cxtulit.

Annoab.

inc.

Dom.

445. successit
a.

Leo
1,

Tuscus,
-2$.

Kalend. Mai. et eess.

e.

d.

Quiutiano. Scdit

21,

m.

d.

Hic

VARI.E LECTIONES.

M Honorius d. l±inmarg. probaretur in marg.
91

a.

D. 449

inmarg.

93

Temporibus

ivit

in

marg.

.Elio

59

HUGOXIS ABRATIS FLAVINIACENSIS

60
Arriano caeno sor-

deprehendil duas hereses,ct oh id misit ad fidelem prineipem Marcianum, et facta collacionccum co-

A

principes scilicet ct pontifices
denf.cs

perquosecclcsiam suam sub pnefato Cons-

dem

principe, convocati suntepiscopisecundoregni

tantio, JulianoelValcntcpcrscquutionibuscrescere

ejusanno, qui erat abinc. Dom. 'iS2, etfactumest concilium inurbeCalcedona, et con?regatisunt2ij6
sacerdotes ct aliorum quorum cucurrit cyrographus, 354, quisimuljuncti fiunt G00 sacerdotcscum papae Leonis cyrographo ct Martiano augusto, et

etdilatari, meliusei esse

quam

in

pacc

luxuriari

edocuit. Hinc paternoafTectufiliissubverbereinge-

miscentibus, et auxiliumde tribulationc poscentibus, pie misertus, sub Theodosio
principe flagella
fe-

temperavit, quando ejusprincipis virtutem non

exposucruntfklem catholicam,et apostolioam duas naturas, in Cbriso, Dei simul et hominis. In quoloco piissimus princepsunacum uxorc Pulcheria deposita regia

rcntesArriani, ccclesins quas per quadraginta an-

nos

vi

tcnncrant, reliquerunt. Quorespectu divinac

pictatisexhilaratuspopuluschristianus,
danti et supercfflucnti

dum

rur-

majestate fidem suam cxposuerunt ante

sus plus aequo nocivae indnlgerct quieti, et exabun-

conspec tumsaeerdotum, et eam propriocyrographo exponentes, postulaveruntsanctum concilium ut
dirigeretur ad

rerum copia propensius curatcorpora^curitate deceptus est, et excusso a
cervicibussuisjugotimorisdominici, prseceps fere-

beatissimum papam Leonem. Ibi dampnali sunt Eutbices, Nestorius et Dioscorus heretici. Ilicbcatus Leo misit multas epistolas de Rde ad Martianum, ad Leonem augustum, ad Flavianum episcopum, quae habentur in archivis

B

Romanae
post

Marciani et Valentiniani Ysichius Viennensis episcopus claruit
Ysichii

ecclesiae [Ado].

Tempore

83

qui rogationesinstituit, et diebus Severuspresbyter de India Viennam venit. Et Eucherius Lugdunensisclarus habetur. Igiturde vita et virtutibus beati patris nostri

Mamercum,

baiuradscelera,deviaqua3queseetabatur et lubrica. rcctorequc contempto in sordibus volutabatur luxuriae, nectimuit, distcntus saturitatcet torpens ocio, inmergi cenulenta voragine horribilis et detestandaesodomiticae inmundiciae. ViditDeuset doluit, et adiracundiamconcitatus cst, exarsitut ignisira ejus, quiaprovocaverunt eum quondamfilii sui et
flliae,

nuncautem domusirritatricis

et cxaspcratri-

cis Samariae.

Regebat per idtemporis Romanamecclesiam Innocentius, et per urbes Galliaeet Germaniae pontifices

Pulchronii pauca loquuturi,

superiora

pertracte-

amore Chrislifcrventes,

fide,doctri-

mus.
»

quamgraviaquamquepericulosa sacerdotis jus tempora fuerint, in ejuslaudeadaedificationem
et

na et miraculis praecipui, pnecrant aecclesiis. Perpaucaetamen erantquibusepiscopi pra3cssent,mul-

audientium breviter indagemus. Utque plcniusillucescat rei veritas, dicamus ex historia Italorum
t * »

taeenimpastoribusvacabanl(F^«Antid).Reinorum metropolim sanctus regebat Nicasius Linguonum
; ;

Getarum et Romanorum seu etiam Wandalorum et „ urbi sanctus prseerat Desiderius Crisopolitanam XllfltmPll rVl 11/M11 Iiiin ^ m t — A r\l « 1*11 AM11 Artn Suevorum, rt quid rls\ his temporibus recenseat anti de h sedem fideetmagnanimitatecum honorum operum quitas, quid Jheronimus in suis epistolis, quid posexercitio sanctus adornabat Antidius, et plures
rt
i .1

t r\ »-vi

»\

,-,

/-,

1-.

.-.,-.,-.

(

»-.

l

^-^

1

-,

«-«

i\

r\

»-»1

/-«

11

i-i

vi

»

rti

i

4 *N

f *-i

»-v-i

l-\

/N

i-S

iVI

i".r\

iii

tremo gentes et regna suisattestentur periculiset calamitatum miseriis.

erant alii,cxtuncet nunclucernae lucentesin domo Domini. Hiiigitur licet assiduis monitionibus oves
sibi creditassuaderenta via Dei non recedere, populustamenrctroactistemporibus faciente Arriana perfidia sine duce, sinerectore, absquemoderatore 97 per seinmatura potituslibertate, etsi vcrba Dei

Sub Constantino enim principe qui monarchiam

hominum statuittempIapagnorumclaudi,ecclesiaDei jamdudum
imperii solus optinuit et citra ulluin

optata libertatepotita dilatari cepit et

crescere;

seddum nimissibiaggaudetin

felicitate

gcrmen

vi-

audiebat, divitiis et voluptatibus saeculi ut spinis
suffocatus, fructus

ciorum luxuriantiumnimisinseneglexit extirpare. Arrii M namqueperfidia slatumpacis ecclesiasticae perturbavit et ipsa perturbalione itagratiam communionis catholicae pessumdedit, ut sub Constantio
Constantinifilio,

diebat.

bonorum operum affere fastiUnde et iratus Dominus omnes Galliam et, pene totumOccidentem Wandalorum,Alanorurn, Suevorum, Sarmatorum et Hunorum tradidit gladio feriendam
98
.

dum

per singula serperet, Arria-

Sed

99

querit

hic

fortasse

ali-

num
quae

se fere totus miraretur orbis. Sequuta sunt pestemillam,ut matrem,omniumgenera crirninum,

D

universospropemoduminfecerunt,ut periculosioratempora nemo viderit mortalium. Verum quia Deonusquamabesteruditioniscausa, nusquam emendationisnostraesolicitudodiscedit,diversa diversistemporibusetcausisremediaprovidet,quibus
ita

unde nomen traxequis, unde runt? [Isidor. Et. IX, 2]. Wandelicusquoqueamnis est abextremisfinibusGalliaeerumpens, juxtaquam eoshabitasse etexWandalo fluviosic dictum fuisse
haec orta fuerit, vel

alteraretur
(fol 30).

maliciae

seminarium
sevitiae

et

climinaretur

Ad hoc enimevellendum ex eadem massa
praeparavit tribulam,

iniquitatis, Arrianae

certissimum est. Lanius verofluviusestultraDanubium ab Alano dictus, sicutet Lemannus dictus ab Alemanno. Suevi vero dictisunt a monte Suevoqui ab ortu initium Germaniaefacit, cujusloca incoluerunt; quorum fuissecentumpagosetcentum populos multi prodiderunt. Est autem Genua pars Ger-

VARI.E LECTIONES.
95
99

Temporc

habetur inmarg.

96

Arrii

evellendum inmarg.

97

moratore

c

9i

Mcplurimaerasa

hac

confuderunt in margine fol. 30

et 30'

61
maniffi.

CHRONICON.

-

LIB.

I.

62

Germania vero gentes plurimas habuit fe10 °, rocis animi et sempcr iadomiti, varias amictu dissonas, origine vocabudiscolorcs armis, linguis lorum incertas, ut Tolosates, Ansivari, Quadimgi,
Marcomanni, Bruteri, Camasi, Blangiani, Tubantes, quorumimmanitasbarbariein ipsis eciam vocabulis

A

tusest Oecidens,et,ut referunt qui temporum ipso rumpericulaconscripserunt,nonfuitcivitasautcastrum in Gallia, quod effugerit indignationem corum.

Turmis enim de

Padum, Rhodanum, Sennam, Garonnam ct cetcros Rhenum, Ligerim,
sc factis, fluvios

horrorcm quendam significat [Onos.j Juxta Orosium autorem in Germania, ubi Suevi habitant, sunt gentes 54. Europa habet ab orientc Alaniam unde Alani; in medio Daciam, unde Dani ubi ct
;

intravcrc, et navali pralio terrestrique urbes in finibus positas irrumpentes, intolerabili audacia et

crudelitate onrnia

Rhenum

pcssiun dcdere. Qui enim per ascendcrunt, urbes super Rhenum positas

Gothia,indeGothi;cleindeGeimianiam[I^aL.jZ)mc.].

Ab hac ergo populosa Germania,ut

in Ilistoria Ita-

103 destruxerunt, inde ad eas super (luvios in Rhenum descendcntes positas se conrerentes 73 pari sorte prostraveruut,Qui vero per Rhodanum, Are,

lorumscriptumrepperiturlibroI,cap.l,multaBsepe gentescgresssc sunt,eoquod tantosgignat populos,
quantos alcre vix
suflicit,

Ncinausum, Vivariam, Valentiam, Diain, Gratianopo]im,Viennam,LugdtinumItalia;queomnia
latum,

qua) et

partes Asia3 et

contigua.n affiixerunt. Tcstantur hoc urbes erutae per Illiricum et Galliam

maxime Europam

sibi

B

vicinacontriverunt; et qui per Padumet Ligerim et Garonnam et Sennam reliquosque fiuvios, simul

;

Golhi cnim ct Wandali etRugi et Ileruli atqucTureilingi, ncc non et aliae feroces nalioncsabea prodicrunt, pari etiam

modo
a

Langobardorum^gens

Winilorum 101 id est Gcrmanis origincm ducens,
et
,

omnia situ vicina eonsumpserunt et ita terra marique uno impetu, uno tempoiv, sub multis tamen regibus et duoibus universa simul confudelos ct Probo consulibus runt [PnosrEr.]. Archadio Wandali et Alani transeunt Renum, et 2 Kal. Jan.
urbes
et
:

abinsulaqtreScandinavia dicitur adventavit.Queri

Galliam ingressi
sulibus [Oros.J.

stinl,

Ilonorio 8 et Thcodosio 2coir
inc. Doin. 407,

eciam potest quid rerum fuerit quod tot ct tantce ferocitatis gentes in unumcoalucrint, quaa se invicem multoties diversis caxlibus populabantur. Ilistoria ha3C notissima est [Oros. vii.J Theodosius
scnior gcntcs hasefferasetindomitasmagnispraeliis 102 scefudcrit, tamen post ejus obitum adclita eis
lera et praelia, insolcnsanimaa
vitia.

Anno ab

imperan-

tibus Ilonorio et Theodosio minore, Stilicone et Aureliano consulibus, anno rcgni Honorii 14 et Theodosii

indictione quinta, de mari oeeano ascendentes, quo pyraticam exercentes vagabantur, Gal lias invaduntet Pyreneum usque perveniunt. Gujus
1,

Hic curam
10 *

infantum Archadii

103

videlicet et Honorii

ct di., '

obice ad tempus repulss pcr provincias diffundunlur, et efferati mentis superbia, dum sibi nullam

sciplinam palatii commiserat viris pcritissimis. Rused lino orientalis, Stiliconi occidentalis imperii
;

gentemputantresistere,grandiaqu3equemoliuntur, etsubrege Crosco terras omnessuaacogitantdiiioni
subjicere
(Cf.

alius sibi, alius filio

suo affectans regale fastigium,

Vita Antidii). Rex
et

106

autem eorum

rem republicam turbavit. Ifa post [hujus necem Wandalorum comes, ut Eucherium filium suum a puero christianorum necem sitientem purpura indueret, totius humani gencris sanguinem dedidit, cum Alaricum et cunctam Gothorum genlem gentesquc alias prefatas copiis
et

princeps Croscus fuit, superbia tumidus, opercerudelis. Clamat hoe universus pcnc

potentissimus

Occidens, ruina ipsa urbium antiquarum, munitissi-

marum et prxpotentum,
fluviorum
propiori
et

qua3 quanto vicinorttm sibi

apphiudebant opporttinitate,

viribus

in-

tolerabiles Halanorum, Suevorum et Wandalorum ipsoque motu impulsorum Rurguudionum, ad terrcndam rem publioam ultro in arma sollicitans suscitavit, sperans quod barbarso gentes tam laeile

crudeliores illos senserunt in sua eontritione, utjam cx parte implcri viderelur illud
tanto graviorcs

propheticum: PugnaMtproeodrMsUrrammcontira inseusalos (Sap. v, 21). Quae enim fuerant aliquando incitamcnta luxuriae, facta suntcis fomenta ruina3,

valerent

comprimi quam commoveri.

Qua?

ubi

ul in

quo gravius peceavcrant,

in

ca scvcrius

Ilonorio nunciata sunt,

commoto

cxercitu occisus

punirenlur.
accessit et

Ad augendam

ferocitatem

animi ejus

est Stilieho, occisus et Euchcrius et pauei euni eis
satcllites, lantaruni

men

occiso
i

iilo

qui

floruit

.iquitatis

molitionum auctorcs. Veruntaprima causa malorum, rcseminarium. Nam ante biennium
fuit

D

mater impia, felle amaritudinis ct rabie furoris viperei amaricata [Fredeg.], dirumque virus
efflans et impietatis sibilos

cmittcns

ait fiiio

:

Si

/e,

Romame irruptionis quic facla est per Alaricum

exci-

Jili, magnifioare etnomen tuum dilatarenovamgus rem volueris/acere, guod alll eiihficarerunt, ttt des-

tatum pcr eundem Stiliconem,gentesprefata3 Wandalorum, Alanorum, Hunorum, Suevorum, Burgun-

true;popttlosauo$superaveris,interJlGe;inchristianosgladiwn tmm exere, vt quifaciem non tiderint

dionum
GallisB

et

multarumgentium ut

dieimus...

(fol. 38')

nometi

tmim Umeanl. Quibus
fttrore

ineitamentis tyrannus

puli trucidati et

ab eis subversoe, aecclesia?, urbes cxustaa, pousque ad intcrnecionem deleti, faeicntibuspeceatis inhabitantium pcnc totus redac-

sueeensus, Rhenttm apud Mogunciam nimio transiens, eandem ttrbcm cum populo vaslavit. (Cf Gesia Trev. 38) Inde Trcvirorum urbem aggressus.

VAIU.E LECTIONES.
Winilorum c m examieis Archadio— Thcodosio2 consulibus conjectura addidi.
100

c.

m

corr.

Windorum

1M eis corr. eas
in

c.

m Archadius corr.
10 °

Archadii

c.

10S

marg.

Rcx-punircntur

m

marg.

63

HUGONIS ABBATIS FLAVINIACENSIS
A
blica
?

6*

exlerminiumeivitatisetchristianorum siciobat san-

hostes Pnnnonii vastaverunt. Etenim Assur

gumem. (Yita Antidii) Treverici vero in aronario civitatis quem munierant libcrati sunt. Plurcs dehinc Austrasiorum civitates vallnns innumorabilis oorum exercitus post destructas iirbeset cversa castra

vonit

cum illis. Magonciacus nobilis quondam civitascapta atque subvcrsa, et in neeclcsia multa milia

Mettim obsidionc circumdat, murorum firmita-

hominum trucidata, Vangiones longa obsidione dcleti, Remorum urbs praepotens, Ambiani, Atrebatae, extremique bominum Morini, Tornacus, Argentoracus translatae in Germaniam, Aquitaniae, Novempobulana 108 Lugdunensis quoque et Narbonensis
,

tom crobro pulsat nriete, sed nisi prajpedirent scclem et crimina habitatorum tcrrae, non timuisset ruinam civitas beati prothomarlyris Stephani illustrala sanguine. ot Auotoris opiscopi munita inlcrcessiono. Eis itaque pariim proficientibus diutina

provineiae

;

praeter paucas urbcs cuncta populata

sunt, quas et ipsas foris gladius, intus vastat timor. Non possum absquc lacrimis Tolosao facere

obsidioneurbemquerelinquentibiis, cumduodecimo ab urbe miliario castra posuissent, murus mutu divino corruens Wandalis patefecit ingivssum. Depraedntn igitur urbeeteonflagrataincendio. excepto sancti Stephani oratorio, egressi sunt barbari, Au-

mentionem,

qua:>

ut

Imcusquc non ruerct, sancti

Exnperiimeritaprestiterunt.IpsncIIispania? jamque periturae contrcmiseunt, rccordantes irruptionis

Cymbricre, ct quod

alii
»

semel passi sunt,

ipsse

sem-

g

per timore patmntur.

ctorem episcopum et cnptivos plurimos ducentes; quem mox, mirnculo divinoperterriti,cumomnibus
captivis ct praeda innumerabili abire sinunt, satis verentes ne pro tanti viri contumelia celeste eos conflagraret incendium. Sic vir sanctus
stiae civitatis

(Vita Antidii.) Croscus itaqnc Galliam Eugdunensium pervagans cum Arelatum obsiderct captus a Mario praeside et catenis vinctus per urbes quas vaslnvcrnt ad impropcrium reductus, post multa tor-

pro ovibus mori desiderat, captivitate sua captivorum solvil vincula. Fnterea castra illorum,
junctis sibi Ilunis qui per

dum

Rhenum Mosam

fluvium

descenderant, Virdunum adveniunt, urbern obsidione circumdant, in proximocolleex ndverso civi-

castrum collocant, unde frequentibuseruptionibus oppidanospertubanl. Villas omnesincircuitu positas edax flamma consumpsit, edificia omnia
tatis

montn impinm vitnm misero finivit obilu. Regnavit autem ]/ost oum super Wandalos Fredebaldus [Idat.]. Hunc Constantius patricius, qnem Honorius apud Rnvennam consortem fecerat imperii etPlacidiam sororem suam ei dedorat, cx qua genuit Valentinianum, ingeniose cepit ct Honorio direxit;cui successit Gundericus [Onos vn, 40]. Wandalisergo pcr Gallias debacchantibus, apud Rrittannias Cratianus tyrannus creatur et occidilur, et ("onstanti-

ruina contrivit, nulli est indultum aHati senes et juvenes, parvos et magnos, matres cum liberis, do;

nus ex infima

militia proptcr

solam spem nominis

omnia tulit gladius. Barbari vero diutius atteinptata, considerata ct inspecta urbis firmitate, et vicium sc suaque dcfendentium magnanimitate, cum diffiderent sua eam posse virfamilia.

minos cum

C

sine merito virlutis eligitur. Qui

mox

in

Gallias

transiens, et a barbaris inccrtis federibus ssepc delusus,

cum

vellet in

Hyspaniam judices mittere,

et

Pyrenei claustris militum custodia munitisrepelleretur, Constantem filium suum ex monacho cassarem factum cum quibusdam barbarls in fcedus re-

compacUsetconsertislapidibusplumboferroque,etjam
indissolubili,

tute capi, quae cingebatur

muro

ceptis et ad militiam allcctis qui Honoriaci dicebantur
illo misit.

hoc essent ut ad a'ia se conferrent, urbem capiunt et diruunt. Croscus vero universas Galliarum
in

EL interfeetis illisqui Pyrenei alpes

privato prassidio tutabantur, his barbaris quasi pro

urbes pervolans. alias delevit, alias concremavit,
christiame legis fautores pravis et inauditis persequutionibus quatiens, quosdam variis protraxit
ct

praemio victoria3

in Palaeslinis

campis praedandi

li-

centia data, dehinc supradicti montis remota rusti-

canorum

fideli et utili

custodia cura est permissa.

penis,

quosdam
in

citato secuit ictu bipennis. Nullus

enim erat

barbaris

modus

vesaniae, nullus

in-

dulgentiae locus, sed

erat semper ad CEedendum

conlinua manus.

Temporishujusmentionem faciens Jheronimus in epistola sua quam scripsit ad Agerochiam de monogamia, sic ait « Prescntiummiscrinrumpauca percurram quod rari huc usquc resdemus, non
: :

mD

nostri meriti sod Domini

est misericordiae. Innumerabiles et ferocissimamationesuniversas Gallias occuparunt. Quidquid inter Alpes et Pyren um est,

habundantia illceti, quo magis scelusimpunitum foretetmagiseis praedari liceret, prodita Pyronci custodia,c!austrisque apertis, gentes que per Gallias vagabantur introducunt et Hyspaniarum provinciis 109 immiltunt, eisque ipsi adjunguntur atque post gravcs rerum hominumquc vastationes distributa ibidem poss ssione constiterunt, ubi multos christianorum Gundericus interfecit. Jheronimus de statu tcmporis scribens ad HcQui praedaimbuti
et

quod ocoano Rhenoque

incluclitur,

Qundus Wanpu-

lyodorum (ej).60) « Horret,ait, animus temporum nostrorum ruinas prosequi. Viginti et eo amplius anni sunt, quod inter Constantinopolim et Alpes Ju:

dalus, Sarmata, Alani, Goppides, Ileruli, Saxones,

lias cotidie

Romanus

sanguis funditur. Scithiam,

Rurgundiones, Alemanni,

et,

o lugenda res

Trachiam,

Macedoniam,

Thessaliam, Dardaniam,

107

Iheronimus
c.

— monogamia

inmarg.

m

VARI E LECTIONES.
Novempopulana
corr.

Novempobulana

c.

109

provmcias

corr.

provinciis

65

CHRONICON.

— LIB.
meminit

I.

66
verba
« Dum haec, inquiensagunOccidente afferturrumor, obsidcri
:

Daciam, Epyros, Dalmatiam cunctasque Pannonias Gothus, Sarmata, Quadus, Alanus, ,IIuni Wantlali,

A

in haec

tur, terribilis in

Marcomanni vastant, trahunt, rapiunt. Captiepiscopi intcrfccti presbyteri subversae ajcclesiae, mar-

Romametaurosaltitemcivium redimi, spoliatosque
rursus circumdari, utpost substantiam vitam quoque amitterent. » Et post pauca « Capitur urbs quae cepit totum orbem, iinmo fame periit ante:

tyrum

effossaereliquiae

». [Idat.].

Gundericusigitur

cum
sui

aeeclesiis Dei insidias intendcret,

anno regni

14 judicioDei percussus interiit, cui frater suus

quam
sunt.
et

gladio, et pauci vix qui caperentur

inventi

Gysiricussuccedit.Hiccum Wandalisetonmieorum familia de Hyspania ad Afiricam mare vadando uo
transivit (Vict. Fif.),

sua invicem

Adnefandos cibos erupit esurientium rabies, membra laniarunt, dum mater non

quod fertur ibi duodecimmiliapassuslatumesse.Inventa autemgunt Wandalorumqui transierunt octoginta milia fuisse. Quanta
tunccontra aecclesias Dei actasuntqui nossedesiderat,legat Gesta Wandalieas persequutionis. Tunc

parcit lactanti infantiae. et recipit utero quae paulo

ante eifuderat. »
Si quis igitur requirat, haec divinae animadversionisjustaseveritasquamobrem inchristianum populum sic accensa desaevit, agnoscat quia judicia Deioccultaquidemetincomprehensibilia, nunquam

maxima etantiqua
intrataest [Beda].

illa CarthagoaWandalis capta et TuncquoqueAugustinus doctor,

B

cum civitas ejus obsideretura Wandalis,
dionis

tamen

injusta. Quae igitur nobis sinit occulta,quia

tertio^obsi-

Dominum anno dominica3 incarnationis 430. Defuncto autem Gysericoannoregni sui 37, mense 3, Honoricus successit crudeliorillo ;et ei post annost 7 menses Gunthamundussuecessit.HiccathoLcos abexilio revocavit cui post annos 12 Trasamundus successit. Initia ergo dolorum fuere atempore Honorii et Theodosii minoris, quandotot tantisque perturbalionibus attrita est Gallia, immototus Occidensob
et migravit ad
t>
;

mense decubuitTebribus

juxta psa\mistam Judicia tua aiyssusmulta: (Psalxxxv, 7, veneremur justa. Igitur evolutis plurimis
annis ubi pax ecclesiis Dei reddita est, rarescenti-

bus bellorum tumultibus, pauci qui remanserunt
christiani divinain ultionemjuste in se exercerevi-

dentes, et propitiationi ejus gratias agentes:

exe-

quendis mandatisDei promptiori subdebantur animo. Etquiamullaeeeclesiae vacabant, episcopis qui-

populi peccantisinsolentiam, permittente Dei potentiaut praevaleret barbarorum
saevitia,

busdam gladio peremptis, quibusdam sorte humana praeventis, et in loco eorum aliis non subrogatis,
congregatiin
tes,

ut quae

paulo antegloriabatur decaede multa :im gentium sua dejectarum victoria, uno terribiii, immenso et
horrifico

unum pauciquiremanserunt sacerdoconsilium de magnis rebus inierunt, et quomodo paci catholicse consulercnt inter se tractare ceperunt. [Oros], Eo tcmpore per Constantium patri-

barbarorumimpetuconculcata

fieret pras-

da hostisatque ludibrium.Duravitquehaec vastitas,

G cium Romanis

Gothisque

federatis, Constantinus

incumbentibusecclesiaecatholicaeWandalisArriana
pravitate foedatis, annis 100 a tempore Honorii et Theodosii minoris usquead tempora Justini imperatoris, qui Anastasiosuccessit, a

caesar interficitur Arelato, filius ejus ex
caesar Vienna. Post

monacho

quos Jovinuset Sebastianus pari temeritate rem publicam deinvadentes, pari

tempore

scilicet

sorte perierunt.

Gunderici regis Arriani usque ad Chiipericum regem eorum, quiet Gylimcr dictusest, in quo de-

Virdunensis
ris tot

(t'ol

31) itaque ecclesia tunc

tempo-

regnum ipsorum. Sednec Roma immunis fuit ab hacet similivastatione [Oros, vn, 39.] Alaricus
fecit

sibiadversissuccedentibus pastore viduata, longo rerum infortunio pressa et oppressajacebat,
et pontificem,
siae

longo jam tempore destituta eccle
et eo

enim Gothorum rex, Athanarici successor,

Romam

cathedra, pia sedulitaterequirebat. Et merito.

trementein obsedit, turbavit, irrupit, annoabUrbe
condita 1164, ab inc. Dom. 412, et,cumubiquecaedes ageretur, omnibus indultum est qui ad apostolorum limina confugerunt. Accidit quoque ut beatus

amplius annos, abobituscilicet beatiSanctiniusquead tempusillud, tres
fuisse,

Per trecentos enim quadraginta

m

tantummodo episcopos
videlicet,

in

ea urbe

Innocentius ejusdem urbis episcopus, tanquamjustus Loth subtractus a Sodomis, apnd
positus, peccatoris populi
(ej).

Ravennam
ad Princi-

D

Aratorem priorumpatrum(39) signavit antiquitas. Utrumibi plurioresepiscopifuerint,quorum nomina et actus
et

Maurum

Salvinum

non viderct excidium
in epistola

obliviodeleveritvel scriptorum raritas neglexerit,

127).

De hoc Jheronimus
vita Mareellae,

autetiam fervor persequutionisepiscopos substituere vetuerit, nos ignoramus, quia nec

piam de

reticae vesaniae

mentionemheadversum ecclesiam catholicam infecisset

cum

uspiam inveni-

tantum furentis, utnec sibinecalicui bonoruinparceyet, inprocessu epistolaehujusquoqueirruptionis

revaluimus;maximecumetiamhorum trium sanctorum praefatorum corpora 112 quonam sepulta fuissent, vel

quo

fine

ad Dominuin migrassent, juniores

VARLE LECTiONES.
nadando corr. vadando c. in Fuerat initio : et 3 annos usque ad hunc paaesentem de quo loquitur annum. Quilms verbis prater annos usque ad litura deletis eademmanu eteodem atramento supercripta us Nomina sunt ea qua in textuposuimus. corr. corpora cod.
110

NOT.E.
(39) Bercarii scilicet in Gestis

episcoporum Virdunensium.

6"
el

modcrni

HUGOXIS ABBATIS FLAVINIACENSIS hodiequeueseirent, nisi beato Agcrieo, A noratur. Nequc hoc dicentes
confessores martyribus,

68
aequales profitemur
Christi

qui postlongatempora,videlicet post successiones quinque ponliiicum, ipse sextus eia sinecsserat,

quorum constantia

est insua passione sequuta vestigia; scd tuncinpri-

tam preciosa simbola rcvelatione nocturna per angelorum oiTiciumdignatiodeclarassetdivina.NarraU3 posteris, illi qui verunt autem de beato Mauro
interfuere translationi quae a bcalo Agerico, tunc leniporis facta est, et posteriores scriptis ad nos-

mordio nascentisecclesiae cum sevif.ia furentis adversarii mullos nobis faceret vcritatis martyres.
perrari inveniebanlur ecclesiarum magistri etdoctores.

Nunc quia jam inmundo

viget chnstianita-

tistitulus, et paeeecclesiaeDei reddita

tramusque notitiam transmiserunt, beatum Maurumdiversissuppliciorum generibus afiectum veritati testimonium perhibuisse, et pro fideChristi martirio,oecubuissc,sicutetipsiindefuneto videre, et

hostiumadvcrsanlium contritus est impetus, sacerdotumque puritate innocentis vit;e Dornino adherentium diuturnitatc pacis orevit numerositas, adeo ut plures ecclesise quae multorum pontificum beatorumirra1

necdum

soluto

corpore sancti

piis

osculis dulcia
:

vulneracontreetavcre.Sed fortasse dieat aliquis Quareergo beatusAgericusettemporisilliusfideles

diantur titulo, vix uniusmartyris fulciantur patrofit utquidame vulgo quod habent quasi facinio
:

memoriamilliussubnomineethonoremartyriscelcbrari non instituerant, quae bodieque sub nomine
confessoris veneratur
?

g

quod non habent desiderent, et martyres omni quidem bonoredignos judicent, ut justum est,
stidiant,

Quisquis ista obponit,res-

sacerdotes vero Doinini quos habent patronos, minori cultu venerentur ethonorent. Quorum animas
etsigladius persccutoris non abstulit,

pondeat et ipse :Quare beatus Grcgoriuspapa Ro-

palmam

ta-

manus,memoriam praedecessorumsuorum pontificum Romanorum martyrio eoronatoruminecclesia
sicuthodiequecaniturinstituens,nobilitaviteosnomine confessorum et norrpotius martyrum, quos

mennon amisere

martyrii,

dum

carnis illecebraset

hostis invisibilismachinamenta fidei: spei etcaritatis invictae superavere constantia. Sed docendus estpopulus, non sequendus. Honorentur martyres
ut nobilissimi divini praelii bellatores etchristiani

utiquescimuspro Christo gravissimistormentis afflictos 114 pra3miavita3sanguineredemisse?Nospromodulo ingenioli id respondemus Quia tantae tunc in ecclesia erat gloriae, quemlibet doctorumin verbo doctrinae desudare et sibi commissis verbo et facto invigilare populosque erroneoset absque domi:

noininis propugnatores, honorentur et confessores ut fidelium animarum rectores et doctores, et eo-

rum

singulis in locis propensius

honoretur sacer-

dotium, per quossalutissumpsimus exordium. Verumde his ista sufficiant. Nunc quid de beato Pul
chronio,

no vero ad viam veritatis convertereet talibus officiis mercari gaudia vitae, quantae ad ictum securis vel imminentis gladii caput inclinarecollumqueextendere;
iibet

quem

Virdunensis civitas

eotempore

meruithabererectorem,in scripturis invenerimus

u

velfideliumveracirelatudidicerimus, Chnsti Domi
ni

cum admartyriigloriamcapessendamqui-

protegentis et edocentis nos adjutorio brevis et
.

de populo, cujuscorDominus illustrandoprscparasset, quiret sufficere, ad proscindenda vero vomcreverbicorda incredulorum et erogandasemina divinorum dogmatum, adexerendas varietatesam-

116 lueida prosequatur oratio

Igitur(40)imperantibus(fol. 26). UonorioelTheodosio juniore, qui Valentinianum, Constantii et
Placidiae filium, consortem imperii facit
117
.

natus

monitionum digne et discrete pro qualitate et capa. citate 116 audientium,intam rara christianitateperpauciinvenirenturquibuscommitti posset sacerdotale ofiicium. Quid enimtercius aPetroClemens?

estin urbe Trecassina beatusPulchroniuschristianis parentibus ex familia ecclesiae. Nativitatis vero
ejus primordiac;elestibusauspiciisdivina insignivit

clementia. Revelatum estenimparentibusejusante

nonne maris gurgitibusimmersuscomplevit martyrium ? Quid Marcellus ? nonne in domo Lucinae matronae quam Deo dicaverat, stratis plancis ad animalia catabuli publici ibidem adeorum custodiam deputatus vitam finivit? Quae major nominischri-

longa conceptionisipsius tempora, quod talemhabituri essent filium qui essetsanctae Deiecclesiae lucerna lucensante Dominum, etin tempore opor-

tuno

fieret iracundiae Dei

reconciliatio et

furoris

ejusplacalio. Erant autcm parentes cjus

religiosi et

sacerdotem et ecclesiae sancta3 rectorem mutorum animalium dici vel esse custodem? Itaque hi, ut taceamus interim
stiani injuria:

quam

Dei

summum

D

gratia intersuosnominatissimi, fidepleni, elemosi
nis dediti,

domus

suae

curam habentes, famiham

pie justeque regentes, in mandatis et justificationi-

de plur.bus, per martyrii coronain ad aeternam per venere felicitatem; et tamen cum oorum memoria in
missee celebritate recolitur, sacerdotii dignitas ho-

bus Dei incedentes, pauperumet peregrinorum ofstudiosiamatores, ficiosi susceptores, ecclesiarum
quibus merito, quantum

adhumanummodum,

prae-

VARI.E LECTIONES.
115 Etcap superscr. De b. M. hi marg. lit Allcctos corr. afllictos cod. quattuor folia retro et lege, quibus verbis remittimur adfolia 26. 27.. 28. Verte Fecerunt corr. fecit c. inserta sunt inter folia 28 et 30.

116

113

m

29.

; quapostea al Hugone

tofm f^f^LL

NOTJE.
(40)

Sequentia excepit auctor ex Vita

S.

Pulchronii jam deperdita.

;

69
stitum
sit

CHRONIGON.
ut fcantum ac

— LIB.

I.

70

talcm

baberent filium.

A

pietatelaudabilis, patientiamirabilis,sapientiacon-

Natus igitur puer sacramentis ccelestibus iniciatus est, et in baptismatePulchronius nominatusest

spicuus, caritatediffusus, spe longanimis, fide praedicabilis, gravitai.e venerabilis, perzelum justiciae

dignum praesagium nominis, quod si in Greco rcsol vere velis, interpretat um us sonat civitas temporis.Et quidhoc signatur voeabulo, nisi quod puer hic sanctushocessct futurusinopere quod signabatur ex nominc ?Nam si referas adtemsive Policronius.

ergadelinqucnteserectus, percompassionemproximus, in adversis paticntissimus, in prosperis cautus,inqiioomnislaussecurecanitur.Hicinsaeeulo 120 annis 7 cum uxore sua Piminiola, sancti Hylarii Arelatensis archiepiscopisorore, conversatus, Lirinen-

pus vilae temporis

ejus,

cum

bella cuncta perderent, civitas

illius factus est,

cuin ad tuitionem ct

mu-

seccenobiumexpetiit, unde raptus ad pontificium, eandemgravitatein morum,eandem humilitatis et
vilitatissectabaturcontinentiain,Iocatosibiinpros-

nimentum omnium Deo adherere volentium
stinatus esl
;

praede-

civitas temporis

factus est,

cum ad

colligendas etconscrvandascredcntiumanimaspon-

Consideremus tamen et altiori Cum enim habuit directos pedes ad cvangelizandampacem, et dum staret pede immoto in atriis Ilierusalem, quse aadifica
tifex constitutus est.

ubicum hisqui secum aderantdivinisintendebat theoriis. HuicbeatusPulchronius in monasterioerudiendusa parentibus traditus, magistri cepit imitator existere, et

pectu urbis

m monasterio,

mysterio vim voeabuli hujus.

g

facere videbatad

quaeeum eademsemodisquibuspoterat in-

formare. Erateiin vultualacritas,in sermonegravi-

tur ut civitas, civitas civitatis temporis aeterni factus est, quia et participatio ejus in idipsum est, ubi

ascenderunt tribus Domini ad confitendum nomini Domini. Ergoet civitas temporis est etiam civitas
civitatis
tis

temporis non transitorii sed eterni, civitain

obediendo sagacitas, inobsequcndo humilitas, indeferendosedulitas, verecundiain vultu, reverentia in incessu, dulcedoin voce, constantia in actione.Diligebaturabomnibus,laudabatur a cunctis, honorabaturabuniversis. Quemsiquisesset quinon
tas,in

itaque non quae sedificatur lapidibus insensibili;

qua lapis qui ab edificantibus reprobatus est angularismissus est, qui abscisus est de monte sine manibus prascidentium et implevit universum orbem tcrrarum. Intueamur itaque edificacionem hujus civitatis temporis,

bus sed vivis

amaret,sepotiusillumnonamando improbaret.Erat 122 eiquoque studiumtiinorem Dei habere, seniores
venerari,castitatemtueri,humilitatemnonaspernari, vcrecundiain diligere et clcinentiam, quae sunt or-

namenta minori aetati. Erudiebaturjamtuncprofecto divinitatis occulto judicio, ne quid deesset apos-

utdigne videre mereamurjedificatoreinejusSpiiiMimsanctum invocemus, ut ponat vcrbum in orenootro et in corde nostro, quatinus sit os nostrum in corde nostro,
et

tolicopontificimox futuro. Erat quippeex mundis
animalibus,
illis

scilicet qui et

ruminare norunt

et

ut digna loqui valeamus.

u
et

verbumDeiad memoriam revocare,quique etiam
in

di-

vinis sacrificiiset altaribusaptisunt.Circumcidebat

decursa balbutientis infantiae hebdomada litteris traditus, prima eorum temptabat addiscere rudimenta. Quarum elementis brevi datis memoriaj, festinabat jam et altiora conscendere. Datus igitur vacationi sapicutiae, haurieest,

Ablactatus igitur

bat fontes doctrinae, tardus eloquio, licet clarusingenio,

quum

119

non qui multae eloquentise veletiam

omnequidquidilludestquodnequecibisneque aptum est, quod humanre naturae vicio in homine operituret tegitur. Armabatur ad paticntiam mortis, et prima ejus aetas jam meditabaturmartyrium. Attenuabatcorpus tenerum jejuniis et frequenti inedia incendiacarnisedomabat,sciens quod non indigeret flammacopiosioremateria, nec
sacriflciis

se

multce est sapientiae, quia eloquentia> aura

parum

quidem auditum mulcendo delectat, simul vero ut
desinit sonns loquentis, et profectusdesinitaudientis.

insolens bestia abundantioribus cibis, ut insolentior fieret,cumsufliceretcorporimalicia sua.Legebat assidue, psallebat frequenter,ut
ret diabolus

sempereum

inveni-

ldeo etiam puer strenuus ad pcrfectiora totis
illi

occupatum, quiociosos appetit, occu-

tendens viribus,
in

studebat sapien
in

tiae,

non quso

verbis volat, sed quae

virtutibus constat. In-

patosrcfugit.Si quid vero hostis astutia subrepsisset adolescentulo, requirebat baptismumlacrimarum

tellectus

enim bonus est omnibus qui faciunt eum, non qui loquuntur ct praedicant eum. (fol. 26'.) Jam vero puericise annis ad similitudi-

ibisine dubio igni baptizabatur.

D

senibusprrcferendum res ipsi desiderabant

!

adolescentulum discipulum cujus imitatofieri sacerdotes! Laetabatur
et

nem

patriarcluc Jacob domisimpliciterexactis,cum

bcatusLupusde profectudiscipuli, gaudcbant

jam ingrederctur nutantis adolescentiae bivium,positus in

conversacione scolari,non vel retatis vel cosequalium illecebris cedens prodidit pudicitiam, sed

parcntesde industria a proposito filii, quod esset perspicaxin scripturis, rationabilis infide, cursum

suum ad
et
te,

statutas lineas mandatorumDeirefraenans

tanquam

sibi a

Domino commissum scrvavit

inte-

temperans,

grum signaculum castitatis [Vita Lupi.). Erat tunc temporis in eadem urbe Trecorum beatus Lupus,

et, quod gravissimum est in illa aetaneque addextram neque ad sinistram declinans-

scd via regia fortiter incedens.

morum
118

probitatccelebris, sanctitatis dotc insignis,

[Vita Lupi

p.

8l,)Erant autem ejus condiscipuli

VARL-E LECTIONES.

oetati

Interpretatam invnarg.

c.

11B

quam

corr.

quum

c.

m

Hi.

.

.

inscla

c.

lM

orbis

corr. urbis

c.

1M Erat

/1
subinstitutione

n HUGONIS ABBATIS FLAVINIAGENSIS percxtendens, desiderabat Christocarnis mortifiea pr.efati patrisSeverus, poslea Tre- A
tioneconsepeliri,

virorum sanetus episcopus, Albinus quoque Cathalauiunsis, et sanctus Kmilianus, sanctus quoque
Aventinus, postea Trecorum episcopus, cuni
aliis

utmerereturperipsumadgloriam

quam pluribus.quiomnesgratiaDeiinnumerisclaruere miraculis,utexmeritisdiscipulorumdaretur eorumfuerit intelligi quantse sanctitatis magister lM discipulos informaverit (fol. qui tales in via Dei

Patrisin virtuteSpiritusperbonorumexercitiaoperum conresuscitari. Sic in carne vivcnsnon secundum carnein militabat, praecavens et observans ut

neque peccando, neque positus
eati, fieret
(fol. 27').

in

suspicione pec-

Intellcxerat

offendieulum fratribus aut scandalum cnim ex evangclio, quam grain

Heata nimiumet Dominonostro gratasoeielas, animorum, manin qua eral videre tranquillitates suetudinisstudium, moderationis gratiamhonestatiscuram, et considcracioncm dccoris, inter quas
27).

vis sit a

Domino scandalizanti unum ex minimis
eorde ejus
fixa illa
:

constituta animadversio. Erat

virtutesprimasibi fundamentumin cis verecundia nosuerafSed quiaut a^qualiumcohabitatiodulcior, adita et senum tutiorest, beali viri Lupiindividui etdoherebantcontubernio,quimagisterioquodam
i_i „. ......i.-. etrina vitte colorabat moresadolescentum, etvelut
,
.

Domini sententia Quise humiliat,exaltabitur (Luc. xiv, II,;, unde et humiliari studebat in terris, ut a Domino exaltan inereretur in coelis. Sednecpotuit abscondi lucerna delitescens sub modio, veruni ad
effugandas errorum tenebras atquc ad illu.nmationem multoruni impos.ta est candelabro. Cum en.m nii/mit ei nni eleetos adeternitatem vocat, placuit pi qui .'lccios :id clcrniti.lem vocat. vocatos
justificat, justificatos

B

murice probitatis inficieba t.Quod quidem maxima virDeo plcnus adimplcbat gratia, utvidcret alacribus illos animis "* patris instituta sequi, quos nec
ab incepto gravioris propositi deterrebat rigor, cum juvenilis alacritas ad ea semperconvertaturstudia qu_earbitratur plausibiliora. Inler hos itaque contribules

remunerat, ut exaltaret serfiduciam in
se, inspiravit

vum suum habentem

cordi

beati antistitis Lupi ut, ad solatium laboris et ministerii sui, ad ordinem eum promoveret sacerdotii.

Electus itaque communivotoetlaudeclerietpopuli, presbiterii honorem accepit et moribus adornavit.

suos beatus Pulchronius meritorumradiabat lampade.Honestatis fulgebat decore omnimovir dis satagens ut de se unusquisque et maxime omnibus bonis optimus bona sentiret, quapropteret
128

Erat namque potens in verbo et doctrina, et potestate ipsa cum apostolo utebalur in edificationem,

non

debitamexhibebatreverentiam. Cavebat motusanimijuvenilis, se ipsumobservansetcircumspiciens, et prorumpentes in se appetitus quadam vi animi co-

destruetionem, ut edificarentur correcti peccatores ad poenitentiam, quibus jam videbatur imminere destructio per eulpam. Orabat pro peccatis populi, et, cum nullum laederet, omnibus prodesse
in

appetitusrauonem vei hercensatquerefraenans, ne appetitusrationemvel pra3curreret vel desereret, ne pra.currendoperturbaret eam alque excluderet, et deserendodesti-

L

cupiebat ; scienssacerdotis vel ministri esse prodes- -r sesi iibi 1«i «iiiu»»».,«««»-» fieripotestomnibus,obessenemini.Implebatur cthnnologia; et quod praejam in eo.illa nominis sui

w

itasingularumactionummodos servans, ordinemquoqueetconstantiam dictorum suorumet
tueret. Et

nuntiatum erat ex nomine, sonabat jam in actione. Civitas enim erat temporis utique gravissimi et periculosissimijinquoprteliorumfremitibustotusfere

operum moderationemquecustodiens, decoro

illi

in-

tendebatquodgeneraleesse et speciale attestatur moralisdoctor Ambrosiusinlibro deOfliciis, ita inquiens: «Est decorum, ai t, quod prreeminet ;cujus divisiogeminaest. Namest decorumquasi generale,
quodperuniversitatemfunditurhonestatis,et quasi intotospectaturcorpore.Estetiamspeciale,quodin aliquacorporiseminet parte. Generale est, si quis universitatem honestatis in omni actu suo habeat
concinentem,
126

quatiebaturorbis.Eratetrefugiumpauperum, tutor orphanorum, defensor viduarum et pupillorum,op-

pressorum consolator,

et

omnium ad

se confugien-

tium piissimus susceptor et auxiliator.
vincibilis, sedes divini

civitas in-

expugnabilis, protectio incomparabilis, defensio in-

propiciatorum altissimi, in
justitia,

qua regnat sapientia et dictat leges

quam

fortitudo inhabitat, regit prudentia, disponit temperantia, in qua fulget Dei imago, qua. viciorum

utsibi omnisvitacjus consentiatnec

in ulla re discrepet.

Speciale vero est,
187

si

aliquem

imagines obliterat Suscipe et nos huinillimos lectores tuos et in defensione tua protege.
!

di-

actum in suishabet virtutibus praeeminentem.» Hisigitur virtutum insigniis ornabatur adolescens
spectabilis. Provexerat
sitas,et

D

Cum

igitur

tantis

bonorum operum

pra_coniis

quoque eummorum specioecclesiastico mancipatum oflicio ordinisque

beatus efferretur Pulchronius, fieretque jam in propatulo omnibus sanctimonia ejus, ad pontificatum petebatur Virdunensis urbis, quae, ut diximus, tanerat attrita calamilatibus, gravata malis, ut perpauci in ea invenirentur qui divinis deservirent
tis

divini

ampliatumministerio divina sublimare para-

batpietas.

Cum verojam emensa
virile,

adoleseentiae se-

mita

in

robur emigrasset

Dei cepit jam fer-

ventior servitus insudare,et indies robustior de virtute in virtutem proficere, et ea quse retro sunt obliviscens, in ea quoque quse in antea sunt se su-

Causas calamitatis supra exposuimus. Verum cum id ab eo optineri non posset ut votis
cultibus.

petentiumdaretassensum,adbeatumLupumcivium
qui erant residui spes tota convertitur, et ut subve-

tVARLf. LECTIONES. *» contubernales suprascriptc « Domini corr. Dei c. alacres illorum animos corr. ut in textti. actibus corr. virtutibus c ribu c. 1M aliquam virtutem corr. aliquem actu.n c

m

m

73
niat miserae civitati,
tae,

CHRONICON.
jam
ferc

-

LIB.

I.

74

dcsolataejam destitu-

A

lacrimosis ingeminalur qucstibus. Accessit et vicinorum sacerdotum supplicatio suspirantium et

memoria, vigebat tamen adhuc Arrianae iniquitatis seminarium. Flebat vir beatissimus peccata populb
praedicabat curationem, suadebat penitentiae compunctionem, ut respicientes converterentur ad Do-

jam sibi applaudentium de futuri collegae solatio. Nec polerat vir sanctissimus tantis consacerdotum

minum, quam bonus
dia ejus.

cum sciret Dominicum essepreceptum Diliges proximum tuum
et plebis devotae reniti pcticionibus,
:

est, et in seculum misericorDocebat cum apostoto fornicacionem fu-

gere.
et

sicut

ipsum (Luc. x, 27), ct quod jubetur fidelis anima non sua quaerere, scd Jbesu Christi sunt (fol. 28.) Cessit itaque, et devotum discipulum
te

quoniam qui fornicatur in corpussuum peccat, quiaincorpore subdito peccatis non habitat sapientia. Nec poterat inanis esse et sine fructu tanti

predicatoris assertio, quin
nica,

immo

sensit urbs Virdu-

devotis civibus assignavit pastorem et episcopum.

Diem illam sanctorum gaudiorum celebritate solempnem, piorum animorum alacritatc jocundam,
promotione celebri beatifica. tam, Virdunensis amplcxata est ccclesia, et usque inhodiernum diem assidua diei illius sentit beneficia. Gaudet celum et exullat terra, quia in hoc con. currit divinae dispensationis omne mystcrium, ut qui hactenus fuerant vasa iniquitatisad interitum, conversi ad pcnitentiam per beatum virum fierent vasa justitiae in sanctificationem. Consecratusergo in pontificem mira omnium devotione et grabeati viri electione et
tia,

tum

quanprestitum fuerit in tali pontifice, cujus vita populi erat firmamentum, cujus doctrina mesibi

etusque

in

hodiernum

diein agnoscit,

dicamentnm

erat

animarum, correptio

morum,

eradicacio viciorum.

R

(fol.

28'.)

Inter haec itaque pia divini famulatus

servum suum Deus mundo multis manifestare miraculis, ut agnosceretur abomnibus quod grata esset spiritubus angelicis conversatio
exercitia cepit
ejus.

Caecisnamque visum, claudis gressum, surdis praestabat audituin, et omnia corporum incommoda
virtute fugabat. (Vita Lupi, p. 70. Super dajmones quoque tantam consequutus erat a Domino potestatem, et, ut legitur in Vita beatissimi Lupi, tanta in eo vigebat gratia curationum, ut solo

verbi

studuit

pietatis

augere

opera,

qui pontifi-

cali

auctus erat infula. Susccpit noinenet habitum sacerdotis, studebat et Dei summi esse sacerdoset
sacrificium. Exibebatenimse ipsum hostiam vivam,

sanctam, placentem Deo, immolans ei sacrificium laudis et spiritum contribulatum, quod solum sacrificium,ceterisomnibusabjectisetdespeetis, Deus expetit. Studebat etiam profectus sui exemplo invitareet illicereceterosad virtutempraecipue per hu m llitatis a Deo nobis traditam formam. Assueverat

jussudaemonesabobsessisfugaretcorporibus,etad primum voeis ejus imperium omnis eorum tenebrosa potestas evanesceret, et vigor omnibus membrisrefunderetur Testaturhocetaliusquidam praefati beati

Lupi scripto virtutes replicans

et discipu-

C

assidua meditatione sursum semper respicere et carnis materiam deprimere, frenis arctioribussublevare. Sciebatspeciale esse officium
et

quoque longa

lorum cjus memoriam faciens, qui hujus quoque beati patris nostri meminit in haec verba ( Vita Lupi, p.81.) a Horum, inquit,unus fuit sanctus Polocbronius, urbis Clavorum episcopus, cujus vitam
:

sanctitate plenam,

munere virtutuui insignem, mi-

sacerdotis mediatorem populi
ideo et praeesse recusaverat

clTici

apud Deum,

quibus se purgatiorem esse scire metuebat. Versa autem erat tunc
illis

raculorum patratio ostendit, quibus claruit plus quam credibile sit. » Nam miseris, quos dira vexabat condicio furoris, ut astringerentur ferreis hominum catenis, preoibus suis nnpetrabat a Domino

in

amaritudinem
in

vitis

quondam

laeta

palmitibus,

vitis tota fructifera, ct

gloriationis
1

diadema decoris et corona confusionem et ignominiam, quia Arriana fece totus jam pene sordebat Occidens,
quae

remissionem
pcllerentur

furoris, ut solo ejus jussu et

cum armis

suis virulentis, et
fantasiis.

" ubicumque

lemurumque carerent

daemones larvarum Nec solum in talisimilibus, quae

incubuit fceda semper criminum

bus, sed et in diversis fulsit

horum

vestigia habuit. Et licet Gallia Belgica fidem Petri

tum errores

scmperimitata,profanas vocumnovitateset scismaorrucrit, viciis tamen, quae quiete et ocio aluntur, tunc n.in.um fraena laxaverat. Redarguebatveroerrantcspius pastor lenitateet mansuetudine patris, severitate et auctoritate pontificis, scienslleliprofiliorum iniquitale dampnatum,quod

libellus de vita ejus scriptusplenius elucidat scire

volentibus. Haec

129

sunt sanctitatis beati viri testi-

D

in vita sua et nunc post obitum ejus cclebrat, veneratur et prsedicat sancta Dei ecclesia. virutn omni laudc dignissimum,

monia, quae ubique et tunc

minussevera animadversionc delinquentes eos corripuerat.QuerebatetiamcumIheremia(ix,l)aquam capiti suo et oculis suis fontem lacrimarum, ut digne posset deflere maliciam eorum qui peccaverant et non egerant penitentiam ab immundiciis et iniquitatibus. In ipsis eniin reliquiis captivitatis et destructionis Wandalicae cum esset adhuc recens ejus
128

omnidevotionhamorecolendum Spiritussancti templumdignum, jejuniis sobriutn, vigiliiscautum, orationibus mundatum, castitate cluentissimum civitatem munitam adversus insidias diaboli, san! !

cluarium Dei, propiciatorium coelestis oraculi, turrim David qme edificata est cum propugnaculis, in qua milia clypeorum dependent omnis armatura

Non sunt in ea loca humentia, nulla ibi calami umbra, in qua accubet draconis mollicies vefortium
!

Quae

— laxaverat in marg. m Haec — ecclesia in marg.
Patrol. CLIV.

VARLE LECTIONES.

leinoba. ternosn

xn^iiu^iM^ u vir-ini Latis

7(5 MOGONIS ABBATI8 FLAVINIACENSIS usejU8graviserat,motU8purusetsimple X,gestu a — — a — — domicilium, pietatis sacra- A 9 '—
-,
,

j

-

/

,

rium

nimirum minister decebat sanctam ejus digne Domini matrem, talis pontifex sanctam
!

„„; „rm rin,in,.o,.ot vi<n* mi< inisetmus.sermomitis qui nondedeceret,visuspudicusetpius,sermomitis
et

Talis

et in temadornabat ascclesiam, regebat ramiliam, poreerogabatconservis Dominici tritici mensuram. aposto" Quem merito Virdunensis ecclesiae fatemur Sanctino beato lum, sic tamen primo pastori nostro

placidus,benivolentiaeetgrati»plenusdedoctrinafldei.demagisterio vit;c,de disciplina morum, de

confessionepeccatorum, de confusione iniquorum,
de gloria
8eternae,despe retributionis seterna3. Quanto autcm decore Dei templa adornaverit, cum ejus hoc semper studium fu.-rit ul aula Dei
vitae

nonminuamus.Agrum praerogativam honoris debiti Sanctinus digne exconamque Dominicum sanctus maculatum, luit,nulloadbucmaligni cultoris aratro
necpra3ventionepessimiseminisoccupatum,etviam
vestigiis proinusitatam et rudem nullisque antca altritam et culcatam assiduitate commeandi fecit ipsum tum levigatam. Verum cum postea agrum

congruo ornatu

nileret, ex ipso cullu mentis ejus, sibisapientialocaverat,adverterepossuubi sedem mus. Ncque enim tantum nec in ccclesia locum optinuisset,nisi eain dum advixitcompetenti nitore

adornasset. Filiorum cura propensior ci erat, ut ambularont in sanctitate cordiset justitia,ut peniten-

persecutionisviolentia,tumcolonorumpenuriaurtietsuper semen fidei et ca3 et vepres cooperuissent,
vcritatis inimicus

,

tiam de peccatisagerentetdefuturissecustodirent, ut dignc Deo placerent et innocentiaB vias graderen-

'

homo seminasset
ct

zizania, id est

tur,utspeadsupernaerigercntur.Clericosutmempabula ne in viadeficerent,tendendoad Christum devotus administrabat; erga oinnes misericors, erga omnes fraterno distennutrixfoveat tus affectu taliscirca discipulos, velut
brasuadiligebat,et
vitae eis
;

malam doctrinam

perversa dogmata, beato Polo-

chronioquodammododuplicatusestlabor,cuipnus
formas necesse conceptas corde (fol. 29) maliche et noxia quaeque evellefuit extrudere ct exturbare rectae fidci denuo reet eradicare, tum deinde semen credere, ct quasi nil essel factum
sulcis

mentium
a

parvulos suos. Deferebantur autem ad eum ex diet versis mundi partibus claudi,ca9ci,aridi,lunatici

totum

principio renovare.

Quam

multae enim fueet di-

quotquotoppressitenebanlurinultimodomorborum
genere,

rantspeciesdepravationis, tammullasoportuitesse
et restitutionis.

quorum

Sed horum omnium scientia

cile est, ita

sicut et species discernereperdiffletiam nomina scire; quorum turba in-

Domino tradita cst, a antesecuquo ad animarum instituendarum curam
sciplina ab ipso et scientise
laria

tempora praclectus

est.

Et

lioc

dicentes beati

patris Sanctini debiti honoris

et devotionis auctori-

qtnn noUus ampliamus, cui tatem non minuimus, quin potius am

q adcumulumdevotionisctlaudishocp «sttumsit,

P=

numerabilis diebus ac noctibus excubabat ante domum episcopi, quos omnes precibus ejus curabat medica manus Dei. Discedebant alii sanati, alii veniebantsanandi. Eorum autemqui vexabanturaspi-

~^~^^
ritibus immundis,
iu

quorum quam plures adduceban,

ab integritate ut talis ei successor accedcret,.qui ct doctrinaj praadicatiofldei ejus non discreparet, exequutor existeret. Amplenisquc ejus non segnis

insignia dolen g a p,.„ fi nt.o S .dentesfrendentes dum eratvidere oculoscruentos,dentesfrendentes, manus collum intortum, linguam aliena loquentem, vocem mulcatenis vinctas (fol. 29'), labia tremula, tiplicem, intus

ctimur enim

eum

totis mcdullis ossium, ut decet

karissimum dominum, per quem hocopdatus sil pontifex, tinere meruimus, ut talisnobis ct corporibus. Ad qui potest et animabus mederi Virdunensis eccleejus cnim gloriam spectat quod
patrem
et

hostem saevientem, foris miserum viri suimet impotentem. Qua3 tamen rabies ad unum eodemuno Dei imperium dicto cil ius abscedebat, et accedebat indulta. Beatum diquc momento salus
regimine eebant omnes populuin tanti pontificis sociis protectum, et plebes urbium vicinarum de beati Lupi, sibi sancti viri, de discipulis scilicet pra3optabantdariepiscopum.Trevirensisautemmetropolis

siainfidesanctafructificat.GratianamqueecclesiaB nonverbotanlaus doctorisest.Honoramus etiam

tum sed
quia ct

affectibus
ut digne

cordium beatum Pulchronium,
honoretur
a nobis dignius

ipse

cum non haberet

pontificem, sanctum sus-

quam promeruit, qui clavum navis ecclesiasticae, inter peccatorum sordibus sentinosam purgavit,

ET5£M=rdesinet.

gereprecibusetauxilionondestitit,necDeopropicio Sed jam ad narrationis ordinem redeamus.

=~ ^&jrtsaKfi: =r,
doctrina clarissimum, qui

cepit Severum,

eximiae sanctitatis virum, verbo et

cum beato Germano Au-

°

tur,

missus est Brittannicam insulam secundo a

ita in Tantis vir Domini virtutum clarus msigniis, ut a regibus et se omnium provocaverat affectum, ct mediocribus, deprincipibus, divitibus quoque

CathaPelagiana heresi verbi virtute revocare. elegit Albinum, launensis vero civitas sanclum patronum. qucm hodieque letatur habere

Dum

(41)

industria

ergo tantorum virorum prasdicatione et Gallicana fiorerct Ecclesia, anno ab incarn.

votione nimia veneraretur. Erat enim verecundus incessu, ut habitum in visu, in motu, in gestu, in mentis in interioris hominis statu cerneres.Inces-

Dom.450,Marciani principis, qui successeratTheopersequutio et dosio juniori, anno primo, invaluit 130 septies et Abieno Valentiniano
rabies

Hunnorum,

VARItE lectiones.
150

Valentiniano— consulibus in marff.
folii

NOTiE.

(4D Sequentia usque ad finem

29*

Hugo de suo

Vitas inseruit.

77
consulibus.

CHRONIGON.
Comuputanturautema Wandalicairruannum illum, quo sub regibus

— LIB.

I.

78 sumpta
in

A

privatis et publicis spoliavit divitiis, et

ptione usque ad

Bleda est Attilallunorum per Galliasdiffususestcxercitus, seeundum fidem hystoriarum, anni 48 hoc modo. Anno cnim principatus Honorii 14 me Wan-

dalorum rabicsefferbuit, otllonorius postea regnapost quem Theodosius junior regnavit 16 annis vit annis 27, et successit ci Marcianus imperator, cujus primo imperiianno Huni Gallias occuparunt. [Legimus autem in Getarum 13t bistoria referri [Jordan. 2l.](fol,29*), quiadumRomae emula aConstantino conderetur civitas sub Ariarico et Adrico regibus 40Gothorum milia in solalium eidcmprin13i (ib., 22).Post quorumdiscessum cipi pra?venisse
;
j

uxore Placidia sororellonorii, etltalia dimissa pro consanguinitate, Gallias appetiit, quae a Wandalis Gresco duce, Alanisquoque et Burgundionibusgraviterinfestabantur. Nam tuncWandali: metuGothorum relicta Pannonia,Galliisincubabant, ibi certas sedes temptantes figere. Quod malum pro suienormitate omnibuspatet satissuperque. Attamen ante faciemejus fugientes in Hispania se recluserunt,

Cum ergo Wallia, quartus ab Alarico, succedisset, ct Wandali, Hierio etArdabureconsuIibus, iterumGalliaminfestarent, moto contra eos exercitu ad Affricam eos migrare compulit sub rege Gisirico. (Ib., 34.) Wallia quoque
ubi a Gothisca3Si sunt. [Ib., 32.)

cum rum

a

Geberich Gothorum rege WisirmarWandalo-

decedente

in

regno

Galliae et Hispaniae

Theodoritus

rex impeleretur, ut reffert Deuxippus historio-

g

successit, contra

graphusquidiciteosabOcceano ad nostrum nmitem vix in anni spaciumpervenisse pra? nimia terrarum immensitate, cum cssentcommorantes Wandali in locis ubi nunc Gcpidae habitant, ad litus amnis Marisiaovictia Geberich etprostrati, patriam illamlinquentes, Pannoniam a Constantino petierunt, ubi pcr OOet eo amplius annos decretisimperatorum famulati: inde post a Stilicone magistro
militum

patricius, pace rupta, inGallosmovitexercitum,auxiliatoribusIIunis,(/#.,

quemEtius

35.)quorumerant reges Bleda

etAttila, Theodosio

juniore imperante,Theodosio et Flesto consulibus, et datis utrimque dextris discessum est, et post
haec Attila, fratre interfecto,

pulo

sibi

subjecto,ad totius

omni Hunorum pomundi principatum
13
'*

anli lare cepit,

Ex

his

Jordanis

historiographi

dictis liquido colligimus, prius

non

a

occuparunt,ubi Deo fixassedes habuerunt. Et post aliquanta
et praticio evocati Gallias
133
:

Hunorum inundatione Occidentis
cussum
(fol.

Wandalorum, post imperium con-

esse.

eciam haec subdit
(Ib., 24).

Post non longi temporis spatium, Her-

vivit genuit Seth, Ssth

manarico qui Geberic successerat rege, Ilunorum gens, Balamir regnante in eos, omni ferocitate atrocior, exarsit in Gothos Ostiogothas, id est
orientales. [Ib., 28).

Quod videntes
si

Visigothae, le-

^

Adam plasmatio Dei genuitEnos, Enos Caynam, Cayna henuit Mahaleel. Mahaleel quoque genuitJareth, Jareth 135 Enocb, Enoch Matusalem, Matusalam Lamech, Lamech genuif Noe, Noe genuit Ja29*) [Xennius X, 13.]

gatos ad Valentem Valentiniani
miserunt, promittentes,
daret, so Christianos futuros.

senioris

fratrem
illis

Traciaa vcl

Mcesiae

A quo Arriana perfidia, qua ipsedetinebatur, imbuti,eandem perfidiam quasi pro generispropinquitate Ostrogothis tGepidisWisigothi tradiderunt, et ipsi Danubio transneato. Daciam, Mesia.n
derunt. (Ib., 20).
les
et

terminos suosinEuropa, Se.n in Asia, Cham in Affrica. Jafeth genuit Johan, Johan Lobath, Lobath Bath, Bath quoquegenuit Hisrau, Hisrau Esraa, Esraa Ra,Ragenuit Abyr, Abyr Ooth,
feth> qui dilatavil

OothEthech,Ethech Aurchact,Aurchact Ecthactus, Ecthactus quoque genuit Mayr, Mayr Semion, Semion Boib, Boib Thoy, Thoy Ogoaiuin, Ogomuin,
Fetuyr, Fetuyr

Tracias permissu insetotas septentriona-

Alanum

(*),

qui primus venit

Cumquopost

ad

partesusqueDanubiumtencrevellent. ab eodem

Europam cum
non, Neugio
;

tribus

filiis

suis,

Ysichion,
4,

Valentebelloappetitiet victores faeti,imperatorem

Ysichion genuit Filios

ArmeFrancum a

saucium, cum in proximacasa refugissct, imposito igne concrcmaverunt, regnante in Gothos postEr-

manaricum Fridigerno,
etei Alaricus. (Ib.,28.)
ft,

cui successit Athanaricus

Verum ubiTheodositis cum Grrciano rerum summa potitus est, pace cum eis ^
.„
,
.

sedfiluseorumalitercum eisagentibus, cuminvadcrentltaliam, Alarico rege
;

lacta,benigneeoshabuit

.

,

.,

.„...

'

,.,

quo Franci,Roinanum a quo Romam Alamannum a quo Alamanni, Brittonum, aquo Brittones. Armenon 8 genuit filios, Gothum a quo Gothi, W alagothum a quo Walagothi, Cibidum aquo Cibidi Burguncum a quo Burgundi, Langobarduma quo Lanero '^ugu ,. , -. n bardi. Neugrio 4 habuit »,* L fi ios, Bogarum a quo
T
,

'

'

,

'

'

Bogari.

Wandalum

Stilicone etArilianoconsulibus, dataest eisGallia,

Saxones, Taringum
patre dieti

defenderent eam a Wandalis contra quos apud Pollentiam in dolo Stilicone pugnante,
(Ib., 30.) ut

quo Wandali, Saxonem a quo quo Taringi et ab Alano sunt Alani. Haec gentes per totam Eua a
;

ropam
(*)

divisas sunt.

iratus Alaricus
et

Romam

rediit, invasit, deprajdavit,

per

iens

Campaniam etSiciliam ad AfiVicam transmoritur, in Barinto, amne sepultus. (Ib,. 31.)

populorum, quales in odicibus inde ab ineunte nono saculo legi, sistere placet ; sunt autcm hce
:

Hoc potissimum

loco gcneraliones

Cui Athaulfus succedensiterato

Romam

et Italiam

1.

Cod.regiusParis.Nro. U09. sac

IX

ineuntis.

m ffac supplenda videntur. m Lareth corr. Jareth nandis
c,

VARL€ LECTIONES.
provenisse corr. proevenisse
c.
c.

131

m subdet

c.

(?)

lM Jordanis corr. Jor-

-

;

7U
Qui fuerwrtqui

IIUGONIS ABBATIS FLAVINIACENSIS gentes genuerunt ? Resp. Tresfra- A liamvelleprorumpereGallicanarumurbium
genuit
i

8U
populi
illis

Etscius. Erraenus Lres, Ermenus, Igngus, Gotos, Wandalos "«Gebeteos et Saxones. ,Si! p uaeenuit Bureond ones,Tonngos, Longibardoset Francos Warios Sciut genuit Romanosj Brittones el Alamannos. IX Cod. Sangallensis Nro. 7:5-2. Pmernbr. sac. L42.Adamcura essetl30annoexemtisseu XJol. et rum genuit Seth^sic 6aiates usque fol solusregnum suscepilet Deo inde domnus Rarolus annumienrotegente gubernat usque inpresentem quiest annusregniejus 43, impern autem [iciler, origine munthjisque io siint annitotius summeab
-2

qui erant residui, diffidentes viribus suis se
,

posse resistere quorum barbariesjam eospotenter •, \ terruerat, munitissima expetierunt toca, qmbusse
tutari posse credebant adversus

tremenda discur

m

santiuni hostium molimina.Etplurirai quidemcol-

:

natura munitos occupavere, turribuset machiniscetenset bellicisinstrumentis se praemunientes,
les

i„

Fadiru, et Egegius genuit Egegium Egegiusgenuit Romani perdiderunt. TRES fuerunt fratres ipsum Iratcrcounde sunt gentes,Ermraus,Inguoet Istio nuitGothoS, Walagothus,Wandarum Erminus g< _ sunt gentesS. Inguo lus, Gepedes et Saxones. Haec Loringus,Lanfrater eorumgenuit Busgundiones,
; ;

4762. INCIPIT GENERATIO PRIMUS REX ROMANORUM ANALEI REGUM um Analeus genuit Papulo Papuius genuit Egeg

presentem annum

quashostibus formidini, suisveroessent fortitudini quidani vero urbes nulla naturaJi virtute munitas vallo et murorum firmitate, interrupla sareicndo,
diruta restanrando, inexpugnabiles reddidere. Sa-

:

;

;

ccrdotes vero cuin clericis ad orationum confugicrunt auxilia, etprecibuscontinuis pulsabant aures

B

domini Salvatoris, ut propiciaretur populo suo, inebnato nec vino nequesiccrased a iortitudineplagae quam ei invexerat. Tantus enimvero timor in-

frater gobardus, Bajoarius.Ha3csuntgentes4.Istio Bomanos, Brictoncs, Francus, Alaeorum genuit

gruentium hostium omnes occupaverat,

ut

cuncta

mortem

ipsani intentare viderentur.

Oinnia

enim

mannus. Haecsunt t^entes 4. 4028 I. sacuhX;et 5. Codregius Paris. Nro. sec XV. ITEM DE REUBUh Ottobonianus 3681. ROMANORUM. Primus rex Roinanoruni Allanms PabolusEgedictus cst. Allanius genuifPabolum, genuitEgegium,Egegius genuit Sialiuin, Egetius perdiderunt. o-riuni per quem Romani regnum Ermenius, Tres fuerunt qui dicti sunt. Primus Escio. Inde adcreverunt secundus Ingo, tertius (.oihos, Waiagentes 13 PrimusErmenius genuit iothos WandalosGippediosetSaxones.Ingogenuit BaoweBurgondiones, Thoringos, Langobardos ct Homanos, Brittones Erancos et Escio genuit
ros.

perturbaverat inimicus utnichil viderentur melius quam fugerecmedio ct latcre.Caecaerant omnia,va-

stitasetcontritio,calamitasetgladiuscunctarepleverat. Obstupcscere possct humanainfirmitas, quomodo sub tantis Chrislianse fidei doctoribus, pontificibus

scilicetsacrisquibusscGallicanatuncempo-

munieratEcclesia, tanta sustinuerit pericula conculcationcs et obprobria, ni crederet judicia Domini incomprehensibilia, quorum multam abyssum ut est investigare homincin velledesipere
ris certatina

est. Et

Alamannos.

Britannici inter Harleianos Nro. Nennius sac XI. Primus homo vcnit ad Eufiliis ropam dcgcnerc Jafclh Alanus cum tribus Armeno, Nesuis quorum nomina sunt Hessitio, gueuissitioautem habuit filios quattuor. lh sunt ArmenonauFrancus, Romanus, Britto, Albanus. Getem habuit quinque filios, Gothus, Valagotbus, Langobardus. Neugo autem bidus, Birgondus habuittrcs lilios, Wandalus, Saxo, Boguarus. Ab Hisitione autcm orte sunt quattuor gentes, Armenone auEranci, Latini, Albani et Britti. Ab Walagothi, Gebidi, Burgomii, temqu.nquc, Gothi. VanLangobardi. ANeguiovero quattuor, Boguarn, autcm gcnlcs subdiSaxoneset Taringi. Istae

W9

TTmvsei

c

siae

utiqueinvcniturinscripturis, quotieseccleDei violentior incubuit hostis antiquifuror, to-

tiens ei

Domini insuperabilesprovidisse castrorum spiritualium duces, qui et diaboli machinamentis
polenter resisterent, et populoDei laboranticornu salutis erigcrent. Quod idco actum est dispcnsacione divina, ut ct probati manifesti fierent, et infidelitatedetersaveritasmagisac magis splendesce-

m

,

inlucem ipsam. Dumergohoctemporeomnisnutaret Belgica, beatus Pulchronius propter peccata populi inhabitantis pra^vidcnset prasnoscensmaximam Galliaa partem eversum iri, holochausta meret

doli,
•;

visae

sunt per totamEurOpam. Ex codice monasterii Cavensis Legum Langobardorum sceculi XlinemMs. Mulius rexlresfilios Imgus, habuit, quorum nomina becsunt Armcn, Hostius-Singuligenueruntqnaternasgenerationes; Armen genuit Gothos, Guandalos, Brigidos, Saxoangobardos, Burnes • Tingus genuit Tuscos et Hostius genuit Romanos, Bajoarios gundiones, Britonnes, Francos et Alamannos.
:

dullata

ovibus

cum adipeagnorumet arietum offerebatpro sibi commissis, ne forte Deum labiis honomanibus
irritarent,

rarcnt, et corde longe posito
rent. Suadebat

fidemquevcrbotenusprofitentes actionibus abnega-

D

I

dimcre, et

flammaspeccatorum elemosinisrecrimina illaquibus tunc adhuc fere tota
Gallia, desaturitateventris securitate

;

premebatur

1300 fol. 140 6 Cod. Vatic. Nro 5001. anni. ex quibus gentes 13. Primus Tresfuerunt fratres,
c.
.

Ermeniusgenuit Butes, Gualangutos, Guandalos, luGepidos, Saxones Ingo genuit Burgundiones, Bajoeros; Escio Romanos, ringos, Langobardos, Brictones, Erancos, Alamannos. Gregok. Tur., ii, 3.) Cum itaque Wandali a
;

digna etocio pululantia, confessionect penitentia 131 quiaqui accusaturtestimonio abstergcre,dicens et foliis conscientia3, frustra Dei oculos subumbra juncta prasnititur effugere. Acccdebant ct miracula operari qua3 pcr servum suum Deus
dicationibus,
praedicadignabatur: ut quibus solanon sufficiebat immo ad cognoscendam: tio, terrerentur mlraculo,

(Cf.

Galliis recessissent, ct

rumor

exisset

Hunos

in Gal-

VARLE LECTIONES.

™ c oi^Mos™wencriP hUn. itaetinfra.

burganto,

longobardns corr.

burgooous. langobardus

;

CHRONIGON.
suani maliciam,et

— LIB.
f

I.

82
offi-

reprimendam atque delendam

in-

A

ucre beluis, interfecti prcsbiteri ct diversorum

/itarcntur. Sed quid non audet impunita nequitia?
Vihil crat

ciaclericorum,subversa3ecclcsia3,ad altaria Christi
stabulati equi. si possemus iu speculam mentis ascendcreettantaruininiscriarumgenera inspicerc,

qnod peccantes ab immanitate scelerum
irrevocabili.

r)ossetcompescere,donecveniensgladiusvindexirae
;ajlcslis

omnes percuteret sententia

Jor.D.] Attila

m eniin,

videremus gentes gentibus
alio.s

ct

regnis regna collisa,

ut diximus, rex

Hunorum,

torqueri, alios

uecari, alios fluctibus obrui,

juingentorum milium nuincro conflsus exercitus, patre genitus Munzucco, vir in concussione natus in mundo, terrarum omnium metus, mirabili sortc
3uncta terrebat, formidabili de se opinione vulgala.

aliosad servitutem trahi.Ubiqueluctus, ubiquegcmilus, ct plurima mortis imago. Quot monasteria
capta, quantae fluviorum aquae
tatae, vastataj

humano cruore mu!

namquesuperbusincessu,oculis vigentibus, ut slati potentia ipso quoque motu li0 corporis apparct. Bellorum amator, ipse manu temperavit, consilio
Erat
validus, supplicantiumexorabilis, propiciusinfidem

greges captivorum Peccatis populi facientibus forteseranl barbari, vi-

urbes

et tracti

semel rcccptis, 1'orma brevis, lato pectore, capite
»randiori, minulis oculis, tenui naso, tetcr colore,
originis sua3 signa rcferens. Qui

g

Ilunorum superabat exercitus; offensus erat Deus, et accensus furor ejus lu Excecatum enim eratcor filiorum hominum,etpra3terpaucos senes omnes in captivitate et obsidione gcnerati 11011 dcsidcrabanl, quam non noverant,
ciis

Cbristianorum

m

.

natune

ut

quamvis liic esscL sempcr magna pivesumeret, addebat ta-

libertatem u5

.

Videbat interhaec pontifexsancLusquod dolebat;

men

ei

confnlentiam gladius Martis inventus, apiul

populus jam quod merebatur agnoscebat. Nullum
erat consiliuin, nulla evadendi spes, nullum nisi de

Scliitarum reges semper habitus, per

quem

arbitra-

baturseorbisprincipcm constitutum et potestatem sibi concessam bellorum homo subtiiis. Antequam bella gererct, arte pugnabat. Undc et omnium civitatum et rcgnorum sitibat dominium. Aderat cum

Dci pictatc refugium. Hortabaturfilios saltem

in die

ultionis resipiscere, criminaquaepriusneglexerant,

imminentejamcervicibusmucrone,conflterietplangere ut possent iram Dei jam praesentem, jam in-

Walamer Ostrogotborum rexet Ardaricus Gepidarum, quos propter sagacitatcm suam super ccteros regulos Attila diligebat; cetera turba regum
eo et

cumbenlem,

in

mansuetudinem

vertere, ut gladius

pavore deprimens, dum pervenerit usque ad divisionem animao et corporis,fieforis devastans, intus

diversarumque nationum duces
tibus deserviebant. Ipse rex

satcllitcs

ALtihenu-

ret per patientiain sustinentibusplacatiofuroris Altissimi,

omnium regum super
morc turbinis

ne renalos lavachro salulari mors secunda

omnes pro omnibus

sollicitus craL;

possidcreL, et de dampnatione corporis et anima3

inundantis omnia devastans ct conterens.
miseria satis didicit Gallia. Inaudita

Quod sua namque ante

inimicus exultarct. Sic omnes documentis salutari-

sepotentiasolus Schitica et Germanica rcgnatenuit ct utraquc Romani orbis imperia terruit civitatibus
captis;ct ne reiiqua disperdcrentur,
gai accepit
ovile ergo
:

annuum

vecti-

utJornandis historiographusrefert.In
lupis irrucntibus, flunis scili-

Dominicum

cet in populo Domini debacchantibus, innumerabilis

eorum exercitus urbcs invaditprimaeBelgicae 1*1 populos qui Wandalorum manus evaserant, et vix
,

bus informans et sacerdotali benedicLione confirmans, inciLabat universos ad coronam marlyrii, ut pcr penitentiam uncti ct quodammodo incorporati diviiuevolunlati, mererentur fieri holocostumregis "6 acterni, purgati camino tribulationis. Munierant autem ct ipsi civitatis loca oportuna,accessu difficilia, defcnsioni idonea, ct eo sc probus quisquect potensviribus contulit ad frustranda hostiummolimina, iinitati

Machabeorum virtuLcm,

qui

dum

si-

adhuc rcspirare valebant, clamantes dc profundo miseriarum Hos fame,illospremit ferro ; illos neci,
:

istos acidicit captiritati. Miserabilis cL prorsus mi-

pro anima, studium pro vita tuengladiusprotuitioneettutela, da,labor omnis nc siinili ut dudumprosternercntur
mili coartarentur angustia, res
illis fuit

serandaconditio, viderc plebcs omni destitutas mu-

nimine,omni frustratas solamine, inquarumviscera recenti adbuc memoria Wandalicae persequutionis
rabics cfferbuerat,

hasnunc tremere sub jugo Hu-

D

Nec crat perdifflcile Hunos furoris ca3disvae suae vesaniam longe latequecxtcndere;quam ob rem ct populus ad vocem sacerdotissalubriamoaenlisdumdidicisset proculrespicereproximumboignavia
.

m

norum, pallere ora jcjunio, in onmi crudelium dominorumemoriscrvitiopuellas, virgincsque sacras, si quae rcmanscrant, matronas 142 cliam cL ingenua quaeque nobilia corpora lupanari sLcrni ludibrio;
quibus oplabilius fucrat fcrro pcrimi

num

esse, vias

li8

vit;c

quas

fastividit pcr innoccn-

tiam, tenebat jam

pcr penitentiam. Oppericbatur

quam tam

anhelo spiriiu dependentem cervici mucronem, ct gratissimum erat cis sic emori, dum rcformidabant omni ferrograviorcm barbaricse dominalionis et direptionis captivitatem. Advenerat

ingominiosaeservitulisubjici.Captiepiscopiludibrio

jam dics ubae
t

ct

VARLE LECTIONES.
corr.

histor. refert in margine postea addidit Hugo;non erant in Vita Pidchronii. nutu motu cod. 1S1 Galliae corr. BelgicaB c. la malr. corpora in marg. li3 cjus corr. christialiS norum c. i4i el a. c. in rasttra. Post hac sex vel septem voces erasce, quarum quartafuit turba. 148 Municrant gentium in marg. atramento alio. UT Post hcec otraiiicntuui mutatur. li8 Vias et fasti-

139

Attila

m

f.

divit in rasura.


83

HUGONIS ABBATIS FLAVINIACENSIS

84

langori S ,strepituset nlulationis. DifTunditur hostilis

A

acies, fiunt Cbristianorum c;edes, fiuunt sanguinisfiumina bostili credulitate profusa, non bestia-

pro3erat,Utdictum est.misit ad Theodoricumregem Wisigothorum, pelens auxilium contra Hunos,quibus si pr.evaluissent,mediam partem Galliaa Gothis

rumsedhominum cruore manantia.Senum qui reliliu nemo miserabaturjuvenes abf-que resqui erant
pectu trucidabantur. Matribus et virginibus nichil pudoris,nichilverecundia3servatumest;puerisetinfantibus misertum non est. Pervenitgladius usque ad animam. Cum ante oculos reduco quod factum
est, pra3 doloris

daret.[FREn.]QuodetTheodoricusannuit.Aliosque
lnittens nuncios ad Attilam

regem Hunorum, auxi-

lium petivit contra Gothos qui Galliam conabantur invadere
Galfiae
;

quibussi praevaluissent, mcdiam partem

amaritudine vox ipsa concluditur, quia in tanta plebisDei vastasione meret mens, cor cruciaturetspirilusanxiatur.Miserere,Domine,populo tuo, funiculo hereditatis tuge ? Ne deseras parteintuam necdeseam in eonculcationem gentium.
nuiuciuiu leiuii uiiLui /luium sola »^._. .,^.~.. Numerum igitur peremptorum o^.u Dei scientia colligit,quiacivilatibuscastellisqueWandalicanu-B 0,1
.

Hunis daret. Quod cum et Attila annuisset, utrimque Gothi et Huni pro partc Gallisogravi confligunt certaminc [Jokd. 41.] Cresa sunt eo praalio Wisigothorum ducenta milia cum rege Theodorico,

Hunorum vcro centum quinquaginta
158

milia,exceptis

Francorum, qui inter se ante congrcssionem publicam mutuis cecidere
90 milibus Gepidarum
et

vulneribus, Iraneis pro

Romanorum, Gepidis pro
noeturno occursu
1

Hunorum

percrudeIitatedirutisatqucexpositis,vixulhis erat
receptui locus, vix ullus fugas patebat aditus. Si qui vero sc in abditis silvaruin occuluisscnt, pallebant

P arte P u g nantlbus II1 c;,, n,,nh'nnilinc bcati honf.l Aniani l\ A rl n cL lllflllSiri! industria [Freo.] Sic orationibus liberata est. Huni Aetii patricii civitas Aurelianis vero cum Ostrogothis in Mauriacensi resident
fl
1
,

„.„..,„,.

marcentia ossa jejunio, praoserlim cum et ibi non deessHqui latentesinvestigaret,inventostraheret, tractos proserneret. Sic maxima pars Galliarum

campania.Thorsimundusautem qui patri in regnum successcrat, collccto Wisigothorum omni exercitu
patrem
ulcisci

desiderans,

cum Hunis Mauriaco

hostium praeda efficitur, civitates aliquae pcne absque habitationc redcluntur :qui evasere, in abditis montium, in cavernis petrarum vitam trahunt potius quam deducunt. Adeo in nece populi pcccan151 tamen sacertis ira dcseviebat Altissiini. Plures dotumcumplebibus sibi commissisin munitionibus ad qu;e confugerant quasquo attentius praemunive-

lb0

campo confiigit. [Jord. 38.] Tribus diebus continuo 159 semper in medio posilo pugnatum est, Sangibano
neadAttilamdeflecteret,etinnumerabilismultitudo corruit. Etius vcro consiho strenuus noctu veniens
ad Attilam dixit: Optaveramuttuatirluteregionem

hanc a Wisigothoruminfestationepotuissemeripere;quod fleri nequaquam potest.Hac enim nocte Theodoricus Thorsimodifrater cum maxima Gotrant cx periculis 152 quibuslibet divina protcctione horum gente advenit, quem prceliando vincere non et humana defcnsionc liberati sunt. Ilac itaque tem^ poteris, etutinam evaderepossis. [Fked.] Tunc Attila
peslatcbcatusLupusevidenlissimadcditsusDsanctitatis signa, qui, ut in

ymmo ejus canitur, a\m

bella

cunctaperdcrent orando Trecas mwriit. In omnibus autem locis qiiae ab eis vastata snnt, si quid inventum cs' opum, praeda fuit; reljqua consumpsit in1S3 vero cendium aut redemit vectigal annuum. Quid
pcr singulas urbcsetloca cgerint,singulis urbibus
et locis sua vexalio satis

decem milia solidorum.ut ejusauxilioct nocte virtute Pannoniam rcdirc posset. Ipsa etiam consimiEtius ad Thorsimundum pcrgens, causam
dcdit Ecio

lem dc adventu maximae multitudinis Hunorum a Pannoniis confinxit, adjiciens, debere illum vereri,
le.noratur, frater ejus Theodericus regnum ab eo decem ci subriperet. Similiterque susceptis soliddrum auxilium spondct contra Ilunos,

ne

dum

superqueest testimonio,
bcati viri

Nos mus,

breviter quis ejus audaciae finis fuerit videaet sic ac

milibus

enarrandum

obitum

re-

et sic

flectamus articulum.

Post multam igitur cffusiouem sanguinis sancto154 eo tempore rum Aurelianis perveniunt. Regebat Aurelianensem urbem sanctus Anianus, sextus ur-

clam Wisigothi recedunt. His ergo fugientirecedentibus, bus, Hunis quoque altcra cx parte Etiusjunctis sibi Francis, suos post tergum Hunorum direxit. Quos usqueToringiampersequutusest,
et sic ejus virtute et ingenio Gallia

ab hostibus

libe-

bisejusdem episcopus, qui post sanctum Evantium,
U,

ratur.

ul^re ^"'l
JW '

v'

ZZ
^"

"n

il
155

'

rTipi.
'

c

w- S.W D
.

tri

Defmiano successit, cathedram susceperat.

Thorsimodoet Gothis re peria.a fuisse. e, i.li proieissam Galli* parfe» ... libra„„« ..«KJniilno nni'niis flll mi/fint a r UUl llbra quircrent, urbiculus aurcus quingentarum

Cum

igitur haec factio

[Jord, 37.] Et

cum

Etius patricius, qui sub

ruin

Marciano principe Gallias regebat, comperisset Singibanum 156 Wandalorum regem, qui in ea niorabatur et partibus Etii favebat Aurelianorum velletra157 sanctus Anianus episcopus dere civitatem, cui

gciiimisornatuscompositionis causa eis ab thesauris Etio transmittitur, qui usque hodie in Gothnrum pro ornatu reservatur. Narrat 161 Getarum historia, Theodo100

[Jord. 40.]

juniore ricum Wisigothorum regem a Valentiniano

VARLE LECTIONES.

» ex4
»«
S.

1*9

q. r.
.

c.postcaadditum; adlalus legitur Quid - articulum in marg plcbous c. ?

^\™'V^ «
Rcgebut
c.
s.

susceperat

m
e

ma

g
i.

W.

r. q. in

ea m. et p. E.

.

superscnpta.

A

e.

?•

*%*

™™fy

m\

^
8 uperscripta.

centzerba Vcrle

foliu.n 5n signo

o>^

rcservatur superscnpta habentur.

85

CHRONICON.

- LIB.

I.

86
nisi
in

quiregnavitinpartibusOccidetitisadusquehostesAHunorumimperiodirirai potuit,
Pannonios incitatum, quatuor filiis doini dimissis, cum Thrasimundo et Theoderico ad praelium proQua3 tam

commune

optatacunctis nationibus Attilae mors praevenisset.
vilis fuit ut vita mirabilis.

Nan dumpost

Etium e contra tanta cura et prudentia processissc obviam Attalae, ut infinitum agmennon impar occurreret. Bellum atrox, multiplex,immaantiquitas, ut ne, pertinax,cuisimile nullum narrat
cessisse
;

innumerabiles uxores puellam sibi sociasset ct in nuptiis hilaritate nimia resolutus vino somnoque gravatus esset resupinusquejaceret,sanguisquiinsomniato de naribusfiuebat, dum consuetis meatibus impeditur-ftinere ferali faacibus illapsus dormientemextincxit.De quoidaccessitmirabile,quod Marciano principi Orientis de tam feroci bostesollicitodivinitasadsislensarcum Attilae fractum ea-

rivulus humiliripa praelabens sanguinc nimiotordum suos rentis more inundarel, QuoTheodericus, pedicircuiret adhortans,equo dejectuset suorum faetoWisigothi hus concnlcatus vilamfinivit. Quo

divisiab Alanis invasis Ilunispone Attilamtrucidasrecludente sent, nisi eo suos intrasepta castrorum

nox praelium diremisset, quod circa nonam diei norain ccinuin c_;u ,iuiiiiiiuniuiraiuiu u ^. „„..„._ horam ceptumeral ;ubitamenobsidione claudere1.

demnocteostendit, utPriscushistoricusrefert.Nece autemejuscomperta, inmediiscampis et intratentoria sericacadaverelocato spectaCulum mirabile
exibetur.

Nam

de totallunorum gente

tur

nisi

obstitissent sagittarii quibus se certalim

B

munierat. At Thorismundus curatis exequiis dum patrem ulcisci desiderat, Etium quid ageret consuperemptis a Wilit. QuimetuensneMunisfunditus
sigothis

Bomanum premeretur

imperium, praebet

consilium ut ad patrias sedes rediret regnumque arriperet, ne germani ejus paternis opibus praerequam ptis regnum invaderent, etgraviter cum suis Hoc responso accepto cum extraneis pugnaret.
rediitad Gallias. Qua discessioneAttila cognita,ad

locum quo erat positus amb.entes, facta ejuscantu funereoprosequobantur,ingentcmco nmessationem celebrantes luctumque funereum mixto gaudio explicantes. Cadaver autem loculo inclusum primum auro, secundum argento,tertium ferro communiunt, quod ferro gentes edomuerit, in auro vero et argento ornatumutriusquerei publicaeacceperit. Adduntur armahostium cedibus adquisita falerique
vario

...

lecti
. •

equites
„.
,

e

gemmarum

fulgore prctiosi, diversi

quoque

oppressionem Romanorum intendit et Aquileiensem obsedit urbem, quae est metropolis Venetiarum. ThorismundusincampisCatalaunicis,ubiet pugnaverat, regia majestate subvectus Tolosam ingreditur. Attila

generis insigniaquibus aliquod decus colitur. (Cf. i5.,30.)Etut.tot tantisquedivitiishumanacupiditas arceretur, huic operideputatosdetestabilimercede
trucidarunt, sepelientessciliscet ut esset

morsmo-

Aquileiacaptaetcrudeliter dirutaetvas-

mentanea sepelientibus cum sepulto. Locus vero sepulturae ejus fiuvius immanissimus ab alveo suo in

tata,perreliquasVenetumcivitaiesaei)acnaLui-Mutata,perreliquas VenetumcivitatesdebachaturMe cliolanumsubvertitur,Ticinumdiruitur,vicina loca alliduntur, et totampeneltaliam demolitur.Romam dumintendit peraccederaet a suisremovetur exem_
_
.

L

septuaginta rivos extensus. Et ubi totus fiuvii inun^F«.u« a ibi sepulturae est trad.tus, ct obs dabat impetus, _'_-_.-*_... /-_._, iin.lrli. nC tructis rivis fiuvius alveosuo est rcdditus.
i i

-'-"—

P1

rt_^.

-_

_-_

_n

_

Igitur Gallia ab infestatione
est.

Hunorumitaquidem

quod ille post fractam Romam non diu supervixerit, Leo papa per se ad eum accessit, a quo delenitus ultra Danubium pacta pace discessit, graviora se Italiicillaturum mala denunplo Allarici regis,

Pauci etiam qui remantunctemporisliberata serant Christiani divinam ultionem justeinseexercitam videntes et propitiationi ejus animo gratias agentes, exequendis mandatis Dei promptiorisub-

Honoria Valentinianigermana Placidia3 filia cum portioneopum regalium sibi mitterequod ab Honoriaet requisitum erat. (Ib., 43). tur Etdum Alanosultra Ligerim consistentes sibitemcians, nisi sibi
;

debantur animo. [Beda.] Etius

quoquc

patricius,

magua occidentalisreipublicae saluset regis Attilae terror, a Valentiniano manu propriafraude perimidolo tur. Qui posteaa duobus Etii familiarissimis
Maximi interlectusest anno imperii sui 30, anno4 Marciani [Fued[. Cui succedens Maximus tyrannus relictam Valenliniani sibi duxit uxorem, et quarto

ptal, subigere, a

Wisigothis quorumintendcbat exinglo-

terminio, Alanisopem ferentibus, recessit
rius. (Ib., 44.)

Thorismundus ergo Hunis devictis, -pacesuorum composita, obiit, Theodericus frater UdU. OU.I lllll lyUlll|.Uiiua, ««") *— ww— w. successit. Qui Reciarium Suevorum regem in Hispaniaminvadentem auxiliariisGundioco et Chilperico regihus Burgundionumusque ad internecionemprostravit, co perempto ;cui Recismundussub Gotho-

mensetumultu

militari occiditur, succeditquc Avi-

D

tus, a Gallicano

excrc.tu

pnmo

Tolosa

a

Gothis. dc-

hinc apud Arelatum augustus appellatus. Qui tertio anno imperio et viLa caruit, et Marcianus monarchiamo;>tinuit.Quon;ortuoannoabincarnationeDo-

rum dominio

successit. (lb., 47.)EtTheodericus oc-

cubuit. Eurico fratre eisucccdente, qui Arelatumct Massiliam propriae subdidit dicioni. (/*., 48.) Vixit

mini4!)7,MajorianusinItaliaetConstantinopolimLeu 1M ab incarnatione augusti appellantur. Anno igitur

Domini435,antequam Avitus impcrator

fieret,

Gay-

autem usque ad tempusTheodemiri regis Ostrogotharum Gothis 162 eisomninosubjcctis et Attilaeimperio parentibus. Necaliteraliqua gensScithica ab

serieusYVandalorumrexsollicitatusarelictaValen-

tiniani,Romamingreditur,ditatusqueopibusRomanorum AlVricam redit. Valentiniani uxorein et duas

VARIjE LECTIONES.
1M Gothis

— est redditus in marg.

163

Post hac tria.fere tocabula erasa.

t

81
filins ot Etii patritii filium

HUGONIS ABBATIS FLAVINIAGENSIS Caiulontium secum ha- A etjunctis Wisigotbia Galliassuo
37,

88
jure defendit, quao

hons,

[Isid.]

Regnavit Gaysericusa.
Attila,

m.

3,

cteo

a

vicinis gentibus

premebantur. Theodemir autcm
et

mortuo successit Honoricus. [Joud. 80.] Igitur 164 mortuo

Pannoniain invadit

Thessalonieam,

et

ab Ylario

dum

succes-

patricio

muneribus sumptis locaquae incolerent acThco-

sorcs cjus cuncii imperarecupiunt,

omnes sinml imperium perdiderunt. Ardaricusenim, Gebidarum
lilios

cipiunt sicquo quiescunt. Theodemir ohiit,

primus insurgit, et bellum commissum est in Pannonia concurrentibusgentibusvariisquibusAttila dominatus
Attilae

rcx famosissimus, contra

dericum relinquens heredem,ut dictum est, Zenone imperante. (Ib., 87.) A quo Tbeodericus invitatus et consul factus ct in filium adoptatus, missus est Romam ad liberandumeam atyrannide regisThorcilingorum eiRugorum: quamettercio ingressus suiin Italiamanno optinuit, et rcgio coronatus est

fnerat. Gothis, Gebidis, Suevis, Hunis,Alanis, Erulis,

quorum

triginta milia Ardarici
l6B

gladius intere-

eopraeIioElacmajor iiIiusAttilaeocciditur,religui fuganturjuxtalitusPontici maris, ubiprius Gothonun sedes fuere. Gepidse victores Daciae fines occupaverunt. GothiPannonias, Huni Illiricum. Alani Schitiam inferiorem.
niit

;reliquifugantur. Fn

diademate, Alarico superWisigothos regnante, Sigismundo in Burgundia, quiet ejusfiliam habebat

Clodoveo

in

Francia, Ermenfridoin Toringia, Tra-

g

samundo supcr Wandalos. (JTi., 88.) De Alarico natus cst Amalaricus. Quicumregnaret inGalliaet
Hispania,
a

Erma junior Attihe lilius extremam minorisScithiae sedem sibi accepit, et babuit Marciano imperante.
Beatus itaque Pulchronius, urbis Clavorumepiscopus, cursu vitoe consummatodiscessit 2 Kal. Mai. ct migravit ad DominunuCorpus cjus in ecclcsia
sancti Amantii
est
:

Francis apud Barcinonam
vita amisit.

regnum cum
Athanagildus

Postque

in

pcremptus, Wisigothis

Theudis regnans, Agili regnum reliquit,contra qucm

cum

Liberiopatricio

Bomanoruminin

surrexit. Super Ostrogothas

vcro
filii

Italia

post

nominc honore dicata sepultum
se-

Theodericum Athalaricus
cui successit Theodatus.

filius

ejus

regnavit,

licet a

multis astipuletur, timorc hostium

pultum eumjuxta viampublicam, quia inipsisbcllorum tumultilnisraptus siti nevideret exterminium
civitatiset populi. et

creatur, in

Quo dejecto Witigis rex finilumest regnum ct cessit Boquo

postea rarescentibus bellis

supereumedificatasitecclesiaaviristimoratis. Unde postea evolutisaliquotannisnutudivino levalum
sit

mano imperio. Bedeamus jam a succcssiones imperatorum et pontificum Bomanorum. Majorianus quinto anno
regnisuiinterficitur Bomaceontra Wandalosprofe-

sacratissimumcorpusejus, et in ecclcsia sancti Potri utsanctum decuit honorificcreconditum. SuccessiteisanctusPossessor, dequo certum habemus
quia placuit Dco ct inventus est justus. Obiit ct ipse

ctumfaciens,et Antimus imperator
Leonis imperatoris.
a

efficitur,
168

anno7

C

imperator (Ib., 43.) Antimus Becimero genero suo bello intestino peremptus,
reliquit Avito. Qui ultro recedensPlacen-

regnum
tise

mense Decembrio,
Petri sepultus
166
.

die primo, et in ecclesia sancti

episcopus factus, regnum liquit

Olibrio. Et hic

De sancta eorum memoria hocin

patruin scriptis invenimus, quod (Bercarii G. ep.

spadonum ensibus occubuit. Et Glicerius apud Bavennam caesar factus, a Marcellinisoronsfilio Nepotc vix annoexactoepiscopus ordinatur in portu Bomano. Et Nepus fugiens Orestem, qui filium

eorum merita Deo fuerint grata: el intercivessanctorum ipsi fuerint annumerati. Celebratur dics translationis annuatim cclebri memoria 4 Nonas Maii.
VirJ.)

suum Augustulum apud

Bavennam imperatorem

creaverat, apudDalmatiasdefecit,Cui successitAugiistulus, quem abaugustali dignitate OdoacerHe-

Ostrogothorum 167 autem rex post Walamcrcm Theodemir fuit, et posteum filiusejus Theodericus fuit rex potentissimus. Qui annorum septem pacis obsesMarcianoreddituret Coustantinopolim ad L onem ducitur. Quo tempore Gothi Hunos usque ad internecionem sternunt, Scirorum
[Jord. 83. [

rulorum rex dejecit
augustalis
est,
illa

et sic et imperium obtinuit sublimitas, quae ab Octavianocepta
;

apud Bomam deperiit, anno ab incarnalione Domini 47u, imperii vero 822, ab urbe condita 1214.
(Gestap. 2?.)Annoab. i.D. 46G. HilariusseditRomaea.
6,

m.

3,

d.

10.

Cui

successit

Simplicius,

gente.n dclcverunt. Quopraelio W.tlamir occubuit,
et a Theodemirofratreejus Suevi,Sarmatge, Gepidse
et

D

Alanivastantur

et subjiciuntur, cta

Lconeimpe-

ratorefiliuscireddidur.(/#.,86.)Theodemirfratrem

suum Widimerad
heredem
sui

Italiamdirigit, ubi ille defungitur nominis relinquens, quimagnis muneribuo a Glicerio imperatore susceptis adGallias veni

Subcjus episcopatu venit relatiodeGrecia ab Achacio Constantinopolitano episcopo, affirmans Petrum Alexandrinumepisco])uin Eutichianistam hcreticum factum. Tunc Simplicius dampnavit Petrum Alexandrinum, eoquod
sedit a. 15, m. 1, d. 4.

Acatius innumera crimina de eo affirmabat, reservato tempore penitentiic. Obiit ergo Simplicius et

VARLE LECTIONES.
Hlnc incipimtvcvriaadditamenta, qwnparvamembranalaciniaincertacontinentur, valdedijlcilia. dijudicatu, quoniam nullafere argumenti ducris concinnitate ctsigna appictainterdum eva?iuerunt. Ac165 In— fuere in sceauta assucurate qnanlmnpotuisigna secutus sum etubique indicavi. URLICHS. Hv.c xidenlur pertinere verba in superioremargine atramento eodemverum tenuious auclious apta. 168 Antimus Domini 59b picta: Severus. fuco 4. occuibuit l67 Ostrog. -- imperio in marg. in sceduta assuta.
164

m

.

.

;

89
sepultus est
et in

CHRONICON.
ecclesia beati Petri 6 Non. Marcii,
6.

- LIB.

I.

90

A

cessavit episcopatus dies

[Fredeg.] Post captam igitur

Romam regnum

OdoacroetHerulis.Quosdispersosinveniens cum paucis eos supcrat, persequutusque Odoacrum vinctum cum uxore et liheris intcrfecit, gentemque
exivit
et

Gothorum
Italia

bifaria divisione partitum est, et qui in

remanscrunt, ditioni sc imperii tradiderunt reliquiTolosam Aquitaniajcivitatcm sibi statucrunt sedem. Elegcrunt Adaulfum regem, qui et Placidiam duxit uxorem, ut dictum est. [Isid.] Quo septimo anno occiso, Vallia successit, et ei Theodo-

regnum Herulorum delcvit. [Isid.] Postquamvero Wandaliad Affricam transet rex eorum ierunt, Galiciam Sucvi sortiti sunt
:

Erenricus regnavit
regnavit
a. 8.

a.

32, ct

post

eum

Recila

a. 8,

cui Recianus filius successit, et

catholicus factus

Quo

interfecto Maldra,

Frumarius

et

Theodorico Thorsimodus, Thorsimodo quoque Theodoricus, et ei Euricus frater ejus. Qui Hispanias Galliasque et totam Burgundiamsibisubricus,
et

dens24 anno regni sui Arelato obiit. Cui successit AlaricuscontraquemClodoveuspugnavit. [Fredeg.J Gothi ergo, qui tcrram Italia) possederunt, et se

Reccimundus rcges constituuntur. Suevorum regibus in Arriana perfidia permanentibus,tandemregnumTheodomirusaccepit,quistatim Sucvos catholicae fidei reddidit. Cui Maro successit et

Multis itaquc

regnavita.

14.

Huic Eborieussuccessit,quem

monaditioniimperiiLeonis tradiderunt, cumabOdoacro gchum fecit. Contra qucm Leovigildus Gotthorum rex pugnavitet captuui totondit et presbyterum ferege Herulorum et vicinis gcntibus assidue vastacit, et sic regnuni Suevorum in Gothos transfertur, rentur, perlegatos Leonem iinpcratorem postulavequod manscrat a. 177. Regnum vero Gotthorum runt, ut Theodericum eis institueret patricium, qui
Audeca
sumpta tirannide regno privavit et
adversariis

eorum

resistcrct.

Quod imperator Leo

postea duravit

a.

380. Leovigildo, regi Hispanige qui

elementer annuens, cum eonsilio scnatus

Romam

Theodericum

direxit, qui a

Romanis

et Gothis patri-

ejus Herminigildo martyrio a patre

Alarico suecessit, Richaredus rex successit, fratrc coronato. Ilic

ciatus honore gloriose susceptus est. Ilicexgencre

Macedonum
uxor ejus

fuit.

Idacius enim patriciuset Eugenia
in

cum

essent absque liberis, et haberent

Richaredus sccrete baptizatus, omnes Gothos Toletum adunatos ad lidcm catholicam reduxit, anno ab incarnatione Domini liOG.
[Ado.J
ct

ministerio crcditarios pueros,

Theodorum

ct Liliam

Temporc

169

Leonis

Ylarius

Arelatensis

Macedones, unde parvuli fuerant advecti, copulaverunt eos invicem. Eugenia jussit puella) ut in noctequajungerenturquicdquid vidisset in sonniosibi referret. Vidit ergo puella sonnium, quod arbor de
ea exiliens

Claudianus Viennensis clari habentur. Pyminiola, soror sancti Vlarii Arelatensis, uxor fuit sancti Lupi Trecassincnsis, cujus discipulus fuit sanctus
Pulchronius
fuere annis.

Virdunensis.

Septem autcm

simul

tam excelsus

esset ut nubes penetraret.

Quod cum
terls in

viro narrasset, dicit ad

eam

:

Cum

stete

G

(Gestap. R-J Tempore igitur Odoacri regis sedit

conspectu domince tua, dices ei vidisse

hacnocteequumetequamnimiaputcriludinis,quos sequebatur equus parvutus, ambutantes in medio

dominorum tuorum. Eugenia hoc audiens
que liberos esse jusserunt,
ct

viro suo

nunciat, et putantes liberum futurum, statim utros-

rebus plurimis dita-

verunt. Peperit ergo Lilia filium noniine Theoderi-

eum, quem Idacius et Eugenia, quia esset decorus, prudens et fortis ct longus, sibi adoptavcrunt in filium.Post quorum mortem praicepto Leonis iniperatoris militare jussus, duodecim annis militiam
gerens tantae fortitudinis ct ingenii pra3liagessit,ut ab omnibus diligeretur. Postremo senatorespalatii tanto invidia) dolore eum persequuti sunt, ut inquircrcnt qualiter jussu impcratoris intcrirot. Tholo-

Ronue Felix nationc Romanus, patrc Felicc presbitcro, a. 8, m. 11, d. 18. Fuit usquc ad tempora Theoderici. Sub hoc itcrum vcnit relatio de Grccia Petrum Alcxandrinum rcvocatuin ab Acatio Constantinopolilano, ct facto concilio Felix papa dampnavit Acatium cum Petro. Leo ergo imperator exactis in impcrio 17 annis obiiL anno ab inc. Pom. 474. Successit alter Leo et eodem anno defunctus est. [Isid.J Tunc Zenon imperator efficitur, quod tenuit

Sub quo corpus Barnaba) apostoli repperitur. Ab hoc rclatio venit ut penitcns rediret Acatius. (Gestaj). Ii.J Tunc papa Felix misit duos
a.

10.

episcopos

Mesenum

et

Vitalem, ut

si

invenirent

D

meusautcni quidam de senatoribus eum co amieitiam iniit, quam usque m diem obitus eustodivit. Susccptus ergo a Romanis et Gothis cum Odoacro
qui
sit.

compliccm Pctri Acatium dampnarenl cos. Qui corrupti pccunia non fecerunt juxta prieceptum apostolicaa scdis. Eodem tempore facta synodo invenit
judicium, ambos episcopos corruptos peeunia, et ejecti sunt a communione. Hic sepultus est in
basilica beati Pauli, et cessavit c|)iscopalus dies
:">.

Romam

optinuerat ct llerulis plura pradia gcs-

[Fredeg.J Die igitur quadatn ihito praelio Theo-

Post
a. 4.

eum

dericus
est.

cum Gothis, fugicns Ravennam ingressus Ubi Liliam matrem suam inveniens, abea corcum
inproperio, quod non esset ubi fugeret

Gelasius natione Afcr,patre Valcrio, sedit m. S. (1. 9. Hic fuit amat.or eleri ct pauperum

et liberavit a periculo et

fame urbem. IIujus lem-

repfus
nisi ut

iterum ingrederetur uterum de quo natus

esset,

nimium confusus, cum paucis iterum obviam

poribus Manichei in urbe inventi exilio deportali sunt, et codices eorum incendio concremati. Ilie revocavit Mesenum ad eommunioncm sub satisfa-

160

Tempore

— annis in marg.

VARLE LECTIONES.

.

91

HUGONIS ABBATIS FLAVINIACENSIS
dampnavit
in

92
;

ctionc, et purgatus receptus est. Hic

A

pcrpetuum Acatium
[Beda.] Post

et

Petrum,

nisi

resipiscerent

Obiit 11 Kal. Dec. Fecit tractatus et bymnos.

Zenonem imperavit Anastasius anno

plum, dampnationi suaa ipsi esse obnoxii nec ma int cum impiis in circuituambulare,autvertiginem capitis sui quae in propatulo est dcfendere, quam errorem suum simpliciter confiteri et doctrinam
suscipcre.

ab incarnatione Domini 490, annis 27, qui, quiaca ilmlicos insequutus est favensheresi Euthicetis, ful-

Zenon
stae, hi

S7t

ct Anastasius imperatores Euthichianisibi

mine

interiil. [Isid.]

Trasamundus
a.

1T0

Wandalorum
Gui sueces-

legunlur prius

sanctam catholicam eccpiscoposexi-

rex catholicas ecclesias clausit et 220 cpiscopos

clesiam subdidisse,ita ul catholicos

Sardiniam misit. Regnavit
sit Ildiris

27,

m.

4.

Honorici

filius.

liorcligarentetaposlolica traditione postposita sibi conscntancos in eorum sedibus subrogarcnt. Nam

(Gesta p. R.) Anast sius papa, natione Romanus, sedit Roiikt a. 1, in. 11, d. 24. Ab Imjus commu-

ante

horum tcmpus leguntur quidem

herctici impe-

nione subtraxerunt se multi, eo quod sine consilio

ratores catholicos episcopos inultis modis vexasse, electioni vcro aut promotioni cujuslibet pontificis

communicasset cuidam diacono m m Thessalonicensi, nomine Fotino, qui communicabat u n u uv-ooaiuiiivv noij »]iii Acatio. Et cum vellet a decessoribus suis dampna_ H. tum occulte revocare Acatium,non potuit,quia divino judicio percussus interiit. Succcssit Symmaecclesiae catholic;e
j.
1
1 '

nusquam legnntur

se miscuissc.
-

Siquidem sub

cis-

'

.

i

i

',

<

'

'

i

i

ii

i

>

1

1

.

i

i

'

.

<

q

.

.

.

.

.

.

_•_

_

,

i

dera Euthichianistisimperatoribus et Constantino»*w«*« «-.M r poli et reliquis urbibus legitur innumerabilis fidei;,,„, .«..lcii.rln nlnni «f nnnnli pseudoepiscoposeoiummultitudo clcri et populi hcniiilApninfnnnsflfi-

rum nullatcnus suscipcre
eosabsque
erroris
sui electione

voluisse, quia constabat

chus
scdit

i>3

a Petro,
II),

natione Sardus, patre Fortunato,
Fuit tempore Anastasii et
die

in

Dei

contemptum

et sui

a.

m.

7, d. 27.
ut,

augmentum

a praefatis

principibus promo-

Theoderici. Constituit
nataliciis

Dominico

cl

sanctorum

tos fuisse. Ut enim

tradit Anastasius, sanctae Ro-

canalur Gloria inexcelsis. Hic inter multa ecclesiarum opera omnibus episcopis per Affricam et Sardiniam exilio religatis omni anno necessaria ministrabat.

Anno ab
et in

inc.

Dom.

500, obiit sanctus Benedictus,

Monte Cassino per 13 annos jacuit, et post corpus ejus in Calliam translatum est anno GGO.

manae ecclesiae bibliothecarius, in chronica Theophaniset Georgii Dei cultorum,quamipse de Greco [Anast.] « Vicesimo imperii in Latinum transtulit Anastasii anno, Johanne Niocetae Alexandrino episcoposheretico mortuo, Dioscorus junior praelatus est episcopus Alexandriae. Qui cum manus imposi:

Tempore Anastasii

claruit Antonius.

(Gesta p. R.) Hic et Laurentius sub intentione ordinati sunt uno die, ct confirmatus est Symma
chus, et ordinavit subintuitu misericordia? Lauren-

U

tionem accepissct, reccsserunt multitudines rusticorum dicentes, quia nisi sieut sancti canonescontinent fiat episcopus, non recipietur. Principcsenim intronizaverunt eum. Dyoscorus autem venit ad Sanctum Marcum, et Venientes clerici induerunt

Nucerina civitate. Post annos 4 zelo ducti quidam de clero et senatu incriminaveliiim episcopura in

eum secundo

et

iterum
illic

eum consecraverunt.
filius

Et

ita

venicns ad Sanctum Johanncm perfecit collectam.

ruut

Symmachum,

et facta sunt

mala pejora prioregem, ut
eis

Cum autem

esset

Theodosius

Calliopiiau-

ribus.

Quidam vero de senatu quasi consultius

agentes, miserunt ad Theoderieum
utrisque. Qui

gustalis et Achatius magister militum, turb;c turaugustalis, eo batse ceperunt injuriis aflicere filium

destinaret qui ordinareturapostolieusdepositisillis

quod laudarct imperatorem Anastasium,etinsilientcs

contra sacros canones misit eis Pe-

trum, Altinae civitatis episcopum.

Symmachus vero

congregans universalem synoduml28episcoporum, prius purgavit sc de erimine quod de eo ferebatur, deinde iam ipse quain omnes dampnaverunt Petruui a rege missum ut invasorem scdis apostolicse, et Laurentium similiter qui scditiosis assentiens videbatur sc ad papatum ingerere. [pse vero in Domino conforlatus usque ad diem dormitionis suas permansit apostolieus. Audiant qui favorem terreni
principis divin» voluntatianteponunt,etintelligant
istius

quidama sedc depulerunt cumet interfccerunt. Atvero Achacius magister militum quotquot capeimperator iratus re potuitinterfecit. Quod audiens
est.

Porro Dioscorus mitigavit cum. Cumque Constantinopolim venisset apud imperatorem pro Ale-

xandrinis intercessurus, ab orthodoxis publice concum ob viciis appetebatur. Quam ob rem et ipse cum festinatione receshomicidium intercessisset,

D

sit. »

Ecce quibus primis auctoribus seculi princiecclesiae

pes suos pontifices nituntur Dci

promo-

dampnat

ionis senlcntiam

usque ad se dirivari
et aliis

et pertingere, quas a

beato
et

Symmaco papa

l2Sepiscopisin Petrum

Laurentium

cessisse. Discant hic saltim

m

legitur pro-

hi qui

apostolicam

exempla vcre. Sequentcsautem horum hereticorum quidam Grecorum imperatores regni sui urbibus urbi hoc suos episcopos imponentes, Romanae vero electionis a clero et pepercerunt. Decretum cnim priusquam senatu susceptum sibi mitti statuerunt,
futurus pontilex consecrctur.
pius dircctum fujsse,

sedcm invaserunt
ctoritati

et

Roman.e

ecclesiae praejudicium

fecerunt, qui favorem tcrreni principis divinae au-

Quod cum legatur senusquam tamen legitur eos

anteponunt, secundumtam evidens exem-

Romanorum

electionem mutasse aut reprobasse.

VARLE LECTiONES.
170

Trasam

lilius

in marg.

lT1

saltim

anteponunt in marg.

m Sequentia in marg.

93

CHRONICON.
quia

- LIB.
na,
set

I.

94
truciclatce. Belsarius

Hoctnmen

sia ponlifice

Domino erat contrarium, utecclecareret, usquedum qui decretum fe-

A

giones sepe fuerant

timens

rebat iret et rediret.penitus respuerunt sequcntcs imperatores, religione, prsestantes, quod liquido

votumvovitDeosefuturuinChristianum si posWandalos supcrare. Wandali superlitus rnaris

cognoscere

possimus

in

praeceptis
ct

Constantini

castra metantur, Belsariusecontra terrestri praelio

principisad Benedictumepiscopum

clerumet poalios

pulum Bomanum. Itaque qui attendit rtim imperatores decretum sibi mitti
tendat eos

Greco-

noluisse, at-

etAntonina navali procedereparant.Cumjam prope conflictum essCnt, Antonina cumsuis egressa,omnesmulieres et liberos Wandalorum delevit, nec
animalexillis vivere permisit.
audivit,

nunquam elcctionem mutasse,

attcndat

Quod ubiChildemer

ctiam

m

.

PostAnastasiumJustinussenioraccepitimperium anno ab. inc. Dom, 157; regnavit annisO. (Gestap. R.). Ormisda Campanus sedit Bomae anno ab inc.

retrorsumadcastrarediens,destruclaphalanga praelii a Belsarioet Antonina, terra marique vallatuscumsuisomnibns ad internecionem cesus est. QuifugienscumduDdecim lantum Wandalis in
castro tuto se recepit, ubicoartatuspetebat Belsarium, neligatumeumimperatori praesentaret. Quo

Dom.

811, sedit

a. 8, d, 18,

patre Justo de Frisone,

Hicconstituitclerunietpresbiteroserudivit.fBEDA]' PosthuneJohannesTuseus, patrcConstantio, a. 2,

B

Hic Constantinopolim vcniens ad por in conspectu omniuni r luincn reddidit. (Gestap. R.) Qui cuin ganti casco redisset et Bavennam venisset, Theodericus euin cumcumitibus carcerisafflictione peremit, invidia ductus quod catholica? pieialis defensor Justinus
m.
8, p. 18.

tamquae vocatur Aurca,

promittentinon seeumferro,non lignononcorngia, non ere ligandum, Childemeris se reddidit. Quem Belsarius catena argentea constrinxit, sociosquo
ojusinterfecit,

ipsumque Justiniano pracsentavit

;

et

quemille opprobriisgravibusobprimebat.Petensqueimperatoremait
:

in palatiosuohabitare jussit, sed sputis

honoriflce

quoetiam anno Symsuscepisset Boetium patritios occiderat, etipse 99 post hoc facinus die morte subita sequcnti periit anno. [Beda]. Episcopide exilio, quoper Affrieam et Sardiniam tencbantur, revertuntur post annos 74

eum

;

machum

et

hereticse profanationis. [Ado]. Julianus Viennensis
ccclesiae episcopus claruit. [Isid.] Childricus cnim,

HaMtatores palatii tuisputisetobprobriisopprimunime;quormnegosijuberesduodecim et egounuscumequoquem habui ante conspectvm g lorim tum armati accederemus ad prcelium cognoscerescuiex nobis validitas sit aut ignavia. Quod cumJustinianus duodecim militibus jussisset, ille dumeosaggrediturfugamfingenSjOmnessingulatim
interfecit. [IsiD].Posthac

jussu imperatoris eunu-

qui et Ildiris, Honorici filius ex Eudochia

captiva
,

Valentiniani filiaortus, post

Trasamundum Wandaregnum teneret episco-

f

lorum regnumobtinuit. Hic pro sacramet to quo
erat astrictus,

utquam

diu

pos ab exilio nerevocaret, antequam regnumacci-

sacerdotes quos Trasamundus dampnaverat, ab exilio revocavit. Quem Gilimer sumpta tirannide regnoprivavit, qui et Childericus
peret,

catbolicos

pachus factus, in triciusordinatur,et"*sicregnum Wandalorumfinitumestanno ingressionis eoruminllispaniam 97, et manserat a. 113. [FRED.JSenatus iterumBelsarium Justiniano facitodiosum.Quam ob rem ab honore patriciatusdeponitur. Uerum quendam Florianum
in

provincias vicinas contra Persas

dictus est

etregnum

optinuit.
in

[Fkedcg.]

Justinus

imperiumnititur sublimareet Justinianum dejicere,Quipetens Belsarium utse adjuvaret, nuncios misit adeum.Et illefingens se Florianum adorare
vallatus pueris suis Florianum gladio percussit et

non multo post bellum

Persas movens,

cum

Cal-

cedonem pertransisset, morbo periit, et Justinianus in regnum elevatur. Qui cum regem Persarum oppressum vinctum teneret,honorilicc eumin cath dra sedere jussit quserens ab eo
vincias reipublicae.
et Justinianus

omnesihimicos suosquierant cum
reddensei basia permanus [Fred.].

eo,

coronamque

auferens acapite Floriani imposniteapitiJusliniani,A. o2o. JtisiinianusimperalorJnstini majoris

civitates

ct

prc-

ne-

Cumque

illc

diceret

:

Non ddbo,
:

posregnavit
litn

a.

37.

econtra verbo rustieo responderel

Justinus a.i)63ambivi

Quodefnncto in imperium,

Conslanlinopovir

iniquus

Dcnras, ob hocillo in lococivitasfundatanomenacccpit Denras.Beceptiscrgoprovinciiset civitatibus plurimis, permisit eumin Persas regnum recipere, et cummagnotriumphoreversusest Constantinopolim. Qui cum unico amore diligeret Belsarium, instituitenm patricium
in illis

et cupidus.
It

[Ado.].
sis
176

Tempore 175 JustiniPantagathus ViennenDomninus Viennensis Gothorum
rcx,

quinque annis, eui successit Ysielnus. TeinpoJustiniani imperatoris
floruit.

re

episcopus

partibus AfiVica? qiuea

[Fredeg.]. Teodericus igitur

de

Waiuialis non fuerat occupata.Seiiatus autemzelo

quo supra retulimus, eum tempore Leonis imperatorisrenuisset subire ditionemimperii, triginta annis

ductussuggessitdeeoimpcratori quod dejectionem ejus meditaretur, utipse ii.regnum sublimaretur, ct obidzelum duccnsadversus Belsariumjubel eum Wandalos expugnare, a quibus multae militum le-

Fuerunt omnes anni quibusregnavitin Italia 32anni, a finibus Panuoni;e usque ad Rodanum fluvium, a Tyrreno mari

eum magna

felieitate regnavit.

VABLE
173

I.ECTIONES.

Hic quadam discemi

pore

nequeunt.

"« et

113i»»«My. 178 Tempore

— Ysielnus

in

marg. KG Tem

floruiti»'»i«r^,

93

usquead Alpes Penninas
anno regni

ci

HUGONIS ABBATI8 FLAVINIACENSIS Vscram iiuvium. 14 A q>iifa venteDominoiribus jam Yseram ftiivium. .*
Brivatasco-

'•><•

sui basilicam sancti Juliani

lumnismirificis ornatam exstruxit. Civitates

omnes

emensis temporibus ciprasideo,tempore meo nitcris invadadere. Habe crgocumhis qui tecum eruni plcena dampnatiouis

quasregebat miroopercrestaurareetmunire sollei'tissimo fecit. PalatiumsplendidissimumPapiae quae Ticinumcognominatur, Ravennae quoqucet Vcronae fabricare jussit. Cujus filiam Sigismundus Burgunrlioniim

sententiam,sublatumque tibinomenetmunus ministeriisacerdotalis agnosce, Spiritus sanctijudicio et

rexhabuit uxorem.Post

m

quem

suscepit

apostolicaanathematis auctoritate dampnatus. Sic enim decetfidem sanctorum Patrum in ecclesia, servare caiholica, vt quod habuit amittat, qui

regnuni Athalaricus
fJoitn.J.

filius filiioejus et

ciibeodatus
hica

Quo

dejecto, Viligcs rex creatur, et

Justiniano perBelsariumvictus opprimitur, et Con-

stantinopulum ductus patriciuscreatur. Sic regnum Gottborumpost a.2300 Romanorumcessit imperio. Amator 178 episcopus Silveriopapae(MANSi, ix 7): A qv.ibusdam, Pater dilectissime, avdivimus vosa
scde sa?icti Petri injusteputsum
et exilio

inproba temeritate quod non accepit assumpserit. (H. Misc.) Suslimanus 3 imperii anno promulgavit, ne militarent nisi catholici soli, dans hcreticis inducias nisi sese movissent ad convcrsioncm. Hunc
adiit

Agapitus papa pro quibusdam rogaturus, sed scntiens eumEuthicelam factum, cum eum argucret, et

illegraveseiminasintentaret,

ait

papa

:

Ego

dampna-

b

ad Justinianum Christianissimum venire desideravi, sedDiocletianuminveni.

tum. Quodnimisgraveferentes, misimus vobis ar-

M

ille

videns ejus

gentilibrasoOad vestram vestrorumqve sustentationem. Silveriuspapa Amatoriepisoopo: Omwiapatritia mihiinfestaerat, qvodnonresiituebam Aniemium dudum patriarcham Constantinopolitanum, quem Ag apituspr&d ecessor meus meritis suis donavit. Urg ente etiamjvssione exierunt falsi testes, dicentesadverstim mecrimina
ticepsfui.

constantiam inconcussametinadulatam,adcatholi-

quorum nunquampar-

camfidemcummullisregressusest. Anthimumquoque regiae urbisepiscopumprrcfatae hereseosdefensorem publice communioneprivavit, et non multo post in eademurbedefunctuscst ;cuisuccessitSilverius.Belisariusposthec Carthaginem cepit, cum 95 annos VVandali eam tenuissent, et omne Wandalorumregnumetstirpemdelevit.(67esta.p. Rom.).
verius itaquecumrogaretur ut
ret:noluit.
Sil-

Seddvmmvltiinilla accusatione persisierent,timvit Wilisiarius patritiusnoster, etmandavit me ad se venire pacifice pro quibusdam
eeclesiasticisdispositionibusinpalaciumprincipis,

Anthimum

restitue-

Ob hoc

a Belisario
in

praeceptoTheodoraeaugustae
lans obiit.

nolente captus ex Pontia insula exuinicio

etadprimum etsecundumvelumretinuitomnem clerv/m etp>opulumquimecumveniebat,et

nullum per-

Nomina pontificum Lugdunensium ab

:

misit introire nisime solum et Vigitium nosPrum- p Mevero tiretentumet ante prcediclam patriciam deductum miserunt quomodo sustentor inexilium,

pane tribulationis etaquce angustia. Comitespropterea duos dimisi necdimitlo officium meum, sed cum
episcopis quos congregarepotui, eos qui talia erga meegeruntanathematizavi, etunacumillis apostolicarvm synodali avctoritate statui, nullum umquam decipiendum, sicut deceptussum,etsialiquis deinceps ullum episcoporum ita deciperet, anaihcmaranatha fieret in conspectu Dei et sanctorum angelorum. Silverius Vigilio Quia contrajwa canonica temporibus Bonefacii pap e ipsovivente successor ejus designari conabaris, nisi tibi amplissimi senatus obviasset justitia, tunc providentia pastorali tua debuerantexecrandajam viciadetruncari. Seddum parvum vulnusinte ntglectum est, insanabilis adcrevii apostamia, quce nisiferro altius abscidatw, fo?nentorumnon poterit sentiremedicinam. Quippe nequissimi spiritus audacia ambitionis frenesiam concipiens in illius apostolici medici
:

photinus rnartyr. Hyreneusmartyr. Zachanas. He liusFaustinus. Verus. Julius. Tolomeus. Vocius. Maximus. Tretradius. Verissimus;hic interfuit Sarcicensi synodo 4. SanctusJustus. Sanctus Alpinus,
Martinus. Sanctus

Antiochus. Elpidius. Senator. Sanctus Eucherius. Salonius. Sanctus Veranus. Sanctus Paciens.Sanctus Lupicinus, tempore Wandalica3 persequutionis. Rustitius. Stephanus. Viventius.

vei,

Sanctus Lupus, tempore Sigismundi et ClodoLyconcius. Sanctus Sacerdos, tempore Childe-

berti.SanctusNicetius, tempore Childeberti ejusdem. SanctusPriscus; hic auctor synodorum 21. huic scribebat 22 et 24 extitit. SanctusEtherius
;

beatus papa Gregorius. Secundinus. Arigius.Tetricus. Gandericus. Viventius. Sanctus Aonemundus

D

martir. Sanctus Genesius. Sanctus

Lamdebertus

;

hujus temporeobiitsanctusBonitiuset Lugduniest sepultus, qui Clippiaco in palatio re.^ali sanctum

Ansbertum Rotomagensemconsecravit
.

antistitem.

cui animas ligandisolvcndiquepotestas concessa est

179 Hic est Fulcoal Sanctus Gudinus. Fulcoaldus 18 dus episcopus qui corpus sancti Boniti °. Arvernensibusreddidit. Madalbertus. Ado. Eldoynus. Lei-

versaricontumeliam, novumqve scelvs erroris niterisrursusinducere, et in morem Symonis cujus te discipulum ostendis, data pecunia meque repulso,

dradustemporeKaroliMagni;hicrestauravitLugdunensem aecclesiam post destructionem Wandalorum Asobardus doctrina clarus tempore Ludovici Pii.

VARI^E LECTIONES.
iTT

p os t_ imperio inmarg.
179

infolio assuto.

fulc.

Sequentia omnia usque adfinem catalogi pontificum Lugdunensium delelum. vox deleta.
178

m

91

CHRONICON.

- LIB.

I.

98

Amolo, cujustempore,utidemipsetestatur, etEgilmarus Viennensis, Rartolomeus quorpe Narbonensis, Stephanus Belgicensis, Alteus Eduensis, Odolmannus Mattiscensis, in epistola missa Rodulfo Ryturum archiepiscopo et omnibus episcopis Aquitaniic Novempopulanae et Narbonensis primse, per 300
Fcre

A

mare. Quod cernens Tiberis, expoliatum eam thesauris et segregatis ab ea pueris, in custodia jussit retrudi. Justinianum objurgatum multopostmodum

amore

dilexit.

annos Lugdunensis ecclesia primatum seclesiarum in Gallia ab ipsis temporibus apostolorum optinens
181
,

(Gestap. R.J Post Johannem papem quem Teodericus rex carceris affiietione peremit, Felix, natione Samnius, patre Castorio, sedit a. 4 m. 2, d. 13,

Post

eum

Ronifacius
a. 2,

Romanus. patrc Praejecto de
4, d. 6.

vices

Romanorum

pontificum pro suae san-

Celio monte,

m.

Johannes

18G
.

qui et
4.

ctitatis

merito optinuit. Remit,'ius tempore Karoli
;

Martinus, post Ronifacium sedit annis
6, obiit 6

2,

m.

d.

Sanctus Aurelianus legatus Romanae sedis post quem, fuit Agrinius Linguonensis qui non habctur in numero. Aluvala. Rernardus. Austerius. Remigius. Anschericus. Wido. Amblardus. RorcharCalvi.

Kal.Jun.et cessavit episcopatus diebus 5. et successit ei Agapitus Romanus, patre Gordiano
presbytero, m. 11,
d. 19. Inter

Agapitum

et Silve-

dus senex. Borchardus juvenis. Sanctus Odelricus. Halinardus. Sanctus Gebuinus. Hugo [Fredeg.J Langobardorum igitur gens priusquam hoc nominc vocaretur egressa de Scatanavia quae

rium d. 29. Silverius Campanus, palre Ormisda, episcopus Romae a. 1, m. 5, d. U. Anno ab inc.

m

.

Dom.
jj

538,

indictione
a.

1.

Vigilius

Johanne consule,

18,

m.

6, d. 26.

Romanus, patre Anno 187 prae-

et mare oceanum, Danubium Hunis interrogati fuissent,quae transmcavit. gens terminos eorum ausa fuisset vitiaret eteis bellum conarentur intrarc, illi mulieres prseceperune

est ultra

Danubium

sulatus papse Vigilii 14, indictione 14, anno ab inc. Dom. (Gestap. R.J 552, quinta synodus Constantinopolitana.

Cum

a

Anno

Justiniani Justini majoris nepotis

27, Vigilius a Justiniano in exilium truditur; revo-

catus

cum Romam

reverteretur,

in Sicilia civitate

comam

capitis ad maxillas et

mentum

religare,

ut

linbitumvirorumsimilarent, ut ipsa sua multitudint hostes terrerentur, eoquod mulierumcom;e ad instar barbae valde longse esse viderentur; et excla-

Syracusana calculi dolore moritur. Pelagius Romanus, patre Johanne viuariano, a. 11, m. 10, d. 18. Hicordinatusaduobus episcopis et uno presbytero. Inter Pelagium et Johannem d. 26. Johannes Romanus, patre Anastasio,
a.

maverunt omnes Hcec estgens Langobardorum. Et ita bellum ineunt, Hunos superant, partem Panno:

12.

m.

10,

d.

26.

Hic re-

nise

invadunt. Narsis ergo patricius

cum

esset eu-

stauravit cimiteria martyrumet constituit per Dominicasoblationes et luminaria. Renedictus Romanus,

nuchus, et Sophiauxor Justini imperatoris appara-

patre Bonifacio,

a. 4, in.

1,

d. 28. Inter

eum

et

Pe-

lagium d. 5. tum muliebrem ex auro factum ei mi<isset, ut filaG (Gestap. R.J Anno ab ille retet pensa lanariorum et non populum regeret,
iratus respondit

inc.

Dom.

582. Mauritius

Filabo filum de quo Justinus et uxor ejus adcaput venire nonpotsrunt [Paul. Diac.] Hic 183 Totilam Gothorum regem occidit, sed accu:

imperatorsuccessitTyberio, regnavit a. 16.Post Benedictum sedit Romae Pelagius Romanus, patre Unigildo, a. 10, m. 2, d. 10. Eo imperitante fuerunt
pluviae,

satus per invidiam a

Romanis

rece.3sit

Neapolim

Campaniao. [Fredeg.] Et Langobardos a Pannoniis iuvitans in Italiamcum rege Alboino inlroduxit, qui Glodesindam filiam Clotharii regis Clodovei magni duxit uxorem. Qua 184 dcfuncta aliam duxit uxorem cujus matrem occiderat, a qua et ipse veneno

utvideretur diluvium redisse. Tanta clades quantam nullus meminit a seculo fuisse,qua etiam

Pelagiuspapa morituretGregoriusdoctor electione cleri et populi pontificatumRomanaesuscepit eccle-

anno imperii Mauricii mini anno 592, indictione
siae,

10,
10,

ab incarnatione Do-

dictum est, Italiam, et obseLangobardi ergo elevato 185 dit,Romam vastavit rege super se Clyp nomine irruentes Galliis, Amatum patncium pcrimunt et multas strages faciunt, pro quo Mummolus patriciatum assumpsit. [Paul. Divc.J His ergo diebus apud Constantinopolimcum amentia quam incurrerat mortuo Justino 17 annorcgni sui, Tiberius, qui cum Sophia uxore Justini rcgnum regebat, invasit imperiumet tenuit a. 6, m. 10, d. 8. Qui et largissimus in elemosinis fuit. Sophia adversus Tiberium insidias parans, Justinianum Justini nepotem in regnum voluit subliperiit.. llic invasit, ut

epacta 21, concurrente 7, natus Romanus, patre Gordiano, sedit a. 13, m. 6, d. 10. Hic fecit ut missa caneretur supra

corpus beati Petri apostoli. Anno pontificatus 4, indictione 13, congregata synodo 24 episcoporum
beati Petri apostoli de necessaris ecclesite tracta-

D

vit.

Hic missis Brittanniam

Augustino,

Mellito,

Johanne et aliis plunbus monachis ad Christum Anglos convertit. 188 Leovigildi Renatus Viennensis [Ado.] Tempore episcopus floruit, qui eodem anno quo Justinus

amens

factus est, obiit.

[Beda.J Hermenigildus Levigildi

Gothorum

regis

NOTvE.
optinet legi videtur. 18 2 aliis manibw atramentove subjiciuntur : Parvus Josorrandus. Humbaldus, Vizcliacensis abbas. Rainaldus. Falco. Petrus. Amedeus obiit in itinere [itere c.\ Iherosolimitano. vastavit %n Campaniae in marg. 18 * Qua Hunbertus qui superest adhuc v. supra p. 282. 18 " Hic Temmoritur in marg. marg. 185 e. r. s. s. C. n. superscr. ^ 86 Joh. inmarg. 187 Anno quinque porc obiit i% marg.
181
'

m
:i

HUGONIS ABBATIS FLAVINIAGRNSIS
A
nato facta est

100
et

aiius^obfldeicatboiicscotifessionemr^gnipriyatus infulis patre Arriano et carceri injectus, ipsa Dominicae resurreetionis noctesecuriincapitepercussus, regnum caeleste rex et raartyr intravit. Cujus
frater

domo Widrado,

Magoaldus abbas

ordinatus est, anno ab inc. Dom. GOl, indictione b. (fol. 37.) Anno primo Theoderici regis, qui erat ab
inc.

Recharedus rex Gotborum priussecretiusbaptizatus est, el posl omnes Gothos qui tunc Arriani erant Toletum adunari jussit quinto anno pontifl
et

Dom. 606, Focte vero imperatoris3, idem domnus Theodericus testamentum domni Widradi de
mavit faelum, et corroboravit apud Sincmurum, secundo post transitum sancti Gregorii anno, primo

castro seu ecenobio Flaviniacensi sigillo suo confir-

catus Gregorii,

praesentari

sibi

omnes

seet_e

Arrianse libros quos ct cremari fecit, ct omnes Gotbos baptizari mandavit. [Ado.] Philippus quoque Vicnnensis episcopus viguit (fol. 3G), cui successit Evantius vir sanctus, ugdunensi et Artemio et qui euin sancto Prisco
I

papalus Saviniani, praesidente Lugdunensi a.cclesi_c Secundino arebiepiscopo. Anno ab inc. Dom. 002 190 Focas dux et patricius rei publieae vietor a Persis redicns, Mauricium imscilicet
,

_ .. _ i.._ etus Desiderius Eduensis, et ci successit Domnolus in redimendis captivis strenuus, eique successit
.

Remigio Bituricensi et aliis sanctis epi" _.^_ -.~ suu|;io, t^ugiiu scopis, Siagrio quoque Eduensi, 20 capitula robo --rravifcui successit Verus, cujus diaconus fuitsanSenonico
et
.
1

peratoreminterfecit,etimperiumassump8it;regnaEo anno Ethcrius Lugdunensis arvit annos 8

m
/.

.

1

,

cbiepiscopus obiit,

in

ejus
.

locum substituitur Se„
l'->2

B

cundinus. Anno Foeae

_

.

.

.

.

.

_

mdictione 8, epacta 26, „n ............ n), ;„ n T\nm 608 192 hnnlnc Cvpcrnbealus Gregoab inc. Dom. l\(\K concurrente 4, rius migravit ad Dominum, regnantibus in Francia
2,

Elherius temporc Eraelii imperatoris. [Fredeg.Jco anno uxor Arnulfi iinperatoris Persarum virum suum relinquens cum quattuor pueris
et

totidem puellis, ad sanctum Johannem Constantinopolim episcopum veniens, dixit se unam esse de
et

Theoderico et Thcodeberto fratribus. Successit eiin episcopatu Bomana. ecclesia3 post d. 22 Savinianus Tuscus, patre Bono de civitate Blera, sedita. 1, m. luminaria in eccle!., d. 8 (Gestap. R.J. Hic addidit sedit Boncfacius III Rosia beati Petri. Post eum

populo,

baptizata est,

quam

suscepit de lavacro

sancto uvor Mauricii imperatoris. Quae

cum

sepius

manus, patre Johannc 19 J, m. 8, d. 22. Hic rogavit imperatoremutstatucretBomanamecclesiamcaput
essc

perlegatosrepeteretur et uxor ejus esse nesciretur,

omnium ecclesiarum, quia Constantinopolitana

augusta videns eam pulcherrimam et suspicata ne ipsa esset qua. querebatur, ostendit cam legatis. Quam illi viderunt, ei agnoscentes nullum ab ea

responsum audire potuerunt nisi prius baptizarenllir.llllilllllllU VUieilUglillldill llfl|lllominuv/w]Juiu".' tur. Illi animo volenti gratiam baptismi acceperunt Quibus illa id dedit responsum, non se ad virum
primo baptismi perciperet gra tiam. Quod cum imperat ri Persarum nunciatum fuisset, legationem misit ad Mauricium nnperatorem,ut sanctus Johannes veniiet Anlioehiam,aquo
redituram,
nisi ille

seprimamscribebat. BonefaeiusIIII,deeivitate Valeria natione Marsorum, patre Johanne medico, sedit a. 6, m. 8, d. 13. De hoc legitur in ecclesiastica hystoria, quod impetrarit a Foca donari ecclesia. "* Christi templum Romae quod Pantheon vocabatur

b

,

.

papatus 593 ... anno Foca. obnt. [Hiedeg.J Cum eniin Heraclius patricius esset universarum Affricae provinciarum, et Focas imperium nequissime regeret,et modo amentiasthesaurosinmareprojiceret, dicens se Neptuno munera dare, senatores
cujus

baplismum saluLisacciperet. Quodet Mauricius
jussitcum infinitoapparatu.
Ibi

lieri

baptizatus est im-

perator Persarum cum sexaginta milibus virorum, susceptus, et a sancto Gregorio Antiocheno de fonte Petiitautem ab imperatore Mauricio episcopos cum

cernentes quod vellet imperium per stultitiam destruere, 1'actioneIIeracliiFocatemapprehensummanibus et pedibus truncatis, lapide ad collum ligato, senatus in mare projecerunt, et Ileraclius consensu
196 [Beda.j Cum insublimatur in rcgnum anno G07 festationePersarum mult_eimperiiprovinci_evastaimperatotae fuissenttemporibusMauriciietFocatis rum, temporibus ejus Persaa Calchedona civitate

Clerosul-icienti,quodetilleconcessit,etsicsun.ma
celeritate

omnis Persida Christo domino credidit. Eodem tempore anno ab inc. Doni. 598, inventaest tunica Domini inconsutilis in civilate Zafath, et a Gregorio Antiocheno et Thoma Iberosolimitano et
Johanne Constantinopolitano cum
aliis

mullis epi-

D

vastata Constantinopolim quoque sedem imperii 196 Bomanorum destruere moliebantur, multasque provintias et ipsam Jerosohmam mvadunt et de-

scopis facto triduario jejunio levata cum arca marmorea ita levi facta ac si de ligno fuisset, ordine

pedestri Hierosolimam cum devotione sanctissima nerducta, et in loco ubi crux Domini adoratur cum

struentesecclesiaset sancta profanantes,interreliqua ornamenla etiam vexillum sanctaa crucis abduaciem d.ricunt. [Fredeg.] Contra quos Heracl.us
git, et ipsi

triumpho

posita.

Tempore 189 Mauricii imperatoris, pontificatum Roman^e ceclesia. agente papa Gregorio a. 9 constructio cenobii Flaviniacensis in castro

pr«nomiVABLE LECTIONES.
19

duo exercitus principes singulan certaexpeniine omnibus ex utraque parte eventum rei Herachus victor capu ctantibus congrediuntur. ad Pers» pra^cidit, et totum Persarum exercitum hec evectu sedes proprias regredi compuht. Post

° Sic e corr. Utteris archiepiscopo in marg. l Hac ultimo verba aPram. magis nigro suprascr. "fi™* a suprascr. nigriore. paulo 196 195 Unwm wcab. erasum mdetur. Numen euua septem fere tocab. in rasura. abducunt in marg.

»»

Tempore

-

l^^^l^W*™^ *»*£ ™
<l™%%
19

'

muitasque multasaue

101

CHRONICON.

- LIB.

I.

dU2

nav alePersidamingreditur,tribusquccirciterannis lignum Persida vastata, suae eain ditioni subjecit,

A

habensuxoremfiliams-ororissuae, postannumregni sui 27 crndcliter vitam finivit. Heraclonus 1D9 cum

que Doininicum reportavit. Postmodum Persas

re

cum bellantes iterato superat et sibi subjicit. Qui fortissimus viribus, essetpulcherrimus aspeclu, pugnator egregius, litteris etiam apprime eruditus,
syderum signis a circumcisis gentibus imperiumdevastandum, direxit nuncios ad Dagobertum regem Francorum, petens utomnes Judeos decreto regni sui baptizari praeciperet, quod et ipse imperii. fieri statuit per omnes provineias Anno 198 Heraclii imperii 5,natus est Mahamet,
cernens
in

ma're sua Martyna regnavit annis 2, cui successit Constantinus fiiiusllcraclii mensibus 6, anno Dominica3incarnationis634, pontificellonorio, indictione
7. (Ib.)

Et successit

in

regnum suh tenera

.'etateet

consilio Constantinus filius ejus, qui et

Constans,

cujus tempore res publicaa Sarracenis nimiumva-

annos 47 usque ad tempora Constantini superius nominati. Tunc est Ilierosolima capta eteeteraeeversaecivitates ;Mgiptus superior et inferior pervaditur, Alexandria
statur. Duravit hecvastitasper

qui

esset infantulus, defunctis patre et matre, adhesit viduaequasetnutricbat. Cumque adoleviscepit per scolas Christianorum ireet audito-

cum

capitur et predatur, AfTrica tota vastatur, Asia et

Europa quatiuntur, et omnia regna mari contigua pervagantur.Constantinopolistantumcum Traciana

se'.,

riis

interesse,et quae ibiaudiebat, domi hominibus

g

provincia et, paucis insulis et
ditioni imperii remanserunt.
. .

Romana
.

provincia

lumin eentis suae referebat. Atilli mirabantur jam ab eo quae audierant. eosapientiam, cum audirent

rius papa Apellinarista
201

.

usest

200
.

Dieigiturquadamcum reverteretur obviam habuit diabolum habentem os aureum, dicentem seesseGabrielem archangelummissnm
rat

ab auditorio,
et a

Anno

inc.

Dom.

651, 11

Kal.

Mai.

ordinalio

Deo ad ipsurn, ut praedicaret genti sua> quas audieetsciebat.Tunccepit praadicare Mahametut derelinquerent idolamanufacta et adorarent creatoremqui fecitquaa sunt. Cumqueplures adhererent
illietutprophetam

domni Widadri abbatis, cum locum Flaviniacensem 48 annis Magoaldus abbas rexisset. Anno al) inc. Dom. 655, papa Vitaliano, adventus Benedicti in Galiias, et Tequemio obiit sanctus AmandusTungrorumepiscopus:cui successit sanctus Reinacliusanno imperii Constantini
22, et
ei

eum

haberent: congregatis qui

secumerantarmasumpsit.etutrexetprophetaquos poterat sibi subjiciebat, et regnavit in Damasco, et
caput regni ejus Babyloniacivitas fuit. [Fuedeg.] Agarenorum igitur gens circumcisa, quiet Sarraceni dicitur, egressa a iatere montis
Caucasi supermarc Caspium, cumin nimian multitudinem coaluissent, tandemarmasumentes, provinciis Heraclii imperatorisvastandisirruunt, con-

Theodardus, et Theodardo sanctus Lambertus. (Geslap. R.) Bonefacio igitur papse post dies 23 successit Deusdedit Romanus, patre Stephano subdiacono sedit a.3, d. 23. Post quem m. 5, d.
26 exactis sedit
Bonifacius
V,

Campanus,
de
12,

patre

^

Johanne,

a.

.'">.

Hic constituit ut ullus

ecclesia

traheretur. Successil post dies 13 HonoriusCampanus, patre Petronio consule sedit
18.
a.

m.

11,

d.

Hicexortum apud Scottoserrorem de observaJohannes natio.ie Dalmata, patre Venantio, m. 8, d. 18. Hic per Istriam et Dalma-

traquoslleracliusdirexitcxercitum. Sed Sarraceni militessuperant, cosque gladiogravi'er trucidant,

tione Paschse 14Jun. per epistolam redarguit. Successit

utlSOmilia milituminterficerent, Spolia eorum Heraclio offerunt, qua3 ille reciperen duit,cupiens super Sarracenos vindicare, et miltenslcgationem
ita

sedit

a. 1,

portasquas AlexanderMacedosuper mare Caspium aereas fieri et serrarepraeceperat, propter inundationemgentium saevissimarum, quse ultra Caucasi
montis culmina habitabant, easclem portas aperire praicepit, indequeccntum milia pugnatorum auro

tiam multas pecunias misiladredemptionem captivorum [Beda.] Ilic cum adhuc electus esset pro pascha et proheresi Pelagiana Scottos redarguit.

locatoscontraSarracenos mittit ad prcelium. Cumque non procul a se invicem castra metarentur,
utriquecxercitusut mane factoconfligerent, eadem nocte Dci virtute cxercitus Eracli. percutitur, quinquaginta enim eorum milia in stratis suimortui
sunt.

D

Thcodorus Grecus, patre Theodoro episcopo decivitate Hierusalem post m. uet d. 13 sedit a. 6,m. 5, d. 18. (Gestap. R.) Hic condempnavit Pyrrum regiaecivitatis episcopum, qui cum Cyro Alexandria? et Sergio predecessore suo achephalorum heresim instauraverat. [Beda.] Venit enim ficta ut post apparuit penitentia et obtulit eidem papa libellum poonitcntia3;seddomumreversus ad vomitumrediit, quam ob rempraesente cleroetpopulo Romanovinculo anathematis, ut priediximus,
Tuscia3 sedit

Quo

facto territi milites ad propria siint re-

innodatus

est.

versi. Sarraceni,

utceperunt, provinciasdevastant. Cum jam Hierosolimis propinquasscnt, Ileraclius videns quodnon posset eisresislere, nimio amari-

(Gestap. iJ.jPostThcodorumMartinusdeTudertina
a.

6,

m.5, d.26. [Beda.] Constantinus

tudinismerore adreptus, adullimum infelix Euthicetisheresimsectansct Christi cultum relinquens,

igiturdeceptusaPauloregiaecivitatisepiscoposicut et Eraclius proavusejusa Sergio, librum composuit

adversus iidem catholicam.

Unde Martinus

VARLE LECTIONES.
198

Anno
S.

papa

in marg. 199 Her Apollinaris basilicam orsus est ?

— civitas fuit

— ind. inmarg. duabus codicis exarata. m Eac in margine leguntw.
7.

so

°

an

:

Honorius

los
papa eongregata Romae

HUGONIS ABBATIS FLAVINIACENSIS synodo 110 episcoporum A intuspalatium suum,
natione Domini 068
hereticos.

104
regni ejus anno
14,

abincar-

dainpnavit sub analhemate prafatos

gium, Pyrrum

Cyrum, SerPro qua rcmissus abimperatoreTheodorusexarchustulit Martinum de ecclesia Constantiniana, et perduxit eum Constantinopolim. Qui post religatus Cersonam,
et

indictione 11, simulque legatis

Paulum

apostolicaesedisetepiscopisliSOresidentibus.Prima

enim synodusapud Niceam 318 Patrum contra Arrium tempore Silvestri papae Romani, MachariiHierosolimitani, Alexandri Alexandrini, sub Constanti-

ibidem vitain iinivit, multis virtutum signis in eodem loco usque hodie refulgens. Auno Dom. incarn. 040, indictione.. Martinus

no principe. Secunda Constantinopoli 150 Patrum contra Maeedonianum et Euxodium qui Spiritum sanctum Deum esse negabant temporc Damasi papae, Cyrilli

papatums

1

.

.

Facta est hec synodus anno Dom.
8,

Hierosolimitani, NoctariiConstantinopoprincipis.
re-

inc. 650, indictione

anno imperii Constantini 9, qui imperavit postea a. 19 et mortuus est anno dom. inc. 669, indictione 12. (Gestap.R.) EugeniusRomanus, patreRufiniano,

litanisub Theodosio seniore, et Gratiani

Tercia
giae

in

Eupheso200Patrumcontra Nestorium

sedit a. 2, m. 9, d. 24, cui p>st mensem et dies 28 successit Vitalianus Signensis provinciae Campan;e, patre Anastasio, sedit a. 14, m. 0. Hic regulam ecclesiasticam et vigorem, ut mos est, oninino servavit. Quo nuper ordinato Constanlinus misit beatoPetro evangelia aurea gemmis aibis ornata

g

mirae magnitudinis.

Vitalianus

misit

Rritanniam
ecclesias

plurimos

divini verbi praedieatores,
divini verbi fruge

qui

Anglorum multa

fecundarunt.

Constantinus imperator Sarracenorum tributarius factus tribus annis etamplius unoquoque diemille solidos auri erariis Sarracenorum reddebat (Ib.).

Tandem aliquando resumptis
gavit, et

viribus tributa dene-

ipse post plurimas

et inauditas depra?da;

tiones provinciis factas, occisus in balneo periit

regnavit

a. 28.

Nec multopost Vitalianusregna

ce-

urbisepiscopum duas personas in Christum asserentis, subTheodosiojunioreetpapa Celestino, tempore JuvenalisConstantinopolitani Cyrilli Alexandrini. Quarta in Calcedone 630 Patrum sub Leone papa etMarciano principc, tempore Juvenalis Hierosolimitani etConstantinopolitani contraEuthicem Constantini abbatem, verbi Dei et carnisunam naturam essepronunciantem.Quinta Constantinopoli conlra Theodorum et omnes hereticos, tempore Vigilii papse, subJustinianoimperatore. Sexta haec de qua diximus. [Ado.] Quo 203 in tempore Sindulfus Viennensis claruit, cui successit Hecdicusmagnre rcligionis, et viguit usquead ultimum tempusJustiniani, subquo et obiit cui succedens Cadoldus duravit usquead tempora Theodericiregis ;cuisuccessit Dodelenus, et ei Bobolinus tcmpore Johannis quiSergio papae successit, eiquesuccessit Georgius magnae virtutis
;

lestia petivit, cui post

rn.3etd.13 successit Adeopatre Jobiano,sedit
d.

episcopus.

datus
a. 4.

Romanus ex monachis,
m.
2,
d. 5.

Romanam
Leo
m.
II

igitur

sedem post Agathonemsuscepit
Agaa.

Postm. 4et

15Donus Romanus,

Sicula, patre Paulo, interpositis inter
et

patre Mauricio, sedit a. 1, m. 5, d. 10. Iluicpost m. 2 et d. 15 successit Agatho Sicula anno ab incarnationeDomini606, indictione 5, sedit a.2, m. 0, d. 4.
[Beda.]

thonem
dictus

7, d. 17, cui
II.

ordinationem ejus post m. 11 et
Ilic

1,

m.

6, d. 0, sedit

d.

22 successit Bene10, d.
12.

junior natione

Bomanus m.

Anno

igitur ab incarnatione
. . .

Domini 670,
.

(Gestap. R.)

suscepit jussiones clementissimi

concurrente Constantinus filius Constantini supcrioris regnare orsus, regnavit a. 17. Agatho papa rogatu Constantini misit in regiamurbem legatossuos pro adunatione
indictione 13, epacta

principis Constantini

adclerumet populum Roma-

num,

uL qui electus fuerit in pontificatu

Romano

e

vestigio consccrarelur, nec expectaretur

ulterius

assensus et jussioimperatoris. Posteum interposi-

facienda sanctarum Deiecclesiarum. Qui benignissime a Constantino suscepti, jussi sunt colloquio
pacifici

de fldevera perquirere. Rcsidentibus ergu lSOepiscopis, praesidenteGeorgio Constantinopolitano et MachiarioAntiocheno,factoconflictu, Geor-

duobus mensibus, diebus 15, sedit Johannes V. Syrus de provincia Antiochiae, patre Cyriaco, anno l,etei post m. 2. d. 18 successit Chonon, patre
tis

Tracesio, educatus apud Siciliam, sedit m.
Incarn.
!oi

H.
a.

Dom.

a.

088, imperii

Romani

3, in-

giuscorreptus est, Macharius cum suis sequacibus dampnatusest, tantaquegratialegatos pacis catholicaecomitataest, ut JohannesPortuensis episcopus

D

dictione 1, prae
siae

pontificatumRomanae eccle-

Sergius.

Post
13.

quem

Sergius Syrus Antiochise regioneoriin

unus ex

eis

Dominica octava paschae missas publi-

undus, patreTyberio

Panormo

Sicilias,

sedit

a.

cas in ecclesia sanctse Sophiae coram principe et patriarcha celebraret. Hec est sexta synodus universalis

m. 7, d. 23. Conslituit Agnus Dei cantari a clero et populo et letanias in ypapanti Domini. Hic
invenit,

ConstantinopolicelebrataetGrece conscripta,

Domino

revelante, in sacrario

beati Petri

tempore papae Agathonis, tertio * 02 papatus ejus anno, exequenteprincipe Constantinoet residente

capsam argenteam, et inea crucemauream gemmis ornatam, in qua sub 4 petalis erat recondita por-

VARLE LECTIONES.
sos

Qua

litteris diductis
203

non

leguntivr.

Quo — episcopus in marg. 204

expressimus hoc

loco,

auctor postea supplendo superscripsit Sergius inmarg. Inc

;

apud Bedam

105
tio ligni

CHRONICON.

— LIB.
J
• •

I.

106
ita

inhn^lmnCnlnnl^^.U in basilica Salvatoris aboinni
I

salutnris.quaeextuncdieexaltationis ejus i_ veneraturet osculatur populo. [Beda. Chron. S. Benigni.] Hic ordinavit

A

se venire prnecipienshonorificesuscepit

ut die

dominica missas
nionein de

_ .

eum

.

sibi

jubens

facere,

commupro-

manu

eju; susciperet, et in terra

sancttimWillibrordumcognomenloClementem Fresionum genti episcopum, anno dominica. incarnationis 696,

peccatiseu.n intcrcedere rogans, cuncta eeclcsiae privilegia renovaret. Quicum exer-

stratus prosuis

quem

misit illuc

cum

sociis.

Pippinus
et

major doinus, postquam Frisiam dcvicit

ducem

citum in Pontum mitteret ad comprehcndendum Philippicum quem ibi religaverat prohibente papa,
conversusexercitusPhilipp cuinfecit imperatorem, reversusque cum eo Constantinopolim, pugnavit contra Justinianum, et victoeoalqueoccisoregnum
:

Ratbodum
retinuit

fugavit.

Terlio Justiniani anno cepit regnare Pippinus,et

majoratum domusannis 20 sub Justiniano,

Tyberio, item Justiniano, Theodosio ct Leone, cujus regni anno G. obiit; successit Karolus Martellus et obiit 7. Constantini anno.
et

Leone

suscepit,
[Ar-oJ.

quod tenuit a. 1 et m. 6. Quo 206 in tempore Deodatus Viennensis

[Beda.]

Anno

ab.

inc.

Dom.
!i,

678, indictione

2,
fi

episcopus florebat vir niagnae parsimoniae, qui successit Blidrannus, et ei successit Coldusepiscopus
qui etViennensemecclesiam rebusauxit; fuitenim

epacta nulla, concurrente
lius Constantini

Justinianus minor

regnare orsus regnavit annis 10. Hic papamSergium rapi jussit de ecclesia et Con stantinopolim deportari, quia erraticae sua. synodo

g

regibus Francorum. Successit ei Bobolinus et huic Austrobertus vir strenuus et nobilis. (Gesfap. R.) ILc Constantinopapaelilteraspravi
affinis

quam

fecerat in urbe regia favere et

noluit.

Sed

pra.vet.it militia

subscribere Ravennatae urbisvici-

dogmalis misit, quas ille judicio apostolic:e sedis respuit, statuitquepopulusRomanus, ne hereticiimperatoris nomenautcartasaut flguram solidisusciperet. Unde necrjuseffigiesinec lesiam introducta
esl,

narumquepartiumjussa regis,et missosejusexpulit ab urbe Roma. Justinianusob cuipam perfidia. regno privatus, exulin Pontum secedit post quem imperavit Leo annis 3,contraquem pugnavit Tyberius el de regno ejectum.emporequo ipse regnavit in custodia lenuit in eadem civitate. Post Sergium Joannes VI, natione Grecus, interpositis, m.
;

nec nomen ad missarum salempnia recitatum. temporeejus Anastasius regnavitannis 3, et Philippium captum oculis p ivavitnec cccidit. [Beda.]
In

1,

d. 13.

Romanam
.

rexit ecclesiam a.3, m.2, diebus

Constantino papae lilteras misit, quibusse fautorem catholicae liJei, etsanctae6, synodipraedicatorem esse clocuit. Post Constan .ininti Gregorius If,
II ic

temporecum Gisulfus dux Langobardorum Campaniam igite, gladio et capti
,

(Gestap. R)..

cujus

Romanus

vitate vastaret, et non esset quiei resisleret, ipse

papa missisadeum sacerdotibus
donariis plurimis universos

r

Petro 92, patre Marcello sedit a. 16* m. 9, d. 12. (Gestap. R.) ConstituiL ut in quadragesima 5. feria jejunium fleret, quod antea nonfie
a

et

clerieis

cum
et
ei

bat, et

missarum

celebritales. [Beda.J Ejus

admoni-

capLivos redemit,
[Beda].

tione Liutbrandusrex

hostesdomum

Langobardorum donationem

redire

fecit.

Successit

palrimohii Alpium
et ille repetierat,

JohannesVI',naioneCreciis,patrePlatonio, sedita. 2, m. 7, d. 27. Sedit Constantinus Syrus patre Johanne, a.7, d.
[Paul. Diac,
1J>.

quam Rereberechtus rex fecerat secundo confirmavit. Tunc pluriob-

mas

Scotticae gentis provincias Echberius virsan-

(Gestap. R.).
46.]

ctus de genie

Eo 203 tempore gens Sarracenorum in locoquiSeptemdiciturex Affrica transfretrantes Hispaniam invaserunt, et posl. 10 annos cum uxoribus et filiis Aquitaniam ingressi, Carolo
vi,

Anglorum adcanonicam pascha)

servantiam pia praedicationeconvcrlit anno abinc.

Dom.

717.

cum EudoneAquitaniaeprincipe super
370 milia
a

cos irruente, Francis pcrcmpta sunt,ex Francis vero

mille quingentitantumceciderunt.

Eudoqujqueir-

ruens super eo
fugicntes

modo multos interemit, et Sarraceni cum nimio exercitu Constantipari

Theodosius igitur electusin imperatorem a. 703. Anastasium apud Niceamgravi praeliovicit,et dato sibi sacramenlo clericum fierietpresbyterum fecit ordinari. Regnavit a. l, et cum esset catbolicus, in regia urba imaginem illam in qua sanctae 6synodi
erant depictse etaPhilippico fuerantdejectae pristino in loco erexit. Post eum iinperavit Leo

nopolim triennio obseJerunt.
[BedaJ. Justinianus igitur quem superius regno privatum diximus, auxilio Terbelli Vulgarorum regis

D

anno

7^9, annis26.

[Paul, Diac.]

Ilic 207

sanctorum imngines

depovellet

suit et inccndit, et Rotn

regnum recipiens 6 annis tenuit, et occiditeos patricios qui se expulerant, et Leonem qui locum

mo

pontifici

si

>uam

Omnesque
nisi

ejususurpaverat, et successorem Ltonis Tyberium quieo de regno ejectum incustodia tenuerat. Galli-

haberegratiammandavit.Quodpontifexcontempsit. talibus jussis uno anitno restiterunt, et

cumveropatriarehamerutisoculis misit Romam,et dedit episcopatum Cy o qui erat abbas in Ponto et eum exulem aluerat. Hic Constantinum papam ad

cos pontifex ipse, videlicet Gregorius IV, prohibuisset, imperatorem super se constituissent. Quem tamen postea papa deposuit. GcrmanusConstantinopolitanus patriarcha erroriimperatorisnon consentiens, a sede pulsus est. Sarraceni cum ma-

VARLE LECTIOXES.
l0B

Eo obsederunt inmarg. Patrol. CLIV.

S06

Quo

nobilis in

marg.

S07

Hic

pulsus est in rnarg.

107
.

nu exere tu

(

HUGONI9 ABBATIS FLAVINlACENSIS „ ,„„ «: anri A A deunte cetera regm negocia major ^ ... oustantinopolim vementes, tnennio
..

108

t

;

civitatem obsident, sed civibus multa Deum revertentibus plurimi eorum fame, frigore, vepestilentia perierunt, et sie pertesi obsidiom m
linquunt. Inde

instantia ad

strabat. Oratergodecernjsibi, quis

domus admim eorum rexjuste
.

.

Vulgarorum gentem pecierunl

,

a qui-

isquidomisecurus sedebat, an ille qui curamregni et omnes molestias sustinebat. Zachariasex auctoritate apostolica mandat podebeatur
dici et esse,

busvieti naves suas repetierunt. Sedcum alta sunt. fntue terent, ingruente tempestate submcrsi 208 Constantinopolim vero trecenta milia bominum

pe-

pulo Francorum, ut Pippinus, qui potestate regia
utebatur, nominis quoque dignitate
frueretur. lta

Hildericus ultimusrexde stirpe Mervingiorum depositus et in monasterium trususest. Pippinus vero in civitate

pestilentiaperierunt.LiutbrandusaudiensquodSarAugustini raceni loca illa fedarent, ubi ossasancti

olimproplerbarbaros translataet honorifice conTicinum dita fucrant, misit, et dato magno pretio,
ea

episcopo matus.
Obiit

in

Suessonum a sanctoBonefacio archiregem unctus regni est honore subliMartii,

debito transtulit. Gregorius III Syrus,patreJohanne, sedita.10, m.8, d. 23. (Gestap.

21i

cum honore
209

Zacharias papa Idus

indictione

quinta (Gestap. R).

II.) ni_ R.) Hic

removit iivmuu. Louiun» Romam

et _-.

ltaliametomnia tam
in

rei publicfe
.
.

quam

ecclesiasticso jura

Hesperiis

B

•, ... .1. __._._:,._.*:,, T ~~r<i_. cl imr.<-i>ii Cllh Pfl partibusab obedientia Leonis et imperii sub eo non papa constituti. (Hist. Misc.) Sed et Johannes, aut episcopus, sed monachus et presbyterDamas-

_ Defuncto 81B autem in Christo beatissimo papa Zacharia Romani elegcrunt Stephanum quendam n «,f.Kvli»nni et consecratus ncl i.nnn Qui cum die presbytcrum, at nnncnnvft nc est papa. Olli fllir) flie tertio a somnio surgenscausas familiares disponeret, subita egritudine percussus obmutuit, et die
_^_,._...v-.._,-

,

t

cenus et doctor optimus, eumdem Leonem cum RoOrientis episcopisanathemizavit, scriptum in mana historia libro XXIII. Obiit Leo anno ab incarnatione Domini 738.
suscepit imperium Constantinus impius anno ab inc. Doin. 730, cujus regni anno. 211 Stephanus papa Franciam venit regnavit autem

sequenti mortuus est.

Post

210

Leonem

.

.

;

43; et successit Leo filius ejus anno abinc.Dom. Hyrene 770 regnavit a. 8, d. 6 minus, et successit annorum 212 uxor „....— eumfilio v.uu3ua..u...w decem luiu Constantino _._v,~...
a.
;

Annoab.inc. Dom.752, indictione 5, concurrente patre Constanti1, epacta 0, Stepbanus Romanus, no, sedit Romae a. t>, d. W(HUt.Misc) Hic propter infestationem Aistulfi regis Langobardorum ad Pippinum venit in Francia, et constituit eum Romanas ecclesiae defensorem et principem, etconsecravit eum regem.(Fol. 39.) E\ tunc ablata estRo-

maa

Constantini superioris,
787, synodus facta est
ma,'

Anno indictione p apud Niceam muicuone pri
a.

77S.

indict. 13.

2)3

G

subjectione imperii Grecorum. Quiaergojam Deo donante ad id locoruin devenimus, ut de Francorum regibus prosequcndum videatur, repetamus paululum supe riora et quibus temporibus in Fran-

sub Adrianopapa. Constantinus factione maipsa a. trissua. peremptus est, suscepit imperium Nicephorus a. 795, et ei suces792, et successit ei succcssit Leo (Hist. Misc.) sit Michael a. 804, et ei
Obiit Gregorius papa

corum

tepra regesre g aare ceperint, quive fuerint, vel unde processerint, patrumdicta sequentes breviter dilucidemus.
216 primus rex Francorum. Frigus 210 Deinde 216 fuere sub duciFrancio 216 Turchot 216 216 tempore ad Marcomirem ducem bus usque

Priamus

210

,

.

4.KalendasDecembr.,
d. 8.

indi-

ctione 3,diet0, cessavit episcopatus
R.) Et post
nis

(Gestap.

Theodosii.
216

Marcomirus
filius ejus,

216

genuit

Faramundum.

eumZachariasGrecusanno

incarnatio-

Domini 742, patre Polichronio, a. 10, m. 3, d. legatione Pippinus 14. \Ann. Fuld.) Hunc missa major domus in regno Francorum interrogat de regibus Francorum ex antiqua Mervingiorum stirpe descendentium, qui reges quidem dicebantur, sed habebatota regni potestas apud majorem domus privilegia regis nomine tur excepto quod cartie et

Merovingius 21C filius. ChildeClodio 216 rexoclaricus 216 tempore Mauricii. Clodeveus vus aprimo (Hist. Franc. epit,, c. 2.)

Anno
paaanno

ab. inc.
1,

Dom.

446, indictione 14, epacta 9,

concurrente
2,

pontificatus

domni Leonis Magni pa-

perunt, et

inFrancorum terra reges regnare ceprimuseorum nomine Clodio regnavit a
J..„«

cam scribebantur, et qui rex trabentibus bobus atque in pum plaustro vectus eminenti sedens, semel in annoapopulo visus, publica donasolempnitersibioblata,stante

'

"

......... dicebatur in Martis

D

20. [Fredeg.]
i

Deinde Childencus filius Merove., exD n ,»nf, nn „m Aa i.a«nn ol nnf> mf Pr>. pulso Egidio duce Romanorum de regno atque interfecto, regnum invadit anno ab. inc.Dom. 466, et re.

_

t-.

_: j: _

gnavit

a. 24,

qui genuit filiuinex

Bassina Toringo-

anteeum
agenda
re-

rum

majore domus, et quae deinceps eo
erant populis annunciante,
ci sic

anno

regina nomine Clodoveum, virum bellicossisimum et potentissiinum, in primis gentilem postea

rege

domum

ehristianum. Childerico ergo

defuncto

Clodoveus

VARLE LECTiONES.

m r alX in iu Qhiii — ind.
abscisa.

.osinii.s- oerierunt
S. in

£S^

marg^atramento eodem quo

Post- successit Leo - 73b inmarg. - *.*W™ript^^ ttSQUr — Pnamus octavus mortuus est tn marg. Defuncto marg Clo,
in marq.
215

209

Hic

210

in marg.

p.

d.

216

a

P«mo
Cl Me, Chi, "f

us, duc, Ma, textus. Initia linearum Pr, Fri, Fr, Tur, Dein,

09
:uccessit
li

GHRONICON.
(42).

— LIR
sterio

1.

110

Anno
ducis

!J

regni ejas Syagiius, JEgi-

A

cadaver exanimc ruit flens amarissime, etin mona-

apud civitatem Sues iionicam sedcm habebat, super quem Clodoveus rruit. At ille elisum cernens exercitum suum, ad Uarieum Gothorum regem cursu veloci Tolosain jerlabitur. [Greg. Tur. u, 27.] Sed Alaricus acceptis egis nunciis cum intentatione minarum, ut Gothoum mosestpavere,Syagriumvinctumlegatis tradiiit. Quem Clodoveus custodiae mandari prascepit. egnoque ejus acceptoeumclam gladioferiri jussit. Hincmar. Vit Remig.] Bernorum tunc ecclesiam >eatus regebat Remigius, qui factus est a Domino )opulo jam fere desperato in tempore iracundiae re:onciliato. Post vindictam enim scelerum: quas fasta est a Dominocaede Galliarum, Wandalorum pri
filius,

Romanorum

sanctorum Agaunensium, quod ipse miro a fundamentis construxerat, per dies multos veniam petens, et psallentium chorum instituens,
opere

Lugdunum
uxorem

rediit, ultione divina e vestigio

subsefilius

quente. Hujus filiam Theodericus Clodovei
accepit.

[Greg. Tur.

cum

ii, 30, 31.] Crotildis ergo regina, esset christianissima, et Clodoveus fanaticis

uteretur legibus,monercturque frequentibus ab ea
ut idola
in

vananegligeret,etDeumverumagnosceret,

manu est cor regum et omnium dispositio potestatum, acquiescere noluit, donec bello contra
cujus

Alamannossuscepto,compulsus

confiteri necessita-

no, deinde

Hunorum persequentc
cseli distillarunt,

crudelitate, mi-

g

te,quodpriusnegaveratvoluntate. Cumenimexercitus ejus adinternecionem usque cederetur, invocato

lericordiam

urorem Altissimi
ulerunt.

dum ad mitigandum Remigium mundo pontificem pro-

nomine Jesu
illa

victoriam obtinuit. Quod
narrasset,

quem praedicabat Crotildis, cum domi veniens uxori clamaccersito beato Remigio RemoFilii

Dei,

iia

[Fredeg.] Gundebaudustuncregnabatin BurgunGundiochi regis filius, qui fuit de genere Atha-

rum archiepiseopo suadet, ut regi verbum salutis insinuet. Quod cum faceret — erat enim egreffke
scientiae, et rhetoricis

adprime imbutus studiis


C.

larici
ilios,

persequutoris. Habuit Gundiochus et alios Godegisilum, Chilpericum et Godemarum.

divina praeduce gratia rex credidit, et cum exer citu baptizatus est 1S anno regni sui, Albino V.
consule, incarn.

iundebaudus Chilpericum fratrem suum interfecit dadio, uxorem ejus ligato ad collum lapide aquis mmersit, duos eorum filiosgladio trucidavit, duas
ilias

Dom.

a.

802.

exilio condeinnavit.

Harum
dicavit,

32.] Burgundiones tunc Arianorum sectam tenentes habitabant circa Ararim et cirea
i,

[Greg. Tur.

senior Sedeleuba

Rhodanum,
tres.

qui fluunt juxta

e

Domino mutata veste

urbem Lugdunensem,
et Godegisilus fraet

ominabatur.

Haec quaesita est

minor Crothildis a Clodoveo rege

quibus praserant Gundebaudus

(n,34.)GodegisilumGundebaudusinterfecit

eam traderet Gundebaudus paipsecummonereturasanctoAvito Viennensi archie p ruusejus. ruus ejus. Quod cum ille neaare non anrifipfit, vp. j piscopo, ut confiteretur rimiof .,,., eni: negare nisnnnn nf pnnfifni.pfm. Christum Filium r. .-.^auderet, ve Dei et Sipriientes Franci acceperunt eam a Gcndebaudo et tumsanctumajqualemPalri — erat enim Arianus
•rancorum, ut sibi
.

um

0.)

multis thesauris ad Clodoveum dirigunt. (Fol. Consilio autem Aredii sui reminiscens Gunde-

clamutchrismareturexpetiit.Sedilloadhortante,ne formidaret rexseditionem populi,nequeerubesceret
ecula regnantem in soeculoconfiteri,ipsehacratione confusus usque ad vita^ exitum in sua insania perduravit cui Sigismundus successit. (fol. 40')
in s
;

iaudus mali quod fecerat, quia

videlicet patrem, tiatrem et fratres Chrotildae interfecisset, et timens, te si Crotildis praevaleret, mortem parentum vinlicaret,

post

eam

misit exercitum qui
;

hesauros retentant puella levata is ad Clodoveum dirigitur, quam regali assumens
lonore in

bastemam ct in equum a Frandilexit

matrimonium perfecto
jain

Hist.Franc.efd.) Ilabebat

amore. tunc Clodoveusfi-

Clodoveus itaque cum e sct armis strenuus ct in fide saneta nominaiissimus, et videret Gothos, quorum erat princeps et rex Alaricus, et dominatio eorum ultra Ligerim, Arriana peste et perversitate
corruptos, velletque ut, superatis eis

iumdeconcubina,nomine Theodericum,qui regnaitposteumannis vigintitribus.[FREDEG.]Habuitet
iostresfilios ex Crotilde Clodomerem,Childebei . „.„„„, MVll/111)VJNlluulJer

cum

divino

auxilio, terra redigeretur ditioni suae, commotum exercitum Pictavis, ubi rex Alaricus morabatur
di-

rexit. (u, 37. ic.\iu \n, oi. )

umetClotarium,qui posteum regnaverunt.fGREG. 'ur.JDefuncto autem Gundebaudo, regnumBurgunliaeSigismundus
filius ejus obtinuit, habuitque uxoemfiliamTheodericiregisItalia).[FREDEG.]Quamorua, aliam duxit, et prioris conjugis filium nover-

D

E contrario Alaricus cj uuiurariu Aiaricus cum suis decimo ab urbe milliario obviam venit adv rersariis, et confligentibus eis in Campania Voglanense victoriam Clodoveusde Arrianisobtinuit. [Fredeg.] Alaricum cum plurima Gothorum manuinterfecit,regnumque
i

(

ejus a mari

!« insidiis jussit interfici.

Nam sopitum
;

vino filium
ora-

lormire po^t meridiem jussit

cui dormienti

'iumsubcollo positumest, et sub mento ligatum, et sic trahentibus ad se invicem pueris duobus sugilatus est. [Greg. Tur.] Sed

Tyrrheno et Ligere fluvio usque ad montes Pyrenajos et mare Oceanum occupavit, thesaurosque ejus a Tolosa auferens, secum Parisius advexit. (n, 38.) Per idem tempus ab Anastasio

jam sero pcenitens super

ronam auream

imperatorecodicillos pro consulatu accepit,et coet tunicam blatteam, ex qua die con-

''

Uin 31

) ).

Url.Vhf professon Urhchs n!?nf?Ji

7 M vd.ebemna yiro reg.o Gryphiensi, quia ea D.
cl.

NOT.E.

Thoma
anno

Phillipps Bar.

benignissimc

faveute hoc

in bibliotneca

Mediomontana

exacripsit,

III

HUGOiNiS ABBATIS FLAVlNlACENSIS
[GnEG.Tur,, n,
l

'112

sui tiau u»Lua cst i^i sul ctau-ustus i.ot appellatus.

40.]

A

__ CumergomorareturParisius.etcogitaretadjungere
,.

ditioni

suffl

regnum Sigeberti propinqui

sui,

cujus

apostolorum prineipis iibi per multa tcmpora de ,:,,, ,u„oo„,.„c h!/> rlo Prtn l,i is. n temnore scilice scilicet lituit thesaurus hic delectabilis, a tempore Clodovei nsque ad tcmpus Othonis Magni. Verurn
ad rem redeamus.
Obscssi ergo, cum, ut diximus, clausi tenerentur viribusque difflderent, et morluo episcopo populi nullus putaretur aptus reperiri qui preces principe ira fervente, convenienicr allegaret coram
(Ib.)

regnisedesColoniacivitaserat,quemetiam habuerat, docontra Alaricum adjutorem fidelem

in bello

loseegitmissisnunciisadTheodericum ipsiusfltium
pater contra Sigiberti (n, 37,) qui pro patre, quia pugnans pcrcussus in geniculo claudica-

Alamannos

interfuerat, ut filius patrem in regnum ipsius tentorio meridie dormientem, quasi
bat, bello praefato
intcrficerct. posscssurus, immissispersequuloribus quasigratulabundus de morte pa(ii, 40.)Cum ergo mitteret, ut ad se fideles suos tri's nuncios Clodoveo

omnes in unam coierc sententiam, ut sanctum rum Euspicium, qui sub titulo presbyteralus in

vi-

ea-

dem urbe degebal, ad principem mitterent miseromisericor ruin civium preces allegantem, et cjus Domino misericordiadiam deprecantem. Isautem
queplenussuorum civium postulata nonrenuit,sed
in

dirigeret, qui detbesaurispatris,quodplaceretocudolose egit, ut lis ejus cfferent, Clodoveus iterum dum ille venientibus nunciis patris thesauros osteninclinis arcellulae manum, etcuncta scrudit,

B

eo confidens, qui dixit discipulis suis Cum teritisanteregesetprcesides,nolitecyitarequaliter
:

ste-

dum

tetur, immittit,

unus bipenncm cerebro ejus illiderecepit. Quod ret. Et sic quie in patrem egerat, is venit, et quasi audiens Clodoveus ad eundem looum qui esset innoxius a sanguine parentum suorum,
populo
satisfecit, et in

aut quid loquamiai ; dalitur enimvibisinitlahora quid loquamini; aal prmclpem, utpctebatur, iiedisposuit.Cumque se humiliter coram rege terra; proeausani adstravisset. ab eo reverente. surgere,et

ventus

sui dicere cst jussus.
:

Tuin

ille

regem constitutus

cst.

Quod

fertur verbis usus

Nobilissime, inquit,

ad eum omnium

is

et

quurundam civitatum habitatores iudigne ferentes, contraeum si fuisset possibile nisi sunt rebeltare. (Vita Maxim., p. 582). Inter quos cives Virdunensis
oppidi defcctionem atque duellionem contra eum dicuntur meditati [Greg. Tur., n, 41.] Clodoveus post h33C Chararicum regem et filium ejus, propin-

bonipiissime regum,pene universopervulgata tua teobsecro, ut tas etsaculo,per q uam bonitatem tuam alleganpatienter meauiiasmeorumciviumpreces Emersit tem et tuammisericordiam deprecantem. improbitas hominum, quid?m inter nos quorundam

etjuvenum quce et m ultorum maculavit imperitiam
sustulitstultamproterxiam.Etquidemtuadignisu-

quossuosdoliscircumventoscepit, vinetostotondit, vero diacoet patrem quidem presbyterum, filium quod sibi cxsanem ordinari fecit. Sed sentiens

mus anima>lversione,nec dijjitemur: sedobsecroprop

tcrDomi?ium,interimsubtrahanturculpsdet)ita

riem ad crescendum niterentur laxare,
jussit capite plecli,
ris et populis adquisivit.

utrosque c S upplicia,etporrigaturimmeriiisclementia.Necabhorreret a victoria tua nostra persmsio, quia

regnumque eorum cum thesau-

cum

propria/orvictorsii hominum,passionis quoque
tiorcristriumphator,simaluerispatienti(Bviresexercere,quamsanguine civium tuum/cedare trium-

Audita autem defectione Virdunensium, et ratus non esse procrastinandum valida in taLibus, viribus undecumque coacts, cum
(Vita Maxim.,
p. 582.)

phum.

manu
bit.

militari ad

tia ulciscenda3.

eandem urbem venit, injuriae graCujus muros corona militum ohamet

:viHis rcx auditis,et vidictorum gravitateque ejus mansuefieri et ri perspecta, coepit vigor animi agente, amaritudo fellisdulcorari. Dei utique nutu id

qua^que custodias urbi capiendae commoda ordinat, portis admovct, et ne quis tute exeat, magno studiosoque conaminc prohibet. (Fol.41.)Quo in temporeFirminusepiscopusejusdemcivitatis,mira3sanctitatisvir,
aggeres struit, aspera complanat,

fatiscunt. cujus fortitudini immania cedunt,et dura nutu rex adeo est (Fol. 41'). Denique tactus divino

aflectus, ut petitioni

assensum prseberet,

et

veniam

diem clausit ultimum. Hic Tullcnsi territorio ortus, etcivitali Virdunensium post sanctum Posscssorem
nastor constitutus, quantao sanctitalis fuerit,
pervigili exercuerit,

civibus quamvis ingratis tribueret,utimplereturde quoque,\nqmt,vidisub eo illud Sapientis Hanc solesapientiam etprobavimaximam: Civitasparva,
:

etpauci

i i

ea viri;venitcontra

eam rex magnus, et

quam

D

sollicitasexcubiassupergregemsibi creditumcura
pius in subditos, quam terribilis erga repiobos fuerit, testantur miracula, quasadsepulcrum ejus s33penumero fiebant.Inveni-

vallaviteam,extraxitquemuniUonespergyrum, et per/ectaestobsidio. Inventusqueestinea virpauper etsapiens, etliberavitnrbemsapientiasua.
Igi-

quam

tur etiam scriptum in gestis, quod ejus instinctu populus Virdunensis desciverit. Obiit autem mense

tur viroDeiordinantect manum apcriri. Sed gula portarum reduci visa sunt et portas cst ordinatus,regemcum laudi-

registencnte, repa-

Decembrio, die secundo, anno quantum colligere possumus ab inc. Dom. 804, imperanle Anastasio anno 14, tertio conversionis Clodovei anno, Atheo V. C. consule, pontiiicatum RomaB agente beato papa Symmacho et soluta obsidione sep ul lum est corpus
;

etclerus procedere quas et bus et Deodigniscantilenis suscepturus, per Domino suaa liberationis offerrettripudium,ac prin-

cipisedulilatis-uaedevotumnionstraretobsequium. fauiulum itaque postquam ira refrigerata per

Rex

ejus se sensit
ecclesia

immani ereptum piaculo, gratias

m

Deo reddidit,etcivibuaprincipaliindulgenad curanda juxta

ejus sacratissimum ad

dexteram

altaris beati Petri

tia data,

morcm

epulis regalibus

.

113
jorpora seseconvertit

CHRONIGON.

LIB

.1.

114

quihus biduo indnlgens, et •ecreatum exercitum post laborem videns, ad alia

A

Justinus Anastasii
blica.
Cni, 1.)

succcssor imperabat
igitur Clodovei

in re

pu-

negotiacuranda ducere volens, virumDei san;tum Euspicium suis aspectibus praesentari jussit, ;t ut urbi, cujus subventor extiterat, quamque ab imminenle pcriculo eripuerat, pastorali sollicitujaria

Regnutn

quatuor ejus

filii

aeqtia inter se lance

dividttnt Thcodericus,

Clodo-

meri-',

Childebertus et Clotharius. [Fredeg,] Sedes
fuit,

regni Theoderici Mcttis civitas

Clodomeris Au-

admonuit et admoneudo petivit. At non immemor verborum, quibus dicitur Quanto magnuses, hwmilia tein omnibus, et coram Domino invenies gratiam, oblatum honorem vel
lini
fiv

praeesset

relianis, Childeberti Parisius, Clotharii Suessionis.

Dei

:

)otius ontts

sacerdotii humiliter recusavit,

immo

)rajsciusbrevitatisvit03sua3,qu33postmodum termilanda erat, ut ei alter succederet, cedcre libuit.
runc rex evocata protitvis
in itiutm liilelium

multi-

udine, ut de constituendo pastore sententiam in neditim proferrcnt praecepit. Novorat enim quod

Habebat jam tunc Theodericus Theodebertum nomine, elegantem et utilcm, et filiam, quam accepit uxorem Amalaricus rex flispaniae Alarici filius, qui apud Barcinonam a Francisoccisusest. [Fredeg.] Inter Theodericum et Childcbertu n contentio magna sempcr fuit, quae multas urbes afflixit. [Greg. Tur., m, 15J. Fuit enim Thcodcricusingcniosusct callidus,postmodum vcro
[Greg.
Tut'., hi,
lj.

filium,

g cum

fratro fceJus iniit,

et

dato sacramento,
',

tit

nul-

uxta decretum LeonisMagni papasnullaratio sinelat, ut
:is

lus contra alium

movcretu

inter episcopos haberentur, qui nec a cleria

ceperunt. Sed orto iterum

obsides ad invicem acinter regcs scandalo,

cssent clecti, nec

plebibus expetiti, nec

a

com-

obsidcs dati
addicti.

)rovincialibus cpiscopis ctim mctropolitani judicio
ionsecrati. IVoverat etiam

senatorum scrvitio publico sunt Nam quicumque eos custodiendos accepefilii

quoniam, licet praasideret seculari dignitate, rerum tamen praasulibus divinauin, utscribit beatusGelasiuspapa, devotusdobc•et colla submittere atque ab cis causas stiae salutis ;xpetere inque submittendiscelestibus sacramentis iisque ut competit disponendis subdi se deberecomoscebat religionis ordine magis quain praeesse. folebai quoqiie parere decreto praefati Loonis Ma;ni, in quo ait scribens Rustieo Narbonensi archipiscopotntercetera Cumde summi sacerdotis elc:

runt, scrvos sibi fecerunt. fVita Carileflj.

Tempore

Clotharii et Childeberti sanctus Avitus et sanctus

Carilephus ab Arvernis

cle

monasterioMenatccgres-

si,Miciacense coonobium, quod sanctus Maximinus,
frater sancti Vitoni, fundaverat, expetieiunt, et ei

se subdiderunt.

[Fkedeg.] Crotildis vero rcgina post
sui

mortem

viri

monebat filios, mortem patris et matris et fratrum ulcisci. Quam ob causam illi Burgundias appetunt, Sigismundum Gundcbaudi filiu n et Godetione tractabitur, ille omnibus praeponalur, quem — marcm proolio vincunt. Clodomeris ^. ...... ......... „ „ „„„„.„. ~... ,,.v~..~ ,...v, u .... „„„,, v„.,„v„„„j/, u/jTO ,to»„, ymv,,* ~.v.v.v .., Sigismundum, leri plcbisque consensus unanimiter postularerit. dum ad monasterium sanctorum Agaunensium fu Vullus auteminvitis etnonpetentibus detw,ne civigcretcaplttm, cu.n uxorect liberisinterfecit. Godoas episcopum non optatum aut contempnat auto.iemaris terga vcrtens latuit, et restimptis viribus reit, et fiat minus religiosa cui non licuerit habere gnum Burgundiae tenuit. Avitusvero abbas monas<uem vo?uit. Celestinus quoque in decretis suis terii Aurelianensispraedixit Clodomeri, quodSigisVullus invitis detur episcopus; cleri,plebis et ormundo fccerat, identidem ipsum esse passurum. linis desiierium requiratur Cumque Veserontia Franci cum Burgundionibus (Fol. 42.) Clodoveus itaque Ranacharium regein, bellum inissent, Clodomcris capite truncatus est, ujus regni sedes erat Cameracus civitas, parentem deceptus ab auxiliis Thcodorici regis Italiao, cujus unm dolo manu propria interfccit, et fratrem ejus filiam Sigismundus uxorcm habuit qua ctiam deLacharium. [FRED.JDcderatautem traditoribus ejtts ftincla, aliam, ut prastaxavimus, duxil. [Gkeg. Tur., rnamenta quaedam, iion aurea,sed asrea et deaurata. H, 18J. Cumquc Crolildis filios Clodomeris unico Greg. Ttir., ii, 42]. Post mortcm vero domini stti affcctu diligerct, invidia ductus ChilJebertus Clotaognoscentes proditorcs aurum, quod a rege accerium ad nccem pucrorum incitavit. (Fol. 42.)[Freerant, non verum, scd adulterinum, ct cum hoc deg.J Cumque Parisius convenissent quasi pueros egi dixissent, respondisse fcrtur rcx Merito tate D in regno patris sublimaturi, Clotharius dolose sus urum accpit, qui dominumsuttmadmortem proccptis eis a matre, Theodaldum et Gunlharium ocria voluntateperducit. Terlius igitur frater eorum, ad cidit, tcrtius Clodoaldtis in clericum tondetur ropinquus ct ipse Clodovci, apud Cynomannicam [GREG.Tur.,iii,13;ni, cujussepulcrumvirt tes liunt. ivitatem jussu ipsius intcrfectus est. Quibtis mor10 in, 12.J Theodericus ad direptioncm Arvernici uis omne regnum eorum et thcsauros accepit, interritorii feslinans, Sigivaldum ctim omni familia erfectisqtte et aliis multis regibus, et proximis paillic commigrare praecepit, qui plura mala peregit, entibus suis, quos suspectoshabebat ut ei regnum et ipse postea male pcriit. Tale autem excidium uferrent, regiuim siium per totas Gallias dilatavit. regioni eidem rex praefatus intulit, ut neque mino)biit apud Parisiorum urbem anno Dom. inc. SI8. ribus natu neque majoribus quidquam proprii reliegni sui anno 30, aetatis 4b', sepultusqiie est in bactuin sil, praeter terram solam, quam barbari secum ilica sanctorum apostolorum quain construxcrat. ferre non potjrant. EJuam quoque obsedit, et om'raesidebat tunc Romanao ecclesiae Hormisda papa, miuo depraedatus est.
,
.
. :

:

;

:

;

II,
Beatoigitur Vitonoia

HUGONIS ABBATIS FLAVINIACENSIS gaudioDomini aesumpto, et A tione mortis flliaB soronis
,)uiata

116
Clodovei,

qua

fuerat co-

etperpro fidelitatepaucorum el lucro supra multa petuabona constituto (43), Desideratussuccessitin

episcopalemcurammultavigilantiaegentem sollicitudinumangoribuscircumseptam.Theodericusenim cumessel pertinaciset malianimi et pro dissensione
inter se et

Theoderico in matrimonium et eo contra natales suos servo nupserat (fol. defuncto 43), et quia mater indignata moto contra eam exercitu servum peremerat, filiamque ad domum reduprafato

fratrem

urbes

afflixisset, ct

suum multas, [Gueg. Tur., m,

ut praediximus, 34] Desideratus

quo matererat erant enim Arriana decommunicatura, posuit quo hausto mox mater mortua est, perfidia, tenti
xerat,
illa

irata

venenum

in calice,

damna, exilia, aerumnas, injurias,jamadlibertatemDominojubenleredisset,
ipse post multa sibi illata et

et oi)

hoc indignati

Itali,

ea abjecta,
a

praedictum

Theodadum regem constituerunt,
vehementer vimento corruens, mortua

quo succenso

apud Virdunum, ut diximus, episcopatus fungefuerat

balneo inclusa, inter diros vapores paesl. (rn, 32).

enim in saeculo nobilissimus, et filium, nomineSyagrium.(m,38.) habens uxorem Seda Syrivaldo quodam apud praefatum regem incusatus, non solnm spoliatus rebus, verum etfam
returofficio,

Quamobrem

etTheodebertusItaliam pervasit, sed quiaexercitus ejus diversis febribus vexabatur, ducem cum parte
exercitus
ibi dimisit,

qui

omnem

Italiam ditioni ejus

fuerat suppliciis affectus,

cum tonsuratus

postea

et

B

subdidit atque Siciham, et thesauros .nnumerabiles
ei

electionc cleri et populi Virdunensi fuisset prasla tus ecclesiae, Theodericus perpetuas retinens erga

direxit.

(Fredeg.)
fuit,

his

omnibus

Magna enim felicitas regis in quia timuit Dominum, et sacer-

eum
ter

inimicitias, quia

operibus,

non consentirel pravis ejus civitatem cum habitatoribus vebemcn-

dotes et

m
in

Supcrvenit insuper divino judicio faquaattenuati s valida invalido civitatis populo, nimia erant' positi. (Ib.) Et cum ipsc afflictione
attrivit.

ecclesias ejus venerabatur. (Greg. Tur.) Audita igitur petitionc Virdunensis episcopi, rex annuit, motusad misericordiam,et septem milia soli-

dorum

de rebus suis per Theodericum remansisset extraneus, nee haberet ex proprio, qualiter indigenles dolebat et et destitutos cives suos consolaretur, autcm Tbeodctristabatur. (nr, 23, 25.) Defuncto Domini rico annn regni sui 23, ab incarnatione
841,

tradens, conditionem adscripsit, ut eo tenore partiretur indigentibus, quatenus hoc auxilio victo famis dominio, sua sibi cum gratia redderenei

Quas pontifex accipiensper cives suos erogavit, unde et negotiatores facti usque hodie clari habentur. Cumque hoc solatio docti in melius experimento periculi medioeritatis optimae
tur

exnumero. (m,

34.)

cum Theodebertus
regno
a suis

filius ejus

regnum susceet Clota,

seientia profecissent, etprocul

pisset, et contra
rii in

voluntatem Childeberti

.

leudibus essetstabilitusatquefirmatus,et postmodum a Childeberto maxlmis muneribusmuncratus, iu filiumesset adoptatus, magnum Erat se et prsecipuum in omni bonitate ostendit.

respicereproximum bonum esse didicissent, pecuniam alacriter recollegerunt, et episcopo magnae gratiae mediatore regi

*'

eum votivisgratiarum

praeconiis obtuleruot.
lsetae

Rexut

advertit sublevationem, vidit

devotionis ma-

enim regnum cumjustitia rcgens, sacerdotes venerans, ecclesias munerans, pmperes relevans, el
multa multis beneficiapia
et

gnanimitatem, etcolligens regium etpecunise dominantem animum indulsit eis, ad praBpolentem cu-

mulum

dulcissima voluntate
ecclesiis in

accommodans, tributa etiam, quae ab
Arverno
sitisfisco

reddebantur,clementer indulsit. filiam jam (in, 20.) Habebat uxorem Deuteriam, et adultam sed Deutcria timens, ne se relicta, filiam sibirex in conjugium assumeret, in basterna eam
;

boni nominis, et ad memoriam laudabilem tunc praesentis ct futuras generationis. (m, 38.) Syagrius autem, Desiderati episcopi filius, postmortein Theoderici reminiscensinjuriarumpatris, quas pas-

sus est alheodorico instigante et accusante Syriwaldo,sumptiscomitibusvenitad villam proprietatis

positamindomitis bobusconjunctis apud Virdunum dc ponte praecipitavit, quae in ipso flumine spiritum
reddidit. (m, 34) Dcsideratus itaque bonitatem et clementiam Theodeberti regiserga on.nes vf-...^...>, Ciemeniiam lneoiieijeru ri.-g^cigd un.iiv-o cernens,

ejus in Divionensi territorio sitam, cujus nomen Floriacus, et mane facto, cum esset nebula condensa,

domum

ingressi,

putantes ipsum esse Syriwaldum. Sed

unumamicorumejusinterfecerunt, cum cogno-

cum iam populus dilaberetur, et civitas quasi in solitudinem redigeretur, ad regem se contulit, miseriampopulilacrymabilemdeploravit,pelitione benignaanimumregiuminilexit, ut de thesauris suismiserans calamitati obstaret, famemcobiberet, populum pereuntemretineret, etcommodatapergratiam

D

vissent ipsum non fuisse, iterato domum circum•r -t , A ,.„ m dantes, effosso pariete «nterfecerunt cum. Actum est hoc post mortem Desiderati episcopi.

...

(Vita Agerici.)
et

Verum

ut ad superiora

redeamus,

misericordiam Dei uberem erga suam imaginem subtiliusindagemus, providentia divina dispositum habens de fonte misericordiae 33cclesia3 Virdunensi

periculosuperatocumgratiaDeibominumquesusciperet, (m, 31.) Acceperat enim a Theodado ltalire
rege, Theuderici successore,

tatum

succurrere, et supradictis innumerabilibuscalamiinfortuniis periclitanti manuin auxilii subro-

cum patruo suo

Chil-

deberto quinquaginta aureorum milia pro composi-

ac segare, die et tempore quo voluit, de altissimo bonitatis suae consilio, hanc viam nova3

renissimo

NCXLE.
(43i

Brevem Vitoni Vitam ex antiquissimo codice
dedit Surius
Act. SS.,
t.

Trajectensi

VII, p.

820,

Miracula auctore Rudolfo abbatc S. Vitoni exstant Mabillon Act. SS. Saec. VI, p. oGo.

11"
salutis iovenit, ut

CHRONICON,

— LIB.
tentes ad
.

I.

118
aecclesiam perduxerunt, et

angelum sanctum mitteret cle ex celso caelorum habitaculo, qui parentibus futuram ex misericordia unius pueri nalivitatem denuntiaret, terminum quo id fieri deberet indiceret, nomen quo censeretur aptaret. Nimirum propter nimiain dilectionem, qua suam in hominie diligobat imaginem, condoluit miseris mortalibus grave jugum a
priino patre portantibus, et generali misericordia

A

eandem eum

cum gandio et praeconiis gratiae inibi ordinari fecerim Omnes autern quasi ex uno ore cantabant
:

Exaltavi electum deplebemea nleo sanctomeo unxi eum (Psal. Lxxxvin,20J, quia aChristo Domino erat
:

electus, ut o!eo sp ritualis gratiae esset fovendus.
;

(Fol.44.)ContigitintereaDesideratumnomineofncio cum vita defungi, et successorem idoneum cathedra
ecclesias viduata requirebat.

populum hunc, quem

specialiter peccata obtrive-

Non multum quod adeuni in

rant, restauravit. Tctigit prius, et conturbavit, ac

rat queritur, nec diu

sententia melior ignorantias

paterno verbere iivorem
vini legatus, protulit

inflixit,

postea respiciens

nocte differtur.
infulas

Omnes in unum coeunt, omnes

mirabili remedio percuravit. Venit ergo consilii di-

electione incumbunt, omnesordinariadpontificatus

imperium, promulgavit edictum,etpra?elecli pueri pareutes alloqucns miserandis civibus cornu salutis erexit. Post triennium, inquit, expectatiodilataprobaUtur,flliusipseAgericusvocabitur. Indiciiim estpotinris acsuperexcellentisapud Deum pritilegiia Deo titulum nominis cuilibetvelponivelmutari Magnum igitur donum, magna gratice digvatio, magna flducia promissonim. Nonpotest immutari, quoddetribunali Regis aterni calesti legato cvangelizante dictatur. Agericus, inquit, vocabilur. Abusivum nomen, necscripturarum paginis lucrens, sed quanto ignotiusapud
homines,tantodigniusdivinitati,etquanto acceptius Deo, tantocommodiushomini. Nulli profecto potest

tere plurimis,

g

Agericum deposcunt. Temptat unus resismultum se excusando laborat, sed roboranfe Deo praevaluit senlentia cleri et populi. Deusenim ad munimen urbis invalidse reparandum,
ad cornusalutis contra malitiam erigendum, cooperabatur
actis
in

populo. Tribusenim post tonsuram per-

annis, a plebe

Virdunensium rapitur

et

in

eeclesiamajoris sanctasDei genitricis perducitur, et

ab episcopis episcopus consecratur. Suscepit ad regendas oves Domini pastoralem virgam, et non tyrannum se ovibus exhibuit, sed ex veritate pastorem. Nou patiebatur, ut terra sua contra se clamaret, et cum ea sulci ejus dcflerent, sed impiger instabat culturae Dci, ut opere redderet,
fatebatur. Habebat fidelem ante oculos

esseambiguum, quod nunc quoqueoblitasuinonsit
lingua cselorum^etquiidscripturacaelestisinperpe-

quod nomine advocatum

quod caeluminterra descripsit, Ergo terra non reprobet, quod cselum probat. Nascitur igitur infansposttriennium longa parentumexpecteneat,
;

tuum

Dominuin Jesum Christum justum,eiquese suosque supplicatione assidua committebat. Holocausta medullata offerebat pro ovibus, ne forte labiishonora-

tatio

fit gratusincroceis, in cunabulis dulcis. Transgreditur ebdomadam infan-

porngitur ineffectum,

tia? succrescens ad offlcium linguae; fit puerincremento, puer innocentia, naturam tencllam indole

Deum, ct corde longe posito manibus irritarent, tidemque verbo tenus profitentes actionibus abnegarent. Circumspectus semper leonem insidiantem orationibusallidebat,flammastemptationumelemosinisredimebat, virtutumapothecashumilitatisarce
rent

praelucida perornabat

;

angelus quippe, qui

eum prae-

servabat. Terrebathostes pi aedicationibus, vitia occulta proferebat inlucem, et tela mortifera inimici

nunciaverat, praesto

ei

ad custodiam semper erat.

Daturpuerulus vacationi sapienti;e,jungiturcontubernioscolasticorum,hauritfontessophi«inundantiasemperubera sugit, voluptatesinternasetkarismata meliora sedulus emulatur. Doctor enim inlerior,

doctrina? potentisacumineperfringebat,
se ipso robustior

semperque

per Jesum et sacerdotem majmum undique triumphabat. Nimirum vitabatet perhorrebat aliquatenus committere, unde testimonio con-

quieumimbuerat,cum

aetatis

successuindicia

virtutumejusclaramonstrabat quietproescitusante uterum, sanctificatusinutero, sanctimoniam et magnificentiam in sanctificatione Dei augebat. tur ab omnibus, invidias et detractiones
in

sub umbra etfoliis cogeretur cffugere. Semper pavidus, scmper sollicitus dum curam dcbitam susceptis ovibus impendebat, victo
scientise accusatus

Amabaomnium

hosle,etlibervitiisservitiojustitia3sehilaritermancipabat. Loquebatur sepius et litteris et verbis
cuiii

gratia^ perrorantis sublimitate vincebat. Transivit

D

pr;Bconesuoangelo sancto, consilioqueipsius gesta
preciosa
sibi

eadem urbe Virdunensium

proficiens ad perfe-

Domino

fidelis athletha mittebat, talenta

etamusqueincrementorumaetatem,virtutemvirtuti
adjiciens, et stigmata passionis Jesu in corpore suo

dala saepius numerabat, ne forte plus accipiens
in

minus

lucro redderet

ef

sero penitens obnoxfus

viam mandatorum Dei cum gaudioinenarrabili.Jamcnimtrigintaannoshabens,
portans, currebat per
in ipsa civitatc

tcnebris,

pauper
ille

et

etiam signa quascum possinf

nudis vinculis traderetur. Fecit cum rcprobis haberi
oculo, lucido

Virdunensi ductus est ad ecclesiam
palma,

communia,

probabiliter simplici

sancti Petri et tonsocapile Christodicatus, florebat-

que

in atriis

domus Domini

ut

ct ut

cedrus

corpore fecit, ovium suaruni ct totius mundi necessifate compulsus. Justo enimet sancto Deo populo exasperanti irato, elementis pro co contra insensatos pugnantibus recesserunt nubes, aer incanduit,

in fiibano

totamdomuinbonisodoribusrespergebat.

Provexerat
vitico

eum morum

speciositas, et in

gradu

le-

terra exaruit, viror

herbarum

eniarcuit, aqua fon-

cumecce clerus et populus ad honorem sacerdotii promovere eum expeantistiti,

famulabatur

tium venas dereliquit. (Fol. 44'.) Sicque secedentibus elementis mundus desolatus elanguit. Vitiositas

119

IirGONIS ABBATTS FLAVINIACENSIS
nisi

120

enim usu nutritn,

d»ro molliatur vcrbere, ad notitinm sui rcdire durescil. Fnde factum est ut, tribns annis subtracla benedictione pluviarum, cclum supcr eos extenderetur ut ferrum. Pertulerunt

A

operam daret, piissimnm benignitatem quam gerebat in mente, ostcndit miraculi magnitndine. In ipso

primumannumexpectantes,secundumdesperantes, in lertio defecerunt. Cumqueintersenullum invenissent consilium,

tamdem procvaricntoresnd corda

quodammodooblitaredeuntes,concurruntad pontificem, pastorem inclamant, ut propitiaret D um peccatis iratum, rcmoveret vindictnm, impetraret
veniam, ct
nrcsccntes terras colonis morientibus
rcformaret. Flcxit sanctum generalis necessitas. et commune periculum communi oratione tolli consu-

cnim ingressu mulicrculam, Thercsindem nominc, obviam babuit, quse baculo regntc ca3Co viam queritabat errore, ct ducem sequcbatur aniu.uin oculorum desolatione. Qui statim simplici sanctaa crucis mcdicamine tencbras quindecim annorum effugavit, et luccm diu absentem luce fidei
resplendens protinus rcparnvit. Radiavitvirtu^ per

crucem, radiavitet per pontificem. In pontificc regnabat pietas, in cruce potestas. Nec pietas quid-

quam
minae

profecisset, nisi in

ficle

crucis prasvaluisset.
fc-

Potestas cnim tanta

fuit in

cruce, utnon solum

luit.rtnquctriduanuinjcjunium indixit, letanias per ecclesiasDeifieri,crucesad misericordissimam Dei

vutum

illustraret

orbatum
in

scd lucem inde-

ficientem per totum effunderet

mundum. Postquam

memoriam

ferri,

ut qui passuscst pro peccatoribus

g

cnim lux

mundi pependit

cruce, mundi climata

Christus propiciaretur eissanctorum intercessionibus. Indixit lioc et jussit, ct primus quod jusserat

resplenduerunt non sequente nocte. Nox diaboli regnum perdidil, diescrucis optinuit principatum.

Egrcdiuntur indin*erenterexcalciati,cinereet cilicioobvolvuntur, inclamant nnserationemsnnctorum, propiciationem Dri, tundunt pectora, lacrimas fundunt. nc Dcus judicia faciens in operibus mafecit.

Ilincestquod sanctusepiscopustantum prasvaluit, quia lu em pcr fidcm crucis ct dileclionem in corde
nutrivit.
ii33

Signum crucis super oculos orbatas femi-

nuum suarum comprehenderet

pcccatores. Igitur

posuit, quia Spiritus sanctus in digito pcr virtutem trueis fuit. Quid plura? Gaudet mulier, mi-

prima Ictaniarum dic pastor ipse cum ovibus gradiens.in praesenlia concurrentivm oculos convertit ad caclum, in corde suo quiescentem commovit ad misericordiamDeum,etsubitonubibusdensisobumbrato aercfluxcrunta rjuae.Sicque pcr triduum illud
defluentibuspluviis terra vigorem, herlije virorem,

ratur solem, tcnebras execmlur, veneratur medicum, adorat De m in rcrum diversitate mirabilem,

tantummodo noverat et noctem. Ita Deus per verum Israelitam illuminavit hanc feminam, populumque admirantem excitavit
qua3 confusionem prius

ad laudem

et

glcriam suam.

nrborcs vitam et mundus plenam recepit nbundnntinm. Nec latuit homines, viderunt anclo apud ct ammirati sunt, quanla de pastore
fonles fluorem,
:

Alio tempore
pietntis cultor,

cum

vidisset misericordias amator,

sollicitus

ovium pastor quandam

Deum

cuia extilit.

Nam cum

sub nudo aere grade-

retur,omnesqueaquisdescendentibusperfunderentur, ipsi Deus in pluvia umbraculum fccit. Hac et illac, ubi cst, jussa aqua cecidrt, ipsum ab aqua
tangi prohibuit, qui

pucllam, Childuidem nomine, a spiritu maligno raptamalquc pcrvasam, condoleus miseriae, memorqueofficii, ascendit protinus ex adverso, opposuit
se

murum
illis

furenti

inimico, et ostendens se
:

de

Cum

omnia quascunque voluit fecit. ergojuxta consuetudinem pastoralem timi-

canibus, de quibus dicitur tuorum ex inhnicis ah ijpso (Psal. lxvii, 24), miseras medicalem linguam auxilii, hosti et pervasori

unum Lingua canum

na ecclesis principnlis sanct:e Maria? tcreret, quidam Johannes nomine membris solutus, ncrvis aridus, mortuus viribus,

dentes exeruit imperantis zeli, et latrans voce dominica, quae mitis et pacicns non clamavit, neque

anima subsistcnte,

lingnse

auditacstin platea, perterruit semper tumidamnequitiam, et imaginem Dei, quae ancillabatur violentemon Domino, reddidit liberam. Postquam enim

tantum

officio
;

praevalens, vocibus, quas enervis ha:

scopum exoravit, dicens Obsecro, sancte Dei, ut habeas inme miscriordiam. Cui saccrdos
bebat, ep
flexus

quodammodo
:

et

cum

infirmo infirmatus re:

xisfaciam? <\d hec languidus spondit Utmiserearis mei, a t. Tunc sacerdos in Dcj ditisQv.ii tibi

D

Pracipio tibi, spiritus immunde, utexeas ab ea, etamplius non introeas in eam, ille porcassus virtute omnipotenthe, projectus est in tetram abyssum se<lis sua3, in ignen spuma quam puella evo
dixit
:

simus p uca de loculis protulit,
nitudine boni cordis exihuit.

el infirmo

de ple-

mebat ostendens, quo camino, quo clibano clandestinomiscram possidebatadurens.Illa mansuefacta seque ipsam fcognoscens lassabunda subsedit, et perd ta crassantis interius inimici armatura mitis, et omnibus facta miraculo, amplius se ipsa pavitan;

Nam

carnis sustenta-

culum trilmens,deditsiinul corporissolidamentum. Aridus quoque cum fide Christi suscepit dona sacerdotis et cum eodem munere meruit sanilatcm recipere. Iliset hujusmodi indiciis clarificante Ueo servumsuum,cepitmanifestumesseomnihus, quod
sanctus Agcricus Christi esset alumnus. Tanta quippe virtufum copia cle illo exibat, ut si quis ina'r-

do miratur. Habere se incipit, qua3 habebatur, et paulispcr spiritu purgataextraneo spiritum natura recolligit. Remittit servus Dei de servitio maligno
liberatam; et legitimo domino unive.sorum, quod servus mendax et ab iaicio bomicida abstulerat, Deus potentissime, victoriosisservire prascepit.
s.me,

mus
licae

eulogias de

manu

ejus susciperet, protinus sa-

nilatcm reciperet. (Fol. 45.;
calcaret limina, et ex

Cum ergo prasfat»

bnsi-

more

studiis spiritalibus

misericordissime,

reddant

tibi

servi

tui

121
potenlcs,

CHRONICON.
quod habent ahs
te victoriosi et miseri-

— LIB.

I.

122
et sancti-

A

beato Sanctino consecrata honorabilitcr

cordes, teque et omnia semper habebunt.

Haetenussequuti sumus Dominum quasi per tcrramgradientem r describentes, prout datum esl(44),

sime ab ipso viro Dei pridie Nonas Septembris sunt ordinata, et diestranslationiset revelationiseorum pcr succedentia tcmpora celebritatis annuae est ho-

sanctumsuum famulumincaductiscorporibuspietatis et

misericordias opera exercentem

:

(fol.45')jam

Quorum merita ad sepulera illorum ostendunt frequentia miracula. Nos ergo eo jam menore insignita.
liore via suscepto,

nunc nos elcvareeogit spiritns vivificans volubilem rotam scripturae et spiriluale miraculum penna corpor a et visibili denotare. (VUa ampl. Agerici.) Bcatus cnim Agericus apostoli praeceptum ineorde
servans, cl opere complens, dicentis
:

jam ad patriam

felicitatis aeter-

mc

perducto, secure de tam gloriosa miseratione ad laudem D ct p aeconium servi sui fidelis fideliter
'i

et devota humilitate placeret

aliquantulum declain re-

Sine inter-

mare. Denique
impendit
in

ille

placens et adhaerens Deo

missione orate, in omnibusgratias agite, contigit ut jacerct in tempcsto cujusdam noctis memor Domini
in stratu suo, et se secreto suavi ac dulci

gione vivorum nobis
regione

exemplum

reliquit,

auxilium

voluptate

meditationibus castis ignesccns, ipsius quoque corporis pondus spiritus lenitate excedens; subitolu-

g

men, quod ante ipsum ardebal, extinctum est, et remansit pervigil ac sobrius, non visu, non auditu, nou ullo sensuum quinquecarnalium obstaculoimpeditus.

mortu >rum, ut et nos nostra a.i normam justitiae informemus opera, et dejustis operibus proferamus verba. (Fol 46.) Orabat sine intermissione, ut impleret prjeceptum Domi:ii dicentis Oportet semper orare, etnondeficcrefLuc. xvni, i). Quomodo amein non deficiens orabat ?
:

Cumque

totus secum, totum se Deo exten-

Quia Dominum sanctis precibus sanciisque opcribus bcncdiccbat, quemadmodum David de se ipso
diceba t Ben edicam Dom in um in om nt tempore,sem:

deret, etanimasancta corpore gravi pre&sa in Deum se speculandb dilataret, ascendente eoadsuperna

ex desiderio, familia ad eum superna descendit, et multitudo angelorum domusejus sanctitudinem penetravit et perlustravit. Refulgebat cel'a accubita-

sanetorum angelorum splendoribus, et quot milumina gloriarum canebant ymnos cumconcivietcontubernalisuo, ctinenarrabiles Deo deorum gloriose in sanctis armonias resonalis

nistri gloriae, tot

;

pcr laus ejus in oremeo (Psal.xx.xm, %). Et Tob.as ad filium Omni, inquit, tempore benedic Deum (Tob. iv, 20), ct reliqua. Sicut enim malis operibus iidem ncgamus, sic econtra bonis operibus astruimus et bene Deum orat, qui prece aut bono opere proximum edifieat. Quia autem, sieut illi pas',ores evangelici supra gregem vigilabant, ita iste orationibus Deo aeceptis custodiae commissoru.n insta:

;

bant. Hauriebat
fragilis

ille ac degustajbat suavitatem vase corporis ampliorem, nec munera Dei superundantia caro infirma comprehendere vel continer

bat, ideo meruit

ab angelis
et

visitari,

et
illi

morlalis

adlmc luee eelestium perfrui. Et sieut
in excclsis

gloriam

Deo,

pacem bonae volunta'is hominiita isti

valebat.

Laudabaturab angelis sanctisgratia Dei
in

et

bus annunciabant,
tifice glorificabant.

misericordia in sanctos ejus ct respectus
illius.

electos

Deum ia suo Quomo lo etiam illi

sancto ponad salutem
isti

Cumque

tot

gaudia

in

conspcctu episcopi cho-

mundi designaverunt nativitatem
runt. Igitur ab angelis, ab

Christi, ista

rea coelestis exiberet, ad

profecfum supplendumque

ad salutem aoeclesiae sanctorum corpora monstrave-

totius sanctae eeclesiae praesidium, sanctos anteces-

animabus

sanetis, a no-

sores suos episcopos
ille

Maurum, Salvinum, Aralorem, sanctorum senatus rcvelavit, quorum erant in
ira

bis etiam in eorpore minimis decantetur gloria regi

seculorum immortali,
in sccula. Haec ad

invisibili, qui est

benedietus

suo collegio animae, corp

vero terrae credita

in

ignorantia celabantur. llaee munera, haec tam preciosa symbola caelestes concives hospiti suo ct concivi in

munificentiareliquerunt, qui multisante eum annii Virduncnsem aecelesiam rexerunt, et conjun-

cti

Deo conjuncti quoque fuere sepulcro. Fgitur post

visitationem tam mirabilem,
se recepissent,
attoniti
illi

cum

lux ct angeli coclo

qui cubiculo simul inerant, tanto

D

miraeulo pene exanimea sunt redditi stupore divino Quibus sanctus Dei fortissima increpatione prohibuit, ne
ulli hominum hsec dicendo publicarent,quamdiuipsc in hujus vitae curriculopermaneret. Levata sunt ergo sanctorum corpora auro

gloriam Dei et eommonitionem audicntium dixisse sulliciat, hinc rcdeamus ad causam. Anno 1 57 post transitum sancti Marlini sanctus Eufronius Eduensis episcopus Turonicam sedem... regnante 61othario,qui defuncto AriberLo, insedem ejus Sigeberlum induxit. [Gkeg. Tur., iv, 9.| Tlieodeberto igitur rege ad supernademigrante/.heodcbaldusfiliuscjussuccessit, valde iniquu3 et mali ingenii, qui obiit 7 anno
regni sui. !legnum ejus Clotharius accepit. Childe-

bertus quoque Pari ius obiiL
riuj sorore a

:

et sic Clotharius

mo-

obrizo preciosiora, et

in eeelesia,

rant rcquietionis, sancti

sedem habuePetri apostoli nomine a
ubi

narchiam optinuit. (G nealog. Carol.j Ilic Clothasuam Ansberto in matrimonium jungenuit Arnoldum, Arnoldus Arnulfum xit, qui et

NOT.E.
Agerici Yitam, breviorcm unam et anliquiorem illam, ampiiorem altcram se antcoculos habuisse testantur ^ollandista? Act. SS. Sept., t. II. 222. Ampliorem oecutum esse Hugoucm, pa(44)

Duphcem

tet

ex loco quodam itag breviorii, qui 1. 1. legitur. Ex hoc fonte alleram illam Vitam fluxisse Ilugonis
narratione probatur. K.

TT

m
episcopum
lum.
[Greg. Tur.,
iv, 20.]

Mettensem, Ansegisus, Ansegisus Pippinum,

HUGONIS ABBATIS FLAVINIACENSIS Arnulfus Anchisein qui et A gnare coepit, et regnavit
Pippinus Carofilium

124

annis quatuordecim; Guntramnus quoque Langobardos regno suo irruentes tanta cajde perdomuit, ut exomni exercitu illorum

Eo temporc Clotharius
e1

quadragintatantum Italiamredirent.

(Fol.46'.)

Post

Chraunum contra se rebellantem, vas molientem, cum prius captus fuisset
suuin
jussit
tis

res no-

et ligatus,

haec Chilpericus et Sigebertus consilium ineunt, ut Guntramnum interficiant,et regnum cjus accipiant.

ignecomhuri. Posi hec Clotharius pro peccasuis ad limina sancti Martini properavit, unde

villa obiil anno ab inc. Dom. anno 98, anno regni sui 51 regnum ejus ouatuor filii ejus inter se diviscrunt.

rediens Compendio
569, aetatis suae

Sod Domini voluntate mutati consilio Sigebertus super Chilpericum irruit,quifugitTornacum,etille Parisius venit, ubi corrcptus a sancto GermanoParisiensi,utdesisteretfratrempersequi,audirenoluit.
Cui episcopus dixit Scriplum: Qtaparatfratrisuo foveam.prior incidtin eam. Veniens autem Victu:

;

(Vita Prcej.) Chilpericus regnum patris optinuitse-

dem habens

Suessionis; sub

-

n quo

(45)

passusest

riaco,

omnes Neustrasios

in

deditionem reeepit, et

sanctus Praejectus martyr et pontifex Arvernorum
interfectus a suis civibus, anno ab inc.
et successit sanctus Avitus, qui praefuil
13 annis
C46),

ibi dolo interfectus est a

duobus pueris, qui etiam

Dom,

580,

non plenis

g

deprehensiinterfectisunt,etsicChilpericusregnum recepit. [Greg. Tur., iv, 41.] Obiit autem Sigebertus

et ei

sanctus Bonitus primo anno
(Viia
Boniti.) Aribertus re-

Teodferici successit.

gnumChildeberti, sedem habens Parisius: Guntrannus regnum Clodomeris sedem habens Aurelianis Sigeberlus regnum Tiieodori.ci, sedem habens Mcttim. [Fredeg.] Huni Gallias expetierunt, quos Sigebertus vicit, fugavit, et post cum cis pacem iniit.
:

anno regni suil3,aetate quadragenaria, et regnabat Childebertus filius ejus pro eoanno582, indictione 18.[FREDEG.]Brunichildis Parisiussub custodiacum
filioChildebertodetinebaturjsedpuerinperaperfenestram demittitur,etMeltimaGundcbaudo ducein
regnopatris sublimatur. [GuEG.Tur., v,1,2.] BrunichitdisverojussuChilpericiRotomagum exiliodam-

Chilpericus

interea

Remensem urbem

et

alias

urbcs de regno Sigeberti invasit, unde bellum civile inter eos fuit. Sigebertus vero Suessionem obpugnal,

naturannoprimoregniChildeberti.Eoanno transiit sanctus Germanus Parisiorum episcopus,etRegna-

Theodebertum Chilperici
ipsum superat,
et

filium capit et exi-

lio religat,

urbes recipit.Post anfirmat.

num
in

filium ci reddit, et

pacem

Guntrannus

mundus successit. Chilpericus itaquefilium suum Meroveum Pictaviscum excrcitu direxit, qui relicta ordinationcpatris^adjunctosibi GuntramnoBosone duce, Rotomagum petiit, et Brunichildem in conjugiumaccepit.QuodaudiensChilpericusRotomagum
venitetpostpaucosdies,assumptoMeroveo,Suessionis rediit, et non multo post propter conjunctionem Brunichildissuspcctum habens spoliatum omnibus
,

bonus et elemosinis deditus. Sigebertus vero vider.s, quod Aribertuset _. .„,„ „„„^„ „..„, n Guntrannus viles uxores acciperent, Brunam, qua3

Burgundia regnans

fuit vir

,

et Brunichildis dicitur, filiam Athanagildi rcgis Ilis-

paniae,
et

uxorcm

accepit, cujus consilio multa mala
in

custodiae mancipavit.

(v, 3.)

Qui

dum

in

custodia

sanguinis effusio

Francia facta sunt. Chilpe-

ricus quoque sororem ejus Gachilissindam
duxit, relinquens

uxorem
uxores,

detineretur,tonsoratusest,mutataquevesteprcsbyter ordinatur, et fugiens ecclesiam petiit sancti Martini

Fredegundem

et

alias

quashabebat, quam postea fracto juramento, quod habuerat ad Gothos, ne eam de regno deponeret,
sugillare
fecit, et

sic

Fredegundem

recepit, quae
fini-

apud urbem Turonicam, ubi h;ec gesta sunt. eadem basilica per duos menses,et (v, post haec ad Brunichildem rediit, et ab Austrasiis receptus non est. Cum ergo in Remensi Campania
14.)Latuit in
latitaret,

postmodum crudelissimam vitam digna morte
vit.

dolose

[Greg. Tur., v, 29.] Hic Nerone pejor et Herode ecclesias Dei vastavit, et multos sanctorum interfecit; descriptiones gravissimas in totoregno suo fecit, quascum ferme per omne regnum percepisset, qui ferebat, a Lemovicinis interceptus, peremptusest,et descriptionescombmtae. (VitaPraj.) Ab hoc etiam peremptus est Hector Massiliae pat i1

D

socium monuit ut timens ne patri irrueret super eum. Quo facto adveniente rege, mortuus inventus est. (v, 31.) His diebus apud Constantinopolim cum amentia mortuo Justino,Tiberius imperator factus est largus in eleemosynis. (v, 38.) Quinto anno Childeberti
niis facta est. (v, 35.)

captus ab redderetur,

Atrebatensibus, et

cius,

cum ab

eo sanctus Praejectus injuste ante
esset, et

magna christianorum pcrsequutio in HispaDysentericus quoque morbus

ipsum delatus
[Fredeg.]

causam

delati probare, ut

dixerat, nequivisset.

Anno ab

inc.

Dom.

566, Sigebertus re-

quo ingravescente,Chilpericusadultosjamtresfiliosunoannoperdidit;quartus qui superfuit, nomine Clodoveus, carceri mancipaGallias praeoccupavit,

VARI/E LECTIONES.
il7

sub—

Teoderici successitin margineadditur.

miiE.
(45) Duplex Vita S. Praejecti testis est, eum Childerico rege interfectum esse circa a 674, ut docet Mabillon Act. SS. ssec. II Act. SS. Januar., t. II,
;

(46)

ctus
t. I,

est.

Ter quinis fere amplius annis munerefun, Avitus in Vita S. Boniti Act. SS. Januar.-

1071.

630.

125
tur, et factione

GHRONIGON.
matris cultro
a

— LIB.

I.

126
in

patre

perimitur.

A

apud Deum

gloria

ffiterna

fulgeret.

Quidam

Childebertus rexsororem suam Herminigildo, Wisigothorum regis filio; tradidit, cujus hortatu et
Leandri llispalensis episcopi praedicatione ad fldem

etiam valde nobilis,

cum

pro suis sceleribus a rege

vita privari debuisset, et

precibus beati antislitis
ille

salvatus est rundededit

Virdunensi

ecclesiae

Christiconversusest. [FREDEG].Post Tiberium Mauricius accepit

alodium suum
(Fol 46'.)

et scripto roboravit.
218

quo Childebertus quinquaginla miliasolidosauri accepit, ut Langobardos
a

imperium,

Italiapelleret.Intravitergo [taliam,etomnesditioni

ejusse subdiderunt,cum quibus etamicitiara firma-

Boso clux cum exosus perepiscopos et proceres reginsehaberetur, ccepit discurrere,et veniamdeprecari. [Greg.Tor., ix. 8.] Nam cum esset Childebertus juvenis, rcginam con-

Guntramnus

vit,etglorioseindereversusest.(FiJt«^erid).

Cum

ergoplacitum

conventum multorum Virduni habcro debuisset, el beatum hunc Agericum, de quo
et

viciisetimproperiislacessebat,undeetaregejussus est persequi quicum se cerneret in discrimine po;

agitur, dilectionis et venerationisamplexibushonoraret,

putans per beatum Agericum, qui pater regi erat ex iavacro, se posse alvari,
situiu,

Virdunum

petiit,

proquoepiscopusinti rcessurusad regemproperat. Quod cum rex negare nequiret, ait Veniat,etdatis removitservitiinecessitatem,etplacitum Lranstulit ad Metensem civitatem. Cumque consequenti tem- Qfldejussoribus inprascntia patrui mei exequatur pore per urbem fecissettransitum, eta sancto ponjudicium. Adductusergoet armis nudatusetcoram rege prostratus a terra jussus est surgere, et sancto tifice benigna essetsusceptusdulcedine, humanitas

eum

opsoniis necessariisgravari non patiens,

:

quoquc hospitalis
dens ad

ei

exiberetur

cum omni cura

et

saeerdoti usquead praesentiam Guntramniest comPost haec Childebertuscum matre, sorore etconjuge inoccursum patrui festinat. Qui-

sollicitudine, in ipso fervore regiae servitutis acce-

missus.

(ix, 9.)

eum economus rerum suarum universalis; Etsialia, inquit, Domine jjrovidendo abundamus, vinum utmajestati regim decet, exioere non possumus, quia prater rasmedium, quod tonna vutgariter dicitur, nichil haiemus.Timc vir Dei in re corporea augustiatus, sed corde in Domino dilatatus. Noli, ait, desperdtione

bus conjunctis praesentatur

et

Guntramnus Boso

conveneratsanctusepiscopus: episcopus vero reraansit. Sed cum ille pro diversis facilitatibus culpabilisjudicaretur,ad

absquc

ullius defensionc, quia sic

mansionem episcopi

confugit.

Quo cum eum

inter-

languescere sed

affer

fectoresinsequerentur, etille aviro sancto avelli se

mihi de eodem liquore
parvitatis noslrce

.-potens

estDeus tristitiam
vino paululum
:

ingaudium abundantice commuDomine,
in<:

tare. (Fol.47.)Dixit, et allato Sibi

sorbuit, ct ad celos oeulos suhlev sna
quit, oro utflat istius vini

non pateretur, nuneii etiamad regem missi ab episcopointercessoresabbateset clcrici non audirentur, jussu Guntramni injectusest ignis domui illi,ut nollet, pariter concremaretur si episcopusegredi
(Fol 47.
)

ampliflcaUo. Cumque

Quod audientes
ejiciunt. Miser

elerici,eteffractoostio sa-

ipsius praeceptorefudissetillud invase supradicto,

cerdotem

oepitvinumcopioseministrari, ccpit copioseaffluere, et

quantoamphusvacuabatur ad libitum bibentium eiTerendo,tanto magisaugebatur Creatorisjussuet virtute redundando. PoteratnamqueistudOm-

autem ille, cumse videret flammis urgeri, demumqueegredi tentaret, susceptus ab hostibus interfectus est; quod multum sade regni primoribus de morteregum, patruiscilicet et nepotis,tractassent, et deprehensi interficerentur, quidam eorum Bertefredusnomine adurbemVirdunensium confugit. Quo insequentibus adversariisdomum ecclesia),in quaeratepiscopus, et quam et ille confugerat, exercitu vallant, ct asdendentes super
cerdosdoluit.
(ix, 12.)

Cum autemquidam

nipotens,quideaquavinumfeceratinChanaGalilea3, poteratet de vino vinum facere sinceraverbi petentis et

erat

Biberunt ut Galli,nec erogando. Multis diebus vas illud vinarium conati suntvacuare, et quodammodo vina infundere videbanlur, dum effusioni instarent.Cre?

indubia Gde.Quid plura
in

mensura

tectum,tegulis ctmateriis tecti illidentesinterfecerunt illum

scebat modica benedictio multis vorantibus, etDeo

cum

tribus pueris.

Multum ex hoc

doluit

imperanto

modum

linito servitio,

naturas superabat. Ad ultimum necimminutovino, rexmiraculo stu-

pefactus, episcopo humiliatus,

Deum

in

ipso vcnera-

D

sanctus episcopus, quod non solum eum defensare non potuit verumctiam locum quo orare consueverat,ubi et pignera sanetorum muUa aggregaverat,

tus,rcgiamostendit largitatem,etqui virtutis vinum biborat, vineaset possessioncsex amore et devotionc episcopi ccclesiae optulit, quas et usque hodie privilegio et dcinceps auctoritale stabili possedit. Sane virtutis vinum per prassulem sanctuma Deo

humanosanguine pollui vidit. Multa vero Childebertus munera misit, ut a moerore revocaret, sed consolarinon potuit. (ix, 23.) Verum diuturnae amaritudinis moerore graviter aegrotare coepit, prassertim autem Guntramni liliossecum retinens die flens illossibi soli relictos orphanos.
quoti-

virtutumregi etcomitibuspropinatumeorda devota populi adeo tunctemporis lsetilicavit, utinloco quo
copia ex benedictioncprofluxerat, altare construerent, quatinus hujusmodi signo saecula vcntura noscerent,cujusmeriti excellentia beatus Agericus

(Vita yl/7<?)-ia.)Transibat aliquando hic sanctus

percivitatcmLaiuluncnsium,etecceobviamsibi fuit quidam manicis strictus et compedibus, cui tortore
pra3euntcareereaperiebaturobscurus.(Fol.47'.)Ibat

VARLE LECTIONES.
518

Guntramnus

— orpbanos inmarginefol.

46 et 47.

;

127

HUfiONIS ABBATIS FLAVINIACENSIS

128

scdmagis impellebaturinfcrx vagitibusplateasimplcns, et lacrimia omncsquos oTendchat ad auxi
linm ululata
ei

A

gemitu provocabat.

T. lis esl

pecca-

placabilem improvide offendisse, quod nun ciis liablonis thesauros suos et aromatum cellas inventus et reprebensus est osteiulisse. Timcl)atet

Deum

torum redditio: sera semper pasnitenlia tormento suscipitur, et ille sebra voluplatum n p. ris et amaris exitibus

sollicitus invigilabat, ne
tiaria segniter

si

hostis

insidians,

bos-

puniuntur: Cumque

miserabilis misesibi

sopomta, d >mum somno mortisobrutus negligentia

ejus irrumperet,

deperiret. Qua-

ricordem aspiceret virum,petivit, ut potuit: refugium, ct ut ei impenderet orationis suffragium,
Audivit misericordia,
et pontifex taetus

proptcr servabat cor

suumomni

custodia, et tem-

dolore

et

apassione iutresecus convenit tortorem multa pr. ce supplici posthlatione, ut Becteretur el propitiaretur misero indulgentiajlffinitate. Abnegavit,
et

plum sanctumDeiin se illesum illibut:tmquo conscrvans, et permundans, variis bonorum operum floribus adornabat. Concurrebat enim populus, et
civitas tota colidieconfluebat,ut

reppulit,

Illius

neceum aliquatenusaudire consensit. fiagitiaet facinora animum judicis infrenaPetiil
„_

desanctuario Dei per ipsum, oraeula salutis,sicut antiquus pop ilus per Moysen,et vitae responsaperciperent. Sacerdos ipse summus tnm pro se quam pro commissishos-

bant, ne flecteretur misericordia.
et tertio,

sccundo
et au-

repu'sus est
est.

;

tripli
.
.

avit pr ce n,
-

g

ditusnon

Homo
.

en hominem nequecdgere neque precari valeQuid
fai
t

^.

.

..

I „,.^1 pietas?Quose verteret?

n

,-\

et

pietas

nichilominus

increscebat.
in

ftaque
coeluoi

conversusad Dominum porrexil vota

cucurrit ad misericordhe fontem sepius experlum, orans ut miseroessel in auxilium,< t solver t jussio
invisibilis et

Deo sepius immolabat, et legem Dei ad 1'aciendum eam decathedra recclesije perdocebat.Ita vesl„.,„„ „ n .,i:Ar.;i,nl oonnlio cni|.|(inli IpCPP nf'Ptibus Aaron pretiosiset sanctis spintuali lege perfungens, domini Christi vicarius se ipsum hostiam saneiam DeoplacentemofferebatpropDpuli salute, in adquisitione laudis a3terr.a3.Hunc talem tam glori;e slngularish iredemDeus ipse reddebat,quieum et antequam nasceretur pra3elegerat,quicumper se
tias
I
:
I

omnipotens

q-uos despexeral

judex

superbus

et insolens:
3,

AudiitOmn

subitoqne ligamina solvit

per ministros claros domus suae, et cum co oaini temporeerat,etfrequentibusconcursibusvisitabat. IIcs fasces,ha3C insignia urbis aetern», hanc civicam

Vincla cadunt,et nemopatetqui vinculasolvat, Nulla manus, vis nulla, Dei nisijussio sumni.

Cumquehoc judex obstupefactus aspiceret,

confu-

ccronam Jerusale.nsupei"ia3, quomodo potest filius homiaisvermisapprehendere ?(Fol.48.) Quod sidicasct ipse filius hominis et ipse vermis, verum
uliquedicis,sedm'racula per Filiurn Dei et hominis specialiter facta inamicissuperexcellunt, necsuut applicanda servilibus et Ad;e paupertati. Dica m
intfipim. flir.nmile me, quia pressus sarcinuUs corinterim, dicamde me. nuia nressus sarcinulis cc

sus et timore correptus, c rruit ad pedes sancti, inobedientiae comptdevinctus, pelens jam et im

plorans
__,...:

veniam, qu5m noluerat iihpendere [ndulgetvincto per n „im„i cn. proximo poslulanti. i.,.i, ,!„,.( ;,w,i„ ,„,,. culpam,solutopcrveniam tantum gratiam poslulans, quasolsibi
•..!„„*:
,

p u

ruptionisavita3,nccradieemcaril,atisejuscoelofixam

vatur.

Ita

Deus opcratusin servum,
liberavit.
diviiiae virtutis

illum reatu,

conabor attingere,nec

dgnum

mefateborcorrigiam

illum indulgentia
JJcTc

miracula per virum sanctum nobis monstrata, nos pro niodulo noslro litterisindicihuspostirisad not;t"am salutis annota-

pauca

calciamenti ejus solvere. Seqnar tamenejus prasconando vcstigia, si qua Deus illuminato suo fuerit

dignus ostendere. Cum ergo vir Dei inenarrabilibus

et supradictis

vimus,et digitumDei, perquem oppressa Egyptus, pcr quem ejectus est inimicus, per quein mensura fidei, per quem divisio carismatum est divinorum,
in his

dies suosvirtutibus omni studio repleret.et lucrum

bonum

detalentissibi

commissisbonoDomino

fidc-

operatum adoramus.

Exteriora,

quia

sunt

lite.-congregaret, hospitalitatisofficium juxtaapostoli prascep u.n sollicitusexiberet,contigit semel
sibi

visibilia, quasi faeiem

hujuspatris nostri pulehram

decoramquepi:igentes,et coloribusverborum ignobilium informantes. Sed si cum sudoribus ct laJjOie VIX pei VLMllimiS au usuuui, iu esu ad i;uuiuiwbore vix pervenimusad ostium, id est iiu compre

clericum Fortunalum nomine supervenisse. |Pacli Hist. Lang. n,13; Beiit. vi.]Cum enim esset idem Fortunatus inltalia,in urbescilicetRavenna,

tt iuuiiuiii w^l.v. w... ct nimium oculorum

hensionem exteriorum, quid de ivterioribus faciemus ? Quomodo clausa et abscondita pemtrabi-

D quoddam monasterium

dolorem paterctur, venit ad in eadem urbe intra mu1

7

mus ? Nimirum

ipse Dei servus in hoc

maximeet

ros in lonore sanctorum Joannis et Pauli in qua219 hoetiam ,u altarium beati Martini constructum

sollicite servi vit Deo, quia

vocem

ejus mcdullitus

nore.propinquam

M

habebat fenestram

in

qua

215

obaudivit,quamevangelioproniulgan 3percepit:7« inquit, cumorateris, intrain cubiculum rtclauso ostioora Patremtuum (Matth.x\,Q>.) Quid igilur

113 ,co nitante secum Felilucerna erat constituta fi " 19 urbis episcopo ', qui pari modo TarvisiSd cc dolorem ta paiiebatur; et visum est illi,

oculorum
ut
linircnt

mirum, si arcbana ejua nequimus agnoscere, extraostium compellimur excubard ? ..imirum d> trimenticauaamc putabat,.J velamicu secretasua cognosceret. Legerat Lzechiam regem in hoc sibi
qui
;

deoko lampadis
oub nomine
;

aute altareardentisoculossuos
..

ineti Sfartini.

Quod

ut fecit,

protinus mcrit

,

ipsius oculorum uterque salutem

reeepit. Qui nagrans desiderio visendi

sepulchrum

VARLE LEGTIONES.
* 19

etiaa

alta,

construo, liam, n qua, ituta

licc,

vpissopo, dolorv.ni deicfa.

129

GHRONICON.

-

LIB

I.

130

sancti Martini, de Italia venit in Galliam,et fuititer
liiius

A

per Virdiunim.

Quem episcopus, cui
super

icxcano-

Dogrnate divino prcesul facunde triumphans, Das pastor monitis ne premat error oves.

nica jubet

omnes

suscipere, benigne suscepit, hu-

mane

servivit, et viscera

eum

totius sancti-

tatiset pietatisproconsuetudinesua bona patefeeit.

At ille remunerationem cogitans pro servitute suscepta,cumvotoexpleto.(DEi\T.)Pictavim rediensibi

quas celum, arva, unda ministrat, Et saciat popu os lunc cibus, inde fides. Sumit pauper opem, tristis spem, nudus amictum, Omnia quidquid habes omnibus. ey.se facis.
Deliciisreficis,

Hic

presbiterum, et post in ejusdem urbis episcopum, ct esset doctus arte grammalica, composuit ibi carmen in laude ipsius
in

habitaret, consecratus

t bi louga salus maneat, licet inde futura Atque diu pastor pro grege votaferens.

:

Cum
mortem

igitur

prolongatum

vitas

hujus incolatum

hexametris comptuin et pentametris versibus, quos hic subjungere opera3 precium duximus. Ita ergo carmen id dicitur
:

deleetabiliter expectans diu patientissime pertulisset, et pondus iinpositum diei et ^estus spe

Urbs Virduna, brevisquamvis claudaris in orbe,
Pontificis meritis amplificata places.

8alutariinfatigabiliterdeportasset,et lacriinas quoque crescentis cotidie desiderii panes bonae ac leta?

Major

in avgusio prafulget gratia gyro,

g

consolationis habuisset, videns iiiimie.js suos victoria vitiorum scabellum pedum suorum, gaudebat

quam magis auxit honor. Plwrima magnarum fudisli semina laudum,
Agerice, tuus,

Quce matura opere ftrtilitate meles.

Tempore prvescnti viclum largiris cgenis. Und? futura diss centuplicabit o_pes.

anima cjus in Do.nino, et exultabat spiritus ejus in Deo salutari suo. Vincula terrenae molis graviter tolerabat,et quanto viribus corporis dcstituebatur, tanto magis libertatem promissam amplius sitLbat

cum apostolo
:

dicens

:

Cupio

dissolvi, et esse

cum

Dogmalu archani reseras penetralia pastor Non solum dapitus, pascis et ore greges.

Templa vetusta novas, preciosius ei nova condis, Culcior est Domini te famulante domus.
Egregios fontes sacri baptismaiis exples, Tampia divinofonte repletus agis. Candida sincero radiat hec aula sereno :

Christo multo magis melius (Philipp.x, 25). Quod per speculum in enigmate jam senex ac lassabundus tcnebat, hoc videre ardebat per speciem. Bonus

autem Dominus messis dififerebat sueeisio;iem, quia opporlunam noveratetdisponebatmaturitatem. Viderateum et adjuverat in bac bieme asp.ra pernicitjrdesudasse,ventostemptaLionum,pruiiia.stribulationum, adustionesvoluptatum superasse, et providus sanctarum virtuium agrieola fructum muhipli-

Et si solfugiat, hic manetarta dies. Adnova templa avide concurrunt undique plebes, Et tribuis populis plus inamore Deum.
Te solamen inops meruit, te nudus amictum. Et solus cunctis potus et esca manes. Felix, qui meritis ceteriw lucis amator,

cem terrae bonae C ejusaccumulans

difierebat succidere, plenitudinem
in patientia.

Tempora jam modico non mor tura paras. Phebus ut elatum smpenditin ethcra cursum, Purus et igniferum spargit ubiquc jubar : Efusis radiis totum sibi vendicat orbem, (Fol.48 Montes,plana replens,imavelalta tenet. Sic prasul splendore animi cum sole choruscas,
1

Appropinquavitigitur vespera mortis, et gaudens, ac prseteritorum quodammodoimmenior, in auterioraseextendebat praeparataepau3ationis denarium a pativ familias reposcens pactaa ac diu e pectatae mercedis. Non fefellit

eum

(fol. 49. )

spei ancora

et veritas de promissionis

omnibus firma perieulis, umbraculo proeessit in

')

lucem. Taclus cnim digladiabili sorLe naturae, et scicns sibi discidium corporis et animae superveni-

II e suis rad.is fulget, et ipse tuis, Agerice sacer, cujus sermone colente Ecclesia segeiesfertditate placent, Terrenis sterilis rebus,fecunde superuis,

coniidensinDeo,qui potest etanimam et curpus pcrdere et salvare, convocari jussiL omnes eeclesiae
rc,

siue filios et in ajcelesiae meliores, et consueta salu-

Cuncta caduca negans, dives iture polis. Illecebris mundus, mundi lasciva repellens, Nil cui subripuit carnis amarus amor. Lubrica culpaperit, neque mors de criminegaudet,

tisdocumentareplicans,seque illiscommendans,ad ultimum ait futura prouuntians Sabbaio venturo,
:

filii

harissimi,m zgnamscitotefuturam serenitatem

D

coeli.SerenissimusenimsabbatiDomimsmihiservo
suofideli dabitsabb itum requietionis, ei pertesum labore sex dierum hujus s:cu!i, inseptima sine ve-

Cum

tua delictis libera menbra xlies.

In templis habitando piis sicpurus haberis, Ut tua corda, pater, sint pia templa Dei. Eligit in tali se Christus vase recondi;

spera omni laboretiberum transportab t.Terrceigitru malri, quodsuum estred lite; nam Deus, vita

Quam
Non

sibi purgavit, possidet

ipse

domum.

mea;recip et,quod inspiravii infaciem meam spirdcutumvita. Yosetiamobs:cro.frutres,et><uncprovobissollicitus,

dolus in labi s, non suntfera nubila mentis, Sinceris animis vernat in ore dies.

utnumquama memoria
est,

vestra rccc-

dat,quisemper et ubiquevobiscum

Doctiloquum Jlumen salienti fonie rfundis.

Dominus.

Di-

Et sensus steriles voce rigaute foves. Ardua ccelorum pandis misieria terris, Per quemplus Dominum scit, timet, orat, amat.

cebat luTJcaliaque similh,et quasi ad pascha supcrvcnturum scpneparans, sordes et contagiacireuns-

tantiumatquelugentium sacra et multimoda ammonit ione eluebat nunc de his quas relinquebat, casti;

m

ttUGOtflS

abbatis flavi.m A
sis

i:\sis

132

gando retrahensnunead ea ad qus transmigrabat, instigando impellens. Venit quod prgedixerat sabba tiun, et ecce repente in cella ubi eger recumbebat,
auditur frequentia, audiuntur voces, quas edicere nec vox potest resooare mortalium. Cesserunt lacrimae, stupor et extasis omnes invasit, milingua

solus derelictus eut.

Hunc Madelulfus Silvanecten
a.

episeopus noctu scpelivit. Obiit
filii

588, anno.

Childeberti
(rr.EDEG.]

Sigeberti.
igitur ab ine.

Anno

Dom

1393,

regnante

raculo

omnes tenuere silentium. Audiebantur carmina sexuum diversitale diversa.nec qui
et

terrord

essent cantores, corpulentia tenebrosa et fragilis laevidere praevalebat. Hoc tripudio, hac simphonia
titise

Guntramno, anno regni sui 23, ipse domnus Guntramnus rex ecclesiam in suburbio Cabilonensi in honore saneti Marcelli aedificavit, quam rebus plurimis ditavit, et congregans synodum quadraginta episeoporum, monachos inibi esse decrevit ad instar monasterii Agaunensis.
fuisset,

Cumque

ei

perlatum

supernorum civium exultationes, inter manus sanctorum angelorum dulcissimi pontificis anima de corruptibili carcere exempta, veluti nivea columba cunctis videntibusevolavit, quorum Deus
inter

quod

frater suus

Chilperiebus inlerfectus

fuisset, abiit Parisius,

baptizatum filium Chilperici,
de fonte suscepit, et
in

nomine Clotharium,

ipse

regna patris constituit.

oculos, ut videre mererentur,
_..

aperuit. Ibi felix et

Anno 26 regni

ejus, filius

naseitur Childeberto

beata anima illud unum quodin evangelio Salvator _.._. docet neeessarium, ab eodem Domino perenniti Obiit autem feliciter recipit. iGkeg. Tur.. ix, 23.)

B

Theodebertus, et anno sequenti Theodencus. _-_.-. t «»•_ f u:i JAl,n„i...M in liiiiin-i filium,
__ _-_

Gun

rtiii< quia tramnus Childebertum adoptavil in filios non habebat. Ipso anno gens Persarum cre,-1
_

proillis,utsupradiximus,causisamaritudinis felle adgravatus,maxime inediaconsumptus.Curatum est

didit Christo, et baptizatus est

rum

a

sancto

Johanne

imperator PersaConstantinopolitano cum

sanecorpusejus sacratissimum pia filiorum diligentia.etjuxta patris ultima praecepta terrae mandatum
in -ecelesia sancti

Andreae

et beati

Martini nomine

60 milibus eorum. Anno 30 regni ejus, qui erat ab inc. Dom. 398, inventa est tunica Domini uostriJesu Christiinconsutilis, et a

consecrata. Ubi meritis ejus et precibus exuberant pielas. divina beneficia, cunctosque Dei medetur die primo, qui Requievit autem mense Decembrio,

Gregorio Antiocheno, Thoma Hierosoly-

mitano, Johanne Constantinopolitano.etaliis multis de Zalati civitate cum arca marmorea levata, ordine pedestri Hierosolymam perlata est, et in loco

angelo anno erat dies sabbati. Annunciatus est ab post triennium a. 321, orinc. Dom. 318, natus

ab dinatus

in

pontificem

anno
3,

setatis suae 33.

ab
a

inc.
13,

Dom.

333. indietione

regni

Theodeberti

a. 2, post quintam synodum Constantinopolitanam pontilicatum agenle Romanae ecclesiae papa Vigilio,

imperante Justiniano minore a. 28, Justiniani ma33joris nepote. Vixit in episcopatu a. 47, decessit
tatis suaa a. 81,

cum triumpho posita. Guntramnus, postquam 33 annis regnum Burgundis tenuit, moritur 3 Kal. Apnlis sepultus est Cabilone.RegnumejusChildebertusassumpsit,quod annos quatuor tenuit, et mortuus est in adolescentia, anno regni sui 17, astatis 23, ab inc. Dom. 605. Filii ejus regnum susceperunt Theodebertus Ausubi erux adoratur,
;

ab

inc.

Dom.

602, indictione

B,

qui

trasiorum,

papatus domni Gregorii abbas papa3 a. 12. (Bert. vii.i Butiovaldus quidam episcopatum ambiens, quia esset superbus, nichil optinuit. Caramerum referendarium cum consensu
erat annus

Guntramni

33,

civium regalis assensit auctoritas
22 "

fieri

Post eum extitit nisi de quibus nullam aliam habemus memoriam, quod in orcline episcoporum episcopi sunt reperti.

(Fol.

49')

sacerdotem. Ermenfridus,

Theodericus sedem habens Mettiin regnum Guntramni in Burgundia, sedem habens Aurelianis. Ili duo reges contra Clotharium Chilperiei filium arma movent, ubi Clotarius opprimitur, et qua potest conditione pacem facit. (Fol. 30.) Anno regni.... Theoderiei, qui erat ab inc. Dom. 602, Phocas dux et patricius rei publicae Mauricium imperatorem interfecit et imperium as;

Verum de

his

nunc

ista

sufficiant.

sumpsit. Theoderico nascuntur filii Sigebertus et Childebertus. Brunichildis et Prothadius major

Cbilpericus itaque, Nerone et pejor et Herode. post multa mala, bella, caedes quas in oinni descriptiones novas et gravissimas, /i_ II regno suo fecit, dum de venatione apud villam Ca[Greg. Tur.,
iv, 46. J
i

D

domus Theodericum adversus fratrem commovent quamobrem Protadius ab exercitu Theoderici perimitur. et fratres pacantur. Theodencus consiho
;

lenSemjuxtaParisiumjamsubobscuranocterediret,
de equo susciperetur, et unam manum super pueri scapulamteneret, adveniens quidam, nomine ascella Falco, missus a Brunichilde, cultro eum sub ictu spiritum ejus fudit. percussit, et iterato [Fkedeg.J Hie multas regiones devastavit, episeo-

_._-,«.___ r_ J T____-_rl_-_i-i»i ~\T r_ n Bruniehildis avias suse sanclum Desiderium Viennensem archiepiscopum exilio damnavit, et redu_
l •

1

"

__

_

^_~.

,

.irt

r-_"»

I

_

dum

ctum de

exilio lapidare feeit.

Sanctum quoque

Co-

lumbanum

de regno suo exturbavit, quem Clotarius

Chilperijifiliussuscepit.Erat enim amator sapientiae.Iterum lis inter fratres Brunichildis agitatur consilio,

pos execrabatur, testamenta ecclesiarum multa disrupit,nullum unquam dilexit,a uemine dilectus exhalasset, est. [Greg. Tur., iv, 46.] Cum spiritum
wo iqq U s erasus et vacuus in
tertia pars Unea.

nia.

etcollectoexercituTullensiconfliguntcampaVielor Theodericus Theodebertum usqueColo-

niaminsequitur, ubi Theodebertusredintegratoexercitu bellum movet .Tanta ibi strages facta est,ut ca-

VARLE LECTIONES
c.

133

CHRONICON.

— LIB.

I.

134

davera mortuorum non haberent quo ruerent, pra multitudine occisorum. ATulbiaco usque Coloniam prostratusexercitus terram opcruit. Theodericus victor fratrem persequitur, et

A

ususconsilio parteni regni fratri concessit Tolosam,

suorum prodi;

tionccaptum

avia) Brunichildi dirigit
et

quem

illa in

clcricum totondit

post paululum

interfecit.

Caturcinam, Agenensem, Petragoricum et Sanctonicum, et quod ab his versus Pyreneos montes excluditur et regnabat Aribertus in Provincia et Aquitaniaet post tres annos totam Vasconiam superans sibi subdidit.
;

(Vita Garici ampl.) Regnante Theodeberto
lens moribus, a

rege

[Bertau.]

Anno Domini 582
et a.

sanctus Goericus,rexAquitania3 ultimus, justis pol-

nus Parisiensis

obiit sanctus Germa630 sub Dagoberto viguit sau-

Domino

caecitate percussus, revela-

ctus Paulus Virdunensis frater ejus.
scribitur, ita est, sexaginta
vixit post euin. Nati
et

Quod

si,

ut

tione angelica Mettim

venit,cui
;

praeerat

sanctus

co amplius

annis

Arnulfus propinquus cjus ct illuminatus a saneto Stephanodomumsancti Petriconstruxit, et tempore Dagoberti, sancto Arnulfoeremumpetente, ibidem
pontifex subrogatus 18 annis
praefuit, decessit
13

KalendasOctobris, sepultus incoenobio sancti Symphoriani (Vita LupiSen). Tempore Theoderici et Brunichildis sanctus Lupus Senonensis viguit, ncpos
Austerii Aurelianensis et Aunarii Antissiodorcnsis

pago Eduensi, vico Lausia, etin manso nativitatis eorum noncanis,non avis praedam rapere praevalet,quse non statim intereat quod experimento probatum est. Quilocus usque hodie ecclesiolamretinet sancti Germani nomine et virtutem insignem.
sunt
in
;

[Bertar.J JIujus Dagoberti tempore post Ermen-

fridum episcopumVirdunensem tractus est de monasterio Theolegio sanctus Paulus, qui fuit
frater

episcoporum.
[Fredeg.]
inc.

Anno itaque

16 rcgni sui, qui

erat ab

sancti

Germani Parisiensis
seterna est.Hic

ecclesi;e episcopi, etin
;

Dom.61S,Theodericusvolenssuper Clotharium

Virdunensi ecclesia episcopus consecratus

cujus

irruere, Mettis proiluvio ventrisinteriit. Brunichil-

memoria

monasticam vitam ducens

Sigebertum filium ejusinloco patris substituit. Clotharius vero flnes regni qui suuj ditioni debebantur conatur recipere, cui Sigebertus occurrit, quemClothariussuorumproditionecaptumperemit, et quinque fratres ejus cum Brunichilde cepit. Pueros scparatim peremit, Bruniehildem indomitorum equorum caudis irretitam miserabili morte damnavit anno ab inc. Dom, 623, quae et sepulta est
dis

cum

in pistrino fratrum habuisset obedientiam,et timeret ne horastatuta fratres panem habere po-

tuissent, ejecto ignedeclibanoipseintusingressus,

cum

cuculla sua elibanum purgavit, et

panem

illic

ad coquendum ordinavit, sanusque foras egressus panem sanctum fratribus inrefectoriotempore statuto distribuit. Cum ergo esset episcopus ordinatus,nepos Dagoberti regis Grimo diaconus, qui et
Adclgisus dictus est,cum fuisset a sanctoPaulo ab infantia reverenter educatus,proamore ipsius an
tistitis

Eduae.

Clotariustriumregnorummonarchiamobtinuit
28 regni sui,sicut et beatus Columbanus
rat, eta.

a.

praedixe-

suam proprietatem,
in

id est

38 regnisui Dagobertum lilium consortem

nasterium, sanctae Mariae
et

Theolegium moVirduno suo scripto

regni facit.

Anno vero 42regni ejus
gravis orta est

inler

Clotha-

rium

ct flliuni suiini

contentio,

eo

et ut Virdunensis ecclesia

quod Clotharius cuncta qiue ad rcgnum Austrasioruin pertinebant,
sibi

volcbat

reMnere.

Quam-

obrem

electi sunt

ter quos fuit pus,quorum consilio patcr paciflcaturcum fllio. Superiori vero anno, cum jam Dagobertus Austrasiorum rcgnum strenue regeret, quidam vir, nomine Haroaldus (47),ejusoffensam incurrit,proquointer-

duodecim judices cx Francis, insanctus Arnulfus Mettensium episco-

multorumfidelium scriptis tradidit roboranter, ipsum monasterium in sempiternumhaberet, omni auctoritate (irmavit. Victui vero fratrum Grimo Frasindum villam pro sua pietatedelegavit.SanctusctiamPaulus Basonis
villare de suis redditibus comparavit. Privilegium

canonicum ipsius
fecit, et

ecclesiae de antiquioribus villis sua aliorumque episcoporum auctoritate

ipsum sub divina

attestatione roboravit.

Hic

in

cessores facli sunt dominus Arnulfus et
fectus est.

Pippinus major domus, sed non multopost Treveris inter-

episcopatu positus, multa miracula operatus est, et post suum excessum positusin basilica sancti Sa-

turnini,omnibus

D
et
.

tum

benelicia

cum fldeposcentibusmulta sanitalargitus esl.Cajcos namque illuminaliberavit. Et

Dagobertns monarchiam obtinuit a. 15. llic patrc orbatus, Austrasiisquos rcgebat, jubet exercitum promovere, missos dirigens in Burgundia.et ca3teris rcgni partibus, ut

Anno 630 Clotarius moritur,

vit,surdis

auditum dedit,clausis gressum pnebuit,
quid
sibi

aagrolos a variis infirmitatibus

venisset,
ejus

insuum regnum eligerent. Cumque Remis omnes se ei tradiderunt. Aribertus frater nitebatur se posse regnum assumere: sedejus

cbmmissam rebus lemporalibus dilatavit, bonornm operum floribus adornavit, etDominus omnipotens animam ejus cum sanctisin aaterna gloria gauilere facit. Requievitautemmense
plura
?

Ecclesiam

Februario,

dic

9.

Post hunc extitit
SS1
.

Gisloaldus
regni
sui 6

voluntasprosimplicitateparumsortitaesteffectum. Dagobertus vero cumobtinuissetregnum, sapienti
881

episcopus, Gerebertus

[Fredeg.] Dagobertus

igitur

anno

VARLE LECTIONES.
Qua sequebantur abrasa
sunt.

NOT;E.
(47)

Lege Chrodoaldm. Fred'

c, 82,

195

HUGONIS ABDATIS FLAVINIACENSIS
A quoque
defuncto patre Anchise

136
major

BurKiindiam ingressus est, et tanto timore pontifladventu ces et omnes Burgundiae proceres in ejus mirandus esset pro jusconcussi sunt, at omnibus Lingonas, titia quam faciebat.(Fol 151). Venit ergo indo Bivionem, et Latonae residens multis diebus

domus

in

regno Sigeberti cumCunibertopontificestrenuegubernabat regnum Austrasiorum, et ab omnibua

lantam justitiam faciebat,ut nullus ante eum veniCarot, qui rediret non accepta justitia. Be Latona bilonum venit, post Augusto lunum, inde Antissiodorum,
debinc Senonas,
inde
Parisios
venit

amabatur. Hic partemthesaurorum Dagoberti,quse compelebat Sigiberto,Coinpendio villa suscepit, et Mett sdeportavit.PosthaecSi feberlusobiit.Regnum ejussuscepit Bagobertusfiliusejus. Quem Pippinus

etGrimoaldus Pippini filiusminus idoneum ad refece<j;n\ curam providentes in clericum detonderi
runt. (Vit, flPt(/W£i.-)Bathildis missismilitibusDalfinum Lugdunensem episcopum interfecit a.661, a

amorejusticia. raciendae, ut

nec

soinnium oculis

caperet, neccibo satiaretur. Anno 7 regni sui naslavacro citur ei fllius,nomine Sigebertus, quem de suscepil Arihortus frater ejus, et ipsc Aribertus anno sequenti mortuus est,cui orat filius parvulus Chilpericus, qui non multo post defunctus, fertur
factione Bagoberti fuisse interfectus

quo consecratus est sanctusVulfridusEboriacensis episcopus, qui primus in Frisia praedicavit ante sanctum Willebrordum. (Vita II Bath.\ Clodoveus

quoque exactis

in

regni administratione

17 annis

R

obiit in primario flore juventutis, relictis tribusfi28 iiscum Batilde regina. Ejus* archicapellanusfuit sanctus Gcnesiusabbas, qui postmodum Lugdunensi ecclesiae archiepiscopus datus. Ilic ante reginam

Anno 40 regni Bagoberti Winidi Toringiam dcvastabant. Qui cum fortiter instarent, Da/obertus
Mettisvenit, et consilio pontificum etprocerumSi-

regem constituit, sedemque Mettis habere constituit, et Cunibertum Coloniensem praesulem et Ansegisum ducem qui et Anschi-

gebertum

filium

suu

n

defunctus,in ipsoejus obitu cum magnaei lucecum angeliset archangelis apparuit, et ad mansionem

eam perpetuae

paeis

perdnxit. Post

quem

praefuit

sus, instituit

gubernarepalatium. (Geneal. Oarol.) Carolum. Ilic AngesisusgenuitPippinum, Pippinus tradiJit, et condigne Thesaurumquod suffieeret, filio

eum

in

culmine regni sublimavit, et quod eilargiIlli

Lugdunensi metropoli sancius Landebertus abbas Fontanellen is ecclesiae, a quo consecratus est sanctus Ansbertus Rotomagensis episcopus anno Dom. ine. 078, indictione 5, anno regni Theoderici 9.

tusfuerat, praecepto roboravit.

regnum Austradefendunt.

siorum

et

finesregni

Francorum

utiiiter

Annus Dom.

inc. 682.

Agathonis papae secundus,

Undecimo 228 annoClodoveiflliiBagobertiMagoaldus abbas Flaviniacensisobiit, et domnus Widradusornaiur abbas dinatur ai.ua;.
11 n

Kal. Mai. i !«;«" ......... 12 nui. i«j>. Praefuit aunis .-.

Theoderici Palthiidis filii 13. (Chr. Divion.) Clotharius major natu regnum patris Neu^triaeet Burgundiae obtinuit, Childericus
«
,

\nno 12 re°r.i Dagoberti natus est ei filius, nomine Ciodoveus cui Neustriam el Birgundiam post suum discessum pater contulit, regnum veroAustrasiorum Sigeberto. Dagobertusigiturl3anno regni sui

Germaniae suscepit anno 6S8,indictioneprima. Regnaincarnalionis Bomini vit Clothariusannis4, et obiitanno dominic.incarn. 602, indictione quinta. (VitaLeod ) Quo mortuo

regnum Austrasiorum

et

Wascones fortiter supcravit, et anno seei quenti Brittones etWascones dalis sacramontis subduntur.Obiit anno inc. Dom. 641, ind. 14, regni
sui

contentio inter principes agitabaturde regno. (Fol,

anno 20;sepultusest inecclesia sancti Byonisii

Ehroinnsm jordomusTheoderico favebat, sanctus Leodegarius, Eduensium cpiscopus, et ceteri quihus erat mens sanior, Childcricofavebant. Prse51').

Parisius
retur,qui

quam

tantis thesaurisditavit, ita utmiravideret. Successit patri in regimine Clo-

valuit melior sententia, et Childcricus rex Franciae
constituitur,
tr.

eoquod strenue

regeret

regnum Aus-

doveus,Cujusregni anno 2 Martinus papa pontificatum Romanaeurbis suscepit. (Gestap. R.)
[Regino.]. Clodoveus corpus beatiBionysiidiscorapuit, operiens, minus religioseosbrachii fregitet

siorum. (GestaFranc).Rtfcrt aliquis scriptorum

quod Tbeoderiuus primo sublimatus sit in rcgno Francorum, et Ebroinus major doinus substitutus,
sed propter malitiametcrudelitatem sintexpulsi,et substitutus sit Childericus. (Vita Leod.) Leodega-

confestimquestupefactusinamentiamincidit,etpost 2 annosvilamcumregnofinivit.Habuitquetresfilios quosgcClotharium, Thcodericum et Childericum,
et tutor nuitex Baltilde regina. Ega custos palalii et regnum. regni condigne gubernabat palatium Anno tertio regni Clodovei Ega moritur et major Erchinoaldus efficitur, vir paliens, et omni

D

domus

Pippinus bonitate plenus, amalorpacis et justiciae.

Childenco bcne et u.Xler d.spone bat regni moderamina, ita utquidquidadversusleges majorum, quorum vita laudabilis fuit, contrarium repcrerat, ad pristinum statum corrigeret. doinnus Widradus abbas 5 Nonas OctoObiit bris, ct successit ei anno dom. inc. 663 Gayroinus episcopus;cujustemporecontulrt (48)eidem secclerius igitur sub

m

VARI.E LECTIONES.

w inmargine. "
(48)

3

in margine.

in in margine.
NOT.-E.

Pippinus majordomus

;

cf.

Labbei Bibl. nov.,

I,

269.

137
iae

CHRONICON.
Glennonem cum appendiciis.
Ilic

- LIB.

I.

138
illis

inexpeditione

A

vion.) In d*ebus

imperatoris obiit pridie Nonas
5jua
aecclesia,

Julii.

Tempore etiam

nunt, et

Franci mutua se caede sterTheobaldum Grimoaldi filium persequendo

dcdit Bajo sancto Prejeeto Pulliniacum

cum

fugant, electo Rainfredo in principatu majoris do-

Magtiiacum, Pruiniacum, et uxor ejus

Puteolos, Opiemariacum, Cleriacum
riei

anno 7 Childe-

(49).

mus, de cujus manu per mu'.ta belia Karolus eundem principatura sustulit, et mortuus estRainfredus a. 73!. (Gesta Franc.) Anno quoque 717 obiit
Attiniaco villa Daniel, qui et Chilpericus, et Noviomo sepultus, et succedit ei Theodericus Dagoin

Ilis diebus Eduenscm ccclesiam pracfatus regebat Leodegarius, Virdunensem Gerebertus, dequo jam memoriam fecimus, Trajectensem sanctusTheodar-

berti junioris filius. (Chr. Divion.)

Quo mortuo

a.

Lamb.) In aula regis Childerici sanctus erat Lamberlusjuvenisbonae indolis, qui postsanctum Theodardum conscnsu magnatuni et procerum Trajectensem susccpit episcopatum. Dum
dus. (Vita

725 succcssit Clotharius, et Clothario Chiidebertus, et Childeberto Childericus; in quodefecit generatio regis Clodovei, quae usque tunc regnaverat
(fol.

52).

igilur strenue et sagaciter Childericus rcgni dispo-

neret moderamina,crescenteinterprincipcsdiscordia diaboli

[Regino.] Karolus ab ergastulo quo tenebatur di-o

maligni

princeps iste
nis, et

suadente invidia, interficitur inclytus, anno ab inc. Dom. 670, in-

vina miseratione ereptus, 27 annis, quibus principatum obtinuit sub praefatis regibus, bellum cum

diclione 13, exactis in regni adminislratione 22 an-

germanus ejus Theodericus succedit. (Vita
bus
illis

paucis bis terque congressus primoabiit,tandemin Vinciaco 13 Kal. Aprilis contra Rainfredum Fran-

Leocl.) In di.
sia,

tanta fuit tribulatio in cccle-

corum principem

a.

717, tertio sui prineipatus an-

Ebroini facieutc neqnitia, ut videatur cru ielitate vincere Neroniana et Deciana tempora. [Ado.J

vis civitate ei concessa ad

Tunc interfectus est sanctus Leodegarius cum Gerino fratre ab ipso Ebroino principe, sanctus Lambertus a Dodonecomite. Ebroinuscrudelitate frendens, ab Ermcnfrido Franco interfectus est. Erat lunctemporis vir ab ipso Ebroinooculisprivatus in insula qua) Barbara dicitur, cum nocturno tempore ad ripam Araris orandi gratia sederet, audivit navigantium impetuin. Qui interrogans, quonavigium
illud

no; unde vietor factus, una tantum, idest Andegahabitandum, Francorum totam gentem regens, vastavit Saxoniam, Bavariam, intravit
sit

in

Wasconiam, vastavit Frisiam,

Provinciam usque Massiliam, inva contrivit Aleman-

niam. (Chr. Divion.)Q\ii propterea Tuditis appellatus est quod est malleus fabri, quia sieut malleo
universa tunduntur ferramenta,
ita

ipse contrivit

omnia regna
stravit.

sibi vicina.
a

ccnis non longe

Pugnavit etiam cuai S.iraNarbona, et maxima cacde pro-

tenderet,

audivit

:

Ebroinus

est,

quem ad

Vulcaniam ollam deferimus, ibi enim facti sui panas luet. (Chr. Divion.) Jam tunc deficientibus a pristino
vigore regibus, regni cura administrabalur per majores

^ cum

Quibus iterum Proviiuhm irrumpentibus, Arelatumcepissent, CarolussibiadjunctoLuit prando Longobardorum rege, deilliseosregionibus

domus. Mortuo ergo Theodcrico ab

inc.

Dom.

Eo tempore floruit vitaetactibus PetrusTieinensise, dscopus, virginitatisgluria decorattis, qui ab Ariperto quondam rcgeapudSpoelTugavit. [PaulDiac.]

692, indictione quinta, Clodoveus filius cjus succe-

dens regnat a. 1. Inler duces el primates regni Pippinus praeeminebat, et maxima pars regni in manu ejus crat. Clodoveo quoque defuncto Childebertus

letum fuerat relegatus. Misit atttem CaroUts Pippinum filium suum Luitprando praefalo regi, ut ejus capillum incideret. Qui crinem ejus incidenspater
ei

factus est

;

multisque ditatum muneribusgenitori

succedens regnavit
sein ecclesiam

a. 13. (Gesta Franc.) VirdunenBerthalamius episcopus rexit, quj

studio suo et industria ecclesiae sibi
quisivit praedia

commiss*

ad-

quamplurima. [Bertau.] Quo de-

Abbo episcopus. Childeberlo quoque rege, qui cognominatus est Justus, de mcclio faclo anno 711' Dagobertus filius
functo succedit
ejus succedit adhuc

Leoneimperantc temporibusGregoriipapa tertii, bortatu ejus Petronace duce monasterium saneli Benedieti in Cassino reslauratum est ,elapsis jam fere 110 annis a destructione ejus, cui etiam Zacharias papa plura eontulit, inter quaeregulam
rcmisit.

quam sanctus Benedictus mantt sua

scriiisit,

con-

D

cesSlt

gnavit nnnis

5, et

pueranno inc. Dom. 712, et remortuus est a. 715, (Gesta Franc.)
qui et Chilpericus,

[Reutau.] Tunc Peppo episcopus, ct
fuisse inter

praeerat

Virdunensi

ecclesia?

in illa seditione,

cui successit Daniel clencus,

quam diximus
et

regnavitque annos plus quinquc. [Beutar.] Anno ab ine. Dom. 711, natus cst in Virduneiui urbo domnus Madeleveus ,ex familia
ecclesiae.

Raimfredu.n Franeorum principem
favit

Karolum Tuditem,ipse
id optiuuit pretio

cum

partibus Caroli, et ob Carolo et qtiodam nobiliva-

sallo ejus
diciis.

Pippinus mortuus est anno ab mense Decembrio, et Grimoaldus
tuus, et Karolus succcssit
in

Calmontem villam eum omnibus appenPostquam vero Deus Karolo solidavit Franel alia

inc.
filius

Dom.
ejus

714,

corum regntim, addidit

qttamplurima, utos-

loco patris.

mor(Chr. Di-

tendit chartarum notitia. Et hoc ergo defuncto Vol-

chisus episcopus factus est, et post

eum Agroinus

NOTjE.
(49)

Die Dominico antc med.
Pa.tr.ol.

mensem

Maii; ibid.

CLIV.

9

:

139

HUGONIS ABBATIS FLAVINIACENSIS

140

episcopus, quiperpaucisannisipsi praefuere ecclesi.e.

A

sumdedi. regnorum jura. Inflatur unus adversus
alium, invadit quisquenomenregium.Haccrescente discordia urbes depopulantur, ecclesiae incenduntur,ministeria divina detrahuntur, monasteria viro-

Anno ab inc. Dom. 741, Karolus mortuus est, el lilii ejus Karlomannus et Pippinus susceperunt regni gubernacula, sed Kaiiomannus septimo post patris obitum anno ab inc. Dom.7.7,
{Chr. Dition.)
relieta eura regni Pippino fratri,
et in
tuit.

rum
siis

dejiciuntur, puellarum deluduntur, et cuncta

vastantur

lloman perrexit
insti-

fuitque eo tempore non minor in aecclegemitus, quam Decianeis Diocletianisque tem;

monte Serapti monachus habitationem

poribus. [Beiit. 12]

Quo turbine Virdunensis

civi-

Postea non ferens molestiascrebro se visitantium, ad sanetum Benedictum in monte Cassini eommigravit. {Gestap. R.) Tunc regebat Romanam ecclesiamZaehariaspapa, quisuceessitGregorr.IH, m. 3, d. 14. a. 742, et rexit ipsam ecclesiam a. 10, Pippino per Bur[Regino.] Ilie accepta legatione a

tas exagitata defuncto Agroino episcopo diebus multis mansit vacua, pastorc viduata. His diebus ablactatus almus puer Maldeveus, religiosis viris tradituscst litteris iinbuendus,

elementis brevi datis meinoriae, dedit
ligere praecepta artis grammatic_e,

quarum operam intel-

gardum Vitzoburgensem episcopum,
_
.

et

Fulradum

iDsiusPippinicapellanum, de incivilitate regum ex r .. __ _.-__— x_ ....... antiqua Merovingorum stirpedescendentium, utsu

B

per qua. vera agnosceret, vieia quiret vitare. Post ha.e tribunal ascendit rethoricae. Sedquia rethor esttraditorelo
_;_ „i„, t;„ quentise, eloquentia
........ oino c_n.Ant.ia nimium vero sine sapientia nimiini exerobcst plerumque, prodest numquam, omissa honestissimis citatione dicendi, in rectissimisatque operam. studiis rationis omnem suam consumpsit divina, studium honesti recta. rationis ad

periuspnelibavimus, mandatpopuloFrancoruin,ut Pippinus, qui potestateregiautebatur, nominisquo(A/in. Fuld.) Ita Childerirex ultimus de ipsa stirpe depositus, et in mocus nasterium trusus, et Pippinus in regem electus, et consecratus est a Boirifaeio Moguntiae episcopo,

que dignitate frueretur.

studium
officii

Suessionis in villa. a 732. (Gesta.p. R-) Sed et Stephanus, qui Zachariae suecesserat, propter infesta-

in referens ad humana. Hinc res omnes, quae decem esse dictis et factis et in toto mundo aguntur, dicuntur, argumenintelligens, qua. prredicamcnta fucos et sillogismorum perplexiones sagaci

tionem
a.

Aistulli regis

Langobardorum

14 die mensis
7,

torum animo

sensus discrevit, et in eis aciem sui docilis

Octobris
2,

Roma

egressus, indictione
734. ad

papatus sui

Pipinum venit in Francia, et constituit eum Romanae ecclesiae defensorem et principem, et confirmavit unctione sua in regem,et
ab
inc.

Dom.

ubi ad unguem exacuit. Intrat exhocquadruvium, geomecubos arithmetica., sonos musicae, modos perspicaei percipiens mentriaa, radios astronomia.
te, c .e

theoriad perfectionem duplicis thesis, id est

unxit duos

filios

ejus

Carlomannum
-

et

Carolum.

{Ann. Fuli.) Extunc ablata est Roma a subjectione 2 5 post Gayronum 7:.Jb imperii Gr_eeorum. Anno episcopum Flaviniacensis aecclesia. abbatem Manasses ordinatur abbas tempore Pippini quondam majoris domus, tunc autem regis Franeorum. Anno igitur ab incarnatione humanati Verbi753,
suscipit praesulatum Virdunensis ecclesiae

pervenit et practica3 simPuerilibus igitur annis, ut patriarcha Jacob, fores pliciter domi transactis, pulsabat adolescentiae

tam Deo quam hominibus. Sane scripost florcs rethoricos ac angues sillogismicos, audiens ab pturse divinaa ingreditur campos, ubi Apostolo Omnis quicastevixit,templumestSpiriproficiens, et placens
:

domnus

tussa?icti(ICor.\i,\V/;{fo\.\>3)iiem in Apocalipsi

Maldeveus.
spiritu in

Ilic in

eadem urbe

christianis et inclitis

QuicimmidieriMisnonsuntcoinquinati,hiisequun
lur

parentibus est edilus. Qui statim renalus ex aqua et

agnum quocimque
;

ierit (Apoc. xiv, 4;,

statim

scptembaptismat:sgradibus,septem comprehendit dona paracliti Spiritus, Accepit deinde carnes agni immaculati cum sanguine, candidatus virginitatis veslc, dccoratus iinmortalitatis lampade. (Fol. 327) ArdebateatempestateomnisBelgica """•" "'J UUUUIdllU «LllUIUUIillOI-IIH». L"-"-"* cotidiana bellorum instantia. [Eixu. Yita E.} Nam
-

primevam suam etatulamChristoDominoconsecravit
illi

est pars

gestiens, qui toto animo placere ac servire vias suas, et hereditas <jus, cogitansque

'

regalisdignitas, qu.ea Meroveo rcge sumpserat ini•• c-i-_i :r» -_-._-; tia, in Hildericum regem qui jussuStephaniRomani
.

D

pontificisdetonsusetinmonasLerium trususest,porrecta, illo in tcmpore nullius vigoris erat, necquic-

querens convertit pedes suos in testimonia Jesu, viventium. Adeptus videre bona Domini in terra Domino be. lOHU-lil _l.»«_-ivv._ tandem clcricatus honorem, accepit a salutarem. ne dictionem, ct misericordiam a Deo - -t„ _ .... •_ ;ho rlo virtute in virvir>t.nt.p. invir Cotidiano siquidem provcctu ibat de ad morIatam et spatiosam viam quaa ducit
7
.

f

tutem,

tem horrcns, artam

quam in se pra.ter inane regis vocabulum prajferebatOpesquippeetredituumaluuentia,regniadministratio

itur ad astra carnes suas, mortiiisequens, confixit timore Dei concupiscentns, cans membra sua cum viciis et
et

angustam qua

seuomnia, qua. vel domi vel forisagenda ac disponenda erant, penes prajfectos palatii, qui majores domus dicebantur, manebant. Qua pra.fectorum liccntia crevit

spiritu ambulans, desideria carnis
inisericordia. operibus studens, corpus afiligens, orationi insistens,

non perficiens,
jejunns

vigiliis et

meditatiomm-

morum

insolentia,

adolevit

doniino-

rum
:S5

crudelis potentia, nec defuit invidia, qua. pes-

coercens, oculos serviens, aures abauditione mala Deo in omni loco a vanitate avertens, odor bonus

VARI/E LECTIOXES
in

margine

41
sse satagens, os

CHRONIGON.

— LIB.

I.

142

suum a multiloquio vel vaniloquio manusab omni munere excutiens, conilium opusque suum ad Dcum semper convertens, omni actu suo Dei, non suam gloriam queustodiens,
1

A

licet diversa sint nomina, legis divinae poni et esse jusserunt ;tainen itamultotiespeceatis exigentibus attrita fuit, ut ea vacante Mettensium praasules

ens.

metropolitani fungerentur officioet dignitate. Tullensibus quoque praeerat Godo venerandus episcopus, qui immunitatcm civitatis ct recuperationem chartarum igne consumptarum apud praefatum regem Pippinum suae adquisivit aecclesiae. Inter hos beatus Madelveus virtulum radiabat

Vivebat studiis adolcscens justus in istis, Ordinibus sacris respondens moribus aptis.
Post hec ad majora conscendens, presbiterii ho-

orem electus accepit, justificaLus optinuit. Constilitur itaque unanimi assensu, electione omniumSOtor et abba ecclesiae sancti Viloni,

decore, ct dignitatem pontiflcalem

bonorum operum

quam

et stu-

adornabat nitore. Quod officium, quamvis rudis
acceperit tempore, aptus accessit assueta bonitatis

iospiritualisexercitiietrebustemporalibus melioitam, exemplo et doctrina

ad

divini

famulatus
sobrictate

ubertateJnstabatpraedicationibus,firmabat plebem
benedictionibus, incitabat ad meliorasacris exorta-

morcm

acccndit. Fuit enim humilitate praccipuus,
mirabilis,

aritatc diffusiis, prudentia

iudabilis,justitia insignis, fortitudine spcctabilis;

cunctos dignitate praecelleret, erat tamen bedientia cunctis subditus, paticntia probatus, >rma factus grcgi cx animo, ut in eo subditus
t

licct

B

tionibus.Quoddocebatverbis,monstrabat excmplis. Erat tunc civiLas ipsa insectatione barbarica bellis
attrita, obsidionibusfatigata,caIamitatibusrepleta.

Teinpla Dei

in

ea polluta, sanctuaria exusta, mini-

steria violata, olficia diurna vel nocturna neglecta.
Clerici alii fugati, quidam necati, qui rcmanserant multa paupertate addicti, pluspropriis seu terrenis quam celestious studebant ncgotiis. Hoc respectu vir Domini aniaro cum esset animo, posuit spem suam in Domino clamans illi spiritu humiliato
.

uisquo

agnosccrct,

quain sibi vivendi

normam
hic

ssumeret. Haec de eo fama ubique fercbat,

mior omnium
ielas lateas,

in ore continuus erat Madelvei cjusque probitas lustrabat patrias, replebat
;

edespulsabat palatinas.HispTsecurrentibus

mniis cunctorum votis in pontificatu eligitur Vir-

unensis urbis.

Quod

licet

Limorc Dei plenusomni

fecisti

nianimerejeeeriL, totoqucadnisurecusaverit,mul>rum tamcn sententia Doi gratia praecedente pra> iluit,acunacleripopuliqueconeordiacpiscoporum idicio dignus in chathedra pontifieali exaltalur,

nobis, Domine, in xero judicio quiapeccavimus tihi et mandatis tuis non obedirimus (Dan. m, 31). CuimoxDominus: Invoca
;

Omnla qum fecisti

ficabis

me, inquit in die tribulationis, eruam teet honorime (Psal. xlix, 1S). At ille humili prece : Deusmeus, misericordiamca, tu es refugium meum

3nedictionefirmalur,uncLioncsacratur.(6rM^^. rett.) Regebat tunc Komanam secclesiam Stephaussecundus, Francis veroprincipabatur Pippinus
aroli Tuditis iilius,

a tribulatione qucecircumdedit me, exultatio mea,

G eruemeacircumdantibus me
necessitalibus (Psal. xxxi,
7).

angustiis et flliorum

Nec mora, consolatio
inquions, querite

cx majore domus et prsefecto

ex ore Veritatis

affuit

:

Primum,

datii rex constitutus, a
r

quo Chrodegandus abba,

regnumDcietju.^titiamejus, et omnia adjicientur
TO*w(J/fi/t7i.vi,33)(fol.[;i).Tuncillegralulabundus.

egregius et omnibus eilercndus praeconiis, in datio prajfati Caroli nutritus, ejusquereferenda-

omnibus electus Romam issus est, ut prselibatum Stcphanum papam ad allias, ut cunctorum vota anhelabant, evocarcL d1 S3') quod et fecit a quo etiam in pontificem
us,

ab ipso

et Francis

Auditui.meo,'&\iDomine,dabis(jaudium etletitiam, et exultabunt ossa liumiliata (.i.,Psal 10). Gi-essu ergo celeri ascclesiam intravit, clerum populumque
cata alterutrum
tionibus

;

:

advocavit,judiciaDeiverainnotuit,criminavel pecconfitcri monuit,fructus dignos

ettensis aocclesiaa, astante rege et populo, conse-

penitentiae faceresuasit, ascclesiam frequcntare, ora

•atus,pallium promeruit

cum nomine

archiepisco-

cum

lacrimis incumbere, laudes Dei
sine

cum

.QuodetiainquibusdaniMettcnsisaBcclesiajprajsu-

silentio et reverentia audire,

elemosinas pro posse

busaliquotiesconcessum fuisse legitur, pro multioda vastatione Trcvirensis matrisajcclesia?, quae

libenter dare, hospitalitatem

murmuratione

servare, discordantcs ante solis occasum ad pacem cet primatum petitione Helenaa reginae a beata) TJ redire, pacem falsam non dare, gehennam timere, omorice papa SilvcsLro pcr corpus Mathiaj apovitam aeternam sperare praecepit et doeuit. Clericos oli et per baculum beati Petri acceperit, quod et deindc rcgulariter vivere, septiesin dies laudes Deo antiquo possidebat, quia ubi ante adventum ) dicere, et noctu ad confitendum illi surgere ajccleDmini in capiLe provinciarum primates erant siastica sanctionc instituit,victumque illis cotidia-

gumsecularium,adquosconfugiebantpro oppresonibus vel injustitiis qui ad aulam imperatorum mfugere non poterant vel quibus permissum non
•at, ipsis in locis
\

num

apostoli et bcatus papa Clemens,

de propriis, prout potuit, ordinavit. [EiNu. Vita A.J Curiam intcrea adiit, Pippino, quiexauctoritateStephani papaeex praefecto palatii rex 22G constitutus fuerat, vastitatemurbis oalami-

refcrt beatus

successor ejus papa Anacletus,

atriarchas vel primates,
U6

quiunam formam tenent

tatemqueplebisquamrogcndamsusooporatinnotuit auxiliumque ab eo exregali largiiioue 2 - 7 quaesivit
c.

VARLE LECTIONES.
ex
p.

rex

p. c.

«" traditione superscr. vel largitione

U3
ct

HUGONIS ABBATIS FLAVINIAGENSIS
(Bekt.) Collatione siquidem fidelium

144

optinuit.

A

Postremo non
ut

est reveritus ipsos episcopatuslaicis

quaedam praedia suscepit. Wasnaum scilicet seu Warnunci curtem, Ramisbatium etiam, aliaque quamplurima, quas cartis manu propria inseruit, quas regis anulus roboravit et aeeclesia Virdunensisextunc non amisit. (Fol. 87.) Civibus praeterea regis munificentia non defuit, clerum laetificavit,
ecclesiam ornavit, remuneratum pontificem gau228 repraesentavif229 (Bert.) Multa audenti populi teiu erant, qua. euin erga ipsamaecelesiam diligendam promovendam et ampliandam accendere debe,

darc,fautoribusvidelicctsuisetconsentaneis, adeo

archiepiscopatusTrevirensem et Remensem Milo quidam tonsura clericus, moribus, habitu et actu inreligiosus laycus, mullo lempore pessundans obtinuerit, Viennensem quoque ct multos alios episcopatus per terras diversas, ut hystoriae referunt, possiderent laici, et per manum laioam investiti. Si
qui erant episcopi, aut

eiomnino favebant, aut

res

.ecelesiasticae diripiebantur, aut certe illisobeuntibus in locum illorum neophylus quilibet, vel quos

bant, videlicet Pepponis episcopi in Karolum Tuditem patrem suum amor profusus, gratuita iidelitas
et in

canonica3sanctionesnonrecipiunt,substituebantur.

lemporc scditionis contra Raiinfredum Francorum principem, ipsius Karoli aemulum, indivisa iaboris et periculi subeundi dualitas, pro quo etiam -1 _, j idem Peppo multa perpcssus est adversa. Sed quid
.

Ab hac autem direptione civilas illa quantulumcumque immunis crat, qme ei favebat vel quse ei

d

_

enim innitcbatur, illam per se suosque a se suisque tuebatur. Hinc est, „, n Ji»lA.,;«.niimni.ni.mioC!illll>iu(irat. Virdunensem quod inter innumeras quas attriverat, V P H nfill Sfi
adjutorium praebebat
;

cui

i

1

1

ITl

dam eum specialius ad dilcctionem, redintegrationem et communem tuitionein omnium ecclesiarum
impulit,

teinpore

Pcpponis

episcopi

praediis

auxit,

quia

Peppo isdem,

quod non ab

re videtur in

laudem hujus

patris nostri huic opusculo innectcre, ad compri-

ut superius relatum, est in tempore et part bus ejus favit et familiarius illi dissensionis servivit. Verumtamen illo defuncto, quidaliiepatie-

mendum tumorem regum

principum terrae, et agnoscatur, qu.e fueril causa desolaut evidentius tionis Trevirensis et Virdunensis ecclesia..
et

bantur,

eadem quoqueexpertaest.In tantumautem
fuit,

vastitate praefata Trcvirensis metropolis afflicta

(Chr. Divion.) Qui igitur hystorias legerunt et veterum scripta rimantur, hujus Karoli Tuditis actus et praelia noverunt, qui ideoTudites appellatus
est,

ut pro multimoda ejus calamitate et conculcatione vacanteeaMediomatric.ecivitatispraesulespostmoduin fungerentur archiepiscopi dignitate etnomine.

quod est malleus fabri, quia sicut malleo universa tunduntur ferramenta,ita ipse contrivit omqui Austroberto successerat, videns Viennensem nia regna sibi vicina.Per27ci.im aunos quibusprinindecenter humiliari ob cladem Sarace"('«"'«'" _-M~ cipatum optinuit sub rcgibus Dagoberto juniore, p aecclesiam Uf.1 l/UUl u A u norum Septimaniae et 1T Viennensi et Lugdunensi
l_,l

[Ado] Vastata quoque et dissipata Lugdunensi et Viennensi provincia, aliquot annis sine episcopis utraque fuit a.cclesia. Wiliarius enim Viennensis,

v.

-,

,,

-

,

'

ChiiDerico.Theoder;co,Clotario,ChildcbcrtoetHilderico (80), postquam de manu Raimfredi majoris

_•_•__._•1 1/...«:/. n..nn.'1/ir.A nt Kni>Kni>_> provintiis imininentium, laycis sacrilege et barbare
i
-___.

domus

rcgno Francorum per multa bella eundem principatum sustulit, tanta clade omnia rcgna sibi vicina, id cst Saxoniam, Bawariam, Provintiam
in

res sacrasobtinentibus, relictoepiscopatumonasterium Agaunense expetiit, ubi et vitam venerabilem

usque Massiliam, Wasconiam Frigiamque contrivit et Alemanniam, ut multae ecclesise usque in hodiernum diem desolationem sui factam sub eo lugeant,
ettribulalionis ipsius calamilatem obliterare in se
nulla vetustate prsevaleant. (Fol. 87'.) Tanta eniin profusione tbesaurum totius erarii publici dilapi-

tempore Stcphani papae qui Zachariaesuccesserat.Rexitautem post eum Viennensem
duxit, et huc in

ecclesiam Bertericus, cui successit Paulus. DefuncLo itaque eo et Parisiis sepulto, et principatum majoratus domus Pippino, fratre spiritualia terrenisprseferenlc,soloadepto, postmodum ctiam
studio
est, in

datus est tanta dcdit militibus, quos soldarios (51) vocari mos optinuit, qui cx omnibus mundi partibus causa questus ad eum concurrebant, quorum

suoetRomani pontificis asscnsu, ut dictum regem elevato, Deus pius multis eum sibi

genus infestum
inicium, ut non

et

improbum tempore

ejus sumpsit

ei suffecerit thesaurus regni,

non

D

obligatum beneficiis volens et minis terrere,utdisceret sperare in Deo, non prassumere de se, et ut succedentibus prosperis recordaretur Domini Dei sui, nec yellet imitari patrem, quem con
stabat aecclesiarum
sitisse

deprsedatio urbium, non multimodse vastationes regnorum extcroruin, non expoliatio aecclesiarum Ausus et monasteriorum,nontributa provinciarum.
est etiam ubi hec defecerunt, terras secclesiarum

confusionem,

positc

eo apud Aurelianorum urbem, quid

erga Karo tantorum laborun lum ageretur, quae ei merces recompensaretur, ostendit, non ad defuncti, ut vere

diripere,

et

eas

comilitonibus

illis

contradere.

mur, refrigerium, sed ad aedificationem viventium.

VARLE LECTIONES.
»8
'

ita

c.

M Vcrte

III folia et

quod hic deest require sub hoc signo
NOTjE.

c.

Childericus Ca(80) Ncque Childebertus, neque roli tempore Francorum reges fuerunt.

(81)

A Germanico

sold, stipendium.

:

45
!rat in
ge
is,

CHRONIGON.
eadem urbe episcopus Eucherius
(82), vi-

-

LIB.

I.

146

A

crum ejus, intueatur ossapatris, etezeoquodinvenerit jidem faciet vcrbis tuis. Dixerat hec, et sacerdos ductu angelico in se reversus obstupuit. Lau-

honcstatc laudabilis,
cui celebranti

morum

probitale spectabi-

missarum sollempnh ipso die

aschae

dum
ei

sederet in throno pontificali, et sub-

dansque Deum

et magnificans judicia ejus
;

incom-

epsisset
t

cogitatio, quantos labores pro tuitione

prehensibilia et invest gabiles vias ejus,

missarum

ampliatione regni Karolus sustintiisset, quanta

raeliapraeliatusesset,

quomodo

post tanta pericula

iacc potitus esset, et in

pace vitam fmisset, cujus

solempnia explevit, dehincregiet oplimatibus, quaa viderat et audieral, quoniodo adhaec videnda et audiemla cogitationibus suis adductus sit, enarravit.

unc filius regni honore donatus esset,
us virum,

dum

tacjta

ogitationc felicem diceret tam prosperis successi-

Pro eo quoque haec visa asseruit, ut ei prodesse inciperel pena patris.et disceret non blasphemare"
,

hac

ci

cogitatione fluctuanti

somnus

nec rapinas concupiscere, necin iniquitate sperare,

aulispcr allusit, et raptus in excessu mentis ange-

coque ductu ad tribunal Judicis ductus (fol. 58), i conventu illo caelesti dulcedinem melodiae spirinalis audivit, et ad tantam visionis niagnitudinem
erebat stupens. Cogitabatautem et
ds
ibi, si

non eis studeret cor apponere, quia potestas Dei est et Domino misericordia, ut rcddat unicuique juxta opera sua. Pippiet licet affluerent ei divitia?,

inter

il-

g

beatorum spiritnm cetus dominum Dtius Franciccetpatrem rcgni Karolum videre poset, cum tacitis ejus cogitat onibus respondens qui raesidebat, ad lucum ubi Karolus servabatur, duci um praecepit. Ductus itaque cst in infernum, ubi um miserorum animas continuato et inedicibili innito quoque cruciatu tabiJas, squalentes, et nimio
distinctos
;

nus itaque his audilis Deo magis ac magis ccepit dcvotus existere sacerdotes venerari,aecclesiashonorare, et in quibus Deum a patre suo didiccrat offensum fuisse, ab his se studebat toto nisu custodire. Ut autem venit Parisium, sepulchrum ejus, de

quo manabat odor sulphureus fumo mixtus, aperiri
prascepit, praesentibusepiscopiset optimatibussuis.

orrore sordentes miraretur,
averet,

dum penarum

genera

Quod ubi apcrtum est, vidcnt ignem et futenebrosum et fcetidum, reliquias absumpti corporis, sepulchrum quoqucitafumoetigne nigre(Fol. 58'.)

mum

dum ad terrificos sonitus fletus et stridoris entium suum jam quasi oblitus esset Karolum, viit eum in tormentis positum quasi in medio ignis
nunc quidem igne torreri, nunc stridere •igore glaciali, nunc de igne asccndentem in glaie versari, nunc vero ab aquis erutum ignitos vaores repetere. Miserabilis rerum facies Ille qui auloanteimperabatFranciae, quidominus dicebajtari, et
!

factum, ut patenter daretur intelligi veram fuisse visionem sacerdotis, gravi illum apud inferos poena
esse multatum, cujuscorpus in sepulchro tanti novitate miraculi ita fuisset igne sulphureo

consum-

ptum. Grandis hinc obortus est terror regi et populo, grandis adol vit omnibus erga Christumet sacerdotes ejus dcvotio, pia erat omnibus cirea monasteria et secclesias restaurandas contentio. Hinc

ir terrae, qui victor

onquisitor regnorum, ut
3in

urbium, superator gentium, suam ampliaret potestatotum tribulaverat orbem,

quod in tempore ejus amore Christi ferventes,
est

inveniuntur ponlifices qui, optata pace potiti, et
tot

regis amicitiam nancti, aecclesiis restaurandis invi-

tringitur etglacie,

riturenflammis, quasstringerenon valetamnis, nequeunt quam solvere flamma?.
ha3C ergo

gilabant, fovendis curandisque aniinabus

operam

um
um
cce

esset anxius

secum tacitus miraretur, et quid resecum volveret, ductor ille suus
:

dabant, quiadetanta oppressione, qua premebantur ecclesia3 per majores domus, pacem ct quietem
optinuisse gaudebait. Diligebat enim afiectu devotissimo omnes Domini sacerdotes, et illispromptiori subdebatur humilitatis obsequio. quos vidisset per officia pietatis proximiores Deo. Inter quos beatum Madelveum tantopropensioricoluit devotionis affectu, quanto eum cultiori mentis nobilitateChristo Deo adherere cognovit, ornatum moribus, bonum doctorem, pium, rationabilem, habentcm fiiios in omni bonitate sibi subditos, paralum omnibus reddere rationem deea, quae in nobis est, spe. (Fol. 58 b .) Licet autem in restauratione aecclesiarum hac de causa aliquando studiose desudaverit, tamen tanta erat mali moles, tanta cupiditatis rabies, ut usque ad Karoli Magni tempora malise aliquantulum

erentem eum videns Ecce, inquit, cogitatus tui de quo anxiabaris in domo Domini. Videquid

aleal seculi potentatus, aspice

ortendat,

quid possit, quid adquid tendat mundi princhpsatus. Ecce

'arolus princeps,
'rancia quo tumuit, cuisemper subdita mansit,

D
'orreturflammis, ateruusei manetignis,

uia postposuit Dominum, nec abhorruit confusio-

Nuncia hac Pippino regi jilio ut discat non superbire, nec sperare in incerto 'iviciarum,sedinDominODeo,quipotestetanimam tcorpus mittere ingehennam. Qitodsi tibi non cre(Bcclesharum.
jus,

em

cieihujusduraverit pernicies veternosa,

dum quod

Uderit, dicilli

uttadatParisius, aperiatque sepul-

male quisque

et indebite

usurpaverat, pejus reti-

VARLE LECTIONES.
130

blasphemare

c.

NOLE.
(82) De sequentibus cf. -oncil. Gall.

epistolam episcoporum ad IIL

117.

Ludovicum regem ann.

888.

Sirmond.

147

nere satagebat.

HUGONIS ABBATIS FLAVINIACENSES Unclccumclamoros sscclesiarum ad A rics tamcn vcritatis quodam
.

148

seJem referrcnturapostoUcam,etabea requirerent justitiam, Adrianus pontifex Karolum Magnum ante corpus l)eati Petri conveniens, ut omnia corrigerentur, optinuit. Unde omnibus archiepiscopis et
episcopis Gallia. misit epistolam

,.

.

.

____

„..4

„!.,.,:

compcndio cxprcssa ..:-.,:e. .31 s31 plurimum :.,,. instructionis conferat
.

.

(Fol. 54.) Igitur

storali sollicitudine circuiens, aecclesias in

sacerdos eximius episcopium paquibus
dirutas vel

decrevimus, considerantes ruma3cclesiarumauctoritatemcontineri(8S):.lrfnanusepiscopus servus servorum DciJicrthcrio Viennensi episcopo satutem. Dilectusetiltustris ac religiosusfiiius noster Carotusrex etpatricius Romano-

quam bie ponere magnam in ea Gallicana-

uon erant

locis

extruxit,

inveteratas

restauravit, ministeriadivinaordinavit,plebessalutari doetrina

edocens, etepiscopali benedictione sa-

crique crismatis unctione confirmans. Ipsam autem

ecclesiam beati Vitoni, cui ante perceptam pontificatus gratiam pastor et rector institutus fucrat,
tanta semper dilcctionecoluit ct provexit, ut

nm, Romam vsnit, etpaschaDomini apudSancium Petrumnobiscum egit, uU inter atiamonuimus cum de metropolitanorum honore, et de civitatibus qua
laicis

curam

ejus etiam sumpto episcopatu non dimitteret, quin potius omni eam conamine et divinis famulatibus

hominilus tradita erant; et quia episcopalis dignitas fere per octoginia annos a Francis esset conculcata.Cumhacethissimiliagloriosusre.rau
promisit ante curpus beati Petri apostoti, guod omnia ad emendaiionem nostram venirent. Undeplacuitnobis, utomnibus archiepiscopis etepisopisauctoritatem Utterarum nostrarum mitterevius,utsicu(anliquispririlcgiissingutvmclropoUiance urbcs fundatce sunt, ita maneant, ut habeat
disset,

illustrcm reddidit, praediis quoque et aecclesiasticis

B

utensilibus ampliavit, ob praedecessorum

suorum
a

ibidcm quiescentium beatam memoriam,

quibus

nec corpore noc spirituvolebat disjungi, sed inloco

unaquaque metropolis

civitatessibisubditas, quas

requieieorumoptabat oonsepeliri. Deditergo eidem aecclesiae de suo proprio Raherei curtem (84) cum appenditiis pro tumulatione sui corporis, et alia perplura, ut ostcndit chartarum notitia. Quidam etiam Sartio nomine ad cxlrema veniens, et in atrio praefata. socclesia. sesepeliri deposcens, testamento
facto

beatus Leo eiatiipredecessores etsuccessoresipsius postCaichidonensem sinodum singulis metropo itanis distinxit .KccproptcreaidtametropotisprccjiJ i-

ciumpafritur.si alicui sufraganeorumautnos aut pradecessor nosterroganiibuspiis Francorum ditcibuspattium iargiti sumus. Necdebetoscclesia ullum da mpnum sui ordinis inde sustinere, siper 60 autJQ

autSOet eo amptius annos injuria quorumcumque prccsutum eivastatione barbrrorum diguiiatemantiquam etRomanorwn antisiitum frmiiate roboratamper Uditetamisit, quando innumeris peene annis Hiaspiiitu Dei disponcnte usafuerit. Auctoritateigitur beati Petri apostolorumprincipis singutis

ipsam aecclesiamde rebus suis, quas possidebat in pago Virdun. nse, in loco qui dicitur Ex, propter fluvium ejusdem nominis ibidem decurrentem (38), heredem instituit, utexinde sanctus Vitonuset hicpaternosterbeatusMadelveusepiscopusetabba, custodesque S3ncti eorporis beredes essent perpetui. (Fol. 54'.) Cujusexemplum sequutusetbeati patris hujus amjre ductus Grimbertus, possessor et
ipse fundiipsius et iiereditarii jurispartieeps,quid-

quid

in

eodem loco possidebat,
in

basilicae sancti Vitoni

condonavit

mansis, campis, aquis

olcis

(86),

pratis,

aquarumque exitibus pascuis, et decursibus. Qui exinde postmodum precaria faconcisis, silvis,
cta, res ipsas a beato viro jure beneficiario recepit,

metropoiitanisaiiUquomorepotcstatcmsuamreddidimus,et jllium nostrum gloriosum et inclitum regem Karotum ante corpus beatiPetriinde rogavimus, ut antiquam dignitatem omnes metropolitani liabcrent. Ideo hanc epistolam auctoritatis nostra

denominato ccnsu
Siae cjus, in

viginti

librarum

olei singulis an-

nis in festivitate sancti Vitoni ad luminaria aeccle-

omnibusmisimus,quamutettuhaberesvotuimus,ut
et tu cognosceres ecctesia tuce

suum priritegium,

quodalemporebealipapaleonishabuit,integreesserefoi malum Data Kai.Januarii,inrpcrantepiis simoauriusto Constantinoanno decimo, etaDeocoronato piissimorege Karotoanno primo patritiaius
.

D

qua preciosus idcm confessor requiescit, praescripto etiam spacio, quo sanctus ea deberet meliorata recipere. Quod testamcntum precariae beatus pontifex et abba auctoritate sua firmavit anno tertio regni Karlomanni qui fuit frater Karoli Magni, die Kalend. Julii anno ab inc. Dom.770- indictione8. Ceterum Aquitania.sanctitalis ejusacce
magnalia, illiussepegressibuslustrata, lacrimis rigata, doctrinis roborata, et miraculis glorificata. (Bert.) Rcs quippe, quas Virdunensis aecclesia anpit

ejus.

nos ad commonitionem audientiuin de pace ecclesiarum Dei sub Pippino et Karolo restiIS.ec igitur

tiquitus in ipsa regione possedit, frequenler visitabat, et Vitas seu miracula

tuta dixisse sufliciat. IScque enim id additum operi huic in laude patris nostri fidelibus fastidiosum spe-

praedecessorum suorum

ramus,
131

in

quo

ct si

sermo

nichil conferat gratic, se-

pontificum secum ferebat, ut per illorum merita res illas liberius possideret, vel pagensibus dominatio

VARLE LECTIONES.
Revertere ad posteriora
Mansi
t.

et

quod

dimisisti repete

c.

inmarg.
. .

NOT£.
(83)

XII

p. 847.

(84) Riecourt. (88) Axona, ut videtur.

u ... , 36 ) 01ea $ erm esch ievrx P orll ° arabllis fossls vel sepibus inclusa.
(
' -

>

149
carior, subjecto esset humilior.
istao
:

GHKONIGON.
Fueruntautem
res


A

LIB.

/,

150

dictione etdata,exit novus hospesin cordisletitia

cum

abbatia sancti Amantii in Rotenia urbe (87) appendiciis, fiscus etiam rcgius Maderniacus,
beati Amantii

etalius Puliniacusnomine, donatiservitorum sancti
Petri ot sancti Vitoni nsibus ipsius

Fulcitur cuneis, quos nectit amor pietatis.Fletus ora rigant, singultus pectora quassant. Fb tpius,ipsegrcgemprospectansfleresequentem Compulit, ut redeant; illi ferventius instant,

largitionc (58).
(Fol.

Ora uianusquepedesstringunt,mulcetquegemen[tes;

Skinmarg.) Anno veroordinationis

suaa 13,

ingemwatur

:

At>e,

Sahe, Feiixqne

valeto.

qui erat inc.

Dom

765, delata sunt ab urbe Ronia

pcr venerabilem

Grodegandum Mettensem

arcbie-

piscopum corpora sanctorum Gorgonii, Naboris et papa sibi concessa nono papatus sui anno, et scquenti anno uterquc decessit a seculo indictione quinta, et Grodegandus in monastcrio, quod Gorzia dicitur, quod ipseconstruxerat, tumulatus vcneratur ubi postea POSitumestcorpussanctiGorgoniiannopos^ ejus quarto, videlicet anno ab inc. Dom. 708, regnantibus jam post Pippinum filiis ejus Karlomanno
Nazarii, a successore Stepbani Paulo
et

Vixque post hajc multis precibus elapsus eorum manibus, iterum firmat eos benedictionibus, monens et deprecans sollicitius divinis invigilare cultibus,

dem

animarum salutein quererc propensius. Sictam eos commendans Domino, graditur aggere publico, fretus Dei auxilio. Itaque emensa nativa Gallia post aspera ac devia Alpium itinera excepit
ac
Italia,

eum

deducens

Romam

aposlolorum limina

;

num

juvamina,

pernoctavit vigiliarum

instantia,

frequentiusbeatiPetri revisensoratoria.Presidebat
eo tempore Romana) ecclesiaj Adrianus, vir aposto-

Cavo\o (Transl. Gorgonii?
(Fol. 54'.)

Cf. Annal.Fuldenses.) Dumigiturmultiplicivirtutum flagraret

desiderio,

incidit ei

cogitatio ad

sepulcrum

vitae

nunciatus est Madelveus sacratissimus peregrinus. Renigne est ab eo susceptus, benignius
licus, cui

Jberosolimam pergere peregrinando. Feimplere voluntaria exibitionej quod mente concepit divina inspiralionj. Dumque inadministratione itineris necessaria queque prajvidenprincipis
stinavit itaque
tur, principalis aecclesia peccatis

diebus multis retentus, benignissime probata ejus

voUmtate cum apostolica benedietione dimissus.
Pretergressa ergo Nursiae provincias,suscepit

novum

exigentibus igne

apprehenditur ac seviente
[Bert.]

incendio

succenditur

hospitem Campania, quem exinde amplexa est in Gargano arcbangeli tccclesia. Cujus pro foribus aliquantis excubans noctibus, conibrtatur angelicis
consolationibus, exhilaratur divinis revelationibus.

Turbantur plebes, tolluntur ad ethcra voces, Unus in urbe dolor, communiscivibus borror.

Prestolabatur eumgaudens Appulia, vulgante fama
ejus sanctitatis insignia;

qucm

ut vidit, mirata pro-

Tunc mens Madelvei in diversa rapitur, spiritus G clamavit cum Psalmista .Sicutaudicimusitaetxidimus (Psal xlvii, 9). Post diversa autem locorum anxiatur, corque turbatur. Tandem in se reversus,
illiusque

memor proverbii -.Nonestmagnusmagnum

diverticula pontica (59) ingreditur littora. Hinc turbidi

pntans quodruunt ligna et lapides, etmoriitntur mortales, temporale dampnum patienter tulit, ac statiminmelioremstatum reparare fabricam jussit. Conventione porro facta cum artificibus, deputatisque custodibus, et ordinatis necessaiiis sumptibus, suadet, precatur imperatque opus inchoare maturius,
llis

imminent

fluctus,

procellosi occurrunt spiri-

tus. Suscipiunt
vita

Madelveum pontifieem peregrinum religiosum, innocentia gloriosuin. Dat naulum
Protelatur navigalio multorum dierum

navigio, credens se maris pcriculo, pastus caelesti
sacrificio.

curriculo. Instatsacerdospra3dica(ionibus,informat

accelerare attentius, explere diligentius.
ita collatis

datur alternatio votis.

nautas doctrinis salutaribus. Continuis jejunat diebus, vigiliispcrnoctat et orationibus. Cum vero die quadam assuetum nautae concinerent celcuma,
garrulitatcqueperstreperent nautica,tempestasoritur repentina.Navis autem mediisjactabatur flucti-

(C. 780.)

itineri necessaria, eliguntur

Praeparantur sumptus ac vehicula tanto comites amore Cbristi

ferventes, in prospcris humiles, in adversis fortes.

bus, suisque solvebatur compagibus. Turbatis cunIi

Favor metropolitani queritur, assensus comprovincialium episcoporum petitur, nec ncgatur.
(790.)

(Fol. 55'.) Tristantur tamli

letantur
Christi

de ejus justitia,

comparis absentia, precantur illi adesse

rii

ctorum animis, ablata spesalutis, sola suberat formido mortis. (Fol. 55'.) Tunc prresul beatissimus, non sorte detectus vclut Jonas fugitivus, sed sanctitate conspicuus, cui probatusDomini servus, voce-

prsesentiam, non defore Spiritus sancti gratiam. Benedictionem rogant rogati, salutant salutati.

omnium rogatus

pulsat cselum singultibus, vccat

Eorum demum

consilio ordinatur acclesia,
Sic accepta bcnc-

Christura gemitibus. Ilico cselumejus patuitprecibus, et oralio ad supernos pervenit auditus. Nec

commcndatur plebs commissa.

mora, aerisserenitasmarisque redit tranquillitas ac

m

VARI.F LECTIONES.
ita

codcx.

NOT/E.
(57) (58)

Rhodez.

cbarta donavit,

quam

ipse

Hugo

infra in

textum

Berengarius episcopus Virdunensis Vitonianis bona quasdam S. Amantii
952,

Anno

demum

recepit.
(59)
I.

e.

marina.

;

151

IUTiONlS ABBATIS FLAVINIACENSIS
lctantcs teillia

152

nnimorum jocunditns. Indc Diznnteum

A

nitenint portum. Constantinopolitanum in

die-

bus regfibat imperium Constantinus cum Hyrene matre, in pebushellic s s'rcnuus.incuHibus divinis devoti^simus. Ilic necpii ns juslum advenisse Ma:

tuus in nrtum suum, etcomeiat fructumpomorum 8Uorum ; lcca cjussi/b capite tuo,e/ dextera ejus amptexeturte.Ui dictis[BERT.] 12 multorum preliosas

sanctorum reliquias efferens cum calice
opere mirifico sculptoei
rc

crisiallino

o\)lu\\l ,t\kcns: Accipe, ->ca-

delveum, querere, et suisconspi c*i!>us praesentare praecepit inventnm. A quo mulla audicns utilia sn;rquc saluti proficua, ut pro se Dci misericordiam
orarc dignaretur prcce quesivit bumillima, preciosaque eiofferens exenia,quae ille contcmp it omnia,
optatne viae dimisiteum
cia

meus.hocmutuiamorispignus. Annuat Christus

cum

reverentia.

Quem

Gr<'-

percgrinum, mirata cst intcr suos pl)ilosoplnim,cxtra suos theosophum. Erat quippo vera sapiens, polcns in verbo ct doctrina. De ore
excipiens,
ejus procedehat

mel,

duleedo mellis lingua ejus,

Domlnushisacreliquissanctisintervenieniibus,ut iterumnosvideamuscumgaudloincoelestibus.Tiwndem oramanus oculosque alterutrum exosculantes, bona prosperaque sibi imprecantes, ahinvicem divisi sunt flcntes. Madclveus itaque sepulchrum Domini locumqueasccnsionis,uhi steterunt pedcs ejus, iterum iterumque revisens ac dcosculans, nativum soluin revisere deliberavit gaudcns et exultans, Deum in adjutorium suum intcndcre pctens ct ex-

iavus distillans labia ejus ex, dulcedine sermonis

g

orans. Indc longo ac vario lahorc itineris redditus
cst finihus patriis. Heccpit

proobens cunctis incendium amoris. Descendit
terca

in-

alunnum

leta tellus Gal-

Ephesum orare ad

Johannis tbeologi scpul-

Iica,occurri pastori

leta plebs Virdunica: Leetentur

chrum.ul ieffuditmultarum flumina prccum,circumferens Inprincipioerat Verbum (Joan.i,i), recolcns etedoccns Yerbum caro factumflbid., 14). Indepervcnit Joppcn, diversis viae periculis perquirenstunicas et vesles, elemosinas Dorcadis, stupensquc cura Pctro linteum quatuor initiis dc caelo summissum, jussusin eo mactare quadrupedia et reptilia
terrae in

cali et cxultet terra,xox consonat urhana vel rusti-

cana. Fluunt lacrimoe gaudio plenoo,

madent

IdCtitia

genae, coronatur civitas, plateas replet hylaritas,
ODCclesias jocundita-. Pontifex egregius Dei auxilio
fultus,

sanctorum

reliquiis honustus, intrat ajccle-

siam devotus, orat
stratus.

Dominum corpore

terrae pro-

mortificatione

viciorum, ac manducare,
faciendo
(Act, ix, 39

fructus dignos pocnitentia3
x, 11).

Consurgens episcopalem ascenditthronum, clcrum ac populum, dnns omnibus pacis osculum, adjungens hcncdiclionis signaculuin.
salutat

Apprehendees post hcc Hierosoliman diu dcsideratam, el jam concupiscenti animo oblatain, introivit in tabernacula ejus, omnem locum sanctum fideet amore frequentans.qui estsuper omniaDeum in eis adorans, sepulcrum Jesu Nazareni crucifixi lacrimarura imbre die cojklie rigans, Christumque resurgemten a morte glorificans et adorans. Nunciatur interea patriarchae Eusehio qui tcmpore illo sanctam gubernabat aecclaesiam Syon, Madelveireverentissimi crga Cbristum devotio, circa loca snncta diurna frequentatio. jugis
propri;i
i

Qiiisquo sua repetit, sacraria praesul adivit,

Pigncra deposuit, post hecsua tec'a subivit.
Singula perquirit,
si

pax,

si

vita salubris;

Omnia qune voluit foreprospera protinusaudit, Ore Dco grates pcrsolvit, pectore laudes.
Postera die lustrala novae aocclesiaa fabrica, laudata
artificum
industria,
diligentia,

ordinat

remunerata custodum tempus vel diem cons^cravenerahilcm. Qune
rite pera-

tioni hahilem, cunctis religionc

ubi illuxit, praesul
stico rilu

cum

sacris ordinihus aecclesia-

pernoctatio. carnis
auditis

omnihus cxtcrius interiusque

maceratio.
in

Ilic

igitur his

moram

ctis, reliquias

Jherosolimitanasin principali ahsida

pati

nesciens

querendo, inventum araplectilur
in

locis congruis vencrahiliter collocavit. (ib.)

Quae

continuo, miratus

co vultum angelicum, sermo-

vcro

in antiquiori
in

fucre necclesia, in parte altaris

nem modestum, mitem gressum, habitum reverendum. Post hec introduxit eum in domummatrissuae
et in

dextra

cripla suhterranea decenter composuit.

cubiculum genbricis suae^et dedit
viii,

ex vino condito, et
(Cant.
2).

poculum raustura raalorum granatorum
ei

Ernt autcm hic prnesul hcatissimus studio castitatis mundus, abstinentiae robore validus, doctrinas

dapibus refertus, palientiae longanimitate humilis,
nuctoritatis fortitudine ercctus, pie La tis gratia be-

Cumqueeum

re inere Qogitaret die-

f

bus vitao suae omnibu3, revelatone est divina ammonitus, ne propriis intentusaliorum i.ivideret utilitalibus, neu vellet hahere peregrinum, quem suspirabant fiiii patrem evangelicum. (Fol.86.)Hoctonitruo perculsus, dixit aJ
luntatis meafuit,frater mi, te a
;

D

nignus,

justitia?

severitate

districtus.

(Fol. UG'.)

Qui pastorali

sollicitudine grcgi sihi credito invi-

gilans, aloi caelestis doctrinac verbis erudiyit, raul-

tos religijsaevitae exemplisroboravit,pluriraos qno-

eum tremcbundus me umquam

:

Yo-

iwlle

separ rl sedc/uia Deo nequimus reniti, revertere, dilecle mi, egredere et abipost vestigia gregum; yasce hedos tuosjuxta tabernaculapastorum,ca;>e no-

bisvuhjes parrulas, qu% demoliuntur vineas. Sub umbraiiliusquemdesiderastisede,quiintroduxitte incellamvinariam, ord navitinte caritatem, fulcienste Jtoribus,stipansle malis,acveniat dilectus

que ah omni infirmitatum molestia curavit, quosdam etiam a demoniacis spiritihus liberavit, omnibusque exemplar et speculum tolius sanctilatis se prnebuit. Imminentc veroresolutionissuoe lempore, cum cognovisset revelatione divina se mundanis li. berandura tumultibus, in necclesia in qua adoleverat cotidiano virtutum provectu, cui primo pastor et rector institutus, de qua ctiam ad pontificium promotus fuit, sepulturae suae locum delegit.

[53

CHRONICON.


rat

LIB.

II.

154

)us,

.icetenimomniumaDCclesiaruminsMdaretulilitatihanc lamen prns omnibus locis sacris post

A

moribus,
,uia et

et

ab ipso prreceltentissimo rege Rarolo

irimam, quae scdes est episcopalis, coluit, amplifilavit, et provexit. Quod etiam omnespraedecessores
ijus

congruum erat, nt qucm Dominusperrudegratia, ab omnibus amaretur. Studebat omni-

fecisse novimus, utpote qui cxceptis pcrpaucis
in

imnes

ca

sedem habcnt

requietionis. Accepit hoc

irivilegii

donum accclesia ipsa a beato patre debito um honorc nominando Sanctino, suo fundatore
ut post

bus per omnia placere, non eo modo, quo placent hominibiis, quorum Deus tlissipabitossa, utrepleantur confusione ab indignationeejus,sedllloquooainibus pcr omnia placebat apostolus, non querens quod sibi esset utile, sed quod multis, ut salvi fierent.Ideo bona conscientia dicere poterat auditoribus suis cum ei dcm apostolo Imitatores mei es:

irimoque christianse religionis et nominis apud

psam urbcm doctore,
psa essct caput

matrem aecclesiam
diocesis aacipsa subsistendi

omnium Virdunensis
ct

lesiarum,

a

qua

mater
;

aecclesia

ecepisset inicium
o-sis

scilicet

quae etiam cst ab antiquo ab naseentis aecclesiae primordiis cimete-

iv, 16; xi, i), qui utiquevoiebat sine offensione esse aecclesiae I)ei,ita scilicet temperandam docens conversationem, ne

tote,

sicut et ego Christi (I Cor.

quis in ca scandalum pateretur
Fol. U8.)

t3i
.

iumepiscoporum et reliquorum fidelium christiaorum.Quod privilegium ita permansitet permanet
iconvulsum,
ut in ea

B

laude ejus temptamus, quod non sufficimus cxplicare? Ipse enim lausejus
in

Sed quid nos

fere

omnes ejusdem urbis

est, qui in sanctis suis laudabilis est.

Quo crgo nos

ontifices leganturdivinis aptati servitiis, tonsora-

ducit oratio?Quid

morasinneclimus?Quid felicem

i,nulriti,edocti,consecrati,exceptaipsainunctione ontifiealisdignitalis,qnamcons!at esse matris aecfrequentius, qui in ca functi sunt abbatis pro virtutum studio intronizati sint in solio piscopali. Et merito veneratur ab omnibus locus
lesiae, et
fficio,

ejuse mundo transitum replicare tricamus? Adsit ipse nobis propitius, utdigna fari valeamus, aspiret cordi nostro raeritisejus Spiritus sanctus et nostris infundatur visceribus. Dicaraus itaque, quod dederit ipse de quo loquimur, et quomodo de mundo ad
Christum,cuidevotusservierat,migraverit,breviter indagemus. Adveneratjam tempusresolutioaisejus,
et beatus ipse ad

le,

merito expetitur, merito diligitur,

quem apex

dignitatis attollit, quia ctsi cis, qui illo orauri conveniunt, qui Deo inibi faniulantur, qui corora sua ob sanctorum patrocinia illic
aiita)

tumulari

ierat causa

recantur, dcsunt bona adquisitn per merilum,sufcere possunt, quae a loci fondatoresanctoSanctio, a

quemdam episcopii fundumtransconsecrandarum secclesiarum, ubi tafatigari

ctus digladiabili sorte naturae, acri ccepit
dolore.

beatum, o vere feliccm, qui sciens immi-

sanctis

inibi

quiescentjbus

praestabuntur,

amen*'" prout
.

fides f»-«»"««uj uiciuuiLitr.Aiiesiaiur *"•«' petentium merebitur. Attestatui

domniBertariimemorabisanctorum Virdunensium pontifium acta rephcans, basilicee quoque hujus meminit
s

uic nostras astipulationi

u summationem

nere transitus sui diem, fatiscentcs artus spiritui servire cogeuat, scrvire cogebat, bonam hanc virtutum suarum conDanc
existimans,
si in tam pio,tam celebri quod reliquum erat attriti

antiquitas, qiu

Dci servitio expenderet

i

ha>c

yerba

corporis virium. Fecerat itaque votis satis. Consecravit

waich

Basilica, inquiens, in qua ejnscojn requiescunt, est in honore san:

(Beiit. 4)

namque

vici illius secclesias, et

consecratio

n 1 etri constructa, et haoet

multorum

episcopo>us

meranda
,(Fol. 57.) Iluic
itaa

3s

crgo loco beatus Madelveus anno suae penultimo, donoTheuthardi - 33 adquisivil quastlam sitas in Virdunensi pago,loco qui diBettiliniaea, in fine

usque in hodiernum cliem. Tanta enim erat tunc et nunc est auctoritas viri sancti, ut nullus episcoporum quamvis sanctus, quamvis just.s consecrationcm ipsam reilerare vel rnmutare audeat, ;ed perennisest apud cunctos lunc facta decliviget
catio, et erit perpetualiter. Tota igitur urbc,

ipsa

immo

tota rcgione astante et ad

itur OfiVlini curtis, et in fine

dente,
siae,

uoque Virelinse, quas idem Teuthardus a genitore ap Gunthero sibi relictas jure possid< bat heredilrio in terris,
.

sermonem

fecit

vcrbum oris ejus penomnibusde ipso festo aeccle-

mansis, campis, pratis, pascuis.sil '• J~

ct basilicam IKm.i ftl:ii» hiii mcti Martini m nion »-,'lln D^.n in ipsa villa Bettiliniaca /n^\ (GO) con-ructam, qu.c omnia, sicut habebat et possidebat, meto Vitono et huic patri oostro iclcm contulit
;

s,

aquis

aquarumque decursibus,
1
:

D

ctquiaprajsentialitcribiclcmsanctussanctorum advenerit,cunctis adnuntiavit,atque neconsecratio reiteraretur prohibuit. fandem omnibus valedixit, • -•""• « "" ... |..uiiiuuii„ lUllUulJI UU1I1IUII3 \dlUUI.\lu,

.,

:

suumque exitum maturius affuturum praedixit. quantus in voce baec luctus omnium, quaj suspiria
juve:ium,quantigcmitusdolentium!Et quis nonfleret, ubi

erpctiialiter possiclencla

one
,

14,

Dom. 775 indicregnante Karolo Magno anno regni cjus
inc.

anno

sum

?

tantus vir suuin a sanuilo nunciabat exccsQcii se cohiberet a lacrimis, ubi tanta erat
?

die 5 Idus

dcstitutio omniiiiii in absentia tanti patris

Igitur
illis

Novembris,

in

ipsa

scilicet

sollemp-

itate sancti patris nostri Vitoni.

consueta salutis docuraenta replicans seque

Diligebatur autem ab omnibus totius regni pris

commendans, omnibus beneclixit, et ut domini Dei mcmorarentur ammonuit, et sic explcto oflicio dosub hoc signo cod

VIAR.E LECTIONES
geuehardi corr. teuthardi
(60) Bettinville.
c.

«* Verte

II folia

et require sequcntia

K0LE

-

155

HUGONIS ABBATIS FLAVINIACENSIS

156

redicns, languore ingravescente acrius cepit anxiari. Dehinc relatus ad necclesiam, exitus sui

mum

A

dunt. Nec defuere exequiisbeati corporis cselestes exequiarum ministri, qui bcatum funus, dum suo

verba vitae omniPlena erat ecclesiae lacrimarum, bus annuncians. plena gemituum, plena plangentium et dolentium.
praestolabatur

horam gaudens,

et

Solus ipse gaudebat, qui quo vocabatur agnoscebat,
et

ambiunt apparatu, odorem dulcissimum sua praesentia exibuerunt, ut palam cunctis daretur intelligi, advcnissc illic ipsum quoque auctorem suavitatis. Et revera.lpsa enim clemens affuit divinitas,
consolans lugentium lacrimas, notificans, qua3 in defuncto pietas, quanta simplicitas, qua3 cordis fuerit puritas. Statim namque ut ccelo spiritum
reddidit, duas columbac candidiores nive ab ethere cunctis videntibus lapsse super crucem quae ante

vocationem suam precibus commendabat. Cum clamarent omncs Cur nos, Pater, deseris ? Cui tuas
:

oves desolatas relinqiiis flnseommum miserabatur,

omnibuscompatiebatur,omnesalacrimistemperare 185 docebat et sibi ad requiem festinanciuseundum
.

Nec multo post venit hora sancto optabilis, grata
spiritibus angelicis, mesta
filiolis,

corpus crat sederunt,

et

per

omnes exequiarum

et

servum suum

post diutina praeliorum exercitia Christus invitabat

moras, usquequo sepulturae tradilum est, manserunt, sicque intuentibus illis, iterum poli secreta

ad prsemia. Presentibus ergo aecclesiae suae filiis, post dulcia vitae monita, post ultima consolationis
alVamina viatico coelesti
in

B

pa tus, pacedata omnibus

petierunt.Cumtantaergoca3lestisexercitusfrequentia curatum est corpuspatrispiafiliorumdiligentia, et sic cum omni veneratione dignissima delatum ad
ajcclesiam beati Petri apostolorum principis filiorum
hunieris,quaesita ad septentrionalem plagam urbis, in qua preciosus Domini confessor Vitonus cum

bona confessione spiritum Deo tradens, patribus suis cst appositus, adeptus optimam partem, qua3 non auferetur ab eo, quia in pace fuit locus ejus,
et in Sion habitatio ejus.
(Fol. 39.) [Bert.12.] Fuit
.

autem beatus Madelveus a tempore Pippini, qui Anscgiso ortus Karolum Tutidem genuit, qui pater Pippini,ex quo Karolus Magnus est genitus, extitit, cujus usque ad tempora hicjustus vixit vita sobria, juventute casta, complens cursum vitaepraesentisin senectutc bona (Gen.
Senectutem autcm ipsam dicimus, qua3 ab anno hominis quinquagesimo in septuagesimum septimum porrigitur, quando jain a statu suo minoraCaroli.).
ri

multis praedecessoribus seu successoribus suis requiescitpr«sulibussanctis;ubioftrciosollempniter

cx more celebrato,oecurrentrbu6 vicinarum arbium
episcopis terrae est mandatum cum gloria.Felix a:cFelix locus clesia tanti patris humalione digna Beatum dixerim tanti thesauri largitione ditatus populum, tanti pastoris regimine sublimatum, be!

!

nedictioneprotectum,miraculisjocundatum.Etenim
si

gloria scclesiae laus doctoris est, quantae erant,

immo

et infirmari virtus

humana
;

incipit, quia et astas

q

quantae sunt hujus aecclesiae gloriae, cujus doctorem tanta Deus omnipotens approbat laude ?

ipsa quas a 77° anno in

occasum protenditur, senium et decrepita vocatur quando hoc quoque quod su236 Quodideo diciperest, languor et horror habet audiens bcatum virum in setur, ne simplex lector nectute bona cursum consummasse, estimet eum usque ad ultimam senectutem venisse cum constet
.

Ecce ad exequias ejus celestes excubabant minisquanta hunc Deus tri, ut agnosceretur in terris
gloria donasset in coelis.

Beata plane exequiarum funera, talium testium visitatione digna! Et quid est columbasde praeccelo venisse, funeri obsequium et solatium
(Fol. 59'.)

;

unumquemque cxaeto spacio temporis praestituti horapraefinitain oculis Domini defunctum cursum complesse, nec interest utrum quis in senectute aut
injuventute seu
in infantia
:

buisse,iterumcunctis videntibus celi secreta petisse,nisiChristuminspeciealitisinnocua3fidelibuspopulis de

debitumexpleverit,quin

morte patrismcerentibussuamque destitutienemlugentibuspatenterostenderevoluisse,illum

minus
cOnte,

et

de ipso dicatur

Cursum consummavit.

[Bert. 12.] Ohiit
in

autem terra plorante, coelo plauproximo episcopii fundo, quod diciturNo-

vavilla, 4
inicio

Non. Octobris, annoaetatissuae66,in ipso albescentis senectulis, exuens corruptibi-

simplicitate vicujus funus crat, in innocenlia ct piam, timoraxisse. sine felle amaritudinis vitam societatis sanctotam, circumspectam, sollicitam, avidam, ab omni malitirc nevo immunem exc-

rum

gisse, et consortia

lem carnis tunicam, induens deificam immortalitatis stolam. Hoc accepto clogio civitas tola turbatur, populus omnis mcrore afflcitur. Nec mora, omnis
33tas,uterqucsexusindiscretecorporiobviamruunt, lacrimarum imbres fundunt, plangoribus aera tun-

u

sanctorum in gloria curia3C33leAccedant adhuc et postis pia devotione meruisse ? sanctis suis, qui tiora miracula,glorificctur Dcus in suis. Humato enim patris est mirabilis in operibus ad corpore, ut ostcnderetur incaclis semper vivere
ostendenda pra?clara cjus merita, fiebant ad sepu!-

VARLF LECTIONES.
vel talia qimdam abscisa suntin c. Auctor fantia enim septem annis finitur, 14 pueritia 28z io d nno a iTanno ponigilui bsc l intellectum et actionem c duo nondum crant tnp. Et f orpoi virtu mtellcctum et actionem f i^ juventus tribus constat ebdo.nadis propter u^ s f^ rt ebdomad.s cipiens, 49o consummatur. Senectus vero quattuor juventerminatur. Senectus auttm ^e.gens a juven .anno, 77^ tribus anim. et corporis gravitatem incipit SO' ultimam anhelans. in senium quas dccrepita vocatur vitam tute

»» us

eundum

.^«"«^^^ ^
^P>

^*^**"^ i^Z^fvoxAei
t
i

a^^J^JS!

SuHSJ J* ^f ^'

;

157

CHRONIGON.

- LIB.

I.

158
1

ejus divinamiracula.Et quia pia Dei clementia illum a puero ab omni inquinamento cnrnis
abluit,

crum

A

dunum, quac sitainconRnio Neustria

et Austrasije

mentemque ejuscastificansab

illusione dia-

bolica potenter defendit,

usque sibimundocordeet

utrobique incursioni diripientiumpatuit et rapinae. Duravit hecvastitaspcrannoscomplures, atempore scilicet Theoderici et principis Ebroini, quorum

casto corpore servivit.ejus postobitum evidentius

manifestavit.Utenimipsiusmensinviolata libidine, ita caro mansit incorruptaputredine.Siquidemcum

sepulcrum ejus cotidianis virtutum floreret prodigiis et crebris populorum frequentaretur excubiis, erat tamcn situm negligentius quam poscit debita)
vencrationis cultus. Quare dignum duxit tunctemporis episcopns clerusque omnis et populus iliud

non humanasaevitia maculavit regnum et magnatum usque ad seeundumPippiniregisanuum,quoinstitutus est a Stephano paparex Francorum,siciitetpra?decesbestialis et

Francorum sanguine procerum

sor ejus Zacharias constituerat, qui
inc.

fuitannus ab

Dom. 7S4.Tunc primum discussa caligine hornovaluxoriri visaest Galliarumpo-

ribilis turbinis,

mutare decentius. Presidebat eo tempore Virdu" nensiecclesiie Berhardusepiscopus, vir catholicus
etreligiosuset
in

carebantpastore, suum quaequo anno inthronizatus est hicbeatusauctoritateStephanipapaeetPippiniprinpulis, et plebes, quae

que certatim rapere

;

fidesancta nominatissimus,impefilio,

cipis laude.
13

Dum

ergo rcferat cronica, quid fuerita

rante Lothario Ludovici Pii
Italia

ctijus

regnumfuit

parteFranciae quamMosa et Rhenus inter se claudunt. Quod cum, uti deliberaverant animo, certarent effosso iinplere sarcoct

cum urbe Roma

phago, subito

illis

inestimabilis ostensa est

visio.

tempore Pippini qui Ansegiso ortusKarolum Tuditem genuit, usque ad Karoli tempora, teneamus annum ab inc. Dom. 712, quo bcatus hic nalus est indictione 13, et sic computando ascendentes habcbimus ipsos annos,quibus Pippinus supervixit, annos etiam 27, quibus Karolusoptinuit principatum postpatrem, sex etiam quibus filii ejus Karlomannus et Pippinus post eum dominati sunt communi-

Nam

ablato sepulchri cooperculo, vident

cadaver

ante 40 annos defunctumvelut viventem

hominem

soporatum, candore liliorum vel rubore rosarum perfusum, nulla macula nec aliquo mortis signofedatum. Quoviso miraculo, odorequeperfusi suavissimo, ceperunt flerepraBgaudio,levantesquecorpus
sancti

cum reverentia

et jubilo,

inpraoparato trans-

quatuor quoquequibus ante unctionem solus principatum optinuit, ipsum ctiam annum, quo in rcgem elevatusest,et sic summam numericolligentes inveniemus quod 4o aetatis suaiannoconsecrater,

a papa est. Hinc iterumenulSquibuspostea Pippinus solus regnavit ratur dcbilitas, omnibusredditur sanitas. p et 8 annis regni Karoli, quia in nonohic beatus hoHabet jam bcatus Vitonusincaslissociumet conminem exuit, cumobsideret Karolus Tharovisam civem, quem habuit aliquando in terris alumnum ICaliae urbem, inveniemus quod U4 pontificatus sui et devotum successorem. Conjunctus estsanctisin anno per"*7 periluriscelestiaetaolernacommutans, gloria, quibus devotus servivit in hac vitajlaboriosa. in proximoepiscopiifundo, quidiciturNovavilla,ad Queramus et nos eum patronum et tutorem,etcum Dominummigravcrit,4Nonas Octobris, aetatis suas reliquis sanctispium apud Deum intercessorem, a. 68, indictione 1S, epacta 28, anno pontificatus quem meruimus habcre doctorcm et veritatispraeAdrianipapse (61) scxto, ab inc. Dom. a. 777, Consconem. Illic ergo positus noshic orantesexaudiat, tantini et Irenes temporibus, anno regni eorum tueatur et protegat, et quoshabet interris supplisexto, uno anteseptimam synodum anno. Ergo fe-

ponunt mausoleo, ubi extunc operatur divinitas, cunctosque Dei medetur pietas. Sopitur omnis ibi
infirmitas, fugatur caecitas, erigitur curvitas, robo-

tus

sit

electione superna,eo scilicet anno, quoPip-

pinus rex constilutus
a.

meratis

ces veneratorcSjOptineat suosincclisforc concives.
(Fol GO.) Si ergo hujus beati viri

ductus amore

lixMadelveiortus, felicior vitaecursus, felicissimus fuit occasus, praestante Jesu Christi gratia cui est

addiscere, quoin tempore natus quove sitadepiscopatum promotus quot annisanteepiscopatum velquot in episcopatu vixerit, ct quo hominem cxuerit teneat cronicam
et

diligens lector sludiosius cupit

honor

seculorum secula. Amen. (Chron. Div.) Annoigiturab inc. Dom. 734, Pippinus rex intravit Langobardiam, et Stephanus papa revcrsus est Romam. Anno quoque
et gloria in
(Fol. 69'.)

memorialis ejus, etsicpersuccedentiumsibiregum Romanorum pontificum tempora quodquerit in

D

abinc.

quenti
et

veniet.

Relatumest superius, quod antc ordinationcmejus permultadierumcurriculaabsquepastore
fuerit

Dom. 760 perrexit Wasconiam, ct anno sefiliis Karlo et Karlomanno Aquitaniam Bituricascepit. Anno 762, iterum ivit Aquitaniam

cum

plebs Vb-duniea.Non enimsinebat prasfectolibertate

rum, qui etmajores domus dicebantur, improbalicentia aacclesias uti

propria,

cum

ipsas

quoque urbesnimium attrivcrit,maximetamcn Vir137

etconquisivitLemovicaseivitatem.Cumqueseptima viceilloiret perViennamtransitus, Bertericoex famulis ecclesiaa episcopatum Viennensemdedit. Post haac anno ab inc. Doin. 768 obiit 8 Kal. Octobris, ct eodem anno die videlicct sequenti, uncti sunt in

VARLE LECTIONES.
ita c.

NOT/E.
(61)

Adrianus indo et ab

a.

772,

Constantinuset Irene ab

a.

780 sederunt. synodus Nicaena

anno 787

1M)

HUriONIS ABBATIS FLAVINIACENSIS

160

reges KarlusetKarlomannus.Frnneiita diviserunt, nt Karolus partcm, quam pator Pippinustenuerat,
obtineret,

A

ptimo anno regni Earoli, Finis igiturbelli fuitsub acta Italia, et Desiderius perpeluocxilio doputatus
in Franeia, filius cjus

Karlomannusveropartem, qnamproavus eorum Kaiiomannus habuerat, susciperet. (Fol 89'). Anno ab inc Dom. 75:;, indictione 8,
post Gayroinum epiSGopuro, qui
in

Adalgisus pulsusltalia, et res a Langobnrdis ereptae Adriano papao restitutas. Kaangobardia subjectaetsacramento firrolus ergo
I

expeditione im-

peratorisobiit,domnusManassesordinaturabbasin Flaviniaco dono imperatoris Pippini. Ilic corpus
beati Prejecti martyrisa VolovicodelatumajeclesiaB

mata cum prapfecisset omni ItaliaD Pippinum lilium suum anno ipso, qui crat, utdictum est, ab inc. Dom. 776, repelivit bellum contra Saxones rebellantes.

etiam cellam primus Corbiniaci institnerevolens abimperatore Karolomanno obtinuit, nec tamcn fecit. Obiit a. 787, Non, Novcmbris, 33 anno sure ordinationis. (Fol. S0'.) Su^ccssit /.dalbertus.KarolusMagnuscontulit

sme

intulit

8IdusNovembris.

Ilic

(Ann. Petav
pus, ct

)

(Deivt. c, 14)

Anno ab

inc.

Dom.

770, quierat regni Ka'roli9, obiit Madclveuscpisco-

obsideret exereitus Karoli in Tharavisa Italiseciv tate Stabilinum socerum Chrotgaudi, quicontraKarolum rebellaverat,et proptcr hocKa-

cum

Deo et sancto Petro santocque Prejecto et abbati Manasss, ut nullus hominum Flaviniacensis aeclesi;e in omniregnosuoteloneum daretutcivitatibus
nv rcatis, vicis, villis, pontibus, portibus, non dc rodatico, barganatico, pulveratico, mutatico, rivatico
2S8
,

B

rolo Italiam im;resso in bello occisus erat : erat in eadem civitate Petrus vir Itahcus, a quo trad.ta est „:.,:«-,. „4 nh 1,a- Vii>/ Hnnnsi nnisfnnfl ,11 honoratUS civitas, ct ob hoc Virduncnsi cpiscopatuhonoratus
cst. (Fol 01.) Q'io

239 et de hoc salutatico, laudatico, tranatico

quod bomines ad dorsa portare solent, quidquhfad jus fisci pertinebat indulsi.t, et de omnibus terris nionachorum in toto imperio suo teloneum omnc
eis concessit
l>

tcmpore pra^erat ecclesiae Fretmodi sancti Vitoni abbatis nomine ct oilicio diaconusct abbas, qui postsanctum Madelveumlocumipsumregendumsusceperat.Temporibusipsius Frctmodi, hoc e^t 14 anno rcgni Karoli quierat ab incarnatione Domini a. 731, deditquidnmvirnobiin

Non. Maii

a.

7 regni sui (62).

(Chron. Dix.) Kniiornannus igitur post administratum communiter quadriennio rcgnum dicessita. 771, pridie Kal. Deeembris ; Carolus solus regnum optinuit. Anno rcgni suisecundo,dum adhucfratcr
viveret, bellum

lisBoccoeanonicus sanctoet famulantibus ejus pro anima sua et pro anima Amlingi germani sui in haipso cymiterioscpulti res proprietalis suse quas
bcbat

nonaum miHum, nondum finitum,

Aquitanicuma patre inchoatum,sed iniua lunuiiuitj consummavit, utanta fclicitate iuuouhiuj.hi., ut
et
sibi retineret
,

pago Virdunensi, loco qui dicitur Gailanae in hocurtis supcr fluvium Agira, id est ecclesiam cum omnibus quae ad norcsancti Christophori,
in

omnem
...

Wasconiam u 240 .:u: _..k:: i„:« „ « on „„ n „ m s*o Pa „i„ B Q Paulus et sibi subjiccret. Igitur post Stephanum Bettoni abbati, te et ad eam pertinentibus cuidam sedit Ronuc annis 10, die 1, obiit anno Dom. inc. ct sancto Vitono: qui et i..... qui.... sanctoPctro 707 post quem Slephanus nnnis 3, mensibus 10, Garani curtemcum appcndiciis,et po&tmortem ejus diebus 28. (Gesta pont Rom.) Cui succedensAdriaV...dinus.
et

Aquitaniam
'

ipsam villam perlincre videbantur, sicut in charta -, o<.nw,;«n, continctur. Pos modum intcrvcntu - Pc tr.cp. opra3stanumdcRahcreicuipraestarium dcRaherei curni ideinFretmodo fecit pi idcmFretmodo iecit
.

.

.

.

,

;

nus. sub quohabita est aquinquc patriarchisapud

melioratas curias

Nica?am synodus330Patrum temporibus Conslantini et llyrcnas matris annoimperiieorum septimo, regni Karoli Magni decimo, ab inc.Dom. 778, sedit
annis 24, mcnsibus,
inc. 790,
3,

sanctus possedit per 12 [Rekt. 13 ] Tunc episcopatus Virdunensis Amalbertus annos vacuus, sed quidam servus Dci
illas

diebus

17.

Obiit anno

Dom.

etsuccessit Leo.

nomine, juxta morcin temporis illiusfactuscorepiinquodamorascopus regebat ipsamaecclesiam, et solitatoriosub honore omnium apostolorum quasi
aecclesa riam vitam ducebat. Ettunc perdidit ipsa possederat, et qusedam, quicsibi collata aliquando enim hoc in temporc Karoli Magni. (/*., 14.) Licet

(Chron.Dit.) Compositis itaque Karolusrcbusin Aquitania, et socio jam defuncto, prccibusAdriani
pontificis

Romanibcllnmcontra Langobardoscepit.

Anno 772 Karolus inlravit Italiam, et suscepit belolu jiiuiiu jii <a on iij.ii.u.1^, pairc quoa lum quod a patre suo, Slcphano papa supplicante, fucrat susceptum. Quidnm autem de primoribus Francorum adeo voluntaticjusrenisi sunt, utsere gem deserturosctdomumreversurosliberepronun
.

PetrusprasfatusvirltalicusprotraditioaeTharovisaa

D

.

tade ipso episcopatu fuisset abeohonoratus,quia -r -: ... ,„„ •„„•....,„ mepwqptU roen seroper suspect, sunt tradi ores ~ «iimcnpni nm rprpn.nsnon est. Tamen 4 non rsl. lamcn pcr tempus praescriptum receptus
.

ciarent.

Cceptum tainencst. Kaiolus igitur Desiderium Langobardorum rcgem paucorum dicrum obsidione compulit,ct obsidesdare,et creplaRomanis

ct vacuum, post prasspacium concessum est illi ciscriptum annorum inc. vitatcm ingredi et episcopatu poliri anno ab

ne verbum regis esset inanc

Dom. 788

reslituere,atqucutnon icpetercntursaeramentolirmare. Papia autem tradita est anno f.b inc. 774, se-

fuitque per 25 annos (/*.) et passus infidelilatem impecst mulla adversa. Cerle etiam objecerunt illi, ct ob id per 12 annos ratoris
242
,

VARI.E LECTIONES.
»8 riu deletum.
periit.
(62)

- tra deletum. M lineola ultimaperiit.

•"

[obiit]

Stephanus V. Kal. Maii

[ind]- X.

in marg.

^vox

totafere

not^:.

RouquetV., 732,

161 non
liis

CHRONICON.
fuit

LIB.

I.

162

ausus imperatorem videre. Sed postea

a

fi-

A

ut

cum

essct antea

magnumct

forte,

duplum
s

illi

ad-

ecclesiae ipsius

coram principe
in

recte purgatus

didcrit. Colebatpraeomriibus sacris loc

aocclesiarn

adiit illius
sibi

praesentiam. et

diebus cjus ecclesia
et perdidit plu-

sancti Petri
in

apud Romam,

cui etiam multa contulit

non solum non adquisivit, sed

rima. Difficile enim est. ut bono termincntur exitu,
quae malissuntinchoata principiis.Probatbecruina

auroct argento. Adhocsemper laboravil, ut urbs Homanasuolaboreveteripolleretauctoritate ;quam cuin tanto amore diligeret, quater tantum in omni

sua Virdunensis civilas, qiue turrium

que

143

solidissimo ambitu, utpote lapide,

ferroque conserto munita, unde et
est, ut

murorumplumbo nomen sortita

vocaretur urbs Clavorum, pro tiienda Italici hujusinstabilitatoetexperta infidelitateaCarolo de2U prsefert indistructa,nunc ingentis tantum
i

ciaetvixaliquaantiquaeilliusfirmitatis retinet...

243
,

edocens omnes suo

tali

infortunio, qu;e Dei

sunta

Deo esse quaerenda. Sensit etiam rex insensibilis perniciem tanti infortunii, ut non minor hic nisi
quia praemeditaUis accederet hostis,

g

quam dudum
ipsis fidei ruin Dei

Vandalica peslis. Et merito;

nam ab

dimentis usque ad ternpus illud semper

no-

mine ponlifieis valuit electio cleri et populi, el siin quibusdam principes leguntur favorem etconsen-

sum prjestitisse, nusquam tamen feruntur electionem vetuisse pontificis ordinandi, aut factam inmutasse. Sepultus est in ecclesia Sanctae Mariae ante

altare sancti Petri.
nicae,

A vastatione autem urbis Virdu-

tempore regiminis suiilloivit. [Einh. Vita K.] Nunciatosibi Adriani Romani pontificis obitu ita flevit, ac si fratrcm karissimum amisisset. (Fol.GO*) Domnus Manasses corpussancti Prejecti martyris a Volovico delatum Flaviniacensi intulit a^cclesiae, quam in honore sancti Petri et ejusdem martyris fundaverat. Exceptio ejus vut IdusNovembriseelebratur.HieobtinuitapudKarlomanaum(63), ut in Corbiniaco villa cenobiolum construcret. (Series abb. Flav.) Obiit 33 anno ordinationis suse Non. Novembris; cui successit Adalbertus vir venerandus anno 21 Karoli, et S anno ordinationis suae decessit, et ei successit Zacho, et quarto anno moritur; et huic Alchuinus suecedens 7 anno obiit, et sic 35 anno imperii Karoli domnus Apollinaris ordinatur abbas dono imperatoris. Hic etiam abbatiam Divionensem et Reomensem rexit, et ecclesias easdem possessionibus auxit, sanclorum reliquiis honestavit, praecipue tamen Flaviniacensem provexit et auxit. Obiit pridie Kal. Aprilis a.

qunefactaestaVandalisusqueaddesolationem ejusfactamsubKarolocolligunturannifere38D.De
quadrisautemlapidibusdirutaecivitatis Aquisgrani capella exstructa est.
[Bert. 15. J Post cujus

12 imperii
habito 4

Ludovici.
Vigilius

Interfuit

conciiio Aquisgrani
et post 2

anno Ludovici ejusdem,
abbas,
a.

14

Ludovici.

[Ado.]

annos snccessit Viennen-

mortem elegerunt

sibi cle-

rusetpopulus episcopum de regis palatio anno 813 Austrannum, cantorem ipsius, virum strenuum, cujusindustriaBraeenscsnegociatoresejusdemecclesiae ditioni

^

redacti sunt. Et hic superfuit annos
et

5.

Requievitautemannoabinc. Dom. 819,
in basilica

sepultus

sem tunc temporis ecclesiam Ursus, LugJunensem Ado regebat. Post Adonem Uilduinus nepos ejus Lugdunensem ecclesiam paululum non episcopus tenuit, et abscedens Lirinis monachus factus est. Post quem LugJunensem aecclesiam Laidradus suscepit honori rei publicae utilis Viennensem vero
;

sancti Petri apostoli

cum

prsedecessori-

Vulleri Bavarius rexil
(\

a.

11, cui

successit Bernar-

bussuis.

(Chron. Dlv.) Susceptum crgo ],. Ilum a Karolo contra Saxones per33annos majore dampno Saxo-

imperii Ludovici imperatorisSuessionensemonasteriumpetiit,etinloco
us>-

Laidradus vero

in initio

ejus

Agobardus substituiturejusdemecclesiae core-

num quam Francorum gestum

est.

Videnles Saxo-

piscopus,consentiente imperatore et omniGallica-

nes quod resislere non poterant, pacem petentes, baptizata est multitudo eorum. Anno ergo ab inc. Dom. 780 venit Karolus in Saxoniam in loco qui vocatur Patnsbronna,etibi habuit placitum magnum,

norumepiseoporumsynodo.Quodquidamdefendere
volentes,

dixerunt

eum

a

tribus episcopis in sede

baptismum, ditione rege posita, ut Franci et Saxoncs unus essenl populus. Duobus itaquepraeliis ita contriti sunl Saxoa

etibi convenerunt Saxones ad

D

nes, ut ulterius

nequc regem provocarent,'neque veniunti resistere auderent. Plures tamen nobiles eo bello consumpti sunt.

Anno 788 Ilispaniam aggressus sibi subdidil, et Britanniam. Per quadraginla enim et septem annos, quibus regnavit, ita ampliavit Francorum regnum,

Lugdunensi jubcnte Laidrado fuisse ordinatum. Ilic Agobardus et Bernardus Viennensis apud Ludovicum accusati, desertis ecclesiis, in Italiam ad Clothariuin se contnU runt; sed agentibus pi.s im peraloribus, uterque sedem suam recepil. Et post paucos annos Agobardus apud Sanctonas in expeditione regia defungitur. Bernardusquoque obiit,et Agylmarus substituitur. Amolo quoque Lugdunensem episcopatum suscepit, cujus auetoritasetamor
igitur

Karoli erga

eum multum

valu.t sancto papaa Leoni,

ut ipse hoc testatur in epistola ad

eum

missa.

VARLE LECTIONES.
**'

vocem excisam supplevi. 2U munitionis?
°$* H *

2* 5

vestigia?

NOT.fl.
Cai ° U

preuvesp

^*

d8ta ann ° regni 8 sine die et loC0, plancher Histoire de Bourgogne
>

t.

I,

163
(Fol. 61.)

HUGONIS ABBATIS FLAVINIACENSIS

164
inc.

(Gestap. R.; Chron. Div.) Suecesserat post Adrianum in pontificatu Romano Leo anno ab incanuitione Domini796,qui8editineadem sede an-

A

quoquc decessit anno ab
a

Dom.

818, etatis

suffl

72,

regni 47,

b Kal.

Pebruarii, et est sepultus

mensibus S, diebus 13. Hunc Romani letania majore captum multis affectum injuriis, erutis oculis,linguaamputata,annoDom. incarn.799fidemreMissus enim in gia implorare compulerunt. [Ado.J
nis
-2-2.

Aquigrani palatio in ;ccclesia, quam ipse a^dificaverat. Successit Ludovicus cognomento Pius, et per annos 23 magno moderamine rexit imperium, et bostibus fortibus resistens putenter eos terruit.
[Eimi. Ann.\

Anno 8iGobiit Leo papa,

et suece-

custodia, per

murum

sancti Pelri; inde a

noctu aufugit ad ecclesiam Francis Spoletum deductus, ac

dens Stepbanus sequenti anno
Paschalis.
\iniu 817

obiit, cui successit

demumadPalabronnam honorilicearegesusceptus, (Chron. Dic.) et cum bonore Romam est remissus.
causa ultimi adventus Karoli Komam ad reparandum secelesiae statum, ubi totum biemis tempus exegit, quo in tempore imperatoris et augusti nomen assumpsit a.799, ind.8, quod primis multum quidemaversatusest. [Ado.] Tum habila questione
llec fuit

Ludovicus concilium habuit de abbatibus et monachis, ubi interfuit Apollinaris abba
Flaviniacensis, et obbit 826.

(Ep. Hincm.)
incarn.

Anno

ipsius

domni Ludovici

8,

ab

Dom.

823, natus est eifilius Karolus inFranibi

conofurth palatio novo, et

ordinatus est piidic
filius, et

.-

de

eis, qui

Leonem papam

ita

i_» ,+ „.,^ inhoncste tractave
i

B
"

Idus JuniiDrogo Karoli Magui
„.,:.,„„„ n t^ n \l„l„„ n ;r,

datusestei

rant, et

deponendo contumeliaverant, ut reos majc-

statiscapiteplectendosjussit.Proquibuspiuspontifex intercessit, et rex eis vitam et membra perdonavit; in exilium tamcn sunt missi. Annu ab inc. Dom. 803, imperator legationem Roniain misit de inquirenda veritate,
si,

no. paepiscopatns Metensis, etHumberto Meldense traditum est. Qui invenit latii episcopium in ipsa aecclesia quaterniunculos de vita sancti San„! ll,,n,Kni.(A niiTui/inl nni proaccntori

ctini,

sed valdecontritos.

Eodem anno

in territorio

Tullensi, villa Commarciaco, puella sabbato sancto post acceptam communionem jejunare coepit, et

ut ferebatur,

tres annos

sanguis Christi in Mantua fuisset inventus. Qua de causa Leo in Franciam venit, quem imperator Rc-

lnorum civitate susceptum, natalem Doinini cum eo celebrem duxit,et donatum maximis muneribus per Ravariam ire volentem deduci fecit usque Raven-

etpotus perceptione iterum manducare ccepit. (Chron. permanens, Div.) Habuit Ludovicus et alios tres filios, Lotharium, Ludovicum et Pippinum, et ex alia uxore

absque omnis
a. 8-26

cibi

juniorem,

[Einh. Aun.\

quem diximus Carolum. Anno 824 Paschalis papa

obiit, et

nam.
800 delata sunt cor pora et ossa sancti Cipriani a Carthaginc cum reli[Ado.J

Anno ab

inc. Doin.

Eugenius successit, et tribus annis administrato pontiiicatu Romano, Valentino sedem reliquit, qui

eodem mense obiit,etGregoriusIVsuccessit. (Gesta
Fuld. 833, 834.) Hujus tempore, ut in Gestis Franeorum Legitur, Ludovieus in Elisatiamprofectus occurrentibus ibi filiis suiscum
a.

quiis Scillitanorum
ejus, et

martyrum, Sperati et sociorum &p. R.) Sedit
Johannis Baptistae

19. (A.

Lugduni

in ecclesia sancti

posita.

(Eimi. Ann.)
Italiae

Anno ab
in

inc.

Dom. 810 Pippinus
substituit, et

praefato

rex defungitur,

cujus regno Karolus filium

GregorioRomano pontificc, judicio episcoporum nomen deposuit et ad penitentiam agcndam
aliquanto teinpore privatuset inclusus victitavit. [Ado.] Anno 828 cum omnis potestas Francorum
Pii

ejus

Bernardum nepotem suum
inc.

regem

appellari constituit.

Anno ab
papte, qui

Dom. 813 quidam de primoribus
in

Ludovici studio vacaret

Romanorum conspiraverunt
comprehensi

interitum

Leonis

boni

spem

246

non ferentes,

otio, quidam tantam uxorem imperatoris ab

jussu illius interfecti sunt.

Exacto vcro papatus sui anno 21° cum gravitcr aegrotaret, Romani collccla rnanu omnia prasdia, qua3 in singulis civitatum leniloriis noviter con-

ejus latere in Aquitaniam sub custodia dirigunt. A rege quoque universus populus deficiens ad filios

ejus se transtulit
247

:

ipse custodiffi traditus est, uxor

ejus itidem custodia^ mancipata est; sed nutu Dei

primo diripiunt, deinde concremant. Quos prohibuit ab incepto Bernardus Italias rex, et eodem anno obiit papa Lco. (Chron. Div.) Extremo vitae suae tempore congregatis omnium Francorum primoribus, Ludovicum
struxcrat,
iilium

adversa prospera succedunt, populi ad penitentiam 248 convertuntur, ipsum in pristino
post tot

D

gradu revocantes sublimant, filii nunciis missis veniamflagitant,matremreducunt. [Regino.J Clothario
249 Italiam nisi patre jujam imperatori ut extra procederet 230 principes imperant. Quod bente non

suum

consortein regniet imperialis nominis

fecitheredem,iinpositocapitiejusdiademate.[BERT].

divina

251

pietate et gralia factum est quia ipse

252

Quo

in

teinpore llerilandus suscepit Virdunensem

episcopatura, vir multum simplex et ultra modum infirmus; et hic expletis in episcopatu annis 7, obiit Aquis, et relatus inde, sepultus est juxta Anstran-

iinperator in sequentibus judicio episcoporum ad penitenciam reconciliatus est. Fuit autem hec dejectio
253

maxima ex parte

facta pro

multimoda

for-

nicatione Judith uxoris ejus.
[Bert.]

num

in basilica sancti Vitoni.

(Chron. Div.) Karolus

Anno 839 Lotharius

relicta Francia Ita-

VARLE LECTIONES.
«• bonis supplevi. 2 " tum. 2 " divina deletum.
p. t. a.
252

peniten supplevi. supplevi. 253 dejectio deletwm. supplevi.

ut extra deleta.

J3

°

procederet dele

165
liam petit.

CHRONIGON.
Ebbo Remorum archiepiscopus deponidampnantur, quia
in deje-

— LIB.

I.

166
,

A

Dom. 842

w

Normanni,

id est
1

aquilonares populi,
Lotharii et Karoli.

tur, et multi alii exilio

vastaverunt Rotomagum, anno
(Gesta. p. R.)

ctionem imperatoris conspiraverant. Defuncto autem Herilando antistite, abiit pars cleri et plebis
Virdunicao ad Hludovicum imperatorem
inc. 827, et

annoDom.

Hildinum de Alemannia, virum bonuin et sanctum, qui in episcopatusuomultasaecclesiasconstruxit, et multa bona operatus est (Chron. Div.) Ludovicus igitur

petierunt sibi dari

domnum

Anno 844 mortuo Gregorio Sergius papa succedit, et 3 annos administrato sacerdotio Leoni IV dereliqu.it, et post annos. successit
.
.
.

etNioolausI. Quiexactisin sacerdotio 10 annis Adriano cathedram reliquitanno ab inc. Dom. 808.
III

Benedictus

annis

2,

regnum suum
qui erat major
Italiae, et

inter filios

suos dividens, I.othario

natu tradidit imperium et regnum

se dividunt,
didit

partem Francke quam Mosa et Renus intcr et partem Burgundiae; Ludovico traBawariami Saxoniam, et regna quae Karolus
;

(Ghron. Div.) Lotharius igitur major natu optinens imperium, Contentus fuit ea parte regni quam supra dixiinus, cum urbe Boma et Italia. Indictio
15
fuit

annus Lotharii imperatoris
13,

in

Italia 33, in

Francia

[Ado.J Habuit lilium

Ludovicum

qui in

subegerat

terram

sibi

Pippino Aq litaniam, Wasconiam et subjectam usquein Hispaniam; Karolus

vita patris

Romae

a

Sergio papa

minimus natu, qui Calvus est dictus, adeptus est Franciam, Burgundiam, Neustriam. Unde indignati
sunt fratres, quia nolebant

B

perator appellatus

est.

coronatus et im[Beut.J Regebat tunc Virdu-

eum

sibi

aequari,

vel

quio melior pars regni

ei

collata fuisset. (Fol. 62.)

nensem aecclesiam praefatus domnus Hildinus episcopus, vir per omnia laudabilis. Sed liic post bellum in Fontanido actum magno odio habitus a Lothario imperatore, anno ab inc. Dom. 851 obiit in
ista civitate

Unde post patris obitum grave inter eos ortum est tamen statuta patris immutari non valuerunt. Ad extremum etiam Aquitaniam Karolus optinuit. Pippino enim ante patrem defuncto, filius Pippinus remansit, qui quia ad regnum gubernandum minus fuit utilis, ad Karolum se principes
bellum, ct

cum magno doloreet

tristitia

IdusJa-

nuarii, exactis in episcopatu 24 annis, et sepultus
in cripta saucti Vitoni.

Post cujus excessum ordi-

natus est

in ipsa aecelesia

donnus Hatto,

et pro prae

dictoimperatorisodioinvenittunicam sanctse Marise per multa scissam et disruptam, id est res praefatae
aecclesiae niniium subtractas et alienatas.

contulerunt, et

regnavit Karolus Calvus annis

Anno Doinini 839 corpus sancti Bartholomei Beneventum delatum est. Obiit Apollinaris abbas Flaviniacensis pridie

Pro quarumalienationcetsuorumafflictionetotonisuerexit

Kalend. Aprilis,

duodecimo anno
est an-

Ludovici, et post duos annos Vigilius successit annis 14, et post

eum Arewaldus subrogatus

G

no 25 ipsius Ludovici.

autem Ludovicus 12 Kalend. Julii anno ab inc. Dom. 840, [Ado.J imperii sui anno 25. Corpus ejus a Drogone fratre Mettim delatum et in ecclesia sancti Arnulfi positum est. Successit Lotharius in
Obiit

donec miserante Deo omnia reduceret et redintegraret. Insuper etiam optinuit apud Lotharium juniorem rcgem villas et praedia quamplurima, ut demonstrat cartarum notitia. Erat enim intentio ejus et labor nimius, ut aecclesia sibi commissa
ad pristinum statum
exaltaretur et pace frueretur.
vitae Lotharii junioris.

se contra inimicos aecclesise,

Quod et fecit diebus Hic accepit partem reliquia-

regno.
[Begino.J Anno ab inc. Dom. 841 fuit apud Fon. tanidum bellum gravissimum inter fratrestiliosLudovici,etnon sinc magnosuorum dispendio Karolus et Ludovicus vicerunt. (Ann. Lugd.) Eodein anno Agobardus Lugdunensis episcopus obiit; et illud memorabile opus, quod stetit a tempore Trajani

rum sanctorum confessorum pariterque ponLificum Mauri, Salvini, Araloris, quorum corpora sancto
Agerico revelata, et ab eodemfuerant honorabiliter etsanctissimeordinata in eademaccclesia ubi primo fuerant tumulata, sancti Petri apostoli nomine con-

impcratoris et
sulit, et

Forum vetus

appellabatur, Lugduni

nova sancti Medardi inmonasterio quod Theolegium dicitur, aecelesiae suae subjectum. Brachium vero sancti Mauri in aecclesia quamipse
Hildino
i:i

secrata, sed

adomno

tecclesia erant translata, et reposuit

oorruit. (Ghron. Div.)

ergo quisque sibi conin castello novo, quod nunc Hattonis castrum ab ne alter sibi praeferatur cavet, unituin Fran- jj auctoris nominc vocatur (04), construxerat, sub alcorum regnum fooda seclione sciderunt. ct exteris tari recondidit ad salutem et praesidium posterorum. nationibus occasionem rebellandi coutulerunt. In(Fol. 62'.) Lothario ergo juniore rege filio Lotharii

Dum

gruentibus enim Normannis, Danis et Britonibus, iiunt christianoium strages, depraedationes, vastationes, incensiones. Ilac
se reges, et quia armis

diem obeunte annoabinc. Dom. 874 inmense Augusto, etiam iste obiit Kalend. Januarii, et est sepultus in basilica sancti Vitoni, in cripta juxta cor-

dccausa pacificantur

inter

nonpossunt,pecuniis se re. dimunt (Ann. Prud.) Eodem anno, qui crat ab inc

pus domni
23 annis.

Ilildini

episeopi,

exaetis in episcopatu

[Bert. 18. J Ipse etiain

inehoavil

novam

VARLL LECTIONES.
S54

corrige

DCCCXLI.
NOTiE.

(64)

Hattonchalel a dextra Mosae laud proul ab oppido

S.

Mihel.

167
ecclesiam sancta?
slruxit.

HUGONIS ABBVTIS FLAVINIACENSIS
Mariae, et

168

magna ex parte con

A

Eo tempore praesidebat Metensi aecclesiaeAdvenVirdunensi H.itto, Lugdunensi Reniigius. Hic Adoni Viennensi cpiscopo, Romanae ecclesiae vicario, ct Nicholao pap;e pro eisdem epitius pontifex.

nerimusunanimiter inidipsum,oportebit decentius emendari et tamquam tenenatum elleborum amputari, Et post pauca hoc addiderunt: Quidpntamus,
si

bealissimus papa Nicolaus in diebus suis audis-

set,etin litlerisqua

i ab apostolica sede conjctis, quodlayci comites non pcr inilter ent in civitatibus

Bcopis-Treverensi et Coloniensi (65)

depositis

lit-

episcopos ordinari/nisiquossecularis potestas elaiere suo

terasmisit. Clerus quoqueColoniensiseidem itidem misit litteras quae babentur in catalcgo. Sed cum
;

veretur? Quosve gemitus daret,

misisset.Quiiinde scriberet? Quodoloremocum perspiceret saillicite tractari

a

multis perlaboraretur diverso

modo tum timore

cratissimumordinem tam

etadtan-

regis lum amore illorum, nullatenus persuaderi papapotuit, utrestaurarentur. Defunctoautembeato Nichoalo cum imperante Ludovico successisset

tum nefas prosilire quemquam ausum, ut de sede apostolica tam inconvenientia et extra usum ecclesiasticumomninoscriberet.Tz\es{\\nc'\\\&z\\\zQvan\.
episcopi.

Adrianus, et litteras misisset Galliarum episcopis,
ut non alios ordinarent episcopos nisi quibus prae-

[Regixo.]

Anno ab

inc

Dom. 835 Lotharius

divi-

falusimperatorepiseopatumconcederet,etordinari
mandaret, non conscnserunt venerabiles episcopi, sed pariter congregati litteris factis communiter

^

suggesserunt papae, se decreta sanctorum patrum fideliter observare velle etsecundumscitacanonum episcopos consecraturos; quarum textus in eathalogo sacrarum scripturarum habetur. (Fol. 62 b .) Scripsit et aliam epistolam Gerardo duci et Rofrido
comiti et omnibus Galliarum comitibus, ut nullius hominis favore vel gralia permitlerent alios viros
eeclesiastici

sit impcrium filiis suis, Ludovico Italiam, quem et imperatorem appellavit; Lothario regnum quod suo nomine vocabatur, et Carolo regnum Provincise alque dispositis regni negotiis, in monasterio quod Prumia dicitur monachus factus, diem clausit ultimum ipso anno 3 Kal. Octobris. Anno 850 indict. 4 Lotharius Teutbergam duxit uxorem.

Anno
lum
rius

8:i8

Karolus rex Provincise moritur,
et

et

de

regno ejus inter Lotharium
filium Ludovici

patruum elus Karoet

ordinis in episcopiis totius Galliae et

facta est conlentio, et Lotha-

Burgundiac consecrareepiscopos, nisiquos Ludovicusimperatorjuberet,cuisatisluculenterethoneste obviaveruntpraefalivencrabiles Galliarum episcopi,
litteras illasper verba singula discutientes, et

Hucberto ducatum dedit inter Jurum tem Jovis, quia sororem ejus habebat.
(Fol. 62.)

mon-

Anno ab

inc.

Dom. 800 Britones Franet

quod

ciam invadunt, contra quos Carolus pugnavit,

sanctorum palrum decretis consona non essent humililer suggerentes, inque h.ujus responsionis ex-

C

Briltanniam intrans, turpiter victus aufugit. Anno ab inc.Dom. 862 rex Brittonum nutu Dei percussusesl, etannosequentiBrittonesei subduntur. Anno ab inc. Dom. 800 Rollo Normanniam intravit, et

tremitate epislolam papae Nieholai praedeeessoris
sui interserentes.

quamad quendamepiscopum
:

Gal-

deordinibus sacris pieet luIllwl autem, cidissime exprimens in h;ec verba
\v£ misit, inter eoetcra

postmodum baptizatus Roberlus
est.
0-2'.)

iu bapti-

smate dietus
(Fol

frater karissime, ridicuhsum sonuit, quod apicum tuorum gerulum nolis ammendans, hunc prcsby

Anno

808, ind.

1,

Lotharii

regis

pore facta est in terra

Francorum

et Galliseet

temBur-

terumcsse Cerardi illustris comitis perhibuisti. Verum quidhocscribensprudentia tuadicere voluerit, telqu dsv.per hujuscemodi terbo inlellcxeris,fateor,nos ig noramus. Xumquid Gerardus comes illum

gundias fames valida, et mortalitas hominum, et pestis animalhm (ef An. S. Columba). Quae sic
justo Dei judicio in

populum

desevit, ut multi pa-

presbiterumconsecravit?Numquiddeipsiusestdiocesi? Ubihoc legisti? Ubi hoc didicisii? Nisi quia
presbiteri uou speciaiiLr ecclesice ci ritatis autecclesicepossessionis, autmartiriiautmonaslerii secun-

triam deserere et ad terras alias cogerentur demigrare, adeo ut multae urbes Franciaa raro incolerentur habitatore.
(Fol.

G2 b .)

Annoab

inc.

Dom. 864 Iranslatum
;

est

corpussanctaeReginae virgin setmartiris de Alesia

dumsacras Scripturas n-dinantur, sedindomibus
laicorumconstituuntur,etcumsecularibusaieocontersaniur,utjum non Deinec ecclesiv cujusl bet, sed illius comitis etillius duciscsse dicantur ;itautimplelum sitquodper prophctam dicitur: « EL eritsicut
populus, sic sacerdos (Ose, iv, 9).» Quod fortasse unum est eorum. Qum cv/m in nomine Domini conve-

D

civitate

apud Fiaviniacum castrum seu cenobium,

praesidente loco eidem, cujuserat juris civitas praefata, Aigilo

abbate, postmodum Senonum archiepiscopo,.regnante Carolo Calvo. Hic est Aigil abbas
Flaviniajensis. qui cellam Corbiniaci instituit, et

duodecim ibidem monachos posuit (66), annis ex quo Flaviniacensis Eecclesia ipsum Corbiniacum
Avalinse seu Nivernense comitatu apud Ammondas sitoManassisabbas,ut testatur tabula.monasterium conslruerevolebat.R ginaetranslationemdescripsit auctor anonymus apud Mabillon I. I. Eidem Eigilo Isaac episcopus Lingonensis altaria nonnulla in qui. busdam pagi Attoriensis ecclesiis die Sabbati raen.

NOTjE.
(615) Cf.

Annales Hincmari, Fuldenses

ei

Regino-

nem.
(G6) Probatur ipsa constitutionis tabula apud Mabillon Act. SS. Sa?c. IV, 2, p. 240, scripta anno 864 sequenti die post humationem corporis S. Reginae martyris xi Kal. April. In eodem enim loco in-

;

169

CHRONTCON.
62>>.)

tius.

LIB.
.

I.

170
AgelmarusArvernensis,
nius

optinuit dueentis quinquaginta octo (fol

Post

A

.

ricensis,

Vigilium

a.

839, ind. 2,

Adrevaldus successit, et
a.

Marianus
rinus
10,

a. 1

Caroli viguit. Vulfaldus in
(67) et
in a.

8,

Wa-

comes

Hic dedit privilegium ecclesi» Flaviniacensi. Sub Nicholao I papa habita est cum
(73).

Linguonensis

Gotserus

sub eo Saruisus decanus in a. 1S obierunt Hugo successit
;

quinque patriarchis synodus octava 150 patrum apud Constantinopolim, Basilio Magno imperatore
petente et praesente.

Sanctus Ezgil in a. 24, ind. 11 a. 857 transtulit corpus sanctae Rcginae. Geylo successit ina. 26 ab inc. Dom. 866 in episcopatum Linguonensem promotus, et ei Sigardus a. 870, 30Karoli successit

(CAron. Div).Imperatov ergo Karolus cognomen-

imperatoris sororius a. 880 (68)ind. I3,anno Karlomanniprincipis secundo consecrationem ecclesiae Flaviniacensis a Johanne
II

inde Wilfridus Ludovici

optinuit, et in anno eodem 880 ind 13, cartaminterabbatem etvasallos ejuset monacos fecit (69). Adalgarius abbatiam a

papa

et

18 episcopis facere

anno dom. inc. 877, ind, vita functus estpridie Nonas Octobris,et Hermentrudis regina inflnibusLugdunensium, et sepultus Nantoade m monasterio sanctorum Petri et Pauli sed monitioneangelicatranslalus Parisius ad Sanctum Dionysium regaliter tumulatur. Successit Patri Ludovi1
1

to Calvus

;

cusjquiregnavit 4annis etei successit Ludovicus Karolinepos, vixbiennioregio nomine functus. Hic
;

Carolo Simplice (70) optinuit, et quia res ecclesi;e
pervasit,
(71).

Romam

evocatus, Trenorcii obiit

B

a

893

etiamWalo episcopus a Silvestro papa excommunicatus proptcr invasionem ejusdem ecEst
clesiae, sicut in litteris
cti

Danos perdomuit, ut vix superesset qui renuntiarepotuisset. Adriano papae Johannes VIII successitanno Dom.870. Hic ad Ludovicum venitin
tanta cede

Franciam,etcumeoloquutusest.HicLudovicus2an-'
obiit 882.Ka"olus, qui Simplex dictus est, cunis orbatus patre remansit. Ob id Franci anno regn, 888indict. 6., Odonem,RobertiAndegavorum
in

Aquini ante

Walonem

ele-

no regni

episcopi invenitur.
:

Anno

856,

Adalgarius epi-

scopus fit praefuit a. 33, [Regino.] In quo spatio imperiumper multosdivisum et scissum est. Boso regnum Provincia^, Wido imperium, Odo Franciae regnum sub Carolo Simplice, Rodulfus Jurense,

comitis liiium, quiaNormanni imminebant,tutorem regnietpueri elegerunt, et licet reluctantem, sub

Karolo constitueruntregem. Hicquodavixit hostes

Carolus junior imperium. Anno translationis sanctae Rcginae primo obiit SalochoDolensisepiscopus

postquam adolevit, patienter sua regnarestituit, a quo et parle regni donatus
est.

fortiter pressit, et Karolo,

Fiaviniacensismonachus, cujuscorpus post200annos incorruptum repertum est.

Remigius Lugdunensis 49 episcopus,

et

Ado Viennensis miserunt

Lotharium igitur juniorem cognomento odivu», rex l,umu Calvus, iv\ Francueimperiumadcptusest,scdLudovicusItaii;e rflv alter fnntnn ™,>,in.„,M„„, ..„„.„: rex alfoi» fratcrmonarchiam regnicupiensinvadere iterum contra Karolum bellum cxcitat, et Norman-

(Chron. Div.) Post

literaspraefato papaeJo-

~ Karolus

frater (72) ejus "^*'"' u "

^

hanni pro simonia et quia per

manum

laicam quili-

L

uti muigiii ad episcopatum proinovebantur (Cat bet indigni au episcopamm promovebantur, (Cat, pont.) Huic Johanni anno Christi 880 Marinus suc

:

:

1

Adrianus sedit anno 1. Successit 233 et ei Stephanus a. 885, ind, 3. Ilic propter temeritatem
cessit
et

nos aliasque gentes contra eum cvocat, quas Karolus superat,et fratrem de finibus suis expulsat.
(Leg.
i,

Frotharii Burdigalensis episcopi litteris missisAu-

534.)

Anno 870 conciliumhabuit Karolus

inTicinensi palatio, cui interfuit Berhardus Virdunensisepiscopus. Dampnati et dcposili sunt Eda-

Lugdunensi archiepiscopo praecepil ut, sumpto uno vel duobus ex eadem provincia episcopis, ad eandem ecclesiam 257 euntes pontificemconsecrarcnt
;

reliano

ESa

si

cx episcopis provinciae jamdicta^ne-

m deest m relia swpplettm.
c.

VARLE LECTIONES
s87

m
(mense
DCI 26)

c.

NOLE.
S
i

hl Dll. a. bri,

°?-^ 865. 865,

6

^ anno inill

re gn» Caroli 25
Q a.

Octo-

jam f>lll'l>l>hrit currcbat

porri. regni

™^»,,l:* contulit

D

Ibid.,K.
(07) Regnante Warino illustri comite Carolus Calvus monasterii Flaviniacensis immunitatem conlirmavit vnKal. Jul.,a. regni 10, ind. 12. Oseni villae. Bouq. VIII, 500. K.

tur et fratrum bona confirmantur. Mansi K ' ° "' /mn\ I ,n-i__ ,i... (70) Imo Calvo, ut litteraedocent Caroliimperatoris datae vii Kal. Mart.,ind. 10, anno regni 37 et anno imperii 26 (anno 877). Bouquet t. VIILp '657
,

confirmatur in synodo Ravennatiea 877. Plancher. t. I, pr. p. 11 K,

vi

Kal

Dec

Mrumconseusu illius auuou, furati smt.pro crilegiofurti excommunicamus K.
(69)

nobtsin monasterio Flaviniaco miuistravit, cujus houunes scutellam argenteam sanctiPetri, nescio
sa-

Johannem VIII papam anno 878 in Gallia commoratum esse constat. Ipse in epist. 97, Mansi t.XVII, p. 84, scribit : Admardnm prcsbyterim qui
(68)

(71) Adalgariumanno89S adhuc inter vivos fuisse probarct donatio qusedam Ardradi data iv Non Februar., a. regni 3CaroliSimplicis Labbel 271 nisi in actis synodi Cabillonensis (Mansi t. XVll'
;

p. 310; legeretur, Kal. Mai.,a. 897,

ind. 12 convenisse episcopos quaestionem instituturos in Gisfridum monachum Flaviniacensem, qui quod Adalgarium veneno suslulisset aceusabatur K
(72)
(73)

Signa chronologica Ilugo minus accuratc readidissevidetur.Exstiintlittcrae Johannis VHIpapaedata3ivKal.Jun.,ind. 10, imperantedomnoCaroio a. 2,

Patruus.

Achardusepiscopus tabula data

regnante Lothario
altare S.

vi Id. \pril rege, ann. 12 (867) Flaviniaco

scopo

quibusFlaviniacumAdalgario Eduensi epiet

Labbe

I,

successoribus ejusin perpetuum concedi-

Martini in Chidiviaco villa cedi iussit. 270, K. Sed nomen hoc, aeque ac sedes

Edacii, latet.

Patrol. CLIV.

ni
mincm possent habcre,

.HOGONIS ADBATIS FLAVINIACENSIS
ipsi
fisi

m
Karolus
n
r\ r\ r\ ;
. . . .
.

sua

auctoritate
_-*

A

episcopum consecrarent. Stephano successit For268 Linguomosns qui Silvesterll. Hic Augrimum ' Aureliano Bem rcstnuravit, qui defuucto

ccssit, cujus fucrc fratres Ludovicus et !_. u __L!.i IV T"Y •> _a». regnavit annis 8 ; obii.t Non. Decembris
_

_.

j

.

_ _-_ »-_-_

» t>

Qh anno 884,

m

Lugdunensiinlocoejussubstitutus. Formosusviccs suas Darnoino Vicnnensi commisit "°,qui fuit frater Bosonis regis. (Ser. abb. Fl.) Formosus papa

quoannoNormanniBurgundiam invaserunt. [Recino.] Karolus, cognomento Calvus, obitufratrisaudito, [taliamintravit, sed a Karlommanno nepote territusfugrt, et eodemanno, ut praediximus, vita
dccessit. (fol.63.)

Karlomannus obiitNonis Decem-

Walonem Eduensem episcopatum

sibi

vendicantem

exeommunicavit,quoniamordinator archiepiscopus Lugdunensisa Stephano papa depositus, seta Formoso restauratus, suum non haberet pallium nec restitutam sibi digaitatem qui posset episcopum consccrare ? et cum contradiceret consecrationem
;

brisanno884, etsequentiKarolus imperator efficitur, ethocpostannumunumdcfuncto, aliusKarolus

Simpleximpcrium assumpsit, quiregnavit 29annis. Ludovicus autem Karlomanni frater rex Saxonum
constitutus,adhuceodemfratrcviventeBavariamintravit. (Chron. J)it>.) Anno abinc. Dom.881, Non.
Aug. pugnavit Ludovicus filius Ludovici regis contra paganos et contrivit 283 eos; regnavit autem ann. 3. [Regino.] Ilisduobus fratnbus, Ludovico sc.hcet et -™. «-. ,i^ i.-„ intra quinquennium defunctis, ad 111Karlomanno, ;.-.*..._ niiinnnnnniiiin .lnlimiMis flll ju.,1

Tcutboldus episcopus ex parte papae. Excommunicatus est autem propterecclesiam sanctiPetri Fla
viniacensis qua.n invaserat.
et

Excommunicatus
.

est

Richardus dux, et

Manasses

et

Ingelbertus pro

i.

i

B

invasione aecclesiarum etmaximeEduensiumusque ad satisfactionem, Invenitur hcc in litteris Aquini ante Walonem pctitiet electi Eduensis episcopi. Et

niorem Karolum rerum summa pcrvenit, qui consecratus est a Johanne papa imperator. (Chron. Div.) Annus 885, indictione 4, annus fuit imperatoris
Karoli in Italia
[Bert.]
5, in

Tedaldus lOKal. Septembris dom. inc. 850 anno, ei ind. 4 ;cui 6uccessit Isaac 880 ind. 13; et Flaviniacensi promotus Geylo successit deabbatia
in

oricntali Francia 4, in Gallia 1.

episcopuni Linguonensem anno dom. inc. 880 262 ei Augrimus. et , ind 13 M1 et eiTeutbaldus
,

Anno 879: ind. 12, suscepitregnum Provinciae ad Viennam Boso Idibus Octobris, lum eui successit Ludovicus filiusejus post.
Warnerus
. .

obiit 908.

Temporibus igitur Ludovici Germanici regis Dado suscepit episcopatum Virdunicae urbis, anno ab inc. Dom. 885, cum qua optinuit plurima. Quo mortuo Karolus, ut diximus, monarchiam adeptus est. Dado episcopus Virdunensis ante episcopatum praefuit abbatiae sancti Vitoni, quam etiam sumpto
episcopatu non omisit; qui adquisivit ecclesia. illi plurima, cujus ecclesiae canonicus Bertharius in

.

;

891,

adhuc juvenis, auctoritate papa3 Stephani sub tutoribus Richardoduce et regina. (Chron. Z>.».)Inpartibusigitur Bavarke et Saxoxoniee et Italiae imperatoris Ludovici Pii filiusLudovicus, et Lotharius Lotharii, imperatoris filius

ejusdem
1

ecclesise requiescit
.,

cimiterio.

Anno

inc.

verbi 88

Normanni

pagani Flaviniacum castruin

tenebant. Post obitumeorum filii gnaverunt.Nam Lothariusjunior rexobiitsine filiis. [Beut.] Ludovici igitur temporeannoab inc. Dom. 878, ind. 8, post excessum donmi Hattonisdomnus
ct

ipsius Ludovicire-

seu cocnobium ingressi, occiderunt monachos cum 2C5 a famulis 8 264 numero, et manserunt dies 14 3 Idus Januarii usque 8 Kal. Februarii.
,

[Bert. praf.] In dicbus igitur pontificatus domni Dadonis, cum ejus bono studio et inclita fama pcr

sanctissimusvir Berhardus acclamalione cleri et populi factusestepiscopusVirdunensis, cujusintenlioetstudiumsanctissimum fuit inceptambasili-

35 annos multaaecclesia3sibicommissae provenerint prospera, cum 30 anno principalis secclesia peccatis exigentibus igne consumpta, libri et memoriae san-

camadperfectum usque perducere. Quod

et

fecit

Deo miserante. Signa grandia et honorabiliaet minora valde bona ibi esse constituit, pontificalia vcstimenta, et ornamenta aecclesiastica quamplurima, etferetrum ubi suntreliquias sanctorum aecClCSIIBSUlDCyillUlll. Canonicos suos canonice vivere clesiaj suas contulit. liaiiuili.uisouu- taiiuim.u ntv/iu osfecit villanispresbvteris viamjustitiae viriliter

ctorum patrum maxima ex parte eidein essent trapatrum ditse, Bertharius presbyter, ne sanctorum memoria et Virduncnsium pontificum sacrosancta
venerabile studium et operatio sancta penitus oblilevioni traderctur, qua3 de sanctis eorum actibus gerat, breviatosermone comprehendit, praesentibup gratum, posteris utile. (Chron. Div.) Karolus ergo .„«^...,
&
,

D

italiaj

et

Saxonias adcptus

impenum, postquam

tendit, etpuerosin diviniset
et per

humanis

libris

per se
in

alioscumsumma

caritateinstruxit. Obiit

Theolegiomonasterio, ubiet corpus e3t pridie Kalend.Januarias. (Chron. Div.) Fuit in episcopatudecem annis. Obiit igitur Ludovicus jusris filiusetfrater

ejus conditum

Normannos, qui Parisius7annorum obsidione attri888. verant, sibi subdidit, obiit anno ab inc Dom. anno imperii sui 4. ind. 0, pridie Nonas Octobris,
[Regino.] Post

regnum

accepit Arnulfus nepos inc. Dom. 888, ind. 0, codein anno ab

quem

illius
scili-

tusetsanctusimperator Lothariiimperatoris senio-

cet anno, filius Karlomanni
ris justi et sancti.

filii

Ludovici impcrato

noab

juniorisLotharii 4 Idus Aprilis aninc.Dom. 878. Karlomannus filius ejus suc-

(Chron. Div.) Itcrum in Francorum regno Nor

VARI.-E LECTIONES.

I^SK.!^"
158

Au»r swvlevi ex Serieabbatum.

ita Teut excidit.

2b9

restitui ex Serie restitu, /reparavit inr c. swvleo. ita suppleo. »« V.

:

:

:

«

legi videtur.

260
_

«a

suppleo

;

xn

om.nisi codic

nonnisi

V apparere

videtur.

173

CHRONICON.
et

— LIB.
plectitur.

I.

174

manni insurgunt,
9,

anno ab

inc.

Dom.

891, indict.
et

A

Gallias,

Hispanias,

ltaliam

Franciam

totum

cbristianorum vastant regnum. Civitates Parisius, Belvacus, Carnotis et Meldis et reliquae non sccus
tur,

(Cfl^.^^^.)FormososuccesscruntBonifaStephanus, Theodorus, Johannes IX. Anno 910, construclio monasterii Cluniacensis, et 918 obiit Willclmus dux constructor illius.
cius,

undiquocivitates dii-ipiuntur, vastantur et evertuncorpora sanctorum infra muros recipiuntur ti-

(Ser. abb. Fl.)

pus
et

obiit, qui praefuit annis

more hostium. Corpus sancti Benigni, Divionensis
ecclesias patroni,

Anno913, Walo Eduensis episco20 sub Carolo Simplice
;

Herveus successit.
|Fi.od.]

Linguonis fertur. Sanctus Sanctilis

Anno

919, cccidit

nus Meldis

Remis grando mirabi-

in

ecclesia majore positus a Virdunensi-

bus maximo pretio Virduni relalus jam erat superioris fugse 266 tempore, a. 80G. Normanni Gallias pervagantur, Ilispanias, adeunt, Rodanum intrant
fiuvium, Italiam populantur, et

ovum gallina) superans magnitudine, latitudine medium pahme. Anno sequenli mel in spicis inventum est et flores in arboribus maturis jamTfrugibus.

totum christiano-

rum pessundatur regnum. Interea congregati Francia3 principcs concilium de magnis rebus ineunt, et,
ut prajdiximus,

Odonem licet reluctantem sub Carolo
Vedast.) Indict.
10, fuit

ab inc. Dom. 917, Rodulfus rex constitutus est, et 21 rcgni sui anno ab Ungris id est Sarracenis interfectus est, et Ebbo dux castri Dolen-

Anno

3

constituunt rcgem. (Ann.

annus primus imperii Widonis augusti, qui per Galonem Linguonensem episcopum constitutus rex,

cum

audisset

Odonem regem

factum,

cum Beren-

invasitregnum Hugodux, capiens in vincuKarolum Rodulfi filium; et regnavit usque ad annum dom. inc. 981. Eodein ctiam anno qui crat ab inc. Dom. 920.
sis; et
lis

obiit Rollo
filius

gario rege Italia3 multa bella gcssit, et victor revenicns imperator creatus cst. Eodem anno apud

m

Normannorum princeps, et Willelmus ejus successit, qui dolo occisus est anno 943,
filius

et

Richardus

cjus successit.

Tullum

Alpes ultra Jurum Rodulfus rex factus est 92anno. {Chron. Div.) Anno igitur ab inc. Dom. 893, ind. 11, Odone regnante in Francia, Aret circa

(Chron. Div.) Exorta ergo discordia inter Caro-

rolum
et

et regni principes, flunt lites et bella, rapinaa
facti

incendia, et innumera

nulfo in Italiaet Saxonia,

Karolusjam juvenis Francorum repctit sceptra, et memoratus Arnulfus imperii invasit monarchiam, Romam cum assensu
Konnosi papae capiens, a quo in imperatorem promotus cst. [Regino.] Tunc primum a Francorum

Tandem rcx

undique seviunt mala. pcnitens principes ad concordiam
eis firmat.

commovet, pacemque exoptatam cum

Richardusigitur,quiabexequutionejustitia3cognomen acccperat, quamdiuvixit, Carolo regi semper
fldelisextitit;

regibusadextraneos translatumcstimperium,prinuipibus regni

quo mortuo anno 922, Odone quoquo

parvipendentibusKarolumob tardum
Odonis regis rexab Arnulfo eonsti-

r

mentis ingenium. (Chron.Div.) Zendebolcusinprajsentia patris sui
iutus, cui

rege defuncto, Kalend Januarii praBdictus Robertus frater ejus sperans et cupiens eam partem regni,

quam

ipse^tenucrat, quia

ei a

Carolo Simplice, qui

Arnulfusregnum Lotharii dedit,etpostea ilius ejus occiditur, et ipse obiit anno 901. (Ann. Vedast.) Odone ergo anno regni sui 12, ab inc.
Oom. 899 defuncto, rociprocate

totius regni erat dominus, non reddebatur,

invasitlyiannidein,

palam etaquibusdam episcopis diadc-

Normanorum

ct

Danorum emergunt fluctus
;es in

materegiocoronarietsceptroregniinsigniri partim partim minis extorsit, sed nequaquam hujus pra^rsumptionis letos exitus habuit.
blandiciis,

;

Ungari ab aquilonc.

[Regino.]

Anno ab

inc.

iaraceni a mcridieet finibus Hispanicc

Dom. 900 Arnulfus impcfilius

iuteritum confligunt Gallias >mnia sevit gladius, cuncta dantur incendio, sanitorum loca traduntur cxterminiu. (fol. 03'.) Eo

prorumpen(Chron. Div.). Per

rator obiit, ct Ludovicus

ejus successit. Hic

mno Burgundia
'1

quibus tenirrensRiehardusduxjustitiariusbelloeos fudit,
;

vastata cst a Normannis

obiit, et ConConradi ducis regni sceptra reliquit anno ab inc. Dom. 911. Mie ctiam regnavit annis novem, et Uciuricus primus suceessit magnus imperator

duodccim annis administrato imperio
rado
filio

apud Carnotum socio toberto duce, Odonis regis fratre, idein Richardus Him Normannis dimicavit, et immanem eorum mulitudinem occidil. Habuit tres filios, Rodulfum, qui uit rex Francorum, Bosonem, qui Gallise superioris pue Comata dicitur, id est Burgundiae, accepit refiium,
'ioris

retro redire coegit. Itcrum

D

anno 920. [Flod.] Eo anno inter Hilduinum episcopu-m ct Richarium abbatem de episcopatu Tungrensi habita est contentio, siquidem rex illum episcopatum Richario dedit, quia Hilduinus, cui ihud

prius dederat, a sc descivit. Ileriinannus vero Colonicnsis archiepiseopus, eligente cleroet faventc populo, necnon ct Gisleberto, quem plurimi Lotharienses relicto Carolo principem ordinaverant, Hildiiinum ibi ordinavit episcopum, cum Carol;;s

tertium Ilugonem Capito, qui Burgundiaj.

fuit

dux

infe-

[Regino.]
er

Annoab

inc.

Dom.

904, fuit bellum in-

Conradum ducem

et Adalbcrtum, in

ipsum episcopatum, etiam Lothariensibus jam ad se
reversis
sentirct,

quo Con-

'adus cecidit, et

anno sequenti Adalbertus capite

cum Gisleberto duce, Richario abbati conquamobrcm utrique Romam profecti sunt.

m

VARLE LECTIONES.
f.
:

:

:

c.

S67

apud deletum.

175

Anno

921, habita est

HUGONIS ABBATIS FLAVINIACENSIS synodus apud Trosleium, cui A (Chron. Dit.) Quod A
.
.

176
renuentes, pro Rodulfo Ri
n,.«
.

illi
.'_,

archiepiscopus, ubi et Carolus interfuit; qui inde digressus in regnum Lotharii abiit, et facta pactione cum Heinrico principe
praesed-t Heriveus

Remorum

Transrenensi Laudunumrediit, postmodumvero pacem cum eo firmavit. Normanni fldem Christi susceperunt cogente Roberto comite; hoc etiam anno

wi; n ... ii.iv.om!eAiiiini Burgundiam transmiserunt, chardi qui ocyus cum multa suorum manu illis occurrit, et Carolo trans Mosam refugiente, ipse rex apud urbem Suessionicam constitutus cst, et Boso frater ejus rex Galliae superioris quae Comata dicitur constitutus est, id est Burgundiae superioris, et Hugo
i
i

•_

_

_

_.

_•

justitiarii tilio in

!• _.I.'

Richardus justiliarius
[Flod.]

obiit.

Anno sequenti regnum Lothariense ob

persequutionem Gisleberti et Ottonis rapinis, sacrigiis, incendiis, etiam tempore quadragesimae, vaLi

Capito dux Burgundiae inferioris. Socii vero defectionis interitu Roberti nequaquam lerriti, perfidiae suao non deseruere contumaciam, quam potius Herbertus infando scelere traditionis

dominum suum

statur.

Richarius,

qui

Romam

profectus

fuerat

regemque

totius

Francia.

propter episcopium Tungrense, reversus est ordinatus a Johanne papa IX episcopus, Hilduino ab
ipso papa excommunicato. DrogoTullensis episcopus obiit; Gauzlinus successit, qui..etiam ordinatus .-.-.._. est 16 Kal. Aprilis. (fol. 64.) Quo etiam anno conse-

vinculisque irretitum,
tus

Carolum dolo captum Parronam duxit tenebroso

carceris domicilio recludendum. Et quia regni stasine principe agebatur in incertum, maxime cum Hugoni Robert. fiho, qm post probis actibus Hn,mi nomen promeruit, rmr»i>ili« obsisteret flfif.aS iSl Sl. A IV aetas puerilis Magni nAinnn ni.nm OI»ll
i

B

t

.

1

1

t,

cratus in regem Robertus. ut pra.dixim.us, palam invasit tyrannidcm. Heriveus Remorum arehiepiscopus die tertia post consecrationem Roberti obiit sexto Nonas Julii, antequam 22 sui episcopatus ex-

quominus regias assumeret infulas, et Herberti cunctos moveret odium, maxime quos bumanitatis respectu ad misericordiam aerumma principis permovebat, tandem, ut praefati sumus, Rodulfus regenda. prseficitur Francia3,etsicregnum Francorum ad extraneum transfertur. Qui adeptus regni solium, et in malefactoribus fuit ultor severus, et
in

annum; cui successit Seulfus tunc archidiaconus. Robertus filium suum Hugonem in regnum Lotharii mittit. Qui acceptisobsidibusaquibusdam Lothariensibus, ad patrem remeavit. Obsederat enim Karolus Capraemortem eastrum Gisleberti, ad quod liberandum praedictus Hugo missus est, quo
pleret

comperto, Karolus obsidionem reliquit. Anno inc. Dom. 922, apud Cameracum visi sunt orbes tres soles in celo quasi apparere, vel sol tres
a se
et

coercendis hostibus regnoque tuendosagacissimus. Ejus in diebus Danorum et Normannorum iterum adveniunt phalanges, et non solum Franciam, sed et totam percurrerc Burgundiam. Contra quos Rodulfus sumptis armis ita protervos
scuit impetus, ut usque

nunc

Gallias ab

corum compeeorum in-

invicem distantes haberc, duo quoque spicula duo stipites visi sunt sibi propinquantes donec
successerunt

C

eursione faciat manere quietas. Tunc delatum est corpus sancti Benigni martyris infra muros castri

sunt cooperti; et terremotus factus. (Cat. pont.) Johanni VIIll papa.

Benedictus, Leo, Christoforus, Sergius, Anastasius,

Lando, Johannes X. [Flod.] Anno ab

inc.

Robertus profectus in Heinrico pactum iniit, et datis utrimque muneribus discessum est ubi etiam quidam Lothariensium
;

Dom. 923, indictione 11, regnum Lothariense eum

servatum in ecclesia sancti Vincenlii. [Flod.] Illis itaque rebus intentus Rodulfus legatos habuit Lothariensium se et sua 1111 subdentium. (fol. 64'.) Juxta Mosomum ergo obviantibus Mettenilli Lothariensibus, suscipiuntur a Wigerio
Divionensis, et
ibi

sium pra_sule,
filia,

et

uxor ejus

Emma

regis Roberti

inlerim a Seulfo consecratur regina. Rodulfus a Lothariensibus quibusdam obsidibus acceptis revertitur.

obsides Roberto dederunt, et inducias acceperunt. Carolus vero cum suis Lothariensibus inducias confringentibus Mosam transiens, sub urbe Suessionica, ubi

Eo anno Dado Virdunensium episcopus
episcopatu 38annis, et inter sepul-

obiit exactis in

Robertum sedere compererat

abiit, et in

cra praedecessorum suorum episcoporum in ecclesia sancti Vitoni condignam sepulturam meruit.

crastinum die dominica, bora sexta jam praeterita, Francis proelium non sperantibus, plurimis quoque orandentibus, Axonam transiit, et super Robertum habebat, conirruit. At ille armatis eis quos sccum
tra

Episcopatus VirdunensisHugoniaRodulforegeconceditur, quique post ha_c Remis a Seulfo archiepi-

D

scopo consecratur

Anno

924. indictione 12,

Hungari ductu regis
repulerant, Italiam

processit,commissoque prselio multisutrimque procadentibus, Robertus quoque lanceis perfossus

Berengarii,

quem Langobardi

tamcn qui erant cum Roberto, Hugo sciVermandensis, licet filius ejus,et Heribertus comes cumcaeteris viCtoria potiti, Carolum cum Lothariensibus in fugam vertunt; sed ob mortem regis
cubuit. Hi

depopulantur, Papiam quoque urbem populosissimam et opulentissimam igne succendunt, ubi opes periero innumerae, ecclesiae quadraginta quatuor

ignesuccensa-.urbisipsiusepiscopuscumVercellenatque sc, qui secum erat, igne fumoque necatusest,

8uipersequidestiterunt,campumobtinuerunt;sporusticanis direpta sunt. Lotharienses relicto inlra regnum Francia. Carolo, revertuntur ad sua, qui multis legationibus Herbertum comitem et Seullia a

ex

pene innumerabili multitudine ducentitantum superfuisse memorantur, qui ex reliquiis urbis incensae, quas inter cineres legerant, modios octo
illa

ufm arcbiepiscopum,

ut ad sua revertantur exorat.

dederunt Hungaris, vitamet muros civitatis vacuae redimcntes.Quibusexpletis,perabruptagradientes

177

GHRONIGON.

— LIB.

I.

178

adAlpiumjuga perveniunt.Rodulfns vcro Cisalpinse Galliae rex, et Hugo rex Viennensis inter augustias collium Alpinorumeosconcluserunt,undoinnpinato loco per devia evadentes, Gothiam impetunt. Quo s
sequuti pra3dictiduces,stcrnuntquosinvenerunt.Interea Berengarius a suis perimitur,

A

fuisse in carcerem. [Flod.] Post hsec Herbertus se

Normanni cum

Rodulfo commendat, reducto iterum sub custodia Carolo, ct cum illo proficiscitur obviam Hngoni regi Italiae. BennoMettensis episcopus insidiisappetitus, eviratus et luminibus privatus est. Rodulfus autem rexmissis nuntiis pacem fecit cum Carolo,red-

Francis pactum ineunt, data pacto pacis terra Cynemannensi et Bajocensi, Hungari vero sese et capi-

fctiminflationeacdysenteriacunctipasne interierunt.

Anno sequenti Seulfus
scopus
quinque.

obiit

Remorum

archiepi-

muneribus honorans illum. Anno 929,Johannes papa X incustodiadefungitur. Succedit Johannes XI. Carolus quoque apudParonnam obiit, qui animam, non corpus custodia exemit.
densilli Attiniacum, ct

exactis in episcopatu annis tribus, diebus

Rollo

Normannorum

Rotomagensiuin

(Chron. Div.) Hic dum viveret, Simplex dictus est ob benignitntem animi, nunc sanctus recte potest vo-

princeps Francia depraedata

paconi frogit, contra
capiunt.

quem Franci castrum Augum

Heinricoquoque cuncti se Lotharicnses committunt, etipse Bernuino Dadonis episcopi nepoti episcopatum Virdunensein concedit, qui et expulso Hugone, cuiRodulfus illud dederat, ibidem ordinatur cpiscopus anno 925, indictione 13. Abhinc Virrunt.

quoniam injuste abinfidelibus suiset perjuris longo carceris squalore aftlietus, transmissus est vitaeperpetuae. Hic reliquit filiumLudovicum Ultracari,

g

marinumexEadgiva Anglorumregisfiliasusceptum, qui metuens involvi calamitatis patrias procellis, ad
AnglosSaxonesmaterna3 affinitatis gratia se contulit. Herbertus et Hugo comites contra Bosonem, Bodulfiregis fratrem, prosficiscuntur,
so

dunum et alia? civitates a regno Francorum defeceHugo vero presbyter Virduno pulsus, anno

quamobrem

Bo-

sequenti mortttusest; quo ctiam anno timore Hungarorum corpus sancti Remigii ct aliorum pignora sanctorum Remis delata sunt. Hugo filius Bertae rex
[taliae

Heinricopacemjurarecompellitur. AdalberoMettensem episcopatum adipiscitur, Bennoni abbatia quadam concessa sustentationistenore. ViaeAIpium

constituitur, expulso Cisalpinae Gallias rege

Rodulfo

regni

invasore, qui

ante

quadriennium

3lectus ab eis tuerat abjecto rege Berengario. An-

nus 928, indictione prima annus primus regis Hu-

tuncperSarracenosobsessa3,aquibusmulti Boniam ire volentes impediti revertuntur. Post hoc Boso frater, rege Henrico relicto, ad Bodulfum redit. Anno 932, Bernuinus Virdunensis episcopus, et Boso frater regis, rex Gallias quae Comata dicitur,
incendiis inter se depraedationihusque bacchantur,

Hugo quoque Magnus, Boberti Eduardi regis Anglorum, sororem conjugis Caroli, duxit uxorem.
jonis ipsius exstitit.
^egis iilius, filiam

quamobrem urbs ipsa multum fuit afflicta. [Flod.] Anno sequenti Vienna Bodulfo regi traAnno 927, pestis quasi febris et tussis mixta mor- G ditur, et Wiilelmus Normannorum princeps ei sub talitate incunctasGermanise Galtiasquegentesgrasditur, et Hugo rex Italiaa Bomam obsidet. Fulberjatur,

qua percussus Widiricus Mettensis antistes
et

tus Cameracensium ordinatur episcopus ab Artaldo

iefungitur,

evocati

ad

colloqtiiuni
et

Heinrici

Remorum

archiepiscopo.
ignitaa in caslo aciesvisas sunt dis-

rans

Rhenum Herbertus comes
firmata,

Hugo Magnus
Heinricus con-

Anno sequenti
ferri pridie

loberti filius, pace

muneribus Heinricum
illo. Ibi

currere, et quasi serpens igneus, et quaedam jacula

tionorant,et honorantur ab

Idus Octobris
est

templaelectionecivium,episcopiumMetlensisurbis cuidam servo Dci, ut ferebatur, dedit cognomento Sennoni. Hcrbertus Carolum de custodia ejecit, se)umqne usque ad Sanctum Quintinum deduxit. tfettis et per Galliam timorc Hungarorum fugse agi-antur,
Tol.

Mox subsequuta
afficiens

mane ante lticis exortum. pestis diversis humana corpora

morbis; qua pestilentia percussus quidam diaconus Virdunensis, nomine Adclmarus, languore
depressus, spiritum amisit
rctur feretro, reversus
ita
;

sed antequam impone-

surrexit validus, ut vidc-

Franciam et Lotharingiam. GS.)Annosequcnti Rodulfus audita rcstitutione Caroli cum hostili manu de Burgundia in Franciam /en.t praedando ct loca quaedam incendendo cui ugo Robcrti lius obviam ire parat, et venientes super Isaram inter Rodulfum regem et Ilcrbertum iomitem sequester et medius fuit. Herbertus vcro iatis obsidibus usque ad denominatum placitum Remis cum Carolo venit indcquc litteras Johannis
scilicct

per

retur sibi nihil segritudinis se fuisse perpessum, qui
se diversa suppliciorum vel refrigerii

loca vidisse

testatus est, seque ipsum loco pooniali dcputalum,

;

D

Dei vero gonitriciset beatiMartiniprecibusadagen-

dampoenitentiam

vita3 praesenti

redditum.

(foj. 68'.)

Quamobrem

hujtis

exemplo provocati quidam ca-

nonicorumsanct:eMaria3sa3culumdescrucre,et quia in eadem civitate congregatio monachorum nulla
erat (74)

in a^cclesia

papaB mittit de restitutione ct

honore Caroli, ut sibi nib intcrminatione excommunicationispraeceperat. Revcrsus autem missus nunciavit ipsum papam fohannem a Widone fratrc Hugonis regis proptcr
simultates

Vitoni clerici deserviebant

enim sancti Petri et sancti Tullum petiere, et in

,

monasterio sancti Apri niutalo habitu sasculum deserere et Christo domino incorporari, ut
fulelia capiti,

membra
erat moeel proce-

sluduerc. Qua3 res

maximo

quasdam

inter

eos

cxortas

rctrusum

rori pontifici, canonicis

quoquc residuis

NOT.E.
(74) Cf.

Gcsta cpp. Virdun. Contin. c, 2 ct Joannis Gorzicnsis Vita cap. 21, 23 sqq. SS. tom. IV.

;

179

HUGONIS ABBATIS FLAVINIACENSIS
A
Hugo rex
Italia; a

180
reccdit, pace
facta

ribus populi, quia optarent cos potius in eodcm militare cpiscopio, quam ad aliud demigrare. Bonis

Roma

cum

Alberico patricio.

eorum studiis et exemplis religio reguke monachorum, et fervor ordinis in eodem ccenobio et in quibusdam aliis per regnum Lothariense reparatur. Interea emenso anno Boso
tamcn
et laudabilibus

Anno ab

inc.

Dom.

937, Ludovicus rex ab Ilugo-

nis se procurationc separat.

Eo anno

ca_li

pars ar-

dcre visa, ct ab eadem parte Hungarorum persequutio insequuta est, qua
villae ct

agri depopulati,

regiscum Beinrico pacatur, etab eo reoeptus est. Rodulfus quoque rex Franciae et Rodulfus rcx Jurcnsis eum co amicitiam paciscuntur. Boso vero in expeditioneobsidionis castri Sancti Quintini moritur, ct Remis ad Sanctum Remigium sepelitur. (fol. C4.) Hungari per Burgundiam diffunduntur, praedis, incendiis et caedibus, non diu tamen, debaechati comperto Rodulfi rcgis adventu, in Italiam
frater
;

domus

basilicaeque conflagrataD, captivorum abdu-

cta multitudo.Nonnullastamenccclcsiasignibusapplieitis succendere nequiverunt. In ccclesia sancti Basoli eum quidam Jlungarorum ascendere supcr
altarc nitens

arcum manu applicuissct, manus cjus adhaesit lapidi, nec omnino quivit avelli, donec ceteris saxum eirca manum ipsam incidcntibus partem
ipsam lapidis
in

omnium admiratione

perferre co-

transmeant.

(Cfr.

Ser. abb. Fl.) Ilervco cpiscopo

geretur ethnicus. Quidampresbyter captus ab ciset

decedente,RomundussubRodulforegesubstituitur n n. _i.i._»: /r-w, J___ i--.i*: qui Colticensem abbatiam (75; destrucns, Colticas castrum edificavit, et Curensem similiter,'Petra3 pertusum exstruxit, et Bliis et filialibus suis bona
aecclesiaruin et castra qua. fecerat dedit (76). llic

g

vineulis alligatus, revelatione divina est liberatus.
«..:„.,. Qui postquam patriam
/-.

eadem captivitate Hucbaldum nomine, Orbaccnsiscocnobii, qucm multotics cthnici trucidare voluerunt, et carnem ejus
in

....,.,..,„ .,_t.,i:i repctiit, domumquo .,-„_. :;i retulit fuisse monachum quendam,
,1

post mulla mala patrata a sancto Gregorio flagcllatus intcriit.
(fol. 65'.)

incidere non valuerunt.

Nudum

crgo

eum

in

medio

Anno ab

incarn.

Dom.

936, rcx Rodulfilius

fus

absque

libeiis defungitur,

nam Ludovicus

ejus,

quem habuit cx Emma

regina, ante obitum

positum sagittis appetiere, n c saltcm cutem valueruntrumpere. Resiliebant ab ejus corpore sagittae, quasi ab adamante repulsae, nec signum aliquod apparebat in cute. Gladio cum cum omni conatu
nisi

patris est

defunctus {Chron. Div.). [Flod.] Ilugo

Magnus comes trans mare

mittit pro acccrsiendo ad Ludovico Caroli filio, quem rex Alregni apicem stannus avunculus ipsius accepto jurcjurando a Francorum legatis Franciam cum quibusdam cpi-

sunt percuterc, et nihilominus caro intemerata permansit. Radulfus Jurensis Cisalpinae Galliae rex
;

Conradus succcdit. Hugo quoque Roberti filius sororem Othonis, rcgis Heinrici filiam, sortitur uxorem (Chron. Dlr.) Anno secundo Ludovici,
obiit
filii

scopiset
feclus est

aliis fidelibus suisdirigit.

Cui obviam pro-

Caroli Simplicis, ordinatuscst

domnus

Fulche-

littoreis arenis apud
ut crat

Hugo cum Francorumproceiibus. In ipsis Bononiam se illi committunt, utrinquepactum. Inde Laudunum deductus

rius abbas Flaviniacensis,qui etiam rexit Divionense quindecim annis. (Ser. abb. Fl.) Ilic octavo anno

ac regali bencdictione ditatus, ungitur ct coronatur ab Artaldo Remensi archiepiscopo, pracsenlibus regni primoribus ac episcopis viginti et amplius.

regiminis Hierosoliinam profectus est, et rcliquiis pretiosis reversus ditavit ecclesiam suam. Obiit

Mox

Burgundiam adeunt, et

urbcm Linguonum, quam

quarto Kalcndas Maii, cui successit Milo Magabrensis, et privilegium a papa optinuit. Anno 939, BernuinusVirdunensisepiscopusobiit;
et Lotharicnses

Ilugo Capito, frater regis Rodulfi, ceperat, obsident

Othonem regem suum descrunt,

et

fugientibusquecustodibus,sinebelloeam rccipiunt, acceptisque obsidibus ab episcopis et primatibus
Burgundiae, Parisius redeunt. Ilugo Magnus

Ludovico sc committcre parant, qui eos recipere
ob amicitiam pactam intcr sc et Othonem. Iterum quoque proceres regni, Gislebertus dux et comites quamplures, ad eum vcniunt, etse illi committunt. Episcopi vcro Othonem non deserucre, qui corum secum dctinebat obsidatum. Qui Rheno
distulit

cum

Hugonc Capito Richardi

filio,

parlita intcr sc Bur-

gundia, pacem faeiunt.(C7..w.. Div.) Post

Hugonem

Capito Gislebertus ducatum obtinuit. Ludovico igitur regni administrationem sua. dominalionisexercere cupicnti, nimium
illa

transmisso rcgnumLotharienscperlustrat,etincen-

laboriosa

fuit,

tam

sui a ._> diis" praedisque

Tetbaldo Carnotcnsium comite captione, quam post regni recuperationem vario inslabilis fortun.c proventu. [Flod.] Ileinrico igitur magno imperatore

quaedam loca dcvastat. Eo autem trans Rhenum regresso, Ludovicus Virdunensem petit pagum, et quibusdam episcopis et primatibui receptis,revertitur. Gislebertus duxtrans Rhenurt
praedatumprofcctus,dum revertitur, insequcntibus
sc advcrsariis, in

subiisdemdiebusobeunte, contentiointcr filiosejus ue regno agitatur. Olhoni tamen natu majori rerum summa obvcnit. (fol. 66.) Johanne quoque papa Alberici patricii fratre defuncto, Lco V succedit, ct

Renum cumequo

insilivit, ct

ene

catus ultra reperiri non potuit.Relictamejus,Olho nis regis sororem, Ludovicus accepit uxorcm. Du

NOTjE.
(75)
(76)

Couches.

Romundum cpiscopum

languore detcntum

saecularibus, qui bona monasterii diriperent, resistere non potuisse auctor est Walterius Eduensis in

tabula qua bona ab Amadeo Flaviniacensi abbatf recuperata confirmat anno 15 Roberti regis. Ma billon. Ann. Bened., S IV p. 644. K.

;

181

CHRONICON.

LIB.

I.

182

catum Othoaccepit. Otho vero cunctosad se redire A Remensis episcopii, conquerentibus clericis atque nobilibus laicis diu pastore scdem ipsam vacare, e', coegit Lotharienses, et sequenti anno Conradum definierunt quemadmodum Artaldusepiscopus juraBurgundiae regem doiocepit, rcliquosquc primates verat, quod numquam de ipso episcopatu se introsibi paciflcavit. mittere,adipsiusgubernationemrcvertinondeberc, Anno 940, indictione 13, intronizatus est in ponet ut Hugo Heriberti filius, qui prius ad ipsum epitificatu Virdunensis urbis in partibus Saxonise ex scopatum fuerat clero populoque petente evocatus, magnatum ortus prosapia domnus Berengarius, et ordinaretur episcopus. Et sic Remos adeuntes epiFactus apostolici consors et compar honoris, scopi Ilugonem pontificem consecrant. Canonici Laude cleri et populi
Duxit apostolicam factis et nomine vitam.
Erat enim corpore castus, mente devotus, affabilis
alloquio, clarus consilio, prudcntia praoditus, tem-

Montisfalconis, oppressione ipsius Virdunensis episcopi ut asserebant praogravati, coenobium

suum

de-

serunt, et

perentia discretus, interna fortitudine firmus, censura justitiae stabilis,

Remiscorpus sancti Baldrici patroni sui dcserunt. Artaldus omnibus perditis quao habebat,
datis sacramentis Ilugoni episcopo et Ilcriberto,

longanimitate nssiduus, pa-

tientia robustus, humilitate mansuetus, erga delin-

prout ab eo quaosierunt, redditisque

sibi

abbatiis

tudinis erectus.

quentes per compassionem socius, per zelum recti(fol. 66'.) Apparebat in verbis ejus
inconcussa mentisconstantia resplendebantin acti-

g

sancti Basoli et

pacem

fecit

cum

Avennaco cum villa Vindenissa, eis, et ad sanctum Basolum habi-

taturus devenit.

moribus ejus virtutum insignia, hospitii perlargum praebuit usum, Nemo est exceptus, perpcssus nemo repulsam Christum totis visceribus diligens, et caritatis internao visceribus affluens, pro pauperibus semper erat sollicitus, et quia sicut Martha Christo corpobus
et

Omnibus

Non multo post, anno ab inc. Dom. 942, legatus Stephani papae, nomine Damasus, episcopus Ronne ad hanc legationem peragendam ordinatus, litteras
apostolicao sedis attulit principibus

Francorum, ut
(fol. 67.)

recipercnt regem suuin Ludovicum.
si

Quod

neglexissent,

eteum amplius

hostiliter persequi

raliasubministrare nequibat, inegenisillum cotidie
rcficiebat.

voluissent, excommunicationis interminatus est ul-

Sermo

ejus sale conditus,

quo pondere

tionem. Legati etiam Remensis ecclesiao
missi redierunt

Romam

breviset rarus, eo prudenti suavitatehabebatur preciosus.

eadem

referentes, ut ante natalem

Diligebat

sincero et

unanimi dilectionis

Domini rex ab

affectu inter alia

membra

Christi

domnum

Fulber-

tum Cameracensem episcopum, cum quo juge sibi scmper fuit studium, veritatis adversarios toto nisu
impugnare, ut
Vird.
in

sub comminatione anathematis, qui et pallium Hugoni a sede apostolica detulerunt. Ludovicus igitur obviam profectus Othoni regi, amicitiam firmavit. Otho quoque Hugo-

eis reciperetur

sequentibus quilibet potest adverFuit

nem Magnum
veuerabilis

autem tempore Ottonis, de terc. (£7. 2.) quo dictum est quod ad triumphum ccclesiao coepit
Otto crescere, cui successit secundus Otto ad imperium, ut floreret saoculum.
[Flod.]
talis

regi conciliat. Hoc anno domnus Odo, multorum monasteriorum restaurator, cum multum laborasset in componenda pace inter Hugonem regem Italiae et Albericum Romanorum

patricium, obiit Turonis, sepultusquc est ad san-

Anno ipso ordinationis suao fomes iniquiHugo Magnus cum quibusdam Francise et Bur-

gundiao cpiscopis et primoribus regni
sidet

Remorum

ob-

urbem;qua obtcnta sextoobsidionis

die Artal

dum cpiscopum a procuratione et potestate episcopii
juramcntosccompulit abdicare, conccssaei abbatia sancti Basoli et Avcnnaco monasterio, ct sic relicto fiiio Ileriberti Hugone jam pridem Remis ad episcopatum electo, ad obsidioncm Lauduni properat. Ludovico vcro a Burgundia redeunte, et assumpto secuni Artaldo episcopo, transito

ctum Martinum, et successit ei Heimardus vir venerandus. Tunc fuit fames magna per Franciam et Burgundiam. Annoab inc. Dom. 943, Willelmus Rollonis filius occisus est, et Richardus primus successit, qui Normanniam dono regis Ludovici obtinuit. Ilugo Magnus Normannis ad paganismum revorti volentibus congreditur, et eo anno ducatus Franciae a Ludovico conceditur ei. Anno sequenti Heribertus

Axona

fluvio

Lau-

D

dunum

tendente,

Hugo cum

suis relicta obsidione,
ei

Othoni rcgi obviam proficiscuntur, et
miLtunt. Qui Ilcinrico fratri suo

se

com-

committens,

regnum Lothariense cum diversarum gcntium multitudine

Ludovicum in Burgundiam proficisccntcm prosequitur, habens sccum Conradum, Rodulfi regis Jurcnsis filiuin, quem dudum dolo captum sccum retinebat, et obsidibusaquibusdam acccptis ad sua
revertitur.

ejus,mediantibusOthoneduceLotharicnAdalberone episcopo Mettensi et Hugone et duce, a Ludovico rccipiuntur. Hugo eo tenorc ab eo susceptusest, ut ei aliud episcopium providerctur, Artaldo Rcmense redderetur. Posthaoc Otho dux Lothariensiumobiit,etConradus ducatum obtinuit. Anno946,Marinus papa decessit,et Agapitus successit; anno autem praoterito Ludovicus Remorum obsederat urbem, et acceptis obsidibusallugonc de reddenda ratione, de quibus interrogaret ur, ab obsiobiit. Filii

sium

dione recesserat. [Flod.]
inc.

IndeRodomum
a

profectus,

Dom. 941 Rcmcnsis dioeceseos episcopi convenientcs apud Sucssionem in ecclesia sanctorum Crispini et Crispiniani tractant de statu

Anno ab

dolo captus est a fidelibus suis et sub custodia detentus.

Hugo quoqueltaliao

suisregno pulsus

csi

cui successit Lotharius filius ejus, Ilugoni vero Ma-

188

HUGONIS ABIUTIS FLAVINIACENSIS

!

|

gnoderegis ereptione laborante, datia obsidibua dimittitur, et susceptus abeoTetbaudo committitur Carnotensium comiti, et postannum regno restitutus. Ludovicusel OttosimuljunctiRemorum urbf m obsidione circundant, et Hugoneepiscopotertioobsidionisdiecum suisegresso,RobertusTreverensis et Fridericus Mogunciacensis Artaldum, quia sic sedis Romanre auctoritas promulgaverat, in sedem
restituunt.

A

Agapeti anno, regni regis Othonisl3, Ludbvici quoque 13, causa maximarum dissensionum inter Lu-

dovicum regem et Hugonem principem, inter Artaldum quoque Remensem archiepiscopum et Hu-

gonem

illicite

substitutum episcopum, qu_e pertur-

baverant omne regnum Francorum. Ad hancsynodum convenerunt triginta duo episcopi Gallia) et Germaniae, quos dignum judicavimus suhterannotare Robertus Trevirensis, Arlaldus Remensis,
:

Anno scquenti utrique reges Aquis pascha celebrant. Synodus denunciata circa medium mensis Novembris Virdunisest habita, praesidente Roberto
Trevirensi

Fred ricus Mogonciacensis, Wigfridus Coloniensis, Adaldocbus Hammaburgensis, Hildeboldus Mimogarnorverdensis, GoslenusTullensis, AdalberoMetBerengarius Virdunensis, Fulhcrtus Cameracensis, RodulfusLaudunensis, Richoo Wormacensis, Reimboldus Spirensis, Poppo Wirsiburgensis,
tensis,

cum Artaldo Remensi, Rerengario

Vir-

dunensi, Odalrico Aquensi, Adalberone Mettensi,

GoslenoTullensi,HildebaudoTransrhenensi,Israele

Brittone,praesenteBrunoneabbatefratreregisOthonis,

B

quibusdam veautem haec ob hoc nerabilibus abbatibus. Synodus
Agenoldo
et Odilone,
aliis
fuit, ut sic

cum

Chonradus Constantiensis, Odericus Augustensis, TethardusHildinehemensis,BernardusAlfurstedensis,

Dudo Paderbrunnensis, FarabertusTungrensis,

Virduni denunciata

saltim interesset con-

ventui episcoporum praefatus Virdunensis Berengarius, cujus tanta esset auctoritas, ut inprobari vi-

LioptacusRibunensis,Michael Radisponensis, DoddoOsneburggensis,EverisMinden8is,BaldricusTratensis, Heroldus Saleburgensis, Adalbertus Bazi i

deretur,quodconstantissimae nobilitatiscjusautentica praesentia non roboraretur. Ad quam Hugo evocatusmissisadeumdeducendumepiscopis Adal-

soensis, Starchannus Eistetensis, Horath Sleowicensis,

Wichardus

Basiliensis,

Liefdac Ripuensis.

berone et Gosleno, venire noluit. Universa vero synodus Artaldo Remense adjudicat episcopium, et iterum indicitur synodus Idibus Januarii, quae die
statula celebrata est in ccclesia sancti Petri ante

(fol. 68.) Residentibus ergohispra.sulil.us in praedictaecclesia post prasmissas precessecundumconsuetudinem celebrandi concilii, et postlectiones sa-

crae auctoritatis, ingressis gloriosisregibus
et

Othone

Ludovico

et

simul residentibus, post allocutio-

prospecl.um castri Mosomi

a domno Roberlo dovicus a latere et consessu domni Othonis regis, que Trevirensis dioeceseos episcopis et quibusdam Remensis. Ad quam veniens Ilugo noluit ingredi, p proclamationis suae querimoniam propalam coram _••_ rtA«.fi!.lAv>. !I.Mf< Ar.Ip/.nTM'c i>ofof>onc __ i: _ ~«l^ legato ceterisque considcntibus episcopis referens, sed litteras misitsub nomine Agapeti papre per clequaliter accersitus sit a transmarinis regionibus per ricum suum, qui eas Roma detulcrat, hoc tantum redderetur episcopium. legatos Hugonis et principum Fra'nciae ad accipiencontinentes, ut eiRemense dum patcrna. haereditatis regnum, et cunctorum vo(fol. 67'.) Quia vero Robertus Trevirensis, deferente

ceteris-

ncm

Marini sedis apostolicae legati, surgens rex Lu-

.

t

,

_

t.

_•

i

.

-,,-.._

__-._-_.~t_-.

_._-.+ ,-_._..-_-»..._-_

FredericoMogunciacensi coram regibusetepiscopis
GallifcetGcrmaniae

mandatum

legationis apostolicae

susceperat, et partem jussionisjam expleverat, com-

tisetacclamationibus consecratusadapicem regalis moderaminis obtinendum, postea vero sit a praefato Hugone dolis appetitus, et comprehensus, et per

muni decreto sancitum est ut quod regulariter cceptum fuerat, canonice pertractaretur. Sicque recitato capitulo 19 Carthaginensis concilii de accusato
et

annum integrum sub custodia
omnibus malis causa ista omnia perpessus
si

detentus. De quibus

quis objiceret quod sui facinoris
esset, inde se juxta sy-

accusatore, secundum

ipsius capituli sententiam

diffinit

im est ut Artaldo

Remensem

tenente parro-

nodale judiciumetregisOthonis prseceptionem purgaret, aut certamine singulari defenderet. Post haec

chiam Hugo a communione et regimine abstineret, donec ad universalem synodum Kalendis Augusti se purgaturus occurreret. Quod capitulum in charta
descriplum, et
ei

Artaldus Remensis dixit causam litis inter ipsum et Hugonem illicite sibi substitutum episcopum. Ingestus itaque

quidam Hugonisclericusattulit

Iitteras,

missum

est,

adjuncta definitione.

D

asserens

sibi

eas datas ab ipso vicario Romae,

m

Quam

postera die rctransmittens, mandavit se ne-

quaquam obediturum. Interea proclamationis litterte a domno Artaldo diriguntur ad scdem Romanam. Domnus igitur Agapitus papa vicarium suum Marinum episcopum mittit ad Othonem regem propter aggregandam
Galliae et

quod cuncti Remensis dioeceseos episcopi pro restauratione Hugonis easdem litteras Ronue direxerant. Quod mox refutarunt Artaldus Remensis ct FulbertusCameracensis et Roquibus scriptum erat
dulfus, quiineisdemlitterisnominabantur,astruen-

generalem synodum. Litterae quoque ipsius speciatim missse sunt quibusdam
Germaniae episcopis, ut convenirent ad

eandem synodum.
Aggregataest ergo praedicta synodus in Engilenheim palatio regaliinecclesia sancti Remigii,7ldus
Junii. a.

tesquodeasnunquam anteaaudieruntvel viderunt, neque in earum delegatione assensum praebuerunt. Postquam ergo delator idem publice confutatus est, secundum judicium canonum diaconatus quo fungebatur
officio

multatus,

a

consessu synodi abscessit

948,

indictione 6, tertio

papatus domni

reprobatus. Arlaldo igitur praesuli Remense episcopium adjudicatum est juxta canonum instituta et

185

CHRONICON.

UH.

I.

186
;

sanctorum patrum decreta. Secunda sessionis die
suggestione Roberti Trevirensis et Berengarii Virdunensis in Hugoncm Remcnsis sedis invasorem sy-

A mundum non esse
veri nesciret,

non timebat egestatem, quia
totus

ni-

chil sapienti deesse sciebat, et cui

mundus

nodale peractum est judicium.

Nam secundum

san-

ctorum

instituta

canonum, decreta patrum bcato-

ruin Sixti, Alexandri, Innocenfii, Zosimi, Bonifacii,
Caelestini, Leonis,

Symmachi

et

cTtcrorum cxcom-

gremio matris ccclesiso rcpuleet dignam vcniret satisfactionem. Cseteris dicbus synodi tractatumest
et a

municaverunt

mocontemptum habcrct divitiarum, qui velut cx arce quadam despicerethominumcupiditates, et cum propheta in Iaudibus illius exclamabat Qitis est. inquiens, et lawlab mus eum? Fecit enim mirabilia in vitasua (Eccti xxxr, 9). Admirandum
:

locus sit divitiarum. Laudabat virum qui auro

]

runt

eum,donec ad poenitentiam

dicebat qui divitias sperneret, quas plerique saluti
propriae praetulerunt.Declinahat avaritiam,

etomni

deincestisconjugiisetecclesiis([u;edabantur,

immo

vendcbantur presbyteris in partibus Germaniae, et dabantur laicis illicitc, et prohibitum ac statutnm
ne
id

studiointendebatnequidfaceretadversusjustitiam, sed in omnibus operibus custodiret cam. Redarguein judicio personam accicausarum meritadecernebat, gravissimum judicans pauperem innocentem ar-

bat delinquentes, nullius

omnino prassumeretur ab

aliquo.

Tractatum

piebat, gratia aberat,

est et de aliis multis ecclesiae utilitatibus.

Interea rex Otho rogatus a Ludovico d uccm
et

Conradum

cum Lothariensibusin

ejus mittit auxilium,

B

guere, divitem excusare reum culpae.In causa Dei, ubi communionis periculum noverat, etiam dissi-

clum congregatur exercitus, Artaldus

cum Trevirense, rex Ludovicus cum

moratur duce, Rodulfus

mulare peccatnm dicebat non leve commendabat omni sedulitate existimationem suam, ut obstruere;

Laudunensiscum Albcrone Mettensi. Exercitus Lo. thariensium Mosomum capit, ct munitionem quae dicitur Mons acutus ante Laudunum capit. Porro

tur os

omnium

iniqua loqui volentium. Spectabctur

ab omnibusadmirationesapientiaeetamorejustitiae,

Laudunum veniunt, Ilugonom cx parte Marini vocant, et sic ad sua redeunt. (fol. 68'.)IIugo vero princeps Suessionicam urbem oppucpiscopi Lotharienses

gnat,
dit,in

matrem ccclesiamcum parte civitatis succenRemcnsi territorio villas cum hominibus suc-

prudentiam habens vocis testimonio reos confutarc et convincere, justitiam quoque nocentes supplicio dare, innocentes subducere. Ad omnia habundabat animi ejus directa simplicitas, vincebat in omnibus operibus ejus utilitatem honestas, non honestatem
utilitas. Nichil in

co arte clicitum,nichil erat fraude
simplicitatis.
insi-

cendit, et multa mala agit. Pro quibus et aliis multis,

composilum, quod careret merito
(fol.

quiavocatusad concilium venirc noluit, a Marinoet aliis episcopis FranciaeetRobertoTrevirensi sequenti synodo excommunicatur apud Treviros.
et

691)

Servabat quam maxime naturaliter

tam sibi regulam justitise non declinare a vero, vas suum in sanctitate possidere,honestatemopibus, ho-

Caeterorumvcroepiscoporum Lothariensiumet Ccrmanorum nullus ibialTuit. Quibus expletis Marinus vadit Saxoniam ad consccrationem Vuldensis monasterii, et sic

C

noribus, dignitatibus praeferre

;

nichil in sc esse pa-

Romam

revertitur.

tiebatur simulatumet fictum, quod licet in principio vernaret, in proccssu dissiparetur ut flosculus et solveretur, quin potius verum et sincerum quod
alta radice fundaretur. Sic per exercitia boni operis

Anno sequenti domnus Agapetus papaRoinseconcilium habuit, in quo confirmavit ea qiue in
fata

pras-

synodo acta sunt. [Flod.] Post haec Ludovicus et Hugo pacantur ad inviccm, mediantibus atque sequestris Conradoduce, HugoncNigro, Adalberone et Fulberto episcopis. Otho quoque rex Wenedos et Hungarossibi subdit. Berengarius quidam princeps
vencno, ut fcrtur, necato Lothario rege rcgis Hugonis filio, rex ellicitur Italias. Porro rex Otho Papiam cepit.Cum enim iret in Italiam, Berengario prsefato in cjus advcntu fugicnte, rex eamdem urItaliae,

formam dabat subditis ad felicitatem tendere sempiternae quietis. Anno igiturepiscopatussui duodecimo, ab incarnatione Domini 931, indict vidensfiliossuosut terram fecundam sincero
268
,

tritici

grano semjnatam, et purioremet uberiorem messem promittentem, multiplicatum rcddere quod acceperant, et dolens

siderio et altioris propositi

vicinas

quosdam eorum perfectioris vitas deamore fcrventissimo ad dioceses commigrarc ct monasticum ordiin ipsa

nem, quia

Virdunensi urbe non inveniebatur

bem

uxorem Lotharii regis defuncti, sororem Conradi rcgis Jurensis, conjugem accepit
ingreditur, et

D

(G. Vird. 2), alibiexpctere,eommunicato cleri pro-

cciumque

Adheleidam. Sopita igitur aliquantulum pcrversorum insolentia, donnus Berenganus commissis sibi ovibus exemplar et spcculum totius religionis et sanctitatis faclus, studcbat in se primum et sic in subditosnoxia
ct

sanctorum apostolorum Petri et Paulihonorededicata,ubipreciosus Domini confessor Vitonus cum suis quiescit ct veneratur prajdecessoribus et successoribus, mo-

consilio in sepefata recclesia

superflua resecare, depravata corri-

gere, sancta, honcsta et utilia appetere. Preferebat

semper honcstum utili nullo terrore, nullo metu, a nulla adulationeavero deflectenduinputabat.Non
;

nachorum delegit tiirmulani aggregare, qui et propensius divinis deservirent cultibus, ct omnibus Christoadherere volcntibus formam darent humilitatis et patientiae, ut vcl sic non cogcrcntur ad alia
secederequihaberentparatum prse oculis specimen
religionis. Et

refugicbat exilium, quia noverat

sapicnti patriam

factum

cst divina

cooperantc gratia

VAIU.E LECTIONES.

numerus IX derst in

c.

187

IIUGONIS ABBATIS FLAVINTACENSES
A

188

ct sui sacerdotis cordis intima pcrlustrantc, nt de-

siderium sanctnm, quod diutina mcditationeconccptum diJationecreverat,felixeonsequereturetceler
effectus, et desiderii sui

eiderunt vel sanguinis qui effusus fuerit, sive vicedominarium, placitum, et cursum aqimo, scu corre-

quot testes, tot inveniret cooperatoresetadjutorcs.Expulsisergoclericismo-

nacnosintroduxit,quibusetexsuaproprietateetde rebus matris aiM-clesi;c annuos proventusredituum
et victus

vestitusque necessaria praeordinavit, et congrua officinarum habitacula praaparavit, magistros opcris conduccndoct expensas tribuendo, ut

ptionem omnium mensurarum,cxceptis alodiis qua3 homines tencnt ad placitum generale rcspicienles, ad Ballonis curtem et publicae viae transitum mansa sex ad Frasnidum mansa quatuor ad Crucem ecclcsiam unam ad Castonis curtem ecclesiam unam ad Novam villam a3cclcsiam unam cum dua;

;

;

;

;

bus capellis suis

et

cum una

ccclesia in Marculfi

inveniretanimae suae requiem post laborcm in atriis Bierusalem,quaeutcivitasedificatur,etparticipatio
cjus in
id

villa sita ad praefatam Nov:c villae abbatiam pertincnte in eadem Marculfi curtc mansa tria cumsil;

vis et pratis, ct

ipsum.

Abbatem quoque

cis

instituit

cum

silvis et

Novam villam mansa qualuor pratis ad eamdcm :ecclesiam pertiad
,

llumbcrtum, de ccnobio sancti Apri virum religiosum, ut in charta manu ejus signata invenitur,

quam etiam

hic subncctere operc precium judica:

nentibus et pictura vinca3 una ct molcndino uno super Elnam fluviolum sito ct ad villam Parridum nominatam ecclesiam unam cum mensis sexdecim
inter Cosantiam et
et silva pratis
;

vimus. Est autem hujusinodi « Noverit omnium catholicorum tampra3sentium

Buniam

sitis et

molendino uno

ct

quam futurorum industria, quod ego B. sancta} Virduncnsis ecclesia3 nomine non mcrito episcopus, anno mea} ordinationis duodecimo, memor nostrao
eeclesias fratruin,

clesiam
ct

unam

et

ad Harbodi villam in Vapra ecmansa duo et quartarium unum
;

ad Liniacum quartam partem unius ecclesia3 et
quartarii tres ct
et pratis
;

quorum maxima pars dominica

mansum unum et midium cum silva
mansa duo

molendinum

di-

et in

Barrensi comitatu

verbasepiussequebaturdicentia:«Venditequa3posethabesidetis, et datc eleinosinam (Luc. xn, 53),
bitis

in villa Villare

nominata. Dcdimus pra3-

terea ex parte nostra ecclesia3 de abbatia sancti

thesaurum
»

in

cajlo,

et

scquimini

me

(Luc.

Amantiimansadeccmcumsedilibusadeadcmmansa
pertinentibus, et ad Flaviniacum piscatoriam totam
ct alteram piscatoriam

xvni, 22).

fugientes tcrrena et amantes caslestia, nostras congregationis locum descrcrc, et monachicam vitam sumcntes, cenobia cxtra nostram

adTiliacum pcrtinentcm,et
nostras ecclesias per-

decimam illorum arietum qui
;

parrochiam

tcmptabant

adire

;

ne

in

postmo-

dum nostra ecclesia de proprio thcsauro suopateretur dampnum: (fol. G9'.j favente seniore nostro

solvuntur ex Bracensi centenaria, et decimam foraecclesiam quoque in tici nostra3 civitatis dc vino
villa sitam, et

cum Amonzeia molendinis et silviset et piscatoria et gloriosissimo rege Othone, ac Conrado Lothariire- C ecclesia una omnibus et omnibus adjaccntiis ad eamdem pratis gni ducemagnifico,congregatisquenostra3ecclcsia3
Flaviniacam villam
fidelibus clericis et laicis pari voto atque

consultu decrcvimus

in

nostro episcopio
stabilire, in

communi quoddam

villam pertinentibus.
ciunt

(fol. 70.)

Ad quam

villam aspi-

mansa

viginti

sex

;

ct

ad villam Marleiam

quo nostra fugicnles, contemplaecclesiae fratresactivam vitam valerentintiva3 vitas solatium futuris temporibus domvenirc. Tunc communi eonsilio evocavimus qui ab ipsis num Humbertum religiosum abbatcm,

monasterium Dco annuente

propeNettis civitatem sitam ecclesiam

unam

in ho-

nore sancti Briccii constructam. Simili etiam

modo

rudimentis in nostra ccclcsia fuerat edunocatus, ct pr;i'benda nostra3canonica3 perfruitus, strietiamepiscopii baptizatus atque parroechianus, donec infra scriptum aliorum fralrum scquutus
infantiae

delegavimus eidem monasterio ad prasparandum hospitale ecclesiam sancti Pctri in suburbio Virdunensis castri sitamcum mansis quinque, prato uno, ccclesiam et omnibus utriusque sexus ad eamdern
pertinentibus;
in Piet villa
;

ecclesiam unam;inDon;

cxemplum, pro cterna rctributione monachicam vitam sumpsit, ac communi clcri et plcbis concordia tum temporis ct eorum nostrorumcanonicorum,qui

d

naus ascclesiam unam in Morvilla unam in Marva unam. Hec omnia pro salute animae nostmenostrorumque peccatorum absolutione tradidimusloco,et firma auctoritate et ratione nostra confirmamus, corrol)oramus atquc stabilimus, successorumque

monachicam aliorsum nitebantur accipere

vitani

concessimus ei quoddam monasteriuin ad construendam congregationem monachorum in honore sanin quo cti Petri apostobrum principis stabilitum, requiescunt corpora sanctorumconfessorum atque

nostrorum paternam largitatem flagitamus ut,erga pra3fatum locum pium animum semper habentes, esse quas pro redemptione animarum fecimus rata suis sinant, qua3 dedimus non minuant, insuper de
addere studeant,
ita

conservantes nostra, sicuti
voluerint decreta.

et

episcoporum Vitoni, Pulcronii, Pussessoris,Firmini atque Madelvci, cum omnis rebus ad eamdem abbatiam pertinentibus. Aspiciunt ad illud monasterium juxta Scantiain mansa sex ct dimidium, molendina quatuor cum banno ipsius villao, quod hactenus tenuimus et pro Dei amore loco ex toto concessimus, justitiamque latronum qui in

Si sua queque perenniter manere quis vero vel pontifex, vel princeps diabolicospiritu dissipare incitatus, hec aliquo modo subtraherevel percussus voluerit, nostro imprimis anathemate centumque maledictionibus involutus, Datan quo-

que

bannum

in-

Abiron socius factus iram Dei omnipotentis incurrat,atqueeternismancipatusincendiisinexpiaet

189
biles

CHRONIGON.
apud inferos penas
luat.

— LIB.

I.

190

Ut autem hec nostrae

A

auctoritatis traditio firmiorem

vigorem optineat,

Trecorum comitis genuit hunc Odonem qui Bertam' accopit, ex qua natus est Odo qui apud Barrum
obiit; et de

nostrorum fldelium manibus praesentialiter corroborari dccrcvimus. « Ann. inc. Dom. 952, indictione 10, conc. 4, cpacta 22, hcccarta confirmata, corroborata atque
conscripta est,

eadem Mathildc gcnita est Gisla, quam Conradus imperator postmodum duxit uxorem, de qua genuit tercium Heinricum imperatorein, qucm
{11)

Bodulfas rex, cujus

fuit

uxor Ermengardis,

[prasidente

papa Adriano anno sexto], tore augusto anno regni sui in Italia primo, in Francia 16, episcopatus vero nostri anno duodccimo. Ego Bcrengarius praesul indignus subscripsi. Sign. llumbcrti abbalis, Vodonis abbatis, Bcrardi
abbatis, Bcrncrii prapositi, Alardi praapositi, ccte-

Romanae ecclcsia) regnante Othone impera-

26 °

quia crat absquc

liberis, ut

ncpotem suum, here-

dem regni Burgundiae instituit, et sic in dominationem imperaloruin transiit Burgundi;c regnum. [Flod.J Anno itaque ab inc. Dom. 956, Hugo Magnus obiit, et ducatum Franciae Hugo filius ejus
oplinuit.

Bobcrtus quoque Trcvirensis episcopus
275

obiit pcstilentia, et

Fulbertus Cameracensis, et

rorumque clericorum

ct

monachorum huic

chartae

Hairicus succcdit.
vicit. ]3

Otho post hec Sarmatas bello

dcvote favcntium et nobilium laicorum Godcfridi
comitis, Givardi, Adelardi et cetcrorum. »

Anno vcro
est, ct

Ipso anno a

Conrado duce quidam Virduncnses

961, Otho puerulus in regem elevatus Otto palcr ejus anno sequcnti Romam ve-

honoribus privantur. [Flod.] Anno ab inc. Dom. 952, Olho rex Borenganuin rcgem Italioo et totam sibi subjecit Italiam. Sequonti anno Conradum ducem a ducatu Lothariensium remotum, Mogontiam, ubi se Conradus reccperat, obscdit, et cepit, ct Conradus Mettim se

rcccpit.Ortacstautemdiscordia haocinterOttonem ct principesejus, quia promittebat regnum filio ex moderna conjuge nato, quod antequam Italiam pergeret filio suo Liutulfo delegavcrat, et primates
suos
vit
illi

jurarc fecerat. Qui Liutulfus,
egisset,
sibi

cum ob hoc

imperatorab Octavianopapa constitutus cst. obiit Artaldus Remensis episcopus, et cclebrata est synodus in pago Meldensi supcr Maternam fluvium, ubi ordinatus est Wigfredus Virdunensis episcopus, vivente adhuc domno Berengerio Virduncnsi episcopo et scdem episcopatus tenente. Ordinatus est autem abcisabsque conscientia metropolitani, eo quod domno Berengcrio inimicarcntur, quod conciliis eorum interesse nollet ct quaDdam eorum facta inprobaret; unde nacti occasioncm cum incumberet eis ordinatio Bemensis
nicns,

Eodem anno

muUa mala
autcm
(fol. 70'.)

mortuus

cst

anno 957. PacificaColonicnsis epi-

secclesiaj,

cujus erant suffraganei, ordinaverunt et

rex Conradum ducem.
953.

Anno

Vigfridus

bunc ut habcrcnt eum conciliorum suorum consortem et operis participem, quasi qui illum 273 qui
pra)sidebat pro nullo haberent,

scopus

obiit, ct

Bruno

fratcr regis Ot tonis succcssit,

quem
est

sibi in nullo
ibi

cui Otto

regnum Lothariense commisit. Anno ab inc. Dom. 955 27 » obiit Ludovicus rex
et Agapitus

videbant adclincm.

{lb.) a

Abjectus

etiam

Ilugo

Remensis pervasor
catus, et

Francorum,

papa obiit, Octavianusque Ottoncm ctUngros in quo victi sunt Ungri 4 Idus Augusti anni sequcnlis, in quo bello Conradus duxobiit jam cum co pacificatus. {Chron. Dlv.) Ludovicus itaquejpraefatus rex Francorum eodem anno moriens, duos dimisit liberos Lotharium et Carolum, quos genuit ei Gerberga sororOltonisimperatorisKarolus,quiJuvenisdictus cst, privatus scnuit, in hereditatem omncm Lothasuccessit, et bellum inter

Romana synodo excommuniOdelricus inthronizatus a Widone Suessio-

nensi, Roricone Laudunensi, Gibuino Catalaunensi, Wigfredo Virdunensi, Aistulfo Noviomensi. Octavianus autcm papa, cum de inreligiositate culparetur, a. 962, Boinam exiit, et in locum ejus Johan-

nes XII substitutus est. Verum Othonc imperatore a Roma regresso, Octavianum Romani receperunt,
qui non multo post defunctus est. Johannes vero

cum impcratore Papiam

venit. fnterim

Romani ne-

riussuccessit.IIicMathildem sororemquamdespondit

Conrado regi Burgundi.-u,

Lugdunum,
diae,

et in dotem dedit ei quaa sita est in termino regni Burgunet erat tunc temporis juris rcgni Francorum.

nedictum elegerunt qui clectioni Johannis conscnserat et ei sempcr subditus fuerat. Sed Otto Romam

D

De hac Mattilde genitus est Rodulfus rcx Burgundic-c, qui post patrem suum Conradumsuscepit Burgundise regnum, Berta etiam
tbaldi
571

reversus Johannem judicio synodali in sedc restituit,Benedictumvero,quiapatriscubileascenderat, dcpositum in Saxoniam sccum duxit. Hie fccit pri-

Carnotensis

filius,

OdoTeex qua genuit Odonem,
accepit

quam

vilegium oecclcsiaj sancti Vitoni de omnibus rebus ad cam pcriincntibus juste eoncessis et conccdendis
petitionc

domni Bcrengcrii cpiscopi,

ct

.ecelcsiam

qui apud

Barrum obiit; Tetbaldus enim Carnotensis, cujus cognomcn fuit Tricator, qui Wilhdmum Nortmannorum dolo interfecit, ex sororc Ileriberti

ipsamsivc monastcrium confirmavit Virdunensi iccclesia, statuens atquc promulgans ut filii ccclesia? Virduncnsis. qui scculum desererc voluissent, in eo
1
,

VARLE LECTIONES.
269

p.
873

c.

R. e. p A. allum.

a.

VI. inserta.

270

DCCCCLIIII corr. DCCCCLV.

271

ita

c.

272

et

F.

C.

inserta.

NOTiE.
(77)

Heinricum

II

haeredem

instituit.

101

monasticum habitum monasteriademigrarent.QuodetipsedomnusBerengerius adimplere studuit, dum, rejecta praelationis sarcina, ut justusjustificareturadhuc, monasticum habitum suscepil in eodem coenobio, serviensDeo
in

HUGONIS ABBATIS FLAVINIACENSIS Busciperent, nec ad externa A two, tibipena crescit,

192
et spiritus

hominis de diein

dicmrenovatur ad pcnam. Pes igitur, quopeccasti, penas btat, ut agnoscant omnes in te quia diligentrs me diligo, etmcmoriam mei facientibus patrocinarinondesisto. Ilis dictis beatam virginem Teclam

incorruptionemodestiet quietispiritus,etnichilo"

ammonuit

ut virga, quani ferebat,

pedemejusquo

minus invigilans saluti commissarumsibianimarum pro votis populorum, qui nolebant alteri in vita c.jns subesse, eoquod strenuo munirentur pastore, qui quantoDominoapproximabat,tantostrenuitatis
et

clericum percusserat cederet. Visum est pontifici, sensitque se caesum, quia et confestim pes ejus
aruit, ex
vit.

quo omnibus diebus stupenda matris Domini

vitae suae

claudica-

pietas, quae pontifi-

nigna3 puritatis suas certissima dabat indicia. Quid autem intercesserit, quod pontifex tantae aubi

cem suum

sibi fideliter servientera et laudavit, quia

ctoritatisetgratiae monasticaese regulae mancipaverit,

cujusvita sanctitatis erat speculum, lumen animorum, decus piorum, terror reproborum, quia ad id locorum devenimus, patrum dicla sequentes pau-

g

cis explicabimus. Famiiiare orat viro beato noctur-

nalem sinaxim vigiliarum
instantia,

et

orationum praevenire

tamen peceatum ejus, quo in conservo, licet quantum ad gradum sacerdotii inferiori, peccaverat, inpunitum dimittere noluit hoc demonstrahs indicio, se juxta esse clamantibus ad se, et vindictam eorum, si lesi fuerint, etiam in domesticos paratam ulcisci! Claudicavit itaque episcopus, quia motusest ad injuriam proximi pes
fideliter sibi serviret^ et

quatinus sacrificio contriti ct humiliati spiritus, supcrni inspectoris oculos super se et snper commissum sibi gregem intendere cotidiana

ejus, et effusi sunt gressus ejus.

Sed didicit

in ipsa

provocaretvotorumindustria. (Cf. Gesla Vird.) Cui operi dum se una noctc aceingeret, et, uno tantum contentus comite qui lucernae ei famulabatur officio, aecclesiam

arsua infirmitategressus rectos facere, ubi, rogantia deliquerat, studuit humilitate corrigere. Manc etcnim facto, cum fidem vcrbis faceret pcena

quod

principalem sanctae Mariae ingrederetur, (fol. 74.) dum pedetemptim gradiens nullum illic essc putaret in quem offenderet, cum omnia silerent, et etiam si qui occulti oratores ibi essent
adventui suo eos cedere eredcret,
gressu,
in ipso

clericum quem leserat requisivit, errati culpam agnovit, confessus est, et quod paticbatur, cur paterctur palam protestatus est. Cepit jam uterque de correptione unius
temporalis,
in

conventu

aecclesiae

proficere, ut
ct

quod uni oberat, ambobus prodesset,

exemplo eoruin omnibus.

Nam

paucis

admodum

chori in-

minus cavct, offendit in clericum, nomine Bcrnerium, praepositum ejusdem aecclesiae, qui tunc forte solo prostratus matutinarium beatae Virginisdecantabat cursum,et,Utpost patuit, totus

dum

sibi

interpositisdiebusmonasterium petiit episcopus, et humilitatis vestitus amictu serviebat pauperibus,

pauper

et ipse spiritu.

C

episcopii,
ri

quam

ttt

Non tamen deseruit cttram non desereret exegit amor cle-

ad altiora pennadevotionis subreptus,inmatris Dominiseextendebat laudibus. Quem pontifex solo he-

potius tantum augebantur in eo lucra virtutum, quanto ferventiori proposito adheet populi, quin

rebat

rentemsibiadsurrexissenonvidens, pcde percussit, etutcederet, vereor [ne,E.P.] nonsinealiqua animi
stomacatione, ammonuit. Atillejussis paruit, et.secedens in partem, intendebat his quae ceperat. Ve-

Domino virtutum. Memoratus vero clericus, urbis ipsius praepositus, in amore beatae Virginis
et obsequiis

permanens,

ejus jugiter inherens, in

aacclesia ejus dcvotus perstitit,

Petri pro loci

ipsius

monasterium sancti nobilitate multo amore dili-

rum

matutinali decurso

officio,

ubi praesul fessos

stratis indidit artus, adest beata Dci genitrix beatis dcxtra levaque comitata virginibus Agne atqueTecla, eo habitu atque decenti apparatu quo agnosci

posset ab omnibus mater et sponsa Kcgis omnium,
salus et dulcedo fidelium. Cumque lecto ipsius astitisset, et jacentis animusad tantie visionis novitatem stupens hereret, ab eadem regina virginum

innumera dona auri atque argenti, palliorum atque librorum conferens. Dedit etiam aecclevineis, siae eidem ea quae possidebat in Exio in aquarumque cxitibus et decursibus; campis, aquis unde et prosuas sanctitatis mcrito defunctus in eagens, et

demaecclesiaintersepulcraepiscoporumcondignam merttit sepulturam 18 Kalendas Maii.

D

blande est requisitus cum clericum suuin sibi devotum, secum loquentcm, ad se totum suspensum, pede percusserit, et de loco, quo ei astabat, demigrare coegerit, devotionemque ejus, qua secum totus aderat,
tris

Lotbarius igitur rex Francorum quintus a Karolo Calvo germanuin habuit fratrem juniorem se Karolum, uxorcm autem Emmam, Lo(Fol. 71'.)

tbarii rcgis (taliae et Adheleidis postimperatricisfi-

impedierit.

Quo

silente et

vultum ma-

misericordiae conscientia trepida respicere formidante, sed tamen de ejus misericordia non de-

qua suscepit filium Ludovicum, qui adhuc puer Blanciam duxit uxorem. [Rich. iii, 92.) Habuit et filium alterumexquadamnobili puella Arnulfum,
liam, ex

qui

primum natus

est,

postmodum Remcnsem

ar-

sperante,

ait

singulare miserorum confugium, spes
:

chiepfscopum. Karolumfraternaeuxorisprotervitas

humilium Bene qnidem michi sercisti, beneinacclesiamea laborasti, sednunc uthomo errasti, et metius est ut nunc errati penam suscipias, ubipena omnisflnis estobnoxia, quam infuet consolatio

compulit et inopia

rei familiaris palrios fines rclin-

quere

et

Ottoni

Saxonum imperatori
;

se

dedere.

Mortuo Lotario, Ludovicus filius successit, et in primevo flore juventutis obi.it, in quo defecit gene"

m
ratio

GHRONIGON.

— IJB.

I.

194

regum ex famila Karoli Magni, et succcssit A constructum,cum omnibusrebus, regalibus praece ptis luo consultu sibi sancitis, in ;eternum velle familia Hngo rex. Quod graviter fercns Ar permanere inconvulsum, scilicet Scanciam cum Lotharii frater,ut diximus,patruum nulfus clericus, suis perninentiis, abbatiam sancti Amantii et quidKarolum in Franciam reduxit, et Laudunum eepit et quid ad eam pertinet, Novam villamcum suis locis, retinuit. Adalbero vero Laudunensis episcopus a Amantionis curtem, quantumad eampertinent, Parcustodia qua tencbatur fugiens,.ad Hugonem venit, ridum cum suis adjacentiis, Harbodi villam cum et ei Arnulfum conciliavit; cui rex defuncto Rcex
alia
:

mensi arcbicpiscopo arcbiepiscopium contulit, ut sibi Karolum conciliaret. Illedum faciliores aditus querit, quibus Karolum regi conciliet, civitatem ei tradit, unde ab eodem Hugone perjuruset traditor publice conclamatur. Nec multo post ab Adalberone Laudunensi, cui sc credcbat, captus, ipse ct Carolus Hugoni redduntur. Arhulfus proposito sibi, ut se perjurum sponte confiteatur, alioquin ocufis pri varetur,perjurum sc clamat ct vehiampeLit atque
;

suis pertincntiis, Castonis curtis ecclesiam

cum

his

quaead cam pertinent, accclesiam de Marleio cum
suis adjacentiis, aecclesiam de Marculfi curtc

suis adjacentiis, «cclesiam de

Amonzei

villa

suisadjaeentiis,

cum

terris, vineis,

molendinis,

cum cum cum

servisetaneillis, abbatiam sancti Petrietecclesiam

dc Maroa,
pertinet,

ad
ad

Liniacum quidquid ad illum locum

g

Novam villam in Bafrensi comitatu quidquid ad eum locum pertinet. Haec vero omnia
pra^dieta
cialiter

ita

mox

deponitur, et inloco ejus Gerbertus diaco

locacum

suis

omnibus generaliter

et spe-

nus ejus substituitur, primo puer in monasterio sancti Gyraldi nutritus, sed pro morum insolentia
expulsus,

pertinentiis,etquidquidDcoopitulanlevoto

fidelium huic monasterioconcessum fuerit in futuro

postmodum et de archiepiscopatu pulsus, ad Othonem imperatorem secontulit. Karolus vero
privatus senuit, et Arnulfus episcopatum recopit.

tcmpore, per hocnostrum apostolicum privilegium perenniter firmamus tam vobis quam vestris successoribus, et insuper hoc nostras auctoritatisprivilegioessecorroboratuin volumus, quatinuseadem Virdunensis aecclesia, quas hactenus de filiis ab ipsis infancias

Soror ejus Mathildis fuit Rodulfi

r<.:'s

Biirgundiae
ter-

mater, et ejus
tii

filia,

quam Conradus imperator,
uxorem
duxit,

Ottonis

filius,

Gisla dicta est,

mater Heinrici tertii imperatoris. Berta quoqueejus filia mater Odonis qui apud Bar obiit 27i
.

rudimentis iri gremio suo expositis, dum|ad,externamonasteria confugiebant, fraudabatur, abhinc et deinceps in membro sibi subjecto
consilio sui episcopi alque providentia gloriosi abbalis Humberti de eorum sancta eonversatione sublimata glorietur. Si qua autem temerario ausu

(Cf.

Ser.

ahb. Fl.)

Anno 968

obiit

Remundus

Eduorum episcopus.
(Fol. 72.)

Dei,

«Johannes episcopus, scrvus servorum Rerengero fratri nostro Virdunensis ecclesise

magna parvave persona, cujuscumque
potestatis, contra

ordinis aut

episcopo,

cum omnibussibi

a

Deo commissis bra-

bancnostramapostolicam praece-

vium eternae remunerationis. « Convenit apostolico moderamini pia religione pollentibusbenivola caritate favere, -et poscentium animisalacri dcvotione assensum prabere. EL hoc enim potissimum prasmium lucri a condilore omnium Domino promercbimur, si venerabijia sanelo-

ptionem

ire

temptaverit, sciat se auctoritate beati

Pctriapostolorumprincipisexcommunicatum,atque anathematisvinculo essc innodatum, ct a regnoDei
alienum,

cum omnibusque

impiis aeterno incendio

atque supplicio condempnatum. (Fol. 72'.) Qui vero observator extiterit hujus nostri prascepti, gratiam
atque misericordiam vitamque sternam a misericordissimo domino Deo nostro consequi mereatur. Scriptum pcr manum Leonis scriniarii sanctas sedis
apostolica3 in

rum locaoporLune ordinala admelioremfucrintstatum nostra auctontatcpcrducta. Igitur quoniamte,
carissime fratcr,inLcrca3Lera sanel?e convcrsationis
exercitia

comperimus quoddam monastcrium

in

tuo

mensc Januario per indictionem
per

14.

episcopio juxta civitatcm Virduni
Petri pro

in secclesia bcati

Datum

S Itlus Januarii

manum

Marini episcopi

amore Dei construxisse, in quo requiescunt corpora sanctorum confessoruin atquc praefaquondamepiscoporum,Vi x "I"" "I
1
' '

et sanctas sedis apostolicne bibliothccarii,

annoDeo

ta3ecclesi33saiK-L:oMari;c
toni,
I

Posscssoris atquc Firmini, et de rebus tua3 a^cclesia^ provida considcratione suble-

ulchronii,

D

propicio pontificatus domni Johannis summi pontificis et univcrsalis XII papae in sacratissima ~" 1"""-'™ JI '"» ^cqjcc iii »uui «ussiiua sede scui
''

vassc, ut

si quando filii tuae ccclcsi;e divino compunctiamorcLoiTenadespicicnlcsad contemplativse vita3 perfectionem confugeredesidcrarent,ne a tua

primo in mense indi Dom. 971.» Hajc autem sunt addita, immo quasdam reddita praefato monasterio post acceptum hoc privilegium Ecclesia de
ctione
14,

beati Petri aposloli decimo,

anno

ab

inc.

:

s&cclesia penitus dissociati viderentur, in
rio,

monaslequod membrum est cjusdcm ecclesia3, solatii refugiumsubhabilu religionis sibi iiivcnircntcLDco

Rocconis montc, ecclcsia de Donnatis cum molendino, ecclesia de Mauri villa, ad Rivaldi mansum mansi qualuor, ad Raherei curlem et Gisleicurtem
ei

Novamvillam mansi trigintacum
vinc;e in Arnoldi
villa

ecclesia etca-

quieta tranquillitate inibi famulentur; noverii omnium fidelium tamprasentium quam et futurorum
industria, nos

pella,

chuara ducissa,

dederunt RiAdelardus, Amalricus, Albertus,

quas

idem monasterium tua ordinatione

Warnerus, Gyrulfus, Lambertuscanonicus, adFlo.

VARLE LECTIONES
* 74

Hinc

octo linece erasce.

195
rinchingas

IIUGONIS ABBATIS FLAVINIACENSIS

196

mnnsus unus cum viaeis, ad Sanctum Julianum mansus dimidius cum vinea, ad Flabasimu mansi
tres, in Soliaeo ecclcsia,

A

sunt, pro

quorum

liberationc, ut dicitur, Gotbertus

ad Buslani

vil-

claves urbis regi detulit. 01) hanc itaque causam cum invcnisset Flugo expensas episcopii cxterminatas, notatis villarum

lam ecclesia. Anno secundo post datum hoc privilegium, qui erat ab inc. I>om.972, Otho Magnus imperator obiit, lOimperii sui anno, etOtho Rufus successit. Humbertus etiam abbas obiit 2 Nonas Decembris, et

rcditibus

mox

reversus

cst.

Quo egresso suscepcrunt absqucregiodono Adclberonem, Bcatricis filium matris ducis Thcoderici, qui aliquantulum moratus in civitate, defuncto Mettensi episcopo, illosccontulit, isto rclicto. Huic successit Adalbero, filius comitis Godefridi, avus ducis Godefridi, qui

locum ejus substitutus est. Successit Otho, itaque, ut diximus, Otboni primo secundus qui et Rufus, de quo dictum est proverbium, quia successit Otto secundus ad imperium, ut floreret sccculum. Vix.it autem domnus Berengarius usquc ad tempus Ottonis tertii, et defunctus 2 Idus Au-

Adilmarus

in

accepta uxore Bonefacii, postea factus est marchio. Is Salernum eodem anno benedictionis suae curationis gratia profectus, reversus
in Italia obiit 14 Kal. Mai., ct

Virduni sepultum est. Vixit

in

relatum corpusejus cpiscopatu tribus

gusti, infra aecclesiam

tumulatusest cumhonorein

ingressu claustri, quod constat

eum

et

quesissect

g

pracepisse. (Cf. Gesta Vir. 2.) Regebat tunc temporis Burgundiae regnum Rodulfus, Conradi filius, cujus sororem Gislam Conradus impcrator, qui ct Cono, duxituxorem. (Chr. Divion.) InLugdunensi aecclcsia promotus erat ad episcopatum Burchardus, Rodulfi regis frater, Conradi ex concubina filius, a

semis annis, et successit Heimo anno 958. [Bod. Glab. i, 4.] In initio itaque regni Ottonis III, papa obiit, in cujus locum Otto alium ordinari praecepit, quem Joannes Crcscentius de nobilibus Romanorum dcjecit, et alium substituit. Sed Otto
reversus, illum dejectuin abscicis manibus ejus ct auribus et oculis erutis, ct occiso Crescentio, Ger-

bertum papain ordinari

praecepit. [Richeu,

iii,

43.]

quo ordinatus est Bruno Lingonensisepiscopus, a. dom. inc. 981, ind. nona. Hic episcopatum Lugdunensem in infantia adeptus est. (Gesia Vird.J Annoigitur dom. inc. 983, OttoRufus secundus, cum 12 annos regnasset, moriens
Romae,
a suis relatus cst, et

Hic in cenobio sancti Geraldi apud Aureliacum nutritus fuit, grammaticaque est eruditus, et ab abbate loci Borello citerioris Hispaniae duci

commissus,
epi-

ut in artibus erudiretur, ab eo

Hattonicuidam

scopo traditus est instruendus, apud quein pluri-

mum in mathesi studuit. Verum praedicto ducecum Aquisgrani sepultus; episcopo Romam cunte, idem cum eis profectus, et cui succcssit tercius Otto 12 annorum, qui a cunapapae factus notissimus, ab eo Ottoni regi est intibulis sumpsit sceptrum Romanorum, sub cujusreRemensi episcopo Regimine salus fuit mundo et gloria. Temporc hujus _ matus, et cum Adalberone mis venit. (ib.) Quo tempore Otricus apud Saxones praefuit Virdunensi ecclesiae YVigfridus episcopus. insignis habebatur. Post annum Remensis AdalbeHic quadam die urbem egressus, venit ad villam ro Romam cum Gerberto petebat, et Ticini augufratrum quae Wandersala dicitur, ubi a comite SistumcumOtrico reperit,aquomagnifice susceptus, gifrido captus et absolutus, de pecunia quam pro ductusque per Padum classe Ravennam, et quia emendatione suscepit ita aecclesiam sanctas Mariae anno superiore OtricusGerberti se reprehensorem coronis ornavit, ut si manu primam tangercs, omin quadam figura cum multiplici diversarum rerum nes usque ad novissimam moverentur. Hic praededistributione monstraverat, jussu augusti omnes cessorissui domni Berengerii imitator factus, in subpalatii sapientes intra palatium collecti sunt, archiurbio Virdunensi cenobium aedificavit, et aggregaepiscopus quoque cum Adsone abbate Dervensi et ta monachorum turma, corpus illuc sancti Pauli scolasticorumnumerusnonparvus ;etceptadispuepiscopi levatum de loco quo jacebat, in feretro artatione, cum jam pene totum diern consumpsissent, genteo recondidit, victumque fratribus, qui loco augusti nutu finis impositus est. Ibi Gerbertus ab eodem Domino deservirent, ex reditibus episcopii augusto egregie donatus, Remis cum archiepiscopo providit. Hic etiam inter cetera bona Ravandi manreversus est, et post a Hugone Hugonis Magni fisum sancto Firmino contulit. Defuncto autem 2 ex 275 Virdunensi episco- D lio, rege Francorum, qui Ludovico successerat Kalend. Septemb. Wigifrido inRemensem alia stirpe, dejecto Arnulfo pontifice, po et in monasterio quod ipse contruxerat tumulaprsestigiis promoveri archiepiscopumsequibusdam to. Hugo substitutus est. Hic ingressus civitatem, exacto, fecit. (fol. 73.) Verum aliquantu tempore unde viveret, inquisivit Lotharius enim rex Franubi sensit quod Arnulfussedemepiscopii sibi praecorum, quia erat res publica sub juvene principe ripere ct populum ad se reducere nitebatur, noctu Romanorum, defuncto Wigifrido episcopo, Virdufugiens ad Othoncm ivit a quo non multo post in num obsedit anno ab inc. Dom. 986, sed minime ceRavennensem archiepiscopum quibusdam se praepit,omniatamencircaurbemvastavit contra quem stigiis promoveri fecit. Inde postmodumpapa conegressi ad bellum et superati, plures ex eis capti
:

;

;

VARIiE LECTIONES.
require in alia pagina sub hoc signo Z usque ad restituimus.
475
:

9uccessit

ei

Hcimo

c

No8 ordinem

ita

indicatum

197

CHRONIGON.
autem an-

— LIB.
(Ibid.
,

II.

198

stitutus est et Silvester dictus est. Obiit

A

Anno nb

inc.

Dom.

998, suscepit

regimom Cluniaet

no

999, ct

Gregorius
ii,

V

successit (78).
igitur ab inc.

censis ccclesia) sanctus Odilo.

[Rod. Glab.

8].

Anno

Dom.

ii,

\,)

Mortuis igitur Lotbnrio

Ludovico

988,

imago Domini in cruce posita in monasterio apootolorum Aurelianis ploravit, omnibus aclmirantibus, quid hocportenderet signum. In cadem civitate una noctium lupusadveniens, secclesiam ingressus
matutinis horis restem signi ore arripuit, et agitans illud insonuit, quemvix abaccclesia expellere
potucrunt. Sequcntianno lola civitasigneconsum-

Francorum regibus, [Iugo
et Ileinricus. (Chr.

rcx, ut diximus, consti-

tutus est, cujus lVatcr fuerunt Otto dux Burgundiae

Divion.)

Verum Ottonc

in

ado-

lescentia
sit
;

cujus

mortuo absque libcris, Heinricus succcsfilius fuit Odo Belncnsis, et privignus ejus

cum secclesiis, sed Arnulfus venerabilis episcopus inventa pecunia in fundamentis oocclesiae
pta est
sanctae Crucis,
ravit.
(Ibid. ii, 7.) Anno igitur 991, sanctus Odilo venit ad conversionem Cluniaci, et 4 anno sanctus Maio

eamdem

oecclesiam in melius repa-

q

Willelmus advena, Rainaldi comitis pater. Post Ileinricum Heinricus, Roberti regis ex Constantia fllius, ducatum optinuit, el ei regi facto Robertus Vetulus successit, frater ejus, et Roberto Hugo dux. postea monachus, Ileinrici filii ipsius Roberti fllius; quo Ilugonc defuncto, Robertus filius ejus successit, et Constantiam duxit uxorem, cognatam Hugonis Autisiodorensis episcopi, comitis Cabilo-

Ea tempestate Roma maxima ex parte igne combusta est. Templum etiam sancti Petriaccensum est, et jam trabes ferro et lamminis ereis coopertae ardebant, cum omnis plebs Romana ad sepulehrum apostoliconcurrens, ubi humananichil pracvalebant auxilia, divinum etapostolicum expectabat suffragium, et statim ignis, qui jam trabes lainbebat, exlinctus est. Eo quoque tempore obierunt Odo comes Turonorum,Heribertus Meldorum ct Trccorum, Willelmus Pictavorum, Manasses episcopus Trecorum, Gislebertus Parisiorum, Gelus obiit.

Anno ab inc. 99G, obiit iii, 2.] dux apud Poliacum super Ararim, ctRichardus Normannorum dux obiit. [Ibid. ii, 8.] Sequenti quoque anno Robertus rex ducens sccum Richardum II, juniorem Normannorum comitem cum triginta milibus Normannorum, Burgundiam, quia a se defecerat, vastavit, et tandem optinuit. [Ibid., ii, 9.] Quo tempore facta est fames valida quinquennio in toto orbe Romano. Eo etiam temnensis.

[Glvb. R.,

Ileinricus

pore prseerat ecclesiaj Divionensi abbatis
voluerit,

officio

eximius pater Willelmus, cujus gesta qui scire in libro vitae ejus a Rodulfo monacho
edito legere potest.

buinus Catalaunorum.

(78)

NOT.E. Minime sed eoannoGregorio V Sylvester Ilsuccessit.
276

LIBER SECUNDUS
imperator: exactis
III, juvenis regno 19 annis, et Heinricus successit. Quoannocircasolis occubitum draco per

Anno ab

inc.

Dom.

1002, obiit Otto

G

19 aecclesiarum
optinuit (81)

altaria

cum

decimis et paratis

in

Defuncto quoque Adelmaro abbate monasterii
sancti Vitoni 5 Kal. Jan., Adelardus substitutus est.

aera ferri visus est, ct igncae in ccelo aciesvisae, et luna in plcniluniopostinicium quadragesimsea medio noctis usquc ad ortuin dieiin

Et hoc defuncto 13 Kal. Jan., Ermenricus successit,

sanguinem versa, et sol circa meridiem in duasparles divisus est. (Cat.pont.) Scqucnti anno Joliannes papa XIII
obiit, et
(fol. 73').

qui, in

quantum

valuit,

locum ampliavit. Hoc

etiam ad superna transvecto, 6 Kal. Septemb. Robardus successit, ct Rohardo Lambertus. Post quem
raptus est de coenobio sancti Felicis Mettensis domnus Fingenius Scotlorum progenie oriundus, quia locus idem per manum laicam aliquantulum neglectus erat, ad restaurandum eum ibidem abbas est ordinatus. Cujus adventum, peregrinationem et conversionem qui plenius nosse desiderat, in vita

Benedictus successit. Anno ab inc. Dom. 1010, obiit Heldri-

cusabbas Flaviniacensis, 10 Kal, Januarii, et suc cessit domnus Amadeus. (Cf.Serr. alo. Flav.) Hic, abbatia dimissa, Cluniacum ivit, ct post reversus
Colticensem cellam adquisivit (79), et Sinemurensemet Bellilocensem et Corbiniacum recuperavit (80). Sarmati» castrum ccpit, Passavant destruxit,
r6
* ,b

D

Teoderici eximiiMetlensisepiscopiscirepotest (82). Et hoc quoque defuncto, cum jam post Adalbero-

...

.

.

,

.

iiiulus deest in codice.

,

VARLE LECTIONES.
NOT.E.

(79)

Ab Helmuino episcopo Eduensi anno 33
charta
;

re-

gni Roberti regis, teste BenedlV, 682, K.
(80) Ab jnc. 1034,
,

Mabillon.,

ann.

eodem Helmuino diplomate scripto anno
anno Henrici regis
8.

datae, Roberti regis una iii Kal. Mart. a. 1018; Mabillon, Annal. Bencd. IV, 238 Raginaldi comitis altera a. 1037 ; Labhe 1, 270. K.
:

(82)

Laudat banc Vitam auctor Vitae Richardi ap.
Act. SS. Saec. VI, IV, p. 090. K.
l.

Mabillon

1.

059.
(81)

1,

p. ^

Mabill.

Cfr.

quoque Monum

Diuu exslant

Germ. SS. donationum cbartaj Amadeo

199

nem Virdunensem set, domnus Richardus locum
cepit.

HUGONIS ABBATIS FLAVINIAECNSIS episcopatum Heimo sortitus es- A docilis ingenii attente
illum

200
rimari, ut

agnosceretur ab
preconii,

regendum sus

omnihus magni cum futurum esse
sic

quem

Cujus vitam, mores et aetus, nobilitatem generis, inicium conversionis, studium religionis et perseverantiam perfectionis humilitas nostra sensu
licet

commendahat acumen intellectus,secretorumet

misticorum capax, cooperanteet priecedentegratia Dei. (fol. 74.) Transivit itaque in eadem urbe proficiens usque ad perfectam incrementorum aetatem, etqui erat acer ingenio, statuit sibimetipsi normam

sermone rustico describere gliscit; quia si quid sumus, cum nichil simus, totum post Deum et sanctos ejus ascribendum est meritis iptenui et
sius.

Unde invocandus

est nobis spiritualium dis-

vivendi, recidens in se noxia, quae in aliis solerti vigilantia reprehendehat. Prohalhoc religiosa vitae

tributorkarismatum Spiritus sanctus, ut beatitudinem ejus suo quidem sensu, nostro ore enunciet, ut laudetur in operibus suis, et appareat mirahilis
in sanctis
1.

ejus conversatio, et continuata

malorum redargu-

suis.
_

tio, quatanlum ahundahat animi ejus directa simplicitas, ut pro zeloDei etemulationcjustitiacpraecentoris et archidiaconi ei oflicium committeretur,

nobilissima Francorum HU Ulliooimu . .w.v-v-x ..... 278 matre vero patre pe pro-enitus * 78 ahipsisinfantiierudimentislitteris (83)^1
,77
___\lltll< Iglllll Extitit igitur
,

stir-

et

magisterio ejus dispositio «

Remensis

aecelesiae

libe-

B

traderetur. Cui olhcio quam strenue, quampruden ter, quam sollerter invigilavent, nenimu fortasse

ralihus io aecclesia sarictae Mariae Remensis religionis detus. Qua. ecclesia tanto tunc vernabai et religiosarum, core, tot personarum nobilium
institu

quas ipsa in se educaverat, sihi adplaudehat honereligione sta numerositate et decenti honestate, ut ipsapraeemineretomnibusaecclesiisBelgicae,formaque esset omnibus honeste vivendi recteque conversandi in castitate,
correptione
in scientia, in disciplina, in

laudando inveniamur, silere decrevimus, maxime cum et silentium ipsum laus ejtts sit, quia si totam suhstantiam nostram in laudibus ejus superextenderemus, minus esset quod diceremus, ad id quoddi-

cendum

esset. Juhilatcrgoinlaudibus ejus

Remenin

sis aecclesia,

quia et ipsa ejus devotio,

qua

ea

morum,

in exihitione

bonorum operum.

Utebatur potestate nonindestructionem, sihi tradita inaedificationem, habens libertatem vocis judicio suo confutare reos
fideliter lahoravit,lausejusest.

Probat hoc domni et vere sancti Constantii canoniet fidelis constanci ejusdem aecclesiae pia, constans Constantiiimitandaetrecolentia, itemque alterius da in pauperes laudabilis rerum suarum profusio alterum ipet totius patrimonii dispersio. Quorum
sa sua

et convincere, nulliusque

personam

in

judicioacci-

pere. Quihus rehus ita absensetiamprosui reverentiaet inflexa constantia

cognitus*erat

omnibus, ut

a cunctis timeretur, et paritcr

omnes senes cum

junioribusRichardiinadulatamgravitatiscensuram
,

„~reverebantur. Erat enim vcre religiosus, orationihus ^.u^u..,,..-... misencmui*, commeudat reiigio ei commendat religio et opera misericordiae. C continuis vacans. Cui et.am mons erat psaltenum alterum adeo pauperum praedicat miseratio, ut ipsi
soli inventi sint, qui tanti viri

dnm

deflent obitum

praedicant meritum, et
litate officiosi

dum funus procurant, dum ad

illius

grata sedu-

missae solempnia

exordinequoquodiedie re, et primos quidemquinquagenospsalmosstando manibns ad terram deflexisdicehat, quinquagenos erectus, quinquagenos
prostratus toto corpore, set suspensus. Articulis pedum manuumve sustentalus perorabat. Solebat

quae possunt pro requie ejus munuscula offerunt, dum omnes insimul circa corpus aggregati suam elemosinarii deflent desolationem, ct suam in tanti
niingeminantes conqueruntur destitutionem,ejus etsi quidhumirum vitam miris laudibus extollunt, lamanae naturae vitio in eo corruptum est, id suis

etiam ante crucem orationem

cotidianam dicere, quarumhecerant omnium versuum inicia Adorote, uas Christe, crucem ascendentem, et henedico te. Q cumdieuna multa perorasset instantia,surgensab
:

conscrimis tegunt et operiunt. Ideo autem horum ut tantiam ad exemplum fidelium hic inseruimus, palestra agnoscat qui legerit, tot et tales viros in sine magistris desuRemensis aecclesiae nec
sanctaj

orationc, et crucifixum
divit

cum

lacrimis aspiciens,au-

vocemdicentemsibi: Tumeinterris benedi-

dextera,qui erat xisti, cterjo benedicote. Et elevata
in

Z,

molis earce dasse, nec sic solos evasisse carneae '«. non reUauennt -,i q uos sui p.oposiii tcvestigia imitati stes et cooperatores, qui eorum et
et fidei virtutem sint amplexati. indolis pucr Ri2. In hac ergo a;cclesia religiosae

D

U^J^J^^^SS^Z^
cta. Mariae
3.

forma crucis henedixit eum. Quadulcedinecompunctus, gratias egit sacerdolisummo, ctcepitjam

chardus

litteris traditus

imbuendus, brevi singula

percurrenpercucurrit quae magistrorum sollertia a da signavit. Cepit jam altiora meditari, et quae magistris non didicerat, vivacitate et perspieacia
278

rem circa seagnoscebat dulcedinemmiserentisDei Hoc nosRodomipositi a viris religiosis audivimus, cognomine qui et ipsi se fatebantur audisse a Hugone RotomagenGrammatico, viro strenuo et religioso, aecclesia sansisaecclesiae archidiacono, qui Remis in
praesens adfuit quando hec gesta sunt. Verum cum in dies fervore religiosi propositi

VARI.E LECTIONES.
177

numeri capitum habentur im

codice.

locus vacat.

NOT^E.
(83) Patri erat Walteri, SS. Saec. VI,1.K.

Vitaa Richardi ap. Mabillon Ann. matri Theodrad.e nomen, ut testatur auctor

201
ad altiora

CHRONICON,

LIB.

II,

:'-j;'

penna devotionis sustolJerelur, et oontemplores mundi suimctipsius abnegatores mirare tur, Deumquc in figura cnicis positum veneraretur, sequaces suos ad se invitantem et dicentem Qiii mihi ministrat, meseqvatur (Joan. xn, 20.), remcmorans quia parum esset ministrare Domino, in quo nulla csset perfectio, nisi ct sequeretur eum, delegit Deo firmius adherere, quonium bonus est,
:

A riumot

Godefridum, et filiam Odiliam aua. fuit abbatissa ancillarum Dei in monasterio sancta. Odiliae, Habuit et alium cxconcubina filium nomine Godefridum. Godefridus vero dux in divitiis et gloria

absque

Iiberis consenuit.

Gozelo autem dux Gode-

fridumiilium, quiaeceptauxore Bonefacii posteafactuscst marchio, heredem reliquit. Ilac

ergogene-

rosastirpccreatusdomnusFi'idericus,insublimitate

et beati qui

sperant

in

eum. Cepit igiturlargamanu

honorum

positus,

quse circa se crant dispensare pauperibus, et licet a
in eo opera claruerint, tamen quo amplius miseria seculi et fallax ejusgratia contempnebatur,eomagisinstabat misericordia.

attendebat,ne

in pra?cipitio 58 °

primis annis conpassionis

mensurarum suarum limites pedcm poneret.ideo
est.

bonum
fines

intentionis suae finem adcptusest, qui extra

suos vagatus non

Hostibus terribilis, amo-

opcribus, ut nudus Christura sequi, et pauper pauperem imitari valeret. qui propter nos minoratus

re justitiae spectabilis, pauperibus largus, dapsilis
in donis; in parcendo pius, in ulciscendo severus. Qui etsi palacium frequentabat, in sterquilinio tamen cum beato Job sedcbat (Joi n 8) auia si mia
:

paululum ab angelis de pauperibus nasci

ct in prae-

sepio reclinari voluit, ut cssct piornm eibariaju

mentorum. Ubi vero cuncta distracta sunt, ncc dcsideria diiationc consopita, quin potius nugmcntata, quia sancta crant, et cogitationum inundantium, quas perfectioni studensfidelisanimapatitur, violcnto impetusedato, ad portum quictis appulsus
fix
t

illicitegerebat,eaadmenlisoculospenitendoreducebat. Sedebat in sterquilinio, quia cum ante se peccatorum stercora cernebat, si quidelationis in animo
surrexisset,inclinabat. Et quantosepalverem et cinerem cum Deo loquens estimabat, tanto celsius usque ad honorem divinae colloquulionis aseendebat.

anchoram

cepit ilcrum anxiari
tionis
;

nitate

jam ut irct, locum staeligeret ubi planlatus, in interna eordis ameviridesccret. Volebat enim lioc quod dictum
quo
irel,

spei, quia deliberavcral

quem

sibi

Ilincestquodita verehumiliatusest, utadaltavirtutura surgere veraciter posset. Agit cnim hoc pia Dei miseratio erga electos suos, ut quanto se infra
sc

ipsos despiciunt,

est patri credulitatis nostrse

tanto sublimius ad

Abralue

:

Exi
;

amorem

Dei

de lerra

tua, et de cognatione tua (Gen. xn, 1 Act. vn, 3), ad littcram implcre, sed considerabat non sine fructu fore, si, intcr suos positus, factusque cis forma

subrigantur,eteomagisvideant claritatem Dei, quo
cos magis, ne de se magna sentiant. reprimit virtus
vcrae humilitatis.

vita3honeslae,praebereteisexemplurasequendiChri ,lv-" v " -"'"" ..." :.
'
i
,

* lon,a P~P°ril^- Conside- B ?Z' ? S? ." rabat, rursusdifficillimum esse inter notosetaffines
d, ,80
l

.

itaque ad conditons sui desidcrium totus " » '""«u-i--uHiuiuiit!ineaieseeret,et diutinameditationeinealeseeret,etjamapertemunlamanertemun4.
i i

Cum

di lenocinia

gravioris propositi intentioncm apprehendere, ubi aliquando cerla cstvia periculi,incertasalutis,cum
retrahit

despicere et Deo tpta intentfone adhercrccuperet,videretquehomoinsa?culoconstitutus pernecessarium sibi Ibre ut boc suum desiderium
cuilibet religiosorum propalaret, cujus reievaretur cu.siiio et orationibus firmaretur, visum est ci, divina utique faeiente clementia, ut virum religione

hominem jam Deo proximantera amorpro-

pinquorum, ct rcvcrbcrat acicm vultus ejus, qua Deus intuendus esset, caritas carnis, et multimodse
punctioncs seculi, quas non adeo graves sentit qui oportunitatem sentiendi vital et refugit. Intcr has ct alias multiplices repugnantium sibi inviccm carnis et spiritus deliberationes affuit adjutorium Omnipotentis, et famulo suo dcsudanti in palestra gloriosi

nominatissimum, Richardum videlicet, de quo impraesentiarurn agilur (Cfr. Gest. Vird.8), expeteret.

ccrtaminis solalium pr.ebuit cujusdam fidelis

sui, qui

subclamidc mundanae dignitatis abscondi.

tamquam sibi alteri sc ipsum crederet, cum eo arcbana cordis sui participaret illum essc consiliarium qui nichil haberet fallax, nichil simulatum, nichil corruptae pacis amicum. Veuit ergo, ct dum unius voluntasapcritur, amborum dcsiderium
et ei
:

rcve-

tumgorebatprobatissinuinimililemi hristi.(Fol.74.) .----/

Xr„rzx T^rr.,
alta

Pi.rt,i

...;,... -

6

8

propago.

(Cfr. Gest,

Vird.

9.)

!.! .!. Comitatushonoro

.^

8

1

d *

Jatur, et ut pcrliciatur alterna confirmatione roboratur. D, cretum cst igitur communi voto, .__..__., ... u.uiii >.n. jaiu.u uuniiiniiii \o.o, ct cxsenei cx scn-

vigcbat, ct

indole

quod maximum cst, comitatura mentis pcromabat. Patcr cjus Godefridus erat, vir
(ilios,

m "«.« *•">««- - *•* * locus quo honor
° «•

-

eligeretur, in

Dci ct rigor reguUe

conscrvarctiir,ubinovichristian;epaupcrtatisama-

probitatc gratiaetdivitiisethonoribus inter maguat©8 rcgni nominatissimus. llabcbat et alios

torescxerceri,ctsicdemum aliosinspiritualis tyrocinii exercitio

instruere possent. Dclectus ilaque

Adalbcroncm Virdunenscm qucin diximus cpiseopum, Ilerimannum !79 quoque comitum
nobilissi-

mnni,

Godefridum

quoque
filios,

ct

Gozelonem duces.

civitas fuit, et in ca monasterium apostolorum Petri et Pauli ct sancti confessoris Christi Vitoni, quod ct ab antiquo fundatum, et sanctorum patrociniis gloriosum, et religionis erat
giosi, licet

locus

Virdunum

Uerimannus,quictIIezclo,Mathilderaduxituxorcm,
cx qua genuit duos

bonsespei arbores, Grego-

ordine insignitum. Erant enim inco boni viri ct reliperpauci. sub d.sciplina abbalis Fin-

VAKI.E I.ECTIOXI.S
Hezelonem su&ras^riptum. Patrol. CLIV.
-

so

pcipio

c.

m
geoii, a

III

QONIS ABBATIS FLAVINIACENSIS
illo

_Ui
provoluli genibus patris

Scottorum partibus oriundi, qui

oausa

A

tyrones Virdnnum,

et

mo
ccr-

convenerant. (Cfr. Oest. seconferre destinavissent, ad hoc tamen sane cum exploraturi eonvenerunt, ut opinioni minus creduli uculis attenderent, si eo se cccnobio recluderent.
religiouie
(Fol. 78.) Eral
a

Vird. 9.) iiuc

masterii aditum precabantur.

Quos cum senior

neret, etviros virtutis adtoleranda obprobria, con-

culcationes et verbera minus idoneos et dclicatos
putarct, paupertatemqueiocieumillOrummetiretur
divitiis,
in

ineadem urbeetaliud monasterium

Wigfrido episoopo constructum, iu quo cis videbatur nichus eos ingredi debere pro loci oportunitate ; quia illud prius coenobium loci angustiaet situs
.•ispcritas
illo

egre adsensum prcbcbat, quia mentescorum divino amorc roboratas non noverat, quas si no-

vissct,

minus conimcndabat,

licct rigor ordinis in

melius servaretur. Estimationi vero suse minus fidem dantcs, Cluniacense ccenobium pari voto expeteredeereverunt,quodetreligioneprsBcipuum,
opulcntissimuni cssc vidcbatur, ut a domno Odilonc abbate consiliiim quaererent, et optento adquiescerent, aut ccrte, sisancto viro sanitis vi.de
ct divitiis

nec momento introitum illorum distulisset. Cessit tamdem, ct petentibus assensum praebens ingressum annuit, quia voluntas Dci fuit ut cito cis occurreret quod volcbant. Sociati itaque eougrega*
tioni monastcrii,
et humilitalis, ut liquido

factisuntominibusforma paiientise cognosceretur a cunctis

r>
Jb>

retur, ibidem sub co remanerent. Icrunt ergo. Sed

pnevcntoseos esse gratia conditoris Dei. Protectionis enim divinaB gralia perlustrali, majori satis ardorc diligere caelestem patriam coeperunt, quam prius in tcrrena dilectione flagrabant. Deus naraquc n -, cujus vera hereditas lux est, et defectus luminisejusdem nullus cst,itaeos sua dilectionc ineos visioncsua reflciens repleverat, ut novce spei spiiitu mentes coruni alflaUc, semctipsasqualcsinvetustacogitationcfuerant obliviscerentur, ut nichil jam cis nisi quse a&terna sunt plalustraverat,
ita

sanctus vir prophetiaa spiritu plenus, caritatisque virtute refertua, viros egregiosetin Christi amore
ferventes gratanter susceptos ad solum proprium remisit, inculcans eis ct prsecipiens ut in monasterio

quod primum delegerant, et ubi se devoverant, vota sua Deo rcdderent, maxime cum ibi vigeret
fervor ordinis; adjiciens posse per eos
fieri in

pro-

cessu temporis, ut babitacula servorum Dei nunc modica postmodum crescercnt, et fieret eorum industria locusipsc insignis, qui nuno videbatur an-

eerent,et,despectistransitoriis,solaqua?permanent requirerent.(Fol. 75\)Quia vero venerabilis Richar-

gustus
S.

et dcspicabilis.

flammam caritatis in corde beati Odilonis, quae per beatum Job lexDei multiplex dicitur (Job xi, G), quia cujus mentem plene ceperit, hancad innumera opera multiformiter accendit. Hac enim actum estutvir beatus ea quae sibi ab altero fieri expectaret, cadem cogitaret alteri facienda. Hac etiam actum est ut proximum ut se
Intueri plane libet
ipsiim
diligerel,
et

dus absque permissu et liccntia archicpiscopi Remensis monasticum habitum susceperat, conquerebatur episcopus canonicum siue iccclesiae ab ea inordinate recessisse. Quamobrem eum conahatur
repetere.
nit,

Quod ubi ad aurcs evocatoco, rcm ordine
:

Fingenii abbatis pcrvcpandit.
Ille,

patrecon-

u

solato,

Remensi archiepiscopo cartulam misit hec

continentem Sispiritu ducimini,nonestis snb lege. Quam ille suscipiens, et vim verbi diligentius intendcns, merito ait : AUU qtd spirifa Dei duclos est,et

ut

bona

quae valeret

proximis

inplendo non tumeret. Hac nichilominus (it ut quo sc vir sanctus in solo Dei et proximi amore dilataret, eo quidquid a rectitudine

impcnderet,

ideoanobis repetendus non est. Sic confutata repetentium eum calumpnia est, immo magis ad imitandum eum acccnsa multorum devotio est. Regebat
tunc aooclcsiam Arnulfus Lotharii regis, qui quintus cognominalus a Karolo Calvo fuit, filius, quiTraditor suo Karolo rec'didit, est,obidquia civitatem patruo

discrepat

Hac quoquc actum est ut, ceteros tamquam se diligens, per hoc quod rectum in aliisconspexit, quasidc augmento proprii proveignoraret.
ctus,

cum

dolerct

regnum

alienae

stirpi

datum

et sua?

hilaresceret.

Quis namquc praelatorum hoc

nuncfaceret,quodvirumsanctissimumtuncconstat feeisse? Quis tot et tales viros iama ubique celebratos,

praareptum. ab6. Procedenteigiturtempore, doinnoFingenio evecto8 Idus Octobris (1004), et in bate ad superna
nionasteriosanctiFelicistumulato, cumdcelectione

ad se declinare contingeret, ad alia loca demigrarc mon.ret, et non eos potius sibi favore, gra°
si

D

substituendiabbatisagereturm praesentiaHeimona
• _a ._*. •— *-i:i.., «^rt-.!/-»* rliitcin.i HTOPC1 episcopi, et, ut, in talibus assolet, diversi diversa sentirent, et varia quorumdain haberetur elcctio
• rt
i

tia, vel

precibus, seu qualihet arte retinere tcmpta rct? Quod etsi non posset, tamen eos invitus et non
a se dimitterct,

;

spontc

dolens quasi quos

numquam

habuerat dimittcret. Quantos nunc prajlatosaspicimusqui,provectumaltcriusvidentes
suuin non esse, fastidiunt? Quibus omnibus beatum Odiloncm pr;elcrendum merito censemus, ad cujus

in ecclesia Dei

ad intcrrogationem voce electus domnus Richardus consona omnium voce laudatur, episcopo in laudes Dei erumpente. ct dicente Ex ore infanlium et lactentiwm perfe
:

ponlificis,

repente puerorum

cisti laudeni,

Domine Deus (Psal

vin, 3). Et utiqui

gloriam spectat,siquid pereosquosnobis attribuit, 281 in ordine et religione aecclesia cui attributi sunt
,

justa

ponliiicis enuntiatio,

quia ore infantium et
suo.

lactentium factaelectio, laus Deieratet glorificatio,

fructifica

Redieruntergonovimonasticajreligionis
28S

qua erat laudandus

et glorificandus in fideli

nota;.
281

s.

c.

enamque

c.

205
(Cf.

CHRONICON. -LIJJ.
VitaMcAardiejCoTiQrm&laameelectioneiet

JJ.

206

A

scriptoroborata, deduciturabepiscoponovus Jacob in cordisls3titia,etbenedictionedata more solcm-

pni,praelatusestcustodiaegregi8Domini.Aderatjam

dilexR eoerioBium, utdona ci ingentia in auro et argento, in palliis ct sacratis conferret vestibus, ct totum se adeo in amore cjus transfunderet, ul miraretur qui vidcrct.
7. Optentis igitur pro quihus abicrat, abba religiosus ad monastcrium suum rcversus est, ccpitquc

tempus ut impJeretur prophetiabeati viri Odilonis, quod por eum et domnum Fredericum locus antea permodicus insigniretur, ut ct ipse bealusOdilode
profcctu illorum

velle fieritanto propinquior Deo,

tamquam de suo

gratularetur.

Susceptaitaque prjelationLs sarciria, studuit elationem etjactantiam cavere. Sciebat enini oportero
prodesse fratribus magis quam praeesse. Cui tantam Deus contulit gratiam ul a regibus ct principibus, adivitibusetmediocribusmiro diligeretur
sibi

quanto per gratiam ejusregi et principibus, pontificibus ct quibusqucprajpotentibuseratacccptior.Cocpitenimtotuin
sc eollieitius divinismancipare cultibus, dominicis

affectu

;

quia et

congruum erat
:

nt,

quemDeusper-

f-deratgratia,abomn busamaretur.Ordinatusvero Mt pei manum domn. Heimonis Virduncnsis episconi nnnn nh inc. Dom. 1004, ,.,,,,, jam scopi anno ab m,> hnm inn. cum post _->i.„ Otto;

noctuque invigilarc laudibus, commissos sibi religiosis assuesceremoribus ita ut per totain Neustriam et Austrasiam: Franciam atque Burgundiam diffunderetur sonus sanctitatis ejus, fieretqueomni
die
;

B

*

ncai

nisecundojamanno principaretur

'uis in propatulo sanctimonia ejus. Fiebat ad cum grandis undecumque concursus ;aliiejus se subde ,. K „„, magisteno, dant postposito mundifallentis lenoci.
. . .

Ileinricus

consanguineus cjus, qui 9 regnisui anno impcrator ereatus cst. IIujus ergo principis curiani pro qui-

suos ei offerebant erudiendos, ut videretur jam monasterium ejus monasteriis Ni;

nio

alii filios

busdam negociis domnus et pater Richardus adirc compulsus venerabilem Frederieum sccum dtrxit,
qui ot dc imperiali sanguine procreatusct principi-

busregni erat notissimus; ut quodpcrse possediffidchat, illius optincret gratia, cui aliquando, dum essctinseculo, totaparebat curia. Verum depositis
sedibus, et residentibus pontificibus ct abbatibus, astantibus ctiam regni primatibus, cum longe infe-

conferendumpro numerositate confluentium, qui velulapes ad alvearia undiqueavoiabant, diversisvirtutum speciebus onusti mentes, ut ilUe mellis et cerae indiscretas
fidelium
illo

triae (84)

vel_F.gypti

cruribusetpedibussubveunt qualitates.O qualeset
quanti viri ejusclaruerunt magisterio
sa et
!

quam precio-

devota Dco commissa eicongregatio, doctrinis
et

ejus irradiala,

exercitio

artioris propositi ad

riusresidcr?tpatermitissimus,etmemorabilisejus nonachus, ut regis et principum consanguineus, a!at ,llS ns llllsintei>esset eminentio-

unguem informata .'Probanthoc GalliaeetGermaniae pontificcs, duces et comites, amore Christi ferventes, qui

Wn

ex monasterio et discip ulatu ejus monastcriis

'

;

f

quosliabehantautpatrespr^ncicba t,subtuitione
quibant, quosde suispatresfacerc deligebant. Vir duni primoprobandos,instituendos etmorigerandos

nii

suberat pra3mineretsessionisordine,rem
et

fecit

memorabilem
fcrcns,

imitandamposteris. Surgensnam-

rjue a latere principis, ct

suppedaneum suuin
ad

ipse

ahhatem

suiini petivit, et posito

pedes

ejus

suppedanco, in eo ipse resedit, dans omnibus monacbiscunctis postmoduin futuris seculorumse-

dirigebant.Ex quibus nos, licet juniores ct moderni, phircsreligiososet in omni theoriaprobatissimosvidimusviros, angelica facieet babitu reverendos ut:

formam veraehumilitatis, et quod vereexaltatar qui spontepro Dco humiliatur. Hoc ergo cjus lacluni omnibus fuit miraculo et laudi datum cst,
BQlis

exinstitutionediscipulorumpatesccrctquanla)

reli

non pro laude ho"minum,sedpro divino famucelebratum cst. Nam reSalismagnificentiahumilitatemnobilitatisilliusam:iuod
litio

gionisgravitatisetperfectioniseorummagister fuisset, cujuseruditionisdecusin d scipulorum, clarcbat moribus. Cresccntesanc numerodiscipuforum,
crescebat

ct paterna revcrcntia

census honorum. (Vita Richardi.
et

9).

ClarebatubiqucnomenRicbardi sanctitas ejus ubique praedicabatur,
lur.

plexata,
rata,

Christumque

nomen Dei pcr eum

elariiicahaet

in

famulo suo dcvotc vene

sc invitassct, ct ille a patris avclli nollct, rexaltioriingenio viri

cum eum ad

Vidensautem

aecclesiae

suae vetustissima

pedibus prudene latere

D

tiam admiratus,

abbatem ad

penejaindiruta sartatecta delegit cis dejectis ampliora jacere fundamenta et in meliorem statura et

sc

evocatum

suo sedere fccit, atque post

cum domni

nobilioremnovamcompilarc basilicam, quodet hrcviactumcst.TurrescniincccIesi.cipsiusdoinnusFredericusexsuofecit,etcellariuinct refectorium fratruin.
(Cr. Vird. 9.)Dorniitoriumvero cuni dejcctuin restrueretur,etnecessaria domus pararctur, nec possct nova pararinisi vetus mundaretur, accer-

Frederici
et
in

sedem sisti prsecepit. Sic familiaritatem regis principum adeptus domnus abbas Ricbardus,
brevi, sapientia, consilio, aslu,

prudentia ct honcsta conversationecunctismanifestatus est,ut in negoBUS curialibus disponcndis nullus illo utilior, nullus prudentior.nullusvalidior aut acccptior judicarelur. (Fol. 70.) Prohat hoc principaliserga eum libcrahtas,

sitis

quorum
aliqui

esset opcris ct studii
ut assolent,
in

id

cxplcrc,

cum
et

illorum.

erubescerent,

quaproamorc

manus apponere

subvehendo quod mundavir

ejus Virdunense,cui prseerat,

batur
'

subterfugerent,

humilitatis et gratiae

(84)

Pagus supra Memphim

° T£
situs.

207

Hl/GONIS ABBATJS FLAVINIACEN.

208

monachus terrco fossor acFredoricus vere quodeffossumcst onerefaeto exportavit ccssit.et Quisjam similia facere erubesceret, cum vidcrct
Fredericum comitisfilium, fratremduorum ducum, imperatoris consanguineum, ct fecisscct non erubuisso?Fecitet huic simileopusiu turriumexstrueniinjamin altum structura porrigerelur, etstrumentum illud quodavis(8i$)nominatur, subvectionc csementi aptatum, perpauci csscnt qui
ctione.

A

Edlflcataigiturnovasecclesiamajoriambltu et eiegantiori opere, necessarium fuitut eorporaquo8.

rundam sanctonim pontificum transmutari debuisscnt.

Cum

Tunc corpus sancli Madelvei incorruptum rcpcrlum est, et in cripa sanctas Mariae sub altari iu vascmarmoreodecenterrepositum.Tuncetiamfacta cst translali) duorum episcoporum Hildiniet Hattouis KonasMaii, elad dextcram crucismouasterii,
addexteramscilicetal.tarissanctiJohannisbaptistas posit;c sunl eorum reliquise. ( Yila Richardi, 8.)Cor-

ferrent,

hisquihuic

offieio

crant deputati alias, ut

crcdimus, occupatis, videns vir bcal;c memoriae quemdam de pobilioribus astantem, ut sumcretli-

pus autcm domni Berengeriiepiscopietmonachi
ingressu claustri tamen infra monasterium

in

rcper-

instrumentum, ct caomcutum collo, ut moris est, subveheret ammonuit. Quicum erubcsccvii ret, ct suis id natalibus incongruum adstrueret, rogabatprimus mUissimus cervice subposita quod ••..„».... __ implevit.fToh76'). Ac deinde porrectojuveniinstru

gneum

illud

tum, incorruptuminventum
\

cst,

cxceptopedc quiin

ita

cjusaruit; ct casila
in

cum

sandaliis ab ejus corpo-

re abslracta est, et

thcsauris aTclcsiao

cum

rcli-

B

.

.

.

.

i

quiis rcposita.Corpusvero ejus sanetissimum su .._>.;.,£• vni.ciic pnncpllne clinri Irrm -;mii l.n 111 cst, caperkisversuscancelloschoritransmutatum PSt. oa
t :i

mcnto eodcm, suodocuitexcmplout disceret faccrc quod fecerat comes comitis liiius, necerubesceret si constarct ab ipso ci improbaretur factum quod quondamcomiteprimitusactitatum. Sedebat autcm quadam dieidem virmemorabilis in coquina fratrum,etoperis quippiam exerccbat, scutellas abluens etvasa aliamundans; cumccceadostiumquoquinao Godefridusdux fraterejus adveniens aditum
precabatur. Cui

sulanovaetsandaliishonesteprocurati./n,e' eregionesepulchrialtaresanctiFirmini, quod ipsius tcm-

poreabeoinventum cst, positum. At vcro corpus domni Dadonisepiscopieregione duorum supradietorum pontificumad la^vam scilicctcrucismonasteriiadsinistrampartemaltarissanctiMartinihonorificereconditum csl. Reliquorum vero cpiscoporuin

cum aperuisset unus ministrorum

quiforteaderat,vidensduxfratremsuumopericepto
insistentem,capitemclinato et alludens ad nomcn
comitis

corporainfrachorumcontinentur, etdcsuper tabulatumdelanidibussectisetquadratisfactumcst. Attamenquinqueepiscoporum corpora subtus pulpi*

*

m

emm

comilcm taliafacere, non siUconveniuntnomina etactus, noUlitasgene
;

Xon

dcccrct, ait,

ris at exibitio

opcris.

Cumquc

egrederetur,
oportunitate

ille

tum, quo EDvangeliumrecitatur, conliacri a multis audivimus, quc-kum tamennomina non ten mus. (Fol.77.)Pu!pitumautema}rcrrebristunsionibusin laminastabulasquc producto, ct deaurato faetum

locgrcdicntem subscquutus, nacla qucndi,sicaitfratri Optimc^ll, prosequutus es,o kux, quia tanta estdignitas hujusofficii, ettantus
:

C

esseconslat salisaccurateeleleganter.et per 12 tabulas, 12prophetarum imagincs, 12 apostolorum formassubvehentium, sculptorio et polimito (W)

cdcni inpenditur, bcatus sciHcetPctrus apostolus,
ct sanctus

jortitati,

confemr Vitonus,quoi nec me congruit utprasumam adhoceis exibendum quasi

;nectantaest humititas v ronoWitatcgcncris mei mea, v.tmerearabcisiniUorumqui hocofficio digni
habcntur consortio dcputari. Tanta crattunc abjectioetsuimetdespectioinanimaiiiius fidelis, ut ejus humilitaspraedicaretur, et miraculo cssct cunctis
quinovcrant nobilitatemgenerisejus. Nain cumscdcrct quadam vice privatus, etnecesse esset ci calccoscxtrahere quidamdefratribus, quem ipse scncmvidi et a quopuerulusistaaudivi, Jobannesno mine procumbenscumvclletciprocaritatc servirc,
!j

opere cxarata? sunt.Ethecquidcm adoccidcntalcm partem,addorsumscilicct stantium ct canentium, posita) sunt. At vcro ad septemtrionalem 4 fluvioruin speciesdeparadisoemanantium in 4 partibus emi
nent.

Ingyrumautein,quo

aavangelii recitator stans

obumbralur, Abraha3offc cntislilium, Abelagnum,
Isaacbencdicentis,etJacobsupp!antanlis,ct Tobias scpclien tis, 1 David manufortis imagines agnoscun1

uominus tur, similioperecompilatae.In facie autem rcsidens, clVirgomaler, Jesus intlironomajestatis apparet. et DaptistaJolianncs cum 4 aevangelistis

--=upescensct quadam religiosa obslinatione obsc-

D

quium ejus recipere nolcns, prohibuit cum dicens: Quid rriili i prodest, fra ter honores scculirct quisse; quodhabuissem iu seculo, si a fratriiusobsequium} cumnonsitnecesse,accipio? Qui adhoc tcniut seraccir am, servitium quod non cxpcdit quomodo repressitanimum, dansom2)iam?lla dicens, fratris
nibus maximum palicntisc et humilitatis et vilitatis appctendae dociunentum. llec in transcursu, pro innolescenda omnihus beataementis abjcctione, dictumsit nunc ad ordinemreiflcctamus arliculum.
;

Porrodextralevaque Domini angeli ct archangeli cuniCherubinet Seraphin Rcdempton obsequium exbibcnt.Instruincntumvcroilludquodparatumest receptui texlus acvangclii, Johannes aevangelista similitudineaquilae volanlisadornat. Inoraaulemcl

ii:

summitate operisvcrsibus examctris auro digcsti. patrisRichardidevotiosummanotatur. Propiciatoriumsane sanctorum exornant corpora, quoruu meritis florct seceicsia. Etinmedioquidcmaltosatu
et

promincnti cyborio sanctus quicscit Vitonus rc prctio dimitus frontcmauro purissimo ct gcinmis Dciincircum sissimis, quibusconcluditurmajestas

NOT.E.
(6'6)

Ilodicque Gallis oiseau.

(86)multicolore.

201)

OFIRONICON.

— LIR.
niam
ipsa

IF.

210
petiit, el optinuit, et

habens ad dexteram beati Petri, et ad Ievam ejusdem beati Vitoni auro prominentes imagines opcre laetas caelatorio, quas ambiunt colunna? 83 ex electro purissimo cum basiseripla ct iiicnin prclionsi hilis.
'-

A

archiepiscopus
detulit.

roversus Colc-

bus argenteisartefusilietanaglifo producta3.Ipsum

Fuerat autem cum eo in expeditione quidam ejus consanguineus, dominus castri dc Commarceio 88), et multa prece obtinuit ab eo brachium corporis sancti Pantaleonis, qiiodetin aeeciesia praefati castri reposuit.Evolutis postmodumaliquot annis, obsessum cst castrum ipsum, et eversum atque succensum. Cumque flamma tcctis

quoquo cyborium dominicas resurrectionis, apparilioais ct admirabilis aseensionis

opere caelatorio

protensis adornatur insigniis, habens ante sealtare

honore sancti Vitoni etomnium confessorum ad levam autem altare sacratum in lionore Bancti Pulchronii ct omnium martyrum, habcns et ipsuni suum cyborinm, quo continetur corpus cjusi.lem beati Pulchronii, auro et argento decoratum porro ad dexteram altare in honore saneti Possessacratiuii in
:

a?cclesiic illaberetur, et victricibus globisinteriora
ascclesiaa

lamberet, dolens

saecrdos

de

stione sanetarnm reliquiarum, cuidam

combuarmatorum

ut ajcclesiam ingrederctur et de super altari re!i-

:

qnias tolleret, signiflcavit. Qui
liquias tulit et reposuit
;

et

mox ingressus, rceum ibi adessctabbas

soris habctur, ct

omnium virginum, cum

cyborio,

R

,

quoeorpus ejus eontinetur, similiopereadornatum. Vltare vcro majus in honore sancti Petri apostolorum principissacratum cst obprivilegium33celesia3 ipsius, quae priscis temporibus in honore ipsius apostoli et faeta et consecrata cst. Ante hoc tabula habetur aurea, auro mundo ct purissimo et gcmmis preciosissimis dcnsissime conserta, opere mirifico et arte eelatoria faeta, praeferens imaginem Domini signiun crucistenentisetsuperaspidemetbasilicum ambulantis, etdextralevaqueimagines apostolorum Pctri etPauliejusdem opcris et metalli. Ad quorum vestigia procumbentcs, cerneres imaginesdoinni paIUehardi et Mathildis digne memorabilis, supplicesmanustendentes,et quasi ut grata hec eorum habeatur oblalio, alterius censu, altcrius studio
tris

p

argenti

bracbium sancti priesentc presbitero marca ci vendidit quod domnus ipse cum sciret
;

pro certo martyris esse reliquias, Virduni gaudens attulit, et paratum argcnlo ct auro diebus festis super altare ponitur. Fecit et alia plura ornamcnta,
libi os evangeliorum auro et argento paratos, cruees ex auro purissimo 3, ventilabra argentea 2, librum epistolarum argcnto paratum, missale 1, colle1

ctarium

similiterargentoparatos. (C/.G. Vird. 1.) Dedit et Heinricus imperator calicem 1 aureum
l
1

premaximum cum gemmis

preciosissimis et patcna
l

ejusdcm metalli, et seutellam dc berillo, et pixidem 1 de onichino, in qua servaretur corpus dominicum dependens super aitare prasterca innumera dona auri et argenti et praediorum saera:

rumqiie vestium,et philactcria aurea et argentea
cristallina

ct

faeta, supplicantes. (Cf. C.

Vird. 9.)

Factum

est ct

gestatorium ex auro purissimo interius mire fabrefactum opere consimili, studio et largitione
altare

ilomni Ilcrimannicomitis, in

modum tabularumcon-

capsam auream insignitam reliquiis 12 apostolorum, et cornua 2 eburnea idcmtidem reliquiis conferta. Feeit etiam memorabilis patier Richardus coronas 2 e\
rcliquiis,
1

cum sanctorum

sertum et conpactum, quod eum aperilur, et altare sst, ct tabuhe aperiuntur, quibits si moram adhibeas,

aagcnto

et auro, et tertiam parvulam, ubi dcpenderentsignorumrestes. Adverada quoquc comUissi

quod

est

instrumentum Moysi

et

Aaron ima-

ginibus gloriosum, figuram dominieaa crucisexpri-

dedit sancto Petro easulam virideincum aurifrisio, et multi multa dederunt, qua3 enumerare longissi-

Ilabcthoca quattuorcardinibusquattuor aevanjelistarum, hominis, leonis,tauri,et aquihe species
mit.

mum

cst.
(Cr.

Unde

et in brevi factus est
8, 9.)

locus

ille in-

signis.

Xird.

Kjus

namquc exemplo

por-

3x

praafatum altare, portan»ium, ct se invicem versis vnltibus respieientium. Super ipsura vero aitare braehium sancti Pantaleolis ponitur pallio seiieo involiitiim, et ligno inelufusili,

argento opere

seeulo renuneiavil,etadherensdiseipulatuipr;cfatipatrispr;edia

voeata progenies domni Frederiei

sua el pairimonia ascclesiae dedit. Godefridus comes pater 15orraeum dedit, inde relato lilio suo ab Italia

3um, argento et auro decoratum. quod attulit cum sorpore ejusdein a Nichomedia Coloniensis episco-

optentum dono Constantinopolilani impequando pro ejus lilia Oltoni Ilin matriinonio jungonda jussuejusdeniOltonisadeuinlem imperatorem legatus missusesl, eum episcopis
pus
(87),

D

Adalberone episcopo, eiim eum parcntcs ejus in Bcclesia S. Vitoni sepeliri mandassent, ct contra eorum voluntatem iu ascelesia S. Mariaa senultus
fuisset,

ratoris, (fol. 77'.)

pro requie animaj
(88*).

Forbaeum
lilium

suuin

illius dederunt S. Vilono At vero Herimannus, quiet Hezelo, Cregorium in annis puerilibus Deo

duobus, ducibus
i-alor ei

comitibus. Et eum, optcntis pro iuibus ierat, licentiam rcdcundi aecepisset, et impeet

oblulit, et

omnem devotionem suam
Dedit

locum
Ilaslud
in

vertit.

enim

sociisque ejus munera plura optulisset, ct accipere renuissent, corpus sanetiPantalconisabeo
-83

eum

ascelesia, in

ad eundem Petro et S. Vilono Fesseea unam eeelesiam,
S.

Rotgerieorle

12

mansos

in

Ermcfredegehen

VARLE LECTIONES.
ita
c.

NOTiE.
(87) (88)

Gero.

Commercy.

(88*)

Forbach.

211

HUGONIS ABBATIS FLAVINIACENSIS
aBcclesiam. Do his factum est post mortem concambium, et dedit prohiscomes Balduinus

2 [9

unnm
cjus

A

seculi, Idc expeclabo

ilaque sollempnia
ficis

ivit, et

diem Domini. Ad missarum cum communicasset vivi-

Flandrensis Bonvillare

cum

dimidia ccclesia, Hcin

mysteriis,

doloro aliquanlulum pulsata ad

venges simihter cum dimidia,

Vitereio vincas

ccllam redfit, et adveniente viro Dci

cum

fratribus,

cum quadam

partc

tecclesia?, in

Harvia 30 niansos
9.)

cxitum suum orationibus muniri

petiit,

etsicinter

cuin faniilia magna. (G- Yird.
ct aecclesiam

Sine islo tamcn

manus

cjus in cincrc et cilicio se recliuans, intcr
laeta

concambiotradiditadhucpraefataeaecclesiae

Monnau

verba orationis
ris, ut nulli

spiritum

efflavit.

Et recedentc
!84

cum

silva

spaciosa; Fontagiam quoclauslro

beata anima, tanta

illic

emanavit flagrantia

odo-

que

cum

familia ct vinca optima. Dedit etiam pro

aniina

fllii

Godefridi ex concubina nati,

in

suavitatis.

dubium foret venisse illic autoreui Curatum sane est corpus cjus pia reliusque in diem tertium servatum sollicitudine ct industria;
in

tumulati, non tamen juxta fratres et patrem, duas
a3cclesias,

giosorum
sic
(Cf.

instantia, et

quarum una

dicitur

Ham,

alia

Gen-

aecclesia pia

et

geavia.
9.

sabbato sancto tcrrae

Fecit et vestes sacratas in recclesia preciosis-

G. Yird.9.) In hoc monasterio

mandatum cum gloria. domnus Leithar-

simas. Et

cum

aocclesiam

ipsam prae cunctis mor-

talibus suis ditasset bonis et possessionibus, ad

p

dus comes de Marceio ad eonversionem venicns Bailodium contulit, ct multis annis in sancto vivcns proposito, tandem
obocdientia

ultimum semetipsum Dco
ctus est, ut in aeternum
thildis

optulit, ct

monachus

fa

Cathalaunis, quo

eum
cst.

cum

Christo regnarct. Ma-

miserat, dcfunctus ct sepultus est, el

autem, uxor ejus digne memorabilis, bonis pollensvirtutibusetmisericordiaestudensoperibus, in claustro ipsius monasterii defuncta venerabiliter
quiescit humata. Cujus ad caput filia eorum Odilia virgo sacratissima locum habet sepulchri. (Fol.78.) Dehac sermo cxtitit,et nosasenioribus audivimus,

demum
(

Virduni relatus inclaustro tumulatus
9.)

Vita Richardi,

Godefridus dux Gozelonis frater
in

ibidem sepultus, 29 mansos

Beuruncs dedit,

et

sua suppcllectile locum admodumampliavit. Dodo

ctiam de Comitiscastro juxta Teodoricum comitem ibidem in ingressu monasterii quiescit. Ludovicus

quod egressa a finibus Bavarise venerit Virdunum 4 feria ante sanctum diem paschae volens cum patrc ct matrc et fratribus diem paschae celebrare. Quam cum vir Domini Richardus intuilus fuisset, inter
blanda consolationisalloquia.analiquicl infirmitatis pateretur interrogavit. Qua respondente sanam se
esse, et nullius egritudinis
ille

quoque comes et monachus. (G. Vird. 9, II.) Ilildraduscomcs Richardum filium suum post episcopum beato patri baptizandum oflerens, Baronis curtem sancto Vitono dedit, et defunctus in galilea (89) tumulari meruit. Non est autem facilc referre, quot dc diversis partibus Franciae-, Neustri.c

prophetiae spiritu plenus, praevidens
:

molestiam se sentire; imminere
ait, filia,

et Austrasiae, spretis

^

tempus vocationis ejus
ceterna filia.

Vale

rere saluiis

mundanae vanitatis illeccbris, sub disciplina et magisterio patrisRichardi monastiese sc subdebant religioni. Ita namque in ejus

Nam

cras hac in liora assumcris in

amore se transfuderant reges, pontificcset potentcs,

gloria

a Deo pro bene gestis pramia sempiterna. Elegit enim te Deus sociam esse sanctarumtirginum, quiajocundum ei incorde tuovirginitatis prceparasti habitaculum. Obstupuit ad hanc vocem pii patris ancilla Dci, et quia virum Dei
;

et recipies

summo cum venerarcntur affcctu, et patretn eum dicercnt patriae ob paternum ejuscrga omn .s
ut

aflectum, quo cunctos fovebat et relevabat. Erat

enim pius

in

vultu, rcvcrendus incessu, scvcrus

circa rcprobos,

dulcis erga

benivolos, forma ho-

crcdiditnon posse mentiri,verbisejuscredula cepit de fine suo tractare, excessus suos pertractare, ct suffragium consolationis e.t orationis ab eo expetere.
At

nestus, aclione compositus, praeferens

semper hoa

nestum

utili,

qui nullo tcrrore, nulla adulationc

caput sanctum super pectus suum reclinans, et, quasi jam per incorruptioncm corporis et spiritus alterata esset, eam demulcens, confortabat
ille

vero flcctcretur, in observatione regulae fcrventissimus, in corrigendis viciis prudentissimus, in
castitate

cluentissimus,

in

exibitione

bonorum
episco-

operum perfectissimus.
10. (10-20)

spiritum cjus in Domino, proponens beatam eam fore, quam certum erat ad nuptias agni festinarc. Post hcc eam reficere jussit, omnibus mirantibus

Baldricus

igitur

Leodicnsis

D

quomodo eam sanam

ct

vcgetam

in

crastino mori-

turam prcdixerit.Incrastinum auteinliquore sancti olei ab eo inuncta, cum nullam gravcdinem pate-

(89*) cum beatum virum unice diligeret, cocnobium Lobicnse divitiis opulentissimum ei tradidif rcgendum, ut industria ejus religionis in co reformarct propositum, quodvidebatur a pristino rigore inmntatum. Cujus excmplo delcctabili provocatus,

pus

mandato pauperum cum eo interfuit, et in codem quo laverat pedes pauperum loco virum beatum intuita Hec, ail, requies meainsaculum
rctur,
:

cum vidcretreligiosamcjusconvcrsationeminbonis
ct sanctis

moribus, ct incrementum rcligionis ct monnsticae porfectionis in coenobio eodcm excre-

VARLE LECTIONES.
tu ita
c.

NOT^.
Gesta cpp. Camcr.
1.

89) Area, nostris gallerie. cf. Ann. Laubienses. SS. IV, 18, 89*) Wolbodo
;

3, c. lb.

SS. VII, 470.

213

CHRONICON.


sis
di,

LIR.

II.

211

gcere gaudens miraretur, eepit jam majora medi-

A

abhatias

oi

quamplures

tradidit,

abbatiam

scili-

honore Laurentii BMrtyris monastcrium edificari constituit. Evocato ergo ad sc oodcm abbate, desiderium suum ei aperuit.etul. desidcriiejuscooperatoraccederet monuit
tnri, ct in

suburbio Leodiensi

in

licct sancti Petri

Gandensis, abbatiam snncti

Aman-

abbatiam sancti Bertini, abbatiam snneti Richa rii et abhatiam sancti Judoci. Rexit ct alia quamplurima cenobia, Bretuliensem, Ilumularienscm,
saneti Quintini de Monte,sancti Wandregisili,sancti
Iluberti, sancti

et obtestatus est adiciens

multum

perfectioni ejus

posse proficere, Dci extrueretur,
dic

si

cjus studio et industria

domus

Remacli,

Malmundaricnsem, Wal-

in

quo laus

et gloria

Dei devote

noctuquc celebraretur. (Fol. 78'.) Adquievit ct congregatis artificibus vir Domini delegatisquc necessariis sumptibus, Christo domino adjuvante, et bcato Laurentio cooperantc, opus inehoatum agiliter perficitur et dedicatur, et fratrcs, qui Deo cotidianis dcservirent ex monastcrio san, ,

tiodorensem, Belliloci, sancti Urbani, sancti Vinr centii Mettensis insulae, et alia perplurn qiu e non

oecurrunt memori©, quasomncs in mcliorem reparavit statum, et melioratis abbaf.es de suisquos elcgit instiluit.

Cenobium vero
sancti

Belliloci, sancti Petri

cti

Viloni adducuntur; quibus loco praepositi prsefi-

citur

ccnobio Tactus simili bonse devotionisdesideriodomnusRotgeriusCatalaunicaeciqui in prasfato
cellerarii officio fungebatur.

domnus Stephanus,

3

Drbani 280 ipse in vita sua rexit. Proorat lunc Cameracensi aecclesiaeet Atrebatensi Gerardus venerabilis episcopus. llicascclesiam snncti Vednsti in suburbio Atrcbatensi sitam,
Catalaunensis,

demaximisdivitiisadmaximamredactampenuriam, anno ab incarnatione Domini 1008 huic patri nostro,

vitntisepiscopus,industriaetlabore cjusdem patris Richardi in suburbio Catalaunensi in honore sancti

quem

unice diligcbat, assignavit
egit et passus est,
ut, si

;

in

qua vir

Domini tanta

singula scri-

monasterium a fundamentis construxit, et a monnsteriosepefalofratrescum libriset ornamentis
Petri

berentur, et lectori

ut vercor tedium et audienti-

ncccssariis, qui inibi deservircnt, deduxit, etin vita

bus generarent fastidium; sed domultis pauca dicenda sunt, et fortasse utilius proderunt. Dicamus
itaquc quid rcrum inlerccs^erit, ut ad inopiam re-

sua ipsc pcrse utraque rexit monasteria. (Vita Ri-

chardL

c.

12.)Dc quo hoc fertur mirabile,

qtiia

cum

digeretur locus

tantarum divitiarum. Non

autein

lurres ecclesiae sancti Laurcntii in altum
rcctoe, et

jam por-

visa, sed a senioribus audita referimus.
11

usque

ad encumen
in

elevatae

postmodum
cerla csset
fra-

Quidam servienLium
287
,

sancti Vedasti in tantam

reclines viderentur, et

ruina

corum
et

285

cruperat proterviam
ut infra

dejcctio a?cclesias, vir Dei

advcniens. dolorem

intantam excreverat insolontiam, quia aliquanto nccessarius crat aacclesiae,

irum,quem extcdio dejiciendre

iterum reparanda?

lurris habebant, blande consolatus esl;et

noeturno
in

tempore secclesiam ingrcssus, cum diutius
t

r

ora-

atrium monasterii domum sibi constituemagnae altitudinis ct fortitudinis quasi pro tuitionc loai. Sed nacta oportunitate contumatineexcr
ret

iono pernoctasset,januis patefactis egressus cst, et

cendaa, secularitatis in monasterio superabundanti

foerum orationi incumbens

eum

surrexisset,

signum

desidia provocatus,propugnacula erexit,infirmiora

crucisedidit, et eonfestim turres, quaereclines videbantur, dnto maximo strepitu in soso resilientcs

munivit, ct non jam pro loeo, scd contra locum

c!

subsederunt

:

et, ut

cernentibus patet,

ita in

se resi-

Dcuinrebcllarcnisus est, hona aocclesia? diripiendo, vernaculos et ancillulas sibimet aggregando, canum

lierunt, ut cunctis
i l

palam daretur intelligi, angelieo factum essc ministerio. Tantus autem resilientis

turbnm, histrionum et scUrrarum ineptam congeriom deducendo, nec eos ab ingrossu claustri ar-

in

so structurae crepitus faetusest, ut fratres

monn-

sterii

tantorum sacrameritorum ignari

a lectis

cum

maximo timore exurgercnt, putnnles in ruinn turriumquam vcrebanturdejeclam essepartem aoeclesite.QuosvirDominiadconsuetudinariummatutinornmofficiuminvitans, ipsecumeisinterfuit, etmnne f.ictobenefieiaDominioculisvidendamonstravit, atqsiead

condo (fol. 70) cum potius ipsc in co obsequentium stipatns cuneis assidue scderet, et habitacula servorum Dci actibus illicitis prophanarct. Ubi ve:

ro vir Dci coenobium ipsura
a

rcgendum

suscepit, et

quibus crnt mens sanior, susceptus cst, non cst passus tantam domus Dei vidcrc dcsoIationem;quin immo ad ejus omnimodis se supcrfralribus,

eos tnnti beneficii largitoris mirifiee animavit.IIujus mirnculi testisest tota Leodiensium
filii

amorem

D

extendit creptioncm.

Cogitavit tamen

si

posset

li-

(ivitas.et

patresquividerunt narraverunteafiliis.et filiorum filiis, utcognosceret generatio altern.

berti illius emollire mentis dnriciam, et verborum dulcedinc* 88 lenire protcrviam, ut cossarot ab opprossiono et conculcatione ;ccclcsiao, cui pro debito

TomporibusillisprincipabaturFrancisRobcrtus,qui Constantiam dnxituxorem. Hicterbeato patri nostro abbatiam sancti Potri Corbeiacensis regendam contradidt, utcjusinstitutione ct vigoreservaretur in co rcgula patris Benedicti, ot rigorreformaretur

etjurenatursedebebat potiussubesse quam praeesse. Sed servummalumnonfranguntverbasedverbevsi,sicutdicit Sapient\a,q\iomar^gfuimentis estdurk smcipiet vulnera fPrnr. xxvnr, u;. Et licetverba snpientis sint tanquam olavi in altum defixi, lamcn non audiit stnltus vcrba prudentise, quia non dicc

monasticne institutionis. Balduinus vcro Flandren-

VAULE LECTIONES.
'•

ita c.

2SG

aliqm

erasa.

287

propteryiam

c.

288

dulcenide

c,

215
bat ea quae

versabantur

in

HUGONIS AWIATIS FLAVINIAGENSIS eordo ejus. Implotum A inittoretur. Totum crgo se eommitlens
:

210

enim erat illud veridicura Salomonis proverhium Quinutrit servum dslicate, sentiet illum contumacem iProv. x\ix. 21). Quid faceret, quose verteret
anxia

Domino,ivit cubilum, caput habens retectum, paratus, si Reas vcllet,ad excipiendum jugulum. Cumecce antematutinum (em; us, omnibus post laborem quicscentibus, duo
illi,

mens

viri Dei? Cilicio
in

ilaqueobvolvitur,cinere

quorum

erat operis et

vi

luntatis pa-

aspergitur, et,

excubias comraissi gregis pervigiles noctes ducens,Deura precabatur attentius,ut ab oppressione inimici et membrorum ejus tueretur
a?cclesiam suam, misoreretur parvulis, et protegeret a

Irem jugulare, surgentes
egrcdiuntor
;e1

clanculo
diis,

dormitoriuun
perpel rando
lioc

accinctigla

cum

ile

sceleresc rautuo devotantes contestarentur, ad

ultimum devenerunt
esset qui

ut

unus illorum pedetemplim

scandalo; se ipsum quoque, quemeis prieposubditis

singula dormilorii lecta circuiret, nealiquls supoc'
vigilaret, a

suerat, talem faceret ut

eum

et

matrcm

pietas et patrem exiberet disciplina, ut esset in co
(

Quod

ubi factum est,

quo deprehendi verebantur. et ille est reversns ad socium,

t

justeconsulens misericordia,

et pie

seviensdis-

captataoportunitatemalicia? perpelranda3,siinul pa
tris Richardi cubile

oiplina. Nactaigitur.tcmporis

oportunitatepopulum conveniens, cum pauca pro re et temporc contra superbiam disseruisset, et de sectando religionis propositonicbilominus quedam perorasset,ubividit deflexos ad se animos populi, munitionem quam patiebatur infestamadiyit,
et,

g

adeunt videntque virumcapile retectosoporatum. (Fol.79'.)Cumqueunusaudacior illum vibrasset dexteram, in scelere armatara in
brachioobrigeseente diyinara erga sesensitclemenne perderet patrem, qui multos ad aeternam
transmissurus erat bereditatem. Stabat exerta a dextra, inpos ad feriendum, nec inpos ad gladium admirabile Dei prasconium! mira reponendum. pietas praedicanda! PoteratJesus noster patientia
!

t.iam,

ca funditus destrueta,

illum qui conlra justitiam tumidus superbiebat, ea-

ptumin elemosina
mosina viverc

sancti Vedasti scdere et de ele-

instituit,

sieque locum ab ejus et ob-

seqlientium ejus imporlunitate eripuit. Cepit ergo
tanto ferventior studiis religiosis insistere,et deductis a

suos

illos palestrites a

peecati voluntate avertere,

polcrat,

mox

ut cogitata ad

effectum

perducere
miserieor-

Virduno fratribus

in

spiritualis exercilii t\-

temptaverunt, mcrte multare. Sed sustinuitin multa

rocinio probatis
erat

curam
a

loci

commisit,

inter quos

palientia

iilios irae,

ut faceret

filios

Rothardus

Leodio

sapientia et religionc nosibi qui prseerat et

minatissimus, quanlo noverat et
eis

qui suberant expedire.

Vcrum
in

quia vita ejus
vcteri coge

dia\ Invasit ergo miserum illum timor cum febre, et recessit a lecto palris, quem protegebat gratia Omnipotentis. Nec miilto post signo dato ventum
est ad a3celesiam,etille
tia,

casla ct sancta moribus inhabitantiura aversabatur,

durumque

eis

videbatur quod

menle

quemremordebateonseieninteraliosnoctumalisinaxiinterfuit, quanquaas

hantur nova raeditari,ex rebellione audacia sumpta, conati sunt quidam eorumde ejusmortetractare. quadragesimali tempore, 12. imminente itaque
quia bec erat monastcrii
artiori se

trcmens, quanquam infirmus, quanquam mordacis conscientia? stimulis aggravalus Ubi vcro ventum est ad tenebr. s, miser ille, dum Kyrie eleisoncww
versibus cantaretur, corde compunctus genibuspatris

regula ut

in illis

diebus

quisque mactaret continentia, cum ad lioc propensiori cura et ferventiori compellcrentur, teclus in corde livor cepit altius serpere, et ad perfieiendum quod anhelaverant in dies mentem excruciatam permovere. Quid multis inmoramur? Venit
sacratissimus
dies
cceiic-c

advolutus

est,

elamans

et ipse patri

:

Domine,

miserere, scilicet ut

sui misereretur, sieut

Deum

sibi misereri precabatur. Obstupuit vir sanctus ad tactum fratris vestigiis ejus procumbentis, et quid

dominicaB, et quae erat
malitiae
illos ut

esset prorsus ignorabat. Suscepto tamen eo et in partcra declinato, orationem complevit, et datolumiiie

pacisetconcordia3,reconciliationisetmisericordiae,
bccc factiosis convenit dics proditionis ct

ccteris ad strata

rcgrcdkntibus, aliquos dc

p&apetrandae.

Delibcratum

est

enim apud

seeum rctinuit; secedensque in locuflj congruum, data oportunitate loquendi, trementem
fratribus

co die perexpleto,

cum

post ministerii salutaris ex-

pletionem vir beatus fcssa corporis membra quieti laxaret, cum omnes dormirent, ab eis gladiis peripnesumptio temcraria! o impudensau merctur.
datia! Quis furor,

fratrem et plorantem, totoque corpore terraa prostrato capitc terram ferientem, quid pateretur re-

D

post immolatam illam agni pa-

gemituinterrumpente: Peccar>i,hu\u\i, in celum,patcr, et coram te,qui nolebamdici etesse fllMstmsJactuss-itmpersequutortuus.Etpvoterens
quisivit. Ille

schalis victimam, ea die vel noctc
vis

quemquam quam?

nocentissiinum raorti
feralis illa

adjudicavit

Nec

latuit

virum bealum diit namquc quod ea nocte ab impiis perimendns csset, nec timuit. Timor enim Domini eastus, qui permanct in seculum seculi, a mentc cjus timorem mortis exelusit, quia noverat quod nemini super eum potestas daretur, nisi quantum a Domino per-

malorum

deliberatio. au-

gladiumdesub oueulla Ecce, inquit, quem extendi noctehac adferiendum ie,sed Jesus mus $rotexi\ tuus Doie. Yolui quidem perdwe te, sedprotector mims defenditie. Exemig-ladiuminte, sed citjus
:

estvirtusetimperium,glad umcontinuit,ette amon te,meab interitu animce et ab homicidio salvavit. Parce crgo mihi, quia comerti paratus sum et iuis
monitis adr/uiescere, regularibusque subdi insli-

VARI^E LECTiONES.
«89

e xerta cmrigit L. extera

c.

:

;

217
tutis;

CHRONICON.
A

LIB.

II.

218

ianium dona mihi quoddctiquiinte, etora Deum prome. ^ow erat liocgravebeato viro, donare
peccantibus
in se,

videtur, quod tanto
cst pictas

cum affectu dilexit, quem de mortcsuatractassccognoverat.InquoconsideraiKla
ejuset pntientia invicibilis, quaevicemle-

qui ad proprias injurias erat pa-

.'

Lientissimus. Toto ergo corpore prostrato, g afias git protcctori suo Deo, inde fratri benigne indulsit
in se

dentibus rcpendere non novit, qua in tantum abundabat animi ejus directasimplicitns, ut quem passus
fucrnl iniinicum,

quidquid

plurimum euni consolaDomino peccatasua; dicens peccatum aliquandoessepeccatum,etpenam
dcliquerat,
tus, inculcans ut confiteretur

eum

sibi
!

crederct fidum amicum.

mcns vere plena Deo
ne
!

simplicitas sine simulatio!

caritas sine emulatione

Sed sufficiant intcrim

omnia vitare quiret, qui confessioni operam daret. Pauca ergo pro teinpore loquutus, fratrcm consolatum dimisit, dans in mantlatis ut
peccati, qua?

festinnndum nobis est ad reliqua. Non enim omnes ejus virtutesanimidescriberepossumus. Supersedendum aliquibus est, ut ad potiora suftTciaista,

mane

facto ad se rcdiret, et quae sibi

imperarentur
in

faceret, et ita

discessum

est.

Pater Richardus oralaudibus

torium

petiit, et

qmd

superfuit noctis

mus. Et nunc quidcm de bcnificientia dicamus quod possumus, quia non omnia possumus, quia ita sibi filiorum animos obligavernt, ut inmcmor injuria),

Creatoris exegit. Die /acto. priina dicta, consuetudinarie otficio cxpletd, ubi

memor

tempus oportunum da-

o

tumest, patremfiiiuzSrequisivit, etdataconfessione, penitentiaque acccptn, alacer et sospes ab eo re-

gratiae diceretur. Considerabat enim singulorum aflcctus, nccessitates, oportunitates, et ita quibusque mirabili verborum et vultus gratia oc-

multum sibi prodesse quod haceum occasione Dominus sibi ascivcrit. Ilic cx tunc patris
ccssit,

dicens

curebat, adjiciens verba bona rebus bonis, et prcedicatione bcnigna et humana se ipse commendnns,
ut pluris'cstimnrctur animusejus,

quam

illud quid-

Flichardi fuit filius dulcissimus et

comesindividuus,

quid csset quod qucrebatur.
2.]

[Cf.

Senec, Debenef.

n,

hic consiliorum particcps, quia erat nobilibus or-

Quemadmodum enim
t,

in

egris oportunitas cibi

tus nalnlibus et litteris

adprimc eruditus, etvide-

salutnrisest,etaqua tempestivc data remedii locum
optin
ita

batin eo penitentiam
ubi

vcntum

est,

cum vcrecundia.In capitulum publicam penitentiam egit cum so-

benelicia ejus,

quamvis

lcvia, quia pra?-

sto erant, quia occurrebant voluntnti, gratiam preciosi,

cio corde contrito et humiliato, et fratres glorifica-

verunt Deum, qui avertit peccatum lioc ab eis et jnm in majori vcneraiione sanctumDei habere cepcrunt,
sui

sed lenti ct diu cogitnti muneris vincebnnt. Gratissima eniin erant quia parata, quia fncilia,
quia occurentin, ubi nulla erat mora nisi
pientis verecundia. Novcrnt
in

acci-

quem Deo

karissinium, mortis inpavidum,
injurise

enim optimumesse nn-

donatorem, ct ob id tutorem haberc scicbant.Jam autom si quis essct qui viroDei aliquando infestus fuisset,surgebat in medio,et confitebalurquidquid illiul esset,sntisverens ne etiam circa se dcsevirct indignatiodivina.Precabanlurilaque omnespariter

contemptorem,

Deum defensorem

ct

tccedcrc cujusque desiderium, et proximum scqui illud vcro melius, occupnre antcquam rogaretur.

Nam cum

homini probo, ut

ait

Sencca

in libro (n, \)
et suffun-

de Deneficiis, ad rogandum os concurrat,

daturrubor, quihoc tormcntunm mittit multiplicat munus. Nulla enim res carius conslat, quam qua?
Hinc sanctus Denedictus de dandis necessariis ngens Cohsideret, inquit, ahbas
:

sibi indulgeri, quia
et

eum non

ut

decuisset patrem

prccibus empta est

dominum

tractaverant,et facta cst ruina

duorum

sui ipsius ct
80.) Igitur

dnta, tantn

multorum inspirituresurrectio. (Fol. vir Dei generali omnibus indulgentia 290 in posterum nb omnibus cnritntc di"

infirMitatcsindigentium,nonmalamvoluntateminvideniium. Qmco sidcrnndns infirmitatcs pra^cipit,

occurrendum docet precibus, divinandam cujusque
necessitatcm, ut rogandi ncccssitas auferatur. Ceterum et hoc in patre nostro beneficientia) partes

lectus cst, ut

merito

diceretur
11).

:

Hcec mutatio

dexterce Exclesi (Psat. lxxvf,
13.

Ordinntn Uaque dehinc aBCClesia personis ct nccessnriissumptibus,Virdunumretliit,pr;cdictum fratrem secum dcduccns, quia intclligebat eum utile

adjuvabat quin,

si

quis

ei

de secretis nnimrc, de

in-

ternis mcntis motibus confitebatur, tanta ei incraf

vns futurum

in

domo Domini. Nec eum spes

fc-

Cepit enim totus alteralus perfectiora mcdiamare honestatem, diligere ordinem, omncs sibi praeponere, se omnibus postponere, ct si quid esl quod virum honestum deccat, ad id modis sc omnibus inlbrmare. Quamobrem diligobatur a viro
fellit.

D

mentis benignitas, tanta dulcedo, tanta eompassio, ut qui solus advenerat ut se proderct, alterum se illum essc crederet cui confitebatur, cui non immerito
ct sc

tari,

tamquam

nlteri sibi

animum suum

applicarct,

Dei, ct cotidiana

citabatur. Leduinus

mon tione nomen

ad meliora sectanda
erat

i.i-

ipsum crederet. Occnrrebat namque voluniali ejus, ct ita ei conformabatur, ciini dolente dolens, cuin triljulato spiriium ct ipsc contribulatum ndhibens, ut unam animam duobus incssc corporibus,
sc stupel is qui advenerat, miraretur. rcsgratissima est mediocribus,ulillima pusillis, qui co utuntur alfectu quo videntsibi adclines quibus loquuntur seu confitentur.
Quffi

viro. llic est ille

dum alterum

Leduinus, qui postinodum jussu ei obedientia praedicti pntris sub eo sancti Vcdasti nnnis multis rcxit
SBeclesiam. Veruin hoc in patre noslro

memorabile

VARI.E LECTIONES.
890

tamta

c.

219
14.

HUGONIS ABBATIS FLAVINIACENSIfi Jamveroincapitolio(90)siquissermoncmejus A nim accoperis clemosinam Summa
!

220
ha?c liberalitas

audisset, totus tremebat,totus estuabat, totus ad

ost,

reprehendendum

se

cutissimum stimulumcompunsi

momorari eorum qui so tihi dum adviverent commiserunt, quorum vivis laboribus, quorum sanguine pasceris
tibi

ctionis adhibebat, ac

prae oculis vidcret parata

gehennae inccndia,suppliciorumdispcrlitaomnimoda genera, doncc procederet consolatio ab oresermocinantis, fieret dulcedo mellis iingua ejus, favus
distillans lahia ojus
!

Dcum in le ponentes, permanustuasDeofeneraverunt, dum sua
;

qui, fiduciam

suam

post

{Cani.

iv, 11.) (Fol. 80*.)

Non

pro ejus amoi-e largiti sunt. Non defuit gratia ha3c patri nostro, immo in omnihus monasteriis quae regebal,mox,ut potuitjure pcrenni constituit
ut in kalendario, singulorum fratrum ct benefacto-

enim dissimulahat peccata delinquentium, immo cum do viciis sermo cssot, ita eorum proprie spurcitias, immundiciam et foctorem verbis exprimebat,
miraretur,etabhorrcnstalibusimplicariomninodetestaretur. Erat in eojustc consulens
ut qui audiret

rum

ecclesiao qui seculo cxcesserant,divisispaginis

nomina, annivcrsaria quaque dic in capitulo rccitarentur, diligentius annotato quid quisquc contulisset ccclesiae, ut

dum eorum

bcncficia fratres prae-

misericordia,et pie seviens disciplina. Ut onim

ait in

Moralibus mitissimus doctor Gregorius, misericoi

sentialitcrrccolerentannotationediligentissima,recalosceret in eis eorum memoria, et tanto gratius

diateldisciplinamultumdestituitur,siunasinealteratencatur. Affeetus patrcm, pietas matrem, revcrcntia timoris dominum, disciplina exhibebat magistrum, quod totum de beneficientiao fonle procedebat. Nolebat enim consumi. munus suum, qui semper paratus erat ad

b

memorarcntur illorum, quanto acceptior fieret repraesentatio benefactorum illorum. Quod ut acceptius fieret, sermonem inde habuit coram fratribis, quemexceptumkalendariumeidem,cuihccinscribcbantur, praescribi instituit, in quo dulcedinem cjus
et pietatem,

donum;

icleo in

dando beneficio
et rationa-

caritatem atque misericordiam, qui

di-

eorporali seu spirituali, sensu
bili

communi

ligentcradvertit, pcrpendcrepotest.Quantovcroaffeclu ct studio
id est

tempus, locum, pcrsonas observabal, quia ot

mcmoriam defunctorum eorumdem,
quod
vigilias dicimus, et missae cele-

momentis qua^dam grata et ingrata sunt. [Senec, Delen. n,l.] Ingratumest beneficium, quoddiuinter dantis manus hesit, quod quis egrc dimisit, quod
sic

officium

dare visus est, quasi

sibi eriperet.
filiis

Ideo vir bea-

tus

cum

aliquid oh eo a

querereturcorporalis

brationem agi instituerit, novcrunt qui hocfaccre consueverunt. Peromniacirca memoriam defunctorum benignissimus cxtitit. Sciebat enim quia nichil in fructum pervcnit, quod non a primo usque
ad extremumaequalisculturaprosequitur. Ideocon-

aut spiritualis necessitatis,non dubitavit, ne proximus cssct a negante, et nullam referrct gratiam,
,i

missorum

sibi et in vita et in

morte sollicitudinem

[IMd., ii, 5) sciensnichil essc tam amarum quam „ piasedulitateestoperatus.Quid autcm dc fortudinc .1: „..„, :„.,. „.-,;.„~ f,,„ n * ,,„ n ,-,,,, •l-.ncrlorvi ^ nt tnmnomnlin rllppmiK nnihll<? flflpfi regebaturan'ettemperantia dicemus, quibus adeo rPPPhatui' Wftdiupcndere,cumequion animofcratur aquihusdam mus ejus, ut innata sibi videreniur ? Nam cum forpraecidi spem suam quam trahi. Quod autem donum

tam dulce homini,quam juvareconsilio, participare lahorihus,communicarc doloribus, relevare estuantcm animum, gaudcre cum gaudente, flerc cum
flonte
?

titudo sine temperantia iniquitatis sit materia, ita in counum condiebaturexaltero utalterum sineal-

terovideri [videre. .#<£..?.] etveUediscernereomnino
foret

His donis, his beneficiis filiorum

in se defie-

impossibile.Justitiaverocumprudentiapriva-

xerat gratiam, ut injuriam ejus
laetitiam ejus

suam arbitrarentur,
tanta erat beni-

tumsibidomiciliuminejuspectorecollocaverat,quihusutilisadomniapittasnondeeratscientiscdiscrctione munita.Nulla est

suam crederent, cujus

gnitas ut, vcnientceo,si quid in congregatione qualibet morari licuisset, cum egrederetur, nullus essel

autem

scientia,

si

utilitatem

pietatis dchabeat, quia qui bonacognita oxeqni ne-

juvatum et relcvatum, sustcntatum et confortatum letabundus glofiaretur. Jam vero liberalitatem in co laudari neccsse non cst, cujus non ininiina portio est, inomni ncgocioconsiderareqnomodo quidque aut dicatur aut fiat. Nam procedens ex liheralitatc omnis benignitas properat, et proqui non se

adjudicium artius stringit. Ilaec quia vir Dci novcrat, singularum sibi virtutum propriotates adquisiera!, quibus munitus mundi fallentis lenocinia superabat. Vorum ad narrationis ordinem
gligit, sese

revcrtamur.

D

f

15.

Anno ah

inc.

Dom. 1011

Romam

yenerabilis

priumestlibenter facioutis cito facere. (IUd.,n,o.) Qui cnim tardeet diem dc die protrahens profuit, non

pater Richardus ivit, et Benedicto papoe in amicitiis
junctus, familiarissimus
ei extitit.

Eodem quoque
in

cxanimofecil;itaduasresmaximasperdidit,tempus
ct

argumentum amicse

voluntatis

;

quia tarde ve!'e

anno cum cssct jam nominatus vir sancti Vedasti cui pr£erat rectoris
tiones faclae sunt
ei

monasterio
revcla-

officio,

nolentis ost. Aliquando vcro in tedium adductusani-

in

mus, incipit odisse beneficium dum cxpcctat. Quod aotem majus benoficium quam mortuis referrcgraI

textum idem ipse misit quas etiam placuit hic annotari.
(1011, Ap. 17) «Electis

eodem coenobio, quarum omnibus secclesiae filiis,

iam, et requiei

corum providere

et consulere, quo-

m eeclesiaeDci orthodoxis

VAR.E LECTIONES.
591

quorum Fol. 81-83. inserta eademmanu, atramenlopallidoscripta minutissimis Utterarumdnctihur,. NOTjE.
i.

(00)

c.

eapitulo.

221

OHRONICON.
mcmbris

— LIB.
tali

II.

222

et nnitis unitati corporis inChristi cnpitc

A

videntes,me concite adesse signo faciunt, duo-

Richardus Dei faventegratialicet

indignus abbas

rumquo fratrum junctus obsequio, quam
affui, ct

primum

istalegentibus perpetuae salutis gaudia. (Fol. 81) Evangelica veritateedocti ettotiuscvangclicasfidei
auctoritate
in

mox expositolectoquia

spiritus exitussui

Christo fundati,

paterna crga vos

sistens

separationccolluctabatur, psalmodiaclitaniisqucinomnem adcsse feci congregationcm. Quibus
a

quodammodo junctus
facio caritatem,

sollicitudino,

vcstram fratrcs
vcstrasso-

cxplctis, funobribus intenti excquiis ut

circumvix

dilectissimi cxemplarireidivinitusgestascoinmone-

stantibus,

quia spiritum

funditus cxalasset

quam ad commonitionis

summa poterat diligentia inquiri dicendo: <S'^fow«te
$flMe&Z>£2,exitume,jusetosemundarecepi. Cuminterim jam subitis Ms turbatus, mccorpori
applicui,

lalium per qucndamfratrem nostrum per sexhora-

rnm spacia

spiritu velut
fieri

nobis voluisse

mentis excessu raptam manifestam, divinam conjicerc

defuncti

manuquemcaejus

oripectori vitalibusque

possumus gratiam. Qua>

licet spiritualibus nos res pugnare nequierismultimodis scripturarumdivinarum occultiset ipsa vix subtilissima mcntis acic

subtihssima indagationc admota, spiritum velultenuissimiacsubtilissimiaerisflatuminesse pra?sensi et remissa commendaticia oratione, quidnamfutu-

contrcctandis semper instruat documentis, nostamen cx assiduitate torpentcs, corporeaBque impatientis natura) remissiones adversum pernitionis quasi exsccuritatc hosti exadversoinsidianti pate-

rum essetcepimusexpectare. Cumpost

velut unius

g

horae spncium tenuissimo et vix

scnsibili singultu

pariter et anhelitu ceperc labiatremere,deindeque

inconditumquasisuspiria gemcntis etdolentis

lin-

facientes, manifcsta tione, ad

perhanc vision.emDei misera-

guasummotenusemilterc sonitum, subindequediscrctum, velutvagitusinfantumverbaformarevolentum. Sicque est eo usque pervcntum,ut rectum ad nostrum formaret verba auditum.Sed quassointendite, quia linguam commovebat tantum,cum in reliquiscorporis mcmbris, capite dico, oculis et manibus, coxis ct pcdibus nullus omnino ac si ligno
vitaj inessetspiritus,

internam mentisnostra} etdiscussionisrementiset discretionis oculo transfigurata

ducimur subtilitatem, proutquisque nostrum subtilissimsB

comparataquehuicvisionissententiasprophelarum, apostolorum, evangelistarum quoque invictissima discretione hoc inse ad utilitatem suam veritatis transformare studuerit testatione. Cunctis etiam

quod sine detrimento silentii tegimine non velatur, quod divinas miserationis ostentatione in salutem nostram manifestatur. Narrare veroopera Domini cum sit honorificum, ca silentio subprimi pcrniciosum.Quidnamque tamsaluberrimumatque
liquet,

utillimum,

quam
esso

divinas

largitatis

clonum,

quod u
Sal-

quodpraesens fratrumet frequens indubitantcr testabatur attactus. Scd visa inibi ct colloquuta nostro auditui verba solalingua formabat; quae in se postmodum reversus a nullo sub celo hominum sciri putabat. Cui assistensnctariusimprcssiseadem signabatlitteris, qiueetipse corporco postmodum ususcolloquio, nonalia atque
alia

nabet quispiam singulare
faciat illud
:

cum
:

aliis

participando
fil,

testabatur a se visaet colloquuta essc incaelo.

commune quod cum

illa

valoris jussio, quadicitur Q,uod dicovouis iii te~ nebris (Matth. x, 27) etreliqua.Cujus nonjussionis vim perpendentes, ettotomentis annisu illam com-

Qucmeuminsubsequontibuslectoraudieris,ncquiil eorum ambigi possecredideris, vehementius cmortuum corpus humana formare posse verbamirabe-

plere volentes, quodin tencbrisct in aurc,id cstin o:culto, audiviinus, ob multorumutilitatem inmeiliuin

quam si et utriusque testamenti verissima assertiocredi compellit, ab eo ut refert visum csse
ris,

nan dubitaveris. Egrcdienti

a

corporeanimaD maliterribiles

proferimus. Sane

nemo autumct

hic aliquid

gnorum spirituum
astiterunt
;

tres ipsa suavisione

falsitatiscsscpermixtum,auta vcritatealiquatenus creciat alienum, quoniamsicut audivimus, vidimus, absquemendacii fuco (ideli narratione perstrinximus. Nunc igitur ad narrationcm rei gcstaestilum vertamus. Dcbita rcligionisrevercntiapaschalia nobis 80 dierum exequentibus solempnia,cum in hoc cenobio quod cst Atrebatensium situm in urbe,
pretiosissimi confessorisChristi Vedasticultudica tum honorifico, cui ipse monachica; contincnti;c
insiituendis disciplinisDeo auctore descrvio, hec divinitus accidit visio. Quidam fratrum nostrorum

cui quasihorrificoimpulsu insultantes,

cruciandum, suarum

dicebant se habituros hunc tormentis infernalibus illi attcstationcm inferentes culparum:cultclliimscilicetcujusdam fratrisnostri

parvulum quemoblivioneet negligentiadudumperdiderat,cujusquamlibetminima videaturculpanec

D

priori confessa nec

ctiam pacis
tis, in

venia fuerat absoluta. Affui Miehael angclus, hostilis invasionis tutor screnissimus. Quibus utrimquoconvenct luci

momentoinfcrnalibus astitere claustris. Ubi

ignis

maximus quantitatcm magnitiulinis omnino

debilitatecorporisprseventus, leetoestasgritudinis occupatus. Sicqucduobustransactis dicbusjn ipso
terciidiei

anxietatis SU33 nimio

noctispcrvenlumestarticulo,cum dolore hoc visus est exigi funditus
1

exccdens, locis illiscruciandisanimabus eratdeputatus, nigras adeo ct fetentes emittens flammas,in quo traditorDomini Judas catena undiquc strictus, majoribus in diejudiciitormentis servaturcruciandus. Quibus anima se

migrare deseculo. Quo

fratres vigilesinibi clepu-

deputatam sperans,

nimio

VARLE LECTIONES.
non pauci fere etanucrimt. Singida continent inier 67 ctTi lineas. Ita T. Cl. URLICHS c/d ono graphmnjohQm/m 81-83 deoemus, ™\fxdtne subtus ? U, Fortasse motibus aut taJe quid cxcidH.

223
nrasentis mortis
misereri sibi

HUGONIS ABI3ATIS FLAVINIACENSIS tormentoruraterrore constricta, A seorsum jam cessisse liberam
jusdamfratris nostri qui

224
;

laicum quoque, cu

Deum sanctosque apostolosPetrum et Paulum, Johannem quoque baptistamel magnum

freconfessoirem Christi cui deserviebatVedastum mferentiquenti et lugubrivoce iterabat Illis vero

bus veram priori sui distulisseconfessionem,ut eum dampnarcnt testificabant.Tandem miserationeDei
praeventa et angelica confinitate confisa, spiritibus procediseussa immundis, soli abinde amplioribus subito discreto alteri dunt perscrutandis, et eccc erat generi tormentorum consistunt in loco, ubi
hiatus inferioris inferni, in modum putci latas et profundissinnn immensitatis, qui vclut nubcs glo-

inibi adstabat patrem,de novimus, minime dubitamus, mulquo, quia vitam tosque alios quos memoria notos, scd multimoda prsesens raLio fceiL csse ignotos. Abhinc lector queso diligenter intende, quia mox ut exiitabim-

mundis spiritibus, ct visis tormcntoruin periculis hecanima est liberata, ductorisque suisercnissimi
utestfamiliariLatequamdulcitcrrecrcata,quomodo majoribus amplioribusque aucta et nconsadcsideriis

inquirendi et perscrutandi aliqua

qu.'e

commi-

nisci ab ea potcrant, cL qiomodo ipsa sua imporludomirie sancle uitate quam sepissimcdicendo;

merantur

imbribus, fumifcrascrucluantecamino removebatflaminas. Super hunc vclut rupe in pra>
in

cipitio constituta, ille vcro vcrso

vultu

in

altera,

B

rogat ui inlrospiciat. Cujus nimio timore jussioni bus parens introspexit, et inibi torqueri Albcrtum Namucensium comitatui prrcfectum (91),quem cx
nostris multi noverunt,rccognovit.

Michael, pie pater, dicmihiX semper extorserit, quae in reliquum scripta audire poteris ; et quia 91 itcrum singulis angeli responsionibus anxia hoc'c lamando itcrumque suis vexabat inquisitionibus, OdominesancteMichael, dicmihiadhuc sub interrogatione anhme et angeli responsione cum omni
!

Qux cum

illic

proprise perditionisnimium dubia tremeret sublata

ab angelo, venerunt non longo adeo intcrstitio ad aquam sicut ex nimiis et fetentibus pruinis colligi poterat frigidam, circa quam velut mediicorporis profundiLate immcrsi maxima rcsidebat multitudo hominum, licet aliquantulum boni, tamcn quia de
seculo exieruntimpuri, usqueinfuturum judicium, penalibus undis frigoris et fctoris venialibus sunt
dilucndi peccatis

diximus notario, quod restat curabimus scribere,non permixLa nec mutata a nobis latinitate, nec verbo,sedomniaqua3 ipsi alternatim sermocinabant, eadem hec nobis
diligenti assidenti inibi ut supra
in terra positis

perlinguamernortui corporisreso.

nabatSpiritussanctus
libet

ctcum imprcssum quarumlitterarum invcneris signum, anima interroin tc

gantis

transfcr ellectum, ut angelicum facilius
:

Deinde venerunt ad aliam, quae ferventibus undis et cbullientibus innumerabiles VISU VOlVeUai lugentium SllU[Jlllia. W uv»l_i-_ tortovisu volvebat lllgCIl-lUlll strepitus. Quorum -w««w res equorum, canum omniumque fere repentium
,_
.

i

L.

_

__

!

-,

1_.

similitudinempr3eferentes,quoniamgraviorisculpa3
fuerunt, homicidii, fornicationis,adulterii, sacrilegii,

M

Anima. OsancteMichael, dimitte meire adfratres meos, et dicamillis omnia. Angelus. Nondimittam te, vcni sequere me. pulchras mansio,,...,..... ,..,..,--.--, Vide. auimu, -j domine, quam ^...„. r H..C Anima. , , quam nes ; dic mihi, quis debet ineashabitare. n/iM/i^/) Hf.lyhst/}7s7i/* mihi. _.-.7__i _»«_*_?>__(__ sancteMichaeldic *M pulchram mansionem. kx\£e\x\$>.Anima,nonpotes scire. Ista bona est. Anipossis intelligere responsum
.
. .

_

.

,

.-,

._._.

_«_____

/~\

1

Jt }

ritu,impudendo gaudebanl corporis gestu. llis angclico ductu transvocis ct cursis, exierunt in pulchcrrimi prati ilorum diverplaniciem, sitate vernantistanLa.que magniludinis orbitcrrarum sub uniushominis ut si .equatoomni

corum miserabili

inti

ma. OdominesancteMichael,dicmihiquacst ista atteramansio. Dic mihiquisdebeat hic habitarc. Angelus. Fredericus(\)3). Anima. domine parvum

visu colligi posset, huic comparari nonposset. Locus his quadam sui parLc refrigeria, quadam vero diversistormentorum etflammarum ignibus distin-

ctus crat

utqui lcvioribus pressi, velut aurum igne purgati, seorsum secedantrefrigerandi.Inhoc rcfrigerii loco Notkerum (92; recognovit episco;

ita

refrigeriumetinistamansione.\nge\u$.Adhucnon estrectwm. Anima. Video domineputchra estmansio, siperfectafuisset.Odomnusabbas, multa mirabilia ostenditDominusper te.Magnus Fredericusjortiset laudabilis.Odominenonpermittas, me hic stare,dimittemeireadfratresmeos, etdicam itlis

omnia quacumquevidi.kx\ge\n$.Non. Non

est in

turmentis veroaliuminterceptonominerecognovit episcopum, quiacollo catcna ligatus in do°so, linguam qua populo pra_diearedel.uit, forcipibus igneis tortores ejus niLebanturextrahere n. f :~™ draco ore, naribus auribusque flammas in facicm

pum.

In

D

domine, meapotestate,sedinSalvatoris. Anima. estubiestparadisus ? Angelus._6"flquam longa via mus, sequereme. knima. Sequorte. Odomine, dic mihiquidest.kx\ge\us. Unus paradisus est. Anima.
7/i'/i/ti/i<>/)/ii. i ma/igneserj quareseduxistimutiereml Osancte Petre, sancte

decipislivirum tuuml

1

Eva quare Adam, quare credidisti uxoritual •• ^-/. i /)tio T awin nn eus Leviallan
• '

i

_-._„_.,,,.

_r_

1.

mortifcras u

prcsbiteros Eucarium ct Rainbol-

dum.fralrem etiamsuum puerulumnominePetrum, sororemexejusconspexit 293 adurilatere sororem;

que aliam toto quo advixit corpore contractam, VARI.E LECTIONES. iSi 293 fuiine hec ? ex . csp . . c.
".
-.

Paule, sancteJohannes,magnussanctus Vedastus, misericordiam. OpiaMaria,sancta etgloriosaMadomine, dimitteme. Angelus._4/W..# ria,miserere.

NOT_f_.

(91)Obiitc. a. 1010; 1 vn, xlv.ii, p. 440 (92; Obiit a. 1008.

cf.
1.

Mon. SS. VII.
473
;

;

xiv, p.

1.

p. v!

439

;

(93)pra.positus S. Vedastiet eomes Virdunensis, de quo Hugo plura refert v. supra col. 201, 202.
;

,

:

2£i non dimittam
dimittis
te,

GHRONICON.
sede, sede,sede.

— LI8.

II.

826

Anima Quarenon
te,

A mus

Vcni, eamus. Anima. domine sancle Michael\dicmihi quce estistaaltera mawiol Angclus. Alter paradisusest. Anima. Odoiitinc, quis estiste homo ? Angclus. Duo sancti Elias ctEnoc. Anima. Odomine, quid faciunt hicl Angcdomine, quid tis. Expectantjudicium Dei. Anima. facient tuncl Angelus. EruntiH quousque veniat Anticristus. Anima. QuandovenietAnticristus, o domine,quidfacienttunc1 Angelus. Tuncsurgentilti. Anima. Ubi pergentl Angelus. Ad secula terrena. domine, quis est ille Antichristusl AngeAnima. lus. Magnus diabotusest, ipsedicet:Ego sum Christus; Helgas dicetnon, et Enoch similiter. Anima. OsancteMichael, quidfacienttuncl dicmihi. Angc1

mel Angelus. mns ad Salvatorem. Angclus.

Non dimitiam

nisivenie-

tuncl Domine, dic mihi, quid faciemus tunc. Angclus. Dico tibi,tuncvenietillein cruce praparatus. Anima. Odomine, dicmihi, quidfaciemus tuncl
kvigelvLS.Dico
tes,

HM, tuncdicetSalvaior Oomnesgen:

angcli, archangeli, apostoli, o omnes gentes, videte dolores meos;patpatc ctvidetc;videtepassionem

meam,maMtsmeas;sicutfuiincruceproptervos,sic sum coramvobis Oomnes gentes, non aurum etargentum proptervos dedi, necullum homincm, sed corpusmeum.Oomnesgeutes, egoamativos, tradidi
corpusmeumproptervos,videfedoloresmeos.Xn\nvd. domine, quidrespondebunttuncl Angclus. Omnia opera vestra respondebunt propter vos. Anima. domine, quid posteal Angclus. Tunc sedeluntapo-

g

lus.

Dico

tibi.

Salvatoris testes erunt, etdicentejus

ad dexteram et omnes angeli. Anima. domine sancte Michael, dic mihi, quid faciemus tuncl Angelus. Benc. Anima. domine, quid faciemus
stoti t-unc/ Angelus. Anima, quare non cessas? Anima. domine pie sancte Michael, dicmihi. Angelus. Scis verum, verumpotes scire quia Petrusprimus loquutusest. Anima. Domine, quidfaciet sanctus Petrusl Angelus. Ille judicabit primus, secunius Pautus, tercius Johannes Bajpiista; iunc omues apostoli; tunc judicabunt sanctiheremita ; tunc perfectimonachi. Anima. domine, quidtunc judicabimtl Angelus. Boni episcopi tuncreddentrationemdeomnipecore suo. Anima. domine, quid tuncl Angelus. Tunc
,

testimonium, et testimonium eorumverumest. Aniina. omnes genies non credatis illi; credite mihi,

quiaSaltator estin celo; qui hoc non credit, xitam omnes gentes non credatis ceternam non habebit. istiscductorUnonhabebitpotcstatem.O Antichriste quare selucis gentesl Verba tua nonsuntvera. sancteMichaet,quidfacienttunc1 Angc\us. Dicotibi, tcstimoniumprophetabunt qnia S alvaior veniet;qui hoc credit, salvus erit. Dico tibi, multi credentper sancie Michael, quid Ilelijam et Enoch. Anima. facient tuncl Angelus. Dico tibi ; prophetabunt omnia vera usque admortem. Anima. Quamorte erunt morituril Angelus. Interfecti eruntpro Dei amore. Auima. domine sanctc Michael, dicmihi, quidfaanima,cessa. Anima. do- ^ cicmus tuncl Angclus. miue sancte Michael^ pie paier dicmihi. Angelus. Tunc ardebit omnis terra. Aniina. Quid faciemus tunc, dominel dicmihi. Angelus. TuncvenietSakator. Anima. Pie domine, quidfaciemus tunc? Angelus. Tuncvenient Matheus, Murcus, LucasetJohannes. Itli dicent Ossa arida, surgile ; audite verbum Do/uini. Tunc veniemus oram Salvatore;tunc erit mundusnovusetterranova. Anima. domine sancte Michael pie pater, quid faciemus tuncl Angelus. Dico iibi. Anima. Dicmihi,in qua forma veniemus. Angclus. anima, cessa, satis andisti p>Tophetas. Omnis ptcbs habebitformam triginta annorum, siDi ul tampueri, juveues, adolescentes quam senes. Anima. Domine, quid facicmus tuncl Angelus. Tiinchabcbilis novam carnem. Tuncvenumuscoram D Domino omnes angeli et archaugeli, tunc duodecim
',
:

venientbonipresbgteri^tuncjudicabuntilli. Anima. domine, quid faciemus tuncl Angelus. Tunc te-

nient boni laijci,etjudicabuntomniabona.Illivero qui sunt agricota, multa bona, omnia bona labora-

omnia bona receperunt. Anima. Odominc. quid faciemus iuncl Angelus. Tunc venientmuticres. Anima.O Domine sancte Michael, quidfaciemus tuncl Angelus. Dico tibi. Ilte qui dixit Vade muvcrunt,
:

apostoli.knuxvA.Quidfac.cntillil Angclus. Illisede.

bunt snper sedes duodecim, etjudicabunt duodceim iribus Israel. Anima. domine sancle Michael pie
pater quidfaciemus tuiicl Dicmihi. kwgdws.Omnia operaomnis ptebs habcbitinmanusua. Anima. do,

mine, quando venietSaltatorl Angelus.
renit.

Adhuc non

Anima. Odomine, quando veniet, quidfaciemus tuuc'! \ngch\s. TuncrenietsanctusPetrusprincepsaposiolorumetdicel:Ofratres,sedeleomnesgenies.TuncvcnietmagnusJesussakatoretredemptor. Anima. domiue, q uam magnam angustiam ridebi-

lierJamnolipeccarenedeteriustibiaUquidcontingat (Joann.v, 14), judicabit illas. Anima. Odomine, misericordiam, quidfaciemus tuncf Angelus. Dico tibi.Tunc dicetrex S alvator omniabonahis quisunt ad dextcram, etomniamala his qui sunt ad sinistram. Tunc eritrexmagnus etfortis, omnisplcbs humitiata. Tunc dicet Salvaior : Omnesgentes amavi vos; volui utros domo veniretis; vos noiuistis. Anima. Odomine, quidtuncdicentitli, quibonafeceruntl Angelus. Dico tibi, tunc respondebunt justi Domine, quando te vidimusl Nunquam tevidimus; nec tcvidimus nec minimos tuos. Tunc dicetSattator : Quandofccistis unide minimis istis, m ih ifecistis(Matth. xxv, 40). Anima. domine ,quidfacicmus tuucfAngehis.Justibene^beuejusti.Tuucdicetrex: Venite, benedictipatris mei,possideteregnum quod xobis parati ab origine mundi (Matth. xxv, 34). Tunceritgloriamagnasupereos. A lima. Post,domi ne,quidfacientitliadsiuistram.Angch\s. Oanima, domine sancte Michaet, dicmihi. cessa. Anima. Angelus. Dico tibi. Ibuntin suppticium ceternum. Anima. Osancte Michael, dicmihi ubi pergunt itta? Quod si erit ittis ultra aliquaremissio. Angelus anima, dico tibi. Indutgentia DeisuccuretilUs, et

HUG0NI8 ABBATIS FLAVINIACENSIS anqeliDeifacient raptumsuperitlos. Ontnessancti A Anima. 0&omine,quale$inftrmi1
.>>-

228
Angelus. Quisatis
'

intrrcedent ad

Deum

pro

illis.

Anima.

dowm/e,

si

omncsliberatierunf! Angelus. Possumus succurere ill s. Paucumest. Anima. OdominesanctclLchael, tibi. rfic wi/ii, quifacient rapttml Angelus. Dico
ct

excusationcm non habent depecca bunt super rivulum istum. Anima.

's

suis,

i

Hi sede-

domine, quid

faciemus! Angelus. F«?i, ostendarn tibi. Vide. Ani. ma. Odomine, quid est hoc'! Angelus. Hacsunttorme?ita;ibisedebu?itimpuri.utibipenitcantsuper?'i-

duodecim apostoti facient raptum, et omnes andomine sancte Michael, qeli. Aninia.
domine, qui tibcrati nonfuerint, quidfacientilW! Angelus. Certemalum. Anima. Odomine..

xuium istumusqueindiem j udicii Dci. Anima. Odomine, magna sunt ista (ormenta. QvM facicmus'! Angelus. Veni, ostendam tibi. Sequere me. Vide ignem magnum. Anima. Odomine, quisestillc! Angelus. VideJudam. qui tradiditDeum. kmmz.OJuda,quarevendidisticorpusetsanguinemdo??ii?iino-

Anima.
tu.nc

quidfaaent™^. Angclus. anima, quare non cessas! Vis audire quidfacienn Deus, Deus reddet illis sccundum opera sua retributionem Postquam dicet eis S9 ° Discedite maledicti in /gnem mternum
:

Matth.\\\,i\),redditeoperavestraa?igelisxestris quibussenlvistisinon erituitrautla misericordia.

B

Tunc veniet domine, quid faciet dominus Salvator. Anima. 297 Deusl Angelus. Oanima, qtcarenoncessas! Anima domine, dicmihi, quid faciemus tunc! Angelus. Dicotibi. Tunc dicetSalvator: Venite admeomnes
Ibi erit luctuosa et tenebrosa mansio.
.

Jcsu Christf! Quaretradidisti dominum tuwm ? Quarefecisti hoc! Angelus. Multa mala/ccit, propterca recipiet omnia mala. Vides istos homines! domine, Illefuit dires,modo est pauper. Anima. quid™ faciet, habebilremissionem depeccato suo! Angelus. Non nisi in judicio tunc dimitteniur illi domine, quidfacieomnia peccata sua. Anima.
stri
;

t.usl Angelus. Dico

tibi.

Eamus

de isto periculo.

qui laboratis et onerati estis, et ego rcflciam vos (Matth. xi, 28). Vos quisequuti estismesedebitissuper sedes {duodecim, judicantes} duodecim tribus IsraeUMatth. xix, 28). Modovenite adme; ego doxo-

Sequerc me. Modo ostendam tibi domine, qua adhuc non xidisti. Vide. Anima. malignus; ibi sequid est hocf Angelus. Infernus
lcnt adulteri, perjuri, falsi episcopi, ^alsi presbiterijalsi monachi, ibi sedebunt usque adjudicium sancte Michael, quidfaciemus! AnDei. Anima.
gelus.

magna mirabiha

bisgaudiaa;terna,inquibuspermanebitis.\mma.O domine, quid facient, quiillam xocem audiunt. Andogelus. Dico tibi. Letabuntur sinejtne, Anima. minesancte Michael, quidfaciemustunc. Angelus. Oanima, quarenoncessasl Anima. domine sancte Michael,adhuc dicmihi.kx\ge\us.Sequereme. Anima.
sancte Michael,

G

Sequerc me. Adhuc ostendam tibi omnia domine, que sunil Angelus. Adhuc mala. Anima. monstrabo. Vides quantas animas? Anima. Odomine, undc xenerunt! Angelus. Hoc est tota terra. Adhucnonestptenum, adhucnonsuntomncs. Vtdes il/ummag?iumquiesttigatuscate?iis'! Ammz. Domine,video. Angelus. Ille mag?iusfuit Cotonie^isis epi-

-

uH debeo sequi

tel

Angelus.

Ego dico tibi. Adhuc ostendo tibi mag?ia bona, mag?mmparadisum. Vide. Anima. sancte Michael, o do?nine, quampulcra est ista ma?isio! Quid hoc est domi?iet Angelus. Non dico tibi modo; sed xide altenm.Anima. Video,domine,q?iiaputcraestistamansio,quiaputcherparadisus.Dicmihi,domine,quid esthoc. Angelus. Hoc estrefrigeriimjustarumanimamm. Terciumnonpotesvidere. Anima. Odo??iine sa?icteMichael, misericordia?n. Angelus. Dico tibi, non xidebis tercium, donecxeniat diesjudicii DomiAnima. Odomi?ie, quidfaciemustAngelus. Modo ibimusadi?ifernum. Anima. Odomine, quidibifaciemus"! knge\\xs. Oste?xdamtibitorme?ita. Anima. domine, ?ie permittasmeintrare. Angelus. Dico tibi, ?ionestho??winterra,qui?iondebeatxidere. Sequere
ni.

scopus

(94).

Anima.

do??ii?ie,

qui* fuiP. Angel

us.

Pastorfuit, nonfuitpastor, sed mercennarius; ille domi?ie, misericordiam; habclupusfuit. Anima.

indutgcntiam! Angelus. Xon. Mag?ius pastor fuit, sed non custodivit pracepta Du-mini. Anima.
bit
Do??ii?ie,

quid faciemus! Angelus. Eamus; modo

oste?ula?n tibi; sequere me.

Modo

sed», a?n??ia, sede.

do??ii?ie, quare non di?nittis met Angelus. Anima. Adhuc multa miracula demonstrabo tibi. Sequere domine, quid est hoc! Angelus. me. Vide. Anima. Hoc suntqui omnia bona laboraxenmt, etsede?it hic do?nine, quarc usque ad judicium Dei. Anima.

D

non xadunt in regnum Deil Angelus. Anima, dico tibi. Nullus intrabitusque injudicium Dei. Anima* Odomine,quidfacie??ius! Angelus. Sede. VisadhwAnima. Volo. Angelus. Dico tibu Mulh 29 homines simt in munium °, qui hoc non xiderunt do??ii?ie, quidl Angelus. quod tu xides. Anima.

me. Vide. Anima. Odomi?ie, quidsuntha'! Angelus. domi?ie, Mansioncs ubi halittmt diaboli. Anima.

dicam

tibi!

quid faciemus'! Angelus. Sequereme. Modo ve?iiemus admagnam etfortem aquam. Anima. domine, quare non dimittis me! Angelus. Veni et ostendam domine, quidfaciunthic'! Antibi. Vide. Anima. gelus Ibi sedebunt injirmi usque in diem judicii
295

Dico tibi. Multi ho??ii?ies su?it,qui ?ion videnmtquod domine, dimitteme ire adfratves tuxides. Anima.

meos etdicam illis omnia qua xidi. Angelus. Xon .nisi dominus Sahatorvoluerit. Dico tibi; sicut leo
298
29

VARI/E LECTIONES.
tox evanuit.
29G

vox evami.
videtur.

297

vox

deest.

ita

c.

°

qd c

NOTiE.
(94)

Evergerum innuere

»J*MJ

GHRONIGON.

- UB.

II,

230

rugiens,sicdiabolusinterfratrestuos.Misericordia Domini super illosfuit, quando sexta ab hac nocte
re voluit. Anima.

A

quarens quem devoret. Anhm.Domine ,egononvidi eum;ubiest'! Angeius. Omnequodcogitatfacit. Ille
dicitquiafldelisest;sedestinfldelis. Aniiua.

diabolusimerimivivumexfratribustuisstranguta Modo hocverumrecognosco,quia intcrfui. Domine, est illeliberatusl Angelus. Non,

Odomi-

quiaveramconfessionemdarenonvitlt.MuUidicunt quiaservimus Domino,sed serviunt diabolo. Omnes maculas, quidquidfaciunt, demonstrant perveram
confessionem.
/7/2
Ji
I

M nonfaciunt, dico tibi,quia
/*
.

cito vi, „

debis magnumpericulum /~f (inyin/ni urm uriamagna Cessentm hum^
O
flflA

ft /tfll 11111 /V./M» 13/1 lt /)/111

.. _..*_.__? _*.

-.

unus vetus est, quinonestaccoram Deo. Anima.O domine,quis est illel Angelus. Tace, anima;omnia non debes scire. Anima. domine, si dimittis me ire ad ilos, dicam illis omnia. Ang lus. Non dcbes scire omnia; muUisunt, qiu notunttibi credere. Dominus ubi dcmonstrat. Anima. Odomine, tantum amaveruntme.O domine, quid facientfratres meil Suntquatuor. domine, domnus abbas (95) quidfaciet? Angelus. Omniabe. iie. Vere est Israhelita, in quo dolus non est. Aniina. Domine, domnus Fredericus quidfaciet'1 Iu Deinominedic michi. Angelus. anima, cessa. In Dei nomine dico iibi ; Omnia bonaoperafaciet, sed non sunt adhuc completa. Anima. domine, de aliis fratribus dicmihi bene. Angelus. Bonumposinillo loco.Dico tibi:

ceptus

ne^deantiquoquisesflAngeUs.Dicotibi^quiasinon emendaverit,perDeigladiumillumcoramplebecito demonstrabo inmagnavirtute. Anima. Yeillif Domine, quis esthomo? Qui sunt monachi, qui non obediunt domnoabbaU? Angelus. Vis audireWomnus Robertus obedit. Anima. Quidfacit modo ille) ..-,. tv. Angelus. Dico tibi, quia modo estin ara 302 coram Deo.Dic mihi,quid cogitas Quare omnia qua cogitasti, per veram confessionem non demonstrasti?
__

1

\

Anuna.Domine,matumnoncogitavi. Angelus. Ddmonstra cogitationesiuas. Anima. Domine,meacul-

B

pa,satiscogitavi, Angelus. Qjuid cogitastil veram confessionem da. Anima. Domine,meacidpa- satis

cngitaviomidamala.Angehis.Non,sedbe?ie,s'imodo
posses adimplere. Anima. Domine, hoccoqitaviquod Dominus locum sancti Bertinivisitaret. Angelus.
visitabit locumitlum. Anima.

Dicotibi,multaibi suntpeccata;miserv:ordia Dei Deogratias,Deogratias. Angelus. Dico tibi, multumsuntmuligni spi-

ritus in illo toco

ad Salvatorem. Anima. Ubi
Angelus.
.

sum

est Salvatorl

.

.

tibidicere; vera confessio succurretillis. Ani-

Modo
.
.

veniet

nm.Odominequidfaciet
cessas'?

Non

dico

tibi.

gitis ipse

etcaro

mea

Angelus. Qmrenon domine, meus sanquidfacietl dic mihi. Ange-

!

.

Do^nZiesalvatoretredlmptormundi,

Anima.

succurre mihi misericordiam. Salvator. Quid quam?Anima. domiue, misericordiam et indulgen-

h\s.Omniabene.An\n\z.Domine,quidiliiduofratres quifugeruntGotmundusetBalditinus. Angelus. Dico Ubi, praparata sunt illis mansiones in inferno.
fecit

tiamdeomnibuspeccatis meis.Demagistrorequire

L

Anum.Odomine, dicmihi.Ange\us.Dico tibi,malum domnus abbas quia excommunicavit eos. Ani-

respice.Salvatov.Dicotibi/quiaquandoibivenitsanctusBertinus, mutti fueruntdiaboli, numquam ta-

ma.Domine, dicmihidefraribusmeis. Angelas.Dicotibi. Dominus elegit duodecimapostolos, etunus ex illis diabolnsfuit. Infratribus tuis sumni boni etsummimali. Anima. domine, quid faciaml Angelus. Dicam libi. Anima. Quare So ° dimittisindulgentia medicum,ut eamadillos etdicam illisomnia. Angclus. Nonestmealicentia,sedDomini. Anima. domine, quid facient fratres meil Tantum amavieos. Angelus. Quid Ubipossum diceret Pastorem habeul. Anima. domine, dic mihi. Angelus.

menfuerunttantisicutmodosunt. Anima.O domine deillo loco et omnibus fratribus quisunt
in tfo.Salvator. Dicotibi, illisuntquasi adseculum

sequendum. Anima. Odomine, dimitteme ireadillos; dicam illis ut relinquam 303 mundum. Dimitte me ire adepiscopum, dicam itli utrespiciam 3<H locumillum. Salvator. Istud verbi secretum custodi. Anima. Dimitte meire ad domnum abbatem; illi
dicam.Sulwatov.Si aliis dixeris,morte morieris. Modovade inpace, omnia secreta custodi.
soli
« His ita finitis, anima ad eorpus reversa, in momento nobis videntibus frater ille erectus, aliquantulum ista tamen dissimulans est loquutus. (Fol.82'.)

Verum dicerem

tibi,sed tibi nolunt credere.

Anima.

Odomine,beneci'edent. Angelus. Siiinuscredit,alter

non credit. Qui est ex Deo credit, qui non est ex Deo non credit. Omnia sciunt tormenta, sed non
inlelligunt; cor
«

Acta sunt hec 15 Kal. Mai, anno dominicas incarna-

D

tionis 1011.

eorum

est

clausum

301

Consueto ordine religionis nobis exequentibus propositum sanctas professionis in pre« (1012. Jul.

4

)

Anima. Quis estserpensl Angelus. Laicihomines

suut; sedaudiwitquia

bonumest conftdereinDominoquamconfidereinhomine. Anima. Quis est quod
fratribusposs-itsuccurreret Angelus. Audi, anima. Albricus serpens magnus,sicut leorugiens circuit

titulatocivitate Atrebatte posito preciosissimi confessoris Christi Vedasti cenobio, eo ipso a proecedenti

visioneannosubsequenti,inmensequiJuliusdicitur, diequarto, fortequempiamfratrum nostrorumgravi
corporis dissolutum valetudine, aliquanto dierum

VARLE LECTIONES.
300

Exciditneinfine mcmb. n
c.

?

U.
c.

301

ita

an relinquant

?

80 *

Hic spatium duarum linearum vacuum relinquitur

302
,

aira cod.

itr

an

respiciat.

(95)

Richardus.

gfti

spatlo contigit infirmasse.

HUGOXIS ABBATIS FLAVIXIACEXSIS Qui nimio ingravesoente A ti. Deus ego sum. Scio enim
i)i/ei'sim;tne

288

omniaqua/ecisti, nec

languoris sui dolore ad ipsum KalendarumAugustarum (Aug. I) quipro vinculis beatiPetri veneralioni

v.Uc pcccatinegligentiaetenit/ralribustuiscuinoii

adora; habeo siquidem

debetur evocationis sua? perductus cst diem, cum pr.Tsentibus fratribus mentisexcessu raptus, cmortuo penitusexivit c corpore, locaque revisens inferni vidit multa quae nobis coram testibus positis pro
veritate conflrmando, solaabsentcspiritu referebat
lingua, ct

testate,etde/ratribus tuis

te inmeapounum. HemtNummeibi

dadum

xid.isli,ubi

quiaetinpotestatctnea erashor-

rens prasensisli, et /rairem tuum per suMtanemn

mortem ut eum mihiperdere deberem svfocare debu.i? Tu etiatn hec /ecisti, queein pariele hoc inscripta xidisti.Sed

postmodum pcracto plcnotrium borarum

spacio

reversus, verius sic confirmabat visa pracsens, ut hacc quam eo ipso tcstc inscio prasnotavimus suljtitulabit paginula. Egredienti animae missi
in se

ex olfieio tenebrarum principes extitere, paratique conducere, ipsis infernalibus claustrisdicto citius
afTuere, cujus

ab histormenlisliberari. mcadora, quem angelum Dei essc cognotisli. Ilic anima illa in mortcm usque flagris et adhihito igm domine Deus, tnisericorjam superata dicchat diam. Ardeo,Domine, mea culpa ; sancte Michael,
si ris
:

succurremihi! et; Qvare mcdotnitie derelequisiil

mox debitam penarum causam

ac'.uri

introduxerunt in domum, quae, sicut ex nimia caliginiset ft tcntis fumidensitaleexprcssiuscolligi potuit, tantic magnitudinis immensa civitas fuit. Hujus
parietes et interna munitio velut muris extructa, interius undiquc litterisvidebatur depicta, continens
a

g

multasunt,scio,Dotnine, peccata tnea, domnusabDeus,quam magna sunt judiciatual basscit ea, Satan, quare non dimittis mel Non te adoro;
'

scio et

egoquia tuomnia

scis,

sed Domini potestas

estin calo ci in terra,eiipsa judicetintermeetle. Quodsi tu Deus es,ubisuntang clituil Ostendetnihi

principiototiusmundipeccata,
sunt

fessione et pcnitentia

qmepura conrcmissa, quedam vero
nisi

/acicm tuam Phi ! tnentiris .'Alterum angelutnv idi; mentiris! non es angelus. Ego te reognosco; dialoluses. Scio quia angelus/uisti,sedsuperbia fua de celo cecidisii. Quod ergo invinculis tuissum, Do-

conculcata, ut itcrentur, adhuc vivcntium servabat mcmoriam. IIuc deduetamaniir.amdiabolus tenens,
illam horribili nimis impulsu cepitagitare, tondcre, gravissimis virgarum plagis insistere, et praeter bcc

mini potcstas

est et

voluntas,nontua.Et dicmihi,

appositum ignis tormentumcomminitari, suaseliam quasdam socilli improbare culpas, repraesentans dulas et quaterniolos, quos negligenter et absque priorislicencia proprio usu contrectavit habendas.
Pluraque
alia autoritate illius se rctinuisse in prae-

quis est/ratertneus illi quetn habesl ct quum totius scicntiai et memoriac est anima terrena liac hahi tatione soluta. Rcminisccbatur enim, quia etinter-

dicto pariete juxtasignabatinscripta,quae fraterille in confessione numquam potuit comminisci pro vita
sua.

quod fratcr ille novcm transactis dicbus, cum expleto matutinarum officio paululum cum ceteris se reclinaret in lecto, nohis nescientihus quo infirmitatis morho, scd cum pracscnti mortis sua;
fuit,

Proquihus cum multipiicia infligerentur mentorum flagella, consciam tantum fatebatur
[

tor-

periculo emissus afratrihus fuissct e lecto, et post unius horae spacium vix reccpissel vitae spiritum;
ejus suhitancas morti eo ampliuscoi)dolens,mortifcras hoslis
insidias cxprobrabat dicens
te.
:

cul-

pam, divinamque nrserabiliter sihi rogans subveromcrcri nire clementiam. Scicbat eniin hoc se
rcatus sui exigentibus culpis, ac propter hcc angeiicse praesenliae auxilio se destitui, solamque relin-

Satan,

omnia trahis ad

amplius insultahat diccns, illam jure humante militiac suam debere fieri, sihiquc scrvirc, nec aliquo modo ab illatis possetormcnlisliberari,
qui. Ille vero
nisi adoraret, a

Quare decepistiillum? In hoc et tu mentiris, quia servus iuus non erit; tnansuetus est multum et hutnilis, et magtue erga otnnes obedientia et pietatis, acper hoc convertetur etvivet;et quia nullus esi tnisericordia Deiflnis, qui non tnortem sed penitentiam desiderat peccatoris, tuus non erit, sedconvertetur etvivet. 0/tater,cace,

quo non baberet in pcrpctuum scparari. Cui eci<ntra anima illaimniensaeDeiclemen-

recolens sacramenta, spe quadam et credulitaconflsa, sputa in facicm dahat, tis eonfidentia sinml et inhoncsta prout dignus est impropcria imtiae

D

cave/rater insidias cjus, ne decipiat te. Salvalor tnundi, succurre mihi, Sancte Michael, quare deretiquistimetPater sancte, misericordiam\ DomiSatan, ut quidme tota diepuuis ne, ardeo, ardeo.
et punis? llcc cl
i»Iia

prccans, singulis

illius

verhissua singula rcddens,
:

plura his similia

qme propter

hoc ipso scrmone dicebat Tu eaim totius superbice et perditionis spiritus, qui decepisti Evatn, tu/ecisti mu.lla mala, quaper te hutnanogenerisunt il ata;

importunitalemmulLiplicitatislcctorihusnovaqux-

non adoro, quia tu es/ur etlalro; modo taniam potestaiem habes in me, et hanc non habcres nisi tibidala/uissetdesuper. Deus est/ortis etpotens et
te

que fastidicntibus minus congruum ingcrere vilipendimus. Cum cjusmodi confabulatus altrinsccus infatigahili altircationeconsererentanimaet diaholus, consumptaquc flagris cum jam pencscvictam ut cum adoraret profiteretur, quam non impctus
ignis ardentis ct lucentis a longc ad cjus anxilhmi veniens cepit compararc angelus, cujus placidissi-

immensa misericordia, et ipsutn qui pro mepassus /u tadoro.OdomineDeusmeus,quaremedereliquis. til Tu/ormasti me ei creasti tne; tnulta suntpeccatamea, Domine, tnea culpa. Cui econtra diaholus respondebat :Non erit ita;tunon ea con/essus /uis-

mae praesentise gratiae resumptis viribus conviciis

amplius insistebat, perfidis inimici
nihus resistens ct dicens
:

pra:siimpliotuu.tta

Satan Satan,

233
te

GHRONICON.
Domini expectant mata, quia
es

— LIB.

II.

231

humani generisperditio ei perditionis causa. Modo non me teneUs, de me diutius non gaudeUs, modo le non
adoro; quia tu Deus sis, mentiris; nichilpotestatis hales amplius in me. sancte MichaeJ, uU es?

in die

A

t.utum mater caritas sancta. Visa hocinterea sanctaa memoria3 miraculo, placida prjemonitlone ammonitusab angelo, alio secesserunt in loco; ac post paululum progressi Vide, injvM angelus, o
:

anma,

Domine, misericordiam ; meaculpa, Domine; video ccptis tuis non obedivi. sancte Michael, misericordiam. Emendo, Domin?, emcndo; Deo promitio ci sancto Petro et sancto Paulo ct omnibus sanciis, omnia quidquidrogasfa. ciam. Adjuva me, Domine, ego ardeoj Ad quem

ea quat miserationc Dei iibi targimtur. ut
prcedict

malum meum, quia pr

videas inferniformenta, queticctsinthumanogr, rhncredibilia, scianttamen ita sibi esse

i

perevangeldsa[cra]menta. Et iJIe: Yideo, domine, quia mutta sunt peccataet mata. Sedrcdttc in all quantulum,quia mutta sumpassus. Diabolus enim

angelus

Tacc, hoc est voluntas Dei; sed sequere me. Et illa -.Sequor te, domine, ettecumparatussum
:

nonminimum mejiageliaxit.
ille

sederelSede. At

Et augelus Anima vis tanta tamqueinaudita prsesen:

inmortemusqueire. Sedquid, dic mihi, domiue, itte frater meus faciet, dequo dixitmihi diabolus,
quoddecepissetillum?
sancle Michael, indulgentiam, misericordiam, domiue, deeo,[dimitte

tiumtormentorummagnitudineperterritus,propter nimios ejusmodi mirabilis et innumerabilis
populi

doIoresetluctusquodamcompassionispraBmoveba-

p

tur

affectu,

commemorans
is

intra

meper-

se illius judicii

gcrcadfratresmeos;emrndabunt se\ Dic mihi, domine. Possvm ad illum toqui : bene omnia. Mox
recepto
noniine
in

corporc
qui

spiritu resedit,
ibi

vocatoquc ex
fratrc, dixit
:

tunc judice vcniente, cumulabit supplicia, quos tanla ab ipso fermemundi exordio adl.uc videt possidcrc tormenta, etclamabat
:

diem,

quanta

Quid

o

miseri, miseri

illo

pr.Tsens
te

cum supervenerit

adcrat

districti ei no-

Cavejiat,ne dccipiat
i

diabolus quiaper ipsum

libi

proxima

vissimi judicii Dei inrecuperaUlis hora etimpemtens dicsitla? Dies irce, diesilla catamitatis ct miscria, diesmagnaetamara

ab angeio spiriius remanente cmoriuo corporc sicu^ prius; ct dixit: sancte Michaeijui ad itlum
. .
.

valda

«Eratnimirum tantiper immensum

spacii locus

.

.

fratres omnes vidi. Ad
illa
.-

me. Et
1>um to

: Sequere Sequorte, domine. Ilis dictis tenebraabindc proccdcntcs duce

qmm

an(;vhis

angelo,

rursus

in

aliam introductus cst
. .

domum
'

ipsepenarum, tantaque confusis et immemorabilis frequentia lugentiumpopulorum, quantum non est neque continet cujusvis imperii regnum; sed nec totum his putavit conferri cum homine mundum Ubi plurimis distinctis tormentorum
generibus'
sic
te-

adstanles sibi cx legione sua qmu quia lucis ac serenissim pl singuli ministri su.s prmcipiabanlur ordinibus, nimium renitcbat, cjus pulcritudine miratus ncc ut pars quedam G nebns cum fctorc suo teneren-turhorrentibus satisexplerinecprovotopotuitsaciarLseddu
.

alte-

stupendoactremendoprospiciensintellexit cujus essetofflcium, ct ad quid locus iile lucis potuisset haberi. Videbat namquc in ea parietum
. .

pon

ra piceis flammis obnoxiis
al.a

condebatur homin'ibus
et

vcro puris ignihus, et alia frigore

quasi hie-

9uperfioie conscripta

opera, scd ct
buslibet
iiuincra

cst

bumani generis bona quodcunquc usibus bumanis in quicreaturis utilc, quod elemosinarum
totius

malibuspruiniscruciandisaugebaturpeccatoribus. Sic pro meritis cuique pena a suis parabatur appar.tonbus,et cjus rursus alia pars quasi quibusdam extructis mansionibus refrigerandis inutili minabatur ammabus. Preier hcc
indeficientia vermium et flammarum eternaaque mortis incendia ignis e contiguo maximusnon lignis materialibus scd crebris

pauperibus Christi potest expendi pro*animaniin salute, quodque quasi substantiali edicens maleria mihi videbatur cxprcssum, cquos scilicet ct juinenLa, asinos ovesque ct divcrsa divcrsorum pimalium, aurum quoquc, argentum, vestes per pduraque preeiosa ejus generis munera, peregrino.
i'iui)

tis

pauperum lectistcrnia, cctcraquc graimpcnsa pro Christi nominc beneficio, straminis
hospitia,

rj

ac feni
olcTiiiu

manipulos, vetustos etiam socios, ot virides plantas, desuper quasi filo suspensas, nec

adhuc vivcntium culpis conficiebatur ct cotidianis Quo viso non sotis s fisus periculo audivit ah angelo Veni et vidc. Et ille Video, dominc, quia maium cst; omnia vidco et mata Mc omnia. Sed dic mihi, dcmine, quidesthoc aui quid significat. Cui cum dixisset, quod Frandrensi ci
offcnsionibus.
i
: .-

mit. fialduino pararelur et esset, ejus subito

admi-

non potum aqurc frigidasde quo Dominus ipse testa tur lidclcs suos in aeterna vita mercedem non perl

ransnon imparem regii cultus personam, denominatam etiam cum divitiis ethumana felicitate potenpost tronsitorios honorcs ct ejusmodi sortiretur penom, et esitialem debitai mortis miseriam, hac verborura voce clamabat Odomine, quia mala haietfacta? Et angelus: Quia matum fecit, malum recipiet llcm ,!! Vomine, si dimittis mc.
tiam,
si

Ccterum quia longum est edicere omnia, hec plura alia Christo in membris suis collata sanctaruin elemosinarum vidit donaria, quarum pro seterdere.
>'
!

lantus

vir

gloriam

infelicem

na> vitse

retributione
tnemoria, ut
praesenti

in

vatur
futuro
licet

in

conspectu Dei solum scrmojor scilicct Dei populo
n-ullius
si

:

et

daretur fiducia,

''

sui
in

ego

?

ronmciabo

minimi

Deum immemorem
et gloria

csse beneficii

honore laudis ejus

quidlibet optulcrit vir-

Patrol. CLIV.

Sancte Michael, misericordtam aeiho;Dominus non despicit peccatores. Sao etcredoquia ipse dixit: mto mortem peccai ,

lih utconv,

tuiur

,'

livat.

8

:

235
'toris

<edut
e

U

IZLal

m

o

et vivat.

HUGONIS ABBATIS FLAVINIACENSIS quis putaret toto Ac per hoc, domine, di- A tudo, quantam
et

2%

illum,

dicam ut

se reco-

nonposse contmeri mundo quorum omnium penalem condolens finem
;

™Zl7etpZ2i

^.Cuiangelus^^ki\\\vMiam,domine:awwm

el

quandam aliqm,t,mus>

,init nnianoncredit

^t^J^^^to^^ ;l^";^^L,,^i
venietvide.
fri

rans remissionem,

dicebat. Saucle Michaet, quia

-^-~ ^
s

facientpeccatoresvclquandovemetjudmumDei?
^ngelus:

Etangelus:Z>i«>^, anima,sequere me; sua non smit,seddiaboli.Sed, ma. Erat siquidem adjacentibus mirae
gnitudinis spaciis diffusum per

Animajac^seq^re^et^^
accommodum
ipsum,
prseminentis montis
ubi

ostensurussum tili. Exeuntes vcro inferni stationes deorsum, tolius pacis et penarum loca ex adverso
lucis ct quietis

immensum

quasi

celos

idissima3aquaestagnum,cujuscongelascentibus g pruinasmortiferos undis perexurgentescum fetore usque videbatureructare vapores. Continebat

superabant verticem

per amenissima

namque per innumeros ordines

loci

hujus suppli-

circumquaque spacia pro uniuscujusque merito in cternam requiem mansura edificabatur mansio. A quo cum placidissimo verborum alloquiosciscitarehoc essct, vcl quibus ill* tantae magnifirespondit Anicentiae construerentur mansiones,
tur, quid
:

meretricum cium muliebrem scxum, solum scilieet incontinentiam propriaa carnis conventum, quae per
adulteiando liumana, nau corrumpere lcges siti mercatoris non pertimuerunt
.

,

n

//W,

et

jura.Harummamillas, anteriora quoquect postemonstra etcohabiriora perhorrentia multi gencris serpentium acceperant tantium maxima multitudo
praemissisangcli devoranda. Quibus visu pereursis,
S
r

iamnon Scientiam non habcs; hasuntfralrum tuorum siones,quasolimtibi juxta cujusquemeritumdenoEt \\\e:Domine, si omnes habemus mansio-

^..

il/lA/t/V

tvv\s iv",^ v

_/

/

man-

lsv esponA\t(i\cem:Sequortedominum,etvideo ev ]y

minavi. Et ille: nes? Angelus: Habetis juxtaoperavestra. meis. Domine, adhuc innotesce mihi defratribus scire, sed non potes. Angelus: Dico tibi; omnia vis

qtdatormentasuntmagna. Seddicmihi, qu® sunt velquod fuit peccatum itla insidentium agmina, vides,quarummaeorum? Ha sunt meretrices quas
millas tortines
305

Verum sequere me.
non
ascenditilCor. n,

Veni, ostendam tibi quod ocutus cor hominis non vidit, et auris nonaudivit et in
0).

Ac proindc paululum eminen-

lacerant serpentes, quiapeccave-

intereminentiaejusmodi tioribus spaciissuperatis,
lucisetclaritatisconstiteruntfastigia;ubiquoddam in modum parquasi ex auro purissimo solidum

adultevaveruntmagrunt percarnemet adulteria mulieres,utquidnascendoin na. At ille; Vevobis,o

^S«Cuiru,sus:
mine,quovissequor
te.

ille:Z>o tibimonstrabuntur, ditigeniiusintende. Et

r4W««"

C

non„u m ,u»m au oujushb..

oammo

.

ciivinse potentiffi

speculum
imitaba-

Ac post paululum progressi et aha multa Sedehic, inquit angelus, quia adhuc
patrem cujusdan fraxidebis. Inibi vero consistens
tris nostri

mundo

'.'.'.'.'..'

M»_quemprimayi8iomanifestavit,ad__uc

pra.tur globum. Visohocdivinaetransformat.onis angcli quid hoc esset instabat stigio responso. Cui angelus Istud, o anima, cognoscere
:

ad angelum inignis tormento positum vidit.Dequo
dixit

quod vides,

est

secretissimnm quoddam celestium

Dixi,domine,amicissuis,etpronunciavi quod suppliciis,sed insolubilibus inferni sic puniretur
noncredidermtverbismeis.vb\etiam,apoositisiux.flammis tasententiam suam suppliciis, torrentibus honons ut quedam involvebatur persona cujusvis quibusdampotestavidebatur digna,qua3demonum cogebatur subire suptibus tradita-majora semper
plicia.

mysteriorum, secretum. Signatum solvit ostiolum Dei signaculum, et proprius accedens, quo tantus odor exivit visus est aperire, cum
eo

verborum
in
et

utpreciosissililiorum rosarumque flagrantia (97), etgenera.l mas, oinnium aromatum species vinceret

Hujus inestimabilis celesti visionis
derio,et incstimabili perennis
letitia.

et pacis desi-

quis Cujus cum causam cum angelo ageret, et

magis anima

illa

gaudiomultoexestuans perfrui, dicebat Do:

investigaret, quantusve hic esse potuit diligentius Sciherus (95) dives, audivit ls de quo queris est
:

D

mine sancte Michael,quam multa *• "^"

hic totiusfelecita*-*„_%
_.'

vere diaboli et wnnt.iz miibus efutsit avarus, ct totus verc diaboii cunctis quibus efulsit tormenta, multa Hlius: cui posthec multaquavideo adhucsupersuntetmanentfortiora. Et ille -.Domine,

habebit remissionem?
scitnisi

Angelus

:

Dico

tibi,

nutlus

iraestinexpertis suavitasista! lona! sequere me, veni et ange lus Accede, anima; se , , „ t lpn „ Quibus inlentusdicebat: Domine. Tideettege. onibus ille inlentii!ei nonpossum tegere. Item angelus: Vide, anima, nisi dixeris. Non possum, domine, lege. Et ille paululum perspicaciorioculorum lumi Adhibitaque

^

qmm m
:

rt/y*

_

:

ne,pr:enimia dominus Deus Christus. inscripta, it: vix ea quoe hoc modo contincbantur suusjuvenculusinibi adhuc detinebatur, ignis tor legere poterat Veniet, veniet dies Domini,sicut f% multimento nurgandus, Ncc non tanta hominum VARI^E LECTIONES.
Frater quoque
:

qinadmodum

resplendebantclaritati

sootortilcs?

306

superscript.
Cf.

c.

(96)Fortasse

Seiherus?

Gesta

opp.

noTjE Came-

(97)

I.

q. fragrantia

rac

I,

c.

121, SS. Vlf, p. 454.

:

237
cito.

CHRONFGON.
Et dicebat
:

— LIB.

II.

238

Quid, domine, qui facisnt tnnc A tormentis et vinculis religavit. Cum mo x fratres peccatores ? Vel quotrestantanni,utastare debeat missarum sacramenta exibentes, spiritu redeunte a novus orbis venturo universorumjudici ? E t.angelus: corpore suo, auxiliomissum eminus vidit venire Animalege sequentia et cognosce cunctis intuentiangelum et clamans dixit sancte Michael veni busmiranda. At illa litteras quas numerosexprimunt domine, veni, testisestomihi, adjutorium tuum volo videns, sed exeisnumerum redigere non valens, adsanctum Petrum;et quare me, domine, derelitamen quia modicum tempusad id usque instaret quisti? Cniangelus-.Vo luntas Domini fuit. Veni. intendebat dicens :Etiam,domine, paucisunt. Et eamus adsanctum Petrum. At ille videnseum, mulangelus : Dicotibi non est awplius;sed hodierevetiplicesingeminabat
:

latum est tibiquaminbrevisithujusseculiflnis,de

precesdicens.-O^c^

Petre,

quononulhcreatwa,nonangehs,sedsohus
de: procedentes,

estsci-

reDeipairis.Sedanima,veni, sequereme. Et Exinangelo dlam tenente et praeduce, venerunt ad sanctum Petrum, cjusque potestati dlam angelus tradidit et recessit. Qui vinculiseam

misericordiam. Sidimittisme, domine stabihtatem faciotibi,etpromittotibi,perPatrem et Filivm et

etex.gens debitumcujusdamvotiquodpro redd.ta sanitatem ejusdem festivitatisanniversario
alligans,
illi

B

dudum devovit

et

modi tormentis sic Hoc equidemmulti ejusdemloci incolaecujuset hic fraterolim canonicusfuit noverunt, quod biennio
Lansacto,

non reddidit, in loco ejus habilem ut puniretur ligavit.

Spiritumsanctum,quiapenitentiam agensrernuro prasentiacorporistuidomum. Angelus -Siemenda redabis? Visenimdare?FAi\\e- Volo domine rolo Angelus: Et in hocqnodpromisish sancto Petro Cuiille Domine,nonfnitpotestasmea sedvoluntasdomniabbatis. Etsiemendare non possum ve
:

'?

niam hiciterumi, debitum luiturus supqMcium et eccetibijuroper Patremet Filium et Spiritum sanctum,sicmeomnia completurum. IIoc ita expleto,
educensillam angelus ait Anima, vade in pace. Hisita flnitis,cumeodemverbo afuit, et
: <-

cum apudsemetipsum de

salute

sua sol-

multaanxiusageretquomodo munium exiret et sesoli Deo victurus alligaret hac roluntate permotus virum Dei in loco eodemadiit
licitus et vita,
:

sicut

rota conferre

non

eoignorantescripseramus, ita hec eadem eo ipso postmodum referente scriptis flrmatimus. Amen. » (Fol. 84.) Anno quoque eodem, id est ab inc.
1011, rcgiminis autem ejus a. 7. Heinricus anno regni sui 9 a Benedicto papa in imperatorem promotusest. [Rod. Glab. iii prol]. Et cum jam LangobardoruminstabilitasArduinumquendamsibi regem c nstituisset, tandem non sine ma^na suo{j

distulit,

petens ejus consilio,
se

Dom.

ionscio et teste

coram Deo

;arnibus non vesci, et

laneam non indui, ab illicitis mundi desideriis

jenitus abstineri, idque beati Petri testimonio firnari cujus memoriae et venerationi praesensdies
;

lleprasto erat agi Quod et factum in praasenti luidem Iindem est, sed nostmodum juventute illicimit.P *t postmodum mventute illiciente ct Uecebris revocatus,pactum illud totumabnegavit.
>ed

rum cede subdidere'se ei, et sic Heinricus rd Papiam J1,,m ... v™;,„10 ab „,-„ miri operis ...... . veniens, „h eis .^,-.,:
i

palatium

sibi

construi

non illumadhucdivina misericordiadereliquit. terum remeante beati Petri festivitate in maxima

Hic etiam fecit civitatem Bavebergensem, et ecclesiam a Benedicto papa dedicari optinuit,ejusfecit.

queauctoritateepiscopum

lesperatione vitae debilitalusest infirmitate. Sed ursus beato Petro quod limina ejus visitaret voum faciens, recuperatus estsanitati, ethoc iterum lon implevit, praeventus scilicet Dei miseratione.

ibi constituit,

Eratenim

vere catholicus, etreligionisamatorpraecipuus. Adherebat moralibus seniorum consiliis. quorum puritate ct nitore florebat Lotharingia, illuminabatur

[usehuncadmonasticaevitre perduxitperfectionem,

uarumob hujusmodiconsciamveritatem culparum lon immemor, vocens attolens in fletibus, et speansquomodocumque sibicommodum foresiemenlationem promitteret, clamabat: nea culpacoramtedepeccatismeis

Saxonia, dirigebatur Suevia et Alemannia. Quamobrem sub ejus imperio salusfuitmundo et gloria. Intcr quos habebat gratissimos Odilonem Cluniacensisa3cclesia3

vionensis aecclesiae

palrem piissimnm, Willelmum Directorem strenuum, religione

sancte Petre,
;

emendo domiie; sanctePetre,misericordiam;domine, emendo! hominumdepromisswneetsalutecredo nisi ohDomino;Domine,emendo;etosancte Michael,

tamen

mh
ion

pra3stantissimum,quietsinon erant de regno ejus in amicitiis ei jungebantur, eteorumorationibusregninegociainpacetractabantur.Necdeerat
vil

D

mareme

familiaritati ejus Pandulfus Agaunensis vir moribus, religione, sanctitate celeberrimus

dereliquisti? Pastor bone, sancte Petre,
sustinere.

cum

diuhuspossum malum hoc
confessius

Sancte

lixi et
«

sum omnia domno

abbati.

Hoc

optimatibus fama virtutis ejus. At vero de regno ejusferequotquot erant pontifices et primi aecclesiarum tot ei erant incitamenta virtutum, cum ipseeisdem nuiniet

eum

faceret

commendabilem

regi

dicto, operantedivina virtuteet gratiade-

luospiritusadcorpusrediit, nobisquevidentibus in >um viventis hominis vultusresedit,ac mox

retur, et ipsi vice versa ejus auctoritate abillicitis reprimerenturet adperfe.ctiora provocarentur. In-

vocans

ratres quosvideratcsse presentenscolloquens ait

terquoshuncpatremnostrumhabebat karissimum,
inler pra3cipuosegregium, pietate pr^dicabilem, re ligione commendabilem ; quemtantaDeus
rat

Oilectissimifratresmei et domini, misereminimei;
>rate

prome, quiabeatoPetrosanctus Michaelme
solome
relicto inloco sicut cernitis

donavesibi

omnium

gratia, ut aplerisque pro

inolila

radidit, et is

benignitate vitaeque et sermonis acceptione et non

239

HUGONIS ABBATIS FLAVINIAOENSIS
A
ralitas,

2i0

poc voearetur agnomine, videHcet Richardus Gratia Dei,sicutet Willelmus sanctus Odilo ab ingenita pietate Pius, et
affecta elegantia sed inpensa gratia

catumque

verumMasmellipontemeidemcontulit,merin suburbio qui eidem cnenobio adjacet'

dictus rigore ferventioris propositi Supra regula negociis pertractandis ct cst. Erat et in regalibus
a

habendumconstituit, inmurum incircuitu monasterii ex suo construi fecil. (Fol. 84'.) Exactisque in episcopatu36annis, obiit 2Kal. Maii, anno ine.
1024 et sepultus e^t in aecclesia quam ipse construxit. (Qesta F«rrf.).Etsuccessitinepiscopatu
Doi.i.

disponendis consodalis ejus domnus Ermenfridus Virdunensis aecclesiae canonicus, cujusvitaactuum tempora luce satis seipsa commendat.Feliciatunc
Virdunensis ascclesiae, tantis sub Beimoneepiscopo
insignitae personis, ut

usque

in

hodiernum diem

Rambertus, qui saepefatum patremnon minoriaffectu coluitjimmodevotionema praedecessoribus initiatam et ad se usque derivatam piabonaevoluntatisaffectioneauxit,provexitetsustulit.

claritate resplendeat, quae etiam Sub tanta sit, ut nulla vetustateoblitterari valeat. sanctae Crueoenim Amicus praepositusaecclesiam

Verum non

aetuum illorum

abrevidetur,sicumejusfamiliares,etregnigloriana qua? sub ipsoerat, miramur, etiam'quisimperatoriS
vitte

cis construxit,

Dudo praepositus aecclesiam

sancti

oxitus fuerit

intuearaur.

[Rod.

Glab. ih,

l.j

Laurentii, Ermenfriduspraefectusaecclesiam^anetae Haria» Magdalerio», et in ea canonicorum turmam jregavit, quibus victum ex regali largitione el
.

B

Tempore itaque ejus rexUngrorum cum gentcsua Christianus factusest.CmetiamStephano in baptf smate dicto germanam suam uxorem dedit, et ipse
anno sequenti infirmilate ingravcscente, quia erat
absquefiliis,videns quia ad regnifastigium plurimi duees et conritesaspirabant, elegit Conradum aliquando sibi suspectum, sed strenuum, qui Cono
dicebatur, et sic cum gloria obiit monarches cesar auguslus3 Idus Julii, eo videlicet anno quo supci

ppocerumtraditionesuf_icienterprovidit;etvenera-

Richardus monasterium sanctorum Petri et Pauli etbeati Vitoni confessorisa fundamentiserebilis

ctumtanta

in

posterum possessionum etreligionis

dbteditavit,tanta peliquasaecclesiasclaritatedotaaecclevit. u! merilo pater urbis lux patriae, decus

debeatnominari.Vita enimejus mirabilis vitam multorum mirabilem reddidit ;conversatioejus speinctabilis pluresaliosspectabiles bonisoperibus
stituit.

riusannotatumestepiscopumHeimonemobiisse. At vepoStepbanusUngrorumrexrimminentevocationis
suaetemporead coelestia evocatus,nunc inaecclesia qua requiescit humatus, miraculisclaretegregius. Regnavit autemlleinricus a. 24, m. 0, etConradus °7 qui accepit uxorem successit Othonis III. filius
,

Sed nee ipse domnus Heimoa bonis operibus vacantem animum praebuit, quin potius aecclesiam qua saneti lohannisin prospectucivitatis sitam,in
16.

sancti confessores Maurus, Salvinus, Arator quieseunt, melioratam restauravit, et in ca congregatiosanctimonialium sub dispositione palris Ri-

Gislam, Rodulfi regis Burgundia. sororcm, Conradi IIeinricu:n, et Mathildis filiam, dcqua genuit tcrlium

G
'

nem

chardi pegulariterviventiuminstituit,etmatremeis

Richardum abbatem inter primos rebellapalatii habuit. [Ibid. in, 2.] Quoin tempore verunt contra Robertum Francorum regem Odo,
qui venerabilem

consilioejusdemproviditAdelbergamfidelem

Cliri-

stifamulam, quaecognominabaturAva,cuJHsmemopiaestaeterna. Haecenim velutapis ppudentissima,
patris sui

Tebaldi fallacis filius, et Willelmus, Heinrici ducis privignus, favente et Brunone Linguonensi cpiscopo cujus in matrimonio habebat sororem, et Landrico

formamimitatacumob zeliboni devotio-

nem

fideimagnanimitatemservorura Dei lustraemularetur ret coenobia, ut ad eorum imitationem knrismata meliora, Cluniacumivil,et viroDeibeato
et

Rivernensi comite. Rainaldus vero comes praefala Willelmifilius sororem Richardi NormannorumduWiilelcis Adhelleidam duxit uxorem. Quividelicel

mus,

Odiloni advenissenunciata,cujus animumipsa pos-

sidebalpietas,

eum grandi aflbctu susceptaest.Ubi
aocclesiac esset, et

advcna, intantum convaluit divitiis et patria. miiicia, ut non inveniretur ei secundus in Ilugo AutissiodorenCui tamen plurimum rcstitit
lieet
sis,

pro legebaberenon calcaret pes nnriietur, ut claustra monasterii Richardicum bris, ipsa pro sua religiene cl patris

quanquamusus

qui abbicomes dictus est, cujuscognatamCon-

D

stantiam Robertus habebat uxorem.
[Ibid. iv, t.J

l7.IgiturposlBenedictumpapam

a

sancto Odilone indivisa dualitate non solum claustrum intravit, verum etiamcapitulisocietatemin-

depla,et Dominicodieadprocessionem cum fratribussuscepta est, quod usquc hodie in eodem monasterio permanet memoriale. Egit hoc beati Odilonis erga filium carissimum et confratrem devo-

1023 frater ejus Johannes largitione pecuniae e. quo cun laicali ordine neophytus ordinatus est. A requisisset Constantinopolitanus antis.es, ut sui
BBCClesia sicut et

Romanauniversalis diceretur,
qui curia.

e

doniseumRomanosque

praeerant innu

tissimum affectus propensior, dilectio profusior, caritas de illo fonte emanans, de quo tantae nobis perfectionisalveusdirivatusestidemvidelicetpater noster, quinobis a beatoeodemdonatusest. Sednec
erga locumqui prcccrat domnilleiinonisdefuit libe

merisflecteret,itautclanculotemptarentconceder quod rogabatur, omnis ob hoc vehemenlissim

SedGalliarum opiscopictabta persona s« tes bis obviarc conati sunt, quidam in quidam vero litteris missis sedftm apostolieam vis tanles, et tantum obprobriumetdedecusauctoriU"

commola

est Italia.

VARL-E LECTIOXES.
307

0.

III,

f.

in

nargim

addita.

241
tibus ad
noii

CHRONICON.
csset,a

— LIB
stratum

II.
sit,

242

medium prolatis, quibus contradicere fas Romana aecclesia propulsantes. Nec dcpatris
:

A

nerans

in

vulgus tamen injustum pro Justo vesuo permansit errorc 309
.

Richardi autentica praesentia immo omnino sategit ut Constantinopolitanea pra3sumptio confutata conquiesceret, filium se Romana?

fuit in his

(Fol. 83'.) 18.

Jam autem eidem

patri Gratias Dei

jam ad anteriora progrcdi, liberiusque divinae contemplationi
inherere juvabat, quia jam in ejus corde mundus aruerat. Et quiaquosdam,quiJherosolymamierant,

praelationis sarcina gravis vidcbatur,

aecclesia3,dummatrishonoriprovidebat,ostendens.

quoque Willelmus abbas eximius cpistolam papae misit corpore brcvem, sed materia ingcntcin et scrmone locupletem, quam hic insercrc non piguit
:

[Ibid.] Inter alios

bcate in Christo occubuissc constabat, inter quos quoque qucndam cx Augustudunensi tcrritorio saet vegetum nullaquc mortis signa habentem, loco ubi novissime steterunt pedes Domini cum orasset, et se alDomino suscipi in pace postulasset, modico dolore moxtactum, domi relatum, moxque
in

num

Gratia Dei ct reverentia beati Petri sedi in orbe terrarum cxcellentissimae indepto papae Johanni

Willelmus

308

crucis Christi servus seclem judicii

cum

apostolis et

diclis

coronam rcgni. Magistri gentium instruimur, senioremnonincrepandum.Isdem
alias dicit
:

relatum eodem
r>

in

loco quo oraverat, spiritum
;

Deo

Factus suminsipiens, vosmecohldrco igitur flliationis diligentia hortamur communem vestram paternitatem, ut inunoimitemiiii cogitationes hominum pervidcntem dominum Salvatorem, ut dicatis ad aliquem vobis,unanimem, qucmadmodum et ipse Petro: Quid dicuntjwmines de mel Si vcro responsum ejus cx fide fuerit/aniegistis.

tamen

tactus et ipse sancto simili bonae devotionis desiderio, sepulcrum

reddidisse, certa fama vulgaverat

Domini inviseregcstiens,quaesita

a

principe et ponti-

iicibusrcgniqueprimoribusetvicinisfidelibusetvix optenta lieentia, destinavit primo filiis providere et

eorum inomnibus curam

agere, ut posset cuin bona
officia

omnium
hodie
in

affectione

pcregrinationis
ivit,

sancta

suscipere. Itaque Cluniacum

et

sicut

usque

madvertite qualiter sonucrit. Si clarc, custoditc nc obfuscetur. Si vero obscure, lux mundi oranda est,

gremio a3cclemandatorum Dei gradiendam lumcn pra^beatis. Sed est fama rci, quaejiuper apud vos accidit, de qua quis audiens si non scandalizatur, noverit se longe ab amore superno disparari. Quoniam licet potestas Romani imperii, quasolim in orbe tcrrarum monarches viguit, nunc perdivcrsa
siao

quaiiter ita fulgeatis, ut universis in

eodem ccenobio manet mcmoriale, patrcm piissimum sanctum Odilonem Virdunum secumdeduxit, quemplurirrisdiebus secum retinens, omnem
monasterii habitudinem, mores et vitam habitan,'ostendit, judicio ejus et tuitioni singula contradens, et ad ejus arbitrium universa-corrigenset
ei

constitu tis ad viam

tium

confirmans. Gavisus est autem in Domino sanctus Odilo, quia per eos quos sibi filios fecerat et loco

terrarum loca innumeris regatur sceptris^ligandi solvendique in coelo et in terra potestas*incumbit
magislcrio Petri. Atquc idcirco ista diximus, ut animadvertatis non aliter Grecos quam cenodoxia
hoc quod audivimus apud vos requirere, impetravissc. De cetero quoque optamus, uti universalem
decet antistitem, vos acrius in correptione et disciplina sanctae et apostolicas aecclesiaejdgere, aeter-

^

remiserat, fructus boni odoris carpebat. (Fol. 80.) Fbi vero voluntati illorum satisfecisse secredidit, valedicens omnibus, filium Deo commendans, Clu-

niacumrediit,etdeprofectua3cclesia3iIliusgaudium
filiis

et fratribus

Cluniacensibus exibuit. Referunt

tiensab

leque et fcliciter

a patribus, quia quopartibusregrcdiebatur, adeosegratiosum de bonis, qua3 in patre nostro et filiis gratulabatur, cxibebat,adeo eoscommendabiles reddebat,
istis

adhuc moderni, qui audierunt

in Christo valcre." (Fol.83.)Sicconfutata Grccorum praesumptioesl. Eodem anno, qui crat ab inc. Dom. 1024, jussu et

ut gratum haberet qui videbat. Igitur paratis necessariissumptibus, dispositis viae comitibus,commis-

)bocdientiapatrisRichardi, Leduinus,de quo supra
'etulimus, praelatus cst abbatiae sancti

Dco filiorum cura, benedictione pontificis et vicinorumpra3suIum,optimatumquoqueetomniumomsa

Vedasti.

ninopostulata
percgrinus

et

Fulbertus Carnotcnsis Jpiscopus, indictionc 7; qui quanto amorc hunc

Anno quoquc 1027

accepla, venerabilis patcr Ricbar-

obiit

^trem nostrum
'ibus patet.
(Fol. 84'.)

dilcxcrit,

cxperimcntis pcrplu-

D

dus Gratia Dei egrcssus cst cum Madclveo novus in cordis Uotitia. Prosequutus est eum totus populus cum lacrimis et rugitu cordis, dolens
quoddestituereturejuspra^sentia, quemsuassalutis praesulem vitaeque tutorem credcbat. Quod virDei benigneconsolans,ut reverterentur admonuit, dans
in

Tunc tcmporis contigit innotiossa ho-

ninis de loco abjectissimo a

quodam mangone
in

col-

ccta et

ferctro imposita

(fol. 83),

monasterio

mandatis,

Deum

tota virtute diligere,

proximum

sanctocMarias

apud Seusiam sub nomine Justi maryris a Mainfredo marchione fuissc reposita. [Ibid iv, *•] Sod licet religiosis id vanissimum et stultissi" ,,iU

vencrari, inimicos diligere, earitatcin amare, hospitalita tem sectari, elemosinis inlendere,ct pro se sibi-

fu 'sse

multis et probatis documcntis dcmon-

quc comitantibus Deum propensiusexorare. Sic salutatis omnibus, rcsalutatus a cunctis, dimissus est

VARLE LECTIONES.

hZ^u^

«Jcundum ri!Z3 r dcterminationcm

M}

ordine n immutatttm Httgo in margine liiiera adjecta indicavit et hoc nota ! et ordinem litterarum tu quoque serva legendi ordinem et capitulorum.

:

2-13
ODtatffl
iii

viffl

cum

gratia,

HUGONIS ABBATIS FLAVINIACENSIS omnibus orantibus, et elata A accito famulo ut de fonle
Sed ut vas
raverat,
quirit,
ori

2
sibi affcrrct,

i

i

cujus pcrlu

exceleum voce clamantibus, ut prosperaretur a Deo via ejus. Expensas autem viae Richardus comes Normannorum omnes ei altribuit. Erat enim in elemosinis largus, caritate diffusus, honestate praeclaNorrus. Supersunt adhuc in Briltannica insula et viri, qui viderunt bunc mannia nobiles et probati

cida claritate delectatuserat,admonuit.Illevadens, ex aqua fontis vase impleto, viro Dei propinavit.

admovit, aquam

in

vinum Dominus

inirabili virtute convertit, el sic qui

aquam

deside-

vinum accepit. Stupefactus a famulo reitcrato ulii vinum acceperit, cl evacuato vase,

patrem nostrum Gratia Dei, et eodemcomitediligebaturaffectu.Aquibusnosetiam
ista

noverint quantoab

eum

pro aqua fontis remisit. (Fol.86'). Illeadmira-

tus, cunctis

audivimus, qui

et reterre soliti sunt, quia sic

sibi

individua dilectione adherebant, ut putares unam animam duobus inesse corporibus.
10.

cernentibus aquam hausitdc fontc, et viro Dei propinavit. Sed iterum divinitate propicia aqua fontis in vinum conversa cst. Quod vir Dei

Optabili ergo peregrinatione suscepta,vir Do-

agnoscens,Deogratias egit,et bibit,cunctis quoque ex eodem vino in eodem vase propinavit. Quid
plura
?

Richardus septingentos peregrinos secum UUMt IWJ, quibus UA [Jiupino ouuo.u.u ,_w... duxit (08), I|LI1HU3 cx propriis subsidia victussufficienter administravjt. Erant etiam in comitatuejus .... - i>.. quamplures alii, inter quos erant duo ab urbe Ba jocensium, pateret filius, Hubertuset Gauzfredus, qui ita eomitatui ejusadheserunt. Erat idem Hubermini

Biberunt omnes,

et virtutis

Domino bencdi-

,i_i

rj

._-.,. xerunt, qui facit mirabilia solus (Psal. lxxi, 18), .,-.. , cujus regnum regnum est aeternum (Dan. vn, 27),
.. _ .«.._» _,.i_„*_.- n),,i.nn ciiim iinn auferetur n n forfl, ll P et potcstas ejus potestas eterna, quas non dc vino illo,ct (Ibid., UJ. Biberunt, inquam, omnes imminutum non est; quia eum omnes bibis:

i

vinum

tus diutino languore

clepressus,

ita

ut per

annum

tntegrumneclecto surgerenec in latus aliud absque suffragantis amminiculo se posset deflectere, [fuic una dierum in cubiculo, quo jaeebat, angelus in columbae species apparens Vade, '\T\<\\i.\t,paranecessaria, etperge Jherusalem, quia Dominusjube:.
:

scyphus abundanter cunctis adfuit, Et qui et postmodum palri Richardo non defuit. scilicet vidit, testimonium perhibuit, prasdictus et scimus quia Humbertus et filius ejusGaufredus; verum est testimonium eorum, quia ipsi ex eo bibehominis runt, cum sederent ea hora prope latus
sent, sollus ille

iAnv\\m\\h>vQ^o\u\\s$Qi\Quidfaciam,quianeqiieo surgere? ille iterato Para, inquit, necessaria et
:

Dei

rade, quid Dominus

Adquievit homo, et mane facto fratres et propinquos advocans, voluntatem Domini aperuit, suam quoque voluntatem in id esse ut obediret patefecit. Illi admirantes, et pro inflrmixv.lt.

hujus tot sunt testcs, quot inerant viae comites, quia nullus in comitatu illo hoe vino virtutis proventus est, cui non vir Dei ex pinasset. Est adhuc in Bajocensi urbc quasi novum hoc miraculum, et patres qui viderunt narraverunt
;

ct praeterea virtutis

tate
les,

quam videbant voluntati cum ave.le.e hominem a

c ejus contraire conanrecta intentione mo-

,

ea

lirentur, impossibile esse pronuntiabantquod dicebatur; cum ille lilium Gauzfredum assistentem videns Vade, ait,pr&para expcnsas etqucesunttanto itineri necessaria, quia et ego ibo, et tu mecum, Dei
:

cognoscatgefilio neratio altera. Nos quoque hoc a Gauzfredi probo et honcsto, nunc DiGozelino nomine, viro vionensis ecclesia. monaeho, audivimus, qui jam eo tempore natus et adultus, a patre et ab avo hoc aufiliis

suis, et

filii

flliorum

filiis,

ut

divit, et didicit

ab

illis

formam orandi, quam

insti-

C00j)mmfe.Z0m0/<-&a.Adquievitfilius,etparatisquo
citiuspotuil tantoitinerinecessariis,patremdeprofectione admonuit. Illc

se confutuit simpliciores et idiotas e saeculo ad gientcs pater Richardus in ingrcssu secclesiarum

propinquorum

ct

vicinorum

surgens amminiculo,ponlem antemonasteriumsanct;e Mariae Magdalen» in eadem Bajocensium civitate situm,

quod erat vicinum domui

siue, a quat-

tuor hinc et indc sustcntatus transiit, et mox ut cquo imposilus est, sanus iactus ct incolomis, via3 sc eretlidit, et comitante divina gratia Virdunum veniens, cum audiret ct videret profectionem viri Dei tota urbc accelerari, sustinuit, et eomitatui ejus
adherens, orationibus ejus sc

formam Adoremus Deum, sanctam Trinitatem, dep-ecemwsanciosejusquiproDeo appellantur. ut ipsi deprecentur Demn, ut det nobii pacem et sanitatem, peccatoribus veram penitcn,concordiam, vivu tiam, discordantibus veram ir pacem, defunctis reqidem. Hec orandi forma
dicere, in hanc
:

omnibus monastcriis

suis laycis tradebatur.

D

20. Erat

autem viro Dei familiare mane surgere

eum

filio

commisit,

quos vir Dei familiarissimos habuit. Profecti igitur per Illyricum, venerunt ad deserta. Qua? cum jam fere pertransissent,diequadamfontem eminus conclarissimumet perlucidum,descenderunt paterRicharduscum sociis ut acciperent gentaculum. Turbis quoque eirca fontcm discumbentibus, venespicati

laudes Deo dicere. iter accelerare, atqueconsuetun Domino in via pensum reddere, et sic hora fractio agere nis panis immincnte, missarum solempnia misteriis ad frangen quocumque essc, et expletis

dum panem

discumberc, ne gravarentur fratres

la

bore itineris et continuatione jejunii (VitaSimeo cumeumitine nis io). Venit ergo Antiochiam, ubi risnecessitasaliquot diebus remorari coegisset,vi
coi Dei Symeon, qui nunc Trevirensem secclesiam

rabilispaterlococompetentiprotempore resedit,et

NCXI-E.
(08)

Ademari

Hist. III. 65. Vita Richardi, 17.

245

CHRONICON.

— LIB.

II,

246
ipsi
ci

pore et virtutibus adornat(99),etamicitiiseijunctus

A

ventu suo passus fuerat infestos,

versa vice

adoptans sibi illttmin patrem (100). In quo bcati Simeonis facto hoc intueri libct, quia idem vir Dci non ejus sc. crederet magistcrio, non committeret patrocinio, nisi
est,

et

fratribus qui

erant

cum

eo,

cum honore

servirent, et

aheuntom. Mirifieabat
signis et prodigiis, in

mane facto deducerent cnim Dominus servum suuin
ut

tantum

omnibus sanctitas

ejus

innotcscerct, ct virtus Jesu per
quia fama

eum ubique

divina pietas,

quae

eum

a

scculi actibus alicnum

pr.cdicabalur,
fercbatut'.

sanctitatis ejus ubique

reddiderat, cordi ejus revelasset

dignum illum cssc

qui subditis prajssc et prodesse possot. Mittebatur

21. Constantinopolim

vcniens,

cum quanto

ho-

autcm isdem bcatusSymeon a fratribus monasterii montisSyon pro elemosina, qiuc de terra Richardi comitisNormannia. monasterioeidemdebeBatur; et

norc cxccptus ab imperatore sit, dignisque muneribtis et obsequiis honoratus, dicere supersedemus,
quia ad alia propcramus. Optatae
sus
dit

itaque vi_c dimis-

qnamquam

nosset

spiritu sibi revelante multa se

cum

gratia, per

multimoda pericula apprehen-

adversa passurum, tamcn pater Richardus discre-

Jherosolimaelocadesiderata.Ingrcdiensquecivi-

munitus concilium dedit, ut ceptis insisterct, oboedientiam impleret, usquequo remprobaretcventus.Flentemitaqueettristemeum ase dimisit, utrimquc pedibus manibus et genibus
tionis oculis hinc indc

tatis

portam, responsorium
:

mispalmarum

illud de Dominica in raIngredienteDominoin sanctamci-

g

vitatem, dulcissona
tabat,

cxosculatis, quia erat in eis gratia Spiritus sancti.

mutuo, dato sibi pacis osculo, laetati Domino. Videns vero in eo aspectum angelicum, modestum sermonem, incessum mitem, cabrabat, paganis de super saxajacientibus, ut capiti niciem venerandam, habitudinem senectutis omnin ejus illiderent qui sic urbi appropiaverat, ut tabula bus reverendam, gratulabatur in spiritu :Sicut, inaltaris hereret muro. El cum multadcsuper saxa ab quiens, audivimus, ita etvidemus (Psal. xlvii, 9).
ct consalutati

enim sanctorum delectatio, diligere alterest, et qui manet in caritate, in Deo \nanei (\ Joan. iv, 10). Caritatem autem aquse multae non poterunt extinguere, nec tlttminaobruent illam (Cant. vin, 7). Probatus igitur Domini servus viam carpens, et vioeducem Christum collaudans, terram Sarracenorum ingressusest. Et cum appropinquaret civitatibus eorum, praedicabat onmibus Christum Jesum, in domino Deo suo coniisus, quia non erat in spiritu ejus dolus. Jam vero ubi ad urbem venisset, ante murum urbis psallebat Salvatori suo, et missarum solempnia ibidem celeHaec est

cum sociis modulatione decanChristum crucifixum, qui est super omnia Deus benedictusin secula (Rom. ix, 5). adorans et locum sepulchri ejus oculis fldei veneranter amplectens. Oinnia ergo nativitatis passionis et resurrectionis loca fide

utrum, quia et Deus caritas

circuiens,

dum non

saciaretur

menle pascebatur; quia ad visionem dulcissimam et diu desideratam, jamque concuphcenti animo preparatam, mirabilium Domini.
oculis intuendo,

gaudio et

laetitia ineffabili

replebatur. Occurrit au-

tem

ei

vententi

patriarcha
ejus

Jherosolymitanus; auore

dierat enim

famam

omnium

celebratam;

sunt

in

;

eisdem aspicientibus et illudentibusjacerentur, ita aChristo protegebatur, ut non altare, non tabula altaris, non postremo illud quidquid est quodaltari imponitur, non ipse deniquequi altari astabat intrepidus,a lapidibus tangeretur,
totiens in
circtiittt altaris

Introductus igitur in sanctam Syon, missarum solempnia celebravit, astante pontifice et clero et sic
;

locum sepulchri Domini cordis affectu revisens, omnemque locum sanctum pia devotione perlustrans,cumsedesiderio satisfccisse crederet, iterum estuantem devota sollicitudine saciabat animuin.

cum tantusesset mulagger lapidttm desuper
nisi via

ruentium,

ut

missa dicta non

extrahi posset.

Monachorum vero

et

facta inde clericorum co-

Numquam
quam a

a

missarum celebratione desistens, nums,

verbi Dei erogatione cessan

immo ubiquc

mitantium illum nullus ci coesse vel cohabitare potcrat sctquanl timjactus est lapidis a longe stantes
;

quae Dci sunt annuncians, nectimoremortis, necinfestatione barbaricaa veri et recti exibitione et mali

canebant,et canenti respondebant,ipse solus inten-

prohibitionedesistens.Oquis ejusaflectus

in

Deum

!

del_athisquoDccpcrat,donecmissaperexplctaegrederetur velpotiusextraheretur. ,Fol.87.)Erutusau temindc, antc urbis prospectum tentoria figcbat,cL

D

quanta

contriti ct

humiliati

spiritus

exultatio

comparatisnecessariis sumptibusibidem hospitabatur, a Dci laudibus numquam vacans, quia laus
ejus

quanta cordis jubilatio; cum videret se esse pr_esentialiter ubi Christus natus est, ubi passus, ubi sopultus, ubisteteruntnovissimepedes eujs quando
ascendit

scmper crat indeficiens

in

orc ipsius. Pagani

celum. Ubicumquc incubuissetorationi, madebatterralacrimis, clamorcordisasccndebatad
in

autemmiraculoperterriti,etgratiareverendivultus

Dominum, corpus
niis,

atterebatur, spiritus elevabatur.
vigiliis,

eum, quibus ipse per interpretem quae deJesuerantgratanterannunciabat, et ut ab injuria servorum Dei manus cohiberent prsedicabat. Ficbatque miro modo, ut quos in ad(99) Obiit a.

ejus invitati, veniebant ad

Continuabat noctes
bus,
tis,

attcnuabat corpusjeju-

numquam cum totus

sine lacrimis,

numquam

sine preci-

exultaret in Domino, Isetitiam men-

vultus serenitate profercbat. Dominica die qua

NOT.-E
1038.
(100) Ultima haec sunt vcrba Eborwini abbatis irevir., qui Rtchardi in itinere Hierosolymitanoco-

mes, Vitam Simeonis composuit.
Saec VI,
i,

Mab,, Act.

SS.

p.

370

Cf. supra.

:

247
celebralur adventus Domini
ceptio ejus
a

HUGONJS ABBATIS FLAVINIACEXSIS in Jherusalcin et cx- A in vocc fidci annunciarct
minus.
pletis,
:

248
fratriuus; ResurrcxitDo-

pueris

frondium

ramis,

eum hymnis palmarumque et urbem ingressus est ebdomada cum
tota secclesia

tota pernoctavit inlaudibus Dei,

bravit,

Mane missam festive circa horam terciam ccleet communicalis lidelibus populis cum
facto, consuetudinariis canticis ex-

discurreretur apaganisgiadiis accinctis ipse nichil
dubitans, nichil hesitans, quae Dei sunt Deo reddebal pervigil in

gaudio
tota

domum
in

rediens, celebritati diei satisfecit, et

ilic

cuni patriarcha familiarius loquutus, dicm
jubilo cordis etvoceexultationis,

orationibus,
ipsi

in

jejuniis continuus

deduxit
et

semper

adeo utgentiles

admirarentur devotionis ejus

locum sepulchri Domini revisere
admirans

gestiens, recolens

instantiam, et revererenlur constanliara. (Fol. 86b .)

Diem cenae sacratissimum in exibitione raandati Domini el pauperum recreatione deduxit, pedes pauperum abluens, vesteset quaequenecessaria tribuens, et totum sc Dominicis serviciis conformans (t applicans. Jam vero quis referat, qualitcr se die
parascevemactaverit,cruciaverit,Christocruciconfixerit ?

sudarium capitis Domini non cum linteaminibus positum, sed separatim involutum in unum locum. 22. Diebus fcstis reliquis celebratis in gaudio et
tripudio animi, destinavit vir miltissimus cogitara

dc reditu. Nec rediit vacuus a munere, quia arcbi
cordis ejusrepletaeratbona devotione.

Quod auteq
muniin

Totus

in

lacrimis,

totus in cordis
in

compun-

g

fuit

munus

illud?

Discurrentes pagani per

ctione, in contemplatione,

suimet abnegatione,
prae oculis, et

tiora templi,ipsa

ebdomada ante pascha, lapides

maxime cum videret sepulchrum Jcsu
sibus assiduus, pernox
niis artus

populum sacra celebrantem jaciebant. Casu

lapis

essetci materia doloris ct compassionis. Inoratioin vigiiiis, fatiscentes jeju-

veniens intra sepulcrum cecidit, quemvir Domini pro magno muncre sibi assumpsit, et totisillis diebus, quibus celebratur passio vel rcsurrcctio Jesu,
intra

spiritui

servire

cogebat. Die

illa

cum
amaliis

nocte sequenti

a loco

sepulchri non recessit,
illius,

sepulchrum jacentem
dedicavit.

vigiliis et

orationilms
de-

mirantibus omnibus instantiam

quod

Domino

Hunc recessuruscummagna

recedentibus ipse non recedebat. (Fol. 87.) Quid multa? vcnit dics sancti sabbati, quo expectabatur
ignis a

votionc sustulit, etexosculato loco sancto, quasilo-

tum secum
vit.

ferret, inter sancta reposuit, et

valedi-

Domino,

et

gentiles

armati,

Christianis

censpatriarcha3,prosperaeiimprecatusabiredecrej

inlro conclusis et beneplacitam voluntatem Domini

Ingcmuit

ille

in

voce

dilccli valc dicentis, ct

de

igne suscipiendo praestolantibus, totam ob-

proferens reliquias preciosissimas de ligno Domini,

servaverant aecclesiam, ut si ignis non adveniret, omnes giadio perimcrentur cum ccce, hora circi:

itcmquc marsupium unum auro textum praegrandfl reliquiis sanctorum refertum,optulit senivenerabil^

tcr

in una lampade Domino, nullius mortaignis(lOl) accensus est lium suffragante amminiculo, etgentiles omnes stupor apprehendit ct pavor, Christianosverogaudium et exultatio. ut ab omnibus tota ccrtatim caneretur

nona,

omnibus

orantibus,
a

G
'

cumgvaliairximaiCtione,inqmens:Accipe,odUecteDo-

mini,munusboncevolt:ntaii3

et clex

)tionis,guodsii t

secclesia

:

Magnus Dominus

nosler,

etmagna rirtus

ejiift, ctsapicntirc cjus non cstnumcrusiPsai. cxlvi, S). Ilico vir beatus sacris indutus vestilms, myssa inchoain, A'r/rie cleison solempnc clata in excelsnm vocepronunciavit. (Fol. 87'.)Jam cnim lectioncs ct

niului })ignus amoris,munus guod numguam consummatur, semper cxtet, hereat, amico convivat, guod evanescentem mcmoriam excitet, jocundum, guodolviam anirno teniat, etnumguam labatura mcmoria. PrestetDominus istisctomnibus sanctis intercedealibics, ut iterv.m x idcamusnos inccclestilus,ubi fliiis iavorumct remuncratio prcemiorum (cternorum .ubinumguam ab invicemseparabimur;

cantica, seu quidquid csl illud consuetudinarii
cii

offi-

usque ad acccnsionem luminis
Lacrimis
et jubilo

in

expectatione

gaudcnteset gusiantes guam sitdulce et jocunduni habitarcfratres inunumfPsat.c\\\u,i). Divisisunt
ergoabinvicemflentes,quibussi licuissetconvivere, etcommori libuisset.Graditur paterRichardus Gratia

novnc lucernse finierat, ct sic Gloria in cxcclsis

cum
sit.

Deo cordis intonans, gaudium
incus-

Cbristianis,

metumet admirationem paganis
in viri,

D iaggerepublico,o leratusonere

nobili etdulci

Astahant

circuitu altarisundiquefrementeset
tanta in
sancti-

frendentes, scd tanta erat reverentia

D

virum protectio

Christi domini, ut

omncs

fluo,se et sibi commitantes comittens Deounivcrsorumcordehumiliet contribulato.Pendebant a collo ejus sanctorumreliquiae, uthaberct pneoculispara-

tatcm ejus ct rcligioncm admiranti s revererentur, ctonini eum honore dignum ducerent ipsi etiam qui inimicabantur. Noctem illam patcr noster Gratia

Dei duxitinsomnem,

Dominum rcsurgentem

ado-

tum specimensanctitatis,necdeessctcordiinemoria eorum, quorum sarcina delectabili reliquias gestabat. Quanta vero in redeundo passus sit, ipse novit quae omnia dijudicat, qui laborum re qui pertulit
:

eum Maria Magdalcnc in ori o mentis, ubi virebant pe? cum plantaria virtutum, ortolanum Jesuin viderc dcsidcians, ut vocaret eum proprio nominc, et sc magistrum ct Dominum doceret
rans, et

agnoscere, ut factus testis verae rcsurrectionis ejus,

muneratorem se promisit.Videres virum seculis vencrandum, dum iret, saspius cervice reflexa versus sanctam Jherusalem bumiliari, suspirare, gemere, affectum cordis ocuhs pandere, gaudere quod sanctum locum sepulchri vidissct, dolerc quod non
A. IV. cd. Hardy, p. 562

NOMl.
(101)

De hoc igne sacrocf. Wilhclm. Malmesb. Gesta R.

249

CHRONICON.
affectn

— LIB.

II.

250

scrmonem populis omnes subito exdevotione ingemiscere, Deum benedicere, memodare, beneficia Jesuoculismonstrare,
rari

semper videret. Hinc cx

A

accendi.

dulcedinis divinae, et ad bona sectanda prorsus Non cadebat passio Domini a memorja,

supererat (cmporis simul explerent in exercicio spiritualis phylosophiae (Vit. Sym. 10;. Venientes autem ad civitatem Bellegradam (102), quae est in confmio Bulgarorum ct Hungariorum, a civitatis infelicissimo principeprohibitusestcumeistransire,

qu;c erat fere tota ejus
tus
vilae ejus

memoria. Quid enim

fuit to-

excursus, nisi velle pati pro Cbristo,

lugens et dolens divisus esla patre et fratribus lugentibus et dolentibus. Domnus Symeon per muila
et ita

commori ei et consepeliri, ut daretur sibi per Christum ingloria resurgcre cum illo? Ideo tanta passus
cst.
cst, qui uL

paterctur exul pro Domino factus (Fol. 88.) Et quidem justc. Sapienti cnim omnis
exilium, et viro justo omnis

Rotomagum pro inplonda obedientia; pater ltichardus gratia Dci longo ct vario itineris labore rcdditus est finibus Galliae Belgicae.
pcricula ivit
24.

Occurrit

ilico patri a

longe filiorum examen

mundus

mundus

31 °

laetantiuin et

gaudentium ob adventum ejus deside-

ilomus. Sapiens

autem

erat,

quem

ipsa inhabitabat

sapientia, vir justus erat, quia

corpus pcccatis sub-

rabilem. Ubi vero percrebuit fama celebrior eum advenire, factus est concursusadeum nobilium et

ditum nescit inhabitare sapientia ± 23. Reversus tandem ad illos suos palestrites, Sarracenos scilicet, qua via venerat, eadem et re grediebatur. Ante muros urbium missarum solcmpnia celebrans, nec assuetos imbres inundantium

g

lapidum pavens. Mirabilis prorsus virtus et stupenda, grande mysterium, spectaculum praedicabile.
Stabant supra caput hominis Dei hostes, dirigebant que in illum lapides, adeo pregrandes, ut non tanfeum caput, scd totum prorsus 311 conquassarent bominem. Mancbat
si

mediocrium, pauperum, et yjil VI U Hl VV quaquaversus veniebat, occursus gaudentium et concurrentium non deerat. Cum tanta frequentia, cum tanta pontificum et palatinorum procerum, nec non clcri plebisque laetitia, longa mora protenso temporis spacio, Virdunum usque deducitur. Quo
lliV<.<lVVl lUlllj
l_l|_-

ignobilium,5 ~--" "O

divitum, HM 1VUM4J

f

cum nunciarctur
tota

adesse, totis obviam portis ruunt,

obviam

civitas progreditur.

Senes cum juniori-

occurrissent
intrepidus,

illc

quia protegebatur

a

lapide praeciso de

monte

sinc

matrescum infantibus, aetas quoque ipse inbecillior in occursum tanti viri se proripit, domi millus subsistit. Clericorum, monachorum, nec non et sanctimonialium Domino sacer ordo dicatus obvius
bus,

manibus. Dirigebantur aliorsum lapides,quia lapidi vivo manentiinlapide qui reprobatus est, qui angularis missus est, timebant illidi; eui si illiderentur,
frangerentur. Obstupescebant gentiles miracuio, nec novitate miraculi terrebantur, cujus admira _,„_. .»•_.»-_.»••. u *, ^ujuo aumuciUone deteriorabantur, quoniam ipsa eis admiratio
erat peccati innovatio. Stabant a longe
elerici

egrcditur patri

cum erucibus

et cereis, et

diverso

«cclesiasticae dignitatis apparatu praestolans yenientem, et remoraniem vix ferens, quia cupienti

monachi

et

quantumjactusest

lapidis, et peregrini, ipse

solus ingrediebatur propiciatorium, qui armiim in

sacrificioetdextrum acceperat separatum, quianon solum crat operatio ejus utilis, sed et singularis;
qui inter malos non solum quae sunt recta faciebat,

animo nicbil satis festinabatur. Ubi vero vcnit, et venientem fas fuit videre, uutijjur populi attollitur, v^incjiiLciu uio iuii, \iucrt;, clamor pupuu aitouimr, L fluuntlacrimaegaudioplense.Noneratsatiscuiquam semel vidisse, nisi daretur iterum iterumque videre. Deseendit itaque, et susccptus deductus est ad monasterium cum cantico in jubilo, omnibus plaudentibus et dicentibus Benedictus dominus qui facit mvrabilia solus. Diem illam gaudiis plenam solcmpnem duxit devotio fratrum, quia et justa est
:

sedelbene operantes subditos sicut honore ordinis, ita morum virtute transeendebat. Qui cum armo pectusculum quoque in esu acceperat, quia non solum pectore recta eogitabat, sedetspectatoressuos ad sublimia armo operis invitabat. Sed jam quid moramur redeuntem? Reddamus patrem filiis, ut
gratulentur
in

causa

lsetitiae

amicum
(fol.

laetum videre

:

et si

amicum,

quid patrem?

88\)

Ag nduni

est bonis, ut vo-

Umtas bona non lateat.sed aperiatur utluceat. Verba cessent, si quemadmodum debet quis alTicitur, conseientia eminebit in vultu. Nichil autem gratius piiblicaainicitia.nullumsupplieiumgraviuspublico
odio. Intelleetum

invieem, et pro abscnti.e tedio, quod
ipsi sibi sint consolatio.

enim

rei

optimae et dulcissimse

pcrpessi sunt,

Non autem

praetermittamus Antiochiam sancti Symeonis pr;osentia claram. Ibienim invenit patcr amantissimum
liliiun, ibi rccepit filius palrem karissimum, ibi socii socium, fratres fratrem, comites agnoverunt comitem. Neque enim potuit, multis obstantibus periculis, perficere quod decreverat, praecipue cum nosset divina revelatione in itinere illo plura sc passurum adversa. Delectalus igitur uterque comparis pr.e-

D

oculis, et designari scjudicat, qui caret acie oculorum, qui sensum be neficiorum amisit, cujus aures morbus obstruxii.

amisit, qui

omnium designatur

Sedpudorcm
qui

tollit

multitudo peccantium, etdesinit
eontra

esse probri loco

commune maledictum. At

perpetuaque voluptatcfruitur. Adventusigitur patrisnostricommune
diligitur, aequali
fuil

abomnibus

beneficium,quiacommunegaudium,quiaetcum

sentia, delegerunt simul

Virdunum

redire, ut

quod

absens esset, diligebaturabomnibus.Inprima enim parte animi apud universos positus, semper occur-

310

munus

c.

3U tox

VARLE LECTIONES. hac passim prorsus scribitur in c.

(102)

Belgrad.

m ™'

251
rebat memoriae,

HUGONIS ABBATIS FLAVINIACENSIS
numquamita sepositusvel
verteretur.
et renovat,

252

abjectus,
frc-

A

ut in ignorantiani

Quidquid vero

quens cogitalio oxercet
riae

subducitur, quae nichil perditnisi ad

nunquam memoquodnon

sepe respexit. Reliquias ergo Jherosolimitanas seu undecumque quesitas, quibus onustus advencrat, in
sanctuario pater Richardus deposuit, et sic lectione
praemissa, susceptis et deosculatis fratribus, vicem

adconsentiendum inductus fuerit patefecit; seinper tamen seerrasse, sc deliquisse confessus est. Aderant et comites, inter quos erat archidiaconus missusahepiscopo, poscens patrem piissimumuterrori locum daret veniae, et quod actum erat prosuoamore ratum sineret ossc et stabile. (Fol. 89.) At vir mitissimus pauca
inquit,

cum

consilio loquutus

:

Petitioni,
est,

domiv episcopi adquiescerc honoriflcum

gaudens cura gaudcntibus, et gratiasagensquod eorum orationibusmunituslabores viarum securus percucurrerit, lihens toleravcrit, quod gratissimum est cuilibet enumerare ubi
beneficiis rependit,

etfratremgwipuilicepeccavitpuilicasatisfactione corrlperebonumest. Haecloquutus, fratrem ultimum

quoad usque tractaretincapitulodehisquae mandabat epiin

collegio fratrum interim sedere priccepit,

evaseril
ct

.

P-ostquam igitur dilectioni satisfactum
in

est,

scopus, et consilio generali quid essct

agendum

di-

prosperautrimquereplicata,quia
referendis
si

talibus adver-

sponerct. Abscessit frater a conspcctibus patris, et

sis

qua sunt, dics reservatur crastina,
fatigati

cum

tanta virtute palientiaejubentis obffidivit impe-

ad refocillationem

corporis ventum est;

g

rio,
ijui

talemque se exibuit

in

oha^diendo, utmiraretur

quod ct abunde, ita lamcn ut honestati sufflceret, procuratum est. Exinde venerabilis pater in reddeuda beneficiorum vice accingitur, primam eorum pensionem solvtjs, quod grate ad eum perver.erint
effusis alleetihus judicare, ct hoc
pit

vidisset. Vigiliaerat festivitatis sancti Vitoni, ad

quam certatim undiquc confluxerant nobilesetspectati viri

uhiquc

testari. Ce-

enim, quasi nichil actum fuisset, heneficiis addere beneficia, rimari singulorum necessitates, et c;te eas levare, ut cuncti agnoscerent patrem sibi
advenisse, et plenitudini gaudii

vulgusque promiscuum, et in prassentia episcoporum, abbatum, monachorUm, clericorum, nobilium ct ignobilium uitimus omnium sedit Steplianus cum bona paticntia et vultus ejus non sunt mutati in diversa [IReff.i, 18). Quamohrem ad exo-

eorum

nil

deer set.

virum omni laudis pr;econio dignum!£qui etiam

randum patrem Richardum pro ipsius restitutione omnesqui aderant unanimesreddiditejushumilitas. In crastino coram omnihus culpam professus, errati
remissionem optinuit, gratiam reportavit et de ultimo promotus est in superiorem statum, cum
gratia patrissuipraelatus custodiae gregis Dominici,
et

puerorum lccta per se circuibat, ut videret si quid esset addcndum, si quid innovandun.,si quid meliorandum, ut etiam per hoe paternus ejus animus
agnoscerclur,etdebita pietascunctisinpenderetur. Studebat id omuihus resecarc vitia, mores corrigere, ut posset plantaria virtutum inserere.

jamad

missas, ut ahhatem decet, honoratus est,

qui decorreptione illata injuriatus non est.

Verum

Nec silendum quid de Stephano, quem ccenohio sancti Laurcntii praelatum diximus, actum sit. Cum enim csset idem communis pastor nost er in
25.

archidiaconus Leodiensis, quia domini sui ut voluit in omnibus excquuta voluntas non est, rcdiens ad
illum,non tamen
factus est; qui

cum ahhate

Stephano,testis fallax

expeditione Jherosolimitana, et per

annum

conti-

nuum pene remoratus fuisset, famaque functum eum esse, Duramnus Leodiensis

fuissct de-

episco~ius,

qui Wolbodoni successerat,Stephanum adseevocatum, ut loco abbatis pr;cessct, officio monuit, et ammonendo pctivit. Cuicumvirsimplicis ingenii patris spiritualie pr;ctenderet ohoedientiam, ahsque cujus permissu et voluntate nulli fascsset quidquam pra> sumere, ille respondit patris Richardi se in ejus disee"su voluntatem agnovisse, quod eum loco prseficere delegisset cujus quia nunc obitum audisset fama vulgantc, decrevisset ut decehat voluntatem inplere. Quid multis morcr? pcrsuasum est homini, et sihi minus cavcns, susccpit pradalionem loci, consecratus ad officium abbatis. N on mrlto post vir Dei rcdiit, etaudicns quod factum eidt, super fratris errore doluit. Ille quoque ut audivit patrem adesse, non est ausus occurrcrc venienti, sed cogitavil prsevenire faciem ejus in confcssione, et sum:

rem gestam non ut gesta est, nec eo animo quo gesta est, retulisse comprohatus est. Qui prorumpentes in se animi appetitus nulla vi animi coercens vel refrcnans, ahbatiain Lobiensem beato patri pro his, quse secus quam mandavit gesseratabstulit, et ahhatem contra jus fasque, quem voluit, substituit. At vero domnus Stephanus aliquot diebus Virduni commoratus, et de correptione melioratus cst,etquamdiu vixit patrein fratresqueintimo amore dilexit, filiosquc suos in timore Deo servire docuit, omnihusque exemplar rcligionis et discipliuae extitit.

D

(Fol. 89') 2G. Igitur

ad heatum

Symeonem

refle-

ctentes arliculum, quid apud Richardum Normaniae^ principcm egerit, sicut in armario Rothomagensi
continetur, licet libellus vitaeejushoc sileat, paucis

T

expliccmus. Ad hunc itaque veniens cum sociis, commendatus est cuidam viro nobilissimo Gozelino

ptis comitibus venit ad festivitatem sancti Vitoni. At ubi venit, solus ahsque comitihus claustrum intravit, orationes fecit, in claustro seclit, et quasi qui

nomine, qui eos gralanter suscepit hospicio, et ben gne post lahorem rcfecit. At vero clementissimus princeps Richardus caritate profluus, misericordia copiosus, serviDeitamprolixiitinerismotus labore, necessitati servorum Dci dc montc Syna compassus,
:

numquamordinatus

fuisset praelationem abdicavit.
satisfecit, qualiter

Conspectui patris prassentalus

plurimas eis largitus est divitias, quas venerabilis Symeon perfratresquisecum advenerant, fratribus

258

CHRONICON. -LII3.

II.

254

misit, etipoecum praefato GozclinounotanlumcontcntusfamuloStephano nomine, viro eqiu sancto, bienniomansit cujus horlatu idcni vir nobilissimus monasterium sanctae Trinitatis invicino lnonlcRutomagensis urbis ediflcavit. Illoinloco virmitissi1

A

talem antea quis non viderit. Ceperunt cnim inter se clcmcnta compugnare, ita utin tribus annis praeniinia pluvia

;

non invenirentur sulci

utiles sernini-

musdoninus Symeon rcliquias
pracordinari dispositione, uL

[sanctae

Caterinae,

prcciumGO solidorum, aliassextarius lSsolidorum. Tuncetiam humanae carnes ab hominibus devorataesunt, itaut
bus.

Tunc

in

plerisquelocis fuit modii

quas secuiu ferebat, deposuit, gaudcns
scilicet

divina

id

occidentalis

dumejus frequenter relevari mercretur, antidoto. Hec autem estsancta Catherina, qiue a Maxentio caesare apud Alexandriam martyrio coronata, ab angelisad montem Syplebs tanto gauderetsuffragio,

forum Trcnortii delatae sint, acsi venundandae. Quas qui attulitdeprehensus, igne crematus est. Carnesverohumotraditae, atque abalio noctueffossaeet comestoj sunt. Qui deprehensus, et ipsecomin

bustusest. Tunc prope aecelesiamsancti Joannis in

nay delata, et

in

habitaculoangelicis manibusprae-

castanedo prope civitatem Masticonensem sitain quidam sibi tuguriumstatuerat,quicum nocte qua-

parato locata, quod quidem
cdito porrectum,

inmodum

turriculaein

dam errantemsuscepissethospicio, deprehensusab
eohujusmodicibovcsci, cumsusceptus timens
sibi

uno tantum foraminescala apposita aditum praebet, oleo, quoddeejuscorporepro fluit, omnibus medetur in-firmis, Porro ad radices ejusdem montis ipsius sanctae virginisextat oratorium, in quo multa turba monachorum die noctuque Deolaudes canentium, beataemartyri devotum exhibet famulatum. Ilis moris est die Dominico
montis supercilium ascendere, etmissisibicelebratis,duos vel tresibidem semperfratresdimittereob

g

fugaesecredidissetauxilio, rein civitate patefacta, missis exploratoribusinventus cum 48 capitibus

trucidatorum, quorumcarnesvoraverat ct hicdeprehensus igni traditusest. Tantafuit famis anxie;

quod attemptatum sitinpartibusillis, ut quidamalbamterramargillae similem effossam permixtafarinavelcantabro(103), pane inde facto comederent. Miserumerat et dolendum videreora martas,

cxcubias sacricorporis,quibusalii vicissim fratres

centia jejunio,

hosad tcrram

rivere

non

cis suffra-

perhebdomadassnccedunt,sacrumqueoleum,quod
de illocffluerc non desinit, vitreovasesupposito deexcipiunt, quo non solum Christiani,

gante cibi solatio, istos morientes aspicere, alios dum eis funus cxiberent pariter commori et super
ipsos occumbere, plures

biliumusibusreservandum summacumveneratione verumetiam pagani, quod dictu mirabile est,injuncti,opem sibi

numero insepultosjacere,

quia non erat qui sepcliret. Sequuta est et alia pe-

medicinaereportant.Interquos cumbeatus Symeon
suaeseptimanae fungcreturofficio, eumillo salutaris
olei

liquore tria

adinodum minutade sarcofago

di-

stillantia
lecta,

meruitossa excipere.Qiuedilligentercolct in concha vitrea cum ipso oleo recondita

seeum conservavit multis profutura, etea postmoduiu ut diximus,8ecclesiae prsefatae Sancte Trinitatis

quiaecadaveribus mortuorum prenimia multitudine sepultura carcntium lupiadescati, ccepere praedam ex hominibus. Tunc carnaria facta sunt aDeumtimenlibus, inquibuspatrem filius, fratrem frater, et mater filium dum deficicntes aspiceret, protrahebat ct aliquandoipsedum desperabat de vita superaddebatur, itaut gratissimumid esset ofstis,
;

ficium funeris,
jiceretur.

si

spirans aliquis

illo a

quovis pro-

Rodomi

contulit,
in

auro

et

argeuto preciosiora.
vi-

Quamobrem inexpensisegenorumaecclc-

Continetur adhuc

eodem coenobio vasillud

treum cum reliquiis, id esttribusminoribusarticulorum juncturis, quod vas ob inundantiam sancti olci quaquc scptiiuana vacuatur, ct petcntibuspro
reliquiis sancti corporis datur. (Cf. supra).

siarum ornamentadistractasunt, dispertitiquethesauri. A.urumenim,utaitmoraIisdoctorAmbrosius, aecclesiahabetnonutservet, seduteroget. Quisau-

tem eo tempore reconderet, cum reconditis,

si

fa-

Beatus

autemSymeon apud praefatum Gozelinum biennio manens, cogitavit tandem patrem suum karissi-

mumRichardum abbatem sociosquesuos
etsic valedicens omnibus,

n

invisere,

Virdunum venit, et cum codcm patrc diebus quamplurimis mansit ;et frequenter Jnjuriatus,

messaltimquinquenniodurasset, nullus csset qui frueretur?Sednecomnibussubveniebatur. quiavoluntati posse non suffragabatur. Hac ergo tempestatecivitatum Gallicanarum prsesules consilium, quo tanta mali moles levaretur, ineuntes, hoc tanquia deficientibus jam cx toto alimentis omnibus opitulari nequibant, ne terra habitatore destituta insolitudinem redigerctur, aliquosquosesscvegctiorescoustaret,dato pro

dem adinvenerunt (1028),ut

tamquam agnus

mansuctissi-

nuis omnia pertulit, etspeculum totius sanctitatis omnibus sc praebuit. (Fol. 85)27. Igitur anno ab inc. Dom. 1028. templumsepulchri Doiuini funditus eversuin estjussu

Judcoruin oequicia. Sequuta eodem anno in orbe tcrrarum universo fames,itacepitconvalcscere, ut
[Glarr.
iii,

principis Babiloniae, faciente
7
;

iv, 4.]

possenumerocotidiano qualicumquecibo sustcntanon ut aliissolaciaqua) potcrant subtraherent rcntur, sct ut istos sustentatostemeeultoresreservarent,etaliis misericordiaeviscera non negarentur. Det illis Deus invenirc misericordiam, qui in tanta
.-

NOT.E.
(103) i.c. furfure.

255

HUGONIS ABBATIS FLAVINIACENSIS

256

angustia misericordiam nccessitatem patientibus inpenderunt etparcateis, quicum possent, volun;

A

tatiindigentium, non ut debuissent ct

potuisscnt,

consuluerunt. Interhasangustias venerabilisabbas

exprobrapentur. [Gj.ab. R. VitaWill.ZQ.] Ncc antea cessatum cst, doncc omnc illud rcpositum pauperibus donatum est, et ipse ad Italiam remeaus, cum bicnnio suum a scculo cxpcetassctexcesdilatati

Richardus tnente compunctus, cum omnia quae habebatpauperibuscontuiisset,nonpepercitthesauris
aecclesiae,

immo
et

qiuc in eis preciosiora erantinor-

vendidit Remensi aecclesiae, ct namentis precium eorum paupenbus distribuit, retento quoque sibi ccrto nuraero eorum quibus cotidianum victum ut vivere possent inpertiebatur, mittens
palliis

sum,tandemredirecompulsus, antc Divionemtransiens, loca sibi commissa circuibat, dehinc Fiscanum(104) se contulit, ubi inminente a. dom. inc. 1031 indict. 14 obiit Kalend. Januarii, adcujussepulchrum puerulusdecennisa maxima cgritudine
sanatus
vcnit.
est.

Hoc anno Chono, qui
[Glab. Rod,
ni,
iv, b.]

ct

Conradus,

in

Franciam

etpersectiamcommoncnsrcgcset principcs, pontificcsquoquequibus
praeter haec litteras et nuncios,

Anno

igitura passione Domi-

familiaritate jungebatur, utthesauros, quos tinea et

1000, ab inc. vero 1033, cepit

placidaserenitas

erugo demolitur, per manus paupcrum caelestibus
palatiis inderent, et ventres

terr33 dulcedincm Creatoris ostcnderc, et frugum

cgenorum

gazofilatia

B

aeterniLatis sibi eonstituercnt. Accepit'etiam pecu-

niam non parvam
siaesancti Petri,
cst.

a

comilcRutcnensi,concessaloco

vadii abbatiasancti Amantii, quae erat jurisaeccle-

abundantiam portendcre. Tuncper Aquitaniam, et Arelatcnsem et Lugdunenscm provincias, et per universam Rurgundiam cpnciliainstituta sunt, et feria a vino et pax firmata. Statutum est ctiam

quam omninopauperibuspartilus

7a carnibusabstincre, nisigravis

infirmitas

inter-

Verum comesdata pecunia et abbatiam sibi usurpavit cum rcdditibusct fundis; et ut asserunt

cederet, ct tunctrespauperesreficerentur.

Eoquo-

habitatoresRutenae urbis, antequampecunia reecptafuissetex ejusdem abbatiae fundis, ipse morte praeventus est, etsicabbatia asucccssoribuscjusrctentaest,quamquam abinbabitantibusnon totasan-

ceterarumque frugum cxtitit, quantam in subsequente quinquen3 nio quis sperare non potuit. Sed humana styrps
que anno.tantacopia frumenti, vini

lmmemor beneficiorumDci,
[Cf.

velutcanis ad vomitum
Preerat

reversa, recalcitravit,etadmaliciam convcrsa est.

Amantii abbatia, quae latissima est et possessionisenormiSjjurisaccclesiae Virdunensisessedicatur, sedpars quaedam, videlicet abbatia sancti Macti

Glab. Rod. VitaWitlelmiDivion.

13.]

co tempore comitatui Normanniae Richardus junior (105), primi Richardi filius, qui in Fiscannensiccenobio, in quo pater suus clericos instituerat, abjectis clericis monachos introduxit subregimineWil lelmi abbatis, quibus etiam ad usum cotidinarium,
in

de Utiabra, ut moderni testantur ctiam nunc. Nec dcbet reticeri Willelmi Supra regulae factum
rii

mcmorabile.

Cum

a Fructuariensi

coenobio,

quod

b

juris erat Divionensis aecclcsiae redisset, etDivioni

ornamentis
in

et praediis fundis et

reditibus tanta

ut dccebal, susceptusincapituloqualitersefratrcs habcrent, si necessarianon deessent inquireret, ut

largitusest,utcupiditati satisfecissevideretur. Erat

enim

elemosinis largus,

in caritate profluus, aee-

audivit,omniacsseplena,nullumquelocumindigcntiae quinon possct lcvi obiceobstrui, interrogat de
elemosina, cognovitque, quia etsi consuetudinaria dabatumontamenpauperibusprout potcrant ctha-

clesiarum amator, pauperum recreator, servorum Dei praecipuus venerator, in cujusmanu elemosina sudabat, domcc inveniretur cui debebatur. Hujus

bebant suffragabantur,zelosuccensuseoquicarnes sanetorum exidit, increpataeorum duricia, a sede concituscum bona indignati animi stomachatione
surrexit

tempore viris religiosis floruit Normannia, qui ad eum undique confluebant velut apes ad alvcaria. Inter quos hunc virum beatum propcnsiori coluit reverentia, adeo ut spcciali cum amore diligeret,
et prseceptis ejus

impositaantiphona demandato: Ubiestcaritas? nonultra progrediens,sedhoc cjus
(fol. 8S')et

obtemperareconsiliisque adquie-

seere gauderet.
(Fol.89')28. Obiit

inicium sempcr repetens, ad ccllarium venit. ct missile quodlibet, quod manibus Finccs alterius occur
rit,

quoque Richardus Normanno-

arripiens,

cumin ore

et

animo ejus

semper
fru-

D

vcrsaretur:

UU

est caritast vasa, in

quibus

rum duxa.inc.Dom. 1026, etsuccessitRichardus III, et eodem anno defunctus cst. Postquein Robertus comitatumNormanniae adeptus, huncterbeatum Richardum, de quo nobis
est

mcntum, ordeum

et vinumscrvabatur, disrupit, et

sermo, interprimos ha-

accitispauperibusvasculaeoruminplevit,illudsemper corde etore depromens: Ubi estcaritast et operis exibitione contestans. Cujus animi indignatio-

buit,consilioqueejusregniNormanniaetractabantur
negocia. Tuncextitit quidam Britto nomine Ermenoldus, homo mentis pervcrsae, detestandae famae, qui totam vitam suam diabolo dicaverat,utpostex-

quod aggregatum erat expenderctur,mitigarepotuerunt,cumCT0i0s£c«ntas?

nem

vix adjuvando, ut

sempcr repeteretur, et
312

ipsi incrassati, inpinguati,

perimentis probatissimis co-mpertum est. Hic horis et et momentis omnibus cum diabolo loquebatur,

VARLE LECTIONES
styrs. c

NOTiE.
(104)

Fecamp.

(105) Cfr. Glab.

Rod. Vita Willelmi Divion.

13.

257
quidquid
silia

GHRONIGON.
sibi

- LIB.

II.

258
dotem Lugdunum
civitas

agendum
Ilic

foret illius nebuloso collo-

A

et data est ci a Lothario in

quio disponebatur.

per suscepta iniquitatis con ad plenam iniquitatem enutritus, et vere mcm-

brumillius factus, qui cst fomes maliciae et discordiae et omnis nequiciae, apud praefatum principem omnes optimates totius regni accusavit, quasi qui ejus meditati essent dejectionem et necem, et ita

Galliarum nobilissima. Ex illa Mathilde gcnilus est Rodolfus rcx, qui praefuit Burgundias posl patrem; et Gisla, quam Conradus imperator duxit uxorem, de qua gcnuit tercium Heinricum Berta otiam,
;

quam

accepit

Odo Carnotensis, ex qua genuit hunc

statum totius terras perturbavit, ul vere diaboli hoc opus esse, ejus boc artilicium, cjus commentum
agnosceretur. (Fol.90.)Inflammaturprincepsadversus optimates, fiunt discidia, excitantur jurgia, et uno intestino bello tota debachaturNormannia.IIac

Odonem. Rodulfus vero rex. absque liberis existens, Conrado imperatori Burgundiae regnum dereliquit, dans ei lanceam sancti Mauricii, quod erat insigne regni Burgundiae. Eo vero defuncto, et Conrado
regno potito, Odo, quia erat ex sorore Rodulfi,sumpta tyrannide ad

rcgnum

cepit aspirare

:

crescente discordia, comitatum patcr Richardus adire compellitur, et adjuncto sibi domno Ermcnfrido

et qui erat

Rotomagum

acrisanimiet ferocisingenii, frequentibus irruptionibus irrupit fines Burgundiae, optinuitque civita-

advenit, et pace inter principes

restituta, praedictum

Ermenoldum

alisquantisper

conspectum servorum Dci cas sabatur omnis diabolica astutia, convictum et corrcptum secum Virdunum deduxit, monastieis vestimentis induit, et hominem diaboli laqueis irretitum
qiue sunt daemonis spernere docebat.

niitiorem, quia ante

B

usque ad Jurum et montem Jovis, et magnusfactusestvehementer.ObseditquoqueVienca conditione in fcedus recepit, ut pra> eadem urbe rex appellari et coronari debuisset. Infra hunc terminum expeditionem
stituto termino in
in regnum Lotharingiae, [iBiD.Jet Bar castrum cepit, dimissisque ibi militibus quingentis, ad alia

tes et castella

nain,

quam

movit

Sedincorpore

peccatis subdito refugit habitare sapientia. Simulabat ille ad tempus se pbylosophum, ut crederent

eum qui non noverant theosophum,sed nil fictse pacis amicum sapientia novit. Quamobrem omnisejus
astu
tia et

se convertit, quia curis agitabatur innumeris. Rebellaverat enimcontralleinrieum Francorum cgem
i

nequitia brevi cognita est,nec potuit latcre
illa

inter sanctos feralis

Roberti filium, etcontra ceptis ejus obsistebat Conradus imperator, quorum lis magna fuit. Qui misit ad expugnandum illum Gozelonein ducem. Hoc Odo
agnoscensrediit, et se ad bellumcontra Lothariensesaccinxit. Gozelo autem,(IuxtotiusprimasRetia9,

rabies, pacis inimica. Egre-

ditur inimicus

homo de

loco non suo, redit ad sua,

utitur arte inpudcntissima, et iterum perversitate

malignitatisejuscorrumpiturNormannia.Projicitur
de latebris, quo se fortiorem et valentiorem credebat, et quia diaboli calliditate in

cum'nimio exercitu irruens in eum, cum diu utrimque pugnatum fuisset, exercitum ejus in fugam vertit, et ibi Odo ipse miserabiliter corruit. Cujus corpus lacerum venerabilis pater Richardus ct Ro. gcrus Cathalaunensisepiscopus a cede susceptum, reddiderunt uxori, et est sepultusTuronis. Cecidit

mortem ducendus

esset,

abeato

ei

viro prsedicitur,necfrustraturpro-

nrssis.

Postquam enim plures optimatum Norman-

Qiseconjuratione conficta ct imposita duello superavit.quosconvictosprincipalisseveritasoculisterris-

in

belloilloetManassescomes,et EvervinusetDido,

et Virduni sepulti.

quc privaverat,

a

quodam
libet

Walerannus quoque comes
filio

in

forestorio convictus, suet

pcratus et occisus, finem vitae fecit

bello ipso a Godefrido Gozelonis ducis

graviter

criminum.
et

vulneratus,
poscit et

Quo

in facto intueri

dulcedinem

pieiatem

cum jam membra, ut

viri justi, qui

bominem vere

deficeret pugnans, vitam policeret ei apud Virdunum suh

diaboli ergasterium ut

vidit praecipitante

diabolo eonvictum, ad sinum mi-

nientis, sicut

sericordiae confugcre docuit, et factum incorrigibilem,ue diutius grassaretur inviciis, ad exemplum

regimine patris Richardi monasticis indui vestiDeo devoverat, quod et optinuit. Et

bello exacto,

cum

praefato patre rediit, et

mona-

chus factus

est (10(5.)

omniumperditoruineitiusperirenunciavit,utesset
ei

tanto levior poena post mortem, quanto celerior peccanti accederet vindicta per mortem. *, i-i da \ Fol. b9 Veniamus igitur jam nunc ad illud ) 29 licr.mabiie bcllum apud Bar castrum habitum a.

M

...

D

(fol. 90.) Omittimus necationem et piscationem noveni capitis parvulorum in vivario, viro Dei in abditis t,u uoycno jugis Romarici montis quae jam «««i«o et asperis juyis nuiminci nioniis qua3

Dom. 1037, [Glib. Rod. iii, 9.] in quo cecidit Odo filius Odonis filii Tctbaldi Carnotensis, cujus Dognomen luit Tricator, qui Willelmum Normaninc.
nuiii

subierat amore quietis interna^, Spiritu sancto revelante signatam, ne sancto ordini sanctimonialium

injuriam fecisse videamur,

lnaximecum

et illaoha-

bitationc viciiue sint, ettanta urbis Virdunicie fre-

Bollonis

filium dolo interfecit, qui ex sorore

HeriberliTrecorum comitisgenuitOdonem,utdiximus, patrem hujus Odonis. Et ut plenius illucescat
ivi

veritas,dicamus

qmc

quentia miraculum hoc celebratum sit, ut qui non fama referente didicerit, licet vir prophetici spiritus id omnimodis propter improperium impiorum caelatum essc voluerit. Bfeec est enim causa
vidit

fuerit eausa tanti certami-

quae

eum

ab

illa

Conradus Burgundia? rcx aceepit uxorem MatliiMom,sororcmLoLhariijuniorisregisFrancorum,
nis.

deposuit.

Unde

sua quiete prasfati montis intcrim et correptione pro temporeet loco

data, illose retulit, ut

palam daretur

intelligi,invi-

NOT.E.
(10C) Vita Riehardi
II.

259

HUGONIS ABDATIS FLAVINIAGENSIS

1>1'»U

tauiu tumeumetquasicoactumadhopamrelaxasserigo-Arorem, in matrimonium accep.t. Hic etiam amore venerabilem hunc, de quo sermo ag.tur, comirabile, sui. IIUul erat in viro Dei

rem DPODOSiti etiam ouod absens coppore istud agnoverit, locum • gurgitis ab imis et numerum, et quod terno tractu
.

luit,

ut ejus consiliis in
,„...1,.......,;....

illa
,.t

.

.

disponcrei moderamina, et

,lir.....„....,.i

rtii-imimrim egre quamquam iuriMi

tempestate palatina rl ad cn se
i\

gupgustiis

naufragosa turba erueretur. milibus Habitavit autem primitus in loco quinque uno nuncupatup a Romarici montesemoto, qui vicedotautum comite contentus, cui tamen versa se corpo.uinus eum Martino serviebat. Ubi quanta
illa

accitum omnigena honoraret dulcedinfs et devotio" nisinstantia,adeoutaecclesiamRotomagensemcum prsBsule sedis ipsiuset clepo,ejusgaudepetdecorapi doclrina, ut ex multaru.n faciebus reruin nunc us-

que conici potest, etiam
(Uini

a

libro

communi secunordinato post
nia-

pismacepationeattpivepit,quantamentiscontritione animam relevaverit, solus internorum arbiter novit,

modos institutionem

jus altare catena firmato
(fol. 91*)

m

ejus
.

quia et

ille sic

opus dexterae peregit, ut igno-

rapet sinistra,

1038, (G. Vird. 10) pontilicatus sui a. 14, et postconsortio habigari cotidie defleret, qui volebat a modum tempore Richardi successorissui a clericis hecadlocum, tantium Gedar tenebroso divelli.Post Bernero et Bernado relatus, Virduni est sepultus ibi habitaqui Rombechus. (107) dicitur, secedens, j 3 in monasterio. Hoc " etiam anno obiit Amadeus latere, culum sibi instituit. Etcum ibi vellet diutius abbas Flaviniacensis 14 Kalendas Aprilis. similis non potuit. Ceperunt et illo confluere, quis [Rod. Glab. iv, !).J Anno ab inc. Doin. 1039, die se disciinoleverat ardor vitae anachoreticae et ejus Kalendaru.n Julii, ti feria, luna 28, facta est cclyvivcndi pulatu contradere; quilms et ipse normam psis solis. Sol cnini factus est saphirini coloris, et
instituit

maxime cum incolatum suum prolon-

Rambeptus Virdunensis episcopus Hierosolyma.n vadens villa Bellagrada obiit a. Dom. inc

secundum morem asanctis Palribus tutum. Cumque jam quinquennium dedicatae
desiderii tentiaa impleretur, devotio sancti

insti-

peni-

non mi-

augebanuebatur, quin in dies propensiori studio qui quia in ipsa sua exercitatione delectabatur,
tur,

delectationepascebatur.Inclinaveratenimcervicem sucanimi in testimonia Domini, incessu humilia,
quia veram cessu excelsa, processu clarissima, et excitabatur accendephilosophia.n amplexabatur,

eadem die natali apostolorum quidam Romanorum in Ciementem papam insurgentesetinterimere eum volentes, cum non potuissent, a sedc eum depulerunt. Sed Conradus impcralor illuc veniens, propriae eum sedi restituit, et eodem anno apud Saxoniam
obiit,ettcrtiusSieinricussuccessit.Clemensquoque

papa,primoBavebergensisepiscopus,dictusSuicherus,obiit,etRobertusFrancorumrex.Heinricusvero

tuum batur, et ardebat, igaitum enim eloquium tnw** illud Dominc, ei serxus tehementer, Domine, et sertus tuus dilexit v™«™
(P%al cxvm lio.) {fbUl. U.\>iu, +"-y
I

postmortemRamberti,primoregnisuianno,viroJ)ei ----Richardo episcopium Virdunense concessit, sed vir -»,•— *-—

Revocabaturabepiscopoet
I

fra-

C

'™—
fecit.

,

illud ei tribus ejus absentiam egrc fcrentibus, et Hcxeriere,retertereSunasepissime intendebatur mitis.rcxcrierc/rerertcre.u/ intueumur te (Cant.w,
:

mitissimus hoc renuit, et Richardum suum in ba 11:1.1.,.,.!; „„„,n; ,fili,,m;ntpfini7ai' tismate filiolum Hildradi comitis filium intronizari
I

[Glab. Rod. v,

3.|

Eo

in

tempore,

in

mense
et

Novembrio luna

-2$ facta est eclypsis solis, et visa

42).

Sed ab eo verbis, litteris, actu quoque ipso 818 .Vidi ipsequasdam epistolas rcditus denegabatur quibusconin invicem missas, e1 legi puerulus;in
stantiam ejus
in

est stella qua3 Lucifer dicilur, vespere

sursum

responsis,

cum

ci

verbum pesponin
:

dcorsum agitari, quasi comminando terrigenas. quidam puer (v, 5.) Tunc etiam in Romana sede annorum 12 statutus erat Symoniace, cujus turpitudo conversationis
4.)

sionis opponeretur, ut

diximus,

ita

fine

unius

et vitae horrori est referre. (v,

epistolae fratrum repressit intenlio

Si, inquiunt,

rerlo rerhis obriurc rolucris, non deficicnt rerba p'o terlo laborantibus. Robertus (fol, 90'.) 30. Anno ab inc. Dom. 103S

Fuitquoqucin illis diebus suprataxatiscirca anrrum millesimum Dominicae incarnationisdissensio maxima post mortem Burchardi Lugdunensis archiepiscopi, qui hoc solum fecit nobile quod periit
pro episcopatu ipso, quem multi superbe appetebant. Et primus omnium praedicti Burchardi nepos

comes Normannorum Jherosolimam ivit, infinitam pecuniam secum ferens, quam omnino paupcribus Cui parlitus est, et in redeundo apud Niceam obiit. ... ,„ ^. Rod successit Willelmus in aetate puerili. [Glab.
iv, 0.]

D

Burchardus Augustanus ep.scopus, rehc
„.„A„„itA» sede,procaciter
-„,i„
I
.

a

propna

iimliinoncpni arripuit,etpostmulLugdunensem arnnill ft. nnst. 11111 1-

Eo anno Johannes papa

obiit, et successit

impetas perpetratas nequitias captus a fiiilitibus
ratoris,

Benedictus, Benedicti ct Joannis nepos. Willelmus
fraude suorum Normannia pulsus, Bobertum (108)

perpctuo est condempnatusexilio. Post eum Geialdus comes filium suum puerulum arroganter
praesumptione auctore constituit,et hic in fugam versus delituit (m, 9.) Regebat eo tempore Francorum Heinricus, Roberti regis ex
ibi sola

Francorum expetivit regem,

qui bello et

manu

va-

lida congressus, victiset prostratis

Normannis, de
ei restituit. (iv,

traditoribus judicio dato comitatum

regnum

Flandrensis so8.) Qui postea Mathildem, Balduini
213

Conslantia

filius.

Nam

Hugo, qui adhuc decennis

VARLEl LECTIONES.
denegabatur
c.

su major

paginw W,pars

et tota 91 vacat.

215

addita post.
1031

NOTiE.
(107)

Rumbech auctore

Vitae Richardi cap. 14.

(108) Heinricus

I.

a.

-

1060 regnavit.

26:

OHROMCON.
est,

— LIB.

II.

262

inmatura morte praeventus cst.Torcium Robertum cum voluisset mater facere regem,
nec potuisset, ducem constituit Burgundiae.
Fuit
et
et
(v, 2.)

coronatus

A

quoque dissensio magna inter ipsumHeinricum filios Odonis qui apud Barum obiit, Tetbaldum Stephanum adeo ut idem rex, ablato ab eis do:
>

guonensem arehidiaconum speciosis ornatum indu mentis ad Lugdunensem destinavit sedem, et facta est provinciae quies el gaudium populo. (v, l.) Anno ipso treva Dei primum statuta estet firmata, et pax
ipsa treva Dei appellata. Quae
praesidiis, sed ct divinis

non solum bumanis

minio Turjnicae urbis, daret illud Gotfredo Tuditi, filio Fulconis, qui eam toto anno obsedit et inil,
:

Quam cum

confirmata est terroribus. noluissct recipere gens Neustri», viro

belloStephanus fugatusest, Tetbaudus captus cum suisante civitatcm dcductus, reddidit c;im CotlVcdn, et in captione remansit. Mille septingenti et eo am-

Deo non ab homine decretum hoc processerat, ammonenle, (v,
92) et a

Dei Riehardo praedieante, et ut quia voluntas Domini erat, (fol.

eam

susciperent,

viriabsque sanguiniseffusioneinpraediocapli sunt. (v, 4.) Ea tcmpestate Ungros sibi secundo
plius

robellcs

cum

divino judicio cepit in eos desevire ignisqui eos torquebat eo anno fere totus orbis penunam passus est pro raritate vini et tritici.
1.)
;

Sequuta

vicisset imperator, cx

omni imperio

est e

vcstigio mortalitas

fecit, et contra Symoniam orsus est (v,$) Lugensvobis incipio loqui, /III.I.Til.P.P. P.liridH qui vice Cltristi iia ejus cecclcsia constituti estis, in 0U10 rf>nr>lnaln nn,ya-H+,.*; „„*„•„

suo episcopos congregari

Dom.

1042. Multi
,

agens

ita

hominum praemaxima a. ab inc. autemeorum qui torquebantur ab

B
'

quamsibidesponsavitetsuo sanguineredemit.S"tcut enim gratuita bonitate de sinu Patrisper virginem ad nos redimendos venire dignatus est, itasuispraGratis accepistis,gratis et cupiditate corrupti, quibenedictionemconferredebetis,ir : actransgres:

virum Dei, meritis eius et n Pe J H ,c •,_ .. cibuscurabanturmedicavirtuteDei.Superestadhuc domnus Eduensis episcopus (109), vir vitae longevitate grandevus, qui et referre solitusest, quia
a

igne, venientes ad

cum

cepit et dixit, mittens eos
date. Vos

autem avaricia

sancto Odiloneet ceteris ipsa pax divinis revelationibus instituta, treva Dei appellata, et ab Austra. siis suscepta fuisset, et voluntas omnium in hoc
esset una ut ubique scrvaretur, negociumhoc strenuitati hujus patris nostri Gratiae Dei

sione

dando

et accipiendo maledicti cstis.

Nam

et

pater meus, de cujus animapericulo valdepertimes-

ab omnibus

impositum

eandem dampnabilem avaritiam in vita sua nimisexercuit. Idcirco quicumquevestrum liac se ma
co,

dem
eo,

studio et industria pax eain Neustria servaretur, eo quod certi essent de

est, ut ejus

culapotlutumagnosctt,oportetutasacroministerio arceatur. Propter hanc enim ofensam venit super

crga

/ihoskomi?tum/ames,mortalitas, etgladius.Omnes enimgraduscBcclesiasticiamaximopontiJiceusque ad ostiarium opprimunturpervestradampnationis

quod tanta esset ejus erga omnes et omnium eum gratia, ut quidquid servandum doceret servaretur a cunctis, quidquid vitandum monstraret, id cuncti vitarent.

Quamobrem

sale^it pater ve

G

nerabilis, ut

tantum bonuni gratanter ab omnibus

pramium, etincunclos spiritualegrassatur latrocinium. Ad hanc vocem impcratorisstupcfacti pontifices, misericordiae operam implorabant. At princeps misericordia motus, et pro anima patris sui orare eos moncns, proposuit edictum, ut nullus gradus vel ministerium aocclesiasticum precio adquireretur; et si quis attemptaret, omni honore multaretur. Sicut, inquiens,

suscipcretur sed pcrversa quorumdam voluntas,et mens indomita quasi inauditum hoc respuit, quasi
qui nollent instituta paterna violare ct nova atque inaudita suscipere. Unde ct subsequuta est divina ultio, ignis scilicet in rebelles et contumaces desevicns a Domino, quo torquebantur qui viro Dei rcsistereetmandata ejus eontemncre non verebantur.

Deus coronam imperii gratis

miki dedit,ita ego qwodadreligionempertinctgratisimpendo. Voloutetvos similiter faciatis. Pucrulus itaque

Vidercs monastcrium eximii patris ardentium turbis relertum, quos ipse sanctorum reliquiis aqua
benedicta respersis et vino lotis,et pulvere qui de petra sepulchri Domini radebatur vino ipso consperso, et ad potandum miseris dato, pace firmata etjurata, pristinae sanitati reddebat. Proinnumeris
auteni turbis confluentium inlirmorum vas potui
illi

quiRomanae incubabatecclesiae, pra^cepto

imperatoris
qiiidi|iiid
4.)

a scdc dejcclus est, et Gregorius VI, natione Romaiius substitutus est. Cujus bona fama

prior fedaverat iu melius reformavit.

(v,

Hic

sanctum Odilonem instituens Lugdunensi

^

paratum

aecclesiae ordinari pontificcm, misit

ei pallium et anulum. Sed vir religiosus humilitati studens hoc Penuit, pallium tamen et anuluni retinuit, servans illud pontilici qui dignus csset quod usque hodie
;

advenirent egroti, potus salulis non deesset, nc fallerentur si hora incompetenti venissent neve tunc foret necessitas recurrendi ad ablutionem reliquiarum, quod post expletionem
si
;

erat, ut

missa3 impleri
[Glab. Rodfiliam Willelmi

mos

erat.

v, 1.]

Cluniaci habctur.

Heinricus vero, recepto regno Austrasiorum, compcrla dissensione condoluit, et apud Bysontium a. ab ine. Dom. 1041, electione
cleri et populi

1045, Heinricus duxit

Auno igitur ab incarn. Dom. uxorem nomine Agnetem,
;

firmatum

domnum Odelricum

Pictavensis, apud Bysontium ubi affuerunt episcopi 28. Cum enim esset alias bonus
et

Lin-

omnes ejus

sitirent

dominium, carnis tamen

in-

NOTiE.
(109)

Hagano

obiit a 1098. Jun. 2f, v.i nfra.

2G3

IIUGONIS ABBATIS FLAVINIACENSIS

20 i

continentiam frenare oon potuit. Pater Richardus tunc temporis monasterium nolebat relinquere, a quopro nullis ingruentibus causis patiebatur avelli, quia sciebat et praedixerat filiis inminere resolutio-

a

ctimonialium coetus; ct visitatione sotempni oslen

debant erga patrem devotionem piaeaffectionis.Nec
rediitad

domum

episcopus, quin
ei,

immo

cotidianis
illo

excubiis adherens

non

die,

non nocte ab

nem

sui corporis.
illa,

do lues

Etenim superioribusannisquande qua impra^sentiarum mentionem fe-

patiebatur avelli. Advenerunt et vicinarum urbium episcopi, abbates, et quique magnates, ad yisitan-

cimus, populum vastavit, cum dilaberetur populus, cteivitas Virdunensis pene redigcreturinheremum, commune periculum communi oratione lolli consul-

dum cum
tur,

et

commcndandos

se ei

;

quibus videba-

tum

Cujus necessitatis urgente miseria, communi voto deliberatum est beati Vitoni implorandum esse prajsidium, cujus se confldebant meritis
est.

quod in obitu ejus omnino tcrra commovcretur etconturbaretur.Excubabatdiebusacnoctibusante domum ejus turba filiorum et ceterorum fideliura, alii patri ad meliora fcstinanli valediccre et se commendare volebant, alii sanitatcs corporum cxpetebant, ut sallim
sensit

vita3

procul dubio

captaturos

rcmedium. Visum

aquam

ablutionis

manuumejus

etiam est Richardo episcopo, ipsius confessoris corpus sanctissimum exponi dcbere dc fcretro, ut processione solempni evectum praesentaretur conspectibus

merercntur, qua inuncti

refocillarentur. Ubi ergo
suac, fiiios

plcbs ipsius fulta patronicio, dum saneti videret loculum, ejus propensius expeteret subsidium, quod novcrat sibi non defuturum. Con-

B

omnium,

ut

quos Cliristo adquisicratconvcnircjussit, et inunctus ab cpiscopo oleo sancto, confessione data, viatico ca>

immincrc horam vocationis

lesti

pastus,expositusestlectulo,etjacuit

mcmere
sempcr

et cilicio, ita ut altare sancti Nicholai ejus

tradicente itaque viro reverentissimo patre nostro, prrcsul quod deliberaveratincrastinum impteri destinavit
:

appareret conspectui. Inde fratres alloquutus, consueta salutis documenta replicans, Deo utservirent
et

obsistente co ct dicente levandam quidem

miseriam populi, sed cpiscopo non cessurum in prosperum, qui ausus fuisset inquietare sancti corpus honorificum. Noctem illam patcr insonnem duxit, ante altare sancti orationibus vacans cum lacrimis. In craslinum venit episcopus, clerusomnis,
et

adhererent ammonuit, suique ut memorarentur piissima devotionc petivit, omnibus in communc flentibus et suam destitutionem ingeminantibus,

cum

ipse

omnium cobiberct

lacrimas, solaretur do-

lorem,et Christi domini promittcret alTuturam protcctioncm.Posthecreliquiasquas Jherosolimitanus
patriarcha
tatis eis
ei

populus,

ct

cum multo timore

et

revercntia san-

dederat

sibi afferri praecepit;et salu-

ctipontificis

exponunt

reliquias, super

aurumobri-

Quod ubi factum cst, pontificcm pater adivit Inptesti, inquiens, quod voluisti, sed noveris te quintum ahhinc annum in sceculononvisurum. Michi quoque quiassensi, ante quintumsimiliter annvm terminus eritvit&,te postmodicum

zum

preciosas.
:

^

atque deosculalis cum multa reverentia, eas quas collo ferre consucverat exposuit, et antc sc reverenter sisti prsecepit. Ilinc communesanctorum patrocinium implorans, elata manu fratnbus
ct

omnibus qui aderant benedixit,
Sicque data
et
filiis

et sibi benedicj

petiit.

licentia

exeundi,
et

ipse
in-

suhsequente. Dixerat, et dictum rei probavit even-

oculis

manibus

in

coclum

porrectis

tus.QuartoenimnecdumexactoannOjViribuscorpocavit

riscepit pater destitui,et convocatis fratribus indiimminere diem suae resolutionis. Mox itaque
abbatias sancti Petri Catalaunensis Odylardum abbatem instituit, Bello Loco patrem Ricbardum dc-

tendebat ac quem festinabat. Legebantur eum passioncs Dominicuo, lectiones quoque ex animj et felix ejus quarto dialogorum libro totum commiserat. soli adberebat, cui se illi
;

ante

Ubi

vcro

cepit

coonobio sancti Huberti Teodericum, sancti Urbani Slephanum, viros in omni theoria probalegit,

emori

(10-iG),

jam ab inferiori parte corpus sanctorum reliquias apprehcndens in
vi-

lectulo sedit, et ad pedes eas ponens, alquc uti

tissimos, in servando rcligionis proposito clarissi-

mos. Has enim abbatias ipsc per sc regebat. Exoneratus ergo ab omnibus, illam sibi tantum retinere censuit, cui pastor datus fuerat, in qua etiam sc scpeliri destinaverat. (Fol. 92'.) Et jam in mandatis

talis caloiideficiebat, paulatim eas profrabens, tandem in pectore substitit,et reliquias ibidem cum readmirandam viridevotionem! clinasset, deposuit.

D

Domini assiduus potius quam frequcns,

die

quadam
in-

omnibus sanctilatem Cum ergo rcclinasset, manus reliquiis apposuit, et sic usquequo spiritum Crcatori redderet, ercctis ad
predicandam ejus
in
!

cum vidisset unum men Mysac graviter

de fratribus monasterii cui noestuarc febribus, ut quasi

Dcum

luminibus mansit. Aderat

ibi

episcopus, et

viri religiosi

tercipi vidcretur spiritus ejus,

manum

illius tcnuit,

et ut nunciandae horao operis Dei signum darct nus factus et incolumis, praecepit. Ille in voce

saju-

quos obligavcrat amoret beneficia pii patris, qui exitum ejus prajmunibant orationibus continuis et psalmodia, qui vix ct raro, licet ad ho-

ram separabantur ab
ret

cjus praesentia, ne continge-

bentis factus sanus obcedivit patris imperio, et sic omni egritudinis caruit incommodo. Ilic itaque, qui
tantis

abundabat virtutibns, imminente die vocatio-

nis ejus decubuit fcbribus, ct ultima illa exerccba-

eosabsentes essc quando a corpore migraret feJunii 14, lix anima. Ulucesccnte itaque die mensis Junii, hora jam imminente quod est 18 Kalendarum tercia, prassentibus filiis suis, quos loci angustia
capere poterat,ceterisinmajoria3cclesia3Consistentibus et canentibus, sancta illa anima corporeis ne-

tur egritudine.

Quod ubi per urbem sonuit, advenit episcopus, monachorum quoque, clericorum et san-

;

265

CHRONIGON.

— LIB.

II,

266

xibus absoluta, ad illud porvenit aeternum quod est unum et inseparabile trinum. Oculos patrisclausit

A

sanctas Maria3 sanctus requiescit Madelveus, ab eodem patre nostro ibidemtranspositus,etreverenter

episcopus;polinctoresfuncris(110)Richardus,Odylonflne Stcphanus nt Walerannus nkkn^n r,,^.*..,,f lardus, .^ltrinhnntio et Wnln i>o nn 11 a abbates fuerunt.

corpus sanctissimum procuraverunt, vestibus sacratis ex more induit episcopus, quibus ille
Ipsi

tumulatus. Peracto vero sepulturae offlcio, ubi ab n i::, _ _ aliis discessum est, ad componendum viri Dei le_. ctum unanimis se filiorum accendit devolio. Quat,i r
,.

_

i

i

.

.

voluit ct praecepit, qui vilia

queque delegerat, sed

tuorcolumpnaemarmoreae cooperculosepulchricemento facto ex eodem marmore conectuntur, his
desuper tabula marmorea pragrandis ipso eodem cemento adjungitur, et sic desuper cooperculo maceriaj aliquantum construitur, et solido bituminis
gluttine solidatur. Tabulae vero in altum porrectse

quas dictavitamor paternus et devotio sanctissima
et dcbita (111). Reliquiae,

quas super pectus suuin

ipse commiserat, induto eo sacris vestibus, supra

pectus cjus repositae sunt. Elatum ergo funus bea-

tissimum bajulantium manibus, cum ob impetum populi occurrentiset plangentis obserata esset secclesia, sa a

linteum imponitur,

et ei

pallium superadditum est

ut cunctiscernentibuspatenter detur intelligi

eum
ip

ante altare sancti Petripositumest :ubi mispontifice celebrata, tamdem portae monasterii

magni esse meriti, cujus corpus
terris. Et merito.

sic

honoratur

Quodenim

fuit

ejus in terris slu-

apertae sunt, et eccc populusinnumerabilis utrius-

B

dium,

nisi

Deum

diligere, et sanclosejus venerari

que sexus et ordinis

irruit

cum

lacrimiset ululatu

et aecclesiam Dei ornare

cordis. (Fol. 93.) Plena erat aecclesia

lacrimarum,

rum

si

a filiis

omnes
si

in commune pii patris deflebant obitum, ac viderent imminere interitum patriae. quantus

gere, et

decorecompetenti ?Nec mipropensius honoratur, quosscivit reregeresecundum nostramdisciplinam,quae
et

ex Christiana lege descendit,
quievit

luctus

omnium
!

!

quanta

totae uroi mestitia
!

pia erat

dc ejus obitu compassio

quam quanta omnium
!

gemituum, tota planctuum.Qua advesperascente, corpus beatissimum ad
fuit

destitutio

Ea dies tota

principalem aecclesiamsanctaeMariaea fratribus delatum, debitis vigiliarum et psalmodiaeofficiisnocte ipsa ab excubiloribus honoratum est. In crastino
missa solempniter celebrataacanonicis, per reliqua
urbis monasteria

Deum ducit. Rcab inc.Dpm. 1046, regiminis sui anno 42, regnante terris^IIeinrico Conradi filio. Supervixit vero episcopus Richardus usque ad mensem Novembrium, et obiit 8 ldus Novemb., sicut ipse a patre suo quesierat, cum ei ocuad

autem

hic pater noster

a.

los clauderet (lify.Si,

inquit.pateradDeumvadis,

et eiplacetobsequiumquo ei servisti, obtine

utunum annum non tibi supervivam in hoc seculo, quia tibi

deportatum

est, et vigiliis
>

missa

-«•m«w»— «.H...i u C uiiduuiciu! iiaieperceieDratis, umquesolompniisdebitaofflciositatepereelebratis,
-andem ad monasterium suum relatum
'

est, et filiis

lolentibus et de morte ejus merentibus restitutum. erg0 dies C1 a stina, et ecce fere circa horam
.
.

commoriquamvivereprceopto. Dixerat, et exauditus est, additusque patribus suis. Cujuscorpuscumpaaauitusque patnbus Cujus corpuscumpaL rentes juxta corpus viri Dei sepeliri mandassent, a
retentum, et in aacclesia sancta. Maria? majoris sepultum est. (Chron. Div.) Eodem anno ordinatus est Lugdunensi ecclesia. archiepiscopus
vi

canonicis

.erciam congregata est tota civitas ad sepeliendum

Missam celebravit episcopus, sermonemque MDuit ad populum de mutabilitate vitae hujus, et
lliim.

domnus

llalinardus.
ivit, et

Eodem quoque anno Heinricus
Johannes, Benedictuset
Sil-

Romam
res

concilio habito adjecti sunt pervaso-

lualiterinhancplorationisconvallemdevenerimus;
fims bonorum, quisve
)atris vita,
)fficio,

Romanae
;

ajcclesiae,

malorum

;

quae fuerit

mors quam preciosa. Hinc percelebrato locum semltura. itum est. Et licet solis exequiarum minidictis orationibus solempnibus, ad
tris et bajulis funeris

cum

Clemens papa, a quoet ipse coronam suscepit imperii. Et eodem anno Ciemens obiit, et Dainasus successit. Regimcn quoque Virdunensis coenobii Walerannus suscepit,homoin seculo nobilissimus, Gelduini comitis
bello
filius
;

vester

et ordinatus est

his qui

offlcia

dabant
aeccle-

«rmissum

qui

in

sit

ingredi, cctcris intra

majorem

apudBar castrum

in

lamrctcntis, tanta tamen fuitobsequentium multiudo, utfenestras, quibus lumen criptas infundebaur,
it.

geniculovulneratusclau-

dicabat. Cujus frater fuitHugoLinguonensisepisco-

ob captationem aeris aufcrrinecessitasimpuleVincebat diem luminum multitudo, et

p

pus, postea a sanctoLeone IX, in

Remensi conciho

fumus
!

ncensi ct thimiamatis totamrepleveralaeeclesiam. foata erat omnium erga patrissepulturam

depositus. Episcopatum autem Virdunensem Theodericus suscepit, Wezelonis comitis filius cujus primo benedictionis anno templum sanctae Mariae a
;

devotio

lumato itaquc mitissimi viri corpore, clausumest epulcrum, et solido ccmento per juncturas
litum. cripta subterranea antc altare anctae Dei genitricis Mariae et sancti Johanniscvanlesquiescit

duce Godcfrido et Balduino succensum est (fol. 93'), vasa sacra ablata, civitasque dcstructa 8 Kal. Nov.
(1047.) Quanta) vero apud illius asvi homines hic pater noster gratia Dei honorificentiae fuerit, Theo-

autem

in

dericus Basiliensium episcopus,virmulta3auctorita
tis et gratiae,

super eum majus altare sancti Pctri staditum cst. In eadem cripta subtus altare prajfatum
8«st«3, et
(110) Qui mortuos curabant ct (111) Gesta Vird. 10.

suo

in facto ostendit.

Qui

cum

in de-

duccndo novo episcopo

(113)

Virdunum missus ab

NOT.E.
unguebant
(H2) Gesta Vird.
(113) Theoderico manni Aug. Chrou.
scilicet

anno 1047;

cf.

Heri-

10.

Vita Richardi 20.

Patrol. CLIV.

,

207

IUJGONIS ABBATIS FLAVINIACENSIS

268

mperatore venisset, et esset ei devotio sancti viri A nec ad medium nostis, quia virgratia Dei inlumina tu.s humilitati studuit ct vilitali, necactus suosprosepulchrum invisere, cum ante tumban magna se dere maluit, sed occultare. Sed noveris quia malacrimarum contritione mactasset, rememoransdegnum patronum et Deo carissimum prsmisistis, et fancti pietatem sobrietatemet mansuetudinem,pal(|iia; de eodicuntur vera sunt, quamquam ampliora lio pretiosissimo crocei coloristumbamipsamadordici possent. Placeat tibi devotio filiorum cjuserga navit, ut affectu ipso testaretur dilectionem quam memoriam ejus, ct quaatibi missusaDcorefero, hac vivo exibuerat mortuo se q.uoque nonnegare ;immo ipsa die oinnibus in commune edicito, utgaudeant propensiori eum cultu dignissimum, quemjam suo

Dominus gremio confoveret. Ceperat jamtunclocus
multisclareremiraculis,etinfebricitantestanta curationum refundebatur gratia, ut quisquis adveille

dc
et

felici

suecessu patris,

quem habent suffragatorem
in ccelis.

devotum interventorem

Tu itnque

his

nisset

hoc laborans incommodo,

ubi

parumobdor-

de beato viro agnitis,viamquamco3pistinedeseras, mortificationi carnis, humilitati, vilitati ctcastimoniae mvigila,

inissct, sanitatis potiretur

suffragio,etrediretomni

lucrandis animabus operam dn, ut

cum

valetudinis sopito incendio. Sed quid moramur, nec referimus cujus meriti angelico quoque declaratus
sit

hocetaliisdonerisbeatitudinea3terna3Jocunditatis.»
Fol-94.) Obstupuerat vir gratiarum in visione et

Etenim qui vidit testimonium cujusvita non dubitatur, ejus meperhibuit, et de rito testimonio creditur. Beatae memoriae pater Rocsse testimonio
?

B

affatu angelico, et

cum

videret illum pro hiset

aliis

pietatis ejus bencficiis

Dco laudes dieentem,

et

humanae fragilitati collatis ad easdem se pararet, toto

dulfus, tercius post

eum successorin

regimineaec-

clesia3,etutcredimushereditaria3sanctitatisposses-

corporeutdormicbatassuiTcxit,et, evigilansgrates quas conatus fuerat mente, jam animo et corpore
persolvit intente.Necapparuitsegnisin praedicando

nunc feiiei beatus excessu (114), ubi locum ipsum regendum suscepit, et audiret areferentibus multa de eo relatu digna, videretquoqueunanimem erga cultum memorialemejusomniumdevotionem, amplexabatur quidem quod videbat et audiebat gcneraliter ab omnibus, estuabat vero intra se ipsum,
sor,
si

quod viderat

et audierat,

immo omnibusDei

retexit

magnalia, quia et quod gratum est vidisse vel audisse,gratiusrefertur, et gratissimumuniversiscreditur
tanti nuncii voce testificata, laudes et gratias

lanla? sanctitatis vir

ille

fuissetutreferebatur, et

quoque audita patris magnificentia Deo est ab illa die et reddidimus (115), satisque cautum
;

fratres

quasi querebat sollicitis
excubiis, cujus meriti

ct

dispositiscogitationum

apud Deumesset. Solebatet

deinceps, utejus mcinoria devotione recoleretur dignissima. Pro liis ct aliis beneficiisejusbenedieatur

ipse ad ejus sepulchrj locum, quia senserat ibi faeiles orationum proventus, creberrime orare et mulloties pernoctare

^

cum ecce una nocte post cele brationem nocturnalis synaxis cum ibidem solitas Deo redderet excubias, hac eum cogitatione sepius
:

adhue et vivet in secula beati viri meritum(116),etquamdiuvolvetui seculum, semper cjus meritum accipiet incremenlum. Testatur hoc Normannia, fatetur et Britannia,

nomen Domini

in

secula

.

Vivil

terenteetabsesedevolvente,somnuspaulisperallus-it.

applaudit tola Gallia patris promens magnalia, quaa quanto letata est et jubilavit de conservatione ejus
sanctrssima
in

Necdum corporales in soporem erant perfecte resoluti, cum intellectuales oculi aperti sunt, et vidit sibi astare

mundo, tanto nunc dolet morte ejus sublata sibi tam fclicia contubernia,

dum

esset

in

et

dicentem

:

angelum blanda se «Diu te cogitatio tua morosa curiosi-

voce alloquentem

cujus vita sanctitatis erat spcculum, penitcntium solatium, merentium consolatio, miserorum defensio.

tate detinuit, ut scires cujusmeriti hic cujus sepul-

traat,

chro adsistis esset, el ne te diutius faligandum promissus sum hec tibi expedire. Duo sunt in hac cripta quieseentes, ct diem Domini, quo duplici

Luxit ejus obitum imperator ct optimates, defieverunt reges et pontifices, defecit tibia ct orga-

num, cithara et psalterium, raucum sonuit tuba et tymphanum. Ascendit ad Deum clamor pauperum, desiderium egentium suam destitutionem ingemistola remunerentur, expectantes, hic abbasRichai dus,etconfessorChrislipraecipuusMadelveus,cujus n nantium, et ut mage mireris, uniusobitum mundus deflevit, in quo totus dum vivcret requievit. Et vos feslivitatem suo tcmpore et die devotis, ut di quamquam sentirent magis esse gaudendum, si ragnum est, honoratis officiis: utpote quem Deus in tioncm visdoloris admitteret, flebant tamen prascinumero sanctorum suorum et sorte justorum aseipue monachi, virgines etviduas, ordoquoqueaecclevit. Etjusle quidem digne in memoriamvertiturhosiasticus, cjus peculiari fultipatrocinio,firmaticonminum, qui ad gaudium transiit justorum. llic aupatris meritum seculis silio, recreati alloquio. tem, cujus adsto sepulchro, pari vobis nee minori
devotionevenerandusin terris, quem pari sorte ncc inferiori gloria Deusdecoratumsubliuiavitinccelis Multa sanctitatis ejus fama in terris, quam tamen
memorabile, postcrisvenerabile,omnibusimitabile. Laudes ejus nulla umquamdelebit oblivio, non minuet temporis interpolatio, non auferet aboreno-

VARI.E LECTIONES.
811

perffil auctor posl aliquod tempus.

NOT;E.
(114) Sedil biennio vivente nis 1078-1099.

Grimoldo, deinde au-

(118) llugo igilur aderat. (116) In sequentibus rhythmos agnosco.

<m
stro

270 ets.grav.orexcandescatinnosquamnuncost Aintclligi, si fama votis annuisset, multis ecclesiam tr.bulatio (117), quo minus te vencrandum, te pra3donanclam muneribns,mu!ta,diIectione a nunli fore j.candum, te, patcr, fateamur omnimoda laudecomunif.cenlia honorandam. (Fol 94' Vidimus do endum. Tu.s enim laudibus immorari, est a tribumoniacum ad monasterium beati Vitoni adductum" lat.one releva,,,
)

GHRONIGON.

LIB.

II.

qu.a laus tua gaudii est et pacis

ulm.randacomprehens.o, meronsetanxietatispro>uIsat.o. Retul.t l.um.l.tat. nostr» ante quinquenlium, cum nccdumgustassemi.s quanti sit laboris
;t

intra paucissimos diesplenariaasanitatisgaudiar^

portasse,

quem cum

in

primo adventu suo vinct

,

tedii aliena curare, vencrabilis

abbas sanctse Tri-

artatum infracriptam dmemoriam sanctorum ibidem quiesccntium parentes ducere

loris et funibus

de monte Rotomagensi Hugo nomine, qui tunc usque superest, quia cum esset in obsequiis iraefili comitis Nor.nannirc Willelmi, jam tunc re:is Anglorum, cum tractaretur in aula de honestis irisetmemoratudignis, qiiorum ipserexhabuisset
litatis

demone limenpraesentiam eorum sanctorum, quorum meritis eadem ascclesia inlustratur et prasentia decoratur 317
te
.

vellent, nullatenus potuerunt, credo

otitiam aut

famam

audisset, interpraacipuos hujus

cndo nr;econi.n humilitatem, sapientiam discrentpm c.on; a ,-.,;n,^ At~ endo praconia, hnmi ionem, animi ct vultus devotam Deo hilaritatem, ermonis facundiam, morum elegantiam, subdito,

ab inc. Dom. 1051. Leoni IX suc95J cessit Victor,ct 4 anno obiit ; et successit ei Stephanus, qui et Fredericus frater Godefridi ducis,cujus
'

(Fol.

Anno

'
.

u:m,IL i.t-iiiious

ii)iperator,et exsequiis ejus, interfuit,qui et Spira? sepultus est a. ab ine. Dom. 1056. Et

remansit

um reverentiam. Mirabatur etiam quod his moernis temporibus de loco tam celebri nulla ad se
jmmigraret persona, nulla, ut solebat, regalem us magnificentiam expeteret successorum tanti
atris aut

Agnesimpcratrix cum filio pam.lo.qui et regnum optinuit sub tutore regni Annone Coloniensi archiepiscopo (1056). Obiit quoquo Stephanus a. 1058 et sepultus est apud Lucensem urbem, ubi multaj Deo cooperante fiunt ad ejus tumulum virtutes (I059).
Success.it ei Nicholaiis, qui 2

rolegationc

monachorum loci sedulitasjadeo ut cum quadam idem vir,a quo hasc audivius, quadam vice mitteretur Virdunum, inter alia ab eodem rege et honorabili ejus conjuge ei dancti

anno ordinntionis su«

conciliu.n

habi.it in
;

basilica Lateranensi,

mense

itur in

mandatis ut ccenobium nominatissimum Vitoni expeteret ibidem hospitaturus, paet fratres loci sua
:

ubi considentibus venerabilibus archiepiscopis,episcopis, abbatibus seu venerabilibus presbiteris et diaconis, de clectione summi pontificis decernensait (118) «Novitbeatitudovestra, dilectissimi fratres et cocpiscopi, inferiora quoque
:

Aprili, indict. 12

emquc

ex parte devotc saluturus, et sollicite notaturus si idcm qui quon-

honestatis et religionis cultus nileret, qui set monasterii pater, si in eo avitse paternitatis dulcedinis specimen eluceret, si in f.liis gravi;iset reverentit; antiquum decus emineret,
si

m

membra non latuit, defuncto piae memorias domno Stephano decessore nostro, hasc apostolica
sedes,
cui

Deo auctore deservio, quot adversa pertulerit^

rum tcmporaliuin copia exuberans, si spirituam delectationum gralia ab ubertate domus Dei
habitantes debrians omnia prospiceret, igula vivido rimaretur ingenio, sibique
5ct
:

quot denique per Symoniaca? heresis trapaezetas malleis et crebris tunsionibus subjacuerit, adeo ut columpna Dei viventis jamjam pene videretur nusagena summi piscatorisprocellis intumescentibusinnaufragii profunda submergi. Unde, si placet fraternitati vestnc, debemus nuxiliante Deo
statui,

tare, et

rum quid rerum

referret!

intercesserit,

quod prmfatus
nos-

aliorsum hospitaturus diverterit, ct speranti3 optima regi ct reginae insperata relulerit,

fiituriscasibusprudenteroccurrere,e(mcclesiastico ne rediviva, quod absit,n.ala prasvaleant,
in

m

non est ediccrc, maxime cum illo quod id gcstum est, pucrilis adhuc

in

tempo-

posterum prjevidere. Quapropter instructi prasdecessorumnostrorum aliorumque sanctorumPatrum

nos ferula

vel si.nilibus vetaret intenderc. iasse siiff.ciat, quod rex
'at,

Illud

tantum

auditis quaj non spera-

D

auctoritate,decernimus atque constituimus, ut obeunte hujus Romananiniversalis
a?cc!esi;epontificc.

viri

spectabiiis et

memoria

digni cgrcgiam

imprimis cardinales episcopi diligentissima simul
consideratione tractantes, mox sibi clericos cardinalcs adhibeant, sicque reliquus clerus et populus

lversationem reducens ad animum, tot ingemilon.bus ejus deflevit obitum, tot rociproca vi-

situdmeejuseflerebatmeritum, replicando miris d.bus lll.us pra3conia,et subindc repetendo indc-

mgrata patcrnae sedulitati remissorum iiliourcm.ssao vicis obsequia, in l.oc ipsum quoquc
a ct

w
1

intellig., si

congcm.nantc aula, ut daretur cunct.s pafama votis annuisset, multis
ec-

ad consensum novas electionis accedant,ut nimirum ne venalitatis morbus qualibetoccasione subripiat, religbsi viri prasduces sintin promovendipontifieis aslectione.reliquiautem soquaccs. Et certe rectus atque legitimus hic aelectionis ordo perpenditur, si, perspectis diversorum patrum regulis seu gestis,' etiam illa beati Leonis sententia recolatur.

17

reliquaparsjpagina racat.

VARLE LECTIONES
NOT.E.

Kulia

Il3 '18)

HT
Cf.

Mon. Germ. T Legg.

P° st

annum
t.

1090 scripta sunt. II, R. 177, et qua3

ibi

notavi.

.

271

HUGONIS ABBATIS FLAVINIACENSIS

272

non sit qui inhabitet. Fiant fi. inquit,ratio sinit utinter episcoposhabeantur,qui \ in tabcrnaculis cjus 318 ejus viduae. Commotus lii ejus orfani, et uxores necaclericis suntcelecti, nec aplebibusexpetiti,nec amoveaturipse,etfiliiejus,et mendicent, et cjiciana comproiincialibus episcopis metropolitanijudicio tur de habitationibus suis. Seruleturfocncrator subvcro sedes apostolica cunctis in
consecrali. Quia

orbeterrarmnpra3fertura3cclesiis,atqueideosuper sc metropolitanum habere non potest, cardinales episcopi procul dubiomctropolitani vice fnnguntur,
quia3lectuinantistitemadapostoliciculminisapicem

stantiam ejus,

deleant alieni laborcs ejus. Orbis contra illum, et cuncta elementa terrarum pugnet sint ei contraria, et omnium sanctorum quiescenet

tium merita illum confundant,

el in

bac vita super
au-

provehunt. Eligant autem dc ipsius aecclesiae gremio, si repertus fnerit idoneus, vel si de ipsa non invenitur, ex alia assuniatur, salvo debitohonoreet
reveientia dilecti nostri
filii

eumapertamvindictamostendant.Observatores

tem hujus

nostri tlecreti Dei omnipotentis gratia

Henrici, qui impraesen-

protegat, et auctoritate beatorum apostoIorumPrti et Pauli ab omnibus vinculis absolvat. Nicholaus

tiarum rex habetur, et futurus imperator Deo concedente speratur, sicut jam sibi concessimus, et au nac upusiuuca seue pvimius, successorum illius, qui ab hac apostolica sede per
sonaliter hoc jus impetraverint.

episcopus sanctae

et apostolicae

Romana?

aecclesiae

huic decreto a nobis promulgato subscripsi. Bone-

.»^»»«»~facius Albanensis subscripsi r~
clesiae

-

Humbertus
»

sanctae ec-

Quodsipravorum »
fieri in

Silvae CandicUesubscnpsi.

PetrusOstiensis

atque iniquorum hominum ita rit, ut pura, sincera atque gratuita aelectio

perversitas invalue

Urbe non
taiis

possit, cardinalesepiscopi

cum

religiosis

episcopus subscripsi et caoteri episcopi numero 76 cum presbiteriset diaconibussubscripserunt. Item « Nicholaus episcopus, scrvus servorum
:

clericis catholicisque laycis, licet paucis, jus potes-

Dei,

obtineant eligereapostolicai sedisantistitem, ubi congruentiusjudicaverint. Plane postquamelectio fuerit facta, sibellicatempestas vcl qualiscum-

que hominum conatusmalignitatisstudiorestiterit, ut is qui elcctusest in apostolica sedejuxta consuetudinem intronizari non valeat, electus tamen sicut
papa auctoritatem optineat regendisanctamRomanam aecclesiam, et disponendi omnes facultates il-

omnibus archiepiscopis, cpiscopis, abbatibus, clericis ct laycis fidelibus, tam majoribus quam minoribus per omnes Gallias commorantibus, immo Aquitanicis, Wasconibus salutem et apostolicam benedictionem(il9).Quicumque sacerdos,diaconus
et

subdiaconuspostinstitutumbeataememori.e
duxit, vel

prae-

dccessoris nostri Lconispapae decastitate clerico-

rum concubinam palam
liquit,

ductam non

re-

rum lius;quod beatumGregoriumanteaelectionem suam nino contradicimus, ut missam non cantet, neque fecissecogn scimus. Quod si quiscontra hocdecre- r ,-„.° epistolam ,„„„ f ui; sententia promulgatum per ^ evangelium aut enistolam ad missam legat, neque evanerelium tum nostrum synodali . „ia„i;n nonmiiitratiim non
,

ex parte Dei omnipotentis auctoritate beatoapostolorum Petri et Pauli pracipimus, et om-

seditioncm vel praesumptionem aut quodlibet ingenium aelectus, aut etiam ordinatus seu intronizatus
fuerit, auctoritatcdivina

in

presbiterio ad divina officia
aecclesia recipiat,

cum

his qui praefata.

constitutioni obedientes fuerint maneat, nequepar-

Petri

e!

etsanctorumapostolorum Pauli perpetuo anathemate cum suisauctosanctae

tem ab
tia

quousque

a

nobis senten-

ribus, factoribus, sequacibus, a liminibus

Dei aecclesiie separatus subjicia tur sicut antichristus et invasor atque destructor toiius Christianitatis,

super hujusmodi, Deo concedd-ite, procedat. Et praecipientes statuimus ut hii praedietorum ordinum, qui eidem praedecessorinostroobedientesejus institutumservaverintjuxtaecclesias quibus ordinati sunt, sicut oportet religiosos clericos, sinuil

nec aliqua super hoc audientia aliquando ei reservetur, sed ab omni aecclesiastico gradu, in quocumque prius fuerat, sine retractione deponatur. Cui
quisquis adh.seril,
pontifici
..,..•,.-..,,.....

vel

qualemcumquc tamquam

reverentiam exhibuerit, aut inaliquoeum ...,„.....„...<,__,... pari confmiim sit mancidefendere praesumpserit, ^o,.; sententia oi». manpi.
patus. (Fol. 98.) Quisquis autem hujus nostri decreti

n u

manducent et dormiant, et quidquid ab aecclesiis competit communiter habeant. » (10G0) Hunc igitur Nicolaum papam adiens Walerannus abbasSancti Vitoni, quenmonia facta su
profundis ecclesiae Virdunenper ner comite Rutencnsi nro fundis ecclesue Virdunei. sis sitis in comitatu Rutenensi quos sancto Vitonc
aufercbat, id est Maderniacum Puliniacum et alios. optinuit litteras ab eo missas praefato comiti in haei

tcmerator extiterit, et Rosua praesumptione confundereet manam aecclesiam perturbare contra hoc statutum temptaverit,
vel

sententiae

perpetuo anathemate atque excommunicatione dampnctur, et cum impiis quando resurgent in judicio reputetur. Omnipotentis scilicet Dei Patris et Filii et Spiritus sancti contra seiramscntiat,etsenctorum apostolorum Petri et Pauli, quorurn pra.susumit confundcre accclesiam, in hacvita et in futura

verba « Nicolaus episcopus, servus servorum Dei R. Rutenensi comiti dilecto filiosalutem et aposto licam benedictionem (120). Cognoscentes tui anim propositum, et quod propter regnum Dei et justi tiam ejus voiueris renunciare temporali fastigio se:

cularium occupationum, confidenter tibi denuncia secundum quod tibi iniunximus cum ort mus, ut

furorem reperiat,
313

fiat

habitatio ejus deserta, et

ad os loqueremur

accclesiis Dei et

pauperibu;

VARI.E LECTIONES.
r.
e. u. c.

NOT.E.
(119) Cf. Mansi
t.

XIX,

c.

873.

(120)

Mansi

t.

XIX,

c

874

273

CIIRONIGON.


(fol.

LIB.

II,

27-'

defensoremteopponas,justitiaraquecisadquipendo in conspectu Dei excusatus cxistas, quod non sine
causa gladium portas. Et quia nostpum est te adraonere, si qua non negligenda cognoverimus te negligere, orando simul et prascipiendo auctoritate apo-

A

(1073)

(124), prnesidente

9G)

Domini 1074 papa Alexandro, Giraldus Ostiensis episcopus, Romanaj se-

Anno

igitur ab incarnatione

Romoe

ecclesias

dis legatus in Galliis, concilio Cabiloni habito Ro-

mam
cum

rediens, et apud Dlensem

urbem bospitatus,

nionemus, ut monasterio sancti Petri sito Virduni, quod vencrabilis vir consanguineus tuus Walerannus abbas regit, curtes quas in terra posstolica

clericis in a^cclesia dc utilitateecclesiae loque-

sessionis tua3 haberedinoscitur restituas, ne,

quod

batur. Erat cnim in eadem urbe Lancelinus Syraoniacus dictus episcopns, qui vocatus ad audientiam cum vcnire renueret, ctse indomoepiscopalimanu
militari defenderet, et

absit,adperditionemanima3

tuaa diutiuseasretincn-

episcopatum rctinere temp-

do excommunicationem ab antecessoribus nostris imprecatam invasoribus earum incurras. Nec volu-

mus dicasa parentibustuis
quitatem patrum in
filios, in

vel uxoris ture eas ser

cum civibus, canonicis scimajoribus, quid de episcopo agcrent, diccns, juxta Ambrosium inexpiabilem esse culpam
taret tractabat legatus
licct et plebis

visDei subtractas, quia justus

Dominus reddit ini terciam et quartam ge
1.'
*
i.

venditi ministerii

nerationem. Sicul enun conscia ventatis testatur onfinnilne antiquitas, Pnn.ifn.i Araantius, ., ~ sanctus Imnnflnn peculiaris vester
_
.

B

et juxta decreta sanctorumpatrum, Leonis, Gregorii, Nicholai et ceterorum, erga Symoniacos nullam misericordiamhabendam inser;

vanda dignitatc,

patronus, eascontradidit servitorum sancti
usibus.

Petri

quia quisquis per pecuniam ordinatur, ad hoc ut fiat hereticus promovetur et omnes qni ei consentiunt, et qui emendare possuntet
et

His acceptislitteris cumrcverteretur, apud Are-

non emendant,
sed favcnt
cis,

et

omncs

mare monasterium (121) veneno

qui contra illos npn sunt,

periit,

ct

Grimol-

dus successit. Capella vero ab inhabitantibusretenta est, sed postmodum requisita reddita est, etsi

co habeant partem qui prius commisit hoc peculiare flagitium. Dumergodehis

cum

intereos tractaretur,

ct, ut prffidiximus, illc

non tota. Et quia eo defuneto non

dictus

fuit qui litteras

missascomiti Rutenensi perferret, adhuc abbatia cum fundis retenta est. Nicholaus quoquepapaobiit annoeodem, idest 10G0, ab inc. Domini, et sequenti anno Walerannus decessit et sepultus apud eun-

episcopus audientiam subterfugeretjuxta canonum instiluta et sanctorum Patrum decreta episcopus querebatur idoneus, qui et saluti eorum invigilaret,
sollicitus superintenderet, ecce personuit ad aurcs eorum advenisse illic et «cclesiam qua tenebantur intrasse orationis gratia
et

animabus commissis

domnum Hugonem Lugdunensem camerarium, pra3Aloxander cinctuin et paratum ad equitaiidum ibat enim Rosuccessit (122) Millesimo quoque scxagesimo quinto C m:e ad sanctum Pctrum. Nec mora, Spiritus sancti anno. ind. 3 stella, quas comete dicilur,apparuit,et gratia corda suorum illustrantc, fit clamor etconcodem anno Etwardus Anglorum rex obiit (10GG, cursus fidelium, ocreatuscumcalcaribusinvenitur, Jan. 3) qui quia sine filiis fuit, consanguineum rapitur, tenetur in conspectu apostolicaBsedisvicasuura Willelmum Normannorum comitem post se rii suramo oranium favore etgratia deducitur quod rcgnare instituit. Sed Heroldus, contra sacramendignus sit qui possit aecclesiae prasesse ct ppodesse, tum quold Willelmo fecerat, regnum invasil. Ipso acclamatur. Reclamabatille,etvotispopuliparabat anno, mense Octobri, Willelmus mare transiit, et obsistere, quasi qui non posset nec deberesponso commisso praslio 2 Idus Octobris ruit IIeroldus,et legitiraoviventecastitatemaecclesi.v foeda scissione Willelmus die natalis Domini apud Lundoniam in corrumpere. In hac devota cOntentione placuitdiviregem elevatuset coronatus est, Anno ab incarn. nitati beneplacitam suae praesentis voluntatem in Domini 10G3 flnis fuit annorum circuli ,10 qui conder
II,

dem locum. Anno igitur
et

1061 Nicholao papaa successitAlexanobiit; cui tercius

secundo anno

:

;

;

;

ostensione lucis suis fidelibus declarare.

stat quingcntis triginta

Nam cum

duobus

annis, et sequenti

esset nubilus dics, lux in

ct dolor.

anno idem incipit circulus; in cujusfine crit labor Alexander papa Gyraldum Ostiensiemepiscopum, qui Pelro succcsserat, ad Gallias desliha-

modura spera> per aliquas

D

horasingreraioet facie splenduit ecclesiae, qua3 sic accendit cunctos quiaderantetvideranl,adlaudandam propriciationem divin» clementiae, utclamare

vices suas ei per Franciam ct Bupgundiam commisit Atille expraecepto papa^conciliumapud
pus. lilteris

vit, et

Roclenus episcoadprime eruditus et in lectione divinorum voluminumstudiosissiraus (123).
3,9

Cabilonem

ommbus Benedictus dominusDeus. quia respcxitdejecUoueni ecclesitfsu?, utvisitarct eam ct
tur nh
:

instituit, cui pra^erat

illuminwrettalipontiflcei Accessitet aliud mirabile divinae pietatis 5!0 indicium, quia, cum in cjus 3tl
electione omnis sibiin voce
322

laudis et jubilocor-

VARLE LECTIONES.
Voxjam
deleta.
£S0

-tatis deletitm.

321

ejus deletum.

3

"

in

vocc deJcta.

NOT.E.

o| num VII succcssorcm nactus
. r

KKMjr^u..

l

Grego-

est (123) Conciliura Cabillonense babili

T'-Tl', Mansi L XX
'


-

ut
,'
*

eslalur Acl0 "" m

fragmcMa

'

47> p i, K

m est6Non.

(124) Vel potius 1073,

275
dis applauderet BM ©cclesia,

HUGONIS ABBATIS FLAVINIACENSIS et praecipue*** se tali A gratantar jussioncm cjus
ita

216
susciperent, ct obedirent

rectore opitulatamesse^gratulareturjlegatuspaP e
\

ul antc ejus
sibi

" mente presaga quiddammirum
fl

327

in

eo pr®-

incrementa
sia,

ordinationem haecsuae meliorationis commissa per eumsusccperitcccleet

quiiem est serl majora ei praelecius eta Deo donatus huiceodestinarit 33t Altissimus. Nondiu enim BS8 quoniam exclesia pastoris officium proestalit
idens
,

:

Hu.ic. inqu.t

328

,

civitatl pastor
3::o
,

Obierat ipso anno paoa Alexander in ipso aposubstitulus eral
cleri et populi

•^

59

m

tolorum PetrietPauli natalicio,

Unanimi electione
in ipsa
ficio

GregoriusVII, qui
of-

Romana

secclesia

sub prnefato pontifice

,

cellentiori gibisserio (125) donabitu/r

8S4

twrus m divina m mtmera m gratim m fl26).
(vi,

dispensaCf. ss.

fungebatur archidiaconatus. Et licet ordinatio-

nis etconsecrationis ejus privilegium soliscardina-

306) Sic clamores et vota
ille,

omnium judicium

pro-

lilms episcopis Albanensi, Ostiensi et Portuensi, sit

bavit cseleste, elcclus
luit,

qui ncc valuit

nec vore-

commissum, Giraldus
iKui est,

ipse, quia aberat,

cxpcctatus

tot

praecurrentibus indiciis, voluntati divinae

sed qui vices ejus exequeretur subrogatus

eontrafre, compulsus est auctoritateapostolica

est.

Qui

demum

reversus, papae interceleraelectio-

morari
per

et

confirmata est super

eum

electio cleri et

populi. (Fol. 96.)

Quo

audito,

ipse qui

secclesiam

nem Diensis aaeclcsiaa innotuit, ct electum ipsum quam maximepaternitati ipsius commendavit. Non

Symoniam

invaserat et armis rctincre tempta

b

bat, dolens

unanimein assensum civium, et timens populigaudentiset adpia vota incalescentis animo, ferocissimum, domum si intumesceret, impetum
episcopalem deseruit

curarum

Angebatur enim mordacis connon scientiae, quam non effugere quibat, quia inveniebat quo fugeret, ncc suis jam ut solebat, ii)73 deSectabatur erroribus, a quibus puniebatur licet nolens et inscius et tamen adhuc exultabatin crimine, quia novis vctera obumbrando, peccatisse utcumque adjuvari estimabat. Putabateniminsigne
et recessit.

multo postipsequi commendabaturadvenit,etquia solam clericatus tonsuram babebat— detestabatur in mense Decnim Symoniacorum ordinationes cembrio per manum ejus usque ad presbiteratus gradura promotus est, cum hoc aliqui calumpnia-

,

estibus,

et

stimulis

rcntur Romanorum,

*

Romanae ecclesiae, a papa ordinandum nisi in eadem deserviret aecclesia. Quod tamen in ipso domnus autentica potestate sua fecit
ejus. In

et promerent morcm sanctae neminemlicetelectumantistitem

;

complacuerat enim sibi inilloanima quadragesimavero, sabbatoin presbiterum,
;

et spquenti

Dominica ad missas

in

episcopumeon-

esse virtutis, ubiest lapsuscriminis.

Sedjam

silca-

secratusest Sic post oclonos consecrationis dies
affatim imbutus divinis dogmatibus, et ubertim ro-

tur ejus mcmoria, quia recessit, qui aufugit, quia

quod indehite usurpaverat, non est expcctatus dimittere: ad plebis gaudium, ad cleri magnatorum quoque et infimorum tripudium flectamus articulum. Sublimatus cst electus noster cura gaudio et cordisjubilo
in pontifieali solio,

G

boratus a^cclesiasticis sanctionibus, benedictione perceptadimissusestad regendos filios, quibus pastor cl rect
>r

ordinatus erat. silendum,
in

*Sed nec

ill

id

quo egregie convalect praeordinataeac

acclamatus est

et

scittcstimonium probitatis cjus,

confirmatus episcopus de Dei et Christiejusjudicio, de clericorum pene omnium testimonio, de plebis
qiuc tunc alfuit suffragio, de sacerdotum
et

Deo

|i!;c:

;

i'!'

consccrationis ejus.
qu:e facta

Cum

post ipsam

suam elcctionem,
19, ad

estmcnse Octobriodie

bono"

rum virorum
lantia multa

collcgio. Invenit itaquepivitatem anvigi-

goris plcnam, tribulationibus circumseptam,

susoipiendos ordines Ilomam menseDecembri venisset, invenitibidempro simili expcctationc domnum Anselmum Lucensem ajlectum, virum

egentem, resepiscopi direptas, ita ut non invcnerit unde vcl uno die dereditibus domus
cpiscopalis vivere potuerit,
qui ante
ita

omni laudis prajconio dignum, nunc fclici beatun: excessu (127), in quo omnis laus secure canitur.
Cura hoc itaque tanto familiaritatis
vinculo connexus
et

ommnia

attriverant

dilectionis

Adco ut de omnibus totius vix unam baberet domus epiepiscopatus accclesiis scopalisaut mater aecclesia, cum fere omnes possifuerant.

eum

est, et ita sibi, licet divisa

habe
ad-

rcnt hospicia, in palatio Lateranensi individui

herebant, ut
l!

unum

viderisinc altero

mirum

viclere-

derentura militibuset quibuslibetseeularibus. N( c diu passus est suo in tempore tantam videre contrilionem et conculcationcm ecclesia?, quin potiusstatuitdecretum,utnulluslaicus optineret aecclesiam, aut partcm acciperet in reditibus aecclesiarum. Et factum est, divina coopcrantc clemantia, ut omnes

turhis qui eoruin noverant unanimitatem. Adeou
urbis praefectus

quodam

veritatis prassagio alterun
:

horum diem,
sit

sine

quod diesnoi luceet lucem diescomitetur. Lucebatenin
alterura vocaret lucem
nescia

ineorummoribusjustitiaeet pietatisdecus, praspon
dcrabat amicitia constans, mutabilitatis

VARI/E LECTIONES
3S7 ,w ap- deletum. lu praecipue deletum, 8as esse deletum. mirum deletum. 358 inqui papa) deletum. S32 3al enim deletum. Aii -ficmm praestabi -navit deletum. deletum. 329 -emest deleta b3 ° -us deletum. 338 3: 7 336 3:u -as deletum -a deletum. divinae deletun. -ur deletum. -sserio dona- deleta. deleta.
'

m

NOT.E.
(l"2b)

marsupio, (126jProvectus est in archicpiscopum Lug-lunen.
I.

e.

sem,

a

1082 exeunte vel 1083 incunte.
a.

(127 Obiit

1086, Mart. 18

*T
/-. .-_

CHKONICON.

— LIB.
in
.

II.

278

Jltatibus pares, caritate non impares, sui delectaKnnlnti CAiMiln rn.m + ^ m „1 "9 bantur copula, quia ct coaequalium .120 usus dulcior, et senum tutior est.Senes autem erant non longe.-_,.„
*.

A

septima universali synodo
_r»_._^

:

i

i

...

et

vitate vitae, scd

morum

maturitate. Et utinamgra-

380 patribus sub Adriano papa habita, capite3. « Omnis aolectio episcopi, presbyteri vcl diaconi, a principibus fecta irrita maneat, secundum regulam
dicit
:

....

a

quinque patriarchis

tiam virtutis et

fidei alterius,

quem secum

in

gloria

qme

Si

quis episcopus secularibus potcsta-

jam assumptum Deus approbat, imitetur et alter qui rcsiduus est, utcum transierint tempora pra?flnita, sint in caelestibus unum, quos divinus amor
hic dedit cssc

tibus iisus aecclesiam per ipsos optinuerit, depona-

turetsegregetur, omnesque quiillicommunicant.» Itcm in octava universali synodo habita a quinque
patriarcis sub Nicbolao I pontifice, cap... « Promotiones vcl consecrationes episcoporum concordans prioribus conciliis hec sancta et universalis
:

unum

(128). (1074)

Cum

ergo Romae
sua3, vc-

positi praestolarcntur

diem consecrationis

nerunt nuncii rcgis Ueinrici

Romam, rogantes

ne

contramorem praedecessorumsuorum domnus papa
eos consccrarc vellet, qui episcopatus aelectionem solam, non autem donum per regiam acceperantin-

decreto episcoporum fieri constituit,etstatuitatquepromulgavit, neminemlaycoet

synodus electione

vestituram. At ipse convocalis cardinalibus legationem regis aperuit, ct quid sibi ad hoc respon-

dendum, qnid essct faciendum, ammonuit. Quibus respondentibus usum aecclesiae hunc esse, hunc haberi pro lege, cum auctoritas ois nulla ad boc suffragaretur, in Luccnsi tamen ciecto cis adquievit,
ut consecrationem

B

rumprincipumetpotentumsemet inserere electioni vel promotioni patriarchae vcl metropolitae autcujuslibet episcopi, ne inordinata hioc et incongrua
fiat

confusio vel contentio, praesertim

cum nullam

in

talibuspotestatem
dcrc
sibi

quemquam potestativorum

lay-

corum habcrc conveniat,sed potius

silere et atten-

usquequoregulariter a collegio aecclesiae

ejus differret, donec investitu(129). In

suscipiat finem electio futuri pontificis. Si quis vero

ram episcopatus ev regio dono accepisset
Diensi vcro

adquiescere noluit, sed eum prima quadragesimas ebdomada, sabbato in presbiterum, ctDominicaconsccravitin episcopum (130). Et quia vidit hoc sanctorum Patrum adversari decretis, ut
gis,

incanonicaelectioneepiseopipraevaleretdonumreimmo multoties ipsam aelectionem immutaret

laycorum ad concertandum ct cooperandum invitatur ab aecclesia, licet hujusmodi cum reverentia obtemperare asciscentibus. Quisquis autem secularium principum et potentum, vel alterius dignitatis laycus, adversus communem et consonantem atque canonicam aelectionem aeeclesiastiei ordinis agerc
temptaverit, anathema
tiat. »
sit donec obediat et consenItem ex concilio Niceno, cap, 6 « Pcr omnia
:

vel potius irritam faceret,

eodem anno

(131)

in

Ro-

mana synodo SOepiseoporum, considente presbiterorumetabbatummultitudinejuxtadecretapontificalia et

institutiones canonicas nc hoc amplius a

guoquampraesumereturprohibitsubinterminatione anathcmatis, decretum faciens in hec vcrba « Si quis deinccps episcopatum vel abbatiam de manu
:

manifestum est quia si quis prater voluntatem et conscientiam metropolitani fucrit ordinatus, hunc sanctum ct magnurn concilium statuit non debere cssc episcopum. » Item ex concilio Antiocheno
cap.... « Si quis presbiter vcl

diaconus per seculaoptinucrit, deiciatur,

rem dignitatem ecclcsiam Dci
ct ipse et

alicujus laycae personae susceperit, nullatenus intcr episcopos vel abbates habeatur, nec ulla ci ut episcopo vel abbati audientia concedatur.

ordinator ejus a cominunione modisomnibus abscidatur, et sint sub anathcmate sicut Simon

Insuper

ei

gratiam beati Petri ct introitum ecclesia. interdicicimus, quoadusquc locum, quem sub
*

magus a Pctro. » fn electione igitur et consecrationc domni Diensis evidenler ostenditur operata
divinitas, quia .... -WV, VJUIU
X...
,

-~ crimine tam ~ "**««

miDitionis
.'ll,n.r. atriae,

quam

inobedientiae,
.ln_./...u

quod

est scclus ido.

a.celesi.c

__.™:i.-i._ __•.._ „ deserit. Similiter ctiam de infe rioribus aecclesiasticis dignitatibus constituimus.
..ni. non

ennii cepit,

pcr hanc occasionem O1UH.I1U l^UI 1'UHV UvlUOiULI.Ill sanctae Dei sub papatu domni Gregorii multis retro
J/V.I

Item

annisobnubilataaelectionisaecclesiasticae splenduit veritas. Viderint igitur viri cordati quid juris impcratoribus, regibusct principibus
tificis
in

...

.

:

Si

quis imperatorum, ducum, marchionum,
alicujus :ec-

aelectione pon-

comitum,velquilibetseculariumpotestatumautper sonarum investituram episcopatusvel
uesiasticae dign.tatis dare prjesumpserit,

reservetur.

(Fol. 97'.)

ejusdem ementiaevinculo sc astnctum sciat.» Sequutus est uiem in hoc Patrumexempla, licet jam per multa mnorum curncula dampnabilis h.vc consuetudo noievisset, et in usum conversa esset. Dieitur enim
339

D

ubi

Commisit autcm ci vic< ssuas in Gallia, plurimum Symoniae serpebat pestisiniqua;quia
illic

perrari

erant, qui non essent

aut Symoniaci

ant a Symoniacis ordinati, aut per
investiti (132).

manum

laicam

Plurimum illi inculcans, potestate data non abuti, quo minus depravata corrigeret,

Coa.qualior

VARLE LECTIONES.
c.

NOT.E.
(}28J At (129) contra
<uc.

Hugo anno dcmum 1100
Gregorius

obiit.

Kal. Apr.),.,

md,

12,
;

1.

e.

in litteris

Regest. I 21 monet ne ab Henrico rege Invet»turam acmpiat Kal. Sept., ind. 12 (1073)! K. CC,,;Ui 011 I1,, -°'" s Gregorius in Re•os rni esuo 1, rn'?M oy l.tteras ded.t ad comitem Diensem vn
>

adAnselmum

ipso consecrationis die
-20

10.

m. Martii 1004

Pascha celebratum est dic

Aprilis K. (131) Sequenti
a.

anno 1075, ut docuit Pagius ad h
I,

(

.

i

K.
(132) Cf. cpist. Grcgorii Regist.

,

79. K.

.

279

dnmpnanda
docenda

recideret,

HUGONIS ABBATIS FLAVINIACENSES sancta et honcsta doceret, et A sane de eo omnes qui novcrunt
nium, levissimum quidem
et

2X0
perhibent testimo
et

faccret. Scripsil et ad praelatos Gallicana-

eum mcnte

corpore,

rum ecclesiarum,

quas sunt juris sancti Pelri, epiin

tamen gratum

fuisse, et ita seculo

deditum, ut
essc
vidit,

stolam pro suo censu debito beato Petro

haec

ejus

jam

facta conversio
'

omnibus videretur

verba:«Gregorius(l33)episcopus,servus servorum T)ei, omnibus abbatibus et praelalis tam monachorum quam et canonicorum per Gallias constitutis, salutem et apostolicam bcnedictionem. Fratcrnilatem vestram, dilectissimi fratres, laterc minime credimus quasdam a3cclesiarum vestrarum beato
nobis annuos census persolvere ex prascedcntium Patrum institutionibus debere. Sed quia

miraculo.
coepit

bi

vero voluntati satisfccisse se

jam aliquando tedere quod libuerat. Sed

rursus inter ipsa conversionis primordia dum cuperet sc extendere ad insolita, reverberatus ani-

mo

proclivior rcdibat ad solita. Vicit
ei

tandem metus

mortis
suit,

gehennas hominem. Crcdidit se satis tulo
dcseruit, et ad

Petro

et

periculo, Christi protectus auxilio.

omnia

Omnia postpoCasam Dei se contulit,

quidam vestrum parlim

negligentia, partim

vero

ubi tunc temporis nulhe divitiae, nulla gloria, sola

tenaci induratione ha>c hactenus minus plene
340

quam

habitantibus sufficiebat inopia. Vasta erat heremus,

oporteretegerunt,hosutemendarietdebita solvere
studeant,

utpote quae anteannos20habitationeshominumnon

omnesautem
1

ut apostolico praecepto:

3

noverat. Sanctus illam Robertus primus incoluit,
qui animo et corpore niundo mori et Christo vivere paratusfuit, quod libellus de vita ejus scriptus (136)

Cuireciigalrectigal,cuitributumtributum,o\)\,e\\\peretis

commonemus. "nusquisque enim non quod
quod
alterius, querat
;

suum

cst, set

quoniam

si

di-

plenius elucidat scire volentibus.
carn.

goe redarguitur, qui prout oportet propria non largitur, qua sententia dignus est, qui nec aliena rapere, nec debita metuit retinere, dicente

Dom. 1043

341

illuc vcnit, ubi
3* 3

Anno enim ab inpraefuit domui 3 "
1067,

nnnis9,
nis V6

et fnctus

monachus

etabbaspraafuit an-

Domino

u*

:

(13*;, el migravit

nd

Dominum anno

Qiue rvltis utfaciantrobis,
F.t
:

liacfacite ct ros illis.

Quod

tibi

non

ris, alii nonfeceris.

quia dilectum filium nostrum

Nunc igitur, Hugonem Diensem

cpiscopum ob
et

ascclesiasticae utilitatis diversa nego-

succcssorem suum designans nomine Durannum. Ad hunc ergo locum veniens, cui postobitum pra3fati patris pnedictus abba Durnnnus prtcerat, sumpsit animum el formain discipuli, sed mox compulsusest magister
ficri, et

cia in Galliasviccs nostras

exequuturum mittimus,

prioratussuscepitoflxium

quia nemini potius credere debeinus,
a

quem

in

omnibus

nobis sibi injunctis fidcliter cgisse com-

jussu abbatis et lotius congregationis. Tristabatur, quia quod desidcrnbal esse nequibat et quia aliis
:

pra3cssc rogabatur, ipse in sc de se mirabatur. perimus, qurc nobis ex ccclesiis vestris specialiler Triennium in ipso mansit officio sub abbatis impedebetis, vos illi ad nos pcrferenda persolverc, ac ~ rio, providens pro possc el nosse necessaria paupede retcntis satisfacere jubemus. »

Casam Dei (134) monasticum susceperat babitum domnus Jerento, mense NovemIpso anno apud
brio, die
1.

ribus Christi, et insudans utililatiaecclesis.Promotiones ascclesiasticorum graduum adeptus est pcr

Hic ortus territorio Viennensi,
est

patre
dili-

manum domui

Ilugonis Diensis cpiscopi,

a

primo

genli cura et industria a

Arnaldo, matre Agnes nomine, nutritus domno Hugono Cluniacen(fol.

sium patre,

98) litteris etiam

imbutus

cst ab

usque ad septimum. Invigilabat enim idem sollicitusgregi sibi credto, et legationis sibi creditas sollicitasservanscxcubias, primumeonciliumcelebravit

his qui majoris auctoritatis vidcbantur inCluninco.

apud
(138),

Postquam vero
tati

adolcvit, scculo adhesit, et

fnctus

tem

Ansam, secuudum apud Clarummonin quo Slcphano Arvernensi episcopo,

est velut expers gratise

quam adeptus

luerat, levi-

Podiensis scdis invasorc, quia pro ambitione male

omnino studens, canonicaa
militaria

professionis

normam

sedem sunm deseruerat, Willelmo quoque Symoniaco et invasorc scdis Arvernensisdeposito,(1077) consecratus est praefntus abbas Durannus Arverno.

rejiciens,

potius instrumcnta appetens.
crescerc,

Studebatque seculo
tcrat.

non Dco. Aniinus
11011

quielis impatiens, laboris impiger, domari

po-

rum episcopus, peracto decennio regiminis

.....
sui

111

Implebatur in co illud etlmici (13:;) verissi mum de juvene inbcrbi testimonium, cujus quia nostrum non cst meminisse, qui novit recolat. IIoc

D

\-

loco Casaa Dci, qui etiam post biennium petitioneet !untate fratrum curam rcgiminis Siguino dercli-

quit.

Tertium Divioni. Persequebatur Symoniacos,

XAR]JE LECTIONES.
340

-bita sol- deteta.
sa.

3

" M

.

.

.

c,

;

numerum

rcstitui

ex

cliron. Malleacensi.

3<

*

d

.

.

.

.

c.

rox absc

3U

nuwerum

suppleri ex chron. Malleacensi.

NOT.E.
(133) Desideratur in Registro Gregorii. K. (134) S. Robert-la-Chaise-Dieu, dicecescos
(137) Scilicet ecclesia3, et cellas

prope eam con
litte

Cla-

slr

1

1

C 1 96
11

romontana;:
(135) Iloratii, dc artc poet. 161 seqq. (136) Auclore Geraldo de Venna expolita a Marbodo; v. Mnbillonii Acta SS. ord. S. Sa3C. VI, tom. II, pag. 183.

(138) ilabitum est
ris

Idibus Augusti, ut ex

llu^onis Diensis ad

demum
Bened.

chiepiseopum patet. hoc concilium congregntuin essc docent litterr Gregorii ad episcopos Gallia^, quas vide infra. K

Rudolfum Turonensem ar Mansi XX, 483. Anno 107"

28!

CHKONICON.
ei jugis

eo

LIH.

II.

282
in scculo,

pugna, conflictus fuit perpetuus, quos etiamprout potuit abaecclesia clinii-

adversus quos

A

nisejus,

quam hahuerat

infrcnaverat

mo

j

nastici ordinisct regularis gravitatis

frcnodans

in

ortbodoxcs substituit. Anno ab incarn. Dom. 1075. Grimoldus abbatiam (139) dimisit die sancti Nicbolai. Rodulphus
navit, et

exemplum omnibus sub remigio alarum suarum

confugientlbus, non desperare de sua misericordia,

cujustanla inisto adoptionisfilioagnoscebant beneficia. Concilio ergo inito, circumsedentibus Patribus tractatumest de multissanctaeecclesiae utilitatibus, ct earum determinntio secunda, tertia quo-

succcssit, ordinatio ejus die sancti Urbani.

Anno ab
gelu

incarn.

Dom.
7.

1076, 10. Kal. Mai terrae

motus factus
Martii.

cst, feria 6, luna 14, et a

hoc anno

fuit

magnum

Idus Decembris

usque Idus

que

et

quarta protelata est die. Accusatus cst
clericis

in

eo-

dem

concilio RemensiseccfesiseinvasorSymoniacus
a

97,)Quartum concilium tenuit Augustuduni (1077); pro quibus autom causis Eduense celebratuni sit concilium, in litteris domni papae advcrtere licet, quarumtextusiste est Gregorius episcopus, servus servorum Dei, dilecto in Chrisio fratri Hugoni, veneraUli Diensi episcopo, salutem et aposiolicam oenedictionem. Gerardus Ca(Fol.
:

Manasses
officio,

Remensibus;

et

suspensus ab

quia vocatus ad concilium ut so purgaret,

non venit. Qui cum canonicisRemensisaecclesiae accusatoribussuisaconcilio redeuntibus plurimas parasset insidias,

demum domos corum

fregit, pras-

g

bendas eorum vendidit, etbona eorum diripuit.
de

In-

cum

a

Roma

litteras accepisset, ut in concilio

meracensis clectus ad nos veniens, etc. (140). (Fol. 98.) Juxta bec itaque mandata apostolica congregata est synodus venerabilium Patrum apud

otim sex se purgaret episcopis,

Romam

ivit(142).

Quinta autem

die, quia

Lugdunensis sedes, Hum-

jEduam, sub tutela

et protectione Christi domini,

assensuetlaudeHugonisducis, annoabincarnatione Itomini 1076 (141), ubiconveneruntexFranciaetBurgundia multi illustrcs viri.episcopi et clerici,abba-

tesetmonacbiquamplures,annopapatus(!omniGrcgorii VII, quarto. Dux Hugojusti tenax Burgundiae gra3erat,Linguonensema3CclesiamRainarduscognomcntoHugo rcgebat, viradprime rhetoricisinbutus studiis, clarus ingenio, sermone facundus, scientia
prajditus.affabilisalloquioetprudensconsilio.Obie-

bertoSymoniaco expnlso et in locisJurensibus monacho facte, vncabat antistite, a latere domni Linguonensis aelectus est Gebuinus archidiaconus, vir morumprohibitalevenustuSjUt prasficereturLugdunensi a3cclesia3 (143). Hoc totius concilii acclamavit assensus, hocetiam Lugdunensis cclesias clerico-

rum

et

tis affectus.

Iaicorum quiaderant expetiit bonre voluntaP.aptus igiturab altariquo confugerat,

diligentiusservatur, ut indie Dominieo

more solem-

pni benediceretur. Doluit super hoc Linguonensis

episcopus, elerusque qui aderat Linguonicus; quia

ratannoipsoDivionensiscenobiiabbasAdaIbero,ct,
de abbate substituendo inter monachoslocidiversa fercbaturclectio. Quod videlicet
ut in talibus assolet,

p

amisisse videbantur virumin ascclesiasticiset secuIaribusnegotiis pernecessarium,cui plurimuminnitebantur. Sed prasvaluit concors sententia concilii,

cenobium antiquas

nobilitatis religionis stcm-

quiasicerat prasfinitumetplacituminocuIisDomini.

matc sub Willelmi abbatis rcgimine fuerat decoratum. SedtuncRoberti ducis violentia etpraelntorum incuria, subditorum quoque segnitia a pristino rigore videbatur aliquantulum imminutum. (fol. 98'.)
Etquiaquodintusccciderat,forisdiiistarenonpoteerat religionis, foris cumulis dcsolationis. Pro tantis angustiis anxietatibus et triburat, intus

Sexta jam sessionisdie assurgit Linguonensis idem
e
na3 eloquentiaa, ratione

medio circumsedentium, et ut vir nobilis composita attentos
et benivolos, replicuit aliqua

et

urba-

sibi red-

dens auditores

dc dameruis-

pno
sent
in

ecclesias sibi commissasillato,

quod quasi

parum

ei oculum, cui suum tulissent archidiaconum, quo spesomnis, in quo refrigcrium, in cujus sibi

quorum erat mens saniorpastor querebatur idoneus. Pontifex Linguonensis et dux,
lationibus, ab bis

crat caritate solatium. Sic honesta

vcrborum
Olias

serie

matris desolationem plangens, et

orbitatem
aacclesi.a?

istud prospicere, concilio intererant; de multis enim, ut praescriptum est, partibus honesti

qnorum erat

nontacens, replicat anliquam nobilitatem

Divionensis, zelum Willelmi abbatisin rigorejustitipeet fervorcdisciplinie,'etdislrictaordinismodera-

convenerant. Aderat inter alios etiam priorCaspe Dei,utquerimoniamfaceretinjuriaillo

quamplures

D

tione,

nunc autcm

in

obitu abbatis omnia ad nichi-

rum aecclcsiam suas illatarum quem quia ante conversionem notum habuerat Lingnonensisepiscopus, nuncinaspectuimmutatae babitudinis cordisctcor;

lum fcre redacta, intus parum religionis, foris cumulos tribulationis, adco ut quas quondam multis
aecclesiis pastores etrectores idoneos praeposuerat,

applaudebatetcongratulabatur ei, divinam collaudanspotenliam,quiIenitatem dissolutio(139) S. Vitoni. (140) In registro Gregorii IV, 22,

poris ejus

nullum qui ei praesset dc suis invenire posset. (Fol. 99) Confugere sc profitetur ad Dei bonorumquc vi-

NOT.F
(142)

Ex Registro Gregorii

V, 17, patet

pi\Tter

chronologica
lur Fxcarolo,
;

:

Datajnxta Padum
iv

adduntur signa in loco qui dici-

Diensis Mansi

Idus Maii, uidiclionc, i:i, i. e. 1077 Vide iu Gregorio VII. (141) Idibus Septembr. Vide epistolam Hueonis
t,

XX, 492.

archiepiscopum Remensem accusatos fuisse Hugonem Bisontinum, Ricberium Senonenscm, Gotofredum Carnotensem, Richardum Biturigonsem, Rodulfum Turonensem. K. (143) Epislola Hugonis Diensis ap. Mansi XX
488 K.

Manassen

:

_'s.:

rorum oonsilium,
providere
solatium.
et

ut

HUGONIS ABBATIS FLAVINIACENSIS anxietatissua?, cujiis crat hoc A maomniumexultatione et
in

284

disponere, aliquod
perorasset,

rectore substi.

tuendo, qui vere rector dicereturet esset, iaveuiret

Cum

et a

Legato spc promissa

tripudio,domnus Gebulinus in Lugdunensem archiepiscopum ab ipso Romanaesedislegato,et praefatuselectusinabbatemDivionensemapraedictoLinguonensiepiscopo. Multatunc
utilia et sanctae Dei ecclesiae proficua in illo tractata

consiliiet anxilii jussus esset edicere,

quemeidem
:

officio dignum de circumsedentibus, quia in ipsa

et definita sunt concilio.

Quo

soluto, ad sua quique

aecclesia non inveniebatur, vellet

praeficere

ille

redeunt.

Lugdunum
in

praesul adivit,

archicpiscopum

priorem Casae Dci manu designans, et simul in verbis procumbens, ct genua flectens: Dale, ait, mihi huncpisc&m defonte Dci. Et ut facilius postulata acciperet, Hugonemducemsibisociavit inprecibus, ut ejus mereretur bonitas quod se per so

beatificandum

gloria caelesti civibus expectanti-

bus

et

desiderantibus assignavit,

quem cum gaudio

totius urbis in scdc praedecessorum ejus Hyreneiat-

quo

Fotini ante

tempora secularia preelectum loca-

posse diffidebat. Oculi ergo

omnium

in

cum

qui ro-

vit. Nec fuitvana populi exultatio, quae indiesaug mentatur, et fine carebit, quiapastor eorum benig-

gabatur diriguntur. Sed quia praefatus Romanae sedis legatus noverat, virum acris esse ingenii et animi,et dissolutionem novcrat habitatorum bcict
inslabilitatem terrae, parcensei,

nus, in arcep^li sacerdosjambeatificatus (144) dum vixit illi adhesit qui cst corona sanclorum et exul-

g

tatio, qui loco

nontenetur,

ct

tcrmino non augusta

quamquam

nosset

tur, ncc iine concluditur.

A quo donatus praemio

utillimum, ln concedcndocrat

etiam qui cum priore a quibus poterant electioni contradicere;sedquiavoluntas fuit Domini, in cujus manu corda sunt rc-

Temptabant Dci venerant, modis Casa
difficilis.

immortalitatis beatae,civibus ct omnibus adse confugientibus patrocinatur. Cujus quia jam in pacc factus cst locus, ct in Syon caelesti habitatio ejus,

gum,

ut petitis

mulgavit concilii.

annueretur auctoritas et laus proIllis ergo tumultuantibus, vimquc

quo nisu poterantinferre parantibus, hic dum clanculo fugam pararet, jamquc elaberetur, capitur,
tenetur, et flens

oremus eum, ut et nos, qui felicibus cjus gaudiis non invidcnms, piis suis precibus ad se trahat, cursum nostrum in bono deduci et expleri optincal cum, qui cum ipso uno in roco aelectus, uno ct prcdie cst consecratus ulinam tam sortc bcata
!

multumque dolens,suis etiam
in

resi-

stentibuset contradicentibus,

conciliumlreduci-

cibus indefessis protegat, et dilectores suos et veneratores secuni in celesti gloria nos ascribi faciat.

tur,etepiscopoLinguonensilaudecircumsedentium permanumredditur:aquosollicite]custodiendus,remoto suorum amminicuio, solus deduci est jussus Cumque moneretur a praesidente episeopus, ut de concessisDeogratiasageret,etvirumhonoredignum sibi commissumadjuvarct,et in omnibusut decebat honeste tractaret, praedecessorum, Brunonis scilicet cpiscopi Willelmi abbatis,

Stcphanus auLcm Podicnsis invasor eum Dicnsi episcopoRomanaesedislegatoHugoni multasparassct insidias, novissinic euntem cum ad concilium

p J

apud Clarum Montem, cum canonicis ante altare
sanctae Mariae convenit, ct se placitis ejus de episcopatu oblcmpcraturuin, si in concilio fons causae

quorum

Laudabilis

ejus prolongaretur, promisit. Clerici quoque idemtidem promiserunt, si promissis fidcm cpiscopus

praedicatursocietas et caritatis unanimitas, mentio-

servarc nollet, se

eum

dcserturos, etRomanae sedi

nem

faciens

:

Si, inquit, istttm non adjuvero, nondi-

lexero,

Bruno
cL

non ea tractavero caritate ctdulcedine, qua ~\Yittetmum,deperso?ier ab honoremeo. Divio-

obedituros, Igitur post expletioncm concilii Clarimontensis, propter pactionem quam ipse promise-

ncnscsautcmfratresconciUopriniodieinterfuerant,
quia pcr sc nequibant, electione pontificis sui ordinare aeccLesiam concesserant. Sexta crat feria

qua haecfactasunt; etquia eleclio fratrum, quibus praeesse debebat, ut assolet requirebatur, hec fuit
diffinitioconcilii,utsidieDominicofratreseiectioni

quibusa praefato Diensi episcopo monereturabepiscopatucessaturum.anteexpletionem dierum statutorum, cum jam Lugdunum venisset, ad Podium rediit, paucis secum comitibus assumptis, donnusHugo, quia omnes tyrannidum I
ral infra dies 15

vasoris illius suspectam habebant, el in celebratio nemissaepost recilatum evangeliuin intrepiduscle-

consenticnles advenissent, eieetus benediceretur si nonelectio cassareturet adsua regredi sineretur.
:

rum

D

populum, quia erat absens Stephanus, de pactione cum eo facta convenit, et ne ei in posterum
et

Ob

id

ab episcopo

et

duce nuncio praepeti cursu Di-

vioni directo, dic ct hora praestituta fratrcs adve-

niunt, electionem factam scripto roborant, et obcdientiae

obedirent apostolica auctoritate prohibuit, data in cum qui se absentaveraf, cxcommunicationis sententia, si ulterius ecclesite incubare praesumeret.

ejus subdi non reformidant. Laudant in

Quam
:

ejus

excommunicationem domnus papa

jubilo

cordis et oris
in

eum

MS- S*7

Dominum et magnificantcs unumexaltant nomen ejus in id ipsum.
igitur die, id
est die

confirmavit, scribens cpiscopis Galliarum in hsec

(Fol. 99'.)

Uno

Dominico

13

Kalendas Octob. consecrati sunt apud
.«s.in

Eduam

siuii-

verba « Gregorius episcopus, servus scrvorum Dei, universis Galliarum episcopis et cunctis ordinibus sub

VIABJE LECTLO.NES

cum

c

NOT;E.
144) Obiit
a.

1082.

285
eis constitutis, quae
et

CHIiONinON.

— LIBH.
:

286

pro meritis debetur, salutem apostolicam benodictionem. Notum cssc volucaritati vestras (143), etc. »

A

mus

Igitur electus noster, Linguonensi comitatus episcopo ad sibicommissum locum deveniens, ingressus est Divionense coonobium, quod numqxiam antea vider.it,

attendens nuno feliei exercitationc virtutem nuri dum, clamet in jubilo cordis Hacmutatio dexterceexcelsi fPsal, lxxvi, 11). Ceperuntjam ad ejus

monita multi nobi.lium et mediocriura sua relinque^ qucre, etregularidisciplinaejsesubdepe, sequeabne-

mense Septembrio

gantessubejus ducalju Deo regi uni et vero militare,
(Fol. 100 Celebravit

die 21 , et quia lo-

cumillum
sel

etquinumconcUiuml078don

provisore vel pasloro propitia ditasdivinitas, ex tunc ct modo beneficiis multis
tali

cjus

declaravit pietas.

Invenit rcrvorem ordinis,

quem in predecessoribus fuisse acceperat, tepuisse tum praslatorum incuria tum subditopum segnitia babitacula servorum Dei usibus instituta laicis intrantibus et cxeuntibus
religionis,
foris

nns Dicnsis episcopus apud upbem Pictavorum 046), ubi quanta Deus operatus sit et quanta erga servos Cbpisti diabolus conatus sit, ex lilteris ip-

communia, intus parum

domino papaB dipectisconjicerepossumus, qua Domino ac meritis beato papae Gregorio, Hugo hurailis ppesbyterDiensium, in domino Deo salutem. In concilio, quod Pictavis per
sius

rnin textus isteest:

nnuw

s tipendns

acervos tribulationis. Ecclesiara egentem, cre alieno oppressam,

ornamentis ecclesiasticis spoliatam. Urebatur ob hoc curarum estibus, quatiebatur cogitationum
fiuctibus,

B

cum aliquo fructu celebravimus, multa nobis perioala prius in itinere, multa nobis adversa
in

ratiam Dei

ipsa civitate,

rc.

cum

tum in concilio,tura extra exsliteEcce enim pex Francorum contparius sibi ipsi,
celi, raisit litteras

videret

suscepisse

se

regendam

quia contparius erat regi

nominis, magnae antiquitatis ct antiquae dignitatis, et se conspiceret egentem omnibus bonis, intus et extra omni destitutum solaminc, quo fultusregularit. rcumsibi commissisDco quiret servire. Hocenim sibi summum et
crat refugium in verbis

secclesiam magni

primum

mibi, in quibus confitebatur Domino, desiderio desiderans se vocari filium meum, et cum omni gloria

bonore aucloritatem nostrae legationis commendabilem efficiens. Deindecoraiti, tum etiam episcoet pis sui juris litteras misit adjurans eos omni attestatione, el suae majestatis ac fidelitatis reos esse instituens scilicet comitem, si pateretur nos uspiam ubi posset conventicula et quasi concilia, sic
:

Domini dicentis:
ejus, et
vi 33).

maximum Primwm

querite

jicientur vobis (Matih.

omnia adNovcrat, quia cum CPesceretinteriuspeIigionisstudium,exteriopisquoque substantiaa accederetsupplementum.
(Fol. 102.)

regnum Dei etjustitiam

eo vocans, celebrare

;

episcopos vero,
et

si

interessent

Ad quod sectandum

vel nostris faverent decretis, in quibus

quia sui

eum ex equo non

adju

ant uumacum abnt, consihum et auxilium ab abnateLiuniacensc qua3sivit,quia dc bateCluniacense qiKosivit.nnia do loco illo perWi. illn np..\vii. Ielmum,praedecessorem suum, recolendae memoriae virum, fons derivaverat religionis,de

splendorem coronae ejus obfuscare
...i

nitebamur principum re.

p gni ejus. Ex bac ergo adversitate inimici veritatis ^ audaciam nacti, ....i.,, ;...,..)<., onri,,,,;,,,!,,.,.!; nobisinsultandoeospene traxerunt
in

quo postmoduniomnibusvicinis,exterisquoqueetlongepositis, satis abundeque propinaverat.Nec ut volebat invenit.

videbam,

sinistram, qnos considerabam ad dexteram, et et non erat qui cngnosceretme. Ecce enim

Quesivit a Deo cordecontrito et humiliato et in-

prope est enim obtritis corde Dominus et sacrificiumeigratissimum spiritus eontribulatus.

venit:

pestis ct dedecus sanctae aecclesise, archiepiscopus Turonensis, et ciim eo episcopus Redonensis, superbissime perversi, totum peneoccupaveruntcon-

Ad

fontem igitur Dei bie,
nensis cpiscopus

quem inelectionesua Linguo-

piscem de fonte Dei nominaverat,

cum ab equo dejecit, et bujus Redonensis socius eques dejectum illum vulnere confodit qui pro ea misso,quemviciorumpruriginescntinosumpurgare " ,^.5,v.,v uvjvu.iuiiv et vulnere in mortem occubuit. 1\0S igidejectione ci> niimiv m inur.cill UCCIIDUI.. Nos lgl,. pt ,- n ,,..„ nt ^^^P^aquaspennisvirtutumdan-Dturmultopum precibus inclinati nondum depositafim 'r tesimmisit.Exhispriorem constituit, cctcris offloia tum, sed interim suspensum, quia suas ulilis erat
;

rediit, pisces octonos octonae bcatitudinis virtute coruscos secum adduxit, quos vere pisces dixerim prosedula meditatione spiritualitatis, quam intendebanl,ut piscis aquam fluminis et

cst reus clericum, ordinatusest in episcopum; promissa prius ac postmodum data pallii cappa ab episcopo Andegavensi Rcdonense

cilium. Redonensis

namque comprobatus
in

quia non prius ordinatus

tamen

illud nesciente, set aliud anlc

ordinationcm

confitente; scilicetcum equesesse, cquitem inimi-

fonti

sibicom-

:

r\

deputavit, ut eorura exeraplo doceret reliquos vicia calcare, virtutes appetere, et desuetos animos habitantium assuesceret

singula

aecclesiae,

vestraemisericordiaepr.Bsentandumet ju-

mopibus religiosorum. Sed quid multis immoror? Tanta acta sunt
ejuslaboreetindustria,Deiprfeduce gratia, ut qui vidisset antea locum torpere negligentia. confusum

dicandum rcliquimus. Turonensis vero comprobatus est ante episcopatum dccaniam emisse, quam
ex consuetudine ejus ecclesiae, nisi qui jam sacerdos fuisset vel jam futurus sacerdos esset, habere non possct. llic igitur Turonensis nullo modo cano-

XOT.E.
(liblData Bibianellox. Kal. April., iud. 07/.Rcg S tr. IV, l9.Vide in Gregorio VII
l:;, i.

e

.

Dc eo
a.l

(146) xviii Kal. Febr.

papam, Mansi XX,

ex epistola Ilugonis Diensis 490. Canones vidc ibidem

498. K.

o

2*"
nicc electus, non

HUGONIS ABRVTIS FLAVINI\CENS1S
potuit optinere
a

288
libenter

rege

donum A

positi,

aut etiam
et

dampnati,
reportant

currunt
misericor
in

cpiscopatus, usquc

dum nepos

hujus ipsius por

Romam;
gorem

ubi deberent sentire ampliorem n-

praefatam decaniam fuerit adeptus. De Symonia ctiam aliter accusatus est, quia cuidam milijuvisti silvam promiserit, si pro episcopatu eum

uummos

justiti»,

inde
;

quasi

set.

Quod cum postea

miles ipsi improbasset, An-

levibus diam pro voluntate et exercent praesumpserunt peccare, postmodum aptissimam ncgociationem cum tyrannidc in comqui antea

nec

degavensis episcopus affuit, qui nobis ex eodem clara voce testimonium perhibuit. Longum est, pater, enumerare turbas et lonfliclus, quos et quantas,

missis sibi aeeelesiis.

Ora, sanctissime papa, pro

quomodo

et ubi hic

Turonensis nobis intulerit:

aliquando pro Rodonense numquam ratiocinando scd sempergarriendo, aliquando pro*seinclamilando, cum oinni suorum garrulitate et impudenti audacia clericorum.

servo sanctitatis vestrae. (Fol- 100.) Domno Gregorio summo pontifici, paRemorum artri ct domino suo, M. (147) Dei gratia chicpiscopus, fidelem servitutiset obedientiae sub-

me,

inutili

jectionem

ct

intervcntu

orationis devotionem. Vestro, domine, M. et obsccratione reddidi dominaa

etiam archiepiscopum Lugdunensem penc inflecterent ad tuitionem a u««., LSi ncnseiii )ciiuiiiiu:riL-H-ni,uuiiiuiuin,iii suam, ccita ut proeisoraret vel obloqueretur, foribus

Nam dum

marchisae omnia quae de
et

mc suus antecessor

tenuit,

'

'
.
.

'

clesbe effractis servientes

eorum securibus armata manu introeuntes, ita conciliummagnotumultuexturbaverunt, quod fratremT. m mortem dedissent, nisi Dominus ut seuto bonae voluntatis susecoronasset eum, Ita nobiscum paucitatc ac dedecorc relictis,

ru

„„.„

D

ad defendcnda eadcm consilium <«-i«i;(«» «i r>™ Uum ac receptus meos prormlto fidehter et prorecipiendo comitc mki Pt. dft roiioiondo G. ct recDiendo coinitc \. misi, et de rejicicndo quidquid ipsa qu;csiorat paratus sum exequi. Ad
qua3

meum

ct auxi-

omnia conflrmanda diebus sacris pentecostes
confratre nostra
fideli

cum

vestro T. (148) Virdu-

nensi episcopo suae civitati interfui, rclictis causa
necessitatis suae in sacrosancto tempore meis nibus necessariis. Sed ego fidelis vester ctper
nia ecclesiae jura vobisobedire

Turonensis

et

suffraganei ejus
et

cum superbo
inito conci-

tumultu inordinato
lio,

non canonice recesserunt.
beati Hylarrii

omom-

paratusvestrum de

Altera die in secclesia
nulla

promissa vcl praemissa satisfaciterum draco ille insurgens tantione de injuria, quamleo rugiens non potuit audiri diutius; sed
nobis

exerentes gladium spiritus, quod est verbum Dei, percussimus ejus superbiam, et dccrctohujus negosacerdot.ali cii prolato suspendimus eum etiam a
offlcio.Et oiflcio.Et quia
"' l

archiepiscopo Viennensi G. (140) summopere requiro consilium ot imploro judicium, qui in archiepiscopatu meo presbiteros degradavit et eosdem legatum se Romanum, cum iterum regradavit non essct, simulavil; marsupium suum non sub
;

sodem aposlolicam appeiiavii, udi sedem apostolicam appellavit, ubi ° se purgaturum fuissede Symonia asseruit, ad apo° ° hun r,,. nn i Romanaa ad honorem Dei propter ,ri hrmm-pm Hpi et Rnman.ii ecclesia? nustolicam sedem eum remisimus, et vestro judici sicut jusmodi praesumptionom et simulationem, dcponendum relinquimus. Abbas Bergensis eccle" docet, corrigito, ne deinceps quisquam in alieno est, sife deFlandria fuisse Simoniacuscomprobatus
• '
'
.

appellatione veritatis, sed imitatus eos qui, utait Aposlolus, questum cstimant pietatem, cum tam1 »' cnolT1 liit ft .n .mplcsset, a dioces. mea ad suam red tQua dem

^

^—

M

fit.

Bysontinus archicpiscopus nec Eduensi nec Pictavensi concilio se praesentavit, nec canonicam misit excusalionem. Beivacensem pulsaet depositus,

praesumat aliquid

tale.

Notum etiam

faeio

vobis
et

quod suffraganei mei episcopi, Laudunensis

tum deSymoniaca, et qui post docretum praebenNodas vendiderit, judicandum vobis remisimus viomensem procausa sua similiter; item Ambianensem pervasorom, cum ordinatoribus suis,videli;

Suessonensis, lertium Ambiancnscm in archiepiscopatu meo, me nesciento ut pote Romaa posito, episcopum consccraverunt, primum contra decre.

tum vestrum, quo

statueratis ne quis

saltem

ar-

cet

Laudunensc, Suessonense, Silvanectense. Mala quedam nostra ctiam intestina reticemus, quia personas, aquibussunt illata, Dcojuvante quamcitius voniuri, coinmodius vunib iii .uul- uiocmuo. ua U0au vonturi, coininouius vobis in aure dicemus. Gausas *„de8.'»ensis eemitis sicut praeepistis, abipsieS ore audientcs, rationabilem pene esso credidimus;
sed deabsolutioneejus nonpresumentes, diffinitionem ejus rei prudentiae sanctitatis vestr.e, committimus. Si quid vero minus scripsimus sanctitativestrm,

chiepiscoporum cum consecraret episcopum qui a maxime laica persona accepissot episcopii donum, Augustudunense cum idem ipsi interfuissent apud concilium, ubi domnus II. Diensis episcopus promulgavit et statuit coram omnibus hoc vcstrum aec-

D

ee elesias.icum deeretur^ B».g.t.r pr«:ler , auctoritatem et canones factumet diximus, contra etiam inauditum cunctisque qui sanum sapiunt mi.

_

,

rabilc et plus

Teuzo filius vester, fldelissimus cooperator noster in Domino, deTarvenensi episcopo cum Pictavensi quid statucrimus plonius intimabit.
Provi-

dici possit stupendum, si placet Quin potius, quiasine metropodeputetur irritum. litano justc expleri non potest-a quibuslibet coepiet scopis consccratio pontificis, sicut scitis, oratum honorem Dei vestrum exoratum vos esse volo, ut ad

quam

dcat itaque sanctitas vestra, nediutius tam obpro. briosenobis improperetur, quodSymoniaci velquicumque criminosi a nobis suspensi vel de-

queacnostrumtamtemerariamecclesiasliciordinis
confusionem zelo justitiae corrigatis, ut sciat unusquisquc in gradu suo et modo persistere, non aliena

NOT/E.
(147Manasses. (148) Theodorico.
(149)

Guarmundo.

289
sibi

CHRONICON.
temere arrogare. Obsecro etiam henivolentiam

LIB.

II.

290
tantaa est

A

honoris vestri, ut dignitatem
vestri

quam anleecssorcs

nostrum Drogonem sedis Tarvenics, qui
senectutis, ut

cum

antecessoribus meis archiepiscopisservave-

ante episeopatuin diu perman-

posterorum mcmoriam reliquerunt, mihi reservare dignemini; ne irritum aut infractum fiat privilegium,quod ipse
dedistis mihi, scilicet ut vobis ipsi interpellatuset

runt, el privilcgiis aliisque scribis ad

non interpellatus respondeam, ct legatis vestris Romanis, non ultramontanis qui conjuncti Romanis queruntquae suasunt, nouquaeJesu Ghristi, et sub

serit in ordinc presbiterii, jam nunc ultra ternpus 60 annorum gradum tcnuerit cpiscopii, et pene per singula momenta propinquat cxitui. Quapropter volumus vos obnixius exorare, ut cum jussu vestro dignemini restituere ministerio suo, ne, quod ma-

gnopcre ibrmidamus, in hacmoriatur intcrdictione. De hoc veroquod me interpellastis, ut in conductu
episcopi Parisiacensis aliquos vobis milites mitterem, notum vobis faeio quod ego volebam dirigere
;

nominibus cupiditati sua3 consulunt, non ajcclesiae Dei. Unde propter talium pudendas reprelionestis

hensioncs et vocationes, mihi, qui totius Galliae

episcoposdebeoconvocare, liceatconfideredevobis sinc legatorum vocatione, donec ad pascha veniain r\ „
l

sed comes de Arlonis Fulco rcdiens ab urbe Roma hocmihi intimavit ex vestra parte,quia libenter me de ipsa transmissionemilitum imporlabatis,ideo ut
in regione nusuu '" '^S'u«c nostra

i

MIUMue strenue

Cl/ et

UPlHlllS PVPflllPPPr intentius exequerer
1

care, et prasnunciare vobis, ut

quoniam in absentia mei nuper apud vos commorantis multa prave et inordinate acta sunt in partibus mcae diocesis, ego
:

missatico, remansit a nostra parte praedictae expeditionis transmissio. Valeat sanctitas vestra, pater

vero non potero omi ttere quin ministerio nostro utar in his aecclesiastice corrigendis si quid pro hoc de me accusationis perlatum fuerit vobis, ne hoc vel
cito credatis, vel
illud in praesentia

reverentissime.

Gregoruis episcopus, servus servorum Dei, dilectis in Christo fratribus Hugoni Diensi episcopo et

moleste erga

me

Hugoni Cluniacensi abbati salulem
benedictionem. Quia

et

apostolicam

accipiatis, sed

nostra ante vos dimittatis, quia ego nullatenus volo excedere*metas auctoritatis.

in sanctae Dei, cui divina dis-

positione praesidemus, Ecclesiae, etc. (1S0). »

Quandoquidem enim
ciunt,

illi,

qui lcgatos vestros se fa-

multo justius ego debeo per vos ea quaa sunt providentia3nostra3corrigere,quam quisquam aliena tractare. De comite CEbalo, qui me in pnesentia vestra accusare temptabat, et se sun nque fidelita. ... (nn ,„.i i; „„ temvob,sverbissimulanl buscommc,idabat,satisin promptu habetis cognoscere, cujus potius promptuhabetiscognoscere,cuiusnotiussincP,.if..n S
,

Rescriptum ejusdem ad Manassem Remensem archiepiscopum Gregorius episcopus, servus servorumDei/lilecto in Ckristofratri M.Remensi archiepiscopo satutem etapostolicam benedictionem. Cum vos ea a sede apostolica flagitatis. Requiro (lsi).
:

*

1

sinceritas

G

PnL™ cussionem
cnm

nichilominus feieurav u concilium apud 11H.UHUIU1I1US celebravit conci lum anud Lugdunum, pro quibusdam negotiis auorum dlS qU dis a
'

Sextum w -" m "

ei

fldelitatis

Deo

et

erga vos videatur existere,utrum meaqui vobis paratus sum per omnia obedire,an

,,'..„ °5T : domnus papa imposuit, scribens ad
*'.
.

1™

in haec

verba

(152).

il-

apud vosper semetipsum impugnat beati apud nos per Manassem et suos sequaces in suo castro receptosperscquiturbeatam Mariam. Manasses enim, dc quo diximus, cui nos jussu vestro quod in nos amiserat, si ad aecclesiam matrem suam rediret, indulsimus, conscientia
lius qui et

Petri 33cclesiam,et

GnEGOiuvsepiscopus, servusservorum Dei,dilecto inChristo/ratri Uvgoki Diensi episcopo, salutem et apostolicam benedictionem. Quod divina clementia

pacem

Ecclesice tua restituit, etc. Vide in Grego-

rio VII, epist.

exira Registrnm vag.,

n. 49.

Dum
concilii

igitur hae ei litterae allatae fuissent, et locus

scelcns sui depressus nec ad nos vult rcdire, nec paci aecclesiaTconcordare, quin potius cum illis
suis sequacibus, quia factis non potest, verbiset maledietis aecclesiam meque lacerare non desinit.Unde,ut de ipso Ebalo taceam, in quem vos crcdo justam

;ipudLugdunumconstitutusesset,Remcnsis

etiam archiepiscopus juxta tcnorem littcrarum ad idem se purgaturus invitaretur concilium, posito domno Ilugone apud Viennam pro corporis curatione,nuntii praefatiarchiepiscopivenerunt adeum, multis et maximis precibus et muneribus ad hoc umii flectere cupientes, et ob id ei in oragsenti trpcum neciere cupicnies, ld e n praasenti
tre-

et
;

nct „ n . A

apustuiicam exercere sententiam,super >"" r~ Manasse "»«»«^oo
l
,

.

eum ad suam regredi, et ulterius non impugnarc aecclesiam, aut in eum ejusque fautores et cooperatorcsapostolicivigorisdirigatisanimadversioncm. Dignamini etiam ad eorum rcceptorcs scribcatis

preciosa donaria offerentcs, insuper etcelamentum

ne

ulli

cum

mortalium id prodcrent jurare volentes, ut sex episcopis, quos ipse Remensis eligeretde
ei

bere aptam epistolam, ut aut eos contra aecclesiae jura non retincant, aut pari sententia se multatos agnoscant. Restat mihi hoc vobisdicere,quia doinnus Hugo Diensis episcopus interdixit

suffraganeis suis,

ut se purgaret concederet,re;

mota inquisitione infamiae addentes etiam quodnec sperarc poterant, sed tamen nichil intcmptatum relinquere volebant, quod si ei solo concederetur facultaa sepurgandi, inestimabilesthesaurosauri.et

episcopum

,.,M1)
"

Ul aumx K 9 ,a
U&i)

Y Septembns, md. igdur non ad manus

?w
.

MTJE.

VL
k

3
-

Dat
f

ad Sanctum Germal. K. erat. Tata, ut supra.

Registrum VI,
(

2.

lg 2) Desideratur

in

Registro. K.

291
qui etiam

HUItONIS ADDATIS FL.WINIACENSIS
numerum excederent,
sejuraturos, et in-

292

A

per sc
abbati

publicavit,
in

scribcns Desidcrio Cassinensi
:

super sacramentum, ne cui hoc proderent. Quod totum virilis ejusdem legati animus respuit. Et quia inexpugnabilem ejus erga pecuniam aniraum
vidit,

haec verba

Gfregorius in Romanum pontificem electics; D. ahhaii monasterii sancti Benedicti Montis Cassini,

timens

sibi, concilio

interesse noluit, et idco

salutemin Christo Jesu. Domnus papa A. mnrtuus
est,vlc. (184).

synodali judicio est depositus, tumquia se purgarc noluit, tum quia audientiam Eduensis, Pictavensis
ri ipsius

Lugdunensis subterfugit (183). Celebravitet septimura apud Avennionem, in quo depositus est Achardus Arelatensis invasor, et elesunt Gibilinus
in

cti

Arelatensemarchiepiscopum,

Consecratus igiturinjustitiaet sanctitate miro modo assiduis votia prose et grege sibi commisso excubans, urgente pastoralis officii necessitate, distorla perversorum corda ad rectitudinis lineam summa vi corrigere nitens, veritatem Dei
(

1073.)

Lantelmus in Ebredunensem cquearchiepiscopuru, Hugo in Gratianopolitanum episcopum Desiderius in Cavalicensem, quos post expletionem concilii se 34* ciuii Romam duxit, et consecrati sunt a papa

Hisergo interira sepositis, beati patris Gregorii VII Romanae Ecclesia3 pontiflcis, magni
(Fol. 102.)

B

Gregorii eujus hodie fiores eloquii in ecclesia redolentunivocietaequivocijam in tuto positijam
illius

dccurso mundi naufragantis pelago, quietis aeternae fida statione potiti, securipraedicemusgesta magnifica,

absque personae acceptione omnibus patefecit, nactus omnium bonorum dilectionem ob zcli DA fcrvorem etjustitiaeexequutioneni. Sed quia nullaestsocietas luci ad tenebras, perditorum hominum odiuin cL detractionem, immo persequutionem acerrimaia incurrit; regiam tamen viam, quam scmel intraverat inconcussus, immotus, per arma justitiae a dextris et a sinistris fortiter incessit. Ac primo qui dem apostolica auctoritate et veridicis sanctorum

Patrumanimatus

sententiis, ad

eliminandam Symo-

etquostribulationumimpetus pro sancta sus-

tinucrit «celesia, et sustinens mira et inedicibili

superavit constantia, utessetlibera casta atqueca-

tholica,divinacomitanteclementiapiaprosequamur instantia. Natusest igitur in urbe Roma, parentibus
civibus Romanis,
et,

niacam bcresim et praecipiendam clericorum castitatem pro commissi sibi officii debito vehemcnter exarsit. Audiant igitur qui audire volunt, ut muniantur, qui audire nolunt, ut confundantur, quam
libera

quamque

catholica voce contra insanos im-

quod maximum est

religiosis,

ascribendus civis curiae cai-lestis; et ab ineuntc aetate aecclesiasticis mancipatus officiis, pueritiam suam non sinc certis, quae euin illustrem futurum

piorumlatratusimpiaquemolimina aususque nefanbos intonuerit hicpropugnatoraecclesiae. Cum enim

omnes

jam tunc signarent documentis,

religiosis personis

comitatus excoluit. Adolescentiam assurapto sanctitatispropositointermundicontemptoresnonsine
magnisperfectionisindiciisperdomuit, Juventutem nichilominus militiae christianae dedicatam, sicut
astate ita sana doctrina

q quoque

sua quererent, non quas Jesu Christi, et adberere mallent discipulatui Symonis quam pauministri periem Christi servare in unitatc lidei
fere
;

divini sanctuarii foedam libidinosae

conta-

gionis pollutionem contra jus fasque

usurpatamet
(1078,

subintroductam nollent abjicere, investiturae ctiam
aecclesiarum a laicis indebiteusurparentur
;

etfirmamento veritatis roboratam, sub praeclaris tolius christiani nominis
tutoribus et praesulibus, publicis sanctae aecclesise mancipavit utilitatibus. (fol. 102'.) Hicob singula-

Nov.

{

1

J)

ipse pro communi ecclesiae utilitateet ne-

cessitate in Lateranensi palatio aggregata synodo, circumsedentibusarchiepiscopis,episcopis, abbati-

busct

religiosis

rem

excellcntis ingcnii

praerogativam

a

Nicholao

nachis,

Deumque timentibusclericisetmode suprascripliset aliis ecclesiae commodis

papainarchidiaconatum matris

ecclesiae provectus,

tractans, haac decretalia promulgavit capitula(188).

strenua et laudabiii hujus officii administratione in totius orbis notitiam ct religiosorura dilectionem brevi devenit. Decedente vero papa Alexandro, ad

Quicumque militum etc. Hec sunt beatissimi papae synodalia decreta moribus corrigendis idonea, sanctorum Patrum decreconsona, ccelo rorante stillata, universis fidelibusinculcanda,ainplectendaatquetcnenda, justitia dictante prolata, fortitudine roborata. prudentia
tis

summum

Cbristiani regiminis

culmen accitus

et

selectus, divinitate in clecti sui exaltatione communem servorum suorum devotionem incitante, ad

D

pcrferendumquodabhorrcbatjngum, quodque semper quidem animi, aliquando autem corporis fuga declinaverat, mansuetum animal Domino suo cervi-

promulgata, temperantiaB virtutepraedita. Sed perversi

dum

in

eorum norma

vitae

suse

perversitate

cem
:U8

subdidit. Eicctionem vero de se

factam ipse

offendunt, hec gravia, hec difficilia, hec, quia corrigi nolunt, emendari refugiunt, omnimodisappel-

VARI E 1ECT10NES.
major pars paginae vacat.

NOTjE.
(183) Svnodus habita est intcr d. 3 mensis Januarii et'l7 mensis Aprilis 1080. Vid. litteras Gregorii ad Manasscm Remensem in Registr. VII, 12,
20. Cfr.
I,

(154) Data

quoque ibid. VIII, 17, 18, Romse 11. Kal. Maiii.

1!),

20. K. ind. 11. Registr.

Pauli Bernriedensis Vita Gregorii,28. Vide in Gregorio VII K. (158) Mansi XX. 509 et Mon. Germ. SS. V, p. 314, 315 (Patrologice t. CXLVIII).
2.

293
lant impossibilia.

GHRONIGON.
mentem amentem
!

- LIB.

II.

294
'

spurcam nequitiam et ncquissnnam spurcitiam NnmmiiH *i ncquissimam sourcitiani! Numquid si perditorum mores hominum corrigi refugientesdc!

A

sipiunt, justitia silebitur, pietas conculcabitur, et SBeclesiasticas animadversionis gladius
a

ab eorum surreptione et maligno consilio segregaret, admonens eum ut eos excommunicatos a doino, a convivio, ab omni familiaritatc
et

poris Christi et consortio fidelium um 8t} Pararei seoararet .... »i sic „„~ „u „. vel «;„ eum
.

,

ut

sanguine
ait,

communionc sna

prohibebitur
tentia

?

Vaa rectori,

quem denotaverhTsen!

cxpelleret. Interim vero inva-

hujusce maledictionis

Maledictus,

qui

prohibetgladium suum asanguine (Jer. xlviii, 10). Gladium a sanguine prohibere est prasdicationis verbum a carnalis vitao interfectione
retinere.

causa, cum vires regni et praesidia a se videret deficere velle, epistolam ci direxit supplicem et humilitate plenam,

lescente contra

eum Saxonum

penitentiam de perpetralis agens, cmendationem

Ob

hanc igitur causam, quia scilicet sanctam Dei ecelesiam castam esse voiebat, liberam atquecatholicam, quia de sanctuario Dei

dum

suam ci obedicntiam et fidele adjutorium contra rebellantes promittens. Et hoc postmopollicens, et

Symoniacam

et neo-

heresim et fedam libidinosas contagionis pollutionem volebat expellere, menbra diaboli ceperunt in cum insurgere, et usque ad sanguinem
prse-

phytorum

tegatis ejus Humberto Praenostino et Giraldo Ostiensi cpiscopis in illorum manus per sacratas
stolas, quas collo gestabant, jurejurando confirmans. Textus autem epistobc iste est (Fol. I03 b .j « Vigilantissimo et desiderantissimo
:

eorum

sumpserunt
vel exilio

in

eum manus

inicere, et ut

eum morte
conati
et sacerdo-

b

domno papm Gregorio
biti

confunderent, multis

eum modis
regnum

apostolica dignitate caditus

sunt deicere. Sic surrexit inter timn contentio, accrevit solito
ccclesiae tribulatio.
(Fol. 104.)
lilms,

insignito, Heinricus Dei gratia

Romanoium

rex dere-

famulatus fidelissimam exibitionem.

gravior sanctaa Dei

Cum

corum
vita

catholiaacclesiam superbe tumidus, quia cjus prava sanctorum Patrum decretis et cano-

Heinricus enim, Heinrici imperatoris adversus Deum et matrem omnium

Romanam

gnumetsacerdotium, utinChristoriteadministrata subsistant,vicariasui ope semper indigeant, oportet nimirum, domine mi et pater amantissime, quatinus ab invicem minime dissentiant, verum potius
Cbristi gluttinoconjunctissima indissolubiliter sibi cohereant. Namque sic et non aliter conservatur in

nicisaversabaturinstitutis,adversusDeumetadversms

ejus insurrcxit, ascclesiasticis sanctioaibus impic factus rebellis, menbra diaboli

Chnstum

vinculoperfecta3caritatisetpacis,etChristiana3conconcordiaunitatis et asclesiasticas simul
statusreli-

contra

3um mcitando,
Jiis,

et

terroribus,

omnes quospotuit minis, blandimuneribus contra enm armando

Sed nos, qui Deo annuente regni jamsortimur ministerium, sacerdotio ut oportuit per omnia
gionis.

actacum multis episcopis Lothariensibuset Trans"henensibus conspiratione. Posito (I86)enim adhuc aoiaeonatus ofTicio eodem papa sanctissimo, cum le eo s.nistra et inhonesta ubique ferretur fama ropter imperialem dignitatem et patris matrisque evcrcntiam,necnonpropterspemcorrectionisejus,

G

JusethonoremnonexibuimusIegitimum.QuippedatasnobisaDeopotestatis vindicemgladium non sine causa portavimus, nec tamen in reos, ut jnsium
eompuncti, etin nosreversi, peccata nostra priora vestrao indulgentissinue paternitati nos accusando
confite-

fuitjudiciaria illum censura evaginavimus. Nnnc autem divina miserationealiquantulum

epeabeo litteriset nuncis est admonitus, ut menor clanssimigeneris, memorimperialis dignitatis

mur,sperantesdevobisinDomiiio,utapostolicavestra auctoritate absoluti justificari

Ktm suam moribus imperio congruentibus
regem
se et

mereamur. Eheu

insti-

ueret, ut

Wderet, operibus exiberet. Sed quia uus quoque pariter crevit

imperatorem moribus os-

cum atate

nos et infelices! partim pueritiu blandientisinstintione,partim potestatis nostrte imperiosalibertate, partimetiam eorum,
tiles

criminosi

lordine pontificatus, auctoritatc officii sibi com»ssi multo sollicitiusad vita3 meliorationem eum aies hortabatur; cum ille excusatione
1

iniquitas, sublimatus

quorum seduc-

eonsilia, seductoria deccptionc, peccaviinusincoeluinetcoraiii vobis,etjam digni non sumus vocatione vestraj

nimium sequuti sumus

"^

astatis

1 '

et fragihs

lum enim nos

twum
ianus

dedicindiem monita ejus

res aBcclesiasticas invasimus,

verbis quiden nrom saggeratione cuiparum, malo -ggerationecu^m':

itZTtoZ

se susce " S " SCC

^ .^t™!!^ eorum quorum
in

et D - ca s ^ -nP-ostiumsedaiiunde ingred.entibus, ^'

quoqueindignisquibuslibet ^^digniaquibnriibet

Non soverum Symoniacofelle amafiliationis.

*

Mtwimo,

cunaeratconsilio,penitusconculcaret.Hinc ppoclivior factus ad scelera, praaceps prscipiti nsconsihoferebaturper dcvia. Visum
est pa p;e

ascclesias ipsas vendidimus, et

non eas ut oportuit clcIendiinus.Atnunc,quiasoliabs(|uevestraauctoritatc a3cclesias corrigere non possumus,super his,ut

ut familiares ejus,
et

ombus pcr episcopatus

quorum

maeliii.a-

:

monasteria inductis Svon.acolupis pro pastoribus, ecclesi* innoeentiam 'ts. nefanda fedaverat, ad poenitentiam vocaret

etiamde nostrisonmibus, vestrum una consiliuinct auxiliumobnixequerimus;vestrumpra3ceptumstudiosissime servabitur in omnibus. Etnuncimprimis
dea3cclesiaMediolanensi,qua3nostraculpainerrore rogamus, ut vcstra apostolicadistrictione canonice corrigatur, et exinde ad cajteras corrigendas
est,

<nientcssuscipcret,respuentesacoimnunionecor-

nole.
Germanos!

^tZTJ uffi^^^mi

Cf Bertholduma. 1075.

^^™ ™^
1

^rnriedensemTS servatm

n

'

:

295

—tisveet—
voto Deovolenteno ,.
„„,„ s
„,„,.,,.,

^^^^^SS^^X^
us no ndeer,
.

ttUGONIS ABBATIS FLAVINIACENSIS

296

,

^riaK^^ll^lSi~ m
vestras
.,„„

;

ada posl longorn_ 'enpus o„
.

toliditateetp.otestatetene. „ 8ilovila fe ,ete*regis 8 sasione, prmcepta sobrarumrebellandiaeecpl,
dis ap

Bdeli8simls meussr

„toUca parvipendere non timuernnt,

et

sa
in,

oostris babeb.Us, e>.qu.bos
a a

uo ,l,

,o. d ceoda

no

pas

me reennarios evideoli

toi

t*

','v

. , eloria optoota

"t^ « * "''''"''^,,,,,,
1m
,

°-

'—
tlona
,

,,„,,„
"

,.,„is rediit

votarregit, g
.
.

temerario eorripnit prasfati
toritas
oi

» »- «» ^t/ Roman,
et are

anlie „ sis „,

eorum
1'

ausu
1,1-

pontiflois anc-

os :

piacopo Boogonlioo
,,v iP
.,

ssrsss
',,;,,,

;

.

::!;:.::!.,Co,.n,i l

l

iU s

,,,»* (, M)

,».

«

„„ lTl 0,,*
se„„„do
.

uimum

ejus

t

e mptaudu,n

ere-

dms™

Sraseidi,exitcommonito,ia8,ut,eeo,darc

natam ejus animositatem papa corr.pu.t ee verba (162) missis ad oom bttens

SSS
P
r.

T^^»
„.,.,.,

iflppffratiam

ramxni raminis

»• aposioiici -

C

e^fe^ertuu- B
eosuram con,er-

oarcensqueei etmode-

nediotiouem. Periatunlest ad nos. etc stolas Gregoru VII, Patrol, t. CXLVIII.

Fl* eP ,

euin

Verum
P *
,a,„, in

quia

illc

non solum apostol.ca, sedi consed e t praecept.s ejus audiamus mis-

vans
juste

™, quem

potuisset pro hoc solo

sce£ e
p ap*

|M
,9),

fuit

pra3cipere

pumre juxta deCTetam

lu quoait Sicut non potest

«"^"^^^^^'^;
re

-

asii

a quiescere voluit,

/

^ Const ntien3i cler0 C l populo cpistoqua liquido continetur, quod qui apostoliextiterit, nulla ei Qdelitas exi-

nicatore suscepto

^m^ f ^tJXm« ^ ^^n*~ ^f ^^LeaZs "
tari, sicnecpotest «rctefcr. c*
8

^^S^J^. ^.^ ZZ^asZZ r
'

e.e

Udi Lbediens
«

bitio

ricis et

EiS^ ^Zeti^eZfeoU
-Gelasius. Ceterumhocm
remissa, correptio

tamen

« Jtota*
6

~
ap
it ei n

/Jttr**.

Gregorius m decre issollicitudo dieabile, quia erat in co

~>r^ST^^S ^J^^ff** «*
l^^
P

xauia, non
scd su.

^^
.

^^
bus
'

nec ex sacramentorum obligatione fiat Gregoriusepiscopus, S ervus servorumDei, cleConstanlaicis, majormu cL minoribus in

l^piscopLtuconsistcnlibus^hnstianamlcgcm

Item Ro

episcopuS; servus se rvorum Dei, R. Flandrensiul comitisamtem ct .po.tolic.rn benedictionem. Ex

r ^ """ lW r l^Lili
C°P

saiutem

et

aposiolicam be
°

di

'

ott° 0tt °"

Flf

:

.

Gregorius

S

«

diligens,

non scve

1

.:,:: ^Tce";;
-

^:^ioni
,

^-J
ad
:

omni p 0tentis Dei

^ ^ ^, ^^
et auctoritate

beati

Petri

eLc „
,

WitoiH<

,,

quod iugerent

"«nS-PSS
-

,.

,

3-3

tutis

.

Gregorius episcopus, servus servorum Dei, di >R od u „,hoWe,fon ,ec l is n Cl„,8 l o n ii S) n c ,H a ,do
1
l

1,

i

.oretieau. pravitatem

r epara»dam,ue

-^'^^
«rcW«

c.

™\-to\sjamescidi Unc.
;•/

•„

/.

o
;

.-vnns ///m
o

3a
rr

excidit

«pot-im^^***-?"^ ^^*
1

mc

3 '3

-

emjam

J exciau

\^*^™^S^ m excM »^
.„ lripp ,._^ 10

; r/

-

scelere ;awt exidlt in
t

inc.
338.

»
-

c.

3o2

-

^*^^ Y»
not^;.

^, c

non nus flW
--

pa-mm
«arcirft^

S62

mandus

»» est /a»w

em^^» cu
ft

retum jam
c.
359 -

ca-c.

in

C

i?l

6

'

'

jntinum arohiepj medio anno ,073 aeriptam D Mdum M (ICT) „a„c epistolam esse confirmavit Slenzel 1,3*8. Herimanno Bambergcnsi episcopoetWernenoStra> pai t ibus favebant, epistola; posse Dewn ex epistola ad Oer (153) Verum JJ. r Constanmanos. Rpeistr III 2 4, scripsit, et ad Ottonem ^' t ',' 00 ,„'. ld Martiis, ind. 13, i.e Mansi, VIII, p. 33. (189) tiensem negisu quo \ide su1C0 Ad Manassem Remensem de w/o i, 2, Reg ,73 Gre pra, ad Isembertum Pictavensen i(lerantur hjB epistola3 in Registro ad Dietwi" I ; ( Pauli Bern Rogerium Catalaunensem I, ^6 23; ad sunt n .f.' v ta sunt in Vita Gregorii gom .e nj^. ^ num Leodiensem II, 61 .d Hainer.umAurcl.ai II, edens. si / », L.emarum Bremesein Welfonia nomen desl sem III, 17, V, 9, 20 ad Bcrn Hcrimannum Rambergensem I, 84 ad llen 28 ; ad istr H> 48> et apu d Paulum . Jan., ind, 13, ri riedensem 39 ; data Roma, 3, id. nVfaUor^ ad epistolam Registr. I, 107». K. ad Sige60datam xv Kal. April., ind. 12, et II, 19

seopum

„**«£
1

-

^"^
["^
.

-

'

j

.

,

,

;

;

;

.jrj^

;

;

,

5SS:

^^^"^

'

.

.

i\)l

(JimONICON.
»

— LIIJ.
.

II.

298
ui

S-umus quoniam prudentia vestra, ^v... „„„„.„•„ Gregorio rrrr VII

etc.

Vide in A'et nunc h>.rumpostulamus,
.

Paulinura lauileicn-

Item ad omnos clericos et laicos in pegno Theuthonicorum constitutos de eadem re (164):« Gregorius episcopus, servus servorum Dei, omnibus
clericis etlaicis in

sem pseudoepiscopum et illum Mediolanensem episcopumad clementissimum principem sub digna
custodia dirigatis
:

utiste, qui episcopuscsse nullo

modo

potest, quia eontra

omnem canonicam consuenon perdat
;

regno Theuthonicorum constiiuMs,salutemetapostolicam.benedictionem.(Fol. 106') Audivimus quod quidam episcoporum, » etc. Vide
Quia ergo sunt quidam quidicunt, inaudita hsec

tudinem factus
qui contra
psit, debitae

est: ultro alios

et ille,

moremantiquura eurnopdinare praesum-

in Gregorio.

domiiii papa. praccepta,

lestatibus,

utab

oilicio

cessent,

quatenusa secularibus povi coerceantur sci-

canonibus vindicta. subjaceal. » Item «Eleutherius fraterel coepiscopusnoster queritur, clericos suos sibiconIra canones superbire, et id quod nobisjubentibus
Pelagius Johanni defensori
;

facta in scriniocautione promisit, ut cotidianisdie-

smatici episcopi, et ut officium
Lur
:

eorum nonrecipia-

busvigiliae

iii

ejus celebrentur ecclesia,
El

illis

con-

scrutemurgestapatrum, etvideamusadedifisi

tempnentibusimplerenon posse.
tiatuaeos, quos
tibi

ideo

experien-

Cationem audientium,
rie

quid simileinveniturin scscripturarum divinarum. Et certenichil hic novi non hec prima diaboli in sanctam aecclesiam temptatio,necprimaejusha3C est medicinalis defensio.
Pelagius papa vir magnas in Christoet in «cclesia
gloriasvir
<|uid dicat

esse ostenderit contumaces, deet

B

bita

objurgationecompesce.

modis omnibus

vigi-

larecompelle.» Item Augustinus super Johannem, omelia l:«Siquidem vult Deus coneitare potestates
l

magnae auctoritatis et gratise, videaraus dePaulino Aquileiensipseudoepiscopoa

Mediolanensi contra

morem canonicum
;

ordinato.

adversus scismaticos, adversus dissipatores aeccleadvcrsusexullatoresCliristi,nonmirentur, quia Deus concitat ut a Sara verberetur Agar. Miranl ur quidam, cum moventurpotestateschristianiaB consiae,

Ait itaque, scribens Johannipatricio

litterasexcellentia) vestrae, de injuria

«Uelegentcs quidcm, quam
ingessit,

Sinon moverentur,quomodo redderentD, orationemdeimperio
suo?Intendatkaritas vestra quid dicam, quia hcc pertinet adpiincipesseculi, ut temporibus suis paliter nati sunt.

tra detestandosdissipatoresaecclesiae.

vobis iniquorum
valde doluimus.

hominum

prresumptio,

ScdquiascimusoccultoDei judicio animam vestram, etsi peraliorum iniquitatem ac
superbiam a contaminationescismatis eustoditam, egimus omnipotcnti Deo gratias, qui etiamdemalis

catam velintmatremsuamecclesiam, undespiritua»Et Paulo post: « Nabuchodonosor
:

hominum actibus bona operari consuevit. Necenim
sine illius factuin

essecredimus, uticsensatietperhoc usque prosilirent, ut suam divisioncm catholicam esse eredentes rcccle siam, sua vos pollutione prohiberent. Sic enim per
versissimi

rexdecrevit dicens Quicmque dixerit blasphemiamin Deum >Sydrac M isac et Abdenago, ininteritu eritet domus ejns indispersione. Ecce quomodo

homines ad

G

rexalienigenasevit,neblasphemeturDeusIsrael,qu potuittrespuerosde igne liberare.Et nolunt ui seviantreges christiani,quiaChristusexufflatur, a quo nontrespueri,sedorbis terrarum cum ipsis regibus agehennasignibus liberantur? Quis igitnr reprehendetpost haec si comprimantur a secuh potestatibus
scismatici, dissipatorcs ecclesi;e, conculcaiorcs regisdivinae, pra3varicatoresconstitutioniscanonic;e?
(Fol. 107.) Ilorum igitur et ceterorum sanctorum decretorum Heinricus contemptor factus estjuvenis animi impetus ct appetitus non rei'r;cnans sed stultorum malivolis consiliis nimium fidens dans qui corrupti et abhominabiles facti in iniquitatibus
;

i,

misericordiam Dei etiam nescientibusillis factum
est, ut a
licae

scismaticorum comraunione cruti,cathocontigissetaecclesiae.

quam diligitis servarivos

Quamvis igitur vestra per illorum scelus utilitas facta sit, nolitc tamcn impunitam prassumptionem iniquorum hominum crassari permittere. Si enim hoc, auod in vestram gloriam praasumpserunt, non fuerit vindicta compressum, quid in minoribusvalcant ambigi ultra nondebet. Exercete igitur debitam intalibus auctoritatem, etne eis ampliustalia
committendi crescat spiritus, coercionibus reprimantur. Ad hoc siquidem Dei nutuin vos taliaprassumpserunt, ut vobis taliacorrigentibus, abeorum
scelere alios possitis Deo propiciante munire. » .Et post aliqua « Auferte talesab illa provincia, uti:

suis, inreprehensibiliter vivere detrectantes repre-

hcndi

d

non ferebant. (Epist. ad Germ.) Mitteba-ur (163)eicrebra domni papa) legatio tum, litleris,
clianireligiosispersonisel utiquciidclibussuis,

tum

mini oblata vobis a
sionc.

Deoopprimcndi periidos occa-

Quod tunc plenus iieri poterit, si auelores scelcrum ad clementissimum prineipemdirigantur,
etmaxime
a.cclesi_e Aquileiensis invasor, quietin scismate, et a scismatieo maledictus, nechonorcm episcopi potest optinere, nec meritum. »

quibus secrete vocabatur adpcniieniiam dc sceleribussuis, dictuquidem horrendis, et tainen pluribus notis etper loca plurimadivulgatis, pro quibusnon solum excommunicari, sedabsque sperecuperationis

omnideberet regnilionoredcsliiui,et

ut

excom-

municatos, quoruin consilio prasceps ferebatur ad scelera: a sua divideret participatione, ne eommu-

Pelagius Valcriano

:

«Quod avobis poposcimus,

nicandoquibus nou

licet,

ineorumtransiret consor-

NOT/E.
1

^ihirtll! ! Paulum gUui apud D
.

egi stl

'

Csideratui> haec e Pistola M Bernr.eden^m 41. K.

;

le-

(168)

Mittebatur

-

abnegare coegii ex epistola
10

ad Germanos.

Patrol.

CLIV

299

HUGONIS AliBATIS FLAVINIACENSIS

soo
se filios estimant,

tium, quorura oon abhorrebat communionis sacrilegium Cr.[HoR.*p. i, 2, 69] sed servabat odorem 374 scripta gesta quo recens erat imbuta. Qui quanti
:

A justorum
.lonoris
uciil,

:

el

eorum

quorum

per

concupiscentiam officia exterius administrant. Sednon sunt eorum filii quorum loca tesed quorumopera exercent. Slulti itaque sunt veram sapientiam non intelligunt, ignobiles quia
facti

;mt verba pcr Legatos missa, ejus declarant facta,

cumnonsolum aperpetratiscriminibusad emenda T
tionem revocari nonpotuit, sedfurore conscientiae

sunt quia nulla spiritus libertate renovantur.

mordacis arreptus, oon-priusdestitit, donecomnes pene episcopos ItaliaeetTheuthonicarmn partium, quotquot potuit, circa Christi fidemnaufragarefecit,

Hii positiad

superintendendumfidelibus

premunt

eos potius
luera de

quam regant,quia sub nominepastorum religione sectantur. Sub eorum ducatu

dum eosdebitam

beato Petroel apostolicae sedi

ebedientiam et honorem a domino Jesuconcessum abnegare coegit. Quia verojustus diviti favereneseit,

Deusirridetur, fides cstobprobno,veritasincrimine, et tanto esL quisque despectior quanlo justior,
tanto abhominabilis qnando laudandus. Qui cum in aecclesia esse videantur, longe ab ea fugiunt, non

nec

facit

quidquam commendandi

se

causa,

eum

qui a

vero devius superbiebat, poteoterdom-

nus papa redarguebat,scienseamesse veritatis reulam non accipere personam potentis injudicio, ideoque quorumerimina agnoverat,liberain eorum increpatione ferebatur voce. al ille reprehendi a

passihus gressuum, sed qualitatibus morum. Qui autem sinL liii malorum incentores, qui regiae iniqni

B

tatis fautores
sticae

etcomplices,qui castitatis aecclesil spurcissimiettemerariicorruptores, suisjam

laboribus,tribulationibus,tortionibusetcalamitati.

quoquam

aut corrigi inique ferens, occasionesque ab amico reeedendi querens, quia nonpotest esse participatio justitiae-euminiquitate, introitumejusbeatissimi papaeGregoriiVII, culpare cepit, ut culpas symoniae, quaeab eodem in se puniri time-

bussatissuperquecompcrtumhabetmateraeeclesia. Episcopi,inquam,sitamenepiscopidicendi suntqui
inreprehensibiliter vivere nolentes
suis primoribus
et reprendi
a

dem

refugientes iustituta canonica te-

bat, inillum refloctoret.

Ausus

est

etiamdeexpulait

sioneipsiusRomaniponliticis,iy?w//. ut

Symmacon-

merantes, et canonica invectione notari nolentes, ipsi etiamuniversorumniatriecclesiaset apostolicae sedi praejudicium fecerunt, procul dubio usquead

chus pa[)a,suoDe/tssi/te questione rese> raritarbiirio, stipatus facliosoruni ollicio tractare, et cui

contemptum
per

illius

grassantes, quidiscipulis suiset

cos sanctse a3cclesi;e rectoribus loquitur, dicens:
;

cessumesl peecatorum vincula solvere, criminum
compedesfrangere,huncpeccatorsuperbien's conatusest,

prohpudor lasede

judiciaria propellere, ut
1

~ 4 — ~™ possetsibiconsimilemdesuisconsentaneisinejuslo)U»SCl8IUll/UlinliiiiH'i«ui'o» " uu,,uu " ,,u " 1 " osubrogare. Sednonest consilium contra Deum

Qni vosspernil, me spernit(Luc. x, 10 nonrecordantes decretorum Julii papa3quibusstatutum est, ut viresnonliabeat quidquidapostolic:esc<lisauctoritate obviaret, quoniam eadem sedes testanteve,

.

C

ritatisvoce

primumprimatum

optinuit, qua3 prinui

(Prov. xxi, 30).

Quem humana improbant

judicia,

Deus approbat; et quem Deus tuetur et approbat frustra impetunt humana molimina. Sicigilurrex, nonrex dicendusquiatyrannus, a Romana recessit
aecclesia, factusinfelix

non diceretur, sialiam supersehaberet;qua3 etian caput est omnium aecclesiarum, a qua oinnes sum psereoriginem.Piimatumenimnon synodalibusau

aliquibuscommentatis mcruit
no largiente, qui ait
:

institutis,

sedDomi

menbrum

illius

qui

est rex

Tu

es Petrus, et

super han

Impletum est sane in eoillud Jheremiaevaticinium, quo suscepta in se totiushumana3 conversationis specie perlamentum
super omncs
filios

superbiae.

petram adificabo ecdesiamnieavi.
Hec Julius de primaturedis apostolicaeloquitur

queritur dicens Inebriarit me absinthio (Thren. m, j:J.) Ebrius enim quod patilur nescit. Qui vero ab:

cuiomniumepiscoporum finitiva judieia et congre gandarum synodorumdixitprivilegia reservata.Yej

rum

novi dogmatistre judicia apostolica

spernunt

sinthioinebriatur, ethoe
et
(Fol. 107'.) Sie et hic

quodsumpsitamarumest,

tamen nonintelligit amaritudinem qua repletur.
dimissus voluptatibussuiset

per eas sponlaneis tribulationibustraditus, absin

scripturassanctasabjiciunt, decordesuoprofitente etmerccdem scclerum Lradili desideriis cordiui suorum in suimet a Chrisioabjeccione recipientes.l igilur, concilio Warmatiae habito (1076, Jan. 24,

thioestebrius-quiaetamarapromundihujus amore -,-, ,• ..... tolerat, eteandemamaritudinemcaacitate cupidit;
..

n

ubi
--

cerunt

omnis quam palimur calamitascxortaest, abjf .„ se jugum disciplina3(Z<# T. p. 44,) rilllll „„:..,„ A;,.r.in\\nm ( T»n n, \ quui a
rv
I. !.

tis et

superbia3quasiebrietatisinsensibilitate igno-

niillam

adhuc

in

illosdomnus papaanathematisdf

rat. Stulti facti

sunt eonsiliarii ejus et

ignobiles,

stinasset sententiam,etsancta3 obcdientiae libellui

quosabeternaehereditatisconsortio repellit servitusmentis. Nam sapientia hujusinundi stultitia est

repudii conscripserunt, praslationiseilisapostolic

apudDeum.Ignobilesfacti sm\l,quiaq/'i facit peccatum,servusestpeccati(Joan.\uu 54). semper in
laqueis,

semper in vinculis, numquam liber a compedibus, quia semper in criminibus. Qui quamvis iniquiorum opera exerceant, occupant tamcn loca
a74

superbaet repentina temeritate abrenunciante (Fol. 108.)Priinum hoc fermentum totam ecclesi massamcorrupit. Conventus hic inter nativitate dominicam et sequentem quadragesimam habiti est, ita distantibus spaciis ut quajcumque ibiger
rentur

Romam

tempore synodi

referri possent.D

VARLE LECTIONFS.
u supple
fecerit.

301

GHRONIGON

— UB.
ad

II.

veronatalitio Andreaeapostoli (Nov. 30), anteipsam natalis Dei festivitatem apud Bavemberg Rein ™ Bavemb

302
p*i 1

L

A coneessnm

Heinrico
sa-

posito, tanta

adhuc inter regnum
ct

ct

summum

cerdotiumvigebatconcordia,utdestitutiopontificis
iwbis
ipsius,

substitutio

alterius

obedientia?

domni papas deputaretur. vitatem dominicam tantaa
erat,utau nutum
ililus

flle igitur,

qui ante nati-

in ecclesia magniffcentia?

mutationes ordinum Serent, paucis post nativitatem diebus inconventus et inauillius

proscriptus est, etquantmn ad illos dcpositus. eniin, qua tanti ab omnibus habitus est, nul'am eorum legationem accepit,

Kx dic

stmm.
et

sedem confluerent,utindesuscipiantfinemundeaceepcrunt imcium institutionum, ne quandoque a suo discreparent capite. » Adrianus quoque papa m de cretissuis:«Presulsummusaneminejudicabitur' Scnptum est, enim Non est Mseijmlm super maai:

et eorum qu;o interrogationes prudenter disponeret. yuod Dei ordinatione actum est, ne posteri eorum cuncta sibi vendicarent, sed ad uoam beati Petri apostolorum principis

TT"!" querelam

'"

,n 1

.^ P»»*«*
.

.-•

venirent

causas et

usque

dum

illa

Descende, dcscende interdicimus tibijus omne papatus (Legg. ir, p. 47). AudiV, coelum et obstupescat, intelligat terra et contremiscat. Legatur ex quo cst relieio chrisfiana id ab aliquo prassumptum; dicatur quibus canonibus, quibus regulis, qua lectione, quo docuraento id sit adtemptatum. Auditum sub cceJo non legitur,
:

veniret qua dictu.n est

Audiant etiam nov» hujus p4sumptionis et praasumptudsaa novitatis inventores

» (Fol. 108'.)

prMomDtam^Zt^h?/^

B

omnino necdicitur, quod possit aliquis papam deponere, et concessa sibi privare potestate.

emm
test

Romanus

deponi, sed nec aliquo podijudicari. Audianttantas prajsumptionis aucto-

pontifex non

modo

Simmachi pana» qu.d mereantur, ut confundantur, et revereantur utmam ad penitentiam cap. 2 , Si cap# Sl c uis presbiter quis Presbiter ' n tUt Cler,CUS incoJ * eo inconsulto subscnpt.onem pro Romano pontiffcatu commodare aut pittatia promittere, aut saeramentum prajberc temptaverit, aut aliquod certe suflra-ium pollicen, vel de hac causa privatis conventiculis fact.s del.berare atque decernere praasumpserit

machmatoresexverbisejusdem

*!?""

T

^ ™
:

'

loci

res

compliceset fautores, quid Symmachus papa de
:

Romani pontiflcis senserit. Ait enim in decretis suis capite 2 « Alioru.n ho.ninum causas Deus voJuit per homines terminare, sedis apostolicas pontificem suo sine questione reservavit arbiVoluit beati Petri successores ccelo tantum debere innocentiam, et subtilissimai discussionis mdagim inviolatam exibere conscientiam. » Etpapa
Celasius
« Canones, inquit, sancti appellationes totius ecclesiasadhujus sancta) sedis
:

pnvileg.o

trio.

Quod vero asquitate Petri roborentur apostolica judicia, ait Innoccntius papa « Manet Petri prfvilegium, ubicumqueexejus fertur aaqu.tate judicium. » Gregorius quoque sic ait inter cetera in decreto suo cap. 10 «

certe temptasse. »

suid.gn.tateetcommuuioneprivetur, parisententia dampnando eum, qui hoc vivo sicut dictum est pontiflce, quohbet modo fuerit ambisse convictus aut

:

G

examensanxe-

re deferr»,
bere,

ipsam vero a nullo prorsus appeilari deac per hoc illam de tota aacclesia judicare,

ipsam vero ad nullius

commeare judicium, nec de 3jusumquam praeceperunt judicio judicari, sentenianiqueejusconstitueruntiionde])enulissolvi,ejus

posse vel vellc transgredi praacepta aposlolicaa sedis, nec ejus dispositionis ministerium, quod mum sequi oportet caritatem. Sit ergo ruin* omsu.-e dolorcprostratus, nec locum deinceps inter sacerdotes habeat, quisquis apostolicis voluerit contraire decretis, sed extorris a sancto ministerio f.at Non

NuIJi fas est vel

JOtmssequenda mandarunt decreta.
:

deejusjud.c.oquisquameuramhabeatquoniamjam dampnatus a sancta et apostolica secclesia et auctontate suaque inobedientia atque
esse non dubitatur, quia majoris excommumcationis dejectione est exigendus cui
ecclesiae

» Et Anastasio mporatori scribens ait capitulo 3 « Impeti possunt uiman.s praasumptionibus quas divino sunt judicio onstituta, vinciautemnon possunt. Atqueutinam ic contranitentibus perniciosa non sit audacia,

quoquam

prsesumptione a

commissa fuerat

disciplina, qui

sanct* non solum

[uemadmodum

quocl ab ipso sacra? religionis autore prefixum est non potest ulla virtutc convelli. •esinant ergo qucso te temporibus tuis quidam per
anter ambire, quaa

alienus a divinis et pontificalibus

parere debuit sed etiam alios ne praaterirent insinuare. Sit ereo
officiis,

praDlati sanctae ecclesiie jussionibus

ccasionem perturbationis ecclesiasticse prcecipinon licet, ne illa quaa male appe<nt, nullatenus apprehendant, et modum suum P»d Deum hominesque non teneant. » Melcliiades noque papa in epistola Ilispaniaa
episcopis directa pnvilegio beato Petro et successoribus ejus vice omini concesso sic ait post aliqua « Hoc Drivile um Dominus beato Petro ebvi Dom.nus clavigero suo concessit
3

D

wo McW-G.tymojudicaMprimamsedemJustitiam temperaH desiderantem. Xeaue enim ab avgusto neque ab omni clero neque a regibus neqne a populo judex judicabitur.
Bonefaciuspapa de potestate
de his qui erga .»! hlin A 0Mnu

obtemperarc praeceptis apostolicis. » Sylvester etiam papa de non judieanda prima sede

qui noluii

Romame ecdesir et
s,c sic ait
ei
'

± lT*™ t
et

commisit, quod ejus praaro•tivum cunctis successoribus suis liereditandum t atque tenendum futuris
temporibus, quoniam
ter apostolos fuit

suavicesolummodo

quedam

discretio potestatis Et

scribens EuEu ab initio tan _ tam percepimusabeato Petro apostolorum principe fiduc.am, ut habeamus auctoritatem universali ®c clesias aux.hante Do.nino subvenire, ct quidquid noc.vumest,auctoritatc apostolica corrigereet

^V

eam superbiunt, 8upermunt
episcopo
:

.

Olim

:etcunctorumparforetelectio,beatotamenPelro

dare. Et quia non potest Domini nostri Jesu Christi pra3termitti sententia dicentis Tu es
:

emen-

Petrus. etsu-

»

,

:

803
jni hanc P cr nuui
jjii
.

vetram ediflcabo quaB dicta Bunt renim probantur effectibus, servata sede apostolica extra maculam semperest separari minime peligio catholica. Dequaspeel fide anathecupientes, el patrum constitua sequentes, Romanam el luatizamus omnes qui contra Banclam

HtJGONlS ABBATIS FLAVINIACENSIS dampnare nitmtur ipsumDominum dam acclesiam meam, et basc A ure rel mm „„ a mo„ mn.nn hotnim <ni U/f etideo HSflUe flrf XH pnareperprophetam mdentur, rt U P(> usqueadsaquia in
A.fi/n.t.

m

tisfactionem dampnali sunt. Et post pauca

:

Qui,

inquit, his resisitt, Deo resistit, etqui eis injuriam rel contumeliamfacit. Deo cujus legationefunguntwfacit. Sufflciunt ista, an adhuc ad confutandam

erigunl apostolicam ecclesiam superbiendo suas sedem cervices, sequentes in omnibus apostolicam per omnia et e t prasdicantes omnia ejus instituta; communione vobiscum, quam sedes spero ut in una cst integra apostolica praedicat, esse merear, in qua
et perfecta et vera christianae religionis
soliditas.

M adversae partis ineptiam pluriora de scripturis*
querimustestimonia? Accedal et Jheronimus dicat etipse quid mereatur qui judicium sedisapostolicae reprehenderit. Audiant malivoli ut inslruantur, juin fide catholica sti et benivoli ut roborentur ct scribens ad Damaconfirmentur. Ait inter cetera
suin
:

catholicse Promittens sequestratos a communione sedi apostolicse ecclesi;e omnes non consentientes iiuer sauia niiuinn.uo non ««-~ ('01'um eorum nomina inter sacra ministeria "«.• esse
et
t

Hec

estfldes, beatissime papa,

quam iueccle-

iui.uiu.i. Dampnaas vciLula uauipii res meos, etomnes qui
licse

et antecessores

et

sanctae

Romanae

successonnnBtn _ et aposto

D B

sia catholica didicimus, quamque semper tenuiminusperite autparum cauteforte mus, in * -* — qua si „ aligmdpositwm est, emendan cupwiusatequiPe,
.

.

,

.

contviftaApmctsedemlenes.Siavtemhecnostracontri etfldem etsedem tenes. Si autem hecnostra

ecclesiae privilegia cassare nituntur.

Et quod

Romana

aecclesiaa neminesitappellanda,

fessio apostolatus tuijudiciocomprobatnr, quicwmqueme culpare voluerit, se imperitum vel maliw'

(fol. Gelasius scribens omnihus episcopis cap. 4 quod « Cuncta per mundum novit aecclesia, 109') babeat sacrosancta Romana aecclesiafasdeomnibus
:

lum, rel etiam non catholico nomine hereticwn comprobabit. Secundum hec ergo beatissimi Jheronimi dicta, que nullus fidelium ambigil veritatc suapostolica, hebnixa, quisquis judicia reprehendit quoquedumtrapetica notatur infamia. Augustinus computandi. ctaret de his, qui sunt inter hereticos
vel qui non, sic ait inter cetera
:

judicandi, nequecuiquamliceatdeejusjudicarejuqualibet mundi dicio. Siquidem ad illam perlinet de nemoestappellare perparte judicare, ipsamautem apostolica missus. Sed nec illa prajterimus, quod praecedente et solvendi quos sine ulla synodo

«

Dicit Apostolus

sedes

synodus iniqua dampnaverat,

et

oportuerit babet potestatem, et

dampnandi quos hoc nimirum pro

suoprincipatuquembeatusPetrusapostolusDomini papa tenuit semper et tenebit. » Et Kalistus
Quidgmdsinediscretionejustttia contra Romana ecclesia disciplinam actnmfuerit, quoratwm habereratio mllapermittit. Nicholaus
l

Hereticam hominem post primam etsecundam correptionem devita. sciens quia suiversus estejusmo(Tit. nr, 10., di, etpeccat in semetipso dampnatus Sed qui sententiam suam quamvis falsamalque perversam nulla pertinaei animositate defendunl
-*

pra?

voee et indeeretiscap.

:

sertim quam non audatia suae praesumptionis peroe perint,sedaseductis atque inerrorem lapsis paren

synoque de contemptu sedis apostolicae universali mandata, in« Si quis dogmata, ,1,, praesidens dixit
:

tibusacceperunt,queruntautemcautasollicitudim veritatem, corrigi paraticum invenerint,nequaquan verbi sunt interhereticos computandi.» Quibusin
heretico aperte ostenditur, eos procul dubio inter

catholica terdicta, sanctiones vel decreta pro pro correctione fidepro ecclesiastica disciplina,
fide.

lium, proemendationesceleratorumvelinterdictioa sedis ne imminentium vel futurorum malorum,

computandos,quisententiamsuam.falsametpervei audati sam et errorem infami mente concretum,
praesumptionis adinventum, pertinaci greini dcfendere moliuntur, veritatem respucntes,a unitalemscindentes,s. matrisecclesiae recedentes,
animositat

contcmapostolicae praesule salubriter promulgata

analbcma est, qui contemnit decretaapostolica,quidmeretur,quiinreverendam majestatem masanctis omnibus apostolici nominis S7S non timet extendere? Et ut tandem niim inlicite 876 ,audiant impugna ,auu.,.iiM,. T „ s ,M, uli Deigiacuo feriamus invincibili Deigladio lenaniio
pserit, anatbeina. Si

namdoctrinam

abjicientes,

materna scindentes, ct prater

errorum spinis viscei id, quod cvangeliz:

tum

tenet,quoddoce est universali ecclesia3,quod interminati aliena docendo anathematis apostolici .
..

tores

;

,

,,,, :llls

,

propugnatores perversi.alis
379

-,
fe

D

nem nor veren.or ,
,

ex verbisbeati Petri

apostoli cui prayudicium

est interitus. Qui

si

dixerint

=

.

» .s,

o

P

in -«'
,

,,„.,.

obediendum

potesta

^
i

bunc, ad Clecerunl quid mereantur. Si quis, ait, mentem loquens, contristat, Christum qui ei cathe-

quoniam non

resisl est potestas nisi a Deo, et qui

tamquam (liam docendi tradidit non recipit, et 381 Domini fratrem qui Christum non susceperit, nec judicabitur, et ideo nec ipse suscipiesuscepisse
tur
in

;!8n

quid idc potestati Dei ordinationi resistit,audiant Quid Augustinus ad bec respondens dicat «
:

Z^fZ ~^^r^=
regno ceelorum.
»

resistit; quit, resistit potestati, Dei ordinationi h illud jubeat, quod non debes facere,

quid,

si

Qui supra

382

de episcopis

potestatei sane contempne potestatem, timendo n n . ni la tu m .09'.) .psos ,;,„„ a „ a ,,.n, d g
i
• i
.

i

P*

i

P
.

^
,

.1 ii

VARIJE LECTIONES.
m.uiicite diletum. BW -mquam deletum. deletum.

™ De glzdio fe-e*conj. suppl. ™-*\i™?!?J%Li ™^M*T' -ns rnemm. -pra deletum. m suppl.
fra-^
conj.
3 *2

379

l,i

:

305
verte. Sialiquid jusserit

CHRONICON.
cst?

- LIB.

II.

30(3

ium

Tamen

si

procurator, nonnefeciencontra proconsulem jubeat,

A

omnia constituta
pugnarevideatur
a

snnt, et contra

illi.is

beneflcia

non utique contcmpnis potestatem, sed eligis majorfservire. Non hinc debet minor irasci si major
pra^hita cst.

aliud imperator, iiliesse

Hursum si aliquid proconsuljubeat, et numquid dubitaturillo contempto serviendum? Ergo si aliud imperator, el

quo propriam eonse-quutus ejst potestatem. Non alegibus publicis, non a potestatibus seculi, sed a pontificibus et sacerdotibus omnipotens Deus chriatianae religionis clericosel sacerdotes voluii ordinari, et discuti et rccipi dc errore remeantes. [mperatores christiani subdere debcnt exequutiones suas ecclesiasticis prassulibus non praeferre. Flec, inqurt Gelasius, de privilegio impefatorum el omnium ait sanctaa Dci ecclesiie
sacer-

aliudDeus, quid judieatis?Major potestas audienda est. I);i veniam, tu carccrem, ilie gehennam minatur.

Hinc jam
in

seeutum,

est fides tua tanquam quo possis oinnia jacula inimici ignita

tibi

assumenda

dotum.

»

extingusre. »

^ed fortasse domini et utinarn fratres nostri deereta apostolica etcanonicas sanctiones aut non legerant, aut
lecta vcl

^rj^-ss^j»audierant, et lccta vel audita tenaci

audita surda aure prasterie-

Possemus et de sacramentis injustis minime observandis multam exemplorum copiam de scriptis patrum orthodoxorum Augustini, Jheronimi et psius Romanae eloquentiae fluvii, beati scilicet Am-

b -.:,

memoria3com

«=;

,;;;:,—-;:;:;;:
cos qui

mendarant, sed domino suo imperatori fidelcsailjutores ct cooperatores haberi volunt cui juraverunt,
cui pcr liianus
cl

promissa omnia, contra

z

dicunl obedien-

sacramenta hominium fecerunt.
hiijusmocli

dumregibus,imperatoribusetdominisomnibusquibusjuratumest quidlibet faciat, quidlibet jubeat;
hoc ad patrocinium sui erroris assumunt, quod inPetri epistola positumest Servi, subditi estote inomni limore dominis, uon tantum oonis et mbdestis sed etiamdiscolis (TPctr. n, 18). Quibus breet
:

Attendant
inentis
lius

hii

qui

sunt, quid de sacra-

nus

m a summis sacerdotlbus velreliquisjideiibus^
minime cognovimus, sed 3 * 6 sponteeosju-

episcoporum dicat Cornelius papa. Corneepiscopus Rufo episcopo: Sacramentumhacte-

rectafide

rassecomperimus.Sacrame?itum igi(urepiscopis nescimusoblalum,necaquoquam™keridebet.\ yu\s quoque papa dc 389 multimodfs juramentis loqucns

m

vitci respondemus, quod et nos subjectionem conpetentem discolis non negamus, sed discola jubentibus nou obedimus. (Fol. 110.) Quod vero dicitur

^i m \^,percapilttmDeiteicapuljuraverit^hel

sapientia timor DominifPsal. x, 10). EtPaulus in c u epistola ad Tituin Admoue inquit, illos princijut>erit accerrime castigetur, etjuxta idquodsynobus etpotestatibus subditos esse et obedire ad omne dus Mjudicaveritsustineat El Cornelius papa in opus bonum (Tit. m, 1). Quem locuni disserens eodem Hac, ait sunt sanctorumpatrwm iusiituta; bcatus Jheronimus itaconclusit -.Sibonum estquod qucesiquis invauumduxerit velviolarepmsum- pracipit imperatoretpmses, jubentis obsequerevopserit 397 hostis est animce sua, quia nemo contra luntati. Si veromalum est et contra Deum sapit. prophetas, nemo 398 contra apostolum, nemo contra responde illud de Actibus apostoiorum « Obedire ^ffeUtMnfacU^atiquidabsquepericuto.Xudmii oportetDeo magis quam hominibus (Act. v, igitur mmistri et provisores 29); » ascclesiaruni qui Roet super epistolam adTitum Servisubditisintdo'linme ecclosiae prajjudicium fccerunt, quid Gelaminis suis in omnibus quce non sunt contraria Deo, suis papa decernit dc pnvilegio imperatorum ct utsi doriUnus eajubetqutenon suntadrcrsascripli*onm.um sanctu) Dei aacclesi* sacerdotum. « Si inrissauctis,subjiciatur dominoservus;siaulem con pit, imperator catholicus est, salva pace ipsius lrariapr(Ecipit,magisobediatspirUusqu(tmrar,is flixenm, films cst, non prajsul ccclcsi.r. Habet pridomino. Itemineadem pulchre Emperans servis vilr-ia potcstatis uti smcquaj administrandis pubiicis u " Lm;1 " 1 uoramis obediant dominis, addidit tamquam iamquam Christo, ul . rebus divinitus conseo m.tn* p*i , Gt bCUVhcm n scili L Qon ^ 1 s ^vus ad naturalem dominun non ingratus conlra .-!! L ..oninJ dispositionem coelestis ordi si contraria prajceptis Domini volueril imperarc mchil usurpet. Ad sacerdotes enim Dcusvok.it qua3 Hec igitur contraillos «ii.i adversusDeum lumide -cclcsuc disponenda sunt pertinere, non ad seculi insani desipiunt, qui clavigeri aetherei vicarium di»otestates, quas, si fidelessunt,ecciesia3 sua3 et savinitus electum, ab omnichristianitatesusceptum, imlutibus cssc voluit subjectas. Non sibivindicet sanctitate conversationis porspicuum, diuturnitalc [nperatorahenumjus, et ministerium quod alteri temporis confirmatum, quia viciis suis concinnare leputatum est, ne contra eum abrupte tendat a quo non vidcnt, dejicere, pro pudorlconati sunt,

(iliomodoblasphemiacontraDeumconfessus^fueex acclesiastico ordine ,deponatur, si -,silailai cus, anathematizetw. Etsiquis per creaturasj
rit;si est

m

inomni timore, illum intelligimustimorem de cujus possessore dicitur : Qui timet Deumjaciet bona (Eccli. xv, l);et: Beatus qui timet Dominum, in mandatis ejuscupitnimis (Psal. cxi, 1) et Initium
;
:

m
:

:

,

m

m

.

,

:

:

ZZZITfl

.

T*

^

^

™™™

:

i

paucis

38.
l

VARLE I.ECrrONES

>lrf!!™
/nii.
'

T?

d ct f'

^-

;••

Rdelibus deleium.


ll;cc

sod

deletum.
S9S
j; ''

:!87

»