Digitized by the Internet Archive

in

2011 with funding from
University of Toronto

http://www.archive.org/details/patrologiaecur216mign

r

PATROLOGLE
i

CURSUS COMPLETUS
SEU BIBLIOTHECA UNIVERSALIS, INTEGRA, UNIFORBflS, COMMOB-A, OECONOMICA,

MNIDM
QUl Ali

SS.

PlTRDJl.

DOCTORDJI SCRIPT0RDM9DE ECCLESMSTICORDS,
SIVE LATINORUM, SIVE GR.fcCORUM,

&VO

APOSTOLICO AD TEMPORA INNOCENTII

ET AD

COXCILIl FLOIIENTINI

TEMPORA

(ANN.

1433)

III (ANNO 1216) PRO LATINIS PRO QRASCIS FLORUERUNT.

RECUSIO CHRONOLOGIGA
OMNIUM QILK EXSTITERE HONUMBNTOROM
JTJXTA EDITIONES

CATHOLItlfi TRADITIONIS PER QULNDECIM PIUORA

ECCLESlxE S.ECULA,
ACCURATISSIMAS I.NTER SE CUMQUE NONNULLIS CODICIBUS MANUSCRIPTIS COLLATAS, PBRQUAH DILIGENTLU CASTiaATA; UIPSERTATIONiBUS, COMMENTAIIIIS. VARIISQUE LECTIONIBUS CONTINENTEII ILLUSTRATA OPERIEUS P03T AMt-LISSIMAS EDITIONES 'JU.K TRIDUS NJVISSIMIS S.ECULIS DEBENTUR ADSOLUTAS OUNIUUS DETECTIS, AUCTA INDICIDUS PaSTICULARIBUS ANALVTICIS, SiNGULOS SIVE TOMOS SIVE AUCTORES ALIOUJU9 HOMKNTI SUBSEQUENTIBUS, DON -iTA CAPITULIS I.NTHA IPSUM TEXTUM RITE DISPOSITIS, NECNON ET TITUI.ISSINGULARUM PAGINARUM MARGINEM SUPEKIOREM DISTINGUENTIBUS SUBJECTAMQUE MATERll M SIGNIFICANTIBUS, ADORNATA; OPERIDUS CUM DUBIIS, TU.M APOCRYPIUS, ALIQUA VERO AUCTORITATE IN OHDINE AD TRADITIONEM ECCLESI ASTICAM POLLENTIBUS, AMPLIFICATA ET AMPLIUS LOCUPLETATA INDICIBUS AUCTORUM SICUT ET OPERUM, ALPHABETICIS. CHRONOLOGtCIS, DUCENTIS 8TATISTICIS, SYNTHETICIS, ANALYTICIS, ANALOGICIS. IN QUODQUE RELIOIONIS PUNCTUM, DOGMATICUM, MORALB, LITURGICUM, CANONICUM, DISCIPLINARE, HISTORICUM, ET CUNCTA ALIA SINE ULLA EXCEPTIONE SED PR.BSERTIM DUOBUS INDICIBUS IMMENSIS ET GENERALIBUS. ALTEBO SCILICET RERUM, QUO CONSULTO, QUIQUID NON SOLUM TALIS TALISVE PATER, VERUM ETIAM UNUSQUISQUE PATRUM, NE UNO QUIDEU OMISSO, IN QUODLIBET THEMA SCRIPSERIT, UNO INTUITU CONSPICIATUR ALTERO SlJHIPTU P«.E SACR/E, EX QUO LECTORI COMPERIRE SIT OBVIUM QUINAM PATRES ET IN QUIBUS OPERUM SUORUM LOCIS SINGULOS SINGULORUM LIBRORUM S. SCRIPTUR.fi VERSUS, A PRIMO GENESEOS USQUE AD NOVISSIMUM APOCALYPSIS, COMMENTaTI SINT. IDITIO ACCUFATISSIMA, C.ETERISQUE OMNIBUS FACILE ANTEPONENDA, SI PERPENDANTUR CHARACTERUM NITIDITAS CHART.B QUALITAS, INTEGRITAS TEXTUS, PERFECTIO r.ORRECTIONIS, OPERUM RECUSORUM TUM VARIETAS, TVH NUMERUS, FORMA VOLUMINUM PERQUAU COMMODA SIBIQUE IN TOTO PATROLOGI.B DECURSU CONSTANTEH SIM>MS, PRETII EXIGUITAS, PR.ESERTIMQUE ISTA COLLECTIO, UNA, METHODICA ET CHRONOL jGICA, SEXCENTORUM FRAGMENTORUM OPUSCULORUWQUB HACTENUS HIC ILLIC SPARSORUM, PRIMUM AUTEK INNOSTRA BIBLI0T1IECA,EX OPERIBUS ET M9S. AD OMNE9 .BTATES, LOCOS, LINGUA9 FORMA5QUB PKRTINENTIBUS COADUNATORUU.
;

J

J

;

;

SERIES LATINA
IN

QUA PRODEONT PATRES, DOCTORES SCRIPTORESQUE ECCLESLE LATIX.E A TERTDLLIANO AD INNOCENTIDM III.

AGGURANTE
SIVF.

J.-P.

MIGNE,

BIBLIOTHEC.E CLERI tMVERS.-E
CURSUUM COMPLETOUUM
IN

SINGULOS SCIENTIjE ECCLESI ASTIC.I RAMOS EDITORK,

PATROLOGLE
IXXOCEXTIUS

LAT/.YzE

TOMUS CCXYI

III

POXTIFEX ROMAXUS.

PARISIIS
APLJD

GARNIER FRATRES,
IK

EDITORES ET
:

J.-P.

MIGNE SUCCESSORES,

VIA DICTA

AYENUB
1891

l)U V.AIXE, 903,

TOl

DEC -7
SLQ.

',93!

IU

SjECULUM

XII!

INNOCENTII
ROMANI PONTIFICIS

III

OPEBA OMNIA
TOMIS QUATUOR DISTRIBUTA

QUOHUM PnionES TRES nEGESTOnUM BALUZL\NAM RECENSIONEM COMPLECTUNTUn, ACCEDENTIBUS ANECDOTAnUM EPISTOLARUM
1N

LIBniS,

QUOS FRUSTRi OLIM A BALUZIO EXPETITOS EX BIBLIOTHECA VATICANA

LUCEM EMISERUNT LA POnTE DUTHEIL ET BREQUIGNYJ QUAHTO VOLUMLNl INSUNT EPISTOL.£ EXTRA

REGESTUM VAGANTES, PONTIFICIS DENIQUE SERMONES ET OPUSCULA VAHIA, TUM JAM OLIM EDITA, TUM
HECENTIUS AB EMINENTISSIMO CAHDINALI MAIO, D. LUIGI TOSTI, ETC, ETC, TVPIS MANDATA.

ACGUBANTE
VE CURSUUM COMPLETORUM
IN

J.-P.

MIGNE
RAMOS EDITORE

Bibliothee» Cleri nnlTers»
SINGUl.OS SCIENTLE ECCLESIASTICA

TOMUS TERTIUS

PARISIIS
APUD GARNIER FRATRES, EDITORES ET
1N YIA DICTA
:

J.-P.

MIGNE SUCCESSORES,
208

AVEIWE DU MAINE,

1891

ELENCHUS
AUCTORUM ET OPERUM
QUl IN

HOC

TOiVIO

CCXVI CONTINENTUR

INNOCENTIDS
EUgestorum continu

III

POMIFEX ROMANUS
Col.

9

INNOCENTII

III

ROMANI PONTIFICIS

REGESTQRUM SIVE EPISTOLARUM
LIBER DUODEGIMUS.
PONTIFICATUS

ANNO

XII,

CHRISTI

1209.

I.

A
REMENSIS
DIOECESIS,

ABBATI SANCTl THEODORICI

ET

stesproximotuncfuturasappellationisuaeterminum praefigendo. Caeterum.cum per deposiliones hujus-

DECANO ET C4NTORI MAJORIS ECCLESI.E REMENSIS. De conflatione ecclesix Ribodimontis. (Laterani, ivKal. Martii.) Ciim olim nostris fuisset auribus intimatum quod abbas et conventus Sancti Nicolai de Pratis Laudunensis dioecesis praebendis quae in ecclesia Sancti Germani de Ribodimonte fuerant institutae ad ipsorum donationem spectantes, canonicis institutis ibidem sublatis de medio,propriis usibus applicaecclesia consueto defraupopulo fuerat scandalum non modicum generatum, dilecto filio H. de Cociaco canonico Sincti Quintini et conjudicibus ejusper litteras nostrasdedimus inmondatisutinquisitasuper

modi videretur ostensum quosdam canonicos
lares

saecueis

dudum

in Ecclesia ipsa fuisse, ac

demum

defunctisper abbatemetconventum praedictosquos-

dam

exstitisse

monachos

substitutos,et nobis sug-

gereretur quod iidem abbas et conventus diutius
exspectati appellationem

suam prosequi non
eis

cura-

rant,nos depositiones, ipsis sub bulla nostrajudicibus
aliis

destinantes, per apostolica

scripta

mandavimus
licuisset

ut nisi abbas et conventus praefati aliet

rant.propter quod

eadem

quid rationabile ottenderent

probarent per quod

dabatur

officio, et in

eisdem

in praedicta ecclesia

monachos

ca-

nonicis substituere.ipsam in statum pristinum ap-

iis

plenius verilate,quod canonicuui esset appellaet

memoraeosdem abbatem et conventum personis idoneis assignari quod si forsan illi hoc
pellatione postposita reducentes.lacerent
tas praebendas per
:

tione remola statuerent

faceret

quod decerne-

efficererecusarent.iidem judices auctoritate nostra
suffulli.sublato cujuslibet contradictionis elappellationis obstaculo,id exsequi

rent per

censusam ecclesiasticam firmiter observari.Postmodumautemnlibas et conventusprtedicti suanobisconqueitionemonstraruntquodcumsuper ipsius ecclesiae prioratu, quem per annos quadraginta et amplius possederant sine lite, a praedictis judieibustraherenlurincausam,neminecomparenle

non differrent. Nuper monachus,procurator dictorum abbatis at conventus,cum likeris praedicti archiepiscopi et collegarum suorum processum continentibus eorumdem ad praesentiam nostram accequi vellet agere contra eos nisi duntaxat illis qui dens,per dilectum filium Petrum,tituli Sancti Maresse moliebantur et judices etactores, ipsi se vicelli presbyterum cardinalem, per quem fecinius dentes tam contra jus commune quam contra privieumdem examinari processum,rescriptum authenlegia sedis apostolicae aggravari, sedem apostolicam tici instrumenti Bartholomau quondam episcopi appellirunt. Unde nos causam super iis venerabili Laudunensis diaecesani loci sub sigillo venerabilis fratri nostro Remensi archiepiscopoetconjudicibus fratris noslri successoris ejusdem,ac privilegium ejus sub certa forma commisimus terminandam. felicis recordationis Innocentii papa prasdecessoris Interim autem prrememorati judices per suas nobis C nostri nobis protulit intuenda per quae comperilitteras intimarunt quod auctoritate primae com mus abbati et conventui memoratis exstitisse conmissionis vocatis quos noverant evocandos. testes cessum, ut decentibus clericis qui tunc in ecclesia receperant et examinaverant diligenter. Quorum ipsa erant, non clerici, sed monachi de ipsurum

autem

dilectus filius B.

;

depositionibus

in

scriptis
loci

fideliter

jam

redactis,
litteras

ccenobio

substituerentur ibidem.
et

Cum

igitur ex

abbas

et prior

ejusdem

commissionis
in ipsis

hoc pateat abbatem
instituere

intuentes.asseruerunt seipsas propter lituram

mo-

conventum eosdempraedictos monachos in eadem ecclesia licite poau-

dicam
de

et

rasuram qua? apparetnnt
se pariter

habere

tuisse,discretioni vestrae perapostolica scripta prae-

falsitate suspectas,et

ne ulterius illarum auctoet

cipiendo

mandamusquatenus eisdeuijudicibus

ritate procederent, pro

conventu ad

ctoritate apostolica inhibere curetis ne in negotio

nostram audientiam appellarunt, octavas Penteco-

ipso procedant litterarum praetextu per quas eis
1

Patrol. CCXVI.

£0.

3»o

11

INNOCENTIl
abbas

III

PP.

BEGBSTORDM

LIB. XII.
simili

12

condilio:Hiter injunximus procedendum, videlicct
nisi

A

quoque ac populo supradictis
curetis

rcnt ct

conventus rationabile aliquid objice probarent per quod eis monacbos canonicis
el

8ubstituerelicuissel.Quis,si forsitanoccasione ipsa-

rum

aliquid irumutarunt,subluto cujuslibct contracontradictores,si qui fuerint,

lnbibere ne contra inbibitionem pra?scriptam aut culpabiliter ipsi veniant, aut peregrinos.jam dictos damnabiliter venire compellant. Quod si non omncs.etc.alter vestrum ea nihilominus exsequalur.

modo

dictionis ctappellationis obstnrulo, illud in stalum

Datum
nostri

Laterani

111

Kalend.

Martii, pontificatus

prislinum revocetis
vel rebelles

:

anno duodecimo.
III.

per censuram ecclesiasticam appella-

tione postposita composcente,ita
clesiae faciatis
si

quod eidem ec-

CI.ERICIS ET LAICIS

permonachos congruedeserviri.Quod omnes,etc. duo vestrum.etc.

PEREGRINIS IN CANDIDA CIVITATE CRET.E MORANTIBUS.

Drttum Lalerani iv Kal. Martii,pontificatus nostr 1 aDno duodecimo.
II.

De eodem argumento. (Laterani n Kal. Martii.)
Angit nos cura snllicitudinis
in alia usque in

pastoralis, etc, ut
et

contrarium spei nostrae.vos

non-

PATRIARCH.E AQUILr.OENSI ET EPISCOPO PADUANO. Ue Ixhtra peregrinatione ad loca sancla.
(Laterani ni Kal. Martii.)

n

nullos alios peregrinos, etc, ut supra usque peccatum redundet illorum, venerabilibus fratribus nostris patriarchae

Aquilegensi
et

et

episcopo Paduano

Angit nos cura sollitudinis pastoralis ut lectos filios ducem ac populuin Venetorum ab
(I)

diiis

dedimus

in praeceptis ut dictos

ducem

et

populum

quae famamoffuscant etsalutemimpediunt sollicite revocemus. Quantum enim dudum offendermt abducendo peregrinos damnabiliier et damnoseasubsidio terrae sanctae, non est, sieut credimus, vobis

incognilim.cum

toti

penesilEcclesiae manifestum.

inducant utde caetero ab hujusmodi abstinentes, etc, ut in alia usque venire compellant. Quocirca universitutem vestram monemns attentius et hortamur, sub eadem vobis interminatione mandantes quateaus et vos quae superius sunt expressa quantum in vobis fueritelficaefficaciter

moneant

Unde cura sperassemusquod praeterita: pcenitentes offensae.sic eam pcenitendo diluerent quod nequaquam ultrasimilem attcntarent.non possumus non
dolere quod.sicut nostris est

citcr observetis, et

denuntieiis

aliis

peregrini in-

violabilitcr observanda.

Datum
nostri

auribus intimatum,

Luterani n Kslend. Martii, anno duodecimo.
IV.

pontificatus

quidam eorum

in contrarium spei nostrae nonnullos peregrinos ad terram properantes eamdem in suis navibus receptantes, eos a propria intentione fru-

NOBILt VIRO HFNRICO COVITI MALT.E.

De negotio Crele,
Liiteras

et

de laudtbus ejusdem Ilenrici.

stratos deduxerunl,

non solum in Graeciam.sed

in C

(l.aterani vi Kal. Martii).

Cretam.Qui tandem cjrde sicut ei itinere deviantes, propositum quod contra crucis inimicos conceperant.in seivorum crucis oppressionem converlunt, Cbristianosparlium adjacenlium ad ducum suorum offendendosuasum,qui eanidem indulgentiam raentiuntur a nobis ta'iter procedentibus esse conces-

quas nobis tua devotio destinavil ea qua
;

earum tenore tuam io Domino commendamus, quod et ad succursum terrae sanctae ferventer aspiras,et ad honorem aposlolio.-e
decuit
benignitate recepimus
et

perspicaciter intellecto, prudenliam

sam.quoc concessa est
sanctae

illis -iui

ad defensionem

lerr.e

procedunt.Cum igitur hoc in ejusdem terrae dispendium.opprobrium nostrum, et percatum redundet illorum, fraternitati vestrae per apostolica
scripta

praecipiendo
et

mandamus quatenus

dictos

ducem

populum monachis prudenter

etelficaoiter

inducalis ut de caelcro ab hujusmodi abstinentes, nec lieum provocantes ulterius,quem ex praeteritii provocasse graviter dignoscuntur, quin imo retroact iin

sedis diligenter intendis, devotum in utraque respectum habens ad Deum.pro cujus reverentia hujusmodi propositumconcepisti. Aquo.si voluntatem ad actum perduxeris, mercedem, uon solum atcrnam, sed temporalem etiam consequeris, cum secundum Apostolum pietas promissioncin babeat vitae quae nunc est pariter et futurae.Sane pensatis omnibuscircumstantiis rerum et personarum.tem-

porum etlocorum.vix
w\

aliquid aliud

eiiamserundum

off.nsam

per satisfactionem expiantes sevisitare
in alias

quentem, peregrinos qui terram sanctam disponunt a suo itinere nec in Crctam nec
partes distorquere
et

praesumant, sub divini judicii excommunicationis interminationo vetantes ne hujusmodiperegrini opus itineris salutaris mutantes,in vae damnabile, quod ingredienti m duabusviis sapiens imprecatur, Christianos

nihilominus

stalum de negotio Cretae pouiisti prudentius meditariquani quod perdilectum lilium magistrum Petrum Acconensem nuntium tuum, virutn utique providum et fidelem, nostro apostolatuisuggessisti. Quia vero Ittteris per eumdem dtrectis non expresse vidimus conlineri ul ea quoe super eodem negotio idem nuntius nobis cttua partc proponeret
sacculi

crederemus.quantumcumaue te in Domino diligamus et ad tuum velitnus intendere commodum et
honorem, habito super hoc consilio diligenti, ad prasens non vidimus aliud respntnlcnddiii nisi quod intelleclis quae idem ountius a nobis audita tuae

qui sunt in Creta scu etiam ubieunque locorum audeant impugoare.sed votum suum contra inimicos
crucis
(I)

cum

puritate

debita
III,

prosequantur.

Duci

Vide gesta Innoc.

cap. 85 et seqq.

13

P0NTIFICATU8 ANNO

XII,

CHRISTI
et

1209.

14

discretioni retulerit.et dilectus filius noster Petrus
tituli

\

multa

magna bona

contulimus,inferioriscondi-

Sancti Marcelli presbyter cardinalis per suas

tibi litterasplenius ititimabit.super iis

litterus et nuntios nobis

omnibus per tuam intimare studeas ex-

pressius voluntatem, ut ita
tius procedere

demum

plenius et cer-

non debes quam illi fuerunt quibus diversistemporihus de mandato et assensu prajdecessorum nostrorum eadem Lateranensis Kcclesia castrum ipsa sub certa forma locavit, jusimus et
tionis esse

valeamus. Quid autem pro tuo jam
litterae nostrae,

slatutmus utcumfinita fuerit

illa

locatio.secundura

emolumento scribamus,
te

cum

sint

eamdem (ormam ttbi

et

haeredibus tuis Lateranensis

patenles, te poterunt edocere. In quo considerare

Ecclesia relooet castrum ipsum,uisi forsan in aliam

volumus

nostri circa tecordis affectum.Ad haec,

devotionem tuam rogandam duximuset monendam, por apostolica tibi scripta mandantes,et in remissionem peccaminuin injungentes,quatenus ad subventionem et defensionem terrae sanclae diligens studium et operam efficacem impendas, utille dirigat vias tuas a quo gressus hominis diriguntur.

formam super ipsa locatione concordare possitis. Ne igitur in luum et haeredum tuorum dispendium valeat redundare quod nonsolum ad vestrumcommodum,verum etiam tuam apostolics sedis quam
procuratum, nos
ritate apostolica

Lateranensis Ecclesiae ac totius viciniae noscitur et ea quae prescripta sunt aucto-

Datum

Laterani vi Kal. Martii, pontificatu9 nostri

anno duodecimo.
NOBILl VIRO RICARDO

confirmamus et praesenti statuto decernimus ut contra ea nullo unquam tempore B

GERMANO NOSTRO SORANO COMITI. Ei confirmat castrum Soranum.
(Laterani vi Kal. Martii.)
Vallis

quisquam venire praesumat.ita ut sit irritum et inane quidquid de ipso castro contra praescriptam formam foret aquolibet attentatum. Si ergo prior
et canonici

Cum Castrum

Montonispromultaet magna

Lateranensis Ecclesiae contra statutum apostolicum venientes locatione finita nollent praefuium castrum tibi vel tuis haeredibus relocare,vos

peeuniae quantitate sub gravtbus esset pignoratum
usuris, ita ut de

alienatione ipsius multiformiter
illos forsitan

nihilominus illud ex hac concessione apostolica teneatis,ne pretium multum quidem et magnum,

ageretur.nospraBcavere volentes ne ad
perveniret per

quod propter utilitatem
est.amittatur.Ita

communem

pro emptione

quostam apostolica sedes quam La-

ipsius caslri partim a nobis et partim a te

teranensis Ecclesia nec non et tota vicinia grande
ac grave incurreret detrimentum,cogitavimus
re

emenorem,et faciatis illi persolvi annuam pensionem. idem castrum. Sed cognoscentes quod LateraPraelibati vero instrumenti tenorem ad majorem nensi Ecclesiae dispendium generaretur si castrum ipsumimmediatead sedem apnstolicam perveniret, „ cautelam huic paginas fecimus adnotari.Quodquidem est tale « In nomine Domini.Anno Incarnasicut etiam prior et canonici ejusdem Ecclesiae a
:

datum tamen ut parati sitis locationem. recipere secundum prscedentium locationum te-

nobis consulti sunt multoties proteslati.oos habita
deliberatione

prudenti, ex

volentes, castrum

omni partc providere ipsum de illorum fecimus emi

tionisdominica» millesimo ducentesimooctavo,pontificatus vero Domini Innocentii tertii papae anno

consensu.partim de bonis tuis,et partim de nostris, ad opus utique tuum, sub nomine nostro, ne venditionem ipsam forte contingeret ab aemulis impediri.qui de
tuis

undecimo.indictione undecima, mense Octob.die 6. Acta publica si litterarum memoriae tradita fuerint

nube oblivionis remota, perpetua inspectione clarescunt. Quapropter ego Joannes de Sancto Laurentio

successibus typo invidiae conta-

S.R.E.scriniarius mandato et prascepto Domini

bescunt. Quia vero per Dei gratiam omnia fuerunt
sine turbatioae completa.nos

Innocentii lll.papae

castrum ipsum cum

Domino
Romanae

juramentum pra?stitum eidem papae successoribusque suis et Ecclesis
in

omnibus

pertinentiis suis, salvo jure Lateranensis

palatio episcopi

Ferentini a comite

Ecclesiae.libi

ad opus

et utilitatem

tuam

et hsere-

Ricardo, sicut vidi, audivi
teris scribere

et interfui, publicis lit-

dum tuorum
dimus,tali

concessimus, assignavimus

et tradi-

curavi.Comes Ricardus de Soraju-

quidem tenoro ut pro pecunia quam nng ad emptionem ipsius castri contulimns.tu et h*redes tui de castro ipso interposito juramento pacem etguerram ad mandatum Romani pontificis contra quoslibet homines faciatis. Tu vero in praesentia nostraet fratrumnostrorumsuperhoc juramentum
corporaliler praetitisti. Et ut devotionem

ravit fidelitatem et fecit ligium

homagium domino

papae Innocentio successoribusque suis et Ecclesiae

D Romans
sis,

inpraesentiadominorum Joannis AlbanenJoannis Sabinensis, Nicolai Tusculanensis.Hugolini Ostiensis episcoporum, Cynthii lituli Sancti
Laurentii
in

Lucina, Cynthii
Benedicti
tituli

tituli

Sanctorum

quam ad

Joanhis
Rogerii

et Pauli,

Sanctae Susannae,

Romanam
de
aliis

habes Ecclesiam plenius demonstrares,
terris quae

quoque

ad

te

proprietario jure

juramentum, sicut per publicum instrumentum apparet quod Joannes de Saacto Laurentio sacrosanctae Romanae Ec;lesiae scriniariusdenoslroacfratrum nosirorum mandato conscripsit. Quia vero tu, qui germanus noster existis, apud Lateranensem Ecclesiam, cui nos
pertinent exhibuisti simile

tituli Sanctae Anastasia^, Petri lituli Sancta? Pudentiana? presbylerorum cardinalium.el Joannis Sanctae Mari« ia Cosmidin S. R. E. cancelleri,

Joannis Sanctae
Luciae
in

Maria? in Via Lata.Pelagii Sanctae

septem soliis diaconorum cardinalium, Rainaldi domini papaeaco!ythi,et laicorum subscriptorum.Pro polo et alia terraquae olim fuit Oddonis de Polo,

quam

ipse tenet,eo salvo

quod

9i

ali-

1

15

INNOCENTII

III

PP-

RHGESTORUM

LIB. XII.

16

qua pereona pro dicta terra praefato comiti movere voloerit qusstionem.ipMcomeBteaeatureiincuxia
Ecclesia;

A

feceran» consecrari, licet

idem ob reverentiam sadiscrctioni

eramentiremanseritconsecratum.ofiiciumcelebrari

Romana;

justitiae

um

dc castro Vallis

M

pleniludinem exhibere. ntonis, de Sacco, de

divinum de

caetero

non debere.Quocirca

veslraeperaposlolicascriptapraecipiendemandamus

Plumbinaria, juravit facere guerram et pacem contriomnesho incs ad mandatum eurum, ct ad hoc
i

quatenus prajfatas sententias.exigente justitia.promulgatas faciatis per censuram ecclesiasticam sublato appellationis

-soressuos in perpetuum obligavit.
nitatu vero Sorar.o juravit
siiniliter

obstaculo firmiter observari.

faoere

Nullis litteris veritati, etc.

Quod

si

non omnes

iis

tm

et

fidelitate et

pacem ad mandatum ipsorum. Salva saWo mandato regis Siciliae. Et idem

exsequendis, etc, tu ea, frater archiepiscope.cum

eorum

altero, etc.

dominuspapainvestivit dictum comib:m prrcnpam argenteam deauratam, pra;sentibus et consentientibus et approbantibus omnibus prascriptis episcopis, presbyteris, diaconibus cardinalibus, et injun-

Datum

Laterani n Kal. Murtii, anno duodecimo.
VII.

FERRARIENSI EPISCOPO. Respondet ad rjus consulta.
(Laterani
tj (2
111

gentibusmihi scriniario uthujusmodi juramentum
publicis litterisexararem.Hi interfuerunt in palatio
In

Non. Martii.)
di-

quadamnostra

epistola deoretali asserisle

IYmitinicor-im<iominopapa,episcopis,presbyteris,
diaconibusi-ar.iinrilibus.DominusLotheriusdominis

legisse illud esse

nefarium opinari quod quidam
flegma converti.

cere pra3sumpserunt,in sacramento videlicet eucharistiae

StephanusThcobaldi,dominus Hoinanus de dominis Guido de Colle de Medio,Baroncho,nobiles cives Ro-

aquam

in

Nam

de latcre

mani;dominusLindodeMootelongo,dominusLando
de Colle de Medio, Benedictus de Aversa, et alii. Kt ego Joannes deSancto Laurentio S H.E.scriniarius,
sicut vidi,audivi
solvi.
si intetlui,

aquam, sed humorem aqualicum mcnliuntur exisse. Licet nuiem hoc magnos etauthenticos vero sensisse recenseas, quorum opinionem dictis et scriptis hactenus cs secutu?,ex quo tamen
Christi.non

scripsi,complevi et ab-

.Nulliergoomnino

hominum liceathanc pagiausu tememrio

incontrarium nossentimus.nostraecompellerisscntentiae conscntire. Sed verbum Joannis apostoli te

nam nostraeconfirmationis.constitutionis.concessionis.ct inhibilionis infringere, vel ei

multum movere
stimnnium dant
cl hi tres

fatcris dicentis
in

:

Tres sunt qui tt-

terra. spiritus,
(I

aqua

et

sanguis,
ulti-

ccntraire.Si quis
.

et

autem hoc attenlare prajsumpscrit, nationem omnipotentis Dei et beatorum Pctri Pauli apostolorum ejus se noverit incursurum.
VI Kal.

unum

sunt

Joan. v)

Quamvis hoc

mum

in plerisque codicibus

minirae habeatur,quod

Datum Laterani
anno duodecimo.

Martii,pontificatus nostri

VI.
ARCIHEPISCOPO, ET ABBATl EANCTI STEPIIANI,ET PRIORI
SANCTI THEODORI JANUENSIS.
ctesia S.

M'iri.v

de

Castello.

(Laterani

n

Kal. Martii.)
filii

omnibus sic exponi, illos videlicet esse de una eteadem re. scilicetde humanitate Christi, testari. Porro si vera fuit a|ua quae fluxit de latere Christi,ct non humani corporis huraor,qualiter per illam probetur quod Cbristus sit bomo f3), non vides. Glossa namque super illum locum sichabet: Spiritus, id est, humana anims, guum emisii in patsione, aqua el sanguis qu;r fluxedicis ab

unum,

id e*t,

iOcarunt nobis dilecti

G. praepositus et

runl dt laterc

Christi

:

quod

fieri

non posset

si

non

fratresEcclesiae Sancta? Mariaede Caslello Januensi

haberet veram rurnis nafuram.SfC crgo

tam ex textu

quod cum olim
Sancti Daniiani

inter ipsos ex parte
et

una

et clcricos

quam

ex glosa proponis per illam :iquam probari

Sancti Nazarii ex altera super eo

quod
riae

praedicti clerici contra

decretum bona: memo-

Cyri archiepiscopi Januensis in ccclesiis suis in
bealee Virginis altaria construere

quod Christus sit verus homo.Et ideo si dicalur quod illa non existit vera oqua, sed aqualious bumani corporishumor,tam expositorisquam apostoli
verba intelligibilis
tibi

praesummemoriae Hugone archiepiscopo Januensi etG.nbbate civitalula; auctoritate
pserunt, coram
bonae
piae

honore

esse

videntur. Sed

diclo

quod fuerit vera aqua, mur, nec isla nec illa

sicut nos

crcdimus

et late-

sofficienter intelligis.
i

Unde

recordationis Alexandri

paps

praedecessoris

D

nobis humiliter su p;.l

nostri quaestio verteretur.iidem cognitis causae
ritis

me-

quatpnus ad peneralem utilitatem legenlinm etnebulam detuo corde tollcnir.-i^t

pro eisdif(initivamsententiamprotulerunt,s.c-

dam.9ufficienier et evidenter hoc expor.ere dignarc-

ut in authentico exinde confecto evidenter apparet.

r-or

inoquo recordationis Urbanus papa prrjedecesnostcr pracfatam confirmans sententiam, cum

prspositom <?t fratrcs cx parte una ct clericos muensis ex altera super eodem co1

r;i

i

ii

.

'ir.proeissenlp.ntiam proii.
1

mur.Nos igitur ad tuae supplicationis instantiam rcspondemus quod quidam dixcrunt; sederravprunt Christum non fuisse vcrum Deum, sed adoplivum, ut miscri Ariani. Alii vc-ro Christum non fuiai rum hominem, scd phantasticum, ut impii Manirhn. \ilvcrsus hiis ,ui nPs aposlolus in
I

iidern clerici in

tola

sua loquitur.dicens
in crlo, Paier,

:

Tres sunlqui testimoet

iginis perliruniacenseni
lii
:i

episcopum

nium

''<"'(

Verbum,

Spirilus san-

quadam, Dc

tcrt. collect.

celebr. miss. aJditur,irrHs. Sed

tamen vox

illa

non cxstat

in codice

Andcgavcnsi.

:

17
et

PONTIFICATUS ANNO
sunt

XII, CIIR1STI 1209.

18

ctus ; hitresunum (1 Joan. v) per hoc intendensostendere quod Ghristus sit verusDeus. Et tres tunt qui testimonium dunt in terra, spiritus, aqua et sanguis (tbid.), per hoc intendens ostendere quod

A

vegeUilioncm ejusdem corporis quatuor humorcs
similes
illis
flt

conveniant.videlicet sanguis et choli

r;t,

Qagma

melancholia, ut verilate.m
istis

bumani
ex

coret

poris expressus demonstraret,

unum

illis

Cbristus

sit

verus homo. Nara ad esse homiais duo
subsistit.

principaliterexigunlur, videlicet corpus et

ex

quorum conjunctione verushomo
in articulo

anima. Per

hoc autem quod
clauiaverat

mortis
tuas

Cbristus incli-

Joannes expressit, illaque potius ox illis et istis, quas magis mysterio congruebunt, ex elemeutis aquam, et ex hutnoribus sanguincm, in quibusduobusduomaximasacrarnenta, redemptioex
nisvidelicet et regenerationis, elucent.

unum

nato capito tradidit spiritum, de quovoce
:

magna
spiri-

Pater, in

manus

commendo

Datum
cixo.

Laterani

m

Xon. Martii,
VIII.

anno duode-

tum meum (Luc xxm),
ipse spiritum habebat,

manifeste

probatur quod

non solum vitalem flatum,
PATRIARCH.E
;

sedanimam quoque
Tristis est
et
:

ration!ilem,de qua praedixerat
(Matlh.
et

HIEROSOLYMITANO
LCGATO.
episcopi

APOSTOLICE ad

SEDIS

anima mea usque ad mortem

Potest item habeo

ponendianimam meam

xin) itcrum

De

trunslatiote

Yporiensit
(~).

patriarcha-

smncndi eam (Joan. x). Per hoc autetn quod unus militum lancealatusejusaperuit.et continuo exivit B
sanguis

lum Anliochenum
(Laterani
iii

Non. Martii.)

rum

aqua.probalur aperte quod Christus vecorpus habebat. Nam de phantastico corpore
et
illi

nec sanguis nec aqua potuisset exire.Unde

qui

vidit.testimonium quidemperhibuit,ettestimonium
ejus est verum, quod tres sunt qui testimonium dant iu terra, spiritus, aqua, et sanguis,quod videlicet Christus sit verus homo ex anima rationali

Gratumgerimus et aeceptum et tuam prudentiam dignis in Domino laudibus commendamus quod inter imminentia circumquaque discrimina, circa ea quaa sollicitudini sunt commissa ila te fortiprudenter exerces ut ex magna parte tuas possimus operae imputare si quid nunc orientali provinciae vel de persecutione subtrahitur vel ad requiem procuratur. Altendentes igitur quod ad
ter et

subsistens
balur,

;

quod probaturex eo
;

spirilum emiserit ex vero corpore

quod talem (4) quod inde pro-

utrumque
filii

poterit proficere postulatio

quam

dilecti

quoniam ex eo sanguis exivit et aqua. Rationalis quippeanima non possetviviflcare nisicorpus
ita

canoniciAntiocheni devenerabili iratre nostro Yporiensi episcopo, tuo (8) studio mediaute fecerunt,de consilio fratrum nostrorum illam duximus

humanum,

ex quibus

verus

homo
Christus

consistit.

Casterum, sicutverus fuit spiritus etverus sanguis,

approbandam,sperantes quodcum ipse sitsimplex,
rectus ac timens

procul dubio veraaqua,

cum

sit

veri

Deum,

et in ejus

lege

probatus,

omnis fallacia sit penitus aliena. C non solum Ecclesias quae vocavit eumdem utiliter Nam si non fuisset aqua sed flegma quod de latere praesidebit, verum etiam eo tibi teque illi ad muSalvatoris exivit, ille qui vidit et testimonium vetuurr. solatium assistente,per unanimem charitatem rum (5) perhibuit, profecto non aquamsed flegma duorum generalis terrae sanctaa profectus poterit dixisset. Nec in hoc verum regenerationis sacraefficacius promoveri.Quapropter ipsum per litteras mentum fuisset ostensum, cum per sacramentum apostolicae exhortati ut onus illud cum humilitate baptismi non regeneremurin flegmate,sedin aqua. promptasuscipiat,perprae3entemnuntium,in cujus Neque per hoc vero (6) posset argumento probari recessunondumpoteratad nossjusdem episcopi requod in sacramento eucharistiae admiscenda sit curisse responsum,fraternitati tu;esuperhocadprreaqua vino, si de latere Christi non aqua sed tlegma sensaliud nonduximusrespondendum nisi quodcum cum sanguine profluxisset. Sed nec vera fuisset quem firmitercredimussuperhocnostro mandato et
tas, et a veritate

figura quae super hac re praecessit in veteri testameato, quando videlicet Moyses virga percussit silicem, et ex ea quidem non flegma sed aqua manavit. Restat igitur ut qualiscunque fuerit illa aqu.i,sive naluralis, sive miraculosa, sive de novo divina virtute creata, sive de componentibus ex partealiqua resoluta, procul dubio verafuerit.cum naturaliter possit etcompositum mcomponentia et elementatum in elementa resolvi quemadmodum verus exstitit sudor ipsius, sicut guttaa sanguinis decurrentis interram. Cum autem ad compositionem hutuani corporis quatuor elementa concur;

consilio pariturum, celerius

quam poterimus ad

te

simul etAntiochenamEcclesiam transmittemus, non

solum patriarchalia
rv

sibi conferentes insignia

quae

conferri decebit a nobis,

verum etiam

in necessariis

hilariterprovidsntes,in quibus possitcommodepertransire.

Tu

ergo, sicut expedire cognoveris provi-

deas interim diligenter universa quae negotiumhoc contigunt
(9).

Caeterum super

iuterillustrem regem
fratres militiae

iis quae de discordia Armeniee ac dilectos filios

Templi, nec non et inter comitem Tripolitanum ac regem eumdem pro nepote suo nostro apostolatui suggessisti, hoc providimus expedire, ut

raut, videlicet terra et aqua, aer

et

ignis,

et

ad

cum, donec fidelium cervicibus imminet

(4)In tert. Collect. vitalem. (5) Haec vox deest in tert. collect. (6) Haec item vox deest in tert. collect. tamen in cod. Andeg.
1

(7) (8)

Habetur

(9)

Vide infra epist, 38, 39. Vide supra lib. xi, epist. 110. Vide gestalnnoc. III, cap. 111

et sqq.

19

IXrtOCBNTII

III

PP.

RE0BSTORUM

LIB. XII.

20

gladiuspaganorum,ii quoeillis concordiler oportet opponi sine periculo gravi nequeant ad invicem di scordare, adhuc opportune importune prudenter studeas et diligenter insistae ad Ireugas invicem ineundas, si forle dissensionum cousas nequiveris inter eos judiciali calculo terroinare.excommunicationis sententiam proTemplariis rationabiliter pro-

\

super interdicti Degotio in regnum Anglie promulgati non inductura putastis.intelleximuseamaxime circaquatuor comprehendi.Primo quod privilegium speciale per antiquam, nec aliquando, sicut dicitis, violatam, consuetudinera approbatum, cum nihil demerueritis circa ipsum,conservari vobis humiliter flagitatis.
sitis positi

Secundo, quod

cum

extra

communes
Tertio,

mulgatam usque ad satisfactionem condignam faciens inviolabiliter observari. Regi quoque praedicto suadeasdiligenter ut ea quae praefatisTemplariis

mansiones, lanto sine scandalo quanto
in religione

sine consortio celebrare poterilis aliorum.

quod ex dissuetudinecelebrandi gravis
jactura
et in

ablata delinet

minus jusle

restilual, et alia nec au-

ordine di^solutio 9ecutura timetur.
hostiae
et

ferre nec detinere

praesumat injuste, ex parte tam

Quarto, quia per immolationem Oeus.in cujus

salutaris

nostra

quam

tua sibi fortiter

comminando

et

in-

manu

cor regis est,

quoque vo-

luerit vertet illud,citius super hoc speraretur esae terminando prudenter quod cum abstulerit illis ea placandus, ut ipsum a suaduritia revocaret.Habito per quae repugnare possent perfidiae paganorum.veltaquecum fratribus nostris diligenti tractalu, et rendum procul dubio sibi eritne,non obstante quod B iisquae pro petitione praediclacum illis quae contra Cbristianos non impugnare noverunt, armentur in ipsam facere videbantur mutua compensatione colipsum. qui sic eos debilitando videlur paganosconlatis, causas causis invenimus repugnare. Licet tra ipsos arraare, maxime dum propter boc est a enim nobis initio placuisset ut circa vos ju.Ua communione fidelium segregatus. Cum autem de privilegii vestri tenorem ejusdem interdicli fuisset terrae ssncts necessitatibus, quantum in ea potest sententia temperata, quia tamen hi qui tulerant ab homine procurari,in tuam specialiter inter hoeamdem auctoritatem apostolicaro babuerunt, mhil roines fiduciam respiremus,rogamuset obsecrarrus in ipsiusprivilegii praejudiciumfactumessevidetur, in DominoJesu Christo quatenus etsi peccata populitantasintquod nedum vetus Oagellum avertere quod salva semper auctoritate prasdicta noscitur mereantur.verum etiam novum excipere digni esesse concessum. Propter quod si quoque consue-

sent.quia

tamenDeus

infinilae

misericordiae iniquiin

tudini,quae

nimirum

et

exipso et

cum

ipso

proces-

tates singulas

non observat, nec sperantium
et in

se

alflictionibus dclectatur, tribulationcm

pauperum
et

sit.nonest praejudicialiter derogatum, pro qua in hoc praasertim articulo conservanda rogare sero

pronunlies ante ipsum,

conspectu ejus tuam

videmini recordati

;

quandoquidetn super hoc post-

oraiionem effundas, ut

poenam avertat, cum ipsius adjutorio praebens operam, prout poteris,efficacem ad terram ipsam inter circumstantes angustias conservandam.Nos enim.qui
et

culpam diluat

quaro interdictum coepistis.nec privilegio nec con-

suetudinevos tuendo, servare, praeposteris ad dos
precibus recurristis.non attendentes forsitan quod
res ipsa multipliciter est ex mullis circumslantiis
aergravata.propter quas difficile
principio provideri. Sane

pro suis doloribus mcerore afficimur tota die,

nec

jam

est vestris pre-

cessavimus bactenus,neccessamus,in quantum vires Dominus administrat,opportunum sibi procurare succursum, Et cumjam Pbilippo quondamduce Sueviaeinterempto.ac charissimo in Christo iilio no-tro illustri rege Ottone in Romanorum imperatoremelecto totum imperium obtinente, ipsius discordia sit sed.ita, qua? succursum ejusdem terras
multiplicitcr impedivit.insistimus incessanter ut ei

cibus condescendi, quibus forte facile potuisset in
si

rex,

cum quo

remisse
su-

non

est in bac

pugna luctandum, ex quacunque

parte lentescerc nos sentiret.de noslra furtusse

meret debilitate vigorem, etsuspicatus ex pusillanimitate nos facere quod ex providentia faceremus,
prsevalendi fiducia tanto contra

manus

arctanlis

eum

perlinacius seopponerctquantolentiuseas suo

plenius et fortius succurratur. Praeterea non
teat

te

la-

quod in proximo quamdam pecuniam non modicam disponimus destinare, atsignandam tibi ct

conamini restitisse putaret. Piaetcrea visum est quod noc solum clerici saeculares,sed et alii quoque
religiosi, 6i petitio vestra

con9cqueretur

effectum,

Templariis ac fratribus Hospitalis, et in utiliiatea ejusdem terrae.prout expedire videbilur, cxponen-

D

ad grave possent scandalum commoveri,

cum

isti

religionem vestram

quodammodo, exeo quod

deci-

dam. Datum Laterani
stri

masipsorum

percipitis, aemulentur.ac solatium re-

m

Non. Martii, pontificatus noIX.

putantes socios habere pcenartim, graviu9 torquerentur ex eo,
si

anno duodecimo.

tacenlibus ipsis vosintermissa vi-

derent

officia

resumpeisse,

quam

si

nunquam ab

CISTBRCIEKSI, DE FIBMITATE, DE PONTINIACO, DE CLA-

nAVAI.LE.Ut WOIllMU>DO,ET UNIVEBSIS CISTERCIENSIS

quos potiussuis vellent moribus conformari,utsicut gaudeiis cum gaudentibua, ita
inilio cessassetis,

ORDINI3 ABBATIBUS. De mgolio intenlicti Angtican.
(Laterani
(10)
ii

eliam

cum

lugentibus lugeretis.et

illi

qui,

qu intum
reputa-

od hor, voliiscum gaudcnt quasi similibus privilegiis,

Non. Martii

)

graliam vobis lactam suam injuriam

Expositisnobisiis quaoad petitionemvostram

rcnt.nisi pcrmitteretureisdem saltemclausia januis

(10;

Vide supra

lib. xi.epist.

25«, 260.

21
et

PONTIFICATUS ANNO
non pnlsatis campanis.exclusisexcommnnicatis

XII,

CHRI3TI

1209.

22

A

et interdictis,

secundum sua
ista

privilegia

celebrare,
vestris

quia

quanquam

non

sit in

privilegiis

g'& sua fuisset ab initio temperatum, circa illos temperare eurctis,quantum tieri poterit, aine gravi scandalo aliorum, ita quod non rumpatur nervus
ecclesiastican disciplinae:quaB ncrvo propterea

expressa, utraque tamen privilegia vcstra videlicet et illorum,quantum in boc,ad euradem lendere videutur efTectum, eo quod illa qute in iis exprimi familiaris

com-

puratur, utdissolvi non debeat, sed possil

inflecti

cum

necessitas postularil.ln quo quauto benignius
illis

hominum monuit

habitatio,taceri suasit in

nobis dcferimus, lanto vos

benignius

defe-

vestri remotior solitudo.

Alioquin

in

hujusmodi

casu tam accusabiliterexcommunicatis vel interdictis accedentibus et praesentibus canlaretur a vobis qu;imexcusabiliteripsisrecedentibus et absentibus
celebrarelur ab illis.Aliud quoque petitioni vestras

ratis.quorum providentiaecuncta quae ad huncspeclant arliculum ab inito commiaimus moderanila.

Quod

si

teresse,

non omnesiis exsequendis potueritis duo vestrum ea, etc.
ut in alia per totum.

in-

Datum

videbatur obstare, confusio scilicet exsecutorum nostrorum.Qui cum in hoc zelum secundum scientiam proculdubiohabuisse noscantur.imo cum pro

XI.

ROFRIDO TITULI SANCTORUM

MARCELLINI

ET

PETRI,

causa praesenti nec iram principis nec exsilium de- ~ clinarint.sed usque ad mortem obedire parati,quod injunctum est eislaudabiliteretconstantersint hactenusexsecuti.profecto indignissimum reputamus ut quasi quod ab eis bene actum est reprobando,

PRESBYTERO CARDINALI, CASMENSI ABBATI GISTRO ROBERTO DE ALBETO.
Committilur
eis causa

ET

MA-

qusednm Marsicana.

(Laterani xv Kal. Aprilis.)

Cum causamquaeintermonasterium

Casemariiet

non solum confusionem inducamus

in

ipso.verum

etiam totuin quod in eis ex magna parte constitit negotium enervemus.lllud'autem quod dedissolutione ordinis, quae timeturex celebrandi dissuetudine proventura.non est visum se usquequaque cum alio periculo compensave; quia cum in hac lucta

Ecclesiam Marsicanam,super coquod qua?dampermutatio de ecclesiis de Pertuso etSancti Nicolai de
Capellis facta in ejusdem monasterii prajudicium
filiis priori de Furca et vicedominoVerulanoduxerimuscommiltcndam,ipsitestes utrinque productos recipere curaverunt.Verum at-

dicebatur, dilectis

pro universalis pugnetur Ecclesiae libertate,periculosius

testationibus publicatis, coeperunt praedicti

testes

universoquam partis.pro juniv^rsocommodi-

tas la;deretur,quanquam et aliter valeatis

cum Do-

mini adjutorio a dissolutione vos hujusmodi prae-

servare.Csterum

licet satis

religiosecredatur quod

8alutaris hostiw immolatio finem
gotio citius impetraret.speratur

optatum huic netamen quod si pce
interpellat,

L.

nequaquam, ut scriptum fuerat, deposuisse: quod parati erant interposito juramento tirmare. Unus qunque judicum praedictorum per suas no bis lilteras intimavit dictaipso :_*-._:„ ;„„ vel „„i;«„„ testium per scriptom incuriam „.,i malitiam rum .__»:
constanter asserere se
.-

aliter

quam

testes deposuerint

conscripta fuisse.

nam hanc indebitam

pertuleritis patienter.spintus

qui provobi3 inerrabilibus gemitibus

Propterquod ex parte monasterii fuit nobis humiliter supplicatum ut eidem in tanto gravamine succurrentes.interrogari praedictos testes iterum face-

felicem exitum super hoc celeriter obtinebitab illo qui per pcenas indebitae patientiam.quae non rapuit

remus.Sed ad hoc

fuit

ex adversopropositum quod

exsolvendo, redemit nos Dominus Jesus Chritus.

cum
culo

publicatis attestationibus dictatestium partes

Quapropterrogamusetobsecramusvos.filii

dilectis-

didicerint.dicti testes interrogarisuper veteri arti-

r,imi,quatenusattendentesquodjamquasinegotium
est in fine, illud interturbare nolitis, sed pensatii

omnibus quae superius sunt expressa propter Deum et nos, qui ferventissima charitate zelamur vos et or.linem vestrum, imo etiam veneramur, hoc in patientia sustinentes, insistatis orationibus apud Deum ut actorem cupffi sic molliat quod pcenae latores absolvat, pro certo sperantes quod propter indignam pcenam, non solum a Deo, verum etiam
et a

secundum juris ordinem non debebant, eo quod possent de facili subornari; maxime cum eorum dictum super huju^modiartieulo essetinutile, quod forentinsingulisassertionibussingulares.Sed necjudici esset in hac parte credendum, cum id quod praamissumestabsque collegae sui conniventia
scripserit et
j)

suam videatur turpitudinem

allegaie.

Nos erg0

Datum

nobis digna vobis retributio reservatur. Laterani n Non.Martii, annoduodecimo.
X.

hoc ffiqu i ta tem se^ui volentes, discre tioni vestrae perapostolica scripta mandamus quatenus si personae testium tales sunt de quibus ne pejerare velint merito praasumatur, et prasdictijuin

dices vel alter eorum, saltem reliquo

nequaquam
testes

LONDONIENSI, ELIENSI ET

WIGORNIENSI EPISCOPIS. De eadem re.
utaliae.)

con-tradicente, de veritate dicenda qualiter

deposuerint supradicti prajstarevoluerint juramen-

(Datum

tum, vos eorum juramento recepto, ea quae
conscribatis, sub sigillis vestris

ipsi vel

Cum

Cisterciensis ordinis fratres sincerissimo di-

supradicti testessuperilloarticulodixerinttideliter

ligamus affectu, fraternitatem vestram rogandam

eadem ad nostram

duximus et monendam,per apostolica vobis scripta mandantes attentcquatenus interdicti rigorem, de quo nobis exslitissetacceptum,8i secundum privile-

praesentiam remittentes,ita videlicet ut nullum ex hoc alterulri parti praejudicium generetur. Nos et

enimipostquaraeorumdictainspexerimusdiligenter

23
in

INNOCENTII
codem
DUB.

III

PP.
pro-

REGESTORUM

LIB. XII.

:4

negolio, prout expedire vidcrimus,

A

Datum Laterani
anno duodecimo.

x Kal.Apri)is,pontificatus nostri
XIII.

Datum

Lalerani xv Kal. Aprilis.anno duodecimo
XII.

NICOLAO ALEXANDRINO PATRlARt H
Lillera consolalorin srrihiiw.

1

.

EPISCOPO PATAV1E.NS!,ET AB13AT1 DE BOVINGARDENBERG PATAVIENSIS DIOECESIS. De eo qui monnchus factus ut COtuentV uxons.
(Laterani

(Lateruni x Kal. Aprilis.)

m

Non

Aprilis.)

Fraternitatem

tuam

in

Domino commendamus

quod

in medio pravie acperversae posilus nalionis, quasililium interspinas devotionis odorem emittis,

(H) Veniensadjprasentiamnostramdileclusfilius L.lator praesentium nobis humiliter inlimavit quod

cumolim intrandimonasterium propositumconcepisset, pluribus sacerdotibus, militibus etaliisbo-

et al)
tc

uberibus sanct;e Romanse Ecelesia* matristute

ac eos qui pro Christi

nomine

nis viris

captivi

lenentur
lnstitil

nibilominus eervitute poslulas consolari.quorum te angit angustiaet scandulum s«pe urit.Deus autem
putienliae ac solatii te ac illos consolari dignetur,et

prasentibus apud uxorem suam precibus utsuper hoc suum impertiretur assen^un.,

omni gaudio

pace repleat in credendo, ut in spe ac virtute sanrli Spintus abundetis ud aslerna? satietatis gaudia perventuri. Licet igitur ipsi variis
et

B

eisdem prc-sbyteris priroitus exoratis ne prafula; niulieri exponerent quod et ipsam •--oporteret, derehnc uere S£eculum, si viro suo daret licentiam ad monastericm convolandi.Cumque ipsum mulicrse ab ea discederet vice mutua pra-caretur,ipse
>

l

asseli-

tribulationibus affligantur.tu

Pater et
id

tamen.tanquam pius pastor.eosdem ad patientiam non desinas
momentaneurr.
et leve tri-

rens quod nisi ab ea posset super hoc obtinere centiam, non solum ei se inutilem redderet,

scd

exhortari.ne in tribulalionibus ipsis deficiant;quia

etiam
altari

quod

in praesenti est

toti mundo.illa deiadc tam ipsius quamniultorum astantium precibusque devicta, caput ejus

bulationis ipsorura, supra
acternuin gloriae

modum

in
in

sublimitate

supposuit

manu

sua: qui.ea praesente.tonsoadiit,et,!inito probatiofecit

eisdem.Nun enim sunt condignae passicnes hujus temporis ad futuram gloriam quae revelaliitur in nobis, juxta quod Apostolus protestatur.Hi sane qui tribulationespro Christi nomine patiunlur,procul dubio conrpgnabunt.si tamen fiduciam et gloriamspei usque
ad finem contineant inconcussam. Virtutum enim
tribulatioest adjutrix, etauditui dat vexatio intelIeetum. .Eternilatis narr.quc praemia praestolantes
fj

pondus operabitur

ratus ibidem
nis

monasterium

tempore, professionem chalem; illa vero in sajculo

solemniter monaremanens, inhonestos amatores admisit. Unde idem L. mctuens ne sure
continentiae illius ineontinentia imputetur,

an in monasterio perseverare dcbeal a nobis consilium postulavit. Quocirca discretioni vestrae per aposto-

ex adversitatibus sumunt vires;quia crescentepugna, sibi manere victoriam non ambigunt glorio-

mandamus, quatenus si est ila.pradiquod intravit absque inquietatione cujusquam perseverare libere permittatis. Licet enim videatur in hoc non modicum deliquisse
lica scripta

ctum

L.in monasterio

Bam.Sic equidemdesideriaelectorum exadvcrsitale proliciunt.dum praemuntur,sicut ignis flatu premitur ut excrescat, et ex eo quod extingui cernitur
roboralur.

quod captiose asseruii quia.nisi

sibi

eademmulier
praulicta;

consentiret.tam sibi quam toti mundo se inutilcm redderet, et cum presbyteros exoravit ne
mulieri exponerent quod

Tu

ergo, venerabilis frater,

omne gau-

dium aestimatocum

in varias tentationes incideris,

sciensquodtribulatiopatientiam operatur.patientia probationem, probatio vero spem, spes autem non

autem Deus,qui le non patietur quod potes, sed facict etiam cum tentalione proventum, ut valcas sustinerc. Itaque confortare in Dominoetin polentia virtutis ipsius,
tentari supra id

confundit. Pidelia

caputvirialtari sponte suppopostmodum.sicut asseritur.vixit incontinenter, super revocationeipsius non esset aiiquatenus audicnda.cum cjus intentio,si eumdem forte
suit,et

lum oporteret, si tamen eadem mulier

rel'nquere sa?cuforte licentiam daret viro, cx quo

eamdem

repe-

teret,
elidi;

exceptione

possit

commissa;

fornicationis

maxime cum antequam fuerit fornicata.ipsum ,»—.—.

qui

elsi te

ad

modicum

dereliquit,
el

quasi lumcn justiiium tuam

educet tamen n judicium tuum tan-

non duxerit repetendum.
Liatum Laterani ui Non.Aprilis.anno duodecimo'
XIV.

quammeridiem.cumveneritcumsenatoribusterra), et impiitunc in tenebris conlicescent. Nos enim,
qui

m
De

sccundum Apostolum cum intirmantibus
iiret

BBALDO ARCHirPlSCOPO ravennatt.
correctione monaiterit S. Adelbcrti.

intir-

quantum

scandulizatis cxurimur.tibi ct ipsis, Paraeletus concessrrit Bpiritos, consola-

cum

(Laterani n Non. Aprilis.)

Correciione monasterii

Sancti

tionissuffragiacurabimus impcrliri.sperantes in eo qui diebus istis novissimia antiqua cccpit miracula
r-areqaodcii
rnbilit.
i

Padiim
shluti
frutri

in

Ravennatensi
t

dirccesi,

Adelberti supra simt aBseris.con-

at

misericorditcr

operabitur ad laudem et gloriam nominissui.quod est bcncdictum in srccula sasculorum.

tilii iiiFaventino ppiecopo ct venerubili nostro episcopo Luccnsi et dilccto filio abbuti Suncti Joannis Bvaageliata ltavennat. dudum auii

ctoritatc nostra

commissa, cum ad idemmonasto-

(H) Cap. Vcnient, De convers. conjugators.

23

PONTIFICATUS ANNO
venissetig, invenistis illud graviter
et in

XII,

CHRISTI
sibi te

1209.

26

rium
in

collapsum

A.

utraque

temporalibus

spiratualibus

deformatum

Unde cuin no:i esset ibidem qui faceret bonum usqueunum, paucissimos monachos in eodem inventoset vivenles inmultorum scandalum dissolute
juxta mandati nostri tenorem exinde depulistis.cui

vendicare volente, subtiliter intuero Racbel pulchrior esset facie, Lia tamen fecundior crdt prolc ;quoniam eisi contemplativasit

quod

licet

vita suavior,

tiva esl frucluosior,

tanquam msgis quieta,vita tamen actanquam amplius opportuna.
non coronabitur
se-

Nam

ubi gravior est confiictus.gloriosior est trium-

nequivislispostmodum in rectores idoneo providere quolibetcuram ejusdem monasterii recusante.Cum aulem nuper ad sedem apostolieam veniens proposuoris

phus, Apostolo attestante, quod
quis nisi legitime
certaverit.

Unde Christus

coram nobis Ravennatem Ecclesiam olim dictum monasterium tenuisse, quod etiam per privifelicis

cundum carnem non de Rachele natus est, sed de Lia :nec Maria,sed Marthajpsum in domum suam
legitur recepisse.

Cum autem dona

gratia?

quibus

legium

recordationis lnnocentii papa?, pra?deei exstitit

confirmatum, illud tibi Quia vero de jure ipsius Ecclesiae nubisplene liquere non potuit, volentes tibigratiam facere specialem, de fratrum nostrorumconsilio ex bcnigna providentia tibi persoaaliter duximus su. pradictuinmonasteriumcommittendum, ut liberam provisionem atque correctionem auctoritate nostra obtineas in eoJem. Tu ergo, sicut vir providus et
cessoris nostri
restitui petiisti.

g

praeeminesnon prote tantummodosed proaliis;iccepisse credaris, non tedecet ita solius contemj.lationis studiis inardescere quo minus ubi necesse fuerit utilitatibusproximorum studeasirrminerene, si per speculatiouis secessum quietem tuam saluti
praotuleris aliorum.reus judiccris ex tantis quanti3

potuisses ad publicum veniendo prodesse.

discrctus, gratiarn tibi factam attendens, per dili-

gentiam sollicitam
studeas
taliter in
tor.r.are ut circa

et

sollicitudinem diligentem illud
et

Quapropter etsi praeteritorum oblitus, et ad ancum Apostolo te extendens,retrocedere non disponas, attendera tamen debes quod sanctis aniniabus praecurrere non valebis,de quibus cum proteriora

spintualibus

temporalibus reapostolicoe

idem factum pleniorem

pheta dixisset quod ibant et non revcrtebantur,quoniam ad virtutes ibant et non revertebantur ad

sedis gratiam merearis.

Dalum

Laterani n Non. Aprilis, etc, ut supra.

XV.
ABBATI DE TILIETO.

quod ibant et revertebantur adjunxit, quoniam ad contemplationem ibant et revertebantur ad actionem quemadmodum Moyses ibat in montem ut loqueretur cum Domino, et confestim
vitia,protinus
;

Eum

hortatur ut etectioni de se facts consenliat.

(Laterani anno duodecimo.)
(12)

revertebatur ad castra ut intenderet necessitatibus populorum. Christus quoque cum ascendisset in

Novariensis Ecclesioe nova necessitas
et a nobis

novum "
quem-

montem
tibi

periclitantesin mari. Hsec autem,

solus orare, descendit illico ad discipulos charissime, fili

onus

imponi

et a te

suscipi persuadel.

proponimus, ut electionem Ecclesiae memoratae
vocaris a

Qu;e pastoris regimine destituta,

cum

in
te

quam

canonice de te factam

de suis concordare nequisset, in

demum
et

quam Aaron
tens

unanimi voio convenit, valde quidem etad proruo-

vendum bonum
licet

devote recipias, qui tam Domino, ne lorsan jugum Domini subterfugiens illud alleges quod nemo mit-

sui regiminis necessarium,

ad

re:Tiovend:immaluu) schismatisopportunum.Proinde

cum

sedeas ad pedes Domini cum Maria circa unum necessariummeditante.Marthai tamemergaplurima satagentis non debes ministerium aspernari, quia

et respiciensretro,aptus estregno Dei, uxor Lot retro respiciens in salis statuam sit Lavi conversa quo<lque sponsa dicit in Canticis
: ;

manum

pedes meos,

Dominus

et

Mariam

deligebat

etMartham

;

nec

illas

duas tanlum sorores amabat sed et Lazarum fratrem earum quatriduanuui mortuum et fetidum in monumento jacentem.Qui nisi.peccatores amasset, de coelis ad terras minime descendisset. Non enim
venit vocare justos, sed

quomodo inquinabo tos (Co.nl. v) ? curc ille qui lotus est non indignet nisi ut pedes lavet,el mundus est totus. Quantumlibet enim anima tua contemplandi dulcedine delectata inter amcena Domini suavi somno soporata quiescat et quies ejus suscitatorenon debeat importuno turbari, velle tamen debet evigilare cum expedit quoniam sponsus
;

peccatores,

ut

quaereret

D

qui dicit
cervosque
tis

:

Adjwo

vos fihse

Jerusalem,

per

capreas
facia-

quod perierat
dicisti,

et salvaret.

Gujus utique
ille

si te

verum

camporum

ne suscitetis nec

evigitare

discipulum confiteris, etsicut

dilexit diligeredi-

dilectam donec ipsa

velit (Cant. n),

non ut peni-

non rofugiespro fraterna? utilitatis amore ad exterius atrium de cubiculo interiori procedere»

tusnon
ticel

excitetur adjurat, sed
velil.

cum

adjuncto, vide-

donec

Et utique velle debet
:

cum

paucis

quandoquidem illum nosti propter nimiam charitatem quia delexit nos de secreto Patris ad publicum
humance conditionis exisse, cum subtrahere tibi de charitate non modicum v.dereris, si monachum episcopare non valeat qua? Deum potuit humanare. Inter duarum ergo sororum constitutus amplexus,

inlerpositis

idem addat

Surge, amica

mea, sponsa

mea, et veni (ibid). Et illa inquit Surrexi ul aperirem dilecto meo, manus mece distillaverunt in myrrham, digiti mei probatissima myrrhapleni [Gant. v).

Ad quod signandum eumDominus
lis
:

dixissetaposto-

Dormite jam

et requiescite

;

in continenti, sur-

(12)

Videlib. xi, epist. 187,etlib.

xm,

epist.

314.

27
gitf, inquit,

INNOCBNTII

III

PP.

REGB8TORUM
A
tionetn

LIB. XII.
et

t8

eamus (Matth. xxvO.Dicente itaque

tibi

tuam rogandam duximus

monendam,per

Domino:Surgede8omnointerniittendaequietis,elea
musinexercitiumnecessariaeactionis.quid tibi.quid
est aliud

faciendum

nisi

boc quod animae
el

tuae dici-

Nec tantum mora.Post testimonia quoque proponiumset exrinpla,utadmajorem firmitatembasissit sub coiumna. Beatus quippe Gregorius de monasterio fuit ad apostoiatum assumptus.etsanctus Martinus de 1110nachatu ad praesulatum vocatus, ejus verbum te
tur
:

Surge, propera, amica mea,

veni

tibi scripta praecipiendo mandantes, ac remissionem peccaminum injungentes (15), quatenuscumcommunis utilitas sit praeponendaprivatae, tuum jactans in Domino cogitatum,ad regimcn Ecclesiaesupradictae promptusaccedas, ut cuni beatus sit qui seminat super aquas,et maledictus qui frumenium abscondit in populo, talenlum tibi a Deo creditum nec in sudario li>;es nec in terra suf-

apostolica

in

volumus prudenter advertere. Domine,
adhuc
populo
fiat
:

inquit,
recuso

si

tuo

sum

necessarius,

non

lo-

foriias, sed numtnulariis tribuas ad usuram, pro temporalibus recepturus aeterna, diligenter attendens quod nemo accendit lucernam et ponit eam

borem,

voluntm tua, imitatus

Apostolum, qui

dicebat Cupio dissolvi cl e»$e cum Christo. Necessarium autttn est propter vos in carne manere (Phitip.i).

8ub modio, sed super candelabrum, ut luceal cnnctis qui sunt in domo. Cumaute u secundum leges

humanas

ad suscipienda publica

munera quidam

sint compellendi, cur
:

non magis secundum leges

Sed dices (13) Impar sum chus enim, non praedicatoris

illis

meritis.

Mona-

officio

me

ingerere,

divinas cogendi sint aliqui ad ecclesiastica ollicia exsequenda, dicente Scriptura Compelle itlos in:

sedme acmundum
et fragile

lpj»endo

adventum Dominidebeo

pavidusexspectare.Sciensenimimbecillitatemmeam
vas quod porto, vereor offendere, ne im-

Tu ergo coaclionem nequaquam exspectes, sed sponte offeras voluntatem quoniam el excusatio quam hactenus praetendisti approbari
trare (Luc. xvi).
,•

pingens corruam elcontringar.Castigator mei sum, etiam quae tuta sunt pertimescam. Expertus naufragium ad pelagus redire pavesco. In eremi pace sedco, quia mundi bella formido. Secessum
ita ut

potest ejus
Deus, nescio
et

exemplo qui
loqui,

dicit

:

A,
ego

a, a,

Domine
(Jer.
i),

quoniam puer

sum

obedentia commendari valebit ad instar ejus qui
:

dixit

Ecce, Domine, mitle

me

[ibid.).

Illam

eniiu

appeto solitudinis, quia tumultum vereor

civitatis.

Odorem

ccelestis patriae

concupisco, quia

fetorcm

abominorhujus mundi.Quod si responderimustibi, hoc non est pugnare sed fugere(U). Sta in acie, a'iversariis armatus obsite ut postquam viceris
coroneris, fortasse subjunges
:

excusationemnon credimu3 adniittendam quodideo nolis de monachalu ad pontificatum transire quia non vis dequiete regredi ad laborem. praetendendo Quis dabit mihi forte verbum Psalmista? dicentis
:

pennas sicul cotvmbac
etongavi
fugiens
et

et

votabo
ia

el

requiescam

:

ecct

Fateor,

inquiens,

mansi

so/ilwtine,

exspectavi
titn/ieitate

p

debilitatem

meam. Nolo spe pugnare
;

victoriae,

ne

qui

me salvum

/aceret a
illi

pusillo

animo

et

victoriam aliquando pugnans perdam. Si fugero,devitavi periculuni si stetero, aut vincendum mihi est aut cadendum qui pujrnat, et superari potest
:

(Psat. liv). Absit ut

te

non solum

praeferre sed

conferre prfcsumas qui protinus post baptismum ductus est a spiritu in desertum, et cum quadra-

vincere sed ergo cum fugero, non vincor in eo quod fugio, sed ideo fugio ut non vincar. Kon est enim securum vicino serpente dormire quoniam etsi possit contingere ut non moriar, potest tamen utaliquando mordeat evenire. Caeterurr. sipropterea pugnam vitas quoniam utrum superaturus sis vel superandus ignoras, quomodo speras quod in ercino vincere tantum valeas et non vinci, cum cerlum sit non leviora, licet ocoultiora, frequenter ibi bella moveri. Nam et Luciler cecidit ab emet
;
;

ginta diebus et quadraginta

mox

ad dispensationem

sibi

noctibus jejunasset, creditam exsequendam
obe-

exivit, factus

obediens Di'0 Patri usque ad mortem

crucis. Et tu cave prudenter ne circa bonuin

dienliae.quae viclimis antefertur, inobediens efTeraris, ariolis et

idololatris

comparandus

;

praesertim

cum

nonsic pemperevoceris ad publicum utdeseraa oinninosecretum, quin potius quod in otio contemplationis didiceris in exercitio doceas actionis.
et

Nam
:

unigenitum

P.itris

Verbum non
nist
?«"'

sic

a

Patre de-

pyreo

;

Adam

exsulavit a paradiso

;

Lot etiam

in

scendit ul non remaneret cuin Patre.ipso testanle

monte

peccavit, et Christus tentatus est in deserto,

D >m0 a ^ endit ^

non lainen victus, sed vincens.ut post rnulta porditionisexempla ipse unicum nobis fieret liberationis exemplar. Unde cum utrobique magna sit pugna,

non potius illud eligia unde, ai viceris, glorisior et corona? Sed et coluberjuxtaforamensuumexistentemhominern saepe pertransivit intactum, qui tamen alium suo quandoquethalamo venenavit inclusum.Quocircadiscre-

sed incerta victoria, cur

d J"«»iit Filius hominis qui est in ca-lo (Joan. ml. Flumina quoque non sic egrediuntur de mari ut non revertanturad mare quiajuxta sententiam Salomonis, ad locum unde flumina exeunt revertuntur et tu sic frequenter impendes te aliis quod le nonnun'" '<*'<»»

de

c(*<°

;

;

quam

restitues ipse tibi.

Ditum Laterani anno duodecimo.

(13)

Hieronym.

in epist.

ad Ruslic.

(15)

Vide supra

lib. x, epist. 1.

(14)

£x e&dem

epietola.

29 XVI.

PONTIFICATUS ANNO
A.

XII,

CHRI8TI

1209.
fflternam

30

rem temporalem.sed propter

mercedem,
hujus-

EPISCOPO ET ARCHlDlAr.ONO CUMANIS. De dissolvendo matrimonio cvjusdum.
(Laterani ni Non. Aprilis.)

renonciliari debeant ecclesiasticae unitati.cum nullus salvari valeat extra arcam, petitionem

modi non duximus approbandam.cum
civis

in reconci-

Prece9 dileoli

iilii

nobilis viri

A.

Cumani

liatione

ipsorum

conditio non debeat

hujusmodi

nobis accepimus supplicantis ut
et ultra

cum M.mulier Cu-

adhiberi. Quocirca discretioni vestra; per apostolica
scripta
tuitu

mana, eum qua matrimonialiter per
permansit, connanguinea
sit

solum ipsa Cathara

viginti annos sua sit, et non effecta.verum etiam ad coret vici-

mandamus quatenus
et

si

propri» salutis in-

Deo

Ecclesiae

renonciliari voluerinl, eos

juxta formam quareconciliatusinprssentia nostra

rumpendum eum

et

familiam suam pariter

Durandus

exstitit supradictus.et

quam

tibi,

frater

nosdie noctuquelaborans,quamdamsororem suam ad haeresim provocarit,quinimo ipsi vero suo carnuli debito

archiepisco|ie,peralias litteras nostns expressimus,

ipsos in Ecclesias

gremium
si

recipere mansuetudine

denegato recesserit ab eodem,ac venire ad judicium citalacontemnat.eos judicio faceremus
Ecclesiae
estrae
si

debita satagatis,et
bis a

demum secundum datam voeeclesiasiica?

Deo prudentiam tam

honestati

ab invicem separari. Quocirca discretion per apostolica scripta mandamus quatenus
1

quam eorum

saluti videriti9

expedire.pratum prae-

g

est ita,et

consanguinitas inter eos legitime coram

vobis accusata luerit et probat»,sublato cujuslibet
contradictioniset appellationisobstaculo interipsos
divortii

sententiam promulgetis Si vero prafata

dictum seu alium locum idoneum, in quo ad exhortandum seipsos et amicos eorum cum timore Domini valeant convenire, concedatis eisdem sine gravi scandalo aliorum, quoniam aliter est cum conversis quam cum perversum agcmlum.

mulier citata legitime praesentiam vestram adire vel
judicio vestro parere contempserit.cum

Datum

Laterani m.Non.Aprilis.anno duodecimo.

excommureci-

nicationem non timere dicatur, vos
testes adversus

nihilominus

XVIII. PETRO COMPOSTELLANO ARCHIEPISCOPO.
Concedilur
ei ut pallio uti possit

eam

praedito viro productos

extra provinciam.

pere procuretis.

(Laterani iv Non. Aprilis.)

Dalum
cimo.

Laterani

m

Non. Aprilis, anno duodeXVII.

ARCHIEPISCOPO

SANCT.K

R. E.

CARDINALI ET CAPITULO

MEDIOLANENSI. De negotio Durandi de Osca et sociorum suorum.
(I.aterani in
(1G)

tenore litterarum accepimus (17) Ex tuarum quod cum fuerit in concessione pallii tibi dictum ut ipso infra tuam Ecclesiam utereris, et tibi tam de mandato regio quam etiam pro Ecclesiae tuae n*;gotiis procurandisfrequenterextra tuamsuasprovinciam commoranti verecundum sit absque palleo

Non. Aprilis.)
archiepiscope, tenore

C

Ex tuarum,

frater

ministrare, cum consuetudo sit, sicut asseris, in Hispanis generalis quod arcbiepiscopo extra provincias palleo indifferenter utantur, ut extra

accepimus litlerarum quod cum dilectus filius Durandus de Osca et quidam alii socii ejus qui pauperes cathohci nuncupantur, ad te cum nostris
litteris accessissent,

tuam

provinciam
sit

uti palleo

valeas indulgeri tibi a sede

apostolica poslulasti Licet

autem usus hujusmodi
talis

eos benignitate debita susce-

abusus, et consuetudo
ii

dicenda

sit

potius

mandavimus satagens pro viribus adimplere, quosdam de societate ipsorum in Italia commorantes, juxia formam qua idem Durandus reconciliatus fuerat coram
pisti.et

quod pro

illis tua? 1'raternitati

corruptela.et

graviteroffendere dignoscantur qui

utuntur palleis extra suas provincias absque licentia sedis apostolicae speciali,nos tamen in hac parte
volentes fraternitati tuae facere gratiam specialem,
auctoritate tibi praesentiumindulgemusut siquando

nobis,renonciliasti ecclesiastieae unitati.Idem quo-

que Durandus et socii ejus suis nobis litteria intimarunt quod reconciliatis Ecclesiae per te dictis
fratribus
conciliari

necessitate aliqua

praepeditus ad

Ecclesiam

tibi

subjectam accedere forte

nequiveris pro consete contigerit de-

eorumdem.quidam
volebant,

alii

fere

centum

re-

crandis suffraganeis tuis vel clericis ordinandis.et

dummodo quoddam pralum

adEcclesiam alienam propter hoc

quod comrruneMediolanenseipsisolim concesserat, D clinare, dummodo i9 ad quem eadem Ecclesia perin quo sua schola constructa consueverant convetinet id permittat.utendi palleo in jani dictis casinire ac exhortari fratres adinvicem etamicos.quam bus liberam habeas facultatem. bonae memoriae praedecessor tuus destrui fecerat Datum Laterani iv Non. Aprilis, anno duodedum essent excommunicationis vinculo innodati, cimo. et nunc iterum est erecta, ipsi concedere velles, ut XIX.

mutuam faciendam fratnbus et amicis libere valeant convenire.Unde nobis humiliter supplicarunt ut pratum praedictum eisdem faceremus concedi ad proponendum in schola praead exhortationem
fata

FRISIENSI

EPISCOPO, ET

PR^POSITO ET DECANO MOS-

BURGIENSI FRISIENSIS DI03CESIS. De homuidio casuali.
(Laterani Non. Aprilis.) Veniens ad praesentiam nostram dilectus
(17)

m

more

solito

verbum Dei.Cum
vi,

igitur
et

non propter
iib.

filius

(16)

Vide
78.

lib.

episl.

196,

xm,

Cap. exlitterat. De auctor. et usu

pall.

epist. 77,

31

INNOCENTII

III

PP.

RBGESTORUM
ct

LIB. XII.

32

A.humiliter proposuit coram nobis

Honouiam causa
accessisset,

studii

quodcum apud commorans, repelends le
H.quondam sui solario domus stareni.et
-

A. vestria juslis postulalionibus clementer

annuimus,

praBfatam ecclesiam bealae Marite.in qua divino

cti.misoccasione ad hospiti u m

dum ambo

in

mancipati estie obsequio,ad exemplar felicis recordationi? praedecessorum nostrorum Eugenii, Adriani.Alexandri et Lucii
senlis scripto privilegio

verbisjocosis prapiuissis idem

II.

manibus collum

Romanorum

pontiticum sub
et

ejuscomplexuseum
II.

dejicere conarctur.ctipse dicto

beati Petri et nostra prolectione

suscipimus

presi-

suum de illius mnnibus abstraxisset, eadem H. in domus parietem corruente acadtcrram cadente, cum ipso ejtis tibia fracta fnit;qni poTtmodum aliasuperveniente infirmitate,
resislendo caput

commucimus.In primis

quidem statuentesutEcclesiavestrahonoreacdignitate abbatiae juxta institutionem bonae memoriae IlerbertiquondamGlasguensisepiscopietconce3sionemsuccessorumejusperpetuistemporibuspotiatur et ordo canonicus,qui secundum Deum etbeati Augustini regulam in eadem Ecclesia institutus esse di-

pcr incuriam
scripta

medicorum

in

die

quurtadecima
ita,

exspiravit.Quocircadiscretioni vestrae perapostolica

mandamus

quatenus.si est

eidem A.ad
et

cautelam injuncta poenitentia competenti.ipsum
sua beneficia
talis.Quod
retinere
et

gnoscitur.perpeluoibiinviolabiliterobscrvetur.Pia:terea

ad

ordines superiorcs
episcope,

quascunque possessiones,quaecunque bonaeaEcclesiaindecimis, redditibus, aquis, pascuis,

ascendcre absque contradiclionecujuslibct permitsi

n dem

non omnes, etc,
etc.

tu, frater

silvis, terris cultis et incultis, vel aliis

cum eorum altero, Datum Laterani
nostri

m

Non. Aprilis, pontificatus

rebus impr;eseutiarum justeet canonice possidet,autin futurum concessione pontilicum, largitateregum vcl princi-

anno duodecimo.

pum,oblatione fidelium.seu aliisjustismodis,praes-

XX.
CLAROMONTENSI EPISCOPOVtrum
liceot

tantc Domino,poteritadipisci,firma vobisvestrisque
et illibata permaneant.in quibus hac duximus exprimenda vocabulis.Ecclesiam ipsam cum dccimis utrinsque Geddewrde et Langeton et Nesebith, etc, usque sicut chartac eorum donalorum lestantur. Sane novalium vestrorum quae propriis manibus aut sumptibus colitis, sivc de nutrimentis animalium vestrorum, nullus a

successoribus
propriis

bona sua dare

Ecclesise

pro beneficio

obtinendo.

(Laterani

111

Non.

Aprilis.)

Cum

pro beneflciorum ad donationem luam spe-

ctantium paucitatepaucissimos possisclericos.velut
asseris.ordinare, a nobis sollicite requisisti

utrum

aliqui possint de bonis suis in aliquibus Ecclesiis

vobis decimas exigere
I.iceat

vel

extorquere praesumat.
et

miltere in

lam

ipsi

communi.ut ex hoc beneficiis institutis, quam eorum perpelui successoresad eorum

quoque
retinere.

vobis

clericos

laicos,

etc,
inter-

us.que

Cum autem

generale

titulum valeant canonice promoveri.Superquo tibi iluximus respondendum quod quanquam si hujus-

modi bonaoblata

fuerint

cum

conditione vel pacto,

C dictum terrae fuerit, etc, usque celebrare. Prohibemus insuper ut nulli fratrum vestrorum post factam in eodem loco professionem fas sit sine
abbatis sui
tentu,
licentia, nisi

ul videliceti s qui obtuleri, ea.illa

postmodum pro praebenda retineat, et ad sacrosordines ad titulum

arctioris

religionis ob-

dc claustro

promoveatur eorum (18), talis oblatio seu etiam fieri non possit absque vitio Simoniae, cum in talibus omnis pactio ac conventio cessare
ordinatio

absquc

communium
liceat

Discedentem vcro litlerarum cautione nullus aurecedere.

deat relinpre. In

parochialibus
vobis

quoque
:

ecclesiis

quas habetis

sacerdotes cligere ct

debeat juxta canonicas sanctiones, si tamen pure ac sine pacto et conditione qualibet qu-squamofferat aliqua

dioecesano episcopo pnsentare

quibus,

si

idonei

fuerint,episcopus curam
ei

animarum

eornmittat, ut

bona suu rogans humihter ut ea retinere

de spiritualibus.vobis vero de temporalibus desancto,

praebenda et ad titulum ordinetur ipsius, procul dubio id fieri poterit absque vitio Simoniacae pravitatis.

sibi liceat pro

beat rcspondere.Pro chrismate vero, oleo

consecrationibus ecclcsiarum,ordinationibus cleri-

corum qui ad sacros ordines
sive pro
rj

fuerint

Datum Laterani
pra.

iii

Non.

Aprilis,

etc.ut su-

benedicendo abbale
vel quibuslibet
aliis

aul

promovendi, deducendo ad
socra-

sodem,

ecclesiasticis

XXI
HUGONI ABBATI ECCLESLE SANCT.E MABI-F. DE GEDDERWRDE EJUSQUE FRATRIBUS TAM PR.ESENTIBLS QUAM FUTURIS CANONICAM VITAM PROEESSIS 1N PERPETUUM.
l)e

mentis, nullus a vobis sub oblentu

consuetudinis

aut alio quolibct

modo quidquam

auJeat postulare.

conprmalione privilegiorum.

(Laterani n Idus. Aprilis.)
stati

Quoties a nobis petitur quod roligioni et honcconvenire dignoscitur.animo nos dccet libenti
et

Sepulturam praterca ipsiue looi, elc, usque nullus obsistal.salva tamen justilia illarum ecclesiarum a quibus mortuorum corpora as^umuntur. lnterdiciinus ctiam ne quis in vos vel monasterium vcslrum cxcommunicationis,suspensionis,aut intrrdicti sententias sine

manilesta

et rationabili

causa

concedere

pctentium desideriis congruum suffra-

gium

impcrtiri. Eapropter, dilcct: in

Djmino

filii,

Novaa quoque ot indebilas cxactiones seu consuetudincs ecclesiis aut capcliis
audcat promulgaiv.

(18)

Vidc supra

lib.

X, epist. 169.

33
vestris nullns

PONTIFICATUS ANNO
imponat. Nulli omnino ecclesiasticoe
liceat
A.

XII,

CHRISTI

1209.

34

saeculanve

persona;

infra

terminos
vei

pa-

rochiarum vestrarum

monasterium

canoni-

de nostro mantiato testes receperint nb utraque parte productos,depositiones eorum demumad nostram proescntiam transmiserunt.Nosautemeasdem

cam absi|ue dioccesani episcopi et vestro consensu quomolibet instituere, seu eremum inclusorum vobis reclamantibus in vestris ccemelenis ordin:ire.

nondum coram
legi facientcs,

partibus publicatas, insecreto per-

invenimus testes ipsos de causis et circumstantiis ad negotium facientibus nullatenus

Obeuntc vero
tuoruni

te,

nunc ejusdem
suecessorum,

loci

abbate
ibi

vel

quolibet

nullus

interrogntos fuisse, cujus videlicet conditionis, opinionis atque fortunae denuntiatores existant, et an
criuinosi, vel episcopi inimici,
zelo vel odio, et an

qualibet subreptionis astutia seu violentia

prae-

ponatur nisi fratrum pars

quem

fratres

consilii

communi consensu sanioris tecundum Dei
ut

vel
ti-

canonica

utrum eliam bono commonilione prs-

morem

et beati

Augustini regulam providerint

eli-

missa fuerit ad hujusmodi denuntiatiooem processum. Itcm utrum antedenuntiationem talis opinionis exstiterit episcopus memoratus.

gendum.Decernimusergo

nulliomninohominum

Rursus de

liceat pr3efatam ecclesiam temere. perturbare, etc,

usque profutura, salva sedis apostolicae auctoritate
etdicccesani episcopi canonica justitia.

personis, causis, loco, tempore.auditu, visu, fama et certitudine de quibus interrogari prudenter et
;

Ad indicium

sollicitedebuerunt juxtalegitimas etcanonicas sanctiones. Volentes igitur ut
est,

ctionis.

autem bujus a Romana Ecclesia perceptae prole marbotinum unum et canivetum singulis
est,persolvetis. Si

quod semiplene factum
suppleatur, arresta-

per vestram diligentiam

ann's nobis nostrisque successoribus, sicut consti-

tiones ipsas sub bulla nostra vobis transmittentes

tutum

qua

igitur in

futurum,etc,
inveniantSanctae

usi/Medistrict.esubjaceat ultioni.Cunctisautemeidem
loco, etc, usque praDmia
aeternae

pacis

Datum Laterani
Mariae in
cellarii

per

manum

Joannis

Cosmidin diaconi cardinalis

S. R. E.

can-

n Idus Aprilis, indicticne xn. Incarnationis Dominicae anno 1209, pontilicatus vero domini Innocentii papae III anno duodecimo.
XXII.
JOANNI DE DOMINICO JUDICI SABINENSI. Vt tcstes examinet in quadem causa.
(Laterani Idibus .. r Aprilis.) , (19) Signifioavit nobis dilectus filius B. preshyter
v

prasentiuni auctoritate mandnmus, quatenu; eosdem testes jampridem ab utraque parte productos veslro faciatis conspectui pra-sentari, ad hoc eos, si opusfucrit, percensuram ecclesiasticam compellendo quibus sub debilo prsstiti juramenti et excommunicationis pcena firmiter ininclusas
,

;

jungatis ut plenam et

meram

dicant

de omnibus
;

veritalem superquibus a vobis fuerint requisitis

vosque tam super circumstantiis praenotatis quam aliis nrgotium contingentibus inquirentes diligentissime veritatem, univorsa studiose conscripta sub
sigillisvestris >.

nobis fldeliter transmiltatis, , partibus „„
,

injungendo ut ad praesentiam nostram per se vel
procuratores idoneos veniant
auctore, reportent.
sic instruetae ut atte-

SanctiNicoIai dioecesis Sabinensis quod fundatores

ejusdem

ecclesiae

liberam eam esse volentes,

funre-

stationibus plubiicatis sententiam a nobis.

Domino

dationis lempore se in ea nihil juris penitus
tinere dixerunt.

Quod

si

non omnes, etc, duo

Unde timen3 ne processu temcopia
valeat

vestrnm, etc

poris probalionis
deri
sibi

deperire,

provi-

Datum
tri

Laterani xin Kal. Maii, pontificatus nos-

super hoc

idem presbyter postulavit.
tibi

anno duodecimo.

Quocirca prasentium

auctoritate

mandamus
dili-

XXIV.
RATISBONENSI EPISCOPO.

quatenus testes idoneos,
genter, et

quos

dictus presbyter

superhoctibiduxeritpraesentandos, examines

De reformannis abusibus
(Laterani

in clero.

eorum

dicta in publica reduci facias

mumissum

xiv Kal. Mai.)

nimenta, denuntiando fundatoribus antedictis vel

eorum haeredibus
intersint, et facias

ut receptioni testium,
sic

si velint,

super denuntiatione

facta

confici

publicum instrumentum.
Laterani Idibus Aprilis,
XXIII.

Cura pastoralis officii exhortatur ut circa comtibi gregem ita diligenter invigiles quod non possis rie negligentia reprehendi. Sane adnostram noveris audientiam pervenisse quod Plebani de
luae dioecesis et

Datum

anno duodecimo. D rure

quidam eorum Decani, qui

eos deberent corrigere et ad pcenitentiam revocare,

ASCULANO, RAPOLLANO, ET LAVELLINO EPISCOPIS. De accusalione adversus episcopum Potentinum.
(Laterani
xiii Kal. Maii.)

cohabitionibus manifestis polluti,
ralera

cum

ad

gene-

synodum

singulis annis accedunt, excessus
et

snos nequiter oceultantes,

se

invicem confoln

Cum

P. et

I.

presbyteri super intrusione, dilapi-

ventes, nihil inter se denuntiant, et sic

detri-

datione, Simonia et insufficientia detulissent olim

mentum animarum suarum etscandalum

plebisin

episcopum Potentinum, et super iis venerabiles fratr^s nostri Acherontinus archiepiscopus et episcopus Venusinus primo de dilecti (ihinostri Gregorii Sancti Theodori cardinalis A. S. L. et postea

suo peceato permanent pertinaces. Praeterea milites quidam, qui se asserunt desuisexcessibus non debere saeerdotum judicio subjacere, adulteria,
in-

cestuset

alia

peocata committunt

impune, nec

(19)

Cap. Significavil, De testib.

55

INNOCBNTII

III

PP.

fcBOESTORUM

LIB. XII.

38

etiam corriguntur. Plurimi etiam virorum, mulierum ac pnerorum, qui pro sacramento confirmationis percipiendo ad cpiscopalem sedetn n»n conindifferenter decedunt sine hujusmodi sacramenti. Cum igitur Busceptione

A

nobis supplicatione monstravit,mandatum aposto-

licum circa puerum morooratum juxta pium ejus desidpriumnonitnpletis. Nulentes igilurhocpietalis

sueverunt

accedcre,

eorum dicecesanus existas, et ex iujuncto tibi officio tuam dcbeas parochiam visitare, ac tanquam proprius raedicus unde illis infirmitates eveniant
cot:nosccre tenearis, fraternit.iti tua; per apostolica
scripta

opus relinquere imperfectum, per iterata vobis Brriptamandamuset districtepraeeipimusquat?nus dictuin puerum sipud monasterium vestrum in litterali panter et moruli scientia prompta facicntrs
instrui

charitate,

ac inteiim in

victu

et

vestitu

providentes eidem,

cum

ad quintum deciraum anin fratrem
et

mandamus quatenus

sitionem infirmitatum

per teipsum ad in |uihujusmodi et curationem
;

num

pervenerit,

ipsum

monachum

admittatis. Alioquin, ne vel ejus vel praedictae suae
in dubium suspendatur, quae gravis incommodo fatigata, circa provisionem ejufdem pueri minus commode potest maternae se-

quia si ipsarum solliciiudine diligenti procedas putredinem vulneri? aperlione non ejicis, suna caro

matris anima

infirmitatis

npquaquam in loco putrediniscoalescet. CaHerutn, cum nemo teneatur suis stipendiis militare, nec
bovi os claudi debeat tritur&nti,
auctoritate

duliUs officium exhibere, venerabili

fratri

nostro

praesentium

tibi

p

archiepiscnpo Remensi et dilectis
(-ipontis

filiis

abbati Lon-

concedimus quatenus, cum propter hoc

Suessionensis dicecesis

et cantori

Retnensi

tuam duxeris dicecesim visilandam, liceat tibi moderatam procurationem percipere itaquidemquod ex hoc Ecclesiae non graventur, sed potius per adventum tuum suscepisse se gaudeant lam in
;

dedimus in praeceptis ut vosed id monitione praemissa percensuram ecclesiasticam appellaiione remota compellant. Datum Laterani xi Kal. Maii, anno duodecimo,
Scriptum
est itlis

spiritualibus

quam

in

temporalibus incrementa.

super hoc.

Datum

Lateran. xtv Kalen Maii.annoduodecimo.

XXVII.
ILLDSTRI BEGI FRANCIiE

XXV.
De
clericis

EIDEM. non retidentibus.
Illud

De

tuccursu teirw sanctx.

(Laterani ix Kal. Maii.)

(Datum, ut alia.) propositum coram nobis quod Ratisbonensis Ecclesiae ac alinrum episcopatuum canonici, qui nolunt in parochiis suis, quas habent

quod quidam ad injuriam tuam referunt

et

Ex parte tua

fuit

incommodum

regni tui, ad utriusque procul dubio

redundatgloriara et profeclum.cum videlicetingens
laus et grandishonor
tibi

simul etregnoipsisproveregn

in tua dicecesi,

residentiam

facere,

ut

tenentur,

vicarios insiituunt in eisdem. Qui

cum

nec ad ar

c

neril ex eo

quod jnter

alioa raundi reges et

pro

communibus

necessilatibus et uiilitatibusuni-

chidiaconum

vel decanum respectum habeant, correctionem nolunt aliquam pro suis excessibus sustiDere. Quare nobishumiliter supplieasti quod, ne

versalis Ecclesiae seu etiam populi Christiani et rc-

cursum ad
sit

te specialiter sit ac illud, et

potenter eis

ips.-e

Eiclesiae debito servitio defraudentur, tibi

li-

centiam concederedignaremur ut auctoritate nostra
fraternitati tuae liceret perpetuosinslituerevicarios
in

ab utroque succursum. Propter quod.ut recentia ponamus excmpli, gloriam tuam et potentiam regni tui titulis hoc illustrat insignibus quod per
praesidia terra? sanctm nec non adjumentafidei orthodoxae magnanimitatetuo-

Constantinopolitani acquisitionem et detentionem

eisdem. C.um igitur honori sit onus annexum,et exsequi debeat olficium qui beneficium est sortitus
fralcrn
iiati tuae

imperii ac subsidia et

per apostolica scripta

mandamus

rum

fortinm procurunte, ips^s quasi praecipuos visa

quatenus canonicos ipsos ad debitam in eisdem parorhiis res identinm faeiendam.vel saltem idoneos vicarios inslituendos in illis, per quos dictis parochiis debita servitia im|iendantur, monitione praemissa per censuram ecclesiasticam appellatione rep.

est iis

temporibus

l.atinitas

habuisse quos adverpus

Graeciam insolentem oppoueretautgentem incredu-

motacompellas.

Datum

ut in alia.

lam seu eiiam haercsim saevientem ut jam pene de omni qtiae sub coelo est nationenon desit qui victricem manum tuam fortiumque luorumvel non laudet in aliis, vel non formidet expertus. Sedelnunc ccelesti consilio, sirut creditur, est provisum quod
;

XXVI.
ABDATI FT CONVENTUI SANCTI MFDARDl SUESSIONFNPIS. Vt puerum qucmdnm ad monasterium ailmittant.
(Lateraoi xi Kul. Maii.)

caetero terrarum orbe postposito.de tuo specialiter

regno, quaside publico virorum thesauro, vir quaeritiirqui llerosolymitani regni

ratur (20), dilccto

filio

nobili viro

gubernaculo praefeJoanne Brenensi
(Mariae)

Cum

ad

suplicis

petitionis

instantiam

Mariae

comilead

dilectae in Christo

filiae
;

ipsius

pauperis mulieris

dudum

vobisdirexerimusscripta

nostraut... puero natoejus viclum et veslitum liberaliter ministrantes, erudiri faceretis

regnidominae conjugiumevocaio quasi te simul et regnumtuum specialiter iu hocvelitrex altissimue
honorarc, ut
is

eumdem

in

qui subditus tuus erat, rejtnum suoe

scientia litterali, tos, sicut praefata mulier

iterata

peculiaris haereditatis nccipiat, et orientuli provin-

(20)

Vide Sanutum,

lib. ni,

part, n,'cap. 3, *.

37
ciae

PONTIFICATUS ANNO
in
A.

XII,

CHRI8TI
et

1209.
inter novos, veteres,

urgente necessitate succurrat. Qnapropter nos pro riihilo reputato quod dicimur a quibusdam regnum tuum praedictorum praetp.xtu virisetviribus destituereaoope simul et opibus vacuare, serenitateni regiam ad promotionem hujus negotii secure

obolos
plices,

dimidium

novem

Skilfatos,

atqueduseptpm marabutinos, et

praslereain Skifatis etaurofracto

adpomlus Roma-

num unciasoctoginta;qua?videlicetomniasummam
octingentorum quiaquaginta librarum. Proveniensium senatus attingunt (21) discretioni vestrae per
apostolica scriptamaudantesqualenuseain necessitatibus terraesanctae, prout meliusexpedirevideritis

duximus exhortandam, cumex hoc
et

potiortibi salus

major speretur prosperitas proventura. cum inter caetera regna mundi a temporibus quorum non exstat memoria pro catholicissimorum progenitorumtuorummeritismultasit rerum ac temporum lecunditategravisum, sub tuo demum felici regimine directus est Dei munere mundicursusprosperiuscircaipsum, ut inter caeteregno
ipsi

Quod

profeclo

expendatis, habentes pradictum fratrem in

Domino
cui satis

commendatum,
remittentes.

et

eum

ad

domum

suam,

esse noscitur necessarius, quantocius

potueritis

mugistro

et

eliam assignari lecimus fratribus Aventini, qui per nuntium

Tantumdem

suumdebentillud vobissimiliter destinare. Misimus quoque vobis anno pneterito per Templarios sumgeas yloriosus, sola denique, quod tristes relerimus causa conjugii maculamingloria tua posuit quam _ mam auri mille librarum Proveniensismonetee vautinam satagas absolvere, ut totus omnino ab omni lentem, de quanullum adhuc habuimusresponsum a vobis. Disponimusetiam mittere vobis per Hospimacula sis immunis. Rngamus ergo regalem mantalarios et Templarios millequadringentas marcas suetudinem et exhortamur attentius, in remissioargenti, cum consilio vestro et nobilis viri Joannis nem tibi peccarninum injungentes, quatenus urgenBrenen comitis, eum ad vos, Deo duce, pervenerit, tissima lerrae sunctae necessilate prospecta, injurioexpendendas. Sedetelecto Antiochenoproposuimus sum veldamnosumnon repulansquodproculdubio pro necessitatibus suis pecuniam mutare, quam tibi est honorabile ac perutile regno tuo, p r aefato comiti ad procedendum in hoc non solum impenda3 ipse demum reddet pronecessiiatibus terraesanctie Datum Laterani anno duodecimo. auxilium per te ipsum, sedpertuosfaciasexhiberi. XXIX. Nos enim, utquod super ipso negotio maxime pro terrae sanctae subventione aliis suademus, ipsi quoJOANNI ABRATI S. BERTINI, etC [Ranc epistolam ex notis chronulogicis. libro u restique in affectu gerere comprobemur, praeteraliaqus
ros
tuis magnificis gestis praful;

mundi reges pro

quantumdesupernobisdatureidem terraemultifarie niultisque modis auxilia procuramus, sumam mille quadragentarum marcharum, in quibus nobis comes ipse tenetur, in utilitatem praedictae terrae ita C
providimus largiendam ut persoluta ea fratribus Templi et Hospitalis ab ipso, per eos deferatur ad illam, et taudem in utilitatem praedictam cum consilio venerabilis fratris nostri patriarchaa

tuimus. Est nunc in hoc libro ordine 38

bis.)

Edit.

XXX.
MILONI SUBDIACONO. Dispensatw cum eo super defectu nalalium.
(Laierani xih Kal.
In
iMaii.)

iniquitatibus

cum Propheta conceptus non
quomodo
in delictis te

crubuisti nobis exponere
perit
;

pe-

Jerosoly-

mitani nec non magi>trorumHospitalisetTempliet ipsius comitis expendatnr. Ad haec, cum, sicut pro
certo

mater tua gratiaque redimendo naturam, ad
casualis
originis,

submovendum impedimentum

comperimus,

apostolicae imploraslibeneficium pietatis.Nos igitur

litterae nostrae tibi saepe

lideliter

exponantur,

in

hoc esse

te

minus volumus de cae-

attendentes ingenuos mores ingenuis natalibus antecellere, nataequeconditionisfortunaevirtutis factae

tero cautiorem,

cum vitiosus interpres aliquando minus, inttrdum plus, nonnunquam vero aliud et

aliter

quam

tuorum

in ipsis contineatur exponat, culpabi-

gloriam anteire, intellecto lam ex compatriolarum laudabili testimonio quam eorum qui apud sedera apostolicam ex conversatione diutina te no-

liter te

decipiens, cujus intelligenliam fascinat et damnabiliter nos effendens, quorum intentionem

vere quod lortuitum nativitatis defectum perindus-

depravat. Caeterum lator praesertium G. prior de Gaia, vir utique providus et fidelis, qua? super qui-

trium bonitatis redimis supplementum, de misericordia quae
[)

superexaltat judicio, auctoritate tibi

busdam aliis a nobis Datum Laterani ix

praesentium induk'emus quatenus,

dummodo aliud

accepit tibi referet vivavoce.
Kal.

non obviet de canonicis
tuus
in

institutis,
te

Maii,

anno duodecimo.

diaconatu de simplici

hoc quod Pater genuit concubina

XXVIII.
PATRIARCH.S JEROSOLYMITANO ET MAGISTRIS HOSPITALIS

non

officiat tibi meritis sic

adjuto quo minus eccle-

siasticum beneficium,
bere retinere.

AC TEMPLI.
eis

non sit animarum. annexa, valeas obtinere canonice ac obtentum licui cura

Mittilur

pecunia.

Nulli ergo

omnino hominum

liceat
etc.

(Laterani anno duodecimo.)

Ecce mittimusvobisperdilectumfilium Joannem de Sambuco fratrem HospitalisJerosolymitani, hospitalis Sancti Basilii bis mille ac

hanc paginam nostrae concessionisinfringere, Si quis autem, etc.

Datum Laterani xni
tri

Kal. Maii, pontificatus noa-

ducentos

et

sex

anno duodecimo.

(21)

Vide supra

lib.

i,

epist. 109.

39

INNOCENTII
XXXI.

III

PP.

REGESTORUM
A. ardentiori

LIB. XII.

40

HUGONI DESADURANO RECTORl

ECCLESI.E DE VOL0BRICA

Suscipttur proteclione apostoiicx sedis.

(Latersni x Kal. Maii.)

orationum affectione pro salute nostra cognovimus assurgere. bane miserationum Domini quibus post Iribulationes multas et malas in solio palrum nostrorum sedimus, recordantes, ecclesiae
beati Adelberti martvris (22)

Sacrosancta
Blios, etc,

Romana

Ecclesia devotos et humiles

quam matrem

regni

usque conrovere. Eapropter, dilecte Dominolili.tuisjustispostulationibusgratoconcurrentes assensu, personaia tuain

m

esse et metropolim

quamque

patribus et prade-

cessoribus nostriscum insignibus bdei sacramenta
regalibus administrassc constat, in nostra; :oronationis

cum omnibusbonis
qua:

tam

ccclesiasticis

quam mundanis

imprasen-

memoriam, quam desursum

capiti nostro pcr

tiarumrationabiliterpossidos.autinfulurumjustis sub beati modis, prastanteDomino, poterisadipisci suscipimus, specialiter Petri et nostra protcctijne ecclesiam de Yolobricacum appendiciis ejus

manumvenerabilispatrisJoannisarchiepiscopiStri-

autem

goniensisDeusimponereestdignatus,has donorum nostrorum primitias, licet exiguum munus, attribuimus, ut annuatim in supradicti niartyris Christi

ecclesiis
aliis

de Masseiano

et

de Confolenz, ac omnibus

feslivilatc canonicis

Deo

ille

deservientibus cenet stabile

pertinentiis suis,

sicut ea collatione sancla:

tum marcaj
gali

argenti contradictione confusa dc re-

recordationis Petri de Castronovo apostolicse sedis ac assignatione bonae memoria: E. Uticensis tibi episcopi juste possides et quiete auctoritate
apoctolica conlirmamus
cinio
et praesentis scripti patro-

offeranlur aerario.

Quod ut ratum

perseveret in posterum, prsesentera paginam in arnostri muneris adnotatam sigilli nostri roboravimus impressione «Datum per manusGothfridiOrodiensis prajpositi Aulac regiae cancellarii anno Dominicae Incarnationis 1'JOO, venerabili Joanne iStrigoniensi archiepi-

gumentum

nam

communimus. Nulli ergo, etc, hanc pagi nostrae protectionis et conlirmationis iutrinLaterani x Kal. Maii, anno duodecimo.

gere, etc, usque incursum.

Datum

scopoexistente,CalanoQuinquecclesiensi,Boleslao,
Vaciensi, Petro Geuriensi episcopis,
latiuo
et

XXXII.
ARCIIIEPISCOPO ET CAPITULO STRIGONIENSI.
Confirmatur
eis

Mochone Pafilio

comite Bicboriensi, Chepano

Uuiu-

donalio facta a rege Hungarix-

(Laterani
In aulhentico

xn Kal.

Maii.)
filii

bano, BenedictoVayavoda, ChepanocomiteBaciensi Smaragdo Zodakiensi et comite Curiae, Gula comite

Budrugiecsi.MarcelloSuprunicnsi, Tiburcio Albenscripto charissimi in Christo
nostri Andrea!,illusti'isregisHungariae,nobiso3ten-

soperspexunuscontineriquod ipsemiserationum l)ouiiuni.vuiu.uo^ mini recordatus, quibus post tribulationes multas n c (jw
et

Poth. Musuniensi coinitc. > Nulli er/o omnino hominumliceat har.c paginamnoslraeconfirmationis infringereveleiausu temerariocontraire. Siquisau°
si,

malas lecognosccbat se tuam,
frator

m

Li

patrum suorum

tcruhocattentarepra;sumpscril,etc.,MJr/ ucincursunr

,

solio

residere, insuee coronationis

manum
mai

memoriam, quam per archiepiscope, desursum se

Datum

Laterani xn Kal Muii, pontificatus noslri

anno duodecimo.
XXXIII.
ABBATI ET CONVENTDI SANCTI BEATINI.

recepisse latetur, ecclesiae vestrae beati Adelberti
tyris religiosa

devotione concessit ut annuatim

in festo

ipsius marlyris canonicis servientibus in

De

electione Abbatis Alciacehsis.

eadein centum argenti marcae, conlradictione sublata.de regaliajrariopersolvantur Nosigiturvestris

(Laterani m Kal. Maii.)
(23)

Abbate Sancti

Silvini Alciacensis olim

viam

precibus inclinali concessionem ipsam, sicut pie ac provide lacta cst, ct in praelibito authentico
continetur, quod de verboad

universae carnis ingresso,
chi clcpisscnt

cum ejusdcmloci mona-

verbum pnrsenti pa-

ginae duximus infrrcndum, auctoritate apostolica conflrmamus et pnesentis scripti pairocinio communimus cnjus tenor est talis • In nomine sanctae Trinitatie etindividuieunitatis, Andreab Dei gratia
; :

quemdam de ipsius gremio in abbaejusdem confirmationem electionis a bonne memorisMorinensiepiscoponequivissentaliquatetem,
et

nus obtinerr,

p<*r

prociiratorem suura conlirmatiopetierunt. Ca'terum

nem

ipsara a sede apostolica

procuralor vester pioposuit ex adverso qucd

cum

llunganaj, Da.ma.tiB, Choroacis,
Galliciae,
o

Ram*,

Serviae,

" Becundum approbatam consuetudinem
p.jntificiiin

et privilegia

Lodomiriaeque rex,

in

perpetuum.

RomanorumabbatesAlciacensesdebeant

Cum

ex regiae dignitalis oflicio quibuslibet Dco
pietatis clemrnmodis onwibus incupientes tamen aliquid in gazophylacium

dicatis

domibus teneamur

manum

de monaslerio vestro scmpcr assumi, hujusmodi electio crat non immcrito reprobanda, utpotecontra

ter porrig^ro ct caniMi ulilitati
re,

consuctudinem dinlurnam

et privilegia

sedis
li

apostolica: attcntata, et Alriacenses

monacbi

be-

cum paupercula
quo
illis

mittere, veleiis instar testanicnti,

mcllis, inter csctera, primitiae poni videbantur

bant dejurc compelli ut de inonasterio veslro personam idoneam sibi eligerent inabbatem. Cumi|ue

in sacnlicio,

benigniores regiaj sercnitatis oculos

supcr hoe
cta?

iis

et aliis

coram

dilecto

lilio

Gualn San-

Btrae

accommodavu..iiMiuasaprimiscredulitatisnocunabulis et ampliori dignitato praiminerc et

Mariae in Porticu diacono cardinali,

quem

pro-

curatoribus ipsis audirein concessimus,
(23) Cap. Abbale,

aUegatie

(22) Vide lib. xiv, cpist. 156.

De verbor.

signiflc.

41

PONTIFICATUS ANNO
fieri

XII,

CHRISTI

1209.

42

nobis nequiverit

plena fides, dilectis

filiis

de

A.

caveatur,qu<e probabilem in se continet rationera,
ut abbutc defuncto non assumatur extraneus in abbatem, scJ de congre^alione ipsa, quem propria voluntate concors Iratum societas duxerit eligendum quod si aptum inter sc invenire nequiverint,
;

Balantiis, de Longovillari, et Sancli Joannis abba-

tibusAmbiunensiset Morinensis diGccesum dedimus in mandatis ut auditis quae utraque pars duceret proponenda.c.uisam ipsam cum quibusdam de antiquioribus privilegiis,a quibus alia originem traherent.ad

solcrter sibi de aliis monasteriis eligant ordinan-

examen uostrum remitterent
se conspectui praesentarent

sullicienter

iustructam.assignalo partibus termino competenti

dum,per usum bujusmodi nequit sacris canonibus derogari. Sed ncc dici poterat quod ex eoconsuetudo aliqua quasi contradicto judicio fuerit lntroducto quod praedicto

quo nostro

sententiam

receptura:. Qui juxta

mandaii nostri contineniiam
receperunt testes ab utraattestalionibus publicatis
et

modo

exstitit

in

in negotio procedentes,

Guarini electione processum,
pacis factum extra judicium
haec vestra pars replicavit ex

cum
hoc

illud

memorati pro bono

que parte productos,

dignoscotur. Sed ad

demum eamdem causam

instructam ad nostram
te-

praesentiam remiserunt.Nos vero depositionibus
esse
.

stium diligenter inspectis, invenimus sufficienter probatum quod a sexaginta annis et inframo..,1.1 nnicloplrt nachi Alciacensesabbatemsibi de vestramonasterio elegerunt, ita quod infra pracscripti temporis spa, 1
i

colligi evidenter Guarini,non pro bono pacis.sed exdebito potius luerat sic processum, quia

quod

in electione ipsius

p

plures

alic-s
.->-.

postmodum de
.-..-.V-i
• I

vestro monasterio Al.-.«.
.-*-.
1

l

\

'

i

i

1

.

i

.

i

1

1

-

.

.

.

-

.

.

1

.

1

.

.

.

I

.

.

i

<

.

1

,

I

.

I

..

I

I» ".

|-

-i

tium de vestro ccenobio

septem fuerunt

in Alcia-

fl _ filia matri conjuncta ut aiiena vel extranea non intelligatur ab illa.et ecclesia vestia sit mater Alcia-

..!.........-..., ciacenses

n r.n, n _.<>-, 1 •»•«•• monachi elegerunt, cumque

C

1

T

adeo

sit

censes abbatesassumpti.Unde

cum

juxtalegiiimas

censis Ecclesiae spiritalis profecto Alciacensis con-

sanctiones leges ipsasconsueludoantiquiius appro-

ventus non intelligilur extraneum vel alienum
gere

eli-

bata tenac.ter imitetur,et quod collegiis praestitum
fuisse

cum

de vestro collegio sibi assumit abbatem.

cognoscuur perpetuae

legis

vicem debeatobti-

Fuit insuper exparleAlciacensium allegatum, quod

secundum praecedentem usum in Alciacensi coenobio eratelectio celebranda, maxime cum connere,

eum

Paschalis papa subrogalionem abbatis Sancti

Silvini

monasterio vestro juxta

morem

praeteriti

suetudo hujusmodi diuturno temporc introducta
videatur
bata
;

quia

quodam modo contradicto judicio approcum quadam vice Guarinum Alciencen-

temporis duxerit concedendam, nec de praeterili temporis more seu consuetudine fiatfides, perejus
et similia nullum super Loc Alciacensi monasterio poteral praejudicium generari. Contra

privilfgium

sem raonachum elegissenl.ejus electio roburhabere non potuit donec apud monasterium vestrum professione lacta post aliquantum temporis, quando
scilicet abbati et

quos

fuit

ex parte vestra responsum

quod

haec

determinaiio secawlum prseteriti temporis morem, et
causalis et conditionalis potest intelligi, et

conventui
exstitit

monasterii vestri pla-

cuit.in

Alciacensem

abbatem assumptus.

personalequam impersonaleverbum
impersonale verbum determinet,
intelligitur.et talis est sensus.

referri.Si

tam ad enim

Ex

privilegiis

quoque Romanorum pontificum moeli-

condilionaliter

nasterio vestro concessis argui peterat evidenter

Alciacensem abbatem fore de vestro collegio

Concedimus subrogationem abbatis Sancti Silvini apud Alciacum
in vestra
praeteriti

gendum. Nimirjm
Paschalis papae
penes

privilegio

felicis

recordationis

semperdispositioneconsistere secundum
lemporis morem,
talis fuit.
id est, si

praedecessoris nostri
:

hujusmodi

mos
si

praeterili

capitulum apparetinsertum
juxta
prselerili

Subrogalionemubbulis
in vestra

temporis

Si

vero

verbum determinet
sensus
:

monaslerium Sancti Silvini apud Alciacum
temporis

personale, causaliter debet intelligi.ut

morem

semper con-

Concedimus secundum
id est.quia

praeteriti

temporis morem,

cedimus disposiiione perststere. Cujus verbis bonae

mos

praeteriti

temporis obtinuit, subroSilvini

memoriaelnnocentius papapraedeces-ornosterprorsus inhaesit. In privilegio quoque Calixti secundi
papae capitulum hujusmodi invenitur
:

gationem abbatis Sancti

vestra semper dispositione consistere.

Porro juxta

sensus rectioresse videtur
sit lex

:

apud Alciacum in Hic autem Quia.cum privilegium
vel

Domini

prstdecessoris nostri san< !& memorise Pas

privata,et lex

non debeat esse obscura
indulgeret,
profecto

chalis pavse decretum abbatis

subrogatwnem penes D captiosa.sed certa
vestro monasterio fieri
nisi

et manifesta,

nec esset privata
sic

Alciacumnon aliunde quam de
pars adversa respondit quod

aliquid

specialiter
illa

apostolica auctoriiate decernimus.
etsi

Ad

haec

autem

intelligenda sujt

verba ut res de qua agilur

evidenter per de-

valere possit potius

quam

perire

;

maxime cum

positiones testium probaretur quod infra prasdicti

temporis spatium de monasterio veslro seraper fue-

supradictus Calixtus papa, qui eidem Paschali e vicino successit, verbis aequioribus usus, determi-

abbas Alciacensis assuraptus, ex hoc tamen nullum Alciacensibus mon.ich.is praejudicium probabatur, cum hoc non ex necessitate aliqua factum
rit

nationem illam prorsus amoverit ut ambiguilas tolleretur et quod dicebaturinconcessionePaschalis,
;

ut videlicet subrogatio abbatis Sancti Silvini apud

fueril, sed ex libera voluntate. Praeterea licet

con-

Alciacum
ipse

in dispositione vestra

suetudinis ususque longaevi non

sit vilis

auctoritas

mutaverit, decernens

semper existeret, subro»alionem illius
monasterio
posset ex
<5

non

est

tamen usque adeo sui valitura momento ut

abbatis non aliunde

quam

de vestro

rationem vincataut legem.Undecumiege canonica

faciendam, ut

electio

ad jus

commune

Patrol. CCXVI.

43
parte reduci.

ISNOCENTH
Eadem quoque verba

III

PP.

REGESTORUM
nem
ipsius

LIB. XII.

44

sio esse inter- A.

modis omnibus intendebat. Praetcrea

pretenda subscquensconsuetudo declaral,quae perhibetur esse optima legum iotcrprcs. Ilis igilur et aliisadeamdem caueam spectantibusdiligenterauditis et perspicaciter intellectis.de consilio fratruin

fralrem ejusdcm D. fuisse confessumin pleaocapitulo se pci jurum et in fralris sui udium falsum perhiuuisse testimonium
B
. |

ii-

noslrorum monasterio vestro adjudicavimus hujusmodi dignitatem, u* quotiescunque in Alciaccnsi monasterio abbatis electio imminet facicnda, Alciacenses monachi de ccenobio vcstro pcrsonam idoneam sibi eligant in abbatera, ita videlicet quod tandiu monasterium vestrum bac honoris debcat pr;erogativa gaudere donec in eo vigucrit observanlia repularis.ul idoneae personae inveniantur in
ipso qua: possint in abbates assumi.Nulli ergo

mitus luerit in jure confessu se adversus praedictum D. quocstionem maliliose movisse, po>lea tsmen hujusmodi sedixisse proposuitpccuniu' pron Issiono

decepta,quodque

sibi constat lepitime dictos trsles

tam denuntationis temporequum cum eliam idem
D.inatrimonium cuin preedicta S.contraxiase dipnoscitur fuisse praesentes. Licet
tris prsdicti D.

autcm confessio

fra-

qui post deposilionem suain pro-

om-

nino

hominum

liceut

tionis infringere vcl ei,etc, usquc

hanc paginam noslra dilliniincursurum.

priam turpitudinem allegando asseruit se perjuram et falsum perliibuisse Uslimonium inoiiii.rr. frutris sui, sitpenitus respuenda, cum hoc modoquilibet n posset suum testimonium inlirmare,ac n.ulierconfessionem ma: boc
scdis
in

Datum

Laleraci, ix Ka!. Maii,pontiiicatus nostii

jure factam eo prctextu revocare non

anno duodecimo.
Seriptum
in
est c/iiscoiio
rt

pofsit quori se latctur

corruptam promissione

pi

cu-

cantori Atrebatensibus ct
duecesis

tlixisse,

quia taineo an supradicti tesles
admillendi, apostolkae
Iraternitali
iu;c
lelicis

abbati de Monte Sancti

Eligii AtreLutensis

sint contra

m .trimonium

modum

cxteutionis usque assumi.Quocirca elec-

oraculo

poslulas edoceri,

Lionem a prafitis Alciarens.bus monachis temere attentalam omnino cassantes, praesentium vobis auctoritate mandamus quatenus quod a nobis est
sententialiter diffinitum faciatis appel lutionc

insinuatione preesenlium

innotescat quod

recurdationis ALexander p;ipa praedecessor nosler

consullus utriiin
presbvteri
pi-r

si

de

propinquilate illuium qui
aliqua
liat n

rcmota

sunl miiti imonio copuiandi
aliquid inlra

entio, el

inviolabiliterobservari,
rint,vel rebelles

contradictores,

si

qui fuc-

ecclesiaa pubiice dicanl ut qui novit
preeligiLur exeatet pro-

percensuram ecclesiasticam comQuod si non omnes, ctc, ti.i,fratcr episcope, cum eorum altero, etc.
pescentes.

terminum qui
vel

ponat, an

illi

qui posterius veniunt. ad accusatiolestilicalionem
si

nem debeant
rius

admilti,

talitcr

Datum

ut in alia per lotum.

lcgiturrespondisse,quod
venientes, ab

suspitionecannt postesi

accusalione vel testiQcatione

xxxiv.
EPISCOPO SANtTI AXDRE.E.

C

repelli

non dcbent (24; caiterum

ctmmoniti a

prcs!'Vteris tacent.ct
stilicari voluerinl,

De

lcslibus ailmiltcndis in

aceusntione matrimonii.

postmodum accusare vel tetanquam suspecli merito rppel-

(Laterani, ni Non. Maii.)

lcntur.

Per tuas nobis littcras intimasti quod
praemissee juxta

cum

D.

Datum

Laterani, ni Noo. Muii, ponlificatus nostti

laicus tuae dioeccsisS.mulieiem trina denuntiationo

anno duoriccimo.

consuetudinem EcclesiaeScoticana»

duxerit soleinniterin
in tua

uxorem.postmodum E.mulicr
ei

XXXV.
NOBILI Vllto B
ptlur sub
i

comparcns pr.esentia constanter asseruit
D. prius dederat

C0M1TI IRSl
sedis.

quod praedictus
duccnda,
ct

fidem de ipsa
proedictam
fuerit

poslea

carnaliter

fuerat co.i niistus
sibi
I).

(Datum

ut iu alia.)

ci'!cm, suscepta ex ca prole
S. publice

quam

opulasset,

et

licet

idein

de

plano confcssus se prius illam carnalitcr copnovisse acsuscepisse sobolem ex eadem.nibilominus tamen

Exsincci Di8 affictu quem ad beati Petri apoetolorum principis sedem babere riipnoscoris, villani quas Sulcem uuncupalur Bomanai Eccli
liberaliter c inlulisti,unum
ips

uureum uposlolics
turdonati

si

di

qund

liiJcm ci

ilederitomnino nepavit. Vcrum.cuin n auouatim cx
i

ad hoc probanilum praedicla E. trestesies induxorit. iilfin proposuit ex adversoquod cum prassenles
exstitcrint iidem
testes

lam grutuui

qiiuin raluiu babeules, ut cjus-

dem

apostolics sedis
•'.

quando dcnuntiatio

facta

preesidiura tibi Bentiaa non personam tuam cum omnibus bonis qua:
i |

fuitet matrimonium cuin praediclaS. publice celebrutum.cumetiam convivio inlerluf rintnuptiarum, nunc, tanquam suspecti.utpole qui inulto temporo

impreesi nliarum rationubilitt
riiin

ul in rutu-

jnstis modis, duiite

Domino, poleris

adipisci,

sub beati Pelri
enlia

et noslra protecli ine bubi ipii

erant nnn immerito repellendi. Unum quoque ipBorum te-lium,qui ejusdemD. gcrmanns existit.idem D. repellcrc rntebulur tanquam advcrsarium manilesluui, pro eo quod ad exbaeredatiotacuerunt,

scripti

ecn omnino hoininum
couQrmationia
infrii

palroomio communimus. Nulli liceat baocpnpin
,elc. ,usque in

finem.

Uatum
t

ut iu alia per totum.

12

1)

Cap. Adlucc, Qui matrimon. accua. possint, in

Collect.

tS

PONTIFICATUS ANNO
XXXVI.

XII,

CHRISTI 1209

4G

A

tradictores per

censuram ecclesiasticam appella-

MELDENSI EPISCOPO ET AKCHIDIACONO PARISIENSI.
Eis commillitur causn camerarii Carnotensis.
(Lalerani, iv Idus Maii.

lione postpositacompcscendo.

Datum

Laterani, iv tdus Maii, pontificatus nostri

anno duodccirno.

XXXVII.

Gum

olim venerahilis frater noster episcopus Car-

IGNIACENSIS ET VALLIS CLAR.E AllBATIBUS CISTERCIENSIS
OROINIS, RE.MEKSIS

not''nsis

dilectum lilium

Haduiphum quondam
cantori,

caet

ET LAUDXNENSIS DIOECESU.M, ET

merarium suum decano.

subdecino,

DECANO REMENSI.
Adversus iniquns excommunicationes.
(Laterani, n Idus Maii.)

succentori Carnotensis Ecclesiae

adquandam

prae-

vacantem praesentasset ex more, idem decanusolTerens se legitime probaturum quod

bendam

in ipsa

publica quorumdam criminum laboraret infamia, ipsum admiltere recusavit. Cumque dileeti filii P. praepositus, S. G. et H. et quidam alii canonici

simus secundum Apostolum et majoribuset minoribus ex susceptae scrvitutis officio debitores, provideretenemur ne contra doctrinum ipsius cujus
imitatores

Cum

Carnotensessuperhocinquisitionem fieri petiissent, nbbas de Sarnaio et conjodices ejus, quibus idem negotium delegavimus, quia dictum camerarium, sicut ex litteris eorum aceipimus, non solum publica laborantem infamia, veruin eliam illis irretitum criminibus invenerunt.silentiumimposucrunt cidem super memorata praebenda, ipsum ab omni officio de beneficio ecclesiaslico suspendentes, et
retinentes in
quae

deamur,

et

debpmus existere personas accipere vi" nimium deferendo praelatis, indebite
(ilii

R

gravare subjectus.Sane dilecti
sionensis cpiscopatus nostris

presbyteri Sues'

auribus

intimarunt

manibus nostris ecclesiasticabeneficia
quos
variis

habebat ad restitutionem eorum
videlicet

rapinis,
lione,

matrimonium vendiac ruptionc testamentorum asserebatur neusuris,

Qui licct ad praesentiam nostram accedens provideri sibi super senter.tia praelatorum judicum postulasset, quia tamen nondum ad nos
quiter spoliasse

quod episcopusetarchidiaconi corumdem nonnunquam eis exactiones indcbitas imponentes, subito contra .juris ordinem, non solummodo por seipsos, verum etiam persuos officiales, eos et eorum Ecclesias irrationabili excommunicationis et interdicti promulgatione fatigant. Unde suppliciter petierunt ut tam super iis quam aliis gravaminibus paterca solliciludino consuleremus eidem, auctoritate apostolica prohibendo ut nullus in aliquem eorum absquemanifestaet rationabili causi sententiam cxoommunicationis vel interdicti proferre seu quidquam pro restitutione oflicii a quolibet eorum-

perveneratrelatio

judicumeorumdem,

nihil a nobis

dem

cxii:ere,aut eos procuralionibus.talliis, et aliis

tunc poluit obtinere. Sed tandem eorum relatione

etaclionibus contrajustitiam aggravare praesumat,

velinvadere bonacujuslibct qui decederet inteslatus

mus,

diintcs vobis per nostras litteras in praeceptis

quffi

intuituEcclesis acquiMsset, aut temere impe-

ut illud per

ccnsuram ccelesiastic.m

faceretis, ap-

dire

Xuper autem litteras multorum accepimus cum ipso suppbcantium etproipso.utcum occasioneinquisitionis praedictaB, quain fieri non tam charitatis zelo quam
pellatione remota, firmiter observari.
invidiae

quo minus ea in utilitatem Ecclpsias convertanturcui prasfuissct defunctus, per trcs ex ipsis quo3
praecipiendo

ad hoc provide duxerint deputandos. Quocirca discretioni vestrae per apostolica scripta

typo

aliqui

procurasse dicuntur, graves

manriamus qnatenus cum a presbyteris memoratis vel eorum aliquosuper quolibet prasmissorum fuerilis

incurrerit in persona labores et difficiles in rebus

requisiti, vooatis qui fuerint evocandi.et inqui-

expensas.sed quasi mutatus in virum alterum, per
cor contritum et humiliatum sese

sita et

cognita

veritate,

venia dignum

statuatis, facientes

quod

statuerilis per

quod canonioum fuerit nensuram
in-

reddat.super beneficiis suis
corditer dignaremur;
restilutione in
satisfecerit

eum respicere miserimaximecum illis proquorum nostris manibus sunt retenta et jam
si

ecclesiasticam sublato appellationis obstaculo
violabiliter observari,

excommunioationis, susppn-

sionis autinterdicti sententiam.si

quam

inveneritis

juxta posse, ct adhuc

cuilibet con-

promulgatum

injuste, canonice revocando.contraetc.

querenti paratus satisfactionem debitam exhibere.

D

dictores,etc. Testes, etc. Nullis litteris,
si

Quod

Nos

de consueta sedis apostolicae pietate miserieordiam in judicio facere cum ipso volenles,
isiitur

non omnes., duo vestrum,

etc.

Dalum Laterani.nldus
DECANO et magistris
r.

Maii,

anno duodecimo.
CANONICTS ANTIO-

discretioni veslrae per apostolica scripta proecipien-

xxxvm.
ET
P.
1N

ma^damus quatenus considerato per contritionem et conversationem ipsius ulrum ei vexatio jam tribuerit intelleclum, ut appareat emendotus, ad satisfaciendum illis pro quorum restitutione sua beneficia sunt retenta inducatis eumdem, et cum
do
eis

CHENIS ET UNIVERSIS CLERlCiS

CASTRO CURSARII

CO.MMORANTIBUS. Vt pnliinrchnm suum
(Viterbii
(25) Pias

suscifiinnt rcverenter.

vn

Kal. Junii.)

competenier

fuerit satisfactum,

beneficia

ipsa

matris officium,qua3non potest propriae
apostolica sedes adimplens, sic

pariter et olficium sibi restituere

non tardetis,con-

sobolis

oblivisci,

(25)

Vide supraepist.

S, lib. xi, epist. i06.

47

INNOCENTII
suae consolationis
ut,

III

PP.

REGESTORUM
A.

LIB. XII.

43
esl militibus,

interdum

uberibus inediam rele-

'"

eumdem modum
Ecclesix

scriptum

burgenligiis

vatrcoerenlium filiorum
articulo, in eo

imminente

necessitatis

sibus, servienHbus,Siriani$,Armeniis,et

aliis

commoda

propriis commoriitutibus

homimbus

Antiochenx

in

castro

Cwsarii

anteponat, in eo sibi aliquid accrescere reputans in quo sibi quidquam ex circumspectione provida

commorantibus.

XWIX.
NOBILl VIRO CO.MTI TFtlPOLITANO.
Ut

subtrabendopndeetusconsi Irrat subdilorum. llinc est siquidemqnod uum Antiochena Ecclesia proprio viduata pastore venerabilem fratrem nostrum Petruiu nunc patriarcham Antiochenum, tunc Yporienscm episcopum, postulaverit in pastorem, tp,
fili

patriarcham

Antiochenum

hnbeni

commendatum,

(Datum ut prima.)
(26)

Caput

Ecclesiae Je.-us Christus, qui

sehono'unc
viris

rari latetur in
feliciter diriget

membris

et eti

m

molestari,
et

decane,

cum quibusdam
S.

aliis
fratri

tunc absentibus
nostro
Jerosoly-

actus tuos

cum

piis locis

per litteras tuas venerabili

ecclesiasticis.qui ejus sunt obsequio specialiter deputati,

mitano patriarcha A.
eiriem postulationi

L.

directas

praebentibus

tuum exhibueris auxilium

ct

lavorein.

Sic

consensum,quanquam a principioduorumnobisnon immerito videretur tamfructiferam plantam
in

utiqueRegi regum,qoi domioatur ameri usque ad mare et a flumine usqoe ad terminos orbis terrae,
r>

partibus Italicis transplantare ac

gratum
tibi

te

ac devotum ostend>s,si
ulilitati'iiiEcclesi<e
Si

art

nominis ejus

illum ad remotas transmittere regiones qui.utverae
religionis cultor, potens in opere et

gloriamet

spons»? sua?

cumm

3SB

sermone, vita, scientia et fama pra?elarua, ei in partem nostrae sollicitudinis sp^cialiter evocatus, injunctum sihi visitationis ollicium in tota provincias Lombardiae
laudabililer adimplebat, contritioni

usus fueris poiestate.

enim

gluriam
ne,

tuam
quod

quaeris el finem tui lalioris ponis

commodura tem-

poralc, formidarp nnn immerito poteris
M>sit!
is te

reddat inglorium qui te fpcit succe^sibus

lamen

et

anpa-

temporalibus gloriosum. Tu ergo,
jori

gustiisEcclesiae supradicta?,quam inter caeteras

triarchales sedes sincerae cbaritatis

brachiis

am-

plexamur, paterno condescendentes affectu, nutantem quoda.nmodostatumejussolidavolentescolum.

fili, quanlo inapraemines dignitatP.tanto potius in conspectu Altissimi te humilem exhibea* et devotum, Ecclesiam catholicam matroni tuam palentiffituaa brachio

delensando. Porru inter caeteras Ecclesiasquus
vere le convenit, Antiorhpiiam Ecclesiam tanto

lo-

na fulcire.postulationem praedictam ex benignitate apostolica duximus admittendam quin imo eum Eccb'site memorata; concessimus ex plenitudine
;

te

decet gratia specialioridiligere quaoto eam,utpote

cujusoperam diligentem et diligentiam opcrosam,non solum Eeclesia? AntiocheD33, verum etiam universae orientali provinciae, Domino disponentc,speramus firmiter fructuosam,per
apostolicae potestatis

devotissimam.inter alias parochiales ecclesias apostol'Casedessincera?charitatis brachiis amplrxatur. Ouocirea nobilitatom tuam rogamus nttentius et

monemus,

in

reniissioncm

tibi

peccaiuinuui injun-

gentos quatenus tainEcclcsiam
ad ipsam

quam vvnerabilem
accedente

quamtam

in spiritualibus

quam

etiam temporalibus

fratrem nostrumPetrum patriarchain Antiochenum

grata utrique provenient incrementa.

Cum

igilur

cum

graliiB nostrae plenitudine

patriarcha praefatus

cum

palleo,

insigni

videlicet

plenitudinispontificalis olficii,de beatiPetri corpore
et gratiae nostrae favore ad Ecclesiam Antiochenam accedat, devotionem vestram rogamus

habens prnpensius commendalum, eidem ob reverentiam apostolica? sedis ct nostrsm od castrum
Cursariutn.possessionesetjurisdictiones Anliocbenae Euclesia? obtinendas,

sumpto

auxilium tribuas opportuet

attentius et

monpmus, pir

apostolica vobis Bcripta

num,ab
clesia?

ipsius et
te ac

honiinum

rerum ejusdem Ecmolestaiione desispatriarcha pra?fa-

districte pra?cipiendo
cnnj.'ruo suscipientes

mandantes quatcnus ipsum

per

tuo

ommmoda

honore.ac eidem, utpote patriarcbae Antincheno,debitam obedientiam et revercntiam exhibentes,ejussalubribus monitis et mandatis ir.tendatis humiliter et

tens. Alioquin scnlentiam

quam

tus in molestatores bujusmodi vel ecclesiasticarum
rtTurr.
illicilos

detentores

rationabilitcr duxerit

devote,castro Cursarii

proterpndam ratam habentes.eamdcm pra?cipimus
invinlabiliter obscrvari.

cum

pcrlincntiis suis in rcbusmobilibus et

immobi-

]il)UseumdpmcontingPiitibuspatriarchamsinedifficultare qualibet restitutis, jurnmento

D

Datum

ut in prima.

obstante,

si

quod forsan

alicui

non super hoc minus
aliquo

XL.
DECANO ET CAP1TUL0 BITURICF.NSI De eteclione archiepiscopi Btturtotntti.
(Vilerbii,

provide prae-titistis. Alioquin sententiam quam patriarcha pr;edictus propter hoc rationabiliter tulerit
in rebelles

vn

Kal. Junii.

ratam habentes,eamdem prosripimusin-

Auditio processu
lis Iratris

quem

circa electioncm venciabi-

violabiliter obscrvari.

nostri Guillelmi archiepisrnpi wstri

vos

Uatum Viterbi, vn Kal. Junii, pontificalus nostri anno duodeciino. In eumdem modum scriptum est episcopis, abbatibus,

babuisse srripsistis.et intellccloquod ipse pro revi'1'i-ntia dilecti lilii nostn Q Mari.-e in
Porticu diaconi carriinalis, apostolicn- sedis
qui vulebat ut ab eo prius
confirtualio
legoli,

prionbus

et

universo

clero

Aniiochenx

dix-

petcretur,

oblata
(26) Vide.epist.

sibi regalia recipere

Doluitad nostruui pr«-

superiorem.

49

P0NTIFICATU8 ANNO
A.

XII,

CHRISTI

1209.

50
XLII.

et

sentiam accessurus.cum dilecti filii P. cancellarius M. fratrcset concanonici vestri, quos pro ipso et cuin ipso ad sedem aposlolicam ilirexistis.nobis hu-

JOAKNl STRIGOnlENSI ARCUIEPISCOPO ET SCCCESSORIBUS

EJUS CANONICE SUBSTITIENDIS IN 1'ERPETUUtt.

miliUT supplicassent ut ei munus consecralionis et donum pallei concedere dignaremur,nos secundum morem canonicum in Ilomana Ecdesia observatum

De confirmatione ) rivilegiorwn
(Lateruni, Idibus Maii.)
Justis petentium

(27).

precibusdignum

est facilem nos

quosdam ex Iratribus nostris 1'actum electionis et meritum electi examinarifecimus diligenter: qui cum electionis formam canonicam et electi persoper

praebere assensuin, et vota quae a rationis tramite

non discordant

effectu

prosequente complere.Cum
postulasses
a

ergo venerabilis in Christo frater,

nam idoneam
lerunt, habito
aliis fratribus

reperissent,sicut nobis fideliter retu-

nobis ut jus coronandi Hungaricos reges, quod ad
te ac successores tuos asseris pertinere, tibi et illis

tandem tam cum

ipsis

quara

cum

nostris diligcndi,tractatu,electionem

ipsam auctoritale curavimus apostolica confirmare, ac deinde celebrato scrutinio ipsum electum conseeravimua in pnntilicem, eique palleum de corpore beati Pptri sumptum,insigne videlicet plenitudinis n
pontificaiis oflicii,

apostolico dignaremur privilegio confirmare, nos iuspeclo regesto felicis recordationis Alexandri papae praedecessoris nostri, in eo perspeximus contineri

quod cum principps

et

barones Hunnarici regni ab
in-

eodem praedecessore nostro cum multa precum
stantia poslularint ut sibonae

fecimus

assignari.

Cum

igitur

memoriae Laurenlius
ipsius inclytae

eumdem archiepiscopum ad gerendam Ecclesiae sua3
curam cum
gratiae nostrae favore

praedecessor tuus juxta
recordationis

mandatum

suique

olficii ple-

Belam tuncin regem

Hungarorum

nitudineremittamus.devotionem vestram rogandam

duximus et monendam,per apostolicavobisscripta mandantes quatenus obedientiam et reverentiam ei
debitam impendatis, ipsius salubribus monitis et
praeeeptis humiliter intendenles, ita

electum contradiceret coronare.ipsi per aliumimponi regni faceret diedema, ne regno et Ecclesiae Hungaricae gravia possent pcricula provenire si
dictus Bela celeriter unctionem non reciperet et coronam.idem praedecessor noster praefato praedecessori tuo per apostolica scripla
dientiae virtute praecepitut

quod per ejus
proficiat

sollicitudinem circumspectam
sia,

Bituricensis Eccle-

favente

Domino

et

spiritualibus

mandavit et in obesupradictum electumin
si

institutis et

temporalibus amplificetur augmentis.

regem omni

dilatione, contradictione, et appella-

Datum

Viterbii,

vn Kal. Junii.anno duodecimo.
LXI.

tione posipositis coronaret,aut
forte pro debilitate corporis

per seipsum

eum

ARCHIPRESBYTERO ET CAPITULO GARGAM3.E ECCLESI.E. p
Vt Bariholormeum recijiiant in canonicum.

coronare non posset, bonaememoriaeColocensi archiepiscopointimaretut eum absque praejudicio honoris et dignitatis ipsius
ac Strigoniensis Ecclesiae, congregalisepiscopis regniin loco ubi reges coronari consueverunt, in re-

(Laterani,

n Idus

Maii.)

gem

inunueret,etsibi

ret,recepto prius ab
t:ilectus filius D. basiliea? principis aposlolo r

coronam imponere non differeodem electo in regemscripto

um

canonicus praebendam quam olim in Eoclesia vestra tenuerat spunte in nostris manibusresignavit:>iuam nos dilecto filio Bartholomaeo clerico et farniliari

nostro,quem
noslri

suae probitatis obtentu nos et fratres
et

de consilio etassensu ipsorum el principum regni aperte suo sigillo bullato, quod ex hoc nullum ei vel Strigoniensi Ecclesiaepraejudicium fieretquominus Hungarici reges abarchiepiscopis ejusdem Ecclesiae semper debeant coronari, praefato Colocensi dans
nihilominusinpraeceptis ut
sor tuus coronare nollet
si

rharum habemus admodum
de ipsa

acceptum, de

sajpedictuspraedeces-

benignitate sedis apostolicaeduximus conferendam,
et

eumdem

nec in hac parte

eum

cum

pertinentiis suis,manibns pro-

ipsicommittere vices suas.idem auctoritate aposiolicafretus.contradictioneacappellationepostpositis,

priis
strae

curavimus

inve^tire. Quocirca universitati ve-

absque praejudicio illius et Strigoniensis Ecclesiae pimus quatenus dictum Bartholomaeum in fratrem non postponeret coronare, ita quidem quod idem vestrum et canonicum admittentes;et eislallumin D electus in regem ante coronationem-suam Ecclesiae chori et locum in capitulo assignantes.praebendam saepefataescriptum faceret supradictum qund idem ipsamcuminlregritateomnimoda ipsiusnuntiosubipsi fecit posmodum in haec verba. Ego Bela Dei
per apostolicascripta
praeci:

mandamusatque

lato cu.juslibet contradictionis et appellationis ob-

staculo assignelis,

mandalum apostolicum

taliter
et

graliaHungariaz, Dalmatiss, CroatLv, Ramxque rex, divina disponente clementia, swcipio coronam de

impleturi quod idem

Bartholomaeus, qui vobis

manu
cium

Colocensis

archiepiscopi, sed non in prsejudiEcclesise

Ecelesiae vestcp poterit existerefructuosus.teneatur

Strigoniensis

quominus Hunganci

apud nos de coetero vestra negotio prornovere,acnos devotionem vestram dpbearnus meritocommendare.

reges ab ejusdem Ecclesix archiepiscopis semper de-

beant in pasterumcoronan. Felicis
tionis

quoque recordapraefati prae-

Dalum

Laterani,

nldus

Maii, pontificatus nostri

Clemens

et Ccelestinus

ad instar

anno duodecimo.

dignitatem coronationis regum Hungarorum decessoribustuisetEcclesiee tibicomdecessoris nostri
156.

(27)

Vide

lib. xiv, epist.

51

INSOCKSTII

111

PP.

REGLSTOROM

LIB. XII.

52

missx auctoritate apostolica confirmarunt.Nos igitur rorumdem prandocessorum nostrorum vestigiis
inha-rentes, praefatum jus, ut videlicct

A

bataservari,auctoritale pra;sentium dislrictiusinbi-

berous nevosvel ipsam Ecclesium snper cis praesu-

Uungarici

matquisquamtemere molestarc.

Nulli

erguomnino

reges ab archiepiscopie Slrigonicnsibus semperdebeant coronari. tibi et succcssoriLustuisauctorilate

hominum Jiceathuncpaginam
inlrinpcre vel
autciii

nostra;coniirmationis

apostolicaconfirmumus
gio

et praesenlisscripti privilc-

ei «usu temerario contraire. Si quis boc attentare praesumpserit,elc.,i<s<7Utf incur-

communimus. Salvo semper

apostolica; sedis

surum.

auctoritulc,a qua Ilungarici regni corona processit.

Dccernimus crgo ut nulli emnino bominum Jiceat hanc paginam noatra confirmationis inlnngerc vel
ausu temerarie contraire. Si quis autcrn hoc attentarc praesumpscrit, indignationem omnipi.tentis Dei et beatorum Petri et Pauli apostolorum ejus se
ei

Datum Lateram,vn Idus Muii,pontificatu3 nostri anno duodecimo.
XLIV.
EPISCOPO ET JIAOISTRIS
Ui
J.

P.

CIRCATGRI MAJoP.IS ECCLESl.C

ET CA.N0NIC0 SANCTI SALVATORIS UETENSIS. uionachum cogant tnl moiuutcrium suutn teiiire.
(Viterbii,

novcritincursurum. Cunctis autcm vobisjusidcm scivar.tibus sit pax [lorr.ini nostri Jesu Cbristi,quatcnus
ct
liic
.

vn Kal. Junii.)

Iructum bona; uctionis pcrcipiant, et n r 1> nacho '. apud districlum judiccm proemiaaelerna: pacis inveniant.

Constitutis in pra-senria nostra Ilyscmhardo
et

moMc-

procuiulore abbutis buncli

\ inccnlii

tensis dilecluui filium A.

subdiaconum

et cupcllu-

Datum

l.aterani per

manum

Joannis SanclacMu-

nurn uostrum concessimus auditorem. Corani quo

mouacbus proposuit memorulusquud cum
fra

oliiu in-

ria in CosmiiJin diaconi

cardinalesS. R. E. eancel-

annos existens

in

monasterio Belliprati Cistcrsuscepisset.et

Jarii.iudictionc xii,IdibusMaii,Incurnutionisl)omi-

ciensis ordinis
fuissct

nicaeannol200, ponlificaius vcro domni Innocentii
papa:
III

monachalem habitum

ibidem aliquandiu convcrsatus, tandtin pcr
loci

anno duodecimo.
XLIII.

abbuUm

ejusdem ab observnntia ordinis abso-

lutus.etaparentibustradiluslitteralibusdisciplinis,

AP.CMEPISCOPO ET CAPITULO STMGONIEXSI.

postiiiodum

De

cciiem rc.

fuit ad servilium Metensis cancellarii evocatus.Tandern vero ad apostolicain sedem acce-

(Lateruni vn Idus Maii.)

dens.de mandato nostro a praefato abbate receptus
exslitit in

debitum exigit ut cum ad ur.iversalis Ecclesite regimen simus,l)ominod:sponente,vocati,suajura servemus quibuslibctillibata,
Sollicitudinis noslrae
illos

monacbum

et in

fralrem.et ipso et con-

ventu consentientibus praeposituram et admioistrationem, duobus monacbis amotis exea, luit regufj

apostulico putrocinio munientes, ne super eis

lariter assecutus.

Cujus promolioni

dicti

monarhi

malignorum. Inde est, venerabilis Irater urcliiepiscope, quod oliin tuis precib s annuenles, jus, quod a bonoe memoriae Alexandro papa prardecessorc nostro ct inclylae recordutionisBela llungurorum rege ac Lcclesia Coloperpeti valeant caluu.nias
,-

plurimurn invidentes,

quadam

nocte

cum comph-

cibussuis irruentes in eum,ipsum nequiter verbcrarunt.et plugis impositisabieruntsemivivu relicto.

censi,videlicet ut Ilungarici reges ab archiepiscopis

Cunique super liuc per abbatem pr;rdiclum suam non posset assequi rationera.landem querela deposita coram venerabili fralre nostro archiepiscopo

Slrigoniensibus seu.pcr debcant coronaii, SlriROniensi mctropoli fuit iiiunifestutc rrcognitum.sicut

T reverensi.ab

ipso ct judicibus assignatisab co ud

eorum autlienticis continclur, et telicis recordaClemens et Ceelestinus praedecessorcs noslri suis lilteris conlinnaiunt, jus quoque quod habes
in

nostram fuit audientiam appellalum. 'Juure u lielensi monasterio violenter cjectus.ab ipsis fuit nequiter verberatus. etarreplo itinere ad

lionis

sedem apo-

stolicam veuici.di.dictus abbusdeconsiliomonacho-

in conferendis ecclcsiasticis

sacramentis regibus

ct

reginis Hungariaa ac hacredibus

eorumdem,
in

el

juris-

dictioncm icclesiasticain quain
ciales regiae

pnepositosctuHipraedceessor
r,

rum ipsorum posiljseidem insidiis ipsum capi fecit u cl rebus onmibus spoliaturn carccri mancipari cujus mnnibus, prout Domino placuit, liberulus,
:

domus habes.quam idcm

noslcrCcnleslinus Ecclesinm Strigonicnsem habere
decrevil jurisdiclionera etiam

iterquod incceperat consummavit.ei in nostra pra senliu constitutus super praediclis et aliis multis
excessibus contru praefututn

quam

obtines

in prat-

abbalem

litteris

ad
ira

posiluris etabbatiis regalibus Ecclesiae Strigonicnsi

quosdam judices impetratis
rcversus.

a nobis.nd propriaest

pcr Hungariam ubicunquc subjectis
insuper, primilias,
et

{Z8),

deciinas

Cumque

fecisset citari

abbatcm.idem

incensum quse de camera regis Ecc'csiae memorata: debentur, sicut oiiinia de ratione vel consuetudinc ud Ecclesiam luum pertinere noscuntur.tibi suisquc succrssoribus auctoritatecuruvimus apostolica conlirmure. Volentesigilur iu qua; per nos et praedecessores nostros vestrae

commolusintcmpeslivaenoctissiler.tioad

domum in

quumanebatdestinalamultiludine armalorumostia frangi fecit ; ncc morlis cvasisset penculum, nisi

sunt Lcclesiie conlirmata tidem in perpeluum
iron.

illi-

SUbmiSBUB pertcctum clanculorecessissct.Caelcrum idcm abbas per alias litterus iteruto citalus ub eis, ipsas projecit in lutum. Propter (|uod ct aba mulla dictijudiccs ipsum excommunicntionis sentenlia

ad an. 1169, §02.

59

PONTIFICATUS ANNO

XII,

CHRISTI

1209.

54

innodarunt.
ct

Cum

crgo dicius [uon&chus vagus irct

A. cfliccre

prelu rus supor lerram,abbas Mediani cjus
tati

mcn-

dic

compatiens, de conseusu capiluli sui eum-

dem

in

monacbum

recepit el Iratrera.

donec

cum

abbatis prafati gratia posset ad

suum

monasteriurja

remeare. Quo manente ibi.iem, dictbs ubbus sibi romisit quodsi absoluiionisliticrasabaubatc Bel1

lipraii

obtcntas

ipsi

ostenderet,

prsbeodam

ct lo-

non curantil.us.idem abbas adnostram uudicntiam appellavit.At ipsi.appellatione conlempta, sc.iitentiam excummunicationis in cum nihilominus protulerunt. Quure ipse nuntio ad sedem apostolicam destinato.ud abbutem Sancli Arnulphi et conjudicea suoe a nobis obtinuit demandari utsiconstareteisdempraefatumabbatem postappellalionem ad nosintcrpositam a prajTato cpiscopo suisqucconet

cum

sihi rcstitueret sine

mora. Quod.visis

litteris,

judicibus excommunicutum fuisse

processisse ia

adimplere.sumens contra ipsumoccusionem c\ eo quod nolebal eidem in h.-erescos crimine connoluit
sentii

causa dictum episcopum postinhibitionem judicum pr.i'dictorum,lalam sententiam exeommunicationis
in

o.Tandem verodictus monachusuquibusdam

eum

denuntiantes penitus esse nullam,sipra:di-

judicibus, quos pars adversa contra

eum

obtinue-

ratevocatus, ad locum sibi prasfixum accessit, ignarus, eumdem redire ad claustrum censuraecuno tantum ibidem invento recedens, et adversarii ejusad duos reliquos alibi aecesserunt.et obtinuc- d clesiastica coercerent,ah impetitione ipsius dictum abbatem nihilominus absolventes.Quod ipsi super runt ab eis in abscntia sua iniquam proferri senleniis iuquisila et cognita veritute fideliter exsequi, liam contra ipsam.Postmodum aulem peraliaslitprocurarunt, nobis humiliter supplicantes ut proteras ipsum iterum citari fecerunt:quas cum habecessum illorum, tanquam legitimam dignaremur ret de falsilate suspectas.et judices utpoteadversae
parli favorahiles ct benigni, nollent ejus legitimas

ctum monachum invenirent Cislerciensis ordinis babitum suscepisse et quod abbas eum recepisset

exceptiones admittere nec ad probandascausas suspicionis arbitros sibi dare, idem ad

nostram au-

Cum igitur capellanuspradictus haecetaliaquajproposita fuerant coram eo nobis plene ac fideliter ritulisset, quia
auctoritate apostolica confirmare.

dicitiam appellavit, festum

Omnium Sanctorum
suoe appellationi prae-

per confessionem ipsius

J.

fuisse

receptum

in alio

proximo praeteritum terminum
ligensiet sic lite
cipali habita

minime contestata, nec super prinmentione, recessit a praesentiaeorum-

monasterio constitit evidenter, discrelioni vestrae per apostolica scrlpla mandamus quatenus ne di-

ctum eceoobium Sancli
J.

Vincc.ntii ulterius gravetur

dem, nobis humiliter supplicans ut parcentesejus laboribus et expensis, ipsum rccipi faceremus in
pace,ad correctionem ubbatis
et

laboribus et expensis,ipsum ab impertitione ipsius
sublato appellationis obstaculo absolvatis,

eum

monachorum

ipso-

rum manus

nostras nihileminus apponentes.Coete

rumprocurator proedictusproposuitcx adversoquod cum idem monachus in duobusmonastenis Cisterciensis ordinis facta professionc, in uno illorum monachilemhabitum suscepisset,tandemapostatare non metuens,ad praefatum abbaiem,hoc lacito, su-

monasterium suum redeat et suum ibidem impendat domino famululum. Quod si non omnes, etc, tu ea, frater episcope, cum eorum altero, etc. Datum Viterbii, vn Kal.Junii,pontificatus nostri anno duodecimo.
ecelesiastica censura cogentes ut ad

XLV.
ILLDSTRI RLGI ARMENI.E.
Persuadetur ul Ireugas ineat cum comite Iripolitano.
(Viterbii,

per rcceptione sua nosiras

litteras

impelravit

;

a

quo

fuit

cum summa

devotione reeeplus.Sed

cum

postmodum comperisset cumdem
diois

Cisterciensis or-

n Non.

Junii.)

habitum suscipisse,deconsilio fratrum eidem injunxit ul rediret ad clauslrum ct ibidem viveret juxtu Cistercicnsis ordinis instituta. Idem crgo a

Super discordia quae de principatu
interteoccasione nepotis
tui

Antiocheno

comitem Tripolitanum peccatis exigentibus est suborta vehemenmonasterio Metensi recedens boves ejus snbripuit tissime contristamur, verentes ne adhuc de ipsa frauilulenter: qnibus ab e.jus manibus postmodum proveniat grave rerum dispensium, multa corpoliberatis. cum idem nollet a praetati mnnasterii verum strages.et ingens periculum animarum.quodxatione cessare,s.Tpefatus abbasad dilectum lilium n que non leviter est timendum.a perfidis Saracenis Vilanensem abbatemetcon udicessuos contra eum U .... ,• nobihs Antiochia occupeturin tuam non solum et obtinuit scripta nostra, ut videlicet si constaret suam, verum etiam totius Christianit-.tis ihjuriam eisdemd ctum J.f',isse monachum ordinis supraet jacturam.Quar.tumlibet autem par.cm tuamjuet
,
,

,

dicti.auctoritate nostra sibi sub anathematis pcena

injungerent quod ad monasterium rediens dereli-

stificare nitaris, sicut per litteras tuas et
filios
.

ditectos

ctum,abbatem non praesumeret
Qui

ulterius infestare.
sil.i

cum

vellent precedcrejuxta traditam

for-

Tarsensem electum et. fratrem hospitalis Teutonicorum nobis suggere studuisti, videtur tamen viris prudentibus tam in divino quam in hu-

mam.dictus J.ad pra?sentiam nostram accedens.ad veneraliilem Iratrom nostrnm Tnl^cnsemepiscopum
etconjudicessuosnostras litterasimpetravit.nullam
facientes de aliis

manojnre

peritis tuain

hoc petitiominusjustaquod

postulas ante litisingressum ahsque judicio nepoti
tuo restitui Antiochiam vel apud alium sequcstrari,

mentionem.Qood abbas attendens,
ne
occasione
id

cum

etsi

alterutrum fuerit laciendum,

cognitione

ipsis fecit per suos jndices inhiberi

habita in judicio per sententiam debeat dilfiniri,eo

illarum iu causa procedere attentarent. Quibus

quodcumprajdictuscomesipsiuscivitalispossessio-

55

INNOCHNTII
obtincat, absque judicio non debcat

III
illa

PP.
desti-

RBGE9TORUM

LIB XII.

56

nem
tui

A

dant, in cujus pertinentiis

non animam obtinent

sccundum

leges et consuetudines approbatas.In

hoc etiam tua videtur intpntio minus recta

quol

supereodem ncgolio
hitjeri ct violenti
<

et justiliam tibi postulas ex-

portionem,eum longe aliud sit defendere quam offendere.acrepugnaresitquam impugnarediver? um. Fatentur enim hocquo (uesiliiex indulgentiabona.
niemoriae Alexandri
cere, postul.mtos id
riapae

non desinis exercere, cum simul non sit et armis ct legibus cuntendendum.Haec autem, (ili charissime, senlentiando non dicimus,
scd

m

praedecessons nostri

li-

ipsum a nobis

in instanti sibi

necessitatis articulo indulgeri, alioquin
ipsis

plures ex

multorum sentcntias referendo, ut
te

inteliigas
te

quam benigne curaverimus

tractare.cum

ha-

ctenus ab impugnatione Antiochiae non cessante, ad tuam petitionem jani tertio causam istam diversis

terram sanctam se asserunt relicturos. Quos tamcn blande sluduimus consolari, volentes ut, si super datum fuerit, inter le et illos lirma concordia reformetur; quia,
tentes,

cum

sint viri strenui et
et,

po-

judicibus duxcrimus committer.dam.qui semper

multum

libi el

prodesse possunt

quod

tibi

sccundum

juris

ordinem obtulerunl jusliiiam

exhiberc. Undepraefatus

comesde nobis conqueri-

tur pro eo quod teper censurara ecclesiasticam non compellimus ab ejus impugnatione cessare, cum
_

Deus avertat, obesse. Monemus ego celsiludinem tuam, quam sincerae dilectionis brachiis amplexamur,et exhortamur in Domino quatenus ad ea quse

praediximus
\*
.".

ipse paralus sil

» ..

_

__

1

!_-_!« ..h-.Jm _-~ ordinem juris l-lll.i V.l ju subirc secundum - J __
_

.-._».

1

tl _

n M _ nilA/4 Nec putes quod
r-,
I

.1

piumhabeascum devotionerespeclum. ! 1Y,".I*I II. V praefati illa dixenmus in lavorem
1 ]
I

l'

f 1

1

1

f

I

_

__

I

f

.

f

I

i

t\

f

1-

'

'j t

1

diciurn, et tu nolis. Multiplici

tamen

necessitate

comitis.qui per illud horribile laciraus quod

in

pa-

pensata, ita duximus providendum, utdictum co-

tremetdominumsuum
gis

inique Commi9i_f30)favorem
persistere

ducamus quatenus

rnitcm precibus, nionitis et consiliis elficaciter invenerabili fratri nostro Petro
pro-

demeruit, nec ob gratiam Templariorum.quos ma-

volumu9

in sua. religionis puritate
te

patriarcha. Antiocheno, viro utique honesto,

quain adver.um
tcs,ut
dis

hostiliterdimicare.Sed prudenti

vido, et fideli,neutri parli de jure suspecto,castel-

consilio istapan. avimuspropternPcessitale9 urgen-

tenendum commiltat donec in judicio de justitia cognoscatur,ut ei tandem illud assignasset pro quo luerii justa sententia promulgata,

lum

Antiochia.

prcvisia sibi cxpensis a partibus ad ipsius castelli

communis utiliias pra_feratur.Quocirca moomnibus expedit et oporlet utsi etiam dictus comesad sequestralionemcastelli non possetinduci, cum ad eam non possit forsan de jure compelli,
treuga. nibilominus fiant et firmiter observentur,

custodiam opportunis, et promissione sibi a magistrisllospitahs etTemplisolemniter factaquod eurr ad custodicndum ipsum castellum pro possejuva-

donechujusmodi controversia mediante justitiaierminetur; ad i|uam utique sopiendam virum pru-

dentem, sicut pra.diximus,cum Dei auxilio curabibunt Nosenim.actore Deo.virum alatere nostrodispo- C musdestinare.perquem tcstes qui fuerintnominati, si se gratia, odio,vel timore subtraxerint.compelli suimus deslinare qui sine acceptione personarum mandabimus perhiberetestimonium veritali.Si qua pt munerum de causa isla cognoscat, et eam subvero partium tam necessario ctsano consilio nolato cujuslibet contraiictionis et appellationis obluerit acquiescere, per censuram ecclesiasticam et staculo praevia ratione decidat. Unde serenitatem tam per indigenasquam etiam peregrinos eam prastuam rojrandam duximus et monendam, inremiscipimus coerceri. sionem tibi peccaminum injungentes qualenus cum Datum Viterbii, 11 Non. Junii,pooti(lcatus noslri praefalo comite trcugam ineas et observes, ut praeanno duodecimo. scripta pos-^int discriminaevitari. SicqueTemplarii,
de quibus valde conquereris,
gabunl
a tua otfensione ces-

de castroGaston postnlatam sacpe justitiam non deneges exhibere (20). Ha?c esl enim causa praecipua quam contra te habere videntur,quod videlicetcastrum illud eis re9tituerc contradicis.nec etiamvis de illo eis exhibere justitiam saepe monitus et ro-

dummodo

tu illos desistas offendere, ac

ABBATI

XLVI. ETCONVENTn SANCTl BENEOICTI FLORUCENSIS.
Vt Ounu atienata reiocare possint.

(Viterbii

Nonis Junii.)
et

Quoniam per administrationem improvidam
jj

gatum

a nol.is.

Unde cum vim

vi

repellere

legcs et omnia jura permittant, ab iis vimreppeHcurloirrcgularitatcm nonconlrahunt,cum clerici nnn cxislant, videtur plerisque quod contra
te

omne9 maxime qui

dissolutamincuriam praefatorum proalienationibus illicitis laclis ab ipsis quamplures Erclesi» in temporalibus non modicum sustinentdetrimentuin nobis, quibus est Ecclesiarum omnium sollicituiio
debito pustoralig inrumbit post vulneratam remedium competens invenire.quod obducere possit et debeat bujus vulnerum cicatrices. Cum igilur a nobis doxeritis postulandnm ut revrrandi ea qurp re nobis Ecclesiae per nbbatcs ejusdem illicitealienatalncrint vcl
oflicii

commissa,ex

causam

t.iliter

offendentem se possint dofendere tibique impu;

gnanti valeant repugnarc
rl.ii-

pra.sertim

cum

illa cis

violenter per qun_consuevpruntet debent

rx|iiigriaie
B

paganos;
te

i

urnque

tu castrurn illud

consi

detineas et dcfcndus,mirabile nun videtur

concessa

in ejus

pracjudicium

et

gravanipn
,

vobis

ipsi

contra

Antiochiam manuteneant

et

defen-

auctoritatcm

tribuere

dignaremur

nos vestria

Vide supra

lib.li, epist. 259.

(30)

Vide supra

lib. x, epist.

214.

5T

PONTIFICATUS ANNO
vobis

XII,

CHRISTI

1209.

58
Kal. Junii, pontilicatus nostri

precibus inclinati,
illicite vel

duximus coneedendum
ail

A.

Datum

Viterbii,

m

ut ea quaj ab ip>is abbatibus inveneritis alienata

anno duodccimo.

concessa vobis liceat

jus ipsius appeletc.

XLIX.
EISDEM. VI burgenses suos non rfeprimant onere
(Viterbii in Kal. Junii.)
servitulis.

litionc reraota legitime revocare. Nulli ergo,

ei

bunc paginam nostrae concessionis iufringere vel ausu temerario contraire. Si quis uutem hoc atteniare praesumpserit, etc. Uaque incursurum. Datum Viterbii, Nonis Junii, pontificatus nostri anno duodecimo.

Nemini debet

titulus servilis conditionis

apponi

qui privilegio debet libertalis

gaudere. Inde est
Alexanilri

quod ad exemplar
papae
III

felicis

recordationis

XLVH.
EISDEM.
Confirmatur composilio
(Viterbii,
fitcta

prae'1ece?soris nostri.auctoritate

duximus
qui

apostolica prohibendam ne

burgenses

suos,

cum

archiepiscopo

Senoneasi.

m

Kal. Junii).
et

tempusstatutum legibus, supprstatu sua conditionis nulla sunt questione pulsati, deprimere quisquam prn-sumat onere servitutis.
infra

Solet annuere sed^s apostolica piis votis
neaiis
pertiri

ho-

U.itum Viterbii ni Kal. Junii, etc.

pctentum preoibus favorem benevolum imEapropter
dilecti

in

Domino

filii,

vcstris

justis postulationibus grato concurrentes assensu,

ABBATI SANCTI BENEDICTI FLORIACENCIS. De limilatione parochix de Villari.

compositionem inter vos ex parte una et bon>e memoriae Willelmum archiepiscopum et capitulum Senonense exalterasuperEcclesiade Loriacoinitum
etscriptisauthenticisroboralam,sicul sinepravitate
providet facta est et ab utraque parte sponte rece-

(Datum
Eu quae ratione
et illibata pers-islere, et

ut in aliis.)

praevia statuuntur, firma
in

debent

recidivae

contentionis

scrupulum relabantus apostolico convenit praesidio communiri. Ea propter, dilecti in Domino filii
vestns justis postulalionibus inclinati, lirr.itationem parochialis ecclesiae vcstrae de Villari, sicuta bonaa

eisdem authenticis plenius continetur, confirmamus et praesentis scripti palrocinio corarnunimus. Nulli ergoomnino hominum hceat hanc paginara nostrae confirmatipta, et in

auctoritale apostolica

memoriae Henrico Seoonensiarchiepiscopo rationabiliter faeta
est, auctoritate

apostolica

confirma-

onis infringere vel

ei, etc.

Usque incursurum.

Datum

mus

et praesentis scripti pntrocinio

communimus.

Viterbii, in Kal. Junii

anno duodecimo.

Nulli ergo, elc,

XLVIII.
ABBATI ET FBATRIBUS
SANCTI

tionis infringere vel ei, etc, usque

hanc paginam noslrae confirmaincursurum.
LI.

BENEDICTI SUPER
1

Datum

ut in aliis.

LIGERIM.
Confirmatur eis quoddam privilegium Alexandri

Papx.
(Viterbii in Kal. Junii.)

ABBATI CONVENTUI BEATl GERMAMI AUTISSIODORENSIS. Ut liceat itlis revocare bona alienata.
(Viterbii,
iii

Kal. Julii).
et

In litteris feliois recordationis

Alexandri

papae

Quoniam per administrationem improvidam

praedecessoris nostri hac de verbo ad

verbum per-

speximus contineri. o Alexander episcopus servus servorum Dei dileolis liliis abbati et fntribus Sancti Benedioti super i.igerim salutem etapostolicam benedictionem. «Quod, aliqua necessitale instante, noscitur institutum,

dissolutamincuriam praalatotum pro alienationibus illicitis factis ob ipsis quamplures Ecclesiae in temporalibus non modicum sustinent detrimentum, nobis, quibus est Ecclesiarum omnium sollicitudo
debiti pastorabs incumbit, vulneratam, remediuni competens invenire quod obducere possitct debeat hujusmodi vulnerum cicatrices. Cum igitur a nobis duxeritis postulaudum ut revocandi ea quae de bonis
officio

commissa, ex
post

causam

taliter

postmodum

necessitate cessante debet.et

quod ejus gratiaest inductum simili modocessare. Hac siquidem consideratione provocati, et Ecclesiae vestrae

quae proprie beati

Petri juris

existit,

Ecclesiae vestrae per abbates ejusdemillicilealiena-

tranquillitati et paci in
tes,

posterum praecavere volen- D ta fueranl vel concessa in ejus praejudicium etgraauctoritate apostolica duximus statuendum vamen, vobis auctoritatem tribuere dignaremur,
nos vestris precibus inclinati vobis duximus
con-

ut licet archiepiscopi aut episcopi propter paesentiam nostram aliquod onusad prssens obedientiis
vestris

cedendum
tis

ut ca quae

ab ipsis abbatibus invenericoncessa, vobis liccat ad jus

imponaat,
illa

occasione

nulli eorum fas sit post hac conira antiquam consuetudinem ve-

alienata

illicite vel

stram a fratribus vestris per obedientias constitutis aliquas exactiones imponere aut quidlibet ab eis
exigere.
«

remoia legitime revocare. Nulli elc ergo hanc paginam nostrae concessionis inlringere, etc, usque incursurum.
ipsius appellatione
,
,

Datum
vi

Viterbii,

m

Kal. Junii, pontificatus nostri

Datum Senonis,
et

IdusMartii.

»

Quod igiturab
deliberatione

anno duodecimo.

ipsopraedecessore nostro provida

fuit

statulum ratum

firmum habentes, ad exemplar
obaervari.

ejusdem

illud preecipimus inviolabiter

50
LII.

ISNOCKNTII

III

PP.

REGKSTORUM

LIB. XII

60

A
excomi.

qaeslione. Pars vero altera sluduit replicarc seale,

ABBATI ET CONVENTl'1 SANCTI HENFDICTI FLOItIACF.\ = IS.
Bccletim
lllorum po^int inlerdin vet

municar

(Viterbii, vi Idus Junii.)

Jnsis prtenlium desidi-riis dignum cst nos facilcm |>ra;ljere consensum, et vota qure a rationis trum.le non discordunl cffectu prosequenlc complere.

postulasseprefatum archiprcsbytcrum. tuncsiiniilicemcanonirumsibirfstituiutsuum oblatum, ct le precibus quorumdam devictum id ellicere noluisse sicqucsuam neghgentiam. si qua fuer.it, excusabit. Nos igitur iis et aliis a palribus propositis coram auditorc prajfato intclleelis.ctim de
frater episcopp,
:

oblatione ac pacifica translatione

archipre-

Cum

igitur
bor.ae

moaasterium vesirum, sicut

in

saepedieti nobis facta fuerit plena fides, eaquac

idem

autbentico

mctnoriae Alcxandri papa» praede-

cessoris nostri perspeximus contint-ri, ad jus et proprietatem beati Petri nulln melianle pertincat, nos veslris precibus inclinali. auctontale prrcsentium inhibcmusnequisarchiepiscopusvelepiscopus
in Ecclcsias

archipre^hyter habuerat ar.tequam ad serundum Ecclesiam a prima translatus fuisset primae, caeto-

raoinnia curavimus adjudicaresecundre

;

ita

tanicn

quod

s:

probatum
i|isi

luerit de bonis prioribus vel eo-

rum proventibusab eodem
fuisse. illa

aliqua postea conquisita

monasterio

ipsi suljjectas

absque mani-

ecclesire Sancti Laurenlii api>licen-

festa ct rationabili causa excorumunicalionis vel interdicti sentcntiasaudeat promu)gare,vel abpodem

g

tur.

Quocirca discretioni vestras

pcr

apostolica

monastcrioprocurationemexigcre, velcorrectionem in ipsum exercere praesumat nisi de mandato sedis
oposlolicae speciali. Nulli ergo
liceat vel

quod a nobis est sententialiterdilfinitum faciatis percensuram appellatione remota lirmiier observari. Quodsi non omscripta
id

mandamus quatcnus

orenino

hominum

nes, etc. tu, Irater episcope,

cum corum

altcro.etc.

hanc paginam nostra; inbibitionis inlringere ei, etc, usque incursurum.
Viterbii, vi Idus Junii,
LIII.

Datum

Viterbii, xui Kal. Julii, ponlificalus nostri

anno duodccimo.
LIV.

Datum

anno duodecimo.
ARCHIDIACONO ET
ET JOANNI AP.CHIpro

W

ET. R. PRIMlCERtlS

CIVITATENSIBUS

EPISCOPO, ET STEPHIXO CANONICO,

Coufirmntw sententia qusedem.
(Vitcrbii, xti Kal. Julii.i
Cutr. olim inter clerioos Sancti Severini

PRESBYTERO SAXCTI J0ANNI3 SUTR1NE\S1S.
Confirmatur sentenlin
(Viierbii,

qu&dnm
et

tata

iptis.

de castro
Sancti

xm

Kal. Julii.)

SanctiSevcri px parte una, et ccclesiarum

Cum

dilectis

filiis

Ottoviano

arcbipresbyteris

Nicolai.Sunctae Marirc, ac Sancti Joar.nis castri rjusde:n Civitatensisdicecesis ex altera, super processio-

et clcris ccclesiarum Sancti l.aurentii de Caprnnica cx parte una, et Sancti Christina: Sutrinensis diaj-

ccsis ex altera litigantibus super bonis Vitse

quon-

C nibus in diebus Rogationum Um in rundo quam rcdeundoad SancliSeveriniecclesiamexhibendiscelebrar.dosexlamibidem.etsermonem inDominic- Palmarnm.id populum facipndo.necnonctiam pulsationibuscamiianarumquaestiomota essct, abbasTcrrae Majoris ordinarius judex eorum de meritis ipsius
causre sufficienter instruclus.clcncos praedictarum

dam

archipresbyteri

ejusdcra

ecclesiae

Sanctre

Christinae, dilectum filium

Alatrinum subdiaconutn ct capellanum nostrum concesscrimus auditorem, ex parte clericorum sancti Laurentii fuit propositum coram eo cumdem V., annum quartum-

decimum tunc
ipsi Ecclesiae

agentem se suaque olislulisse materno interveniente consensu, ac
per qualuordecim anno3

ecclesiarumsU|>erpraemissisomnibusccclesiaeSanctiSeverini ppr dilfinitivam scn'cntiamcondcmnavit:

de bonis
et

illius Ecclcsia;

quam

profecto sententiam

cum iidcm

clerici rece-

amplius enutritnm, et in ea omnes ordines assecutum, nec non peritiam sc.ibendi adcptum, lit-

pissentet aliquanto ten.pore sinc
servassent, nitenlilius

contrailictione

demum

eis venire

temcre

teras,

cantum et alia officia ecclesiastica didicisse, quorum omniuin exercitio hu.jusmodi acquisierat
facultates; et eo intuitu asserebant ad

contn ipsam,
1'.

clerici Sancti Scverini

ad bonai me-

morire llragonarienseni cpiscopum et

mogistrum

sebona omr.

dnonicum Trojanum
quarum

aposlolicas litleras impe-

niapertincreipsius, qui decesserat inteslatu-!. Dicti autem clerici SanctaeChristinae proponere curavcrunt econtra quod cum dictus V. ab Ecclesise suae
clericis in

trarunt,

auctoritateclerici praefatarum ec-

clesiarum abepiscopoipsocitati.mandutoapostolico
intellccto

promiserunt se supradiclaomnia lirmitcr

eorum concanonicum

electus fuerit,

et

serv.ituros.eaque inviolabiliterobscrvarediclus cpi-

per bonae memoriae. dicecesanum episcopum translatus ad ipsam nullo penitus rcclamante, r.ec non
per decem
et

scopuseis sub excommunicationis poena pra-cipit,et sic postmodum quod por antpdiclnm abbalem ct

seplem annos pacifice comnioratus
te, fratpr

eumdem episcopum

provile lactuin

fuit,

ibidem, ac pcr

ppisrope,
in

dicti

episcopi

p.\-tititapostolicamcotifirniatiim.Niippr
inler Nicol iiim eccleeiffl

per scdem autem cum
tx parte

successorum r.rcbipresbyter
tutus, archipresbytero

sua Ecclesia instiLaurentii

Sancti

beverini

Sancti

preces

una,

etTbomam Sancti NicolaiacliauriliumSnncta
super
iis

specialiler interponente pro ipso, ea quae

postmo-

Mariac ex altera proruratores,

quaestio

dum
ad

et primiius per

parcimoniara, artificiolum, et

vertcretur, dilccto

lilio

Tullio subdiacono etcapel-

8tudiumsuum,ctpuerorumdoctrinamnactu3fuerat

lano nostro eos conimisimus

audiendos

:

in

cujus

eamdem

Ecclesiam devolvi dcbebant sine aliqua

praesentia procuralorcs clericorum dictarum eccle-

61

P0NTIF1CATU3 ANNO

XII,

CHRISTI

1209.

62

siarum, vidclicet Sancti Nicolai el Sanctse Maria:, recognoverunt omnia supradicta, coquod de sexta oaneoda praemjaeum est duntaxat cxcepto.Nc igitur
litos qu;e

A

utraque jam

civitas in deliciis bona? voluntatis et

requie opulcnta sederet. Quapropter etsi reipsa per astutias Satance in malignum reducta, ne novissiiua
ejus liant pejora prioribus furmidptur, eperantes

justo jurlicio sunt decis;e calumniautium
apnstolica

vilio reviviscant, discretioni veslnc per

scriplaprau-ipiendu

mandamus

qualenusdiclosclaoin-

ricos Sancti Nicolai et Saiictaa Mariffl ad ha:c

obscrvandum, secundum quod a pr.edictis abbate nec non etiam et episcopo est statutuin, monltione praemissa per ccnsuram ecclesiauiu inviolabiliter
sticani sublatioappellation.isobstaculo compellatis.

tamen iu eo qui estactor pacis et charitatis amator quod sicut incipere nos peimisit, ita quoque nos faciet hujusmodi sanctum pacis negotium consummare, universitatem vestram rogamus et obsecramus in Domino, pcr apostnlica vobis scripta sub divini judicii obtestatione mandantes, qualenus non tam privatis vestris incommodis quam publicisuniveisalisEcclesioe dispendiisoccurrendo quae deprae-

Quo

I

si

non omnes,
Viterbii,

Datum

etc. duo vestrum etc. xn Kal.Ju!iis,pontifu'dtus

nostri

dicta noscuntur diseordia provenirc,
tis

cum memoravobUde
mani-

anno duodecimo.
LV.

civibus saltcin treugas interim inealis, quibus

apostolicascripta direximus utsatislaciant

CON3ULIBUS £T CIVIBUS JANUGNSIBUS.
Ut trtugns

n damnis

qnai noviter inlulissedicuntur, velin

ineant

cum

Pisunis.

(Viterbii,

xm

Kal. Julii.)

Licet

ubicunque locoruin scissura discordia: Jra-

ternitateiiidivideretChristianaiii,iios,quisecundum

bus venerabilis fratis nostri Pisani archiepiscopi cautionem praestent idoneaiu quod ad mandalum noslrumcompetentersatisfaciant superipsis, etuna cum eodem ac venerabili fralre noatro Janucnsi archiepiscopo simul etiam et abbatibus antedictis ac nuntiis Pisanorum, quos propter hoc ad nostraiu

Aposloluin non valemus.quocunque scandalizante,

non uri.ferventieompassionissartaginefriyeremur, dc discordia tamen inter vos et cives Pisanos exorta tanto ardentiori charitatis igne pcrurimur quanto graviora per eam et provenisse jam et posse adhuc etiam provenire pericula intuemur.Per hanc enim non solum grandia dai:;na rerum et gravia discrimina personarum cum imuianibus animarum dispendiis utiique supereminent civitati, verum eiiam Ecclesia pene tota colliditur, et necessarium terraisanclajsuljsidium impedilur ;quinimo verendumest plurimum ne quatuor illi angeli, quibus "
,

praesentiam evocamus, usquead festum Assumptionis beata? Mariae proximo venturum, vel ante quam
citius posset
fleri,

aliquos viros providos ad

sedem

apostolicam destinetis, cominissa sibi plenariapolestale ut omnium vestrura vice circasingula conlingentia processuri observanda recipiant qu;e

cum

consilio nostro prssenlibusarchiepiscopismemora-

abbates super ipso provideriut negotio disponenda, de nullo penitus ha?sitantes;quia, cum auctoritalem plenariam super eosdem haheamus
tis preedicti

ddluin est

secundum Joanuem nocere

terraj

ac

mari.lelhalia instrumenta sibi de civitatibus vestris

abbales, eos sicut oportuerit et ducuerit inducemus ut non declinantesad dexteram vel sinistram, regia
tantura via, utriusque partis commoditate prospecta

faciant,per qua? muris et aridae universilatem

alfli-

gant,

dum

vos utriusque

contermini

per

mutuas

procedant, adhuc

etiam eis sub interminatione

seditionis offensas, sic unius etiam littora

suprema

concutitis quod alterius

conturbatis. Iloc igitur

quuque non modicaspatia quidam patrum et proedesui
oflicio

anathematis injuncturi ut in eo quod concorditer statuerunt aut modo statuent, vel in alio, si quod poslmodura fuerit statuendum, debitam providentiam
et
et

cessorum nostroram pro

attendentes,

rectitudinisasquitatem observent. Alioquin,

multifarie multisque rcodisoperam
inter vos pacis lcedera reformarent

impenderunt ut
;

ne tanlum periculum animarum,

rerumdamnum,

el

cura in alifelicis

quibus aliqui profecissent.novissime tandem
recordationis

Clemenspapa proedecpssor nosterpacem perfecit eamdem.Quap cum postmodum.superseminante zizania homine inimico.inmalum luerit discordiserecidiv.-crelapsa, nondemura, propitiante
Doraino, ad
oflicii

personarum dispendium negligere videamur.adversuseos qui tam sanctam exhortationem contempserint in enormera jacturam totius populi Christiani, officii noslri debitum exscquemur. Datum Viterbii, xn Kal. Julii, anno duodecimo.
[

LVI.

summi

pontilicalus

assumpti

STEPIUNO GANTUAIUENSl ARCHIEPISCOP0.
CARDINALI.

S.

R.

E.

pacem

tum ex officii nostri debito, tum ex sincero quemcirca utramque gerimus civitatem
inler vos,

De

eleclione episcopi Lincolniensis.

diiectionis alieclu, zelantes imiltiformiter laboravi-

(Viterbii,

xn

Kal. Julii.)

mus

pe.r

sollicitudines utique multiformes.ssspissi-

me

dirigendo litteras, nuntios et legatos, ut ad uni-

tatis

concordiam
:

et concordias

unitalem

reducere

noveris audientiam pervenisse quod decanus et capitulum Lincolniensis Ecclesiae recepto mandatonoslro sui»er electione pontificis cano-

Ad nostram

operibus pacis invidet faciente processus dilectorum tiliorum de Tilieto et Sancfi Guaigani abbaturn, qui super hoc diu mul-

vos possemus

et nisi eo qui

nicecelebranila.dilectumfiliumHugonemVellensem archidiaconumsibi concorditerinEpiscopumelegerunt (31)
;

cujus electioni rex

tumquestudiosissimelaborarunt,impcditusfui:sct,
(31)

tur praetitisse.

suum assensum diciUlrum autem in ipsa electione

Vidc Matth. Paria ad an. 1209,

ct infra cpis!. 91,

63
canonice
sit

1NN0CENTII

III

PP.

RBGESTORUM
A.

LIB. XII.

64
vel pceriitentia posi

servata propter

processum, an illa prava consuetudo qnam intcrregnum et sacerdotiom

nentiam

vel

excusare conjugium
te

tuerit abolere, satis eospoteris pertransire,

non

gravis c>t suscitata discordia, ignorhmUR.

Tenor

appareat coram

qui velit

illas sulficienter

oppo-

enim litterarum pra-fati rrgis ad ulrumquese habet, cumcontineatur in ipsis quod decanus et capitulum
Lincolniense, re luisito assensu regis ac praestito, praedictum archidiaconum in cpiscopum elegeruni. Licet
factae sed

nere ac probare. Illud autem est a-quanimiter tolerandum,si forte Lincolniense eapilulum praefatum

autem assensus hujusmodi
faciendae
sit

electioni

praestitus,

potest

non tamen

archidiaconum sponte ad preces regis eligit.Nevero hxclesiarum substantiaui occasione filiarura ipsius deperire contingat.astringi poterit ad indemnitatem earum per idoneam cautionem.

intelhgi

de assensu qui pro facienda
requirilur; et

pontificis

Datum
EPISCOPO

Viterbii, xi Kal Julii,

anno duodecimo.

clectione

hoc non praejudicat ecsine

LVII.
ET ABBJTI

clesiasticae libert.ili,

dummodo

mora

et difii-

cultate

prsestetur,

ne provisio vacantis Eeclesiae

De excommunicnlione

SANCTl VEDASTI ATBEBATENSIS regis Angtis.

nimium

deassensu qui (Datum ut in alia.) in episcopum Cum ad nostrum exseo,uendummandatum,'riaxieligenda. Et hoc ecHesiasticam libertatem impu- n mepro ecclesiastica libertate,promptosvos et para gnat quoniam eleclionis perit judicium si eum tos esse credimus, discretionem vestram rogandam elgi tantum oporteat quem rex prius duxerat duximus et moncodam, per apostolioa vobia scriapprobandum. Cum igitur a te sit hujus eleclionis pta praecipiendo mandantes quatenus cum requisiti
differatur. Kt potestintelligi

pras«Utur pro aliqua certa persona

;

confirmatio postulanda, fraternitati tuae pcr apostolicascriptapraecipiendo

tueritis avenerabili fratre

m.mdumusquatenustresad
qui praesentes interluerunt
tibi

riensi archiepiscopo S.

minus canonicos de
tari,

iis

cationis sententiam in

nostroStephano.CantuaR.E.cardimili.excommuniJoannem regrmAnglorum,us-

universoipsiuseleclionistra;tatui

faciasproesen-

sistentibusvobis venerabilibusfralribusno>tris Londoniensi. Hehensi et Wigorniensi episcopis, vel sal-

eteossuper electionis processu diligenter exaroines, ait.iurans illos districte in virtute Spintus sancti sub obedientiae debilo quo nobis et tibi tenentur, ut omni gratia et tiraore postpositis plenam
et

tem duobus ex
quas.
illis

ipsis,

secundum formam lilterarum
ac

direximus, publice

solemniler pro-

feratis.

meram

dicant

peromnia veritatem,sub hac
1

ipsa

Quod si non umbo, etc. Datum ut in blia per totum.
LVIII.
(Viterbii,
iii

alter

vestrum,

etc.

districtione injungens perlitteras tuasdecano aliis-

que personis Ecclesia memorataB,

ut singuli tibi

sub
*-

Kal. Julii.)

testimonio litterarum suarum plpneac districte referant hujus electionis processum.et siper examinationes hujusmodi electionem ipsam invencris de persona idonea canonice celebralam, metropolitica
illam auctoritateconfirmes
ritata, veritatem
;

Requisisti de his quae testator pro

anima sua

le-

gatin ultima voluntate, qualiter sint inter episcopuin et Ecclesias dividenda. Et quidem regulariter verum est, etc, ut supra lib. xi epiV.CCLXII, usque ad hxc veiha, patrocinari non debet. Datum Viterbii, iii Kal. Julii, anno duodecirao. Ll\.

alioquin eapenitus

ir-

nobisnon

differas intimare.Circa
vi-

personam autem

eleeti quaedara praesumptioncs dcntur esse notabiles, videlicet quod cum ipse

in

ABBATI SANCT.E TRINITATIS DE MALOLEONE.
Irregutarem esse qui aiium
iethnliler percussit.

curia regis olficiura exercuerit cancellarii, multas

liUeras sigillaverit de spoliationibus clcricorum.in-

(Vilerbii, Kul. Julii.)
(32) Signifioasti
qu.ilarr.

vasionibus ecclesiarum, mutilatione
et uliis

membrorum,

nobis per litteras tuas quod

cum

abusionibus

et injuriismultiplicitcr irroga-

raaleficusingressusecclesiaT deltlciseio.Dei
eccle-

tis, quod etiam communicaverit illis q'ii propter expulsionera monachorumCantuariensium auctoritatenostra suntexcommunicalionis vinculo publice

timore posthabito, Eucharistiam cura ornamnitis
altarium
et libris ecclesiastis

extra

ipsara

siam asportasset, dilectus

filius

Luurentius presby-

innodai, quodque decurnisinrontinentia
clus,

sit

suspe
fj

ter latorpraesentium Ecclesiae tuoe regularis canoni-

habeatmatrimonio copulalas. Quia veropraesumptioncshnjusmodivalidaenonvidentur,
filias

cum

cus.quemin
oapellanum,

praefata ccclesia de Uleiscio institueras

cum nonsolum minoresclerici.verum
episcopi sint

etiam plurcs

arrepto percussit

praefatum iniquiiatis filium fussorio sed siad mortem lucrit ictus hu;

quorurndam |>rincipum cancellarii, quibus tamen non impingitur talis culpa, cum per alios ad hncetiam deputatos possint hujusceniodi
litterae

jusmodi. tu

et ipse

penitus ignoratis.

Cum antem

parochiani ecclesiae memnratas viderent praediitum maleficum orn micnla pcclesioe asportantem, arre-

ter

sijullan.ne facilo posssetostendiquod sciencommunicaverit excommunicatis in cusibus non

concessis,

quodque incnntinentia ejus

sit

recens,

ma.xime siparvulam prolemnon habeat recentis incontineniiae suao testem, cum praemissam incontiCap. Signi/icasli, de homicidio.

ipsumin codem loco protinus occideruni. Praelatus vero Liurentius de aua salule praecogitans, evoluto anno sub titulo confessionis tibi reiordmem revelavit.Pro duo nobishuptie gladiia et fustibus

militer supplicasti ut

cum

eo misericorditer age-

(32)

65
re

PONTIFICATOS ANNO

XII,
re,

CHRISTI

1209.

66

dignarcmur. Licet autem contineatur in canone quod si quatuor (33) bominesaut quinque vcl plures contra unuin hominem rixati fuerint, et ab iis mortuus fuerit vulneratus.quicunque illorum
ei

A

tum

ratione partis in qua fuitille percussus.in
ictu qnis solet lelhaliter laedi;maxi-

qua de morlico

me
rit ei

cuui secunrlum vulgare proverbium
ferit

asseratur
fe-

quod qui

primo,

ferit

Ungendo

;

qui vero

plagam imposuit bomioiUasecundum statutaoanonum judbetur,quia tamen in alio canone dicitur de presbytero qui diacunum equitantem percussit, et ipse cadeus es equo cervice Iracta interiit quod percussus est, incaute agenti 8i non ad mortem piesbytero est pcenitentia indicenda, ita quod aliquanto tempore a missarum suspensus solemniis, denuo ad sacerdotale olficium revertaturjquodsi veraciter qualicunque percussione presbyteri mortuus
;

secundn,lerit doleado.Unde, pensatia omnibus, creditur expediic ut cum humilitate abstineat a

sacerdotali ollicio exsequpndo.

Datum

Viterbii Iial.Julii,pontificatus nostro

anno

duodecimo.
LX.
FRATRI ASTORCIO MONACHO DE M.4NSO AD.E
ENSIS ORDINIS.
CISTERCt-

De monacho qui medieinam cxercuil.
(Viterbii, Kal. Julii.)

eat diaconus.nulla hic ratione

more sacerdotis per-

mittendus est ministrare, etiamsi voluntatem nos Oblata nobis lua petitio continebat quod cum habuit oc.idendi, nos in prsmisso casu credi- _ adhucin srecula morareris et medendi officium exermusdislinguendum utrum constare possitquod praecerer.adhibuisti cuidam monacho medicinam, ve1'atus sacerdos non inflixit pereussionem lethalem, rum cum le illictis negotiis lmplicalo et tardante dc qua videlicet, si aliorum non fuisset vulnera regredi ad eumdem,ipse cum purgatus jam esset, subsecuta, percussus minime interisset, quodque mandatum quod ei dederas super sua custodia vilipercussor voluntatem non habuit occidendi,nec
sius studio.consilio.vel
ip-

pendens,
pariter et

sibi a prohibitis

non

cavisset,

morbum

contra illum. Et

maodato processerunt alii quidem si hoc ita se habet, quod
si

mortem

incurrit.Licet

autem de abbatis

tuiconsilio sacros ordines gradatim fueris assecu-

forsan exeo posset ostendi

certa apparuisset peret

tus,quia tamen ex eo conscientia te remordet quod
si

cussioab eodem
let
lis

inflicta

tam modica

tam

levis in

adhibuisses exactiorem diligentiam circa eum,
forsitan evitasses.nos consulere stu-

ea corporis parte in qua quis leviter percuti non so-

eventum talem

ad

mortem

ut

peritorum judicio merticorum
sit

ta-

duisti an in susceptis ilebeas ordinibus ministrare,

percussio assereretur non fuisse letbalis,cum de

caeteris lpsi

creilendum
sollieitus

sacerdoti.qui non arcu-

Qno circa discretioni tuae per apostolica scripta mantlamus quatenus si est ita.et aliud canonicum

satus vel denuntiatus ab aliquo,sed perseipsum de

sua salute

non obsistat,sub timore divino ministres inordinibus jam susceptis.pro iis et aliis excessibus expianpost pceiiitentiam ad cautelam injunclam in sacer- C dismonasticamregulam diligentius observando. dotaliposset olficio ministrare.religionisaccedente Datum Viterbii, Kal. Julii, anno duodecimo.
consil

um

expetit salutare,

favore,

cum

sit

canomcus

re;:ularis, et sine

omni
PRIORI
S.

LXl.

seandaio sacerdoiale possit olficium exercere.Quod si discerni non possit ex cujus ictu percussus interiit, in

HONORATI AREL4TENSIS.

De

causa

quadam matrimoniali.
litterarum accepimus

hoc dubio tanquam homicida debet ipse sa-

([34] Viterbii, vi Kal. Julii.)

bomicida non sit. a sacerdotali in hoc casu cessare sit tutius quam temere celebrare,pro eo quod in altero nulluni.in reliquo vero magnum periculum timeatur. Utrum de illis sit simile sentiendum quorum unus,sed quid omnino nescitur,homioidium perpetravit.si forsan ad recipiendos sacros ordines praecerdos.etsi forsan
officio

Ex tenore tuarum

quod

absliuere,cum

cum

Petrus et M. mulier in annis majuribus constituti per verba de prossenti matrimonium contraxissent,
nitatis

quidam dicens
accusare
:

illos

quinto se consanguite

gradu

contingere,

coram

coepit

matri-

monium

qui

demum

juxta

formam
inten-

canonis praestito juramento ad fundandam

sententur,ut

omnes

sint

pariler

repellendi,

cum
£)

disceroi non possitqui debeant inculpabilesjudicari,
diligens investigator advertat,
Bit

tionem suam duos testes inducens, consanguinitatem ipsam taliter computavit. Malenutrita,
inquiens.et vir ejus Cnusitam atque Mariam, Cau-.
situs vero

quamvis hic casus

ab

illo

valde diversus. Si vero,
iste

quemadmodum

Guiscardum, Guiscardus Mariam, Maria
Amalrisci, quae Beatricem uxorem Ber-

perhibetur.sacerdos
crilego,

priusabillo percussussaligone in capite repercus-

Gilium, Gilius nuptam Petro. Item, Maria uxorem

mox eum cum
vi

Bernardi

omnes legesetomnia jura permittant.quiatamen id debet fiericum morepellere

sit,quamvis vim

nardi Aldeberti, quae Beatricem uxorem Bernardi
de Regordano, qui Petrum runt
:

deramine inculpatse tulelx.non ad sumendam vindictum.se ad injuriam propulsandam, nun videtur

quem

alter testium in

de quo agitur genueomnibus est secutus
;

idem s.icerdos apcenahomicidiipenitusexcusandus,

tum ratione instrumenti cum quo ipse percussit, quod cum sitgrave, non solet levem plagam inter(33) 23, q. 8, cap. Si

hoc modo distinxit.M denutrita et vir ipsius Causitum alque Mariam, Causitus autem Guiscardum, Guiscardus
reliquus vero
consariguinitatis gradus

matrem

Gilii, Giliu9

sponsam

Petri. Item,

Maria

quatuor.

(34)

Cap.

Ex

tenore,

De consang.,

in

-4

Collect.

67

INNOCENTU

III

PP.

REGESTORUM

LIB. XII.

68

peccavent in te /raier tuus, rorripe eum inter te et uxorem Bernardi Amalrisci. uxor Bernardi Amal- A ipsum solum. Si te non auilicrit, ailltibe tibi unum Aldeberli, uxor Bernardi risci uxorem Bernardi velduos lestes(Luc. ivn),etr. Et tunc etiam hujusHeatncem matrem Petri genuisse noscunAldeberti modi trstis adhibitus.non quidcm comraissi crimitur (35). Porro accusaloris pars consanguinitaterr. nis, sed fraterna: commolionis potius teslis eril. asscruit ex dcpositionihus sulficientcr probalam Fuil quoquc subsequenter adjunclum qund non ctorum.Gum cnim consanguiniUtis gradus ideo aceusator curn juran.rnto recipitur (40) lll ei polerat quod compelen^er distinxeriot, nocerc non credi debeat lanquam tesli.scd cum in causa manominaquarumdam non expresserunt personarum, trimonii quoad quaedam laxius quam in aliis negocum demonslratis seu circnmlocutio loco pioprii tiis procedatur, durn ad tcslimonium admilluntur nominisbabenlur (36), adjiciens quod etsi dictum tam domestici quam affinrs, et recipitur etinm qui trium pi rsonarum nomina non unius tesiis, testimonium dc audilu.cujusdam compcn^ationis cxpressit,reputaretur forsan invalidum assertioni

tamen accusatoris
standu n erat,cum

et teslis alterius in

hoc arliculo

intuitus fuit a sacris canonihns introductum ut ac-

in decreio Pasrlialis inveniatur

cusator

cum

solcmnilate qnadam, videlicpt jura-

negotio principalis persona de re siUi nola veritatem dicons pro teste mcrito cst habenda.cui quidem u:io adhibito, duo tcs'es clii-

quod

in

omni

(37)

mento,

rccif.creltir.

Ncc tamen ideo

ul tcslis debet

g

recipi
icet

dictum

rjus.

Nam

ct

in

aliis controver-iis,

ciunlur.Preterea suprrvacuo videretur csse statutum ut cutn juramenlo deberet recipi accusalor,
nisi ci

mcn

quis pnestet cnlumnia: sacramcntiini, nnn taei creditur lanquam testi. PraMerra dictum

crederetur in hoc articulotanquam le,sti.Ad
fuit

ha>c

aulem

adverso

propositum

quod cum

unius testis.qui propinquilatem habere asscrit per se notam, ex eo invalidum videbalur quin.cum sceundum communrm loquendi usum.dum qnis dicit

juxlacanonicassanctionesnon solumgradus disliuguendisinl.sedetiampersonarum nominades'gnan
da, et priedicli accusator et tesles in

librum nliquem prr sc nossp.intelligatur
fuisse toslatus:qui riim

illuni

suo

studio diriicisse/lictusle slis videbatur impossibile

quarumdam

nondum quinquagesimnin

delccerintnominiliuspcrson.irum.piofecto ex depn

annum

altigcrit.illnrum consanguinitatcm suostu-

sitionibuseorumdem nihil peuitus pmbaliatur(38). Nec obstat quod altera pars proposuit den onslrationcm vicem nominia (39) obtinere quia tunc demum demonslralio scu circumlocutio proprii nominis vicem supplet cuin potest de corpore seu
;

diose nosse proposuitqui.inm cenlumnnnis elapsis
decessisse noscuniur.Prasterea

cum

alius testis ra

qu.e supcr consmguinitate deposuit a Maria
berli se didicisse lirmavcril, ac

Lam-

Mariajurala posl-

modum «lixcrit se de illis nibil scisse penitos vcl illarum _ etiam audivisse,illorum dicla sic asscruit pars altera benignc inlcrprr tanda.ne nlleruterrie perjurio quarum nominaminime sunlexprcssa nullaprorsus argtiatur.ut vidcliccl illc qua-dixil didiccnt a Mamemoria habeatur.utpoto longis nlroaclis tempopersona constare. Unde

cum personarum

ribus defunctarum, hujtismodi circumlocutio non
cst pro nomino proprio admitlenda, maxime cum videalur ibi obscuritatcm ingererc manifestam ubi dicitur liuriu genuit uxorem Ucrnardi Amalrisri, UXOT licnuir.li Amalrisci yciiuit uxorem Rernardi
:

ria,ctMaria deillis nihil omnino novissct aulcliam
audivisset, et

tamen ea quse nec
iis

scivit r.cc auriivit
ipsi
tesli.

ab aliquo, per se (ingens dixcrit
cutn ipsc
rie

Unde
illa

ftnrit

inslructus ab ca

qua;

Ailcllicrti,

cum

ista

compossibilia csse potucrinl.ut

testimonium debct invalidumjudicari.Cum igilur nos duxr-ris consupcnitus ignorabat, hujusmodi
tibi sil in

Maria uxorem Bernardi Amalrisci ct alia uxor Bernanli Almarisci uxorcm Bornarrii Aldeberti genuerit quae Maria lilia mm fuisset.ut verbi gratia uxorcs. si B''rnarrii Amalrisci divcrsas habuisset Sxeadem quoque fuit parlc propositum regularitcr csse verum ut nulli prorsus acrusatori crcdi debeat
rt

lendos quid

pircmisso negolio facirnduin,
nliis intelleclis.devolioni

nos lam supradictis qiiHm
tuas tolitcr

rospnnricmus.quod cum tolcrabilius sit aliquosronlnistaluta hominumcopulatosdimittcrc quamconjunctoslegilimc cnntra staluta Domini scpararc.per depositiones bujusmodi non est ad divortii scntenti.im proccricnrium

lanquam tesli,cum juxta sacrorum canonura institula nullus in codem nc^olio simul essc possit accu- U
eator ct teslis. Supradictam vero Paschabs capitulum liicebatur ad fraternre correctionis causam, in

Datum

Vilerbii,

vi

Kal. Julii,

anno

duodecimo.

LXII.
II. BCH0UST1C0 unCMENSI. Ei confirmiitur sva sihofastria.

qua non secundum judiciarum ordinem,srd polius juxla regulam evangelicam proceditur, reslrin-

(Viterbii, vi

Non.

Julii.J

g"ndum quod
cvidenter.
feic

ex ipsius tenore capituli colligitur si cniin in Kvangelio continetur
:

Cum

dilcctus lilius magister G. in

nostra essct
cst

priosenlia constitutus,

coram nobis humiliter

berino scriptum
I

(35) In terl. Collcct. monstralur. est noscitur.
(37) Cap. tn

Scd

in

cod.Col-

(371)

In tert. Collcct. proprii

nom. eliam

in

co

I.

Colbertino.
(40) In tert. Collect. admittitur,

Cap. Licet, Dc testili. omni. eod. tit. (38) 35 q., cap. De parentela. Vide lib. b, 0.231.

etiam in cod.
III, c.

Colbert.

Hegioncm,

(il)

Vide Concil. Lateran. Innoc.

52.

;

co

PONTIFICATUS ANNO

XII,

CHRISTI

1209.

70

confessus quod super scholastria Bremensis Ecclesis ac praebenda qu.is aliquando possederut in eate nec molestabat nec volebat in posterum molestare.sed observare diligei.ler arbilnum quod

A. nii-.are

pra;sumeret vel favere, iia quod si quivenire in contrarium attentarent, laicos hujusmodi

dem

excommunicationi subjectos
beneficium obtinentes.eo
clericos
in

et a

Bremensi Ecclesia perpeluum spoliatos
:

inter te ac

ipsum super iis fuerat promulgatum. Unde super eisderr. ipsi perpetuum siluntiurn duximus imponendum. Datum Viterbii, vi Non. Julii, anno duodecimo.
LXIIl.
ILI.USTHI

autem aucloritate nnstra iinntiarent ornni

ecclesia-tico benrficio etofllcio destilutos.civitatem vero seu caslrurn aut hominum quodcunque comsi contra inhibitionera hujusmodi diclo Waldernaro praesumerent adbgerere, supponerent districtissime interdicto, ita quod praHer pcenitentiasmorientiumet parvulorumbapiisma nullum ibi divinum officium nullumque celebretur ecclesiasti-

mnne,

RECI UTTONI

IN

ROMANORUH 1MPERAT0RE.M

ELECTO.

Adversui Waldemarum e/jiseopum Slewicensem.
Viterbii, vi

Non.

Julii.)

cum

Cum
dam

vir

iniquus et apostata

Waldemaru3 quony>

sacramcntun:: quod si quis elericus violaret, ab omni ecclesiastico beneficio et officio deponerent
violanteni,si

aeressisset, per

cpiscopus Slewicensis ad sedem aposlolicam eam de durissimo carcere hberaei

mentum

qui vero super re tam illicita juraeialiquod praestitissent.denuntiarentureo

tus in quo suis meritis diu lueraldetentus inclusus,
et

penitus non teneri.Sed

Waldemarus pradictus

ar-

humanilatem omnimodam ostendere curassemus.exagitalus ocn divino Spirilu, sed n.alinos
gno,a nobis clauculo illicentiatus abscessit.collatae

cum

sic

tensum non metuens, nec fugiens

a s.igitta

in sua damnabiliter pertinacia perseseral.cum Dathan et Abiron,quos terra vivos absorhuit, poitio-

ostendens ingralum, et administraBremensis Ecclesire ncquiter se ingessit (42), priori Ecclesia temere derelieta,non curansadvertere quod secundum canonica instituta qui a cathesibi graliae se

nem,
sit

lioni

et

nisi resipucrit, habiturus. Cum igitur lactum adeo insipiens cor ipsius ut videns non videat auribus nnn percipiat, nec corde intelligat ut
ira>

conversus sanetur, sed iram in die

ac rev»la-

dra priori deserta sine Romani pontilicis conniventia prresumpsit ad aliam se trauslerre, et prima
carere debet,
pelli

tionis justi judicii Dei sibi thesaurizare

quam

per superbiam tprevit, et re-

nihilominus a secunda, quam per avaritiam concupivit,pra?sertimcum in pnesentianostradileetusfiliusprtEpositusSancti LuciiRoskildensiseilaBsa?
majestatis,a|iostasiae, adulterii, perjurii, dilapida-

non cesset, ut ejus cervix indomra et suorum sequacium fortius valeat edomari, sereuitatem regiam rogandam duximus et monendam quatenus sicut Deum tinies et Ecclesiam Romanam diligis et justitiara amplexaris, taliter in

eum et complices suos tuae vim exerceaspotestalis.eumdem Waldpmarum a civitate tionis, et conspirationis crimina cbjecisset. quod- ^ Bremen?i et pjus finibus notenter expellens.et ubicunque fuerit tamdiu perse'iuens tanquam Dei et que irreguluris exisieret.utpoie de duplici adulterio
1

procreatus,dispensatione ipsius olim ah apostolica

sede per subreptionem obtenta, suppresso quod esset spurius et expresso quod existeret naturalis,

cum

ei

paterna? incontinentice imitator
:

lilios

hibeat

inimicnm donec sibi vexatio tribuat inlellectum, illosque quos suos constiterit esse fautores, per pcenas quas videris infiigendas a tam temeraria prresumptione compescens quod per effeEcclesiae

post s.icros ordines generatos

quas

praepositus contra

eum

se obtulit

omnia idem probaturum.

ctum operis cognoscatur Deo te velle placere, nostramque iujuriam vindicare, ad justitire sedulo
deservire.

mus

Quamvis ergo durissime aniinadvertere notuissein eum.quia tamen sedes ajiostolica consuevit mansuetudine temperare rigorem, pcenam ipsi debitair.

lnsuper dilectos
G.

filios

A. electum,
II.

II.

scholastioum,

cellariurn,

et

canonicum

difTerentes adtempus,venerabilibusrratribu9

Datum Viterbii vi Non. Julii.ponclificatus nostri anno duodecimo. In eumdem feremoium venerabilibus fralribus Mopra;ceptis ut praslato Waldemaro ex parte nostradi- D nasleriensi el OsnaburgenA epi^coph et suffrmjuneis stricte praciperent quatenus onini excuss.tione ac Bremensis Ecclesix usque non teneri. Cum igitur dilatione cessante infra rnensem post comraonitioWaldemarus prasdictusarcum sic tensum non menem eorum iier arriperetad sedem apostolicam vetuens.nec lugiens a sagitta ad aposlolicam sedem niendi, veniam humilitei'petiturus,alioquin extunc non venerit infra terminum proelLiitum a nobis.sed sublatocujuslibetcoGtradictionisetappellationisobin sua pertinacia damn.ibiliter perseveret.per aoosstaculo.depositumetdegradatum abomniecclesiasrea et Monasteriensi epi-scopis districte dedirnus in

nostrisMagdeburgensiarehiepisro|osuisqueacBremensis Ecclesiae sul)'raganeis,0>naburgensi praue-

Bremenses.qui propter bonum obedipnliae suis redditibus hactenus *unt privati,non permittaseisdem in posterum defraudari.

ticoolfieioet benelicio auctoritate noslra nuntiarent

tolica vobis scripta

mandamus

et districte piaecipi-

lanquam anatbematizatum usque ad satisfactionem condignam arctius evitari omnibus aihilominus inhibent.es nc quis ei commuet

eumdem,

facerent

incurrisse d gnoscitur, per vestras ei vicinns diceceses publicantes.et contra eum etsuos complices idem man-

musquatenusearndem sententiam.quam

(42)

Vide supra,

lib. x, ep.

209.

-

71

INNOCENTll

III

PP.

BEGESTORUM

LIB. XII.

72

datum per omnia fideliter exsequentes.in locis in alia quibus ruerint tam divinum olllcium quam
baptismata parecclesiastica sacramenta prueter morientium ipsis prav vulorum et pcenitentias
sentibus
faci.it)s

A

imo pro eo quod

se fecisse proposuit.odiosus sibi
licet

ex tunc cxslitit et ingratus.Et

idem episcO|,us

ab hujusmodi pravitatis excessu alicnum sereputaverit et immunem, ad duLietatis tamen scrupulum

omnino

cessare,

contradictores

amputundum
esset,

rei scrieni

nostro censuit apostolutui
facto culpabilis

appellulioue ren.ota per censuram ecclesiasticam compescendo.et iiloscanonicos qui juxta conlinen-

reserandam.Et sive super praemisso
sive
lilios in<

ulpabilis judicandus,

per dilectos

tiam ejusdem raandati ad nos accedere contempserunt.ac eae;edicto Waldemaro favcre pnesumunt,

tamen

magistrum Gallum et J. Ecclesia suae canonicos, quibus super hoc rrandatum dederat
speciule.a nobis cedendi licentiam postulavit, ut-

denuntiando

in electioni.s

negotio partes aliquas
vcl

non habere.clericos scu

monachos

etiam laicos

pote qui prae multis angusliis pastoralis sollicitudinis fatigatus ad

qui eidem impertiuntur favorem.exconimunicationis vinculo innodetis,nisi admoniti resipiscant.eos

umbram

quietis aspirat.Porro di-

ctus epi;Copusinmultis se reddidit

meritocommenet

qu abbatias vel alias praelaturas aut beneficia receperunt ab ipso.auctoritate nostra dignitalibuset
;

dandum, tum quia tanquam

fidelis

diligens

dispensalor injunctum sibi villicationis

olficium

beneficiis lalibus sine spe reslitulionis
urr.

m

perpelu-

B

prudenter

iinplevit, ei

lani|uam arbor fructifera in

spoliantes.
Viterbii, VI

Datum

Non.

Julii, elc. ut in alia.

vineaDomini s.ibaoth gratos Iructus uberesqueproduxit, sub cujus provisioois umbraculo commissa
sibi Ecclesia in spintu.ilibus et

LXIV.
EPISCOPO CONCCRDIENSI.
17 admittel cessio^

temporalibus dignopra-

scitur floruisse
vitatis

;

tum quia studium Simoniacae

em

epiicopi Tervisini.
Julii.l

exacta diligenli.i investigans.quanto potius

(Viterbii

ivNon

erat innocens,tanlo

(43)Sicutvencrabilisfraternoster Tervisinus epi-

cuin

minus illud veluit palliari; sed bonarum mentium sit ibi culpam propriain
est,

scopus per suas nobislitterasintimavit.cumbiennio jam elapsoquidam Ecclesiaesuae canonicuscorporis
inlirmilate detenlus inter ccetera cuidani confessus
fuerit sacerdoti

formidare ubi culpa non

alienum excessum,

quod

laedi

timuit.nobis quasi proprium indicavit.ut

conscienti» nubilum, quod peccatum alienum in-

quod ipse

ac quidaui laicus, advo-

catus videlicet Ecclesiae Tervisinae, a
etsecuritates acceperant

quodam con-

sanguiceo ejusdem episcopi quasdam promissiones et qui laud .biliier injuncti sibi ministcrii curam si pum episcopatum conconsilio sacerdoiis inductus Q implebat.insulficientem sejud icans.su besscappetit tingeret obtinere.idcm potius quam praecs->e, ac in humili statu devotum hoc insecretoei.iemepiscopo revelavit. Etlicct epis: exhibere Doinino lamulatum quam in dignitatis copus apud conoanguineum supradictum precibus
terroribus atque minis soepius institisset uteidi-m
apice gloriari.Licet autem ex ejusdem absenli.i Ecclesiae

oraculum serenasub pastoralis officii sarcina ingemiscens, exonerari humiliter petiit ab eadem,
di'xerat,apostolic35 responsionis
ret
;

luni etiam quia

exponeretansecuritatemaliquamseu promissionem
pro suaelectione fecisset.ipse taraen constanter univcsa negavil.Niiper autem jamdicto episcopi conganguineocorporisinfirmitate gravato.cum episcopi conscientiam id

Tervisinae timeantur dispendia provenire,

quae sub provisione ipsius inulta recepissedignoscitur incrementa,quia

tamen

se propriis meritis di-

gnum

reddidii gratia speciali, nos ipsius supplical.en'i:nitate

quod

a

canonico audierat stimu-

tionibus inclinali postulationi ejus cx
apostolica
tati tuae

laret.omni studio ac diligentia ccepit eumdem laicum pereuin qui judicaturus est vivos et mortuos obtesiari ut si qua pro eleclione ipsius aliquando

duximus annuenduni.Quocirca

IraU-rni-

praesentium aucterilale

mandamus

quate-

promisisset,nulla'Cnus occultaret.Qni

postmodum

eidem episcopo sic respondit.quod bonae memori» assignans. Conrado episcopo Tervisino defuncto, canonico et Ditum Vitcrbii, praedictis quamdam promissionem fecerat advocato u anno duodccimo. si eumdem contingerel ad episcopatum assumi.sed
tunc nulla de ipso electio facta luit.quodam
alio E.

nus cessionem ipsius reripiens vicc noslra, cumdem i.bsolvas ab onere ollicii pasloralis,com| n •!< n tem eidem de bonis cpiscopalibu9 provitionem
iv

Non.

Julii, pontificatus nostri

LXV.
De eoiiem
re.

videlicel Domine in episcopum Tervisinum electo. Sed eodem E.post triennium carnis debitum cxsolvente idem episcopi consanguineus pro electione ipsius quamdam pecuniae qumtitatem advocato

CiPlTULO TEIIVISINO.

(Datum ut supra).
Sicut venerabilis
fraler noster, etc,
tfl

eumdem

supradicto promisit, cnjus partem tempore procedente dicto advocato persolvit. Qiae omnia memoratus episcopus, divinum tcstimonium invocando asspruit se penilus ignorasse.nec solvisse aliquid

fere moilum ut in alia usquc

m

finem. Quocirca de-

votionem veslram rogandam duximus el monendam, per aposlolica vubis scripla sub obtestatione divini judicii disliicte pracoipiendo.mandanlcs quatenuspost cessionem ipsius convcnieDtesin unum,

pro eadem pecunia consanguineo sa-pedicto, quin-

(43)

Vide

lib. xvi, epist. 19, 160.

13

rONTlFlCATUS ANNO
omni
caraali gralia,

XII,

CIIIUSTI 1209.
,

14

sincti SpiriLua gratia invocata,

A

humano
habentes

favore, ao
pr.ti

commodo privato postliabitis, ooulis solura Denm, personain idoct honori, et

acies ordinata.

circumamicta varietate regina vclut castrorum Verum isla non dicimus quod a;muillius se-

lationem liujusmodi approbcmus, sed ut

neam, quas tanto congruat oneri
desse dcbcat potius
in

pro-

quamur exemplum

qui lactus est infirmis infirmus,

imoqui omnibus omniafactus est ut omnes lucrifaceret ei qui vult omnes homines salvos fieri et ad agnitionem vcritatis venire. Nunqmd, amantissimi fratres arguendusesl medicusqui aliquid aliquando LXVI. minus sanum indulget ojgroto nimium cupienti. TERRACONENSI ARCHIEPISCOPO ET SUITUGVNEIS EJUS. Nequaquam, qucniam, etsi parnm obsitad aliquid, De negotio Durnndi de Oscn (44). nonnunquam tamen ad aliud valde prndest, cum (Viterbii, in Non. Julii.) et crustula non abs repermiltalur ad tempus teneEjus exemplo, etc, ut in calerno penultimo regesti ramcontingerecicatricemdonecipsasub illa melius undecimi anni usque censuimus proponendum trasolidotur, et renascente novo, vetus unguis non tribus et amicis, cum pralatorum conscientia et totus pariter excludalur. Vos ergo, fratres, hujusassensu, ita quod ab eis propter boc nec ecclesiag modisupportetisin spiritu lenilatis, non adjicienles rum frequentatio, nec clericorum praedicatio rostsel allicientes eosdem quia plerique hominesfaponatur, etc, usque in finem. Ad majorem vero cilius commonitionibus quam comminationibus rerautelam alias quasdam litteras, quas vobis dirivocantur, et nonnullos afTabil<tas giatiae magiscorSi quemadmodum gimus incipientes hoc modo rigit quam asperitas disciplinte. Prius eniminfun(45), et quasdam alias quas illis direximus hoc hadendum est oleum,et,si necesse fuerit, supcrinfunbentes principium Gruvem conlra vos (46), ab eis dendum estvinum, quamvis circa conversos hujusvolumus prsesentari. modi modo post vinum infusum sit oleum infundenDatum Viterbii. in Non. Julii, anno duodecimo. dum, cnm dudum perversi excommunicalionis fueLXVII. rint mucrone percussi, nunc veroconversi commuNARBPNENSI ARCHIEPISCOPO ET SCFRAGANEIS EJUS. nionis sint amplexu fovendi. N-tm et prudens chiDe eadem re. rurgicus ad curationem diri vulneris prius adhibet

quam

praeesse, canonice vobis

episcopum eli^atis. Datum, ut supra.

;

:

:

(Viterbii, in
Si,

Non.

Julii.)

qnemadmodum

nobis per litteras vestras et
infideliter agit,

duosfratresCisterciensisordinis intimastis, Duran-

medicamenta mordacia sed, cum sanari jam caeperit, curam ipsius suavi ungnento consummat. Verum. si male sanata cicatrix redit in vulnus, non;

dus de Osca cum complicibus suis
vel ad

fallendum

Romanam

Ecclesiam, vel ad elusibi profeclo
:

„ nunquam adhibet ferrum velignem.nepars sincera conlrahat corruplelam. Sic et vcs, fratres, more
prudentis medici
faciatis,

dendum canonicam
insidiis

disriplinam, illud

maxitrje
,

si

permiserint

continget quod de talibus Scriplura testatur
suis cupicnlur iniqui (Prov. xi),

In

cum

astupris-

lias Satanae

non penitus ignoremus Siverode

non calumniantes conversationis eorum propositura, quod in litteri g nostris vobis ostenditur comprehensum, maxime
etiam
se curari

cum murmure

tina superstitione

quidquam retineatad cautelam,
moliunlur prudenter

datis eodeni

temporecum

praesenlibus ad caulelam

ut faciliuscapcre possit vulpeculas quae

cum

pensatis undique circumstantiis non sittemere

improbandum. Quod si veslram contempserint mevineam Domini demoliri, tolerandus est dicinarn,relatione fideli nostrisquantoeius auribus ad tempus.donec arbor a fructibus cognoscatur, dummodo circ.t substantiam veritatis decordepu- inlim<-tis,utadhibeamusremediumqui>d videbimus expedire. Sic enim erroneos ab haeretica pravitate ro et conscientia bona et fide non ficta procedat, intendimus revocare ut velimus fideles in catholica quandoquidem Paulus apostolus dicat, cum essem astutus, dolo vos cepi (II Cor. xn), dolum appellans veritale fovere, cum tolerabilius sit perversos in prudentiam quam mulla dissimulando gerebat ut sua perversitate perire quam justos a sua justitia animas diabolica fraude deceptas multifariam muldeclinare. lisque modis reduceret ad illurn qui via, veritas est " Datum Viterbii, ui Non. Julii, elc. et vita, cum et ipse longius se finxerit ire quando LXVIlf. duobus discipulis se ostendit in effigie peregrina. TERRACONEMSI ARCHIEPISCOPO ET SUFFRAFANEIS EJCS. Quod si etiam a prisca consuetudine non subito recedat ex tolo, aliquid sibi de
illa

reservans ut ve-

Super eadem.
(Sicnt supra.)

recundiae parcendo qutsi veterem legem sepeliat

cum

honore, necsicestpenitus confutandus,

dum-

Siquemadmodum
sicul supra.

venerabiles fratres nostri, Naret suffraganei ejus,
ete.

modo, sicut praediximus, non aberret

in substantia

bonensis archiepiscopus

veritalis.Consuetudinumquippediversitasinhabitu
praesertim cxtrinseco, deformitatem in sancta Ecclesia
(44)

non inducit, cum assistat a dextris Sponsi
Vide supra
lib. xi, epist. 190.

(46) Epist. 69.

(45) Epist. 67.

Patrol. CCXVI.

75

INNOCENTII

III

PP.

BEGKSTORUM

LIB. XII.

76

LXIX. DUR-NDO DE OSCA ET FBATRIBUS EJUS BECONCIL1ATI3
ECCLESIASTICJE UNITATl (57).

A. terius professionis existant, et in

quibusdam

forsi-

tan arctioris,

si

associaveritis eos vobis, contradi-

De eadem re. (Viterbii, iii Non. Julii.) Gravem conlra vos venerabilium fratrum nostrorum Narbonensis archiepiscopi et Bitterrensis,Uticensis,Nemausensis et Carcassonensisepiscoporum querelam recepimus quod vos plus debito de gratiae nostra: favore jactantes, adversus ipsos niinium insolescitis,

vinum pracepium in bove aretis et assino, seientes agrum diverso semine, ac induentes veslem de
lana linoque contextam.
riori

Cumque non sit in extehabitu sed in interiori potius resinum Dei,
fortius ingravescit, sedure curatis, ipsura
estis pollicili, taliter

scandalum quod de pristino habitu adhuc a vobis
retento

habitum, prout nobis

variando

ut sicut interiori habitu, sic etiam exteriori
basreticis ostendatis esse divisos,

vosab

adeo

ul in

eorum aspectu quosdamValreconciliato ecclesiasticae

utsecundum Apo-

denses haereticos

nondum

stolum quae sunt pacis sectemini,etquaea2dificationissunt invicem observetis, nolentes proptercalcea-

unitati duxeritis ad Ecclesiam ut

vobiscum conse-

crationi Dominici corporis interessent, participantes in oranibus

menta destruere opus
:

Dei,

memorcs

ejus quod idem

cum

eisdem.

Quosdam quoque mo-.
. :

nachos, qui a suis monasteriis exierunt, et alios o :.: _ . quosdam sui propositi desertoresin vestro vos as
:

Apostolus ait Si propler cibum fraler luus scandatizatur,jam non secwaium charitatem ambulas. Noli
.;i. .... .;;..„ r.... __„ .... n...: cibo luo illum perdere pro quo Clirislus

->

morluus

,

est

serunt consortio retinere. Habitum etiam pristinae

{Rom.

xiv).

Quapropter

si esca,

inquit,

scandaliiat

tem

superstitionisscamlalum apud Calholicos generanin nullo vos penitus immutasse testantur. Oc-

fratrem mcum, non manducabo carnem in xternum,

casione praeterea doctrinalis sermonis,

quem

in

ne fratrem meum scundaliiem (I <'.or. vm). Si ergo Apostolushoc praccipitobservandumdecibo.quanto

schola vestra proponitis fratribus
clesia multi recedunt,

et amicis,

non curantes

in ea

ab Ecdivinum

magisdecalceamentoestobservandurr, utscandalum evitetur, rmxime de cordibus infirmorum, propter

officium aut sacerdotalem prasdicationem audire, Sed et clerici qui sunt de vestro consortio in sacris ordinibus constituti, divinum officium serundum institutiones canonicas non frequentant. Adhucin-

quod Veritas
pusills
islis

ait

:

Si guis scandalhavcrit

unum

de
)

qui in

me

credunt, etc.

(Matth. xvni

Nam

vae

homini

illi

per

quem scandalum

vcr.it.

super aliqui vestrum affirmant quod nullasaecularis potestas sine raortali

de vobis

Ideoquemonemus, consulimuscthortamur ut iiqui nondum signum hujusmodi accepcrunt,
de
caetcro,

peccato potest judicium

vel qui vobis fuerint assooiandi

non

se

sanguinis exercere.

astringanlpropositoutendi scandalisdesuperperfo-

inlrinsecus. verentes

ratis, neque talibus calceanicnlis utantur, ut sic sumus dolore cordis non modicum ne tendat ad C scandalumpenilusevanescat. Vcstrosautem amicos et fralres, qui ad audiendum sermonem vestrum noxam quod providimus ad salutem.Ne igitur error conveniunt, moneatis prudenter etefficaciter indunuvissimus fiat pejor priore, devotionem vestram catis ut frequentcnt ecclesiaset in eis audiani verrogandam duximus et monendam, per apostolica bum Dei, maxime diebus statutis, ne sacrum temscripta mandantes quatenus memores legis divina;,

Nos

igitur, iis auditis, tacti

secundum quam
lam
ad
illa,

positi extra castra propter

leprae sinejudicio sacerdotis

macunun reducebantur
sunt Eccclesi»
auctoritatis

vos quoque
ad

illos

studiose vitetisquipropter

labem

haereticaj pravitatis a greroio

separati, donec

eam

pontificalis

judicio revocentur,
gcliciim
et

ne, si secus egeritis, et

evan-

apostolicam

sententiam contemnatis,

cum

is, quinon auditEcclesiam, sicutetbnicussitet publicanus habendus, et haereticus homo posl pri-

plum aut sacerdotale officium coctemnatur, cum utrumque pia devotione sitafidelibusvenerandum. Domus enim mea domus orationis vocabitur iMatth. quae tantap crcxxi), cunctis gentibus ait Duminus denda cst efficaciaead orandum in ipsa utde templo etiam manulacto Salomon dicat ad Dominum Si calum et ra*li ccelorum capcre te non pouunt, quanto magit iomut hxc, quam cgo construxi ! teirtsyiciat
: :

adoralionem tervi tuietud precesipsiut. Dnnine Deut

meus: audi liymnum et orahonem quam orat terwt secundam admonitionem sit penitus devitandus. Nam, qui tangitimmundum, immundusef- n tuus coram te hodie,ut sint ocuti tui aperti tuper domum hanc nocte el die, supcr domum de qua dificitur et qui picem contingit, inquinatur ab ea. Lril nonun meum ibi (UlPar. n), et caetera Modicum quippe fermenti totam massam corruinxitli pit. Licet autem qui spiritu Dei aguntur non sint quae magnilicede ipsius templi commcndutione sesub lege, quoniam ubi spiritus Dei est, ibi libertas, quunlur. Unde David 1'rophetarum eximius de se apostatas lamen, qui viri censentur inuliles, asuo dicit in psalmo: ln conspectu angclorum ptaltam adoralio ad templum tanclum tuum proposito leviter recedentes in vestrum non admitlibi [Ptal.
et
; :

mam

,

consortium, nec retineatis admissos, sed eos ad suos rernittatis preelatos, ut in ea vocatione
tatis

cxxxvn)

;

quoniaui in sncris basilicis angeli sancli
Adorate

orantibus fidelibuscrciluntur adessc. ldcoque idcra

permaneant

in

agit diviuus Spiritus, sed

quu vorali fuerunt quia tales non malignus ne, cum ipsi a!;

Psalmista consulit, dicens

:

Dominum

in

auta sancta cjus (Psal. xxvm), Quaproptcr ct clerici

[47) iVde.lib. si.epigt. 196.

,

77
vcstri

PONTIFICATUS ANNO
horas diurnas atque noclurnas secundum
in-

XII,

CHRISTI

1209.

78
infringere,

A

stitutioneui

canonicam

non

abnuant

in r.cclesiis

noslwB protectionis et confirmationi8 e\.c.,usque incursum.

eelebrare.ne forte sint clericatis ordinis transgressores. Illud vero,

Datum

Viterbii, iv Non.Julii, pontilicatus nostri

tanquam erroneum, nullus ve-

anno duodecimo.

strum prassuraat asserera, quod saecularis potestas sine mortali peccato non possit judicium sanguinis exercere.cuin lex potius quam judex occidat, dummodoad inferendam vindictam, non odio, sedjudicio, non incaute, sed ronsulte procedat, Apostolo de soeculan potestate dicente San sine causa gladium poriat. Dei cnim minisler est, vindex in iram ei qui malum agit (Rom: xm). Er-ce, inquit ApostoJus, gladii duo hic ; de quibus respondit Dominus: Satis est (Luc. xxn) ; quia, sicut ab orthodoxis do:

LXXI. WILLELM0 DE ULTRAPORTU PRESBYTERO.
Confinri'itur
sif/i

beneficium.

(Viterbii v Kal. Julii.)

Cum
bus

a nobis petitur,etc,, usque effectum. Eapro-

pter, dilecte in
israto

Domino

fili,tuis

jusiis postulationi-

coneurrentes assensu,benelicium quod in Caligrant terra nobilisviri U. de Scornai te canoniceproponis adeptum,sicut illud juste possides et
quiete auctoritate tibi apostolica
pracsentis scripti patrocinio

ctoribus

et

catliohcis

expositoribus
materialis,

perhibetur,

confirmamus

et

non solum
ljs

spiritualis gladius.quo utitur sacordota-

auctoritas, sed etiam

quem
ad

exerit

D B

communimus.

Nulli
nostraa

er "°
confi

omnlno hom,num «ceat.hanc paginam

sascularis potestas, est necessarius

vindictam

malefactorum,laudem vero bonorum. Ut autem et
vos spiritualem gladium.qui est

Datum

Viterbii, v Kal. Julii, pontificatus nostri

versus haereticos sine
tis,

verbum Dei, adsuspicione commodius exera-

annoduodecimo.
LXXII.
PR.EPOSITO ET CAPITULO SANCT.E MARLE DE BLAKERNA CCNSTANTINOPOLITAN. Suscipiun ur sub protectione apostolicz sedis.
f

cio

volumus etmandamus ut in praedicationisoffiadversus cujusmodi vulpes molientes vineam
aliis catholicis

Dominideinoliri

preedicatoribus vos

jungatis.ejus exemplo qui jussit segregari sibi Bar-

(Viterbii, v ISon. Julii.)

opua quo illos assumpsit, ut quemadmodum ex praecepto Sp ritus sancti antiquus praedicator adjunctusest novo de persecutore ad fidem converso, sic et vobis ab errorenuper ad
nabain
et

Saulum

in

Cum
;

a nobis petitur,etc.,us7«e effectum.

Eapro-

;

pter, d lecti in

Domino

filii,

vestris justis precibus

inclinati

personas vestras

et

jus estisobsequio manoipati,

cum

dictam ecclesiam cuiis quae impras-

sentiarum rationabiliter possidet, aut in futurum prasdicatores jamdudum in justis modis, prsestante Domino, poterit a<lipisci, sana probati doctrina jungantur, ut ipsi vobiscum et vos cum illis sine suspicione qualibet verbum C subbeatiPetrietnostra protectionesuscipimus.Nulli ergo, etc, banc paginam nostrae protectionis, etc, Domini seminetis.archiepiscopis et episcopis aliisveritatem conversis

que praelatis obeiieotiam et reverentiam humiliter impendentes, ut super humilitatis fundamentum
aedificium bonis operisconstruatis, illius imilantes

usque incursurum.

Datum

Viterbii, v

Non

Julii, pontificatus

nostri

anno duodecimo.
LXXIII.
ARCHIEPISCOPO ET MAJORI
Ut

doctrinam qui de se

dicit Discilea me quia milis sum et humilis corde (Matlh. xi). Datum Viterhii. ni Non. Julii, anno duodecimo.
:

PR.EPOSITO

ET

CAPITULO prx-

MAGUNTINENSI.
Petrum
Vilerb. inducant in

LXX.
PR.EP0SIT0 ET CAPITULO SANCTl MICHAELIS DE

possessionem

bendse Mogunl.
(Viterbii,

BUCCALEONIS

CONSTANTINOTOLITAN.
Dilectus

xm

Kal. Julii.)

Suscipiuntur sub proteclione sedis apostolicx.
(Viterbii, lv

filius

magister PetrusViterbiensis capel-

Non

Julii.)

Cum a nobis petitur quod justum est et honestum, etc. usque effectum.Eaproptor dilecti in Domino filii, vestris justis postulationibus grato roncurrentes assensu, personas vestras et locum in quo divino estis obsequio mancipati,cum his quas
impraesentiarum rationabiliter possidetis,
aut
in

lanus noster in nostra proposuit praesentia constitutus quod cum olim tu, frater archiepiscope, sinceritatem suae devotionis erga te per exbibitionem

D

operiscognovisses.et forsitan existimares quod pro
familiari gralia in

quam eum

suis meritis evocavi-

mus gratum
sibi

nobis existeret beneficium

duceret liberalitas
ipsi

quod tua impendendum, praebendam
post custodia
in

futurum justis raodis, prastante Domino,

poteritis

quae primo vacaverat

Ecelesia

adipisci,sub beatiPetri et nostra protectione susci-

Maguntina

liberaliter

concessisti,

eoque de

pimus.S

lesialiter

autem casale Sancti Focardi cum

ipsa per librum propriis

pertinentiis suis.sicut illud ex largitione charissimi

inChristo

filii

nostri Constantinopolitani imperato-

manibus investito, ad osculum pacis recepistieumdem ln canonicumMaguntinuro stallum in choro.vocem in capitulo.locum in
mensa.et integrum ei stipendium conterendo, sicut per publicum instruraentum ac litteras luo sigillo

ris illustris

juste ac pa^ifice possidetis,vobis et Ec-

clesiae vestrae per vos aucloritate apostolica confir-

mamus et praesentis scripti patrocimo communimus.
Nulli ergo

mumtas

evidenter apparet.

Cum

igitur,

si velitis

oraninohominum

liceat

hanc paginam

attendere

quantum vobiset

Ecclesias vestrae possit

79

INNOCENTII

III

PP.

REGESTORUM

LIB. Xlt.

80

ldem capellanus

existere Cructuosus, qui nobis

ac

A

fratribus nostris suae probitatu obtentu charus et acceptus existit non solum jam concessa servare
sibi utile putaretis,
giri,

usque in finem. Quod si non oranes, etc. duo vestrum, etc. Uatum Viterbii.xm Kal. Julii.pontificatus nostri

verum etiam concedenda Wret

anno duodecimo.
Scriptum
eit

universitatem vestrnm rogamus altentius

eidem archiepiscopo super hoc.

monemus, per apostolica vobisscripta mandantes, quatenusconcessionemomnium praemissorura vobis
factam ob reverentiaraapostolicae sedis et notram illibaiam servantes.ipsum perdilectum filium Rotaldum cellararium Maguntinum procuratorem
[sibi]

ILLCSTRI REGI

OTTONI

LXXV. IN ROMANORIM IMP£RATORTM
ELEtTO.

De pcregriniv libcrandis. (Viterbii, vn Idus Julii.)

suum

in

corporalem eorum posscssionem inducere

procuretis, proveutus

memorati

stipendii

medio
con-

tempore perceptos assignantes eidem, nonobslanle
illo

ijuod novi canonici praesentialiter facere

suevisse dicuntur

ibidem, preces

apostolicas et

taliter adimplendo quod et nos gerere possimus acceptum et idem capellanus ad devotionem obsequium vestrum fortius, accendatur.Alioquin dilectis filiis custodi Maguntino, pra»posita et decano Pinguensi Magunlinensis dioecesis dedimus in mandatis ut quoii super hoc duxeritis faciendum nobis rescribere non omittant, ut per eorum relationem instrucli, prout prucedendum viderimusin ipso negotio procedamus.

mandatum

Sincerissima charitatis affectio quam erga tuam rcgalem personam gerimusnos inducit quando propensius re_'ium zelamur honorem, tanto sallicitius tibi suadere curemusnequid unquam per te vel tuos iinprovide attentetur perquod ei valeat deroB gari.Sane,cum non solum a nobis, sed ab Ecclesia pene toto speretur quod necessnrius terrac saneta»

succursus tanto studiosius et potentius per tuam debeat magnificentiam promoveriquanto misericordiu3 ei miserabilius manus Dei speci.liter te ob hoc crediturexaltasse, sine grandi et gravi mullo-

Datum

Vitcrbii,

xm

Kal. Julii,ponlificatusnostri

anno duodccimo.
Scriplum
esl ipsis

rum scandalo non est factum quod dileetus filius vicecomes castriAyrardi et quidam alii peregrini de transmarinis partibus redeunies demandato, sicut dicitur.venerabilis fratris nostri patriarchrr AquiCremonam, qua de causa ncscimus,detenti sunt, noc permissi ad propria libere remeare.Cujus utique detestandi facinoris patriart ham euradsm exsecutorem vix credimus
legensis legati tui nuper apud

dum

usque fortius

cumdem fere moaccendatur. Quo circa discretioni
super hoc ih

vcstras per apostolica scripta

mandamus quatenus
et

prajdictosarchiepiscopum.pnepositum
. . ,
.

capitulum

ad hoc inducere diligentius procurantes, quod su e . r . .. per hoc duxennt faciendum nobis rescnbere pror
.

„ ptorem, cum L ,.
,

curetis

;

ut per vestram relationem instructi.prout

.

.

.

procedendum videriruus in ipso negolio proceda mus. Quod si non omnes, etc, duo vestrum, etc. Ualum ut in alia.

...

.

.

.

.

,

LXXIV.
CU8T0DI MAGUNTINENSIS, ET PI\_«POSITO
ET

DECANO

PINGUENSI MAOINTINENSISDIOECESIS.

De eadem

r-e.

(Viterbii, xiii Kal. Julii.)

Quanto dilectus filiusmagister Petrus Viterbiensis
tri

fuisse credimus praecenon ignoravit cruce signalos ,• _ . huiusmoni eundo etredeundosubspenali sedisapo,. nrot-^ctione tuusisiric au taui oq qt »tolicae iirufdl*. le consistere ac tam a se quara ab aliisEcclesiarum pr.ela.tis non opprimi sed confoveri debere, tuque dudum excessum similem saltem in illustris memorias Richardi regis Angliae avunculi tui captione didiceris dctestari.ut jam ipse committere perhorre6cas quod priusin illo damnaveras cui te tiaudemus in folio, non in scclere, successisse. Caeterum,cum in detentioneperegrinorum ipsorum non ipsi tantum offcndantur, sed quivisalius, imo C!iristus,ut de nostraet apostolicaj sedie taceamus
exstilisse, te vero
ille
.
.
.
.

nunquam

.

ti

capellanus noster
nostro

dudum

studuit venerabili fra-

offensa, in cujus contumeliatn id

noscitur

redun-

Maguntinensi

archiepiscopo

devotum ttinto dum ne de hujus enormitatis initio non solura graquod maudatum apostolicum sibi factum pro ipso vius scnndalizetur Ecclesin, nisi per te, sicut spedebeatadimplere.maxime cum ignorare non dn- D rat, quam cito fuerit cmendatum verum etiam ct beat quinexistat nobis acceptum quidquid honoris Dominus irascatur,cum in hoc jam ita graviter sit et gratis sibi duxerit confcrendum. Cura igiiur, siexcessum ut quantulihet peregrini jam dicti festiculeodem capellanonobisinnotuitexponcntc.dictus nanlia dimittantur.minus plenum rcmedium vidoaeliara sese studet exhibere

adhuc speramus
et

dare,regali mansuetudini cst

summopere providen-

orchiepiscopus liberaliter concesserit ei dudum Eccle&iam rujus proventusannui valeant decem marcas, sicut per litteras suas et instrumenta publica
evidenter apparet, eidem archiepiscopo per scripta nostra mandavimus ut dictam Ecclesiam dilecto
lllio

tur adhibitum dispendio terraj sanct.o, nisi deten-

tionem eorum tua rogalis modestia
cuisso demonstret quod
isti
ii

ita

sibi

displi-

qui fnrsan auditoqualiter

luorint per insidias deprolionsi
in proposito

torpere

coepe-

runt
terrao

R. cellarario Maguntinensi procuratori suo non

quod cunceperant tie succursu, nu.1i'o domtim quanto

praedirtaa

zelo

illos

Quocirca discretioni vestraj por apostolica scri|ita mandamus tjuatenus praedictum archiepiscopum ad hoc diligenter, etc, ut in alia
dilferat nssignare.

prsrreporis liberari.fiilucinm stircurrondi aibi Jtcuriori

cordc rosumant. Quocirca sercnitatom reginm
et

rogandam duximus attentiun

monendam,per no-

81

PONTIFICATUS ANNO
et

XII,

CHR18TI

1209.

8J

potentiam Jesu Ghristi, cui fleetitur omne genu,et cujus causam in hoc prosequimur.oblestan-

men

A

de causa nescimus, detenti sunt, nec permissi ad propria remeare; licet ab aliquibus asseratur quod

tes quatenuspereyrinosproedictos,

qusecunque

sint

hocKttentatumlueritdemandatovenerabilis

Iratris

occasione detenti.cum omnibus rebus suis protinus facias liberari et in pacedimitti; utzelusquem ad

nostri Aquilegensis patriarcha; regalis aulae leguti.

terram sanctam habere te credimus clareatin effectu, et macula tanti criminis in tua gloria ponatur;

scituruspro certoquod,nisi hoc fuerit quanto-

ciusemendalum,nequaquam illud poterimus squanimiter sustinere quin ad emendationem ipsius adversus impios praesumptores olficii nostri debitum exsequamur.Quod utique tuaeregalis prudentiae non solum non credimus fore molestum, sed speramus
potius fore gratum.

Quod utique de sua religione de fucih credero non valemus, cum credamus eumdem erga terrarn sanctam zelum habere ferventem ac nosse quod sine grandi et gravi divina pariter et regali non sit hoc perpetralum offensa, ut de nostra et apostolicae sedis injuria taceamus,in quam tuntum Tacinus dignoscitur redundare, cum hujusmodi peregrini
eundo
et

redeundo sub ejus

speciali

protectione
dicto pro

consistant. Licet igitur patriarchae
liberalior.e ipsorura nostraslitteras

jam

Datum

Viterbii.vn Idus Julii,anno duodecimo.

LXXVl.
PATRIARCH.E AQUILEGENSI. De eadem re.

B

dirigamus,quia tamen vix jam poterunt ita cito dimitti quin fortasse nonnulli ex auditu captionis eorum in proposita

quod expedit ut

succurendi praedictae terra; torpesoant.propter iis quantocius liberatis de insecuri-

(Datum ut

in alia.)

tate istorum quasi

quasdam securitas

eis fiat,frater-

Sincerissima charitatis alfectio

quam erga charis-

simum

in

Christo filium nostrurr. illustrem rcgem

atque nitati vestrae per apostolicascripta mandamus praecepimus quatenus captores et detentores ipsorumauctoritate nostra moneatisprudenterel
citer inducatii ut praefatos
effica-

Ottonem in Romanorum imperalorem elfctum gerimus non inducit ut quanto propensius regium zelamur honorem.tanto sollicitius ea cupimus devitari
per quae derogari possit eidem. Sane, etc.,de mandato tuo nuper.etc. facinoris te quidem exsecuto,

peregrinos, quacunque
in omnibus rebus suis pace dimittant. Quod ei

sint occasione detenti,

cum

sine

mora deliberent

et in

rem, etc, redundare, pr»fato regi
citer

et tibi, si veranisi

eum

diligis, est

summopere, etc,
et

deten-

tionem eorum idem rex
potes per ipsum
ii,

tu etiam in

eo

tibi

displicuisse demonstres,

quod quod
*-*

usque ad quir-decim dies post commonitionera vestram efficere non curaverint, vos ex tunc in eos excommunicationis sententiam proferatis, ei civiipsotates seu villas in quibus iidem peregrini seu

rum
stico

aliqui tuliter detinentur supponatis ecclesia-

etc, audito demura quanto zelo jussi fuerint liberari, etc, resumant. Quocirca fralernitatem

interdicto,

facientes

utramque

senlentiam

tuam rogandam duximus
licatibi scripta

monendam,per apostomandantes quatenuscum hoc ad diel

usque ad satisfactionem condignam mviolabiliter observari, singulisdiebus Dominicisac festivispulsatiscampanis etcandelis accensis eam solemniter
innovantes.

vinam
etc
,

nostram ac regiam redundet injuriam, dictosperegriuos.quacunquesint occasione detenti,
et

Quod

si

non omnes, etc, singuli ve

-

strum,

etc.

liberari facias ac in pace dirritli.etc, in

ma-

Datum

Viterbii,

vn Idus Julii,=anno duodecimo.
LXXVIII.

gnifici regis gloria

non ponatur,etc, usque in

ftneti.

Datura ut in
In

alia.

ILLUSTRI REGI OTTONI IN

ROMAN0RUM IMPERATOREM

eumdem

fere

modum

scriptum

est

nobili viro

ELECTO.

camerario

illustris regis Ottonis in

Romanorum imsicut in
illa in

Commendat

civitatem Ftorentinam.

peratorem elecli usque in finem
millilur patriarchx.

quse

(Viterbii, v

Idus Julii.

Sperantes igitur quod

hoc

Licet venerabilis frater noster Aquilegensis patriarchae regalis aulae legatus

tuum studium possit utiliter operari, prudentiam tuam moneraus atlentius et hortamur,per apostolica tibi scripta

honorem

et

profectum

imperii studiose procuret, ubi tamen coguoscimus

mandantes quatenus

ei

dicium pain

triarcham ad

id diligenter

inducas,et quantum

D eum

te fuerit.per te

ipsumoperam

efficacem impendas.

Datum

ut in alia.

LXXVII. CREMONBNSl ET ALIIS EPISCOPIS IN QUORUM DIOECESIBUS PEREGRINI REDEUNTES DE TRANS.MARINI3 PARTlBUS DETINENTUR.
(Viterbii,

quod illum possit prudentius promovere, libenter et monitis et consiliis inviam dirigimus meliorem quoniam, etsi tamipse quam etiam multi alii sincere tediligant, nullis tamen in hac parte deferimus ut credamus quod eorum circa te chari;

tas sincerior sit

quam

nostra.Probatio quippe dile-

ctionis estoperis exhibitio, et sicut arbor a fructu

cognoscitur, ita

De eadem vn Idus

re.

lecti

Julii.)

charilas ab effectu. Cum ergo diPotestas et populus Floreutinus praefatum patriarcbam pro revereutia norninis tui honorifice
filii

Grave gerimus

et

indignum quod,
dilectus

sieut nostris

suscepissent, parati,

sicut

ab

ipsis

per publica

est auribus, intimatura,

Dlius vicecomes

castri Ayraudi et quidam alii peregrini noviterre'deuniesde obsequio Crucifixi npud Cremonam,qu.i

instrumenta nobis ostensa didicimus,ei nomine tuo fidelitatem plenam et integram exhibere.ac insuper juramentum prestare quod in aventu tuo tam de

83

;iNNOCENTII

III

PP.

RKGE8T0RUM
A.

LIB. XII.
Julii,

84

comitatuquamdeomnijuread imperiumpertinente tuo per omnia mandato parerent, ipse boc minus
acceptans, nisi protinus resliiuerent universa qua; ipse dicebat adjusimperii pertinere.nain sine admi
ratione

Datum

Viterbii vi Idus

anno duodecimo.
spi-

LXXX.
potestati et

populo urbevetano salutem et
RITU.M CONSILII SANIORIS.

multorum eos continenti decem milium marcarum bunno subjecit, nolens eis inducias indulgeresaltem usqueadreditumnuntiorumsuorum
quos ad luum pr.escntiam destinarant. Quia vero eivitaa Florcntina semperad nostrum coosilium

licdarguuntvr de prxsumptionc.
(Viterbii, v Idus Julii.l

Diu multumque sustinuiniusexspectantessi forte benignitas nostra vos ad pueoitenliam revocaret. Sed ecce, quod dolentes referimus, ex patientia
nostra gravius insolescitis.ut sint novissina veslra
pejora
priore

devolam
triarcbaa

se tibi exhibuit et fidelem,

praediclo pa-

monendo

et

consulendo inandavimus ut

prioribus

et

error

novissimus

fiat

pejor

agcns modestius circa eam, oblata recipiat quoe a te ipso recipicnda luissent, cum et arcus, ne vires
:

;quoniam impius,cuin venerit in profundum viliorum couteuinit. Ad plagam quippe vestrum curandam diversis saepe tentavimus uti remediis, amittat.non semper debeat esse tensus quod utiquibusvos seinper estis abusi.ut jam non supersit quc verbi:m a te diligenti volumus meditatione pensari. Et certe, nisi litteris nostris, quas idem p nisi opponere lerrum vel igenem.Non enimvestris sulle.cit offensis nos in multis hactenus provocasse. patriarcba postulavitel iinpelravit ad Lombardoset
Tuscos.nccessario fuisset adjulusforsan ejus legatio

non tam prospere processisset, sicut ipse per suas litteras recognoscens,devotas propler hoc nobis

gratiarum retulit actiones. Quocirca, serenita-

tem regiam rogandam duximus et monendarr.,lideliter consulentes quatenus praedictam civitatem in his et aliis taliter haheas commendatam quod et devotionem suam et intercessionem noslram apud
te sibi sentiat

longum esset per singula numerare, nisi ct hocadjicerepraesumpseritisadcumulumolfensarum ut nuper in oculis nostris praedam abduxentis ab Aquapendeiite,nulla nobisexposit.i vel oblata querela. Nolentcs igitur vostram ullerius insolentiam
quas

sequanimiter sustinere.per apostolica vobis scripta
praecipiendo

mandamus quatenus

et

praedam ex in-

tegro restituatis ablatum,et a molestatione prxdicli

fructuosam.

burgi omnijo cessetis,de tcrra insuper Vallis lacus
infra

Datum
In

Viterbii, v

Uus

Julii, pontificatus nostri

quindecim dies sutisfacturi nobis ad plcnum.
fratri nostri

anno duodecimo.

Alioquin noveritis nos venerabili

epi-

eumdem

fere

modum
,

scriplum

esl

super hoc

scopo vesiro nosiris dare
ceptis
,
,

litteris

firniiler in prae-

patriarchas Aquilegensi. Licethonorem et profcctum imperii studiose procures, etc, usque recipienda , , , ,

,

fuissent.et sic
et arcus,

impositum

ei

— bannum

ut ex

tunc

te

lili

Poteslas,

consiliaros et

solemnilerexcommunicet remittas.eum ^ etlamcivitatem quam castra in quibus temporalem
principales fautores tuos

etc, usque proplerea curavisti devotas

jurisdictionem quoinodolibetexercetisdistricto subjiciat interdiclo.vosque

gratiarum sctiones referre.

denuntiet quatuor millium

Datum,

ut in alia.

marcarum banno
LXXIX.

subjectos, ut de cietero sentiatis
:

pondus«postolics gravitat's
vos conlerat

quaecontru vos ctiam

PATR1ARCH.E C0NSTANTIN0POLITANO.

advocabit brachium seeculare.ut duplici contritione

Svper injeclione nianum molenta. (Viterbii, vi Idus Julii.) Ex tuarum perpendimus serie lilterarum quod, cum lator praesentium W. Polverel presbyter post absolutionem obtentam a dilecto lilio Benedicto
tituli

Dominus ultionum.
anno duodecimo.
tuper hoc episcopo Urbecelano.

Datum
Scriplum

Viterbii, v Idus Julii,
esl

Datum,

ut in atia.

LXXXI.
AUBATI SANCTI FELICIS, ET G. OE BAGNOLO

Sanclae
in

Susannae presbylero
illis

caidinali, qui

CANONICO

tunc

partibus

legalionis officio fungebatur,

superinjectione n.anuum violenlia.io qutmdamelericutn violentas

BONONIENSI. Respondetur nd eorum eonsulia.
(Viterbii,
[)

manus

instigantediaboloinjecisset,
:

vn Idus
1

Julii.

propter a cclebralione non abstinuit divinorum quod tu cum libi reatum suum humiliter conliten-

(18) Oblata-

nobis vestroe
judices,

illerae

continebant quod

tem ab

officio

bcneficioque susprnsum ad nostram

duxisli pracsentiam destinundum.

Cum

igitur

non

sine multo laborcac dispcndiaad nustram prsesentiam properarit, volentes ei de miserieordia, quas
lica sibi scripta

quibus causa quae inter de Sambro et de Hivocornaelario plcbes super quibusdam possessionibus verlebalurabsquc appcllationis remcdio fucrat ab aposlolica sede commissa, pro plebe Sambri sententiam promulgassent (49), et
a

cum quidam

superexaltat judicio,gratiam c.\hiberet,per apostomatidamus quatenue si aliud canoobsistit.l .irias e.iim per

proeurutore plebis dc Rivocornaclario ad nos sine
fucrit

nicum non
t

triennium tan-

u

1

1

.

ab olfioio

manero suspcnsum.ct cum eopostdispcnsarc.

modiini
'•-

poti ris n isericordiler

appellatum ab ipsa, nec delutnm ad prosecutionem ipsios lerniinuB a judicibue purtibus asaignatuB.plbbanus de Sainbro supcr obsei -vatiunc diclas bi ntenlia,sicut

tprmino

Bppellationi fuisset, nec

(49J

lu

Uup. Ublalx, De appellat. quarta Collecl. protulutsent, ctium in cod. Colbcrt.

85

PONTIFICATUS ANNO

XII,

CHRISTI

1209.

86

ralionabiliter lata erat, nostras ad vos litteras, et A. possit

eum

legitime recusare.

Quod

si

agere nolue-

pars (50) super infirnianda vel confirmauda eadem postmodum ad alios judices impetravit,
alia

ritappellans.appellatusnihilominuspntest prosequi

nulla in

postenoribus

litteria

de prioribus habila

causam ipsam maxime si sx dilatione sibi sentiat imminere gravamen. Superior quoque judex si
videat ex dilalione periculum imminere, potest et

judices vel vos de

menlione. Unde in dubium revocato an posteriores illa cognoscere debeatis, nos su(51), adjicientes nihilo-

per boc consulere studuistis

debetneutro prospquente appellationem occurrere, ut periculum evitetur. Puta, si a sententia lata
super confirmatione alicujus electi fuerit provocatum, et utraque pars velit usque (52) ad annum prosecutionem appellationis differe, potest utique,

minus a quibusdam sapientibus pro parte

fuisse

propositum appellante quod cum in tali articulode legis beneficiu annum habeat infraquem secundum se communiterve ipsam exsequi litem possit, medio tempore pro suo arbitrio, quando vellet, prosequi
poterat appellationem

imo debet judex superior, ad quem fuerat appellatum, tempus (54) provide moderari, ne gregi Dominico diu desitcura pastoris. Ex iisigitur consulnoveritis esse respon?um, quia per posteriores litteras non derogatur prioribus legitime impetratis, perquas ad contirmandum vel intationi vestrae

eamdem, nec ad

id

compelli

debebatantequamidem temporisspatiumlaberetur. Quare nullius esse valoris primas litteras asserebant, etsi deipsis nulla
sit

habita mentio in secun-

-.

dU. Pro parle vero altera quosdam alios jurisperi tos dixisse quod cum interesset ejusdem netandiu
differretur, et judices qui

firmandum sententiam
cedi.

praevia polest ratione

pro-

sententia maneret suspensa et ipsius confirmatio eam protulerant appella-

Datum

Viterbii,

vn Idus

Julii,

anno duodecimo.

LXXXII.
ABBATI ET MONiCHIS SANCTl BENEDICTI SUPRA PADUM Super electio?ie, visitatione et correctione.
(Viterbii, in Idus Julii.)
.

tionem praedictam non duxerint admiltendam, tum
quia fuerat a nnbis inhibita, tum quia frivola videbatur, liciteparspotuit appellatahujusmodilitteras
interim impetrare; praesertim cum, si aliterdiceretur, gravem interdum Ecclesiae sustinerent jactu-

Venientibus ad apostolicam sedem dilectis filiis S. monacho Cluniacensi et H. monasterii vestri
,

secundum canones procuratoribus idem S. proposuit coram nobis gravamen occurrit vel alia quod cum monasterium vestrum a felicis recordajustacausa. Un^te contingere posset si taliter annus tionis Gregorio papa praedccessore nostro Hugoni cuilibet provocanti daretur, quod causa usque ad Cluniacensi abbati et successoribus ejus fuerit sex vel octo annos debitum non sortiretur effectum. dudumcommissum.ulinejusgubernalioneatquecuQuosdam insuper alios opinatos quod primae vale stodiapotestatemhaberentetstudium procurationis bant litteras, non secundae, sed pars quae appellave- L impenderent, ac obeunte abbate ipsius loci. eorum
ram,

cum

in causis ecclesiasticis

appellare liceat quoties

rat infra

annum suam appellationem

prosequi mi-

diligentia provideret ut inlocoregiminis juxta beati

nime tenebatur.

Licet igitur appellanti legitime a

Benedicti Regulam persona subrogaretur idonea, et

sententia indulgeatur annus a lege aut

etiam ex

justa causa biennium ad appellationem interposi-

tam prosequendam quiatamenhujusmodi terminus potest restringi, non solum a provocante, verum
etiam a judice a cu]us sententia provocatur, cum id fuerit constitutum, non ut terminus ipse praeveniri

quidquid in monasterioad augmentum etobservantiam monastics religionis instituti vel emendari etiam oporteret, eorum semper dispositione ao
magislerio
(54)

impletur

,

prout

in

felicis

meno-

moriae

Lucii

el

Clementis

praedecessorum

non possit, sed ne valeat prorogari, credimus distinguendum in quocasu litteraeimpetrentur. Et quidem quando certus terminus ab appellante vel
si

judice appellationi priefigitur prosequetidae,
tacito appellatus
litterae,

eo

litteras impetraverit,

hujusmodi

tanquam

tacita veritate subreptap, obtinere
Si

non debent aliquam firmitatem.

vero non sitali-

J)

quis certus terminus ajudice vel appellanle praefixus, pars appellata potest infra

terminum

a lege

strorum authenticis asseruit contineri, vos abbati Cluniacensi et Ecclesiae suas obedientiam et reverentiam subtrahenies, super praemissis et aliis graves eis injurias irrogatis, a sua et Ecclesiae suae subjectione vos ac monasterium vestrum suhtrahere molientes quoque, filii monachi, abbatem vobis eligere non veremini absque abbatis Cluniacensis et fratrum suorum conniventia et concensu. Procurator vero monasterii vestri proposuit ex ad^ verso quod cum monasterium ipsum ad jus ei pro;

statutum,
litteras

dummodo nimium non

praecurrat ut ap-

prietalem

Itcclesiae

Romanae

pertineat, et per privifuerit

pellantem in impetranda commissione supplantet,

legia pontificum

Romanorum

ab antiquo

lt-

impetrare quarum auctoritate in appella;

bertate donatum, dicto Cluniacensi abbati vel Ecclesiae suae

tionis

causa legitime procedatur

ita

quod

si

ap-

responderevel subesse inaliquo minime
loci

pellans in causa voluerit appellationis
oportehit

procedere,

tenebatur; quinimo ad fratres ejusdem
dispositio

tam

eum

agere sub judice sic obtento, nisi

quam abbatiselectioperlinebat,adjiciens
quarta Collect., etiam)

(50) In

lilteras a nobis sup. tta

(51) In

quartaCoUect. additur. alias commissionis etiam codex Colbertinus. quarta Collect., voluistis, etiam in cod.

(52) In (53) In

(54) In Bulliario

quarta Collect., terminum. Cluniac, mmisterio,

Colbertino.

87
insupcr quod,
giorura
iliuii

1NN0CKNTII
elsi

III

PP.

RKGE9T0RUM

LIB. XII.

88

jus aliquoJpraedictorura privile-

A

procedatur. Practerca Cluoiacensis abbas ad
turis
et triginta personis,

monailluc

inluitu Cluniacensi Ecclesiae competierit,

sterium vestrum accedens, viginti quinque equitafratros vero

pcnilus est absorpum,

cum hactenus

neglexe-

eum
L't

lit uti eia et

monasterium supradictum loagissimo

causa visitalionis accesscrint, quntuor equitaturitt
et

tempurc plena fuerit liberlutc ^avisum. Proposuit iusupcr monaslerium vestrum super capitulis praenotatis per bona: rnemoriae Eugenii papa? praedcces-

sex personis

tantummodo

sint contenti.

igilur

in

absolutum. Cum ergo super iiset quibusdam aliis procuratores ipsi non desinerent altercari, ct per venerabiles fratrcs nosoris nostri sententiam (55)

perpetuum compositio suprascripta deprocuratorum assensu facla inviolabililer observetur, nos eam auctorilale apostolica confirmamus, statuentes ut nulli omnino hominum liceat hancpaginara
nostrae confirmationis infringere, etc, u&que incur-

strosJcannemSabinensemetNicolaumTusculunum episcopos dc mandato nostro de amicabili fuerit
coraposilionelraclatum, nobisn.ediantibus
inter procuratores ipsos
tervenit, ut

surum.

Datum

Viterbii, nt Idus Julii,

anno duodecimo,

demum
in-

LXXXIII.
NODILI VIRO PETHO DUCl ETPOPCI.l VENrTOIUM.

bujusmodi compositio

cumin monasterio

vestro fuerit abbatis
i>

Monet

eos ut redeanl aii obsequinm.

ejusdem loci absquerequisitione aLbatiset eonvenlus Cluniaccnsis personam idoneam regulariler sibi eligant in abbatem. Qui si concorditer eleclus cxsliterit, wunus beneeleclio celebranda, fratres

Viterbii, Idibus Julii.)

Quoniam juxta sententiam Salomonis meliora sunt amici vetbera quam oscula iniinici, cum isla correctionem, illa vcro aeceptionem inducant, non
debetis ferre moleste
si

dictionis accipiat ct libereadminislret, nulla super

quando nos, qui de corde
et lide

ab abbate vcl conventu Cluniacensi licentia expetita; ila videlicet quod is, qui fueritin abbatem
iis

puro

ct consciertia

bona

non

ficta

vestram

diligimus civitatem, vos arguiraus etcorripimus in
quia non indignalionis, sed dileargunientum, eoquod paterlilium quem diligit corripit, et Deus quos amat arguit et castigat maxime cum ad hoc ex aposlolicae scrvitutis officio leneamur, juxta quod docet Apostolus, dispiritu lcnilatis
:

electus, infra spatium prioii anai
fratres

duos vel

unum

cum

suis litteris ad
in

Cluniacense transmittat,

abbatem etconvenlum quibuseidem abbati et

ctionis est

successoribussuissuperobservantiamooasticiordinis obedientiam repromittat; et tunc Cluniacensis

;

abbas per se vel alium ad monasterium vestrum
accedat, ab abbate ipsius loci corporalem super ordinis observantia obcdientiam recepturus, vel

cens

:

Argue, obsecra, increpa in otnni patientia
{II

et

doclrina

Tim.

ii).

Memores

igitur

obsequiorum

quae apostolicae sedi civitas vestra reverenter im-

transmissas

inteslimoniura _ pendit et beneficiorum qua? apostolica sedes civitati vestraegraianter indulsit, gemiaus et dolemus illum obedientiae sibi promiss» reservet. Quod si abbatis intervenisse tnalerium quae non sinit ad praesens eiectio fuerit in discordiacelebrala, pro dirimendo
sibi litteras.simaluerit,

hujusmodi dissensionis articulo ad scdera apostolicam rccurratur. Vos quoque de quadrienno in quadriennium aliqtiem ex confratribus veslris ad Cluniacense capitulum destinetis, qui audiatetrcquacibidem fuerint super observanliaordinis conslitula. Praelcrea, quolibet quadriennio Cluniacensis abbas djos ex fratribus suis ad visitandum monasterium vcstrum raittat. Quibus decenter ac benigoe receptis, ab eodem monasleriomoderata
cipiat

ut

preces

quas nobis mulloties porrexistis pro

palleo destinando abbati Sancti Felicis,

quem

vos

Jadertinum prajsulem appellalis,

cum

nostra possi-

mus
in

admiltere hnnestatc, propter excessum
majestatis offensam,
apostolicae

quem
scdis

divina?.

injuriam, ct terra: sanctae jaciuram in Jadcrtir.ae
civitatis

excidio coir.misistis (56).

Lt certe,

nisi
aT-

correctionem vcstram ex paterns bcnignitalis
fectu

voluissemus hactenus expectare

,

potuissc-

procuratio

tribuatur,

el ipsi

abbatis ejusdcm loci
si

cnnsilio rcquisito
stcrio circa

corrigant
et

quid

m

ipso

monaquod

mus quidein ox canonici juris rigore in eo vos punire quo peccastis, sublrahendo patriatchatui
vestro metropolim Jaderiinam,

monachos
t

conversos aliasque peret sialuunt
si

quam

ci

apostolica

sonas corrigendum invcnerint,
circa eos fuer

sedes proptcr veetrum aubjecit honorem.

Adbuc

statuendum;

vero aliquid cnrri-

D

aulem
cinali

experiri volentes

si

hujusmodi plgam medi-

gendum

invenerint in. abbate, ad Rotnanum pontificem illud referant, et sicut ipse mandaverit, in ejuscorrectionc procodant.CumaulemCluniarrnsis

possimus arte curare, dispoMiiinus ad vos nuntium dirigere specialeni, sicutdileclusfilius D.
nunlius vesler
,

vir

utique providus et

fidclis

,

pio

abbas ad monasterium vestrum accesaerit, abbos ejusdem ei tanquam Patri abbali certat in choro,
capitulo et in tnensa.

nobis suggcssit affectu, per

quem

efficacius viva

voce

Abbas vero Cluniacensis ui membris corrigct quod fueril cerrigendum si qnid forle in abbotis pirsona corrrctione dignum invenerit, id ad aures Romani pontificis perferre pro;

noslrum vobis beneplacilum exponamus; quatenus si cor vestrum gratia divina leti^crit ut propriam non excusetis sed accuseiis offeiisain Ba-

ouret, ut juxta

beneplacilum ejus

in

ipso ncgolio

con^ruam exibendo, et in iis et :n aliis quaedigneduxentis postulanda mereamini exaudiri. Quocirca devotionem veelram rogandani duximus
tisfactioncm

ln

Bullario Cluniac. addilur. fuitse.

Vide gesla Innoc.

III,

capp. 86, 80. DO,

89
et

P0NT1FICATU8 ANNO
monendam, obsecranles
in

XII,

CHRISTI

1209.

90
Augusti, anno duo-

Domiuo quatenus

in

A

D«tum
decimo.

Viterbii, xin Kalend.

ejus vos humiliantes conspeotu qui exalUt humiles
et deponit elatos, ad satislaciendum ci vestrosani-

mos

LXXXV.
CEPHALUDENSI EPtSCOPO.
Vnnlur
(

inchnctis, recepturi ab ipso etgratiam in praeViterbii, Idibus

senti et gloriam in luturo.

Datum

Julii,

anno duodecimo.
Etsi

ei
,

quxdam monita.
Idibus
Julii.
)

LXXXIV.
CUIDONl SUBDIACONO ET CAPELLANO NOSTRO.
Confirmatttr
ei ecclesia S.

Viterbii

secundum rigorem
facta
tibi

juris

potuissemus
quia

in

Laurentii.

inquisitione de te

procedere,

tamen

(Viterbii, xiii Kal. Augusti.) Auditiset inlellectis atiestalionibus etallegationibus universis iu qu.-estione quam venerabilis

super eo quod

castro videlicet

principaliter est objectum, de Cephaludensi, juxta mandatum nostrum asseritur satisfactum, nos ad preces maxi-

frater nuster Joannes Alban^nsis episcopus contra-

me regiasduximussubsistendun:,deattestationibus
taliter provisuri

quod per eas lama nominis tui non poterit denigrari. Quocirca fraternitatem luarn ab ipsiusimpetitione de fralrum nostrorum consiliodecrevimus absolven- n rogandam duximus et monendam, per aposlolica dum, cum nobis per tesles constiterit quod idem tibi scripta mandantes quatenus talem te studeas episcopus tiiii concessil ecclesiam memoratarn. (Jt exhibcre quod apostolicoe sedi fias ex devoto devoSancti l.aurentii posita in
te

te moverat de ecclesia

territono civitatis Novina»,

autern haec

nostra

dilllnitio

perpetuam obtineat

tior et regis celsitudini fidelior

ex

lideli,

curam

et

firmitatem,eam auctoritate apostolica coufirmamus
etpnesentisscripti patrociniocoaimunimus,statuentee ut nulli

sollicitudinem pastoralem diligenter ac fideliter ex-

sequeudo.

omnino hominum

liceat

hanc paginam

Datum

Viterbii, Idibus Julii, pontificatus nostri

nostrae diflinitiunis etconiirmationis infringere vel
ei,

anno duodecimo.

etc, usque incursurum.

PROGESSUS NEGOTII RAYMUNDI COMITIS TOLOSANI.

mihi praeceperit super universis capitulis pro quibu9 excommunicatus fuit vel sum, bona lide sine fraudeacmaloingenioadimplebo, super istis pra-ciManifestum sit univorsis quod anno Dominicae puecapitulns quae hicnomino.videlicet quod pacem Incarnationis 1209, mense Junii, ego Raymundus item quod aliis jurantibus dicor noluisse jurare Deigratia dux Narbona?, Tolosee, marchio Provincise, mitto corpus meum et septem castella, scilicet C juramenta qure feci super expulsione haereticorum vel eis credentium non servasse dicor, item quod Opedam, castrum de Monteferrando, castrum de baereticos dicor semper lovisse eisqne lavisse : item Balmis. castrum de Monartio, castrum de ftoccaquod de fide suspectushabeor; item quod ruplarios maura, caslrum de Furcis, castrum de Argentaria, sive mainadas tenui item quod die> Quadragesimae scilicet FatnavLim, in misiricordia Uei et libera festorum, et Temporum qui securitate gaudere depotestate Eeclesiae Romans domini papae, et bebant, dicor violasse ;item quod adversariis meis, vestra domini Milonis apostolicee sedis lej. ati ad qui se justitiae ofrerebant pacemque juraveranl, satisfaoiendum et cavendum vobis super illis capidicor noluisse justitiam exhibere; iteinquod Judaeis tulis pro quibus sum excommunicatus, et ex nunc publica commisi ofticia ilem quod monasterii conliteor me praefata castra nomine Romanae EccleSancti Willelmi et aliarum ecclesiarum possesibsicB possidere, et eadem quam cito volucritis et nes et ecclesiasinjustedetineo; item quod incastelqniLius volueritis corporalilfrassignabo,et homines lavi ecclesias et incastellatas detineo item quod eorumdemcastrorum,quandiu ipsa caslra in Eccleindebita pedagia vel guidagia colligo vel colligi fasia3 Romanae (uerint potestate, custodibus castrocio ; item quod Carpenturactensem episcopum a rum, sicut ordinaveritis, juramenla faciam securipropria sede depuli item quod de interleclione tatis exhibere, nonobstante fidelitate qua nibil sanctae memoriae Petri de Castronovo suspectus hatenentur. Insuper memorata castra meiseustodianbcor, pro eo maxime quod interfectorem ipsius in tur expensis. magnam familiaritatem recepi item quud VasioCap. II. Forma furamenti comitis (58). is nensem episcopum et ejus clericos cepi vel capi !n nomine Domini. Anno pontilicatus domini feci, et palatium ejusdem episcopi etdomo9 cat.oI mecentii papte Illduodecimo, xiv Kal. Julii. Ego nicorum destruxi etcastrum Vasionense per violenR. dux Narbonae, comes Tolosae, et marchio Protiam abstuli item quod inreligiosas personas mavinciae. sacrosanctis reliquiis, eucharistia, etligno nus violentas injecisse dicor et multas rapinas ciucis Dominicae coram positis, supra sancta Dei commisisse. Suppr iis salnariis et aliis, si qua poteEvangelia corporaliter manu taclajuro quod super runt inveniri, praedicto modojuravi et aliosjurare singulis et universis capitulis proquibusa domino feci, et septem castrorum tradidi cautiones.quorum papa vel ejus legato seu aliis vel ipso jure lui nomina sunthaec: Furcaa, Opeda, lfalmae, Roccaexcnmmunicatus velsum, staboomnilms mandatis maura. castrum Mornacii, Famnns in Argenteria, ipsius domini papaeac vestrifl magister.Milo flomini
I.

Cap.

Prima

obligatio

comitis facla

apud

(57)

Va-

lenliam.

;

,

,

r

;

,

;

;

;

papoe notarie, apostolicae sedis legate, vel alterius legati seu nuntii spdis apostolicce, ila videlicet ut

quidquid per

se, littcras suas,

uuntium

vel

legatum

Ferrandi. Si autem ea, quse circa supradicta capilula e.t alia injunctaroihifuerint.in perpetuum bona lidenon servavero, voloet concedo utseptem
comite Tolosano apud sanctum /Equidium domini Milonis.
in

Mons

(57) ViJe Hisloriam Albigensium, cap. II, (58) In codice quo Castelius utebalur, hic erat ti-

manu

tulus.

Hxc

esl

formam juramenti

facta a Raxjmundo

91

INNOCENTII

III

PP.

REGESTORUM

LIB. XII.

92

supradicla caslra cadaot in

commissum

Romar.a?

\

Ecclesia?,etjus quod habeo incoinitatu Melgoriensi ad Roiaaaam EccleBiam pleoiseime revertatur.Volo eliam et concedo ut persona mca excommunicetur e>t icrra sappooatur ecclesiaatico imeriiicto, et conjuratores mei tam consules quani alii et sucessores eorum ex hnc ipse absoluti a lidelitate, jure, ac servitiu quibus mihi tenentur, Roman.e Kcclesi<e pro leudis et juribus quae habeo in villis, civitutibus, et eastns de quilius eranl tam cunsules quum alii qui jururunt fidelitatein lacerc teneantur parili-ret servare. Jtem sub eodem juramento et eadem [cena stratas publicas securas servabo. Eisdem poenis subjacere volo si praedicta omnia non serva-

tuos facias coram eis conquerentibus justitiam pxhiberi. Item utecclesiasincastellatasad arbitrlum dicecesanorum episconoruai diruas, vel etiam reserves, si quas duxerint reservandas quas dicecesanis episcopis vel aliis Ecclesiarum praelatis ad quos pertinere noscunturcontinuo tradus, utabeis perpetuo possidear.tur. Item praecipio ut ecclesias et domos religiosas in libertate plenana conserves, videlicet quod in eis alberguarius, procuraliones
;

veio vel aliquod pnediclorum.
Cap.
III.

Manduln nnte nbsolutionem.

In nomine Domini. Anno pontificatus domini Ionoceotii papae ll| duodpcimn, xiv Kal. Julii. E^'0 Milo domini papa; nolarius apostolicae stdis lepatus prscipio tibi doinino Raymundo comiti Tolosano sub debito praestili juramenti et sub pcena ejusdera juramenti adjecta ut dominum episcopum Carpentoractensem lam incivitate quara extra pleno jure restituas, et de dainnis daiis tam de rebus quam de Iructibus eidem episcopo resarciendis fidejussores praestes idoneos, et universos cives Carpentoractenses a.juramento quod citra tiiennium tibi vel alii tuo numine praestiterunt absolvas omniuo, et

g

quascunque nullatenus exigas vel percipias.et deiunclis earum episcopisvel aliisrectoribus, ipsas nullo modospolies, necadministrationi earum seucustodiaeoccasionealicujus consuetudinis vel aliquaalia te immisceas, sed omnia sine diminutione aliqua eorum successoribus reserventur. Electioni etiam episcopi vel alterius rectoris Ecclesiae laciendae per te vel per quamcunque persunamnullatenusteadmisceas.nec aliquam violentiam lacias vel impedimpntuin aliquud praestesquo minus electio libere et canonice celebretur. ltem pra>cipio ut pedag.orumseuguidagiorum exactiones tam in terra quum in uquis penitus dimittas, nisi
vel exactiones

quusregumvelimperutorumconcessioneprobaveris
te

habere, nec dimissa guidagia seu pedagia dein-

cepsresumas Item praecipioutsalnarias, ubicunque
habeas.dimitlas; nec alicubi de caetero instituas, necimpcdias liberum transitum viatorum tam in terrisquam in aquis. Item praecipio ut paccm bpu
treug.mi,

munitioneti

quam

ibi

IVcisii fieri

mihi vel cuijus-

secundum quod

tibi

injunctum

1'uerit,

ob-

sero lacias assignari. Item prapcipio tibi subeadem poena ut dominum episcopum,pra=positum el canonicos Vasionenses tam iu castrisquam alus pleno jure restituas, et de damnis datis, aediliciis destru ctis, et rebus aliis, et Iructibus resarciendis eisdem
fide.jussores praestes idoneos.castrum autcm Vasionense mihi vel cui jussero lacias assignari. Itein sub

eadem pcena
vel

tibi

rios.Cotarellos,

pracipio ut Aragunenses, RuptaBramenzones, Blascones, Mainadas,

quocunque alio nomine censeaniur.de totaterra r tua et posse tuo prorsus expellas, nec in alienain terram eos immittas vel alii concedas, nec eorum et universos homines tuos eamdem pacem jurare auxilio tempore ullo ulaiis. Itf-m sub eadem pcena facias et secundum statuta pacis servare. Item praetibi praecipio ut universos Judseos in tota terra tua cipio ut septem castra quae mihi nomine Romanae et posse ab omni administratione publica vel priEcclesiae tradiriisti vel aiiquod non auleras per te vata prnrsus amoveas, nec unquam eos ad ipsam vel per aliam quamcumque personam et si aliquod vel aliam restituas, vel alios Judasos ad aliquum illorum tuerit per quacunque personam ablalum, administrationem assumas, nec eorum consilio ullo cum toto possetuoad recuperandum illud viriliter lemporecontra Christianos utaris. Item sub eodem laborabis, et stutim illud pristinae custodia» restijuramentoel eadem poena tibi praecipio ut stratas tuas. Baec omniatibi praecipio perpetuo observanda, publicas securas observes. Sulvis iis quae dominus et si qua alia super pnedictis capitulis vel uliis pro ]iapa vel ego vel alius de mandato ipsius eodem quibus excomniunicatus fuisti dominue papa vcl tempore vel diversis tibiduxent inposterum injunejus legatus tibi duxerit in posterum injungenda. genda. C*l>. V. Juramentum consulum. C*P. IV. Mandatn posl nbsotutionem. In nnmine Domini. Anno pontilicalus domini InIn nomine Domini.pontilicatus domini Innocentii nocentii papa? III duodecimo, xn Kulend. Julii. papae III anno duodecimo, xiu Kal. Julii. /I.rc sunt Nos consulesAvininnenses de consensu et voluntate prxcepla facta domino comiti Tolosnno postquam domini K. comitis Tolosani pnecisp juramussnpra fuil abtolutus. Egn Milo dominipapaenotarius, apo- [) sancta Dei F.vangelia manu tacla tibi magistro Mistolicae sodis legatus, praccipio libi domino Hayloni domini papae notario apostolirae seriis legato, mundo, comili Toinsano, sub debilo pr.rstiti juraquori bona fide. sine omni inulo ingenio, et sine menti et sub pcena in forma pjusdemjuramenti adomni Iraude consulemus et operam dabimus pro jecta ut haeridiros et eorum monifesle crednntes in posse nostro quod dictus dominus comes tsm per se tota ditionc tua retinens tradendos cum rebus suis qoam per successores suos super iis omnibus pro ad arbitrium signatorum (50) reliquosvero h.-erequibus fuit excommunicatus, quae videlicet eipolicos et eorum credentes cum crucesignnti9 p.t sine nuntur in fornii» sccundum quam ipse antequam illis fideliter in perpetuum pprsequaris. Item praeciabsolvereiur juravit, pareat omnibus rnandatis Ecpio ul haereticos de caetero nullo tempore foveas vel ita ut si clpsiae, etquod ea in pprpetuum servet di fimdas. ncc pis unquam prn?>te9 quod illorum nnn leceril, vel contra venerit maniferonsiliuni vel favorpm. Item pra-cipio ut dies Dominicales et ste, nos ei nulluui consilium vel auxilium se nbsei.iu.ulra^psimn et alios in Laterinp.nsi concilio riequium per nos vel perhomines sivenmicosnoslros signatos nullo unquam tempure violes vel ab aliis aliquatenus impciulcuius, scientes cx hoc ipso dicti pru posse tuo violari permittas. llom praecipio ut cnuiitis dilerto absolutos nos esso a fidelitate, si [fariia tnia el univprsis ecclcpiis et doinibus qua vel servitio illi ullo modi tenebamur; Imo religiosiset miserabilibuB personis juslitiam facias quousque plene paruerit, facimus contra ipsum pro cum fuens requisitus. Item praecipio ut pcr bajulos posse nostro quidquid Romana ccclesia vel ejus
, ;

serves. Item praeeipio ut de te conquereutibus sevei alterius legali seu judicis ordicundum nani vel delegati arbitrium justitiam lacias. Item praecipio ut stratas publicas securas servcs. nec tran^euntes ab antiquis stratis deviare compellas. Item pra?cipio uthaereticosquos dioecesani episcopi velalii Ecelesiarum rectores haereticos, receptatores vel lautores eorum tibivel tuisbajrlis nominabunt, tanquam haereticos habea9. Item praecipio ut pacem a legalis satutam vel deinceps statuendam jures et serves inviulabilitpr serundum ipsiuspacisstatuta,

meum

(59Wide

infra epiet. 154.

93

P0NTIF1CATU8 ANNO
A,

XII,

CHRISTI

1209.

94

nuntius sive legulus nobis mandaverit faciendum,

vinciis totis viribus

non obslantc
si

protegamet defendam.

Si

quis

lidelitute vel juie aliquo vel servitio,

tenebatiiur; a quo tam lum dictus coines nos absulvisiis ct absulvitis, si lorte ipse, ut dictuni est.contra prsecepta qure sibi tucta suntvel fuerint veneril manifeste, Tunc eiiampro jurc sive Bervitio.si quod lnvillis vel custns nostri consulatus et ipsa rivilale habere dignoscitur.lidelilatem llumauie Eecleaire lacicmus, ipsam eidem liduliter et perpetuo servaluri.ltem stratas publicas
ipsi ullo

quo

mudo

aulem contru prrelatum imuiunitatem et libertatem a me indultam ccelei-iis et aliis dumibus religiosis
venire praesumpserit,i|jsiim pro posse

meo

vinliter

cuercebu.Istam auiem cuncessionem et prumissionem feci apud Sanctum ASgidinm anno pontilicatus dommi Iniiocentii III duodecimu, xiii Kul.Julii, ad mandalumetcxhurtationem magistn Milonisdomini
papae notarii, apostolicre sedis legati,

prcesentibus
epi-

dumino Michaele Arelatensi archiepiscopo cun.

secutas servubimus et faciemus pertotum nostri.m disirictum inviolubiliter observari. Item pedugia seu guida^iavel exactiones aliquas a Iranseunlibus per straias vel etiam per Qumina nullatenus accipiemus, nisi quae vel quas antiquu regum vel imperatorum concessione constiterit nos habere. ltem ecclesias omnes et domos religiosas in nostro districtu t.im in civitate quam extra in plenaria servabimus libertate,videlicet quod ab eis exactiones aliquas seu tallias nullatenus exigemus,et dtlunctis earum episcoco vel aliis rectonbus.ipsas vel dornos earum nullo modospoliabunus.nec ailminislrationi

scopis infrascriptis, videlicet Marsiliensi, Avenionensi, Cavellicensi, drpentoractcnsi, ^asionensi, Tricastrinensi, et Nemausensi, et Agathensi, et Magalonensi Lodovensi, Tolusano Biterrensi,
,
,

etdomino archiepiocopo Aquensi,

et

episcopo Fo-

rojuliensi, et Niciensi.et Aptensi, et Sistericensi.et

archiepiscopo Auxitano, et episcopo Aurasicensi,et Vivanensi, et Uticensi.
Cap. VII.

Forma

pacis.

g

nomine Dumini. Anno duodecimo pontificatus domini Innocentii papee III, x Kalend. Julii. Ego
In

earumseucustodiceoccasionealicujuseoosuetudinis vel ali |ua alia.nisi forte rogati ab episcopo vel capitulo, nos iminiscebimus.sed omniasine iliminulionealiqua defunclorurnsuecessoribus reserventur.
Iit

Milo, domini papae notarius, apostolicre sedis legatus, prrecipio vobis domino R. comiti Tolosano et vobis baronibus, scilicet Villelmo et Hu-

goni et

electioni episcopi vel alterius recturis Ecclesiae faciendrc per nos vel pcr quamcunque aliam perso-

nam

nos nullatenus iiumiscebimus,

nec

aliquam

violentiain faciemus vel impedimentum praestabi» mus quominus electis libere ac canonice celebre-

P. Bermundi, Rascabaronibus et coadjuloribus vestris,sub debito prrestiti juramenti et pcena in eodemjuramento adjecta, quatenus secundum slatuta pacis olim a legatis Rumanae Ecclesiae promulgita, inter vos pacem perpetuam obiervetis.eteamdem pacem
tio, et aliis

Raimundo de Baucio,

tur.Item
fuerit,

pacem seu treugj;n,sicutnobis injunctum
tide

vel

oliservabimus. Item, si episcopus persona ecclesiastica nobis aliquos brereticos nonnnaverit vel credentes.vel per nosmetipsos cognoscere poterimus aliquos hreresim prredicare vel facere conventicula aliqua, ipsos persequemur secundum legitimas sanctiones,et eo-

bona

capitulum

vel alia

a vestris hominibus etcoadjutoribuslacialis jurari pariter et servari. Si vero ortre sunt inter vos aliqure quaestinnes vel in posterum lorsitan orientur, per venerabiles patres llugonem Regensem episcopum.apostoiicre sedis legutum,ad hoc de voluntate
et

ipsiusassumptum et Arelaten-em.arehiepiscopum, episcopum Uticensem, et Avinionensem praepositurn, vel per alios qui pro tempore per Ro-

rum bonaomnia

inliscab.nius.Haec omnia singulis -, manam Ecclesiam fuerint substituti, eas statuo annis permanusepiscopinostri successoiesnostros " concordia vel judicio terminari. Salvo in omnibus faciemus juraie.Si quis autem baecjurare noluerit apostolicre sedis mandato.
Cap. In
VIII
.

ipsum tanquam bapnticnm habimus manifestum, nec ejus judicium sive auctoritasvigorem in aliquo
sortiatur. In eumdem
cet

Juramtntum quod
cnstro'um.

prscstiterunt

custodes

modum
et

Nemausenses

jurai rrunl alii consules, sciliSancli sEgidii (60), et mulii alii
'Asec esl

tii

papae

nomine Domini. Pontificatus domini InnocenEgo III anno duodecimo, xu Kal. Julii.

quos exegi.
Cap. VI. indulgentia.

E;o R. Dei gratia dux Narbonae.comes Tolosae,et marchio Provincire.pro animre meae remedioet progenitorum meorum oinnibus ecclesiis et domibus religiosis provinciarum Yiennensis, Arelatensis,
Narbonensis.Auxitanensis, Burdegalensis, et Bituricensisimmunilatem secundum stalutacanonumet plenissimam libertatem concedo (61), ita videlicet

Michael Arelatensis archiepiscopus juro tibi Miloni domini papre nolario, apostolicae sedis legato.quod castra de Monas et de Furcis sine omni malo ingenio et sine omni fraude proposse meo faciamfideliter custodiri.nec

eamdem

castra vcl

eorum

ali-

quod comiti Tolosae vel alii personae restituam vel restitui scienter permittam sine mandato dumini papre bullatis litleris ejus inserto.vel sine mandato tuo vel alterius Romani pontificis nuntii sivelegati
ad hoc specialiter

cum

litteris

bullatis deputati.

quod alberguarias, procurationes, vel exactiones quascunque seu talliasnullo unquam tempore per me vel per alios requiram in eis,etrequirentes sive postulantes pro posse mco fideliter cuercebo. Defunctis etiam eirum episcopis vel rectoribus aliis,
ipsas vel

J)

domos eorum

|>er

me

vel per

ulium nullo

spolialio,nec administralioni earum custodire ocoasione alicujus cunsuetudinis vel aliqua alia me ulhtenus immiscebo; sed omnia sine diminutione

modo

aliqua defunctorum suecessoribus reservenlur.Electioni etiam episcopi vel ulterius rectoris Ecclesiae faciendae per mevel per quamcunque personam me

nullatenus immiscebu, nec aliquam violentiam favel impedimentum prnsstaho quo minus e'ectio canonice ac libere celebretur. Prreterea possessiones omnes etjura ecclesiarum.si quainjuste di-tineo, eis restituo pleno jure.Prnmitto insuper quod omnia jura ecclesiarum etdomorum religiosarum, sicutdecet catholicum principem,in praefatis pro-

ciam

quibus dominus papa.vel tu,vel alius nuntius sive legatus domini papre cum supradicta forma ad specialiter destinutus jusserit, prajdicta castra restituam, nonobstante eo quod eadem castra dicunlur ad meam Ecclesiam pertinere, tempore legitimu mibi tunc assignato rcstitulis tamen prius mihi universis expensis et usurarumgravamiiiibusprocastrorumcustodiatunc factis juramento bajulorum meorum.quns in praedictis castris posuero, absque alia probationc declarandis. Expensas autem de concessione tua inteliigo faciendas deredditibusel omnibus pmventibus cartrorum illorum et mandamenlorum quus de vnluntate comitis, et concessi me, et mandato tuo bajuli mei iliidem percipere debent.jurisdictionem plenariam duniaxat pro castrorum custodia et suflicientibus ad expensas rcdditibus colligendis per omnia exercentes. Porro, si prredicti proventus ad praedicta complenda non sufficient, nec comes nec

Sane

illi

vel illis cui vel

;

(60) In Hist. Albig. cap. 13 legitur S. Georgii. Male. At in codice Colbertino recte Sancti jEgidii.

(61) Haec

clausula deest in editione Catelli.

95

INNOCENTII

III

PP.

HKQE9TORUM

LIB. XII

98

aliquis pro co expensasjuxta voluntalis meae n A nos adjuvet et b«ec sancta omnia.Similiter sub eodem juramentostralae pubMcas srcuras fcrvabimuB raoiina ministravi ril,ego rx mutua pecunia expenet eos,quos episcopi nostri hapreticos nominabunt, Bas laciam nec prirdicta castra lcnebor resiil"ere et recpptatores el lautoreseorum animadversatione donec praedicta; expoiisae cuin omnibus suisgravadebila puniemus. n.iuibus mihi fuerint plenius rrstitutae. Haec omnia In eum lemmodum jwave>unl olii bnronet. sicut supra scripta sunt bona lide scrvabo. Sic me Cap. XI. frxcepta baronum. Deus adjuvet et haec sancta L)ei Evangelia. In nomine Uomini. Anno pontilieatusdomini InEt e^'0 Milo domini papce notarius.apustolicae seDocentii papae Mduodecimo.xiv Kal.Julii.Ego Milo, dis legatus, hanc tidelilatem auctoriute domini domini papoe notarius.apnslolicae sedis legatus.vopapae et Romar.ae Ecclesiae accipiens, concedo tibi, bis barnnitius,videlicet Willelmode Bauoin.Hugoni Michael Arelatensis arcbiepiscope, eadem aucloride Baucio, H.de Baucio, Draconeto, Willelmo artate ul omnia suprascripta possisexigere et perciiiaudi, R. Dauout, Ricavo de Cariumpo, de Laupere et pro tuae voluntatisarbitrio bona firie dispoduno, Willelmo de Lauriuno.Bernarrio de Andusia, nere, volens et statuens te et Ecclesitim tuam inPetro Bermundi, R. de Useci.i, et Decano filio vedemnein super expensis et omnibus gravaminibus stro, R. de Posqueriis.lt. Gaucelini. et Pontio Gauorcasione custo liae memoratorum eastrorum quozelini.sub debito prsstiti juramenti proecipio ut cunque tempore lactis conservari. Ad perpetuam mainadas nullo unquam tempore habealis, item ut auteiD omnium horuin lirmitatem hanc chariam siJudaeos ab oir.ni administratione publica vel privata gilli mei munimine lacio roborari. jwavit Vivariensis episcopus B removeatis omnino, et nullo unquam temporeeos l;i eumdem modum ad eamdem vel ad aliam restituatis, nec alio Jupro castro de Faniam stlri commisso. In eumdem moda?ris ad administrationem aliquam assumatis,nec dum ahbas Montis Majoris procastre de Opeda. In eorum cont-ilio contra Chrislianos utamini.Item ut eumdem modum juraverunt ciiiscopus et prxpositus ecclesias incastellatas ad arbitrium dicecpsanorum Avenionentet pro castris de lloccamaura el de Balepiscoporum diruatis.veletiamreservetissi quasdumit siln commis.us. In eumdem modum juravit Ma~ xerint reservan.las: quae dioecesanis episcopis vel gatonensis episcopus pro castro de Monteferrando. aliis Eeolesiarum praelatis, ad quos pertinere noCap. IX. Jurnmenlum pro principibus crucesignalis scuntur,tradantur,et abeisperpt-tuo possideantur. et exercitu. Item praecipio ut ecclesias et ilomos religiosus in In nominc Domini. Anuo duodecimo ponlificatus libertate plenaria conservetis,vi elicet quod in eis domini Innocentii papae III, x Kal. Junii. Kgo R. albprparias.procurationes. vel exactiones quascunDei ^ratia dux Narbonae, comes Tolosae.et rnarchio que nullatenus exigatis vel percipiatis.rie defunctis Provinciae juro super sancta Dei Evangeha corporaearum episcopis vel aliis rectonbus ipsas nullo litermanutactaquodquando principescrucesignati modo spolietis, nec administraiioni eorumseu cuad parles meas accedent, mandatis eorum parcbo stodiae occasione alicujus consuetudinis velaliqua pcr omnia tam supersecuritatequamaliis quae mihi alia vos immisceatis, sed omnia si diminutione pro utilitate ipsorum et totius exercitus duxerint aliqua eorum succpssoribus reservenlur,et electioni injungenda. episcopi vel alterius rectoris ''cclesiae faeienriae per Hocjuramenlum exigi a comite cum sibi conlra hxreticos crucem imposui. Q vos vel per quamcunque aliam personam vos nullatenus admisceatis nec aliquam violentiam faciaCap. X. Juramentum baronum. tis vel impedimenlum aliquod praestctisquo minus ln nomine Domini.Ponlilicatus dnmini Innocenelectio libere et canonice celebretur.Ilem praecipio tii III papae anno duodecimo, xiv Kal. Julii. Nos ut peda^iorum seu guidagiorum exactiones penitus Willelncus de Baucio et Hugo Irater ejus, et Raidiinilialis, nisi quas regum vel imiieratorum conmundus nepos nostcr, Uraconetus, Guillelmus Arcessione probaveritis vns habere, nec dimissa penaudi, Raimu .dns Dagout. Ricavus de Cariunpo, dagia spu guidagia rieinccps resumatis.Item praeciBertrandus et Lauduno.et Willelmus Iraler meus, pio ut pacem seu treugam, secunduni qnod vobis Beroardus rie Anriusia \Vyi), et P. Bcrmundi fihus injunctum fuent. observetis. Iicm praecipio ut de iiiimis, el Roatagnna de Posquenis, et Raimundus vobis conquerentibus secundum meum vel alterius de Usecia, et liiius mcus Decanus, et Raimundus

Gaucelini de Lunello,et Pontius Gaucelini.juramus tibi magistroMilonidomini papae notario aposUriirar sedis legato.coram sancta Eucharistia et cruce Do-

legativeljuriicisdelegatiarbitriumjustitiarofaciatis. Item praecipio ut stralas publicas securas servetis. Item praecipio ut eos, quos episcopi haereticos no-

minicaetsanctoruinreiiquiissuprasanctaUeiEvangelia corpnraliter manu tacta qm.ri stabimus omnibus mandatis Ecclesiae seu tuis vel alterius nuntii bcu legati doniini papae super istis capitulis quae in-

minabunt.receptatores vel fautoreseorum,tanquam
ha^reticos habeatis.
Cap. XII.
Obtigntto cnstrorum

ba^onum.

feriusexprimuntur.virielicet snper abjuratione mai nadarum perpetua;item super Judaeis ab omni administratione seu officio pcrpelno amccndis et nullo unquam tempore restituenriis.vcl aliis Judaeis ad aliquam admimstrationem nullatenus assumendisjitem super pcdagiis et guid.igiisdimittendis e.t nullo unquam lempore resumendis item super fiace vol treugn juxta mandalum tuum \cl alterius ti domioi papc inetituenda pariter servanda
; ;

£)

item super [ilena eerlesiarum libprtute s°rvanda item snper ecclesiis incastellalis demoliendi^et penilns dimittendi et nulln unquam lempnre inraBtellandis; item superdamnis por nos dalis eccle;

Noscant prassenteset futuri quod anno Dominicae Inc.irnationis 1209, mense Junio, apud Sanctum .iigidium Willelmus de Baucio princeps Aurasirae, et tlugode Baucio.et Raimundus de Baucio reddiderunt pro pignoribus pro se et pro proceribus qui morantur ultra Rhmlanuin.el pro filiisRostagni de Febrano.et pro Bertrando rie Lauriuno,et pro Willelmo fratre ejus, ca^trum de Vitrola, el castrum Montismirnti, et caslrum rie Clarinzaens in manu magistri Mibmis apnstolica^seriis legati.proiniltentes sp stare cjusdem manriato et rognilionirie.capitulis infraeoriptis, sriiicpt rie periagiis etguiria^iis pt rie Judaeiset dp maina.lis et rie ecelesiia incastellatis et earnm libprlatibns.et quod de querelis comitis justitiam pxhibpbunt. Cap. XIII. Endem obtign'io pro nliit barlmibut. Nosoant praesentes et luturi qimri P. Bormundi de Salve, et R. Peleti. el Bisralius de Ucecia, et R. de Posqueriis, et 11. Gaucelini reddiderunt pro pignoribus pro so castrumdeGrefoila,ct castrum de

siis etaliis persnnis, sive liticis sive clericis resar-

ciendis;itpm qood de nobis querelantibus justiti.im i.. libimue. Haec omnia sicut supra scripta sunt, c' in nrnnibus supra scriptisurticulis et aliis.si qui forsilan emerserint, et in cautionibus tibi dandis pro posse nostro fideliter adimplebimus. Sic Deus
(62)

Vide

lib. xv, epist.

220.

07

PONTIFICATUS ANNO

XII,

CHRISTI

1209.

93

Roccaforcada.et castrum do Sado in manu magistri A. magnse person.r fuerint, hxc forma servelur,ut eum litteris aicecesani veritntem rei conlinentibui absolMilonisapostolicas sedis legati.promittentessestare vendi ad aliquem legatorumaccedunl. [)e minoribus mandatosuoet cognitioni depniagiiset Juda?isetde mililibusel popularibus personis hxc fortna servetur. raainadisetdeeeclesiisinrastellatisetearum liherlaut dUBcesanut per sevel per mlerposiiam personam tibtis, ctijuod de querelis comilis justitiam exhibeidoneam ad loca mterdicta accedat, et reeeptU al> omrent. nibus jurameniis quod pareunt man laiis Ecrlesix, Cap. XIV. Mandntum episcopis jactum. prius rxlumulrnlur illi prr eorum lumutatores qui, Arelatensi arcbiepiscopo. iuterdirlo durunte, (uerant tumulali, et poslmodum Pr;esentium vobisauctoritatn mandamussubobercluxato inlerdicto sotemniler tumulentur, nisi noinidientiae virtute ilistricle prrecipimus quatenus ea natim excmnunali fuissent, qui perpetuo Careant qure apud Sancium /Egidiutn his diebus stalutasunt erclesiattica sepullura, et stalim pacem jurare et clericis et laiei.t veslrarum dicecesum solemniter Pt ipsius slntuta servare sub debito juramcnti compelfideliter publicftis, et ea laciatis per excummunilnntur. llrec dicimus observari in locis in qnibus cationis et interdicti sentemias tam in locis quam non sunt baeretici manifesti. in personis inviolabiliter obsorvari. Relaxetis etiam In eumdem modum scriplum est arckiepiscopis et intenlicti sententiam secundum formam in eodem episcopis nliis. colloquio vobis datam.quie talis est De absentibus nominatim excunmunicatis vel etiam interdictis, si
:

LXXVI.
ARCHIEPISCOPIS ET EPISCOPtS ET ABBATIBUS ET ALIIS

g doctrinam impugnent,

ECCLESIARUM PR.ELATIS ET UNIVERSIS PERSONI3 ECCLESIASTICIS QUIBUS HOC SCRIPTUM AB APOSTOLIC.E
SEDIS LEGATIS FDERIT EXHIBITUM.

ecclesiasticam auctoritatem evacuent, et viris ecclesiasticis astruant non esse aliquatenus intendendum, dominis temporalibus

magnifice servientes. Unde.cum videatur consenta-

neum

rationi ut Ghristi milites, qui pro vestris uti-

De

subsirlio

prsesinndo crucesignatis.

litatibus militant, vestris munificentiis recreentur,

(Viterbii, v Kal Augusti.)
Is

qui dat omnibus affluenter et non improperat,

universitatem vestram rogandarn duximus et monendam.perapostolicavobisscripta in rernissionem

qui non solum spiritualia dona concedit.sed etiam

paccaminum injungentesquatenusillam vestrorum
uniusanni proventuum portionem quam venerabilis fralernoster episcopus Re^rensis etdilccti filiiabbas Cisterciensis et magister Milo notarius noster.apostolica? sedis lega'i, quibus super hoc vices nostras committimus, deliberatione proviita duxerint designandam,ad crucesignatorum subsidium assignetis. Alioquin, cum sustinere nolimus ut propter necessariorium defectum praedictorum signatorum exercitus dissolvetur.noveritis noseisdem legatisinjungere utvosadid ecclesiastica censura compellant. Ne vero gravia vobis onera imponere videamur quae

temporalia bona largitur,ita terrenre nobis substantiae

admirationem indulsit ut
in

bona nobis ad
et

vitae

sustentationem commissa
nostro ministerio
eis quasi

necessitatis articulo

proximis dispensentur,

de

iis

de propriis giatiam faciamus quae com-

munia omnibus fecerat jus naiurae. Licet autem ad succurrendumin necessitatibusproximisfidelesquilibet teneantur, personas tamen ecclesiastica?, quibus commissum est patrimonium Crucifixi,obl;gare
ad hoc specialiter dignoscuntur,
cipalius
et eo se potius in

administratione ipsius exhibeant liberales quo prin-

estadopusindigentiumdeputatum.Hincest siquidemquodcumfidelispopulimultitudoadimpuorthodoxae, fidei subersores viriliterseac-

digito nostro

movere nolimus,quantamcunque vos

gratis de vestris proventibus consuleritis portionem

gnandum
sit

nos profecto majorem de nostris offerimus largien-

cingant assumpto charactere Crucifixi.etabsurdum
procul dubio ut qui pro

dam.
[)atumViterbii,v.Kal.Augusti,pontificutusnostri

communi

utilitate labo-

rant,propriis

tantum debeant stipemtiis militarealiquam vestrorum reddituum portionem deputarevos convenit in subsidium eorumdem. Cum enim sacris sit canonibus institutum uttbesauri et alia bona ecclesiarum ingruentenecessitatisarticuloredemptio-

anno duodecimo.

LXXXVII
REGENSI EPISCOPO,
LEGATIS.

ET ABBATI CISTERCIENSI, ET MAGI-

STRO M1L0NI NOTARIO

NOSTRO,

APOSTOLIC.E

SEDIS

nemexponidebeant caplivorum(63,)tunc proculdubio debentplenius dispensaricum periculis occurritur

De eodem argumenlo.

D

(Viterbii, vi Kal.

Augusti.)

animarum

quae falsis

dogmatibus captivata?

in

erroris carceribusdetinentur.cum pretiosior sitani-

ma
in

interitus

multorum corporum nequcat comparari. Illud etiam hoc vobis est subtiliusadvertendum,quod,quamcorpore, ac perditioni unius animae

Ut hi qui orthodoxae fidei zelo succensi ad expugnandain haereticam pravitatem vivificae crucis characterem assumpserunt eo ferventius publicam

causam gerant quo
fili

se viderint

proximorum subsinobis fuit saepe suglaicos constilutos

diis adjuvari efficacius, a vobis, frater episcope ac

visilli

quid ad capiendas vulpeculas quaedemoliun-

abbas, et a nonnullis

aliis

tur vineam

Domini

se accingunt.universorum fide-

gestum quod tam
in terris

clericos

quam

liumcausamagant.utilitatibuspraecipuevirorumeeclesiasticorum insistunt.dum illiquorum intendunt duritiam inter clades bellicas edomare,apostolicam
(93) S.

nobilium qui contra provinciales haereticos sunt crucesignati cogi per censuram ecclesiasticam faceremus ut de proventibus suis saltem unius ann

Greg.

lib. vi, epist.

43; q.

2,

i.2,

oap. 70, Aurum.

99 ad tam sanctum
et

INNOCBNTII

III

PP.

EEGE9TORUM
A. inittendas,

LIB. XII.

100

sunnptuosura opus implendum

diftiscruces'gnati9 portionem decimamlargirentur.

ac

Et quidem commonitorias litteras super hoc nos meminimus destinasse sed, ul a<i id aliqui coge;

habituri ratum et gratum quidquid pio prwide super co duxcrint statucndum. Datum Viterbii, vn Kal. Augusti, anno duode-

cimo.

rentur ad quod erant monitis et exhortationibus inducendi.nobiset fratribus nosiris durum admudum videbatur. Caeterum.ad multarn vestrse suggestionis
instantiam,

LXXXIX.
M4GISTR0 MILONI NOTARIO NOSTRE APOSTOUC.E SEDIS
LEGATO.

quam

ex devotionis credimus fervore

Ma"datur

ei

ut casptum negotium perseguntur.

praecederequera habetis ad explendum obsequium Jesu Cbristi, super hoc committendas vobis duxi-

(Viterbii, vi Kal. Augusti.)

mus

vices nostras, ita videlicet

quod eosdem non
exhortationibus

praecise

tantum addecimum, sed quantamlihet vovidebitur, sollicitis

quod per operis evidentiam declaratur, tanto nobis prudentiam luam reddit amplius ommendatam quanto ccelestis altiSollicitudinis tuae studium,

bis expedire

tudoconsiliicirca

inducatis.ad coactionem,si aliter

unquam
ne,

poleritis

dignoscitur per

commissum tibinegotium raajora tuum ministeriun. operata.Illi ergo

minimc

processuri.

Quod

si

forsan incceplum nego-

qui pertingit a fine usque ad finein fortiter et dispo-

tium nequiverit

quod absit'. occasione tali dissolvatur exercitus et opu9 lam utile deseratur, volumus et mandamug quatenu9 universas personas ecclesiasticss tam regulares quam alias.quibus transmissum ad eos mandatum
aliter

expediri,

g

n it suaviter universa.quique.cum imperet ventis et

mari,f

cit

inturbatione tranquillum,qua3 \alemu9

apostolicum fuerit a nobis exhibitum.ad praestandam illam suorum reddituum portionem quam
cogatis. attentius

eisdemduxeritisdesignandamquaconvenit censura provisuri ut ad compulsionem

discretionem tuam dignis supcr hoc laudibus comroendamus. Licet autem reditus tuus utilis nobis esset et prassentia tua grata.quia tamen in ministerii tui cura multis te fore credimus nonsolum necessa r ium sed etiam frucluosum.devotioni tua; praesentium aurtoritate mandamus quafjratias referentes,

tenus prudenter considerans quod non qui cceperit
sed qui perseveravcrit,salvuserit,etfiuis nonpugna
coronat, hts quae ad

hujusmodi nullatenusprocedaturavobis si suscitari grave scandalum timeatur.Laicos vero.si forte ad coactionem fuerit procedendum, compelli nullatenus volumus absque consensu principalium dominorum. Quod si omnes, etc, duo ve9trum, etc.
Datuin Viterbii,
alia. vi

adjunctum

tibi

speclant

offi-

cium

sollicito

ac solerler intendag, ad illum princi-

palitei

habens absque intermigsione respectumqui

Kalend.

Augusti, etc, ut in

pro sua causa,quam agis.diriget preggus tuos.reddetque tibi mercedis aelernae denarium pro labore,
a nobis etiam, qui non

sumus

tuae devotionis

im-

LXXXIII.
UNIVERSIS FIDELIBUS CONSTITUTIS IN TFRRIS NOBILIUM
QUI ADVERSUS PR0VINCIALE9 H.tRETICOS 8UNT CRUCESIGNATI.

memores,consolationis solatia percepturus.

Datum

Viterbii. vi Kal. Augusti,

anno duodecimo

XC.
NOniLI VIRO R. COMITI TOLOSANO. Hortatur eum ul perieveret in bono.
(Viterbii, vi Kal. Augusti.)

Super eailem materia.
(Viterbii,

vn

Kal. Augusti.)

Gaudemug

in

Doraino etin potentia virtutis ipsius

domini vestri pro defensione fidei orthodoxae quod licet conlra te dudum fuerint multa supgesta personas et res exposuerint ad obsequium Jesu quee famam tuam videbantur multilormiter deniChristi, universorum fidelium communem causam grare.tu tamen, ut eam omnino purgares.totum to agentes, justum est ut a nobis et aliis recipiant nostiis exposuistis mandalis, exhibcns cauliones subsidia opportuna, quibug adjuti tam sanctum et quanta9 et qualesdilectus lilius magisler Milonotarructuosum pro| ositum valeam adimplere Quociica rius noster, aposlolicas sedis legatue, exegit; et universitatem vestram rogandam duximus et mosic qui multis fueras in scandalum.factus e?t plurinendam.in rcinissionem vobis peccaminum injunbus in excmplum.ut circa temaniisDominiviiiratur gentes quatenus pro ejus amore.qui vobis animam D mirabiliter operata. Cum ergo pro certo credamus donavit et corpus et bona omnia quae habetis, imo quod hoc tibi, non solum spiritualiter ad salulem, etiam qui seipsum vobis donavit in preUum ut suo vtrum etiam temporaliter ad profectum debeat resanguine pretioso redimeret nos a diaboli potestate, dundarc.ut amodo interfideles fructifices et abunaliquam portionem de proventibus vesiris, saltem des in pace catholica qui hactenus inter peilidos uniug anni.jnxta depositionem venerabilis fratris dispergebas et con9umebas in bellica c'ade, nobilino9lri Regensis episcopi et dileclorum filiorum tateiu tuam rojrandam duximusot inonendam, per Cisterciensis abbatig et magistri Milonis notarii ap09tolica tibi scriptamandanlesquatenus talem in

Cum

nostri, sedis

apostolicae

legatorum,

tam

hilariter

quam

liberaliter conleratis.ut per harcet alia

bona

titudinis prrrmia

quae.Domino inspirante, feceritis, ad aeternae beamereamini pervenire. Nos enim eisdem legatis vicas nostras in hoc duximut com-

omnibus te studeas exhibere quod nos, qui luum desideramus in Domino commodum et bonnrrm, ad exhibcnduin libi gratiainel favorem mcrito debearnur induci,pro oei to coofidens quod indcbitum
tibi

nolumus

inferri

gravamen.

101

PONTIFICATUS ANNO
Viterbii, vi Kal. Augusti,pontificatus

XII,

CHRISTI

1209.

102

Datum
stri

no-

A

anno duodecimo.
xcr.
ARCHIEPISCOPO,
S.

tum assensu prsdictam ecclesiamSancti Viti proquibusdam ecclesiis et rebus aliis in concambium
vestra duxerat monasterio concedendam. Ad
baec

STEPHANO CANTLURIENSI
De

R.

E.

C*RDINALI.
ettclione episcopi Linco/niensis.

(Viterbii, lv Kal. Augusti.)

autem episcopus proposuit memoratusintentionem suam per responsionem hujusmodi esse fundatam Cum enim pars vestra responderit sedictam ecclesiam ex permutatione facta per Sabinensemepisco-

(64)Super negotio l.incolniensis "leeti non solum

pum

oblinere

quam

etiam publico nitebaturinstru-

verum etiam discretionem spiritus te oportet habere, ne facile credas omni spiritui.sed zelum habeas secundum scientiam, diligenter attendens quod qui nimium emungit, elicit sanguinem,cum tempus el tempus sitomni rei quaj sub ccelo consistit. Unde: Omnia bona in tempore
discretionis spiritum, suo. Tuis ergo consultationibus breviter responde-

mento probare.eonfiteri perconsei|uentiamvidebatur se credere quod ecclesia saepedictatemporepermutationis pertinuit adEcclesiam Sabinensem.cum permutatio inter contractus bonaB fidei computetur, nec cum alio quam domino vel cum eo qui

habetur loco domini
adjiciens quod, etsi

legitime

valeat

celebrari,

confessioni

hujusmodi stare
facere

mus qnod

si

l.incolniense capitulum alias

litteras

B

V(;llet in

q uantum

contra vos

videbatur,

de assensu regio vel noluerit vel nequiverint impetrare, sufficiunt impetrat«,ne forte sub specie consuetudinis approbatae quaerere videatis utilitatem

instrumentum tamen hujusmodi contra se minime admittebat, quod nec labellionis auctorilate, nec
subscriptionetestium dignoscituressefulcitum.Sed ad hoc pars vestra respondit quod,eum procurator

magis propriam quam communem Si autem electus canonic;im purgationem obtuleritsuper iisdequibus
probabiliter est suspectus vel

publice infamatus,

purgationem ejus accusatore deficiente recipias, moderandoipsam cum quintaprobabilium persona-

modum exceptionis objecerit, non videbatur ex adverss partis intentione luisse conlessus; quia juxta legitimas sanctiones, qui exceptione utitur,
id ia

non asstimatur de intentione adversarii, cum quo
agitur,confiteri,adjungens quod,etsi permutationis

rum

ordinissui

manu. Quod

si

nec

inquisitionem
iis

subirenec purgationem exhibere voluerit super
vel publice

de quibus, ut diximus, probabiliter est suspectus

infamatusimpedientibus promotionem
si

tempore ccenobiumFarfense crediderit dictam ecclesiam Sancti Viti ad Sabinensem Ecclesiam perti. nere, procurator tamen prasdictus ex certis causis
seu veri»imilibus conjecturis
credulitatem

ipsius secundunc canonicas sanctiones, electionem

suam

ejus poteris de jure cessare.Ad haec,
ses canonici prwcepto tuo juxta
nostri parere noluerint, in eos
tes et

Lincolnienrj

postmodum

potuit taliter informareut nunccrederet

formam mandati tanquam inobedien-

contumaces canonicam poteris proferre censuram.Caeterum, ha?c omnia tibi noveris non tanquara delegato, sed quasi ordinario, esse rescripta.
Datura
cimo.
XCII.
Viterbii, iv

eamdem ecclesiamad bahinensem Ecclesiam tunc temporisnonspectasse.Porromemoratusepiscopus, ad probandum quod jamdicta ecclesia ad se in temporalibus pertinebat,

quosdam

testes induxit,

per

Kal.

Augusti,

anno

duode-

quos nitebatur ostenderequod tamdictam ecclesiam quam molendina,terras et alia bona ejus Sabinenses
episcopi dintius possederunt,de
tatis arbitrio libere
illis

pro suae volunlue-

disponenda.
per

Quidam quoque
aliquos
vester

ABBATI ET CONVEVTUI FARSENSI. Absolvuntur ab impetitione episcopi Sabinensi.
(Viterbii,

testesad

probandam prasscriptionemex veslra
;

runt parte producti

quorum

u Non.Augusti.)
frater
filiis

(65)Cum venerabilis episcopus coram dilectis
Sinclae Anastasiae
Luciae ad septa solis
sibi et

noster Sabinensis
et

procurator asseruit sufficienter ostensum quod a nonaginta annis eamdem ecclesiam cum molendinis
et aliis

nostris Rogerio titul;

presbytero

Pelagio

Sanctas

in

diacono eardinalibus,

quos

R.procuratori vestro concessimus auditores ecclesiam Sancti Viti de Granica cum suis posses-

,D

bonis ejus vestrum monasterium possederat quiete>ed ad hoc pars episcopi respondebat quod etsi quidam testes de nonnginta annis deponero videantur, quia tamen de juris ordine terapora(66) schismatumquajtemporibusbonae memoriae

sionibus et suis pertinentiis petiisset,asserens eamdem ad se tam in spiritualibus quam teraporalibus
pertinere,

Innocentii et Alexandri

Romanorum
nostra

pontilicum
indulgentia

intercessisse noscnntur, et de
speciali episcopo

idem procurator, nondum ejusdem episcopi intentione fundata, praepropere sic respondit,
quod,etsi dicta ecclesia

radi

dudum

fueritEcclesiae Sabi-

ejus

memorato concessa tempus Conquondam Sabinensis episcopi, cutn propter absentiam, i|ui pastoralem curam gessit in

nensis,eam tamen episcopus non poterat vindieare quam ex permutationiscausaFarfensemonasterium
obtinebat, ad hoc

EcclesiaMaguntinensi.et illorum incuriam quibus
Sabinensis episcopatasdiversistemporibusfuitcura

probandum quoddam exhibens

commissa.ejusdem episcopatus jura neglecta
rint.debeant de computatioiie subduci,

fue-

instrumentum, in quo contineri prima facie videbaturquod Theodo episcopus cum suorum sacerdo(64)Vide supra epist. 56. (65) Vide epist. seq.

cum eum-

dem

episcopurn in eo statu quoad defendendaSabi-

(66) Vide supra lib. xi, epist. 84, 167.

103
nensis episcopatns jura

INNOCKNTII IU PP. RBGESTORUM

LIB. XII.

104

quem

duxerimus reponendum idcm Conradus Sabinen3is Ecclesiae praesulatum accepit, residuum temporis procul dubio ad legitimae praescriptionis limitem minime pertinuebat.Super iis igitur et aliis propohabuit quando
sitis

\

ea petitoriura

intentando,
quia,

allegawt

ante

omnia
con-

jus

commune,

cum

eadeip ecclesia

sit

slructa in Sabinensi diaecesi, ut dicebat, sub ipsius

debebal consistere juxta canonicas sanctiones. Ve-

coram cardinalibus supradictis deliberatione
Iratribus nostris hubita, inielleximus supra-

cum

dictumepiscopumtntenlionomsuatn minimefundavisse per depositioncs testium vel procuralorissu-

negatum eamdem idem episcopus ad hoc probandum privilegiuin bonae memoriae Anastasii papae praedecessoris nostri coram ipsis exhibuit, in quo mons Tancia pro Sabinensis
lui^set parte

rum, cum ex vestra

ecclesiam

in praedicta dicecesi

constitutam,

praemissun est, tionem objiciens, de intentione adversae parexce) tis non intelligitur fuisse confVssus, vel etiam per
pradicti respnnsionem, qui, sicut

episcopatus termino ponitur.et intcr alias ecclesias
Sabinensis episcopatus
geli

endem

ccclesia Sancti

An-

instrumentum ex adverso exhibiium, cum in eo Theodo episcopus, a quo permutatio facta proponitur, non dicatur episcopus Sabinensis.quanquam in transcripto quo procurator utebatur appositum fuerit Sttinen. per vitium falsitatis. Licet autem
falsavit,quia

numeratur, ac in praedicto monte diritur esse constructa,hocidem perpublicuminstrumentumquo procurator vester utebatur ostendens.in quo dicitur
quoddictaeccle^iaritaestinterritorioSabinensi.eum
-n

Sabinensisdiaecesis longeamplius quara Sabinense territorium extendatur. In temporalibus quoqnead

nimis excesserilqui transcriplum illiu9 instrumentt tamen delictum personae non debet tn damnum Ecclesiae redundare, ac non solum ante

idcm episcopus nitebatur ostendereper publicum instruinenlum.in quo continetur expresse. Joannem episcopum Sabinense dictam ecclesiam perlinere

6entenliam,veruinetiam post.objici potest exceptio falsitatis, cum falsorum instrumentorum praetextu
lata sententia

sem
post

(69)

Hugoni Farfensi abbati

et

duobus persnnis
pro annua

ipsumGualdum

Pontianelltim,in quo est dicta

usque ad

viginti

annorum

spatiura

ecclesia.cum suis pertinentiis locavisse

valeat retractari, veritate comperta

vestro

monastcrio praejudicium

noluimus ut id generaret Quia

vero uobis constitit supradictam ecclesiam Sancti Viti constitutam esse in dicecesi Sabinensi, episcopale jus in

omnibus
in

spiritualibus
illis

eidem episcopo

adjudicavimus
subtracta,

eadem,

duntaxat exceptis
di^noscuntur esse

quae per authcntica

scripta

ei

cum

per privilegium vel praescriptionem

quatuorsolidorum Papiensem pensionein Assumptione beatae Virginis persolvenda. Sed pars vestra proposuit instrumento praedicto nullam BdetXI penitus adhibendam propter superlinearem scripluram et rasuram in loco 9Uspecto factam, ubi videlicet adnotatio temporis reccnsetur Kuit insuperex episcopi parle propositum quod cutn (70|ecclesiae Saiirti Angeli nomine multn tempore fuerit certio pensio

legitimam nullatenus protiarelur exempta. Verum quia niclus episcopus, qui eamdem ecclesiam sibi quoad temporalia vendicabat, munitum se super hoc prajscriptionelejiitima non ostendit.quanquam probaverit episcopos Sabinenses bona ejusdem ecclesiae aliquando tempore possedisso, vos ab impetitioneipsiusq ioad temporalia cjusdem ecclesisesenteniialiierduximusabsolvendos. Nulli ergo,
etc, hanc paginam nostrae dillinitionis inlringere,

"

ccclesiae

Sabinensi soluta, tnanifeate liqocbat
ecclesiam,
a

ad

eamde.m

qua.

locatio

facla

fuerat

fupradictam ecclesiam jure proprietario pertinere.
Praeterea.cum bonae meinoriae Lucius papa praedecessor noster injunxerit Sabinensilius nt a
I

rccupe-

ralionemTanciae.qunm eo tenipore tenebatis.inlenderent, et per eosdem Petro de Bono lunc Sabinensis episcopus
procuratori
ecclesia Sancti Angeli fuerit restituta,

tam Tancia quam el vos eamdcm ecelesiam postea duxeritis orcupandam.ejusvel ei, etc, usque incursurura. dem erat episcopo reslituto facienda, sicut idem Datum Vitorbii, n Non. Augusti, anno duodeepiscopus eaomnia per idoneos testesassereba! cimo. probata. Ad haec autem procurator rcspondebat XCI praedictus quod,etsi quidam tesles se vidisse depoEISDEM. De endem re. nanl ecclesiam Sancti Angeli pensionem quatuor (Viterbii, n Non. Augusti.) D solidorum Sabinensi episcopo persolvisse, nullum lamen ex hoc vestro monasterio poterat praejudi(67) Cum venerabilis frater nostpr Joannes Sacium gcnerari, cum non appareat prnsioncm binensisepiscopuscoram dilectis filiis nostris Roipsam ex parte mooasteri fuisse solutam. Quangcriotituli Sanct8e Anastasiae presbytero el Pelagio quam etiam testes asscrant se vidisse mulSanctaeLuciae ad septasolis diacono cardinalibus, toties praelaxatam pcn9ionem exsolvi, non tamen quos sibi et Ricardo procuratoriveslro concessimus ostenditur tanto tempore praestita quod usque ad auditores, ecclesiara Sancti Angeli dc Tancia (68)
i

.

cum

suis possessionibus et

pertinentiis petiisset,

prae9criptionem legitimam porrigslor.

lteui,

9irut
s-ulli-

asacrens

eamdem

ad se lain in spiritualibus

quam

ad

rci propriae

probationem localiofacta non
pcrceptio pensionis.
S.

teinporalibuspertinere,primo possessionem etpost(67)Cap. t um venerabiiis, De relig. domib. quarta Collect. Canlix. (69) Vide tom.I Ital. saca, pag. 182.

cit.ila

nec solulio nec

Licet

168) ln

(70) In quarla Collerl. ab ecclcsia monasterii vettri multo tcmnore.

A.

nomtne

105

PONTIFICATUS ANNO

XII,

CHRISTI

1209.

lOti

etiam idem Lucius praedecessor noster snprasoriptum irandatumSabinensibusdederitcircumventus
credens. proutei suggestum fuerat.ad Sabmensem episcopatum proedictum locum et eeclesiam pertinere.ac Karfenses monaehi populsando injuriam ab eisdem Snbinensibusirrogatnm retinere curaverint ecclesiam memoratam.propterhocnonerat episcopo restitutio lacienda rnaxime cum e vicino contrariam esset sententiam super petitorio excepturus,et qui petit quod redditurus est, dolum faceredigno;

^

libere possidere, sed iidem non solum preces non admisernnl ipsius.verum etiam noluerunt aliquatenus sustinere quod ipsum quisqiiainarchipiscopum nomiDaret,asserentea neminem in suo districtu nisi

Venetum debere

vel

posse perfrui ecclesiastica di-

gnitate, nisi forsan de ipsorem consensu exstiterit

ordinatus.Cum igitur haec.si vera sunt.in prsejudicium sint libertatis ecclesiasticae attenlata, discretioni vestrae per npostolica scripta

mandamus

qua-

tenus praedictos ducem

et

populum Venetorum ut

scatur,sicut in civilibus legibus continetur. Medietatem quoque oblationum specialium quorumdam dierura idem episcopus in eadem sibi ecclesia vendicabat, quam eidem de plano procurator vestri

ipsum

in

archiepiscopatu praedicto, prout ad ejus

ollicium pertinet,permittantlibere minislrare.praecipientes rectori et Venetis apud

Duracium commoKcclesiae
praefato et

rantibus ut restitutis

bonis Duraciensis

monnsterii reeognovit. His igitur
quai

et aliis intellectis

universis, eidem super archiepiscopatu

coram cardinalibus supradictis pars utraque pertinentiisejus nullam interant molestiam vel gra" proponere procuravit.quia nobis constitit supradivamen, moneatis prudenteret efficaciter inducatis, ctam ecclesiam Sancti Angeli constitutam esse in ipsos ad hoc, nisi aliquid rationabile quare id fieri
dicecesi Sabinensi, de concilio

fratrum nostrorum
illis

non debeat objectum

fuerit et

ostensum,per ctmsucompelleotes. Quod
etc.

episcopale jus inomnibus spiritualibus eidem epi-

ram ecclesiasticam sublato
si

cujuslibet contradictio-

scopo adjudicavimus

in

eadem,

duntaxat ex-

nis et appellationis obstaculo

ceptis quas per authentica scripta ei

digroscuntur

non omnes.

etc.

duo veslrum,

esse subtracta. hoc ad cautelam expresso, ut

me-

DatumViterbii, xv Kal. Septembris, pontificatus
nostri

dietaiem oblationum praedictorum dierum,qufesicut

anno duodecimo.

dictum

est, ipsi

procurator recognovit jamdictus.in

XCV.
ALB4NIENS1 EPISCOPO.

eadem ecclesia percipit [percipiat] annuatim Quia vero instrumentum praediclum.per quod episcopus supradictam ecclesiam intendebat sibi quoad temporalia (71) vindicare, ad faciendam sup^r hoc
fl-

De eudem
(Viterbii,

re.

xv Kal. Septembris.)
Duraciensis

Ex

litteris venerabilis fratris nostri

dem invalidum

esse cognovimus,

utpote

propter

archiepiscopi nostris est auribus intimatum quod

suspectum, vos ab impetitione cum Ecclesiae Duraciensis canonici e.umdem in aripsiusquoad temporalia ejusdem ecclesiae senlen- C chiepiscopum elegissenl,et venerabilis Iraternoster tialiter duximus absolvendos, eidem super hoc siConstantinopolitanus patriarcha eleclionem, eic.ul lentium imponentes. Nulli ergo, etc.hanc paginam in alia us<?ue rectorVenetorum apudDuracium comnoslrae diffinitionis, etc. usque incursurum. morantium, etc. ul in aliausque recedere coegit ab Datum Vilerbii xiNon.Augusti.anno duodecimo. illa. Cum igitur haec, si vera sunt, in praejudicium
praedicla dejure

XCIV. PADUANO ET CENETENSI EPISCOPIS. ET ABBATI SANCTl
MARTINI DE COLLE CENETENSIS DIOECESIS.
Scribilur pro nrchiepiscopo Durnctensi.

sint libertatis ecclesiasticae
tuae perapostolica scripta

attentata, fraternitati

mandamus quatenus me-

moratum rectoremet Venetos apud Duracium commorantes, ut restitutis bonis Duraciensis Ecclesiae universis, eidem super archiepiscopatu praefato et pertinentiisejusnullaminferant molestiam vel gravamen, prudenter moneas et inducas,ipsosab hoc,
etc.uf in alia usque compellens.

(Viterbii, xv Kal. Septembris.)

Ex

lilteris

venerabilis fratris nostri

Duracicnsis

arcbiepiscopi nostris est auribus intimatum

quod
in

cum

Ecclesiae

Duraciensis

canonici

eumdem

archiepiscopum elegissent.et venerabilis frater noster Constantinopolitanus patriarcha electionem
confinnasset ipsius et in

Datum
decimo.

Viterbii, xv Kal.

Septembris, anno duo

episcopum consecrasel, q

XCVI.
NOBILI VIRO MICHALICIO CUMINIANO ROMAXMS.

eumque
rector

direxisset ad regimen eeclesiaememoratue,.-

saurum

Venetorum, qui domos, possessiones, theet alia bona dictae Ecclesiae occuparal.non permisit euindem Duraciensem ingredi eivitalem nec in ejusdem territorio commorari, et cum quadamvice tanquam extraneus eamdem civitatem intrasset, ipsura per suos satellites recedere coegitab
illa

Super eadem maleria.
(Viterbii, xviKal. Septembris.)
Si te

servum recognoscis
filios et

illius

quas servos suos

adoptat in

coronat in reges.ipsius sponsam

quae a dextris ejus in vestitu deauralo consistit.non

solum

:propter quod accendens Venetias.a nobili viro
et consiliariis ejus

te convenit non oUendere, verum etiam honoribus praevenire. Indeest quod nobilitatem tuam

duceVenetorum

bumiliter petiit

utarchiepiscopatumpraeJictum ipsum permitterent

rogaraus atientius et monemus.per apostolica tibi scripta mandantes quatenus venerabilem iratrem

>i) In

quarta Coliect. Spiriiuulia. Male, Codex Colbert. habet temporali.
P.ATiiOL.

CCXVI.

107

INNOCENTII

III

PP.

RKGESTORUM
A

LIB. XII.

108

nostrumDur.iciensemarchiepiscopum possessiones quas ejus Ecclcsiuin turra tuaoblinere dignoscitur permittus pacilice possidere, fructus quos ei illis a
morle praedecessoris ipsius
iliceris

q uod procurator episcnpi sic respondit quod dicta venditio non in monasterii dptrimentum sed utili-

percepisse sibi

tatem potius tacta fuit.cum de centum libris denariorum veterum solutorum pro ipsa.qui longe cbariores erant usualibus denariis qui
utiliorcs possessiones ad

restituens universos.ejus intuitu qui

bonum

irreprae-

nunc currunt,
einpts utihtatem conlidelium

muneratumaliquodnonrelinquitetmalumnon lerit impunitum.

fuerint, et residivi in
vcrsi.

opus ejusdem

monaslerii
loci

Datum

Viterbii xvi Kal. Septeinbris.ponlificatus

Praterea deconcilio fratrum
dictus praedecessor tuus

et

mo-

nostrianno duodeciiuo.

naslerii

ad

bujusmodi

XCVII.
ABBATI SANCTl PETRI DE LlNGRARIGi, ET ARCHIDIACONO
DURICIENSI.
de eadem xvn Kal. Septembris.)
re.

alienationem processit, sicut evidenter arguitur ex instrumenti tenoresuper ipsa confecto.Sed boc ultinium tu prursus inticians,ad
est respundelias
id quod praemissum abbas in inslrumento profiteaturvenditioneiu bujusmodi sefecissede fratruin suorum et fidelium voluntate, de illoruin ta-

quod

licet

(Viterbii,

Querelam venerabilis

fratris nostri

Uuraciensis

archiepiscopi recepimus continentem quod nobilis vir DamelriusjudexAlbanorum quasdam possessio

B

™n
lio

assensu uonconsUt.quem intercessisse tabelteslatur. Adjecit insuper procurator
loci

non

quod
bunse

nes Ecclesiesusacalia bona contra justitiam detinet occupata.

cum Ricoverus olim abbas ejusdem
memoriae
C.

inovisset
et

Unde

ipsi nostris

dedimus
et alia

liiteris in

super boc Lucano episcopo quaestionem,

mandatis ut possessione3 ipsas
bus perceptisex
tuat, ut tenetur.

cum

fructiresli-

eis archiepiscopo

memorato

Quocirca discretioni vestra? per apostolica scripta mandamus quatenus si dictus Dametrius quod mandavimus neglexent adimplere, vos eum ad restitutionem ipsorum per censuram apostolicdm appellatione rewotajustitiamediante,
cogatis.

papa praedecessor noster Wlterrano episcopoet prioriSanctitridianiLucanensiset magislru J. Pisano canonico, quibus causnra ipsam commiserat, injunxisset ut ante on.nia laborarent

ad

compositionem amicabilem facieadam.perquosdaro prudestes viros fuit compositum inler eos.ita quod dictus abbas trecentis et duabus libris abepiscopo de novo receptis, de consilio etassensu G. presbyteri ecclesiae

Datum

Viterbii.xin Kal. Septembris, anno duo-

Sancti Blasiide Bibon, ut dicebatur,

decimo. Scrtplum

est

eidem nobili super hoc.

ad monasterium pertinentis, et Rusticellis Castaldionis, HugoliniGuidonis, etquorumdam alinrum
fidelium ejusdem monasterii, ut dicebaut, linem,

Datum,

ut in alia.

XCVIII.

C refutationem, transactionem
pctendo
fecit

et

pactum do non
Processu
et

MARTINO ABBATI ET FRATRIBUS M0N4STERII 6ANCT.E
MARI.E DE SERENA.

de

omnibus
inter

supradictis.

quoque lemporis

Lucanum episcopum

mo-

De revocalione alienationum.
(Laterani, IV Idus
Martii.)
In noslra praesentia constitutis tibi.fili abbis, et

dileclo

filio

F. venerabilis fratris

nostri

episcopi

Lucani procuratori de rato litteras exhibenti audientia benigna concessa, tu alienationem integrae medietatis Podii rastelli, curtis de Monte castello, cum omnibus cisis, casalinis, terris et rebus ad
praedictum castellum e.tejus curtem pertinr-ntibus, et cum omnibus casis, casinalibus. terris et rcbus

nasteriumtuumsuperpraemissisquaestionesuborta, coram abb.ite Sanctae Marias ile Masio et Mercato judice arbitris electis a partibus Aimericus abbas praedictis loci, sexaginta octo libris ab episcopo Lucano receptis, cum consilio et assensu H.monachi,

quorumque fidelium moconiodoquo Ricoverus abbas feceratumnia refutavit. Unde cum composilionem pradiclain idem prasdecessor nosler postmodum
A. conservi, et laicorum
oasterii, ut dicebant

confir narit,

suam
;

ad id

intelligitur

praestitisse

quas dictum monasterium ullo modo habetvcl
'

re

auctoritutem
SU32 littens
.
.

praesertira

cum usque adeo conven-

quirere notest a Cecina usque ad Arnnm et usque 4 , .,. . ,, ,]• „ curle do colle Carelli, et in sd E sam: scilicet loco et curte de Taverle, ac in curtibus de Pndule,

m
.

D

tionem illuinduxeritapprobandam utconfirmationis tenorom ejus dc vcrbu ad verbum fe.. cerit adnoUri.
Praeterea corara magistris B. et C.

deCapanule. de Sancto Petro de Camuliano, de Ceule. de Perignano, de Lucagnauo, de Lavaiano, de Miliano, de Aqui, de Morrono, de Scupeturo et de Cumulo, a Cuidone praedeccssore tuo Lucano
episcopo dudumfictam
petiisti

Pisani cano-

nicisjudicibus delegatis a nobis ad observationem

compositionis ipsius pcenainterposita teastrinxisse
dicebet.

Unde

flrmiter asserebat te

contra

vendi-

humiliterrevocari

;

allegansvenditionem ipsam in enormen raonasterii laesionem, cura ultra quintupluni fuerit tunc deceptum, et contra forman canonicam,ut|>ote cui nec
superioris auctoritas,
id est

tionem et compositiones precdictas nullatenus audiendum, sed potius cundemnanduiu ad pcenam

tum

in alienationis

contractu

quam

in

ronpositio-

Komani

pontilicis.cui

nullo mcdio suberat nec consensus seu subscriptio

nibus coinprehensam. Wrum ex parte lua fuit ad praemissa responsum quud per coinpositiones hujusmodi laedi inonaslerium non dchebut, tum quia
ipsisqurespecieui alionalionibuspraeluuduuti.ee su-

mouacborum

accessisse dignoscitur,attentuUm.Ad

109

P0NTIFICATU3 ANNO

XII,

CIUUSTl

120'.».

110

pprioris anctoritas ree capituli concensusncceseit,

A

tnm etiam
tam

ctsi prredicti

abbates pecuninm compo-

venriitionis elapsi sint, quia tamen cum quirto anno pontilicatus ejusdem C.praedecessoris

tempore

nendo rereperint.nibilominus tamen monasterium in prima compositionequam etiam in secnnrio ullra quariruplum laeriehatur: quori facile probari
posse riicebas.Sed nec obslare poterat ronfirmatio

nostri

coram judicibus
praeriiclis

a sede apostolica delegatis

super

possessionibus lisfuerit conteatata,

tam quatuordecim unni a temporenotae litiselapsi quam etiain tempus vilae illicite alienantis debent
juxta sanctiones canonicas de computatione subduci, residuum temporis ad quudraginta annorum

praelibuta.utpotepernimiami'jusdt'm praedeeessoris
nostri

oacupalionem
ex

obtenta

:

compositionis jusserit arinotari,
henriere nequiverit

tenorem cum tamen rieprequi
licet

limitem non aecedil. His igitur
quae

et

aliis

intellectis

eodem quam

graviter

mo

tam

tu

quam

parsaltera proponere curavistis,
alienutionera
suprariictas

nasterium laedebatur.absque alterutrius partis
concessisse Sic etenim in jure
civili

in-

de fratrum nostrorum consilio tam

juria vel jaetura confirmationem illarr intelligitur

quam compositionesetiam
tentialiter

duximusreiis

reperitur ex-

vocundas, procuratorem prasdictum super

sen-

pressum,qucd

si

quis a

principe simpliciter im-

condemnantes,

ita videliiet

ut tam ad

peiraverit ut in publico loco aedilicet,non est intel-

ligendum ut cum incommodo alicujusid fiat, nisi forsan et hoc fuerit impetruium. Et ideo cura
rescriptum
contra jus
elicitum,
nisi

g expensarum quae

reeuperationem supradictae pecuniae quam etiam pro meliorationererum monasterii
forsitan factae sunt

idem episcopus, cum
Nulli ergo

voluerit,

tale

sit

quod petenti prosit nec
debeat refutari,ex
episcopus

omnibus conlirmatione hujusmodi dictus
laedat alium,

ab

suam justitiam prosequatur. hominum liceatbanc paginam
infringere vel
ei,

omnino

nostrae diflinitionis

etc.

usqae incursurum.

commodum

consequi non debebat.

Datum

Laterani,iv Idus Marlii,pontiIicatusnostri

Praelerea

irrefragabili

argumento

videbaris
nostri

anno duodecimo.

ostendere quod

intentionis

praedecessoris

XCIX
EPISCOPO ET
F.

compositionem praedictam in dispendium monasterii confirmare. Cum enim post modicum temporis dictus praedecessor tuus, qui praenon
existitit

ET

8.

ARCHIDIACONIS

SALAMANTINIS.

Confirmatur sententia lnla pro monustvrio
Co/embriensi.
(Viterbii,
iii

dicta distraxerat, super diversis fuisset excessibus

ineusatus, et

Suanensis episcopus de
veritatem.ac

mandato
super

Non. Augusti.)
et

convenlum mouna confessus est coram eo se medielatem Montis Ca- q e t M. et I. presbyteros, G. I. P. et M. diaconos et stelli et trium illarum pro trecentis duodecim libris P. 1. et M. ac quosdam alios clericos capelloe moet una cultra Lucano episcopo vendidisse, ipsum nasterii memorati ex altera, quos ad praesentatioInter dilectos
filios.

ejusdem praedecessoris nostri inquisisset
illis

priorem

plenius

pro eo praecipue quod

nasterii Sanctae Crucis Colembriensis ex parte

ab administralione removerit, abbatiae riictus praedecessor noster quod a Suanensi episcopo factum
fuerat

nera

eorumdem

prioriset fratrum ad titulum ipsius

approbanJo mandavit ut quamvis venditioepiscopo conlirmasset, nihilo-

monasterii dicebatur venerabilis frater nosler Colimbriensis episcopus ordinassc,super ordinalione

nem factam Lucano

ipsorum

et

restitutionis sententia adilecto

filio

ma-

minus tauien idem episcopus super possessionibus
ab abbate praedicto emptis taliter cum substituto componeretnead eumpropterid querimoniapcrferretur. Fuit insuper ex tua

gislro P. priore Sanctae

Mariae Montis

majoris et pro eis

conjudicibus suis auctoritate

nostra lata

exoi ta materia quaestionis, post altercationes
tiplices et varias allegationes propositas

parte propositum quod

mulcoram vefiliis

monasterio nocere non poteratquod tu nupercornpositionem ipsam promisisli coram supradicti delegaiis a nobis judicibus observare,cum hoc niinis
incaute in
tui

nerabili fratre

nostro episcopo

et

dilectis

monasterii laesionem absque

nostra et
rj

capiluli

conniventia

promisisses. Sed ad hoc
a

pars altera respondebat quod etsi

principio conlit-

Zamorensibus, quibus ultimo commisimus causam ipsam, quasdam ejusdem Colimbriensi3 episcopi litteras exhibuerunt duo ex clericis memoratis, videlicet P. Bartholomasi et J. Nunonis, in quibus continebatur expresse quod
decano
et

car.tore

sensam

capituli

non habuerit,

postea tamen

P. Colimbriensis episcopus

ad titulum monasterii
prioris et con-

non fuerint judicibus praesentatae. Verum tu hoc prorsus inficians allegasii quod cum no'jis de promissione hujusmodi postea constitisset, nos nolentes qnod
teras super hoc obtinuit ab eodem.licet

S.mctae Crucis et

praesentationem

ventusejusdem promoveratquosdam clericos.unum in Presbyterum, etaliosin diaconos et subdiaconos
et

Ostiaros,

quorum nomina

in suis

litleris

expri-

incuria vel delictum personae in

damnum

Ecclesiae

redundaret, dictis dediraus judicibus in praeceptis
ut juxta

mebat, inter quae videbanlur praescriptorum clericorum nomina conlineri, quibus in ejus praesentia

mandati nostri tenorem
de qua,
licet

in negotio proce-

dere non tardarent. Sed nec quadragenaria
scriptio,

praefacta

perfunctorie, mentio

fuerat,locum sibi poterat contra monasterium vcndicare quia licet quinqunginta et unus anni a
;

competens luerat bcnelicium repromissum.Cumque fuisset a priore et fralribus allegutum easdem litteras nunquam de conscientia episcopi emanasse, ac super hoc fuisset aliquandiu liligatum, in hoc demura partespariter convenerunt,ubrenuntiatisom-

111

INNOCENTU

III

PP.

REGBSTORUM
A

LIB. XII.

112

nibus quae gesta crant in causa ut si Colimbriensis episcopus tenorem recognosceret liiterarum, ipsi j udices juxta suum arbitrium facerent

cpi>copus euper eodera faclo transmisit litteris quibus pars monusterii ut-a fuerat, sicut idem episcupus asserit, omnino ccmcordet,a quibus cle-

quibus praedicta sententia lata si vero non recognosceret tenorem earum, ex toto absolverent priorem etconventum ab impetitionibusclericorum. Cum autemjudices certiorari perdictum episcopum petiissent.licet episcopus nimis obscure primitius rescripsisset, postmodum tamen nimis intricato respondit hoc modo Hecordamur quosdum clericos ccclesix Sanclx Crucisad iitulum monasterii et pneclericis ipsis, pro

ricorum

litteras

non

est

dubiuiu discordasse.
iitteras

fuerat, in monaslerio provideri

;

Caeterum proourntor clericorum easdem
tenoris
fuerat

fuisse falsatas prorsus inlicians.proponebatalterius

luisse litteras quibus monusleriura

usum

quaa ad nos Episcopus destinavit, adjiciens quod etsi ejusdem tenoris forsitan cxtitis?ent, contra sententium tamen auctontute
sint
illae

quam

:

apostolica

promulgatam in pra?judicium clericorum credendum non erat, episcopo in hac parte, cum
non juratus extra judicium testimonium dederit.et
sit in

sentaiionem

duorum

vel

irium canoniccum ejusdem

loci promovissc

ad ordines ac

eudem

super ordina-

assertione propria singularis.et ideo sibi soli
dignita-

iionesua nostras litleras concrssisse;sed qui fuerint.
et

credendum non erat.quantacunquefulgeat

an HUerarum tenor de nostra vonscienlia emaua- p te.Allegavitpraetereacompromissiverba noncaptioMrit, non recolimus. se, sed sane potius esse intelligenda, ut s.ilicet

fecit

Super hujusmodi idem episcopus

vero
tria

responsinne

conscribi
;

verba negative concepta

in

aflirmatinnem

resol-

partia litterarum

qua-

vantur hoc
videretur
gnosceret,

modo
clericis

:

Si

episcopus lenoreni recoguosi

rum unum

saepedictorum clericorum partiet aliud

sceretliltcrarum,secundum arbitrium judicum pro-

apud se ad cautelam tertioreservato. Verum cumutraquc pars
prioris et fratrum nuntio assignavit,

memoratia

;

vero non
fratres

reco-

id est,si

recognosceret.non fuisse illam
el

traditas sibi ab episcopolitterus judicibus praesen-

contincntiain litlerarum, prior
titione
tio

ab impe-

tasset.pars prioris el fratrum asseruit litteras Co-

absolvercntur ipsorum. Kt haec inUrpreta-

limbriensis episcopi clericis
fuisse falsatas,
fuerut,

traditas per

eosdem

cum in eo loco in quo scriptum ulrum lilteraram lenor de nostra conscient\a
eliam, litteris

videbatur merito admittenda,tum quia negantis factum per rerum naturam nulla est probatio juxta

legitimas sanrtiones,lum quia multi potuissent ca-

emanaieril, non recolimus, loco negative particulae
videlicet

susoccunerein quibus episcopusnon recognovisset
continer.tiam
litterarurn,
ut, si

quibus

utebantur
articulo

clerici

fursitan

intcrim
efle-

poneretur.Porro

cum tam superhoc

quam

fuisset mortuus.vel
'

mutus seu menle captus

etiam super alio, an videlicet ex iis rescripsit C ctus aut in remotis partibus agens, vel etium praesens.et requisitus nollet aliquatenusrespondere.et episcopus recognovisset continentiam litterarum,
iuisset utrinque diutius allegatum,judices de consic clerici dobita fuissent piovisione fruslrati.quod

peritorum senlentiendo dixerunt episcopum saepedictumlitterarum rccognovissetenorein.priori
silio

intentioni
jccit etiam

tair,

partis quain
illa

judicum obviasset. Ad:

quod

verba

Si episcoput

tenorem

et fratribusinjungentes ut praed ictis duobusclericis

recognosceret lilterarum, non ad

verburum seriem
re-

providerint juxta

formam

in

autbentico eoruindom

sed ad factum de quoin litteris agebatur erant potibus referenda.Unde
colere

expressam, pro caHeris sententiam confirmalionis quam tulerant super praedieta restituiionis sententia, sed ad

cum

episcopus dixerit se

quosdam

clericos capellae Sanctae Cruris ad
loci

tempus

se suspendisse

falebantur
praeci-

praesentationem quorumdaui fratruni ejusdem

eamdem,in statum pristinum reducendo,et
piendo

ad titulum monasteni ordinasse ac dedisse litteias
ordinatis, oblatas sibi litteras super quibus erat contentiorecognoscens propriosigilio munitas.licct
dixerit se

observari.Quorum sententiaro magister J.monasterii procuralor nuperapud sedem apostolicam constilutus coram dilecto lilio nostro
(inniter

eam

non recolere an litterarum tenor de sua

Pelagio Sanctae Lucise ad

septa solis diacono car-

conscientia emanasset.tcnorem recognovisse intel1'gilurlitterarum quas veras et authenticas reputujj

dinali.quem

ipsi et praedicto

Joanni Nunonis proconcessi-

curutori clericorum ipsorom auditorem

b<it

;s;cut

si

aliqua? nobis littene offerrentur nostra
1
,

mus,

petiit revocari,

allegans eos contra conven-

bulla munilaf
aliolitae

qnai

nec rasae, nec cancellatae, nec
in

tionis seu

compromissi tenorem sententiam protulisse;quiacum Colimbriensisepiscopusscnpserit
non recolere an litterarurn
einanasset, ergo an

viderentur
filo,

aliqua sui parle neque vitium

appareret in

stylo.charta. vel bulla, nec inho-

se

tenor
is

de sua conlitterarum

neslumconlii.erent aliquid vel iniquum,elsi non es-

Bcieotia

tenor

semusmeinoressic

fuisse in lacto

processum quem-

fuerit dubitavit: erjio

cognovit; et
pradictis

tenorem ipsum minime reideo mandare judices nequiverunl suprovideri, utpote conditione in

admodum

litterarum series

conlincret quia

om-

clericis

compromi^so apposita non exstante.Proposuit insuper manilesle constarc litteras quas judicibus
clerici

nium habere meinoriam divioum r-sl potius qu«m humanum procul dubio litteras approbaremus pasdem et per consequentiam earumdem intelligere-

mur conlinentiam
His igitur et aliis
po.-itis

approbare.

supradicti

obtuleranl fuisse falsalas,

cum

litterarum tenor quus nobis

nuper Colimbriensis

plcnius intullectis, de

coram prajdicto cardinale profratrum noslrorum

115

P0NTIFICATU8 ANNO
judicum Zamo-

XII, CIIRISTI 1209.

114

consilio sententiam prtedictorum

A

rensium approbantes illam auctoritate apostolica confirmamus. Quocirca discretioni vestra; per apostolica

honestatis et antiquae devotionis qua Pistoriensis Kcclesia semper in apostolicae ?edis reverentia et veneratione permansit consideratione inducti,

seripta

eamdem

praecipiendo niandamus quatenus sententiam faeiatis appellatione remota
si quosincensuram ecclesiasticam non omnes, etc, tu frater

ad exemplar
tertii

felicis

recordationis

Urbani, Pas-

chulis, Innocemii,

Anastasii, Alexandri et UrbaDi

inviolabiliter observari, contradictores,
veneritis, vel rebelles per

compescendo. Quod
episcope,

si

pracdecessorum nosirorum Romanorum poncnmilein Ecclesiam sub beaii Petri et nostra protectione suscipimus et praeseulis scripti pa>
tilicum
trocinio

cum eorum
Viterbii
iii

altero, etc.

communimus,

statuentes ut quascunque

Datnm
cimo.

Non. Agusti,
C.

anno duode-

eadem Ecclesia impraesentiarum juste et canonice possidet, aut in futurumconcessionepontificum.largitateregum vel
principum,ol)lationefidelium,seualiis justismodis
prasstante

possessiones, quaecunque bona

CANONICIS

REGELARIBUS ECCLESI__
TORGATONA.

BEATl

PETRI

DE

Domino

poterit adipisci, firma tibi tuis-

De canonicis insiituendis
(Viterbii, in

in ecclesiis parrochialibus.

que successoribusetillibatapermaneant. Sancimus

Non, Septembris.)

g etiam

ut dicocesis Pistoriensis episcopalus(72), sic-

Cum
sit

a sede apostolica postulatur quod aequitati

ut ejus termini praedictorum

praedecessorum no-

consonum et conveniat rationi, ad concedendum debemus prompti et faciles mveniri etjustae poscentium vota propensiori cura et sollicitudine promovere, ut tantoin amorem etdevotionem sacrosanctae Romanae Ecclesiae ferventius exardescant quanto se cognoverint majorem apud eamaffectinnem etgratiam invenisse. Eapropter, dilecti in Domino filii, veslrisjustis postulationihusgrato concurrentesassensu, ad exemplar
papas
felicis

strorum privilegiis
vel

distincti sunt, sic in jure et

con-

ditione Pistoriensis episcopi sine alicujus molestia

inquietudine perseveret

;

per quos

nimirum

terminos subreptae capellas

et ecclpsiae consiitutae

esse noscuntur, capella videlicet de Capraria, capella hospitalis de Rosaria,plebs deMassa,capella

de Vincio, capella de Bucuniano,
lonovo,
capella

capellri

de Castel-

recordatiouis Alexandri

Martini in Monteculli, capellae sanctae Marias MagdaleDae in Colle, capella de
Sancti

praedecessoris nostri auctoritate vobis apovestris,

Valasano, capella de Verruca,

superquam

praefati

stolicaindulgemusut in ecclcsiis

cum

vaca-

praedecessoris noslri Urbani post tertiam et quar-

verint, liberumsit vobisquatuor vel tres ad minus tam discussionem est prolata sententia, capella de canoDicis vestris instituere, ex quibus unum bospitalis de Fanano, capella Prati episcopi, cadicecesano Episcopo prasentetis ut ab eo curam p pella de Rotie, capella de Cerbaria, capella Montis suscipiat animarum, ct vobis de temporibus, llli acuti, capella de Insula, capella Sancti Salvatoris vero de spiritualibus, debeat respondere. Decernisita prope Pratum juxta Qutuen Bisentium, capella mus ergo ut nulli omnino hominum liceat hanc Sancti Martini in Cojano,curtem etiam quae vocatur PavanainfraPistorieusem comitatum cum castello paginam nostree concessionis inlringere vel ei, etc. Sambucae infra ctirtis confinia constructo, sanctae usque se noverit iDCursurum.

Datum
nostri

Viterbii, iii Non. Septembris, pontificatus anno duodecimo.
CI.

PistoriensiEcclesiaeconfirmatnus.sicut avenerabilis

memoris comitissa Mathilde beati Petri lilia post diu exarninatam a eompluribusjudicibus ac jurisperitis

SOFFRIDO P18T0R1EN8I

,

EPISCOPO

,

EJUSQUE SUCCESIN

SORIBUS CANONICESUBSTITDENDIS

PERPtTUUM.

sbyleri cardinalis
in

De confirmatione

priui/egiorum.

actionem per judicium BernardiS. R. E. preetjam dicti Paschalispapae vicarii manus dignae recordationis Udebrandi praedeces-

(Laterani, xiv Kal. Novembris.)

Quoniam
ipsi

universalis Eeclesiae curam, Deo, prout
oporlet

placnit, disponente suscipimus,

nos

soris tui et fratrum ejus restituta esse cognoscitur Porro decimationes de Monte murlo, de Prato, de Sancto Paulo, de Colonita, de Montemagno, de Casale,

fratres nostrosepiscoposampliori rharitatediligere
et Ecclesias

de Lamporecho, de Creti, de Spanareclio,

eorum gubernationi commissas

prote-

U

ctionesedisapojtohcaecommunire,i|uatenustameis

1 uas de la,corum manibussotertia praedicti praede cessoristui eripuit, nullus unquam ab Ecclpsiae.jure
et

quam

Ecclesiis quas

ipsorum regimini sunt com-

clericorum usibus alienare praesumat. Idipsum
caeleris curtibus praediisve

missae sub aposiolica tnitione manentibus et apo-

de

pra^eipimus quae ho-

slolorum principis patroeinium conlra pravorum in-

die in Ecclesiae Pistoriensis possessione persistunt,
videlicet
fle

cursus adeptis,
pastioni

et ipsi officii sui

prosecutioni va-

Lizano, de

Mammiano, de Caumana,

leant propensius imminere, et commissae ipsorum

de Batoni, de Satornana, Brandellio, Piscia, Groppule, Vinaciano,Tobiano, publica silvamortua, Vizule, Platathaneze, Cellerri,
et

oves Dominicae

vita,

pabulum apud

eis,

cessantibus pravorum molestiis, uberius etquietius
possint jugitur invenire. Eapropter, venerabilis in

de terra

sita infra

episcopatum Bononiensem,

quam tenuerunt homi-

Christo frater Soffride Pistoriensis episcope, ettuae

de Valle Biderla, curte de Spalliolo.

(72)

Vide tom.

III Ital.

sac, pag. 339.

II.--

INNOCENTII

111

PP.

RBGESTORUM

LIB. XII.

1)6

lnsuper conlirmaraus vobis plebem Sancti Hippolyti in Alpe,

A

plebem Sancti Laurenlii, plebemin Montemurlo, plebem de Villiano, plebem Sancti Quirici, plebem in Monte Cucuili, plebem in Satornana, plebem de Brandellio, plebem deCauniant, plebem Sancti Marcelli, plebem de Lizmo, plebem de Popillo, plebem de Pitellio, plebem de Kurfalo, plebem deCellc, plcbemdeCalloria.plebem de Vinaziano, plebem de Massa, plebem deCreli, plebem de Lamporeceln, plebem de Limite, plebemde Artiminn, plebem de Seiano, plebem de Quarrata, plebem de Montemagno, plebem de Tobiano, plebem Sancti Hippolyti, plcbemSancli Pauli, plebem
de Aiolo, plebem Sancli Justi, plebem de Colonica,
in Prato

Dominirae anno 1209, ponlifiealus vero domini Innoccntii papae III anno duodecimo.
tionis
Cll

LUNDENSl AnCIIIEPICSOPO. Oe conversione Hntandx.
(Laterani,

m

K.l.

Novembris
serie

)

Ex tuarum perpendimus

litteraruni

quod

cum qusdam
Pdtre

terra quae Finlanda dicitur, operante

omnedomum
dam
versa

luminum, a quo omne datum optimum et perfectum descendit, nupcrquorum-

nobilium mediantesollicitudine ad fidemconsit Christianara, in qua modo puer Jesus proin propagalionecatholicae fidei

ficitsapienliaelaHale, episcopo ejusdem terrae posl-

quam

cursum euum

plebem Sancti Stephani. Ad haec adjicientes sancimus ut occasione privilegiii quod Pratenses a Roraana t)role?ia.sehaberecongaudent,nullainjuria
vel

R

ibidem legitime consummavit, ad c.jclestis remunera tionisbraviumevocato.uullusestei bactenus sub
stilutus.
et

Nam rum

propter novellum plantationem

ejusdem rcgionis hominum perlinaciam ac loci Ecclesia? scu cuilibet supradiclarum plebium, videetiam intemperiem electusibidem non ad honorem licet Sancti Pauli, Smcti Hippolyti, Sancti Petri de assumptussed expositusmartyrio reputetur.nullus Aiolo, Sancli justi, et de Colonica, vel alicui in alifere ad illius regimen sedis aspirat nisi qui divini quo inferatur, nec Praten.-is Ecclesia vel clerici veibizelosuccensuspati exoplat pro Chrisli nomine ipsius loci eodem scripto contrajustitiam vel dignicruciatus. Vcrum cum vir quidam moribus, ut asselatem aut obedientiam Kcclesiae seu episcopi Pistoris, et a;tate maturus el scientiaet virtutibus rediriensisutantur.sed quemadmodum praedecessorum mitus, qui propter vcrhum Dei, quod populo illialinostrorum Urbani, Paschalis, Innucentii et Alexanquandiu pradicavit, ab eis plura jam sustinuit piadri atque alioruui, seu etiam bonsememoriasPelriet cula passionum, ad illius Ecclesiae regimen sit voIldebrandi Pistoriensium episcoporum tempore excatus, ut sic prs.-it aspirans ad illud quod magis Btilit, ita jamdicta PratensisEcclesia absquealiqua consequatur martyrium quam hunorem.ipsi, exeo diminutione potestatis aut dignitatis Pislonensis quod non est de legitimo matrimonio natus, sine Eeclesiae vel episcopi, eis in omnibus et per omnia ^ icenlia nostra niunusconsecrationisimpendereno obediensct subjecla permaneat. Prohibemusinsuper luisti. Cumigitur urgens exposcat necessitasetevine infra episcopatum tuum ullus ecclesiam veloradens utilitas idrequirat, nobishumilitersupplicasti lorium sine assensu tun velsurcessornmluorum de dispensure misericordiler dignaremur.
|

diminutioautinobedientia matrisuaePistoriensi

novo construere audeat

:

salvis

Umen
libi cl

utcumeo

privilcgiis

Nos

igituriuis postulationihusinclinati, per aposto-

Romanae

Ecclesiae. Liceat

quoque

successodioecesi

lica scripta

mandamus quatenus

si

est

ita,

cum

eo

ribus tuis baptismales ecclesias in
constituere,
si

eadem

vice nostra dispenses. injungens

eidem ut.sicutin-

necessilas visa (uerit imminere Denulli

cernimusergout

omnino hominum

liceat prae-

fatam Pistoriensern Ecclesiam

temere perturbare,

coepit.eamdem novcllam plantationem informet vcrbo pariler et exemplo et insistrre studeat diligenter ad extirpandum pag^nitatis errorem et terminos
Christianre fidpi dilntandos
tutes ad bravium, sola
;

aut ejus possessiones auferre, vel ablatas retinere,

quia

licet

omnes

vir-

minucre, seu quibuslibet vexationibusfaligarc ;sed omnia integra et illibata serventur tam luis quam tuorum fratrum et pauperum usibus profutura, salva sedis apostolirEe auctoriiate. Si qua igitur in futurumecclesiasticasajcularisvepersonahaiicnostraa
constitutionis

tamen perseverantia coroKal.

natur.

Datum
nostri

Laterani,

111

Novemb., pontificatus

anno duodecimo.
CIII.

paginam sciens contra eam temere D

venire tcntaverit, secnndo tertiove coinmonita nisi

ILLfSTRI
(Laterani,

MOI

DACI.E.

reatum suum congrua salislactionecorrexerit, potestalishonorisque sui dignitate careat, reamque se
divino juilicio existere de perpelrata iniquitate co-

Sundetur ut pugnrl adversus pagnnos

n Kal. Novemhris.)

Suggeslor scelerum semper antiquus, qui semper
qurrrens qnem devoret, lanquam leo absorbet fluvium nec miralur, habens liduriam quod Jordanis

gnoscat, et a sacratissimo corpore ac sancuineDei
et

Domini Rcdemptoris noslri Jesu Christi aliena
atquc
in

liat,

extremoexaiiiioe.iistricta°uUionisub-

jaceal. Cunclis

tibus, etc. usi/ue in /incm.

autem eidem loco suajura servanAmen, amen, amen.

qunsdam jumentis insipientibns quibna vere sunt siniiles, cnmparandos adeo exr.-ccavit quod factorem suum.qui pclle ac carnibus illos vcstit, nervisque cnmpaclis et osfibus vitam et
influat in os ejus,

Datum
riae in

larii

Laterani per manum Joannis Sanct.rMaCosmidin. diaconi cardinalis S. R. E. cancelxiv Kal Novcmbris, indictione xtn, incarna-

misericordiameisdftdit,penitnsignorantcs reverentiam exhibent rreatura?

quam

deberent impendere

Crcatori, ot dHmnabiliter idolorum cultibus inhe-

117

PONTJFICATUS ANNO
professores abhorrent,

XII,

CHRISTI

1209.

118

rentes Christiani nominis

A

eosque qui sibi praedicantverbum Dei tanqnam malelicos persequunlur. Licet autem aitversus hujusmodi barbiras nationes regno tuo conterminasproDlium Domini prsliando mullos saepp lubnres sustinueris et cxpensas.nuper lamen imber divinae gratiae

terram cordis

lui sanctae

praedieationis

vomere
divinae

diligenter excultam adeo fecundavit.
zelo legis accensus

quod

apprehendere arma et scutum iterato proponis, ut juxta parabolam evangelicam
debiles et infirmos,
caecos
et

procuraverit incrementum modis quibu9 poluit et honorcm, decet impcrialem excellenlinm, tum cx hoc,tum etiirn quia pergit in servitium Jesu Christi, tuum favorem impendere ac ipsius petitioni praestare consensum. Monemus igitur celsitudinem tuam attentius et hortamur quatenus universos tibi suhditos ab ejusdem regni molestatione itacohibeas et relrenesquod pium ipsius regis propositum propter infestationem ipsorum non possit vel non debeat impediri,sed interim

regnum

ejue taliterasseeffici

claudos ad nuptias

cures quod hujus peregrinationis particeps
merearis.et tam regem ipsum

summi
junci
et

Itegis intrare compellas^ltactisque barbaris
fidei

quam

alios qui

au-

nationibus in sagenam

orthodoxae, illuc viror

dierint te ipsi vices debitas impendisse per hoc de-

calami valeat suboriri ubi habitaveranthac-

votius ad servitium imperatoriae sublimitatis inclines.

tuum propositum in Domino commendantes.devotionem regiam mone- n
tenus struthiones. Nos igitur

Quod autem super hoc duxeris faciendum. imLaterani,

perialis nobis celsitudo rescribat.

mus

attentius et hortamur,et in remissionem tibi
illius

Datum
supra.
In

h

Kal.

Novembris,
est

etc.

ut

peccaminum injungimus quatenus amore
exslirpandum
pa'_'anitatis

qui

captivitatem nostram suaduxit virtute captivam.ad

eumdem modum

scriptum

universis Chrisli

erroremetterminosChri3tianae fidei dilatandos viriliter te accingas, neque timeas passiones hujus saeculi, quae condignaenon eunt ad futuram gloriam quee revelabitur in nobis, sed in forti brachio et extento confundas cum suis idolis spurcitiam paganorum.ac tanquam slrenuus
miles Christi forliter et polenter in hujus cerlami-

kdelibxis in regno

Daruc

constitittis,

usque struthio-

nes.

Nos ergo pium ipsius regis propositum in Domino commendantes, universitatemvestrum mone-

mus

attentius et hortamur,

vobis in remissionem
illius

peccaminum injungentes quatenus amore
captivitatem

qni

nostram,

etc.

usque

dilatando,

cum

ipso rege vos viriliter accingatis,

neque timeatis

agone contendas, gloria sempite.rna, quae in cor hominis non ascendit, si legitime certaveris, coronandus. Datum Laterani, n Kal. Novembr., etc, ut in
nis
alia.

passiones hujus

saeculi, quae

condignae non sunt ad

futuram gluriam quae
forti

in nobis revelabitur, sed, in

brachio et extento confundenles

cum

idolis

suis spurcitium paganorum.regi vestro talitcr assistatis

quod tanquam strenuus miles Christi

fortiter

civ.

ei

potenter in hujus certaminis agone contendat,

OTTONl ILLUSTRl

ROMANORUM IMPERATCRI SEUPER
AUGUSTO.

pro tam sanctae peregrinationis labore retributionis aeternap

De eodem argumento. (Laterani, n Kal. Novembris.)
Suggestor scelerum serpens anliquus, etc. ul in alia usque perspquuntur. Licet autem charissimus

Datum
decimo.

Laterani,

praemium rpcepturi. Novembris, anno duoII Kal.
CV.

L1TTER.E MISS* DOMINO PAPyE.

Waldemarus, rexDanorum illustris.adversus hujusmodi barbaras nationes regno suo conterminas pra?lium Domini praeliando
in Christo filius no^ter

De neg
Reverentissinio
in

tio lerrse sanctse.

Christo Patri ac

domino Inno-

centio Dei gratia sanctas sedis apostolicae
pontifici J. Salembriensis, P.

summo
J.

multos saepe labores sustinuent

et expensas,nu|>er

Panedocensis,

Ga-

tamen
ctae

irober divinae gratiae terratn cordis pjussan-

lopiolensis episcopi, licet indigni,

praedicationis

vomere diligenter excultam adeo
et

tam promptum qunm devotum lamulatus obsequium. Sanctitatem
vestram scientes nullis in sua velle deesse justitia cunctisque qui vestrae protectionisimplorant subsi-

fecundavit quod idem zelo divinae legis accensus

apprehenderearma
ut

scutum

ilerato proposuit.etc.

rege ipso in

inalia usque hactenus struthiones Sed quoniam tam sanela peregrinatione prolecto

D dium

proqualitate suae petitionis libenter vellesem-

per adesse, quanto magis obedientiae filium vestrae
propitialionis gratitudine credimus confovendum,

quidam Teutonici regoum ejus crudeliter deva9tarunt, ex eo forsan sumentes audaciam delinquendi quod rex absens eorum non poterat incursibus obviare.idem nobis devotissimo supplicavitexcellen-

tanto

minus judicanius

alicui

fore

tutum

si vel

remissus pro viribus adimplere Don curaverit quod pro juslitia vestra paternitas et jusserit faciendum.
Proinde cum detractoribus, Paler sanctissime,
a quolibet qui
sit

tiam tuam nostris

litteris ailmoneri ut ex tua fiat permissione securus qund quandiu fueritin exsecu-

Deum

recte colit

et

sanctorum Pa-

tione peregrinationis ejusdem,ipsum ab aemuliset

persecutoribus regni sui sub iraperiali potestate de-

trum regulas custodire dignoscitur studiosius et vivaciter occurrendum,domino patriarchaeConstantinopolitano qualiter quod in vestris super institutione Sanctae Sophiae recepit in mandatis fuerit
caciter prosecntus,ne
elfi-

gentibus non oporteat lormidare.Cum autem idem
rex nostris exhortationibus invitatus magniticeniiae
tuae

semper

in necessitatibustuis astiterit,tuumque

miscendo

falsa verispestifera

115»

INNOCENTH

III

PP.

RKOKSTOEUM
\

LIB. XII.

120

maledicorura pernicies vitam raaculet innocentis et justus existimetur injustus.testimooium perhiben dum duximus veritatis. Litteras igiturad eumdem

rans opportunitatem,cun<:tum clerum civitatis convocavit.coramque nobis et illis praesenlibus vestrae
dispositionis litteras,quas primadie Jovis intrante

super causaqu«vert<batur inter ipsum etclericos peregrinos qui Coustantinopolim convenerant moraturi cura vestra puternitas destinasset, eas.sicut in veritate recognovimus, ea qua deboit devolione

mense Novembris

se recepi^se Jiccl<at,clericis pere-

grinis haec etiam confitentibus in

oranium audienlecit

tiam decirao octavo Kalend.Januarii
:

aquodam

suscepit,

festinanler ad

nosque licet indignos episcopos et se.secundum quod earumdum
asperitas alios qui

alios
litte-

quae plurcs conlisuo capellano publice recitari nentes excessus quibus ab adversariis suis coram vestra paternilate dictus eral fuisse tnmsgressus,

rarum tenor coiuprehendebat, convocavit. Verum
quia temporis
cati

de longin ]uo vo-

tuerant ad ejus vocationem venire prohibuit, nobis et aliis quibusdam.quos sibi fidehter consulturus sperabat.in sua praosentia conttitutis.liHeras quas ex parte veslra susceperat.ut ex omni parte,
liceteius sufficientia super hoc interprete non indigeret, certius per vestrum posset irreprehensibiliter

ipsum jurasse Venetis memorabant quod in ecclesia Sanctae Sophiae nullus nisi foret Venetus vel Venetiis per decennium commoratus institueretur canonicus ("4), et canonicos omnes quos in eadem reciperet ecclesia ad consiuiile faciendum cogeret
jurame.nturn.firmiter etiara promittenseisdeniquod

npertotam Romaniam

adimplere mandatum, prsesentavit et fecit perconsilium postulans instaneo quod praeter eos quos dominus Betissime super
legi dil;genter,anobis

pro posse suo nerco nisi Venetus episcopus crearetur vel archiepiscopus. Dicebatur etiam quod non solum cardinaliuin.veruin

nedictus institutos a

se

canonicos

et a

domino

Petro cardinale nominatim recipi pra»ceperal (73), conlra quos el nullos alios qui Sanctae Sophiae ca-

etiam jussioni vestrae steterat inobediens, imo, quod deterius est.ut non posset obedire de caetero praestiterat sacramentum. Suam quoque centuin millibus marcarum argentieteo ampliusexspolians

nonicos a praediclis cardinalibus se dicerent insti tulos, ad vestram per appellationem confugerat audientiam.de quibus tantum vestra pra ceptio quae
facta fuerat a
satis aperte,

ecclesiam.non solum dilapidasse, eed et alias, peregrinorum videlicet ecclesias, bonis suis exspoliasse ferebatur.Super quibus omnilius qualiterab
ipso foret
visio

procedendum
statuisset,in

vestrae

moderationis pro-

partibus per ordinem meraorando

cum

eisdem

litteris eidera

super

secundum quod arbilramur, faciebat mentinnem, Dullis aliis etiam ad examen vestrae

sanclitatis.qui contra

dominum patriarchamsuper deberet publice cunctis praesentibus abjurare, et canonicatumSanctaeSophiaemoverentquerimoniam per suos nuntios accedentibus compare- U quod illud de caetero non seivaret, similiter jura per se vel menlo firmaret.Ad quae dominus patriarchasubhac banl et alii.qui cum litteras concessionis canonicaverborum serie, secundum quod tara fideliterquam tus Sanctae Sophiae Jdemonstrsrent nuas a domino memoriter potuimus recolligire,vel sub aliis verbis Benedicto tempore sui recessus, sicut creditur, eamdem sententiam continentibus respondit, direceper.int et hactenus ocruliaveraiit, vestrum pro
sicut pro aliis qui per se vel per suos vestro coospectui praesentarunl, ad nuntios dominum patriarchanifimitrr a&truebantemanssse rescriptum, cujus tenore dicebantse velle canoni-

sacramentn pra>memoratospecialiterduxistisdislrictius praecipiendum quatenus si spontaneus hujusmodi juramentura se fecisse recognosceret. ipsum

se recipiendis,

cens

:

«

Fratrcs,

tanquam

lilius obfdicntiae,

utpole

qni praeceplis sedis apostolicaedominoquemeopapae

Innocentio cupio semper esse

fi

lelis et

devotus exi-

slere et ab ejus ohedientia pro nulla causa

catum repetere noniinatum. Quocirca licet in jam dicto rescrij to nullius dubitalionis 30rupulus esse
videretur.ejus

tamen tenore vigilautius examinuto,

prout ingcnii nostri capacilas potuit comprehendere.nos praedictas rationes con6iderantes, et quia
generalis esl et juri

quandoque diverteie, coram Deo et vobis vere prottMor quod hu.jusmodi sacramentum qund dominus papa narrando vobis audientibus me lecisse commemorat.in suis litteris nnn deleo nec pnssum spontaneus salva conscientia per singulas
gnoscerc
sui partes reco-

conveniens haec apostolicse consuetudoquod de iis tantum quae sunt in sedis queesiioneni deducta ilifliniat ordioe judiciario.do-

me

fccisse,cum plura contineai quae lanto

D

mino

patriarchas coosilium

quod nobL redius vide-

batur dedimua hujusuiodi,vestrae non fuissescilicet intenlionis quod alios dominus patriarcha per littoras vestrae sanctitatis reciperetenerctur quam quos dominus Beneilictus a se canonicos institutos et a

domioo Petro cardinalibus iiominatim praeccpcrat recipiendos: qui postquam nostro fuil et aliorum prudentum virorum consilio conlirmatus, prosequendi

mandatum vestrum
lib. II, epist.

festinanter sibi preepa-

magis distant a ventatc quantomagisabadverSHiiis meis ipsa non dubito domino pnpae mendaciter fuisse supgesta.Nihi! enim de promo.endis vel non promovendis episcopis nisi Veneti forent n me fuit per Venetos vel alios alinuando rrquisilum, nec aliquam leci super hoc eis aliquando sponsionem, ncc ullum Venetis praestiti sarramentum perquod aliquo tempore domino papn-reverentiam non exhiberera vel exhibere non pnssuni lam debilam quam in aliquo suorum mandatorum rji rotam, vel quod mibi liceniiam demere videretur ei eemper et ubi-

(73)

Vido

76,77.

H4) Videlib. xi.epiat. 76, 77, Ub. uu, ep.

18.

121

PONTlFiCATUS ANNO
A.

Xlf,

CHRISTl

1209.

122

que perfectius famulandi. Nihilominus tamen ea quae de his qua» per adversarios meos contra me
fuerunl, proposita.nc super haec aliqua dubietas in

videretur, et meus Constantinopolim acceleratus accessusefficeret ut quodipsiscfacturosin absenl a

meanequitercogitaveruntetetiampraedicebant,
praesente cohibit: facere non attentarent.

me
in

cordibus vestris, quaj
pos3it, ullerius

me

vohis suspectum reddere

Quod
;

r^maneat.eum omnimodae simplicitatis puritate vobis perordinem declarabo. Me igi'ur Roma redeunte, |inusquam Venetias perveaissem, jam deductis iis ad notitiam Veoetorum quaa super
ecclesiaSanctae Sophias coriimuniteret indifferentrr

veritatcpraeseniiam

meim pnstmudum

reverentes,

cumeffeetu facere nullatenus prfesumpserunt per quod eliam sacramr>ntum sedis apostulicae vigor
in aliquo perdere minime videretur auctoritatemJuravi siquidemquod nullus in ecclesia Sanctae Sophia? per me reciperetur canonicus nisi foret Ve-

omnibtis participandadominus papa
rat,

inihi praecepe-

popularium numerositas adversum me, <]uam cito Venetiis applicui, tumultuosius exclamando surrexerunt,
ducis
tilius

cum

suis consiliariis et

netusnatione vel iuecclesiis Venetorum decennium commoratus, et quod neminem canonicarum qui simile non faceret sacramentum (75); non ita tamen

praecise sicut a principio Veneti postulabant, eed etenim multum limere videbantur ne si de natione cum tali adjectiooe, salvo scilicet obedientia sedis qualibetin ecclesiajam dictacanonici (ierent indif- n apostolicae eijuramento quod exhibuitdomino papae ferenter, eamdcm quaj mediante pactione quamdoInnocentis; silvoque speciali mandatoquod ipsevel ejus successores mihi super hoc aliquando demanminus imperator et ipsi tempore divisionis imperii darcnt et operam me daiurum bona fiile promisi concorditcr celebrarunt etsserat in partem suam,
;

mihiquidquid factum fuerat imputantes. Dolentts

tandemmultiplicatonumeropcregrinoruin.processu temporis ad alios deveniret Quocirca remedia laborantes studiosius invenire quihus evacuarevel impedire possentquod dominus papa recte faciendum

quod per totam Romaniam nullus promoveretur archiepiscopum nisi foret Venetus. Haec igitur
nulla alia quae spectaut ad puesens negotium,
fecisse salva conscientia
quae, sicut

in
et

me
:

spontaneus

recognosco

sUtuerat,

quoddam postularunt
:

a
et

me

sibi

Geri

8acramentum

quod qnia saepius

instantissime

requisitus eis facere non consensi, mihi passagium

denegabant et civitatis egressum. Creditores quoque mei,quibus sacramento tenebat Venetiis pecuniam reddere mutuatarn, cum tanta durilia requirebant eamdem ut inducias ad solutiouem pecunias vel modicas indulgere mihi nullatenus consenti rent praecipue cum recessum meuin, quemVeneti
;

Do ninus papa mihi mandavit, abjurare vobis prssentibtis non recuso. » Quibus diciis.manibusque librosuperpositis.praadictum sacramentum, et quod in posterum illud non servaret libenter juramento firmavit.canonicos etiam cogens abjurare quod in sua receptione se juraverant servaturos. Quo facto, clericos omnes
super quibus
<-•

man

eum vestrura constabat rec^pisse latum,recepit in canonicos, praeter illos quos
quod
illos

praepedierant,timerent plurimum retardari

;

et

ila

interim gradus sublimiorad episcopalemvocaverat
dignitateui, taliter

creditorum rr.e coarctabat importunitas ut non soluta pecunia.quamsolius adjutus patrimonii facultate restituere non poteram, nec aliquis qui me
vellet ab

quos

habere

potuit
lucura-

prssentes,

umnes

in usculo

pacis recepit,

eorum manibus absolvere creditor commihi etiamsi copia recedendi

que sinsulis ass'gnansin choro, constantereisdemcontra quo;libet qui mandato vestro contradicentes
eis

parpbat,
sagio

cum

pas-

nocere molircnlur neque ad

mortem suam pro

concederetur, sine perjurio

recedere

non
per-

liceret.Ex alia parte praeterea vehementissime

daturum protectionem promi-dt. Absentes vero.quos animo jam receperat, se promisit quanviribus se

urgcbar, pro eo

quod

si

quamlibet

moram me
imminere

do Constantinopolim redierunt.corporaliter admis-

Venetiis ulterius detinere

contingeret,

surum,dicensetiam quod a priucipio,
ejus consiliisaequievisse.longo

si

voluissenl

mihi pariter

Nam

providebam periculum. Veneti properanter Constantinopolim profiei

Ecclesiae

peractum

tuisset

tempore quod videbatur tunc ultimc conretro

jam

ciscijam parati, de basilica Sanctae Sophiae the-

summatum. Consequenter,

ut

per expericntiam

saun residuum quod
debebat
et

ibi

remanserat, de quo mihi
pro-

supe.r Ecclesiae comruunitate mauiieste

servitoribus Ecclesiae in posterum

D semper

videri, violenter rccipere

facturos manifestius minab.intur.

proposuenmt et hoc se Quod jam dicti

monstraret observare se velle quod, mediante sacramento, de vestra jussione promiserat, quemdaui

clericurn nutione Placentinum,qui dicitur magister
filasius, cunctis praesentibus instiluil ibidemcanonicum. Ad ea vero quae contra ipsum supcr ecclesiarum quaruindarn exspoliatione dicehantur sic

creditoresevenire posse pertin.escentes, praedictum

debitum, cum sublato perVenelos memorato thesauro non sperarentaliunde fore solvendum.fortius
et instautiusrepetebant.Inter hrcc igitur tius fluctuanti de consilio

mihi diunihil

respondit,

suum

dirigens ad

omnes sermonem
ex parte
et

:

prudentum virorum,quooccurrit

vobis universis et singulis
potentis et sub

Dei

omni-

rum

satis erat celebris auctoritas,

obtentu

fidelitatis

obedientiae

faciendum quam Venetis facere sacramentum, per quod eis quoquo modo satisfieri
aliud cousultius

quamjammihi

fecislis,districte prscipio

quatenus

supe.- exspoliaiioneecclesiarum,dequa nuntii pere-

75)

Vide gesta Innoc.

flf,

cap. 99, et infra epist. 140.

123

INNOCENTII

III

PP.

REGBSTORTJM

LIB. XII.

m

grinorum apud doTiinnm papnm me diffamarunt, A bitentur, tamen in eis integre mandatum vestrura proscqui libentissime non omisisset. vpritutem non taceatis, sed si quis vestrum BClt In eumiem fere moilum srripsit univertilat cleriquod res pcclesiae suae vel alterius furtive vel alias corum upud Cvnstuntinopolim commorantium. injuste vel quoquo modo receperim, paUm dicat CVI. coram oranibus, in instanti duplicia recepturus. LITTER.« MtGlSTM MILOMS MISSJ! AD DOMINUM PAPAM. Nemine vero profitente quod de suis vel ecclesiaDc negotio fidei in 1'mvinria. rum quidquam recppisset,adjuiixit,dicens « Sum.>
:

mam

thesauri

quem

de basilica SanctaeSophiae di-

cor usque ad centtim millia

decem

et octo millia

marcarum suslulisse, marcarum cunctis qui tunc

SanctissimoPatri et domino Innocentio Liei gratia summopontifiriMilohumilisservusi jus voluntarium

erant canonicis praesentibus et scientibus vixfuisse
protestor.

debitaeservitutisobse>|uium.Postquamcumexercitu signatorum a Lugduno per Provinciam u>que ad

Super eo autpm quod ab imperatoresexcenta hyperpora dicebatur injuste recepisse, quorum
tutionem.sicut
rici

resti-

in vestris litteris

continebatur, cle-

Monternpessulanum processi.reverendoPatriCisteret princibns visum fuit plurimum expedircquodad terram nobilium virorumcomitum Provinciae etl''urealcariensis,pariini pro reformanda
ciensi abbati

hensionis notae de hoc

requirebantinstanter,respon')it, nullius repre- R concordia inter eos, partiin pro cullecta facienda per ecclesias ad opns et subsidium exercitus Jesu tali ratione se demonstrans
et

obr.oxium,

abeorum

petitione sese penitus absolilla

Christi,celi'riterremeareiii.Cumquead Arelalensem
civilaleni venissem.oculata
fiile

vendum

(76).

Dicebat enim quod

trerenta hy-

perepexi qu d alias
;

perpera quae ratione quartae spectabant ad ipsum, cum nonduni tamen per vos quola sit ejus pars futura fuerit terminatum.recepit ideo, nec in procu-

rationem doinini cardinalis pjtisdem, sicut clrrici postulabant.erogaverit.quia compu'alis iis quae non adintus acommunitatedesuis bonisin procurationp
dicti cardinalis expendit, ct collatis

cum

iis

quae

dominus
teneoatur

iinperator. qui

communiUti clericorum

in ejusdem sustentationem, de boniseornmdemdistraxit.non eisipse debitor appareret.sed de quo ipsos ei multa restituere potius oporteret
:

nelicet et eisaliquatenusdubitare.paratu.- erat per

fama intellexeram nunliare [nunliantej videlicet quod vir nibilis Willelmus Porcelleti munitionem quamdam fortissimam super duabus ecclesiis et in cecmeteria i| sarum constructam in insulai|iiadam juxta ripam Rhodani non longe ab e.idem civitate in pernicietn transeuntium possidebat, domosque JJominiconverteratin speluncasUtronum.lnnumera enim roalefiria, rapina; scilicet, exactiones indebilae, furta et caeterae abominationes committebanlur in ea, et timebatur nihilominus in futurum couimitti. Propter quod meoum circimstantibus civitatibus continuo ad ipsam destruendam accinxi.
Et quia timuit dictus nobilis ne terra ipsius tota in

quorum ministeriodominuscardinalisex parte sua fuerat procuratus, eos manifcstius certificare. Alia vero trecenU hyperpera.quae non sibi sed cle"
illos

exterminium

et

manu

niilitari,

direplionem venirct.nonexspectata qu imvis invitus, praefatam muni-

ricisadebitoribuscommunitatisoum instantia magnareceperat.cuidamclericonomineTheodorico qui
tunc temporis clericorum luerat |irocurator,sc fatebatur assignasse qui pra;sens ibi confpssus fuil eamdem pecuniam se nomine clericorum jam loogo
:

tionem mihi tradidit subvertendam. Ei ieitur lunditus demolita, continuo Mai-siliam properavi, civcsqijeMassilienses diligenteradmonuiut
alia quae circutnadjaceiitia loca

pacem

et

juraverunt jurarent,

et ipsi, et

tempore suscepisse. Silentium vero cunctis tenentibus.cumadversuseaqumdominuspatriarcha
retro

praecipue de facto Roncclini, in quo miiltum Ecclesiam Dei soamlalizavcrant, sntisface-

rent compelenter.Inquorum nullo preccs
catis suis frivolas,

meas seu

tam

rationabiliter proposuerat respondere
illi

praevalerent, surrexerunt

minime de quibus stipra meSophiae

mandatuiii exaudire cunirunl.excusationps
scilicet

Roncelini

in pecabsentiam,

moratum

est,

qui litteras quas dominusBencdictus

cardinalis eis super ecslesia Sanctae

con-

all^antcs; et.quod non sine verecundia multa et rubore suslinui, mihi publiee.licct Talso, in faciem
olijrcertint

cesserat demonstrabant, suppliranles
triarchae

domino pa
in aliis

quatenus mandatum vestrum,quod

u

nicasset in ruultis, non tanquani

quod cum Rumana Ecclesia ei commuapnstatam seu

fuerat prosecuius, ineis, ipsos

m

canoniccs

reci-

piendo, similiter observaret. Quibus

dominus pa-

excominunicatumipsumvilnredebehant(77).Exinrtp perAquensemcivitatem \vpnioncm rcvertens.praefaliim coraitemFulcalcariensem vocavi.eum diligenter inducensot sicul comes Tolosanus, caeteri barones pt civititPS.se art observantiam pacispt corum qn» staluta luirunl apud Sanctum /Egidium ul.ligaret.

triarcha rationes opponens praediclas, rescriptum vestrum supercorum recpplione se recepisse penilus denegabat.dicens quod vestra sanctitas de iis nullaiinus difliniret, dc quibus ei persuctorescau-

sarum
de

vel

eorum nuntiis

nihil pcniius
si

innotuisset,
illis ei

mulliplicileretiam aslruens quod
caeteris consiitisset,licet tanto

de

sicut

Ad qund.licet a principio ililiinlis multum exstiterit.postmodum lnmen secundum voluntatem uieam
consilium architpiscfiporum rt ppiscoporum qui aqud Avenionem ad concilium fueranl congregati,
et

rura facultates Ecclesiae

numero clericominime suppetere non du-

(76)

Vide

lib. xi, epiet. 78.

(77)

Vide

lib. xiv, epiet. 95.

; -

125

PONTIFICATUS ANNO
tam

XII,
vit.

CHRISTI
Ad
hacc, in

1209.

120

ad observandum quaecunqne volui praecipere suam quatn miiltoruin commilitum suorum juratoriam mihietinsupertrium castrorum pignnrativam

A

exhibuitcautionem

:

quac castra quibusdarn discre-

lispersnnisecclesiasticisnomine vestrocustodienda

commisi. Circa vero comitem proviaciae ac terram ipsius, p o eo quod in Siciliam cum sorore profectus
fueral.quae stabilienda fuerant stabilire nequivi.

Ad

communem tamen

utilitatem

et

quietem

totius

Provinciie multoin praefatoconeilio statuta fuernnt etpraeriictusRoncelintis praecipue tanquam apostata
et

quod Romana Ecclesia tenet imo per hoc et his diebtis extremumevasit supplicium et ilkesa remansit alia terra sua.Comes quoqtie Fulcalcaricnsis multique alii barones et nobiles, qui mihi multa castra munitissima reddidtrunt, non solum ea non repetunt, sed offeruntalia incessanter, quoniam id tranquillitati Prnvinciae admndum expedire cognoscunt.Si autem, quori Deusavertat, idem Tolosanus comes sine alia satisfactione recuperaverit sua castra, quidquid factum est contra hnereticos et pro
eo
caslra ullatenus ipse non Inedilur
;

perjurus

cum omnibus

plicihus fuit

fautoribus suis et comnominatim anathematis vinculo innoipsius

pace ac quiete Provinciae stabilitum, prorsus ad nihilum redigetur, et melius esset nihil inchoatum

datus, totaque civiUs Massiliensis et terra

fui3sequam relinqueretalilerinchoata. Pareat mihi
vestra benignitas.sancte Pater.si prolixius vel aliter

ecclosiaslico districtissime interdicto snhjecta.Praefati

quoque domini Cisterciensis

atibatis fuit

con- g

quam debuerim

forsan scripsi.Nam ex abundantia

silium et voluntas ut formamjur.imer.ti baronum, civitalum, aliorunique locorum,sicut in authenticis
quae penes me habeo conlinetur, vobis seriatim transmitterem, ponendam,si vestrae sanctititti videbitur,inReg«stis.Queeformaab originalibussumpta

bonum habeo, quiutinam scientiasit conditusll-icetenim tamcnmesipse quam praelntus nobilis, cujus adeo munitionem decordis os loquitur ;et zeluin

slruxiqtiod

procentum millibussolidorumin statum

etdiligentercorrecta inquaternomeosigillosignato, quemattulit latorpraisentium, plenius continetur.

pristinum reparari non posoet, occulte mihi exitium machmetur.sicut muborum certa relatione cognovi,
nihil me tamen ab eo quod ccepi poterit revocare, quamvis uterquemortem fuerit machinatus legati. Nani et comes semper postea interlectorem ipsius familiarem habuit et amicum, cum esset antea inimicus, et Willelmus Porcelleti germanum interfectorisejusdem posteasemperhabuit commensale.

Quia igitur, snncte Pater,ad hoc resperDei gratiam jam devenitut ln tota Provincia sit summa |>ax et tranquillitas refonuata, dummorio lacile non solvantur quae multa sunt deliberatione statuta,beatitudinem vestram hnmili supplicationedeposco quatenus siforsitan.sicuta multis creditur, Tolosanus

CVII. DOMINO PAP^.

comes, pacis

et justitiae inimicus,

ad

praesentiaui

vestratn lccessent pro recu perandiscastrisqua; mihi _

Super facto comitis Tolosani. SanclissimnPatri ac domino Innocentio Dei gratia

vestrooomineassignavit.quod sejactat posse facile obtinere, non vos moveat ejuslingua solismendaciisetcontumeliiserudita ;sed, sicut meruit, de die

summo

pontilici

Hugo Regensis episropus,

et

Milo

humilis servus ejus, voluntarium debitae servitutis

obsequium.

Cum

nuper apud civitatem Avenionen-

indiem manusEcdesiae sentialgraviores.Ctim enim superquindecim ad minus capitulis praeier alias juratoriam ab eo receperim cautionem, fere in omnibus manifestissime dejeravit, in his praecipue quae in aliislitteris continentur factis (78' nominedomini Regensis et meo. UnJe ajure quod hahet incivitate Melgorii cecidit manileste, et septem rnunitissima castra quae de suis habeo in commissum Ronianae Ecclesiaececiderunt Avenionensesquoque, Nemausenses et homines Sancti ^Egidii, sicut in forma juramenti quod mihi vestro nomine praestiterunt pleniu3 continetur,de omni jure quod in civitatibus illisbabet hominiuui Romanae Ecclesiae parati sunt D

sein prostatu Provinciae
et episcopis et aliis

cum

multis archiepiscopis

Lcclesiarum prslalis essemus in
sacri

concilio congre^;ati,deconcilio et assensu reverendi

Patris abbatis Cisterciensis et
concilii

approbatione
ecclesiastico

comitem Tolosanum anathematis vinculo
et

innoaaviinus

totam ipsius terram

supposuimus interdicto pro eo quod idem comes
venerabilesPatresCarpentoratensem etVasionensem

episcoposcum suis clericisnon
sicutergoMilo
ei

restituit

plenojure,
praestiti

praeceperam sub religione

juramenliet pcena in ipso juramento adjecta, pro eo eliam quod haereticos el credentes de terra sua non expulit, nec eosad arbitrium tradidit siguato-

Verum, sicutin praelatis habetur litteris, adhuc usquead proximum festutn Omnium Sancio rum exspectabitur ;in quo si non veneritsatisfaeturus de omnibus, ccntra ipsum tam spiritualiter
exhibere.

rum,

Ecclesiis

sonis miserabilibus justitiam, sicut
fuerat,

domibus ac perei prwceptum nonexhibuit, nec ad respondendum de se
et religiosis

quoque

quam temporaliterprocedetur.Castrasiquidem

qua?

conquerentibus aliquos constituit responsales, similiter incastellatasecclesias ad dicecesanorum epi-

de suis habeo adeo sunt artificio et natura loci munita ut cumauxilio civitatum, locorum etiam et

baronum, qui Ecclesiae multa sunt devotione ac juramento astricti, facillium sit ipsum extenuin,ire de terra quam sua vita turpissima diutius macula-

scoporum arbitrium non destruxit, et pedagia seu exactiones inriebitas non dimisit. Hanc autem sententiam ita duximus moderandam, quod si comes ipse usque ad proximum lestumOmniumSanctorum ad praesentiam nostram accesserit et super prasdiclis

(78)

Vide epist.

127
satisfecerit

INNOCENTII
competentcr.non
;

III

PP.

REGESTOROM

LIB. XII.

188

sit

hac excommunica-

A

nes qui

ei

sicut ipsius gastaldo vel bajulo de caetero
et

lione ligatus
ut

alioquin tam ipse
et

quam

terra ipsius,
et

responderent. Mullosalios qunque noliiles

bur-

supra diximus,

excornmunicationis

interPat.-r,

dicti sententia leneatur.

Quia

igitur,

sancle

genses klaesilienses sententiaeadem ligavimns, qui dictum Roncelinu u 10 sua iniquitate dplendunt.
Civitatpm Massiliensem similiter ac
lerraiuRnncelini praedicti ecclesiasticn

multorum rel ilione didicimus quod comes ipse udtedem est apostolicam acce^surus, ut intercessione illustris regisOttonis, regis quoque Kranveridica
ciae,

totam aliam

ac plurium aliorum, de

quorum

dileclione se

supposuimus interdicto pro eo quod eumdem Ronrelinum demonasterio perviolentiam cxtraxerunl,et ipsum in sua
malitiaet pertinari-inianutenuprunt,hucusque ejus

jactat, terraesus, quas tota

penein manibus vestris
sic

consistit, restitutionem obtineat et

esset

no-

vissimus error longe priore deterior, totius negotii veritatem vestraesam.-titalis auribusduximus declarandara; ut
si

forsan idem

comes ad

vos,

sicut

speratur, accesserit, in successore Petri pctrae, quae

Cbristusest,inveniatfirmitatem,iudubilanterscienles

do-xinium tanto tempore sustinentes Item pro eo quodviolentiamquamhominibusMontisppssnlaniet peregrinis tam in rebusquam in personisidem fecerat Roncelinus non prohibuerunt, cum possent.Pro eo etiam quod ea quaestatuta fuerant apud Sanctum iEgidium pro quiete ac statu totius Provinciae no-

n luerunt sicnt aliae civitates et cnstra.jurarp. Praefatus etiamdoniinnsabbasde consilioomoium praelavestris sanctis jussionibus obviare,nisi (orsan.quod torum Ecclesiae qui fuerant in exercilu congregati, Deus avertat, quod circaipsum factura est aliquoconsuleset consiliariosTolosanos excommnnicatiotaliter

ligatus

qnod per Dei ac vestram gratiam quod deinceps recalcitrare non

est

pnterit nec

ruminstantiadissolvaiur.RoncelinumquoqueSancti
VictorisMassiliensis

nis sententia innndavit

toUm

civitatem ecclesiastico

manachum apostatam et

perju-

rum

in

eodem

conciiio anathematizavimus et irale-

diximus,nonsolutii propterquamdam nobilemquam
traduxit, sed propter alias eausasmultiplices quas,

supposuit interdicto, pro eo quod haerelicos et credentes.quorum ibiestniaximamullitudo,noluerunt cum rebns suis ad arbitrium tradere signatorum,
Haac ideo,Pater sancte,vestris

aunbus duximus

in-

cum sint notoria?, supervacuum credimusenararre. Hugonem etiam lerum castaldum ipsius Roncelini
seu bajulum excommunicaviuiusnominatim.et om-

timanda.ut si forsan altqui pneriiclorum ad pra?sentiam vestram miserint vel accesserint, de his quae acta sunt circa eos plenius veritatem.
,

FORMA JURAMENTI BARONUM

,

CIVITATUM

ALIORUMQUE LOCORUM, DOMINO

PAP.E D.VNDA,
Cap. I. ln nomine Domini. Anno pontilicatus do- C nostrum dislrictum inviolahiliter ohservari. Item mini Innorenlii papae Iil dundecimo, xiv Kal. Julii. pedugiaseu gunlagia vel exactiones aliquas a transNos consules vilisp Sanc-ti ..E^iilii de consensu et eunttbusperstratasvelptiam pprfluminanullalenus voluntate domini Raymunrii comitis Tolosaoi praeaccipiemus, nisi quae vel quaa antiqua regum vel cise juramus super sanctaDpi Evangelia manu lacta imperatorum concessiunp cnnstitent nns habere. tibi magistrolliloni riotnini papae notarin,apnstolica3 Item ecclesias omnes et domos religiosas in nostro sedis legato. quod bona fide, sine omni inalo ingesdislrictu tam in villa quam extra in plenaria s> rvanin, et sineomni fraude cnnsulemus et operam riabunus libertate videlicet qnod ab cis cxaotiones bimus pro posse nostrn quod riictus doniinuscomps aliquas siu tallias nullatpnuspxigptitus.el riefunrlis tam per se quam per successores suossuper iisomearitm abbate vei alits rectoribus, ipsas vel rionios earuut nullo morin spoliabimus nec ariministrHlioni nibusproquibusluitexcommunicatus.quavirielicet exponunturin formasecunriumquam ipseantequara earumscu custoriiae occasionpalicujusconscetudinis nisi forte rogati ab abbate vel Capi alisolve.retur juravit, pareat omnibus manrialis Ecvel aliqua alia
; ;

tnln.mis immi--. .'lirniis ;spi| niiiiii sinrriiitiinutione quod ea in pprpetuum servpt, ita ut si quod tllorurn non fecei HvpI contraveneritmanifpsle, aliqua defunctorum successnribus reserventur, et nose: nullumconsilium vel auxiltumseu obspquiutii electiom abbalis vel allerius rectoris Ecclesiae faper nos vel ppr homines sive amicos nostros aliquaciendae per nos vel peri|uaiiicunquealiam personam tenus impendemtis seientes ex hoc ipso dicti cominos nuliatenns iniiiiisci-bimus, nec aliquam vmlintis df.licto absolutos nos esse a fidelitate.si qua vpl tiam laciemus vel imppdimentum prae«Ubimus quoservitio illi ullo morio tenebainur. Iino quousque y minus electio oanomce ac libere celebretur. Itein plene parueril, faciemus contra ipsum pro pnsse pacpm seu treui:am. sicut nobis injunctum fuerit, nostro qutdquid Romana E clesia velpjus nuntius bona flde observabiraus Itcm si abbas vel rapitulum sive legalus nobis mandavprit faeiendum, nonobvelalia personaecclesiastica nobisaliqooe haereticos
clesiae, et
i

Stanle lidelitate vel jure aliqun vel servitin, ipsi ullo modn tpnebatnur ; a quo tam tu

si

(|un

qu:nn

d'ctus coines nos absolvislis et absolvitis, ai lorte ipse, ul dictum esl. contratiraece;ita qure stbi facta sunt vel fuerint venerit mddifeste. Tunc etiam pro jure sivp -e.rvitin, si .|uo in villis nostri cnnsulatus et Ecclesiae Sancli .E,'i lii, scilicet in vtlla rie Seura et d' Rtagello et rie Sancta C.olumba et de Speirano et de toto territorio Camarinnani etin aliis, si qua sunt. quae ipna villa Sancti -Egiriii habere riigtm- itur. lidelitatem Romanae Keclpsiae faciemus, ipsam eidtjm tideliler ol perpetuo servaluri. Item stratas publicas securasservabimus,et faciemus per totum
1

nominaverit vel credentes, vpl per nosmetipsos cognoscere poterimus aliquos hapresim praedicare vel facere cnnventicula altqua, ipsos persequetnur secunriumlegitimassanctionesjetenrumbonaioflscabimus. Haec autem omniasingulisannis per inanus abhatis nostri succpssnres nnstrns jnrare laciemus.
Si

1

quis autem h.-rc jurare nnluerit. ipsum tanquam haereiicux habebimusmanifpstum.necejus judiciun sive auctoritas vigorem in aliquo sortiatur.

Cap II. Ego Willelmusde Balcio prlnoeps Aurasirccnsis pro aniinaB meaj rcmedio et progenitoruin
meorumomuibusecclesiisetdomibusreligiosissitis

129
in

PONTIFlCATUS ANNO

XII, CIIRISTI 1209.

130

meo districtu immunitatem secundum statuta oanonum ct plenissimam libertaiem roneedu, ita
videhcet quod albergsrus, procuratiboes, vel exactiouesiiuajcunqueseu taliasnullo unquam tempore per uie voi per aiios requiramin eia.et requirentes sive postuiautes pro posso tneo lidehter coercebo. Ueluuclis Btiam earamepiscopisvel rectoribus aliis, ipsas vel domos earum per ine vel per alium nullo niodo spohabo,nec admmistratioiii earum seucustodi.e occasione alicujus consuetudinis vel aliquu

A

tionealiquadefunctorumsuccessoribusreserventur,
eleclioni episcopi vel alterius rectbria Ecclesiao lacienda- per nos vel per quumrunque aliain person am nos nullatenus imnnscebimus,necaliquam violentlain fucioiiius vel nnpedimentum praestabimus

quo nnnuseleclio canoniceacliberecelebretur.llem
episropus vel capitulum vel alia persona ecclesiastica nobis aliquoshaireticos nominaveritvel cresi

me ullatenus immiscebo.sed sioe diminutmne aliquadeiuneiorum sucoessoribua reserventur. Electioui etiam episcopi vel altenus rectoris Eecloiae facieudte per me vel por qu&mcurjque aliam pereonam me nuliatenus iminiscebn,nec aliquam violentiam faei un vel aiipe limentuin pr.estabo quominus
alia

dentes, vel per nosmetipsos cognoscere poterimus aliquos hiEresim praedicure vel facere conventicula aliqua,ipsos persequemur secunduni legitimas sanctiones, et eoruui bona infiscabimus. llaec omnia singuhs annis per manusepiscopi nostrisuccessores nostros faciemus jurare Si qnis autem haecjurare
noluerit.ipsui/i

tanquam basreticumhabebimus ma-

canonice ac libere celebietur.Praeterea possessiones omnes et jura eoelesiarum,si qua injusle Cap. IV. In nomine Domini. Anno pontilicutus deliueo, eis restituo pleno jure. lnsuper prumitto quod omniajuraecclesiarum et domorum rehgiosa- R domini Innocentii papae III duodeeimo,xi Kal.Julii. " Ego Milo domini papai notarius A. S. L. tibi Wilrum, sicut decet catholicum principem, in pnelato lehnoPorcellet sub ilebito praestili jur.unotili praecimeo distnctu totisviribus protegam et delendam.Si
electio

nifestum.nec ejusjudicium siveauctoritas vigorem in aliquo sortiatur.

quisdutemcontraprrelatam mimunitatemet libertatemameiodultainecclesii8etaliisdomibusreligiosis vemre priesumpserit.ipsum pro posse meo viriliter coeroebo. Istam autem concessionem et promissionera teci apnd Sinetum/Egidium anno pontiticatus dominilnnocentii papaelliduodeeimo.xin Kal.Julii, ad inandaium etexhortationeiu magistri Milonisdomiui papee noUrii, apostohcaa seois legati.
CAP.lII.In nomine Dornini.Anno pontilic.itusdomini Innocentii papas III duodecimo.xm Kal.Julii. Nos consulesNemausenses deconsensuetvoluntate domini Kayuiundi coniitisTotosani prtecisejuramus supersancta Dei Evangelii manu lacta tibi raagistro Milom domini papae notario A S.L.quod bona tide,

pio

utmainadas nullounquam temporehabeas.Item

sineomni maloingenio et sineomni Iratide consulemuset operamdabimuspro possenoslroquoddiclus p dominus comes tam per se quam per successores suos super iis omnibus pro quibtis fuit e.tcommunicatu9,quaevidelieel exponuntur in forma secundum quam ipse antequam ausolveretur juravit, pareat que aliam personam te nullatenus admisceas, nec omnibus mandatis Ecclesie. et quod ea in perpealiquam violentiam facias vel impedimentum aliquot tuum servet. ita ut si quod illorum non leieritvel praestes quominus electio hbere ac canonice celecontra venerit maniteste.nos ei nullum consilium, bretur. Itera praecipio ut pedagiorium seu guidagiovel auxiliuui.seu obsequium pernos vel per homines rum esactiones penitus dimittaa, nisi quas regum seu amicos nostros ahquatenus impendemus.scienvel imperatorum concessione probaveris te habere, tes ex hoc lpso dicti comitis delicto absolutos
nos
esse a tidelitate
si qua velservilio illi ullomodo tenebamur. Imo quousque plene piruerit faciemos contra ipsum pro posse nostro quid.juid Ftomana Kcolesiavel ejus nuntius sive legntusnobismanda-

ut JudiBos ab omniadministratione publiea vel privata retnoveas omnino, et nullo unquam tempore eos eam lem vel ad aliam restituas, nec alios Judaeos ad administrationem aliquum assumas, nec eorum consilio contra Cbristianos utaris. Item ul ecclesi is incastellatas ad arbilnum dicecesanorum episcoporum diru.is, vel rescrves si quas duxerint reservandas; quae et dicecesanis episcopis vel aliis Ecclesiarum pr.elatis.ad quos pertinere noscuntur, tialanturet ab eis perpetuo possi leantur.Item prsecipio ut ecclesias et domos religiosas in plenaria libertate conserves.videlicetquodin eisalbergarias, vel procuraliones,aut exactione3 quascunque nullatenus exigas vel peroipia?,el oelunctis earum episcopis vel aliisrectoribus,ipsas nullomodo spohes, nec administr.itioni earum seu custodiae occasioue alicujus consuetudmisvelaliqua alia te immisceas, sed omniasine iiminutione ali.iua eorumsuccessoribus reserventur, etelectioni episcopi vel alteriu3 rectoris Eeclesite faciendae per te vel per quamcun-

veril

faciendum,nonobstante

lidelitate vel jure ali-

quo vel servitio, si quo ipsi ullomodo tenebamur.a quo tum tu quam dictus comes nos absolvistis el abdietum est.contra praecepta quae sibi facta sunt vel fuennt venerit manifeste. Tunc etiam pro j"ure sive servitio, si quod in villis et castris nostri consnlatus et ipsa civitate habere dignoscitur.fidelitatem Romanae Erclesias faeiemus, ipsam eidem lideliter et perpetuo servaturi. Item stratas publicas Sfcurasservabimusetfaciemus per totum nostium districium inviolabiliter observariItem pedagia seu guidagia vel exactiones aliquas a transeuntibus perstratis vel etiam perfluT.ina nulsolvitis.si forte ipse,ut
vel quasantiquaregum imperatorumconcessione constiteritnos habere. ltem ecclesias omnes et domos religiosas in nostro districtu tim in civitatequam extra in plenaria servabimus liberlate videhcet quoi ab eis exactiones aliquas seu tahas nullatenusexigemus.et defunctis
[)

necdiiuissa pedagiaseu guidagiadeincepsresuinas. Item pacem seti treugam secundum quod tibi iujunctum fuerit observes. Item ut de teconquerentibus secundum meum vel alterius legati veljudicis delegati arbitrium justitiam facias. Item praecipio ut stratas publicas securas serves.
Cap. V. In nomine Domini. Anno duodecimo pontilicatus domini Innocentii papae III, vn Kal.

et consiliarii Aurasicenses de volunlate domini Willelmi de Baucio principis nostri praecise juramus super sancta Dei Evangelia manu tacta tibi magistro Miloni domini papae notario, apostolicae sedis legato, quod bona fide, sine oinni malo ingenio, et sine omni fraude consulemus et operam dabimus pro posse nostro quod RaymunduscomesTolosanus tam per se quam per successores suos super iis omnibus pro quibus
Julii.

Nos consules
et

consensu

latenu9 accipiemus.nisi quai
vel

excommunicatus fuit, qua? videlicet exponuntur in forma secundum quam ipse antequam absolveretur juravit.pareat omnibus mandatis Eccle-iae.et quod ea in perpetuum servet, ita ut si i|Uod ilbrum non
fecerit vel contra venerit manifeste.

nos

ei

nulluin

earom episeopo vel aliis rectoribus.ipsas vel dimos earum nullo modospoliabiiuus nec administrationi earum seu custodiaeoccasionealicujus consuetudini
vel

consihum vel auxilium seu obsequium per nos vel per homines velamicos nostrosahquatenus impendemus;imo quousque paruerit plcne.faeiennis contra ipsum pro posse nostro quidquid Romana Ecclesia vel eju9nuntius vel legatus nobis mandaverit faciendura. Itean stratas publicas securas servabi-

aliqua alia.nisi furte rogaii ab episcopo vel ca-

pitulo,

nos immiscebimus.sed omnia sinediminu-

131

INNOCKNTII

111

PP.

REGESTORUM
\
i

LIB. XII.

132

mus et facicmus per totutn districtuin inviolabiliter ubservari.ltem pedagiaseu guidagia vel exactiones aliquasatraiiseunUbusper ttratas veletium Qumina nullalenus accipiemus, nisi quaj vel quas antiqua regutu vel imperaiormn concessione constiterit uos habere.Item ecclesias omues et domos religiosas 'n nostro districtu tain in civitate quaui extra in plenana servabiiUUS liliertate, videlioet quod ab eis exactiones aliquaa seu talias nullitciius exigemue, et delunctis earum episcopo vel aliis rcctoribus, ipsas vel domosearum nullo modo spoliabimus.nec administrationi earum seu custodiae occasionc alicujus coosuetudinis vel aliqu alia.nisi lorte rogati ab episcopo vel capitulo, nos immisccbimus, sed om nia sinediminulionealiquadelunetoruii) succesi

servaverit.vel contra ipsa velaliquod illorum veneit mamfesle, ei nullumcoosilium vel auxiliuiu seu

obsequium per noe vel amicos seu homines nosiro aliquatunua impendemus.ituo quousque plene parueru, faoimua cuntra ipsum pru puste nostro
quidquid Komaua Ecclesia vel ejus nuntius sive legalus nubis mandavrril lacicndum. Item stratas publicus securas servabimus et lacieu.us per totum liuoirum Uistricium Lnviolebiliter ubscrvari. Item iaseu guidagiavel exuctiunesaliquasatranscuntibus per straias vel etiam per Iluinina nullalenus accipiemus,niai quae vel quas antiqua regum veJ iinperaloruinconcessione constiterit noshabere. Item pacem seu treugam, sicut uobis a legato vel niiiitio Huinaiis Ecclesiae injunctum fuerit, bona ibservabimus, et faciemus nosiros homines observare parner et jurare. Itcm haereticos et cre dcntes seu receptores et lautores eoruin prout poterimus perscqueinur, eorum bona omnia, ubi poteatatem habebimus, inliscantes. El hsec omnia laci muauniversos cives Dostros et alioa homines jurare, eorum in cl faciemus tam eos quam successores posierum, prout melius poleriinus, observare.
.

soribus rescrveulur, et eleelioni episcopi vel alteriusrectonsEcclesiae facienda? per nu* vel per quamcunque aliam personam nos nullatenus imunscebimus;nec aliquam violentiam laciemusvel impedimentum pnestabiinu- quo minus electio canoniee ac libere celebretur.Item parem seu treugam.sicut nobis injunctum luerii, bona lide observabimus. Item si episcopus vel capilulum vel alia persona ecclesiastica nobis aliquos haereticos nominavent vel credentes, vel per nos ipsos cognnscere poterimus aliquos naeresim praedicare vel lacere conventicula.ipsos per.sequemur secundum legitimas sanctiones, et eorum bona omnia inliscabimus. Ilajc omnia sin^nlis annis per manus principia r.ustri prcdicti successores nostros laciemus jurare. Si quis autem haec jurare noluerit, ip>um tanquam ha;reticum habebimus mamlestum, nec ejus judi-

TJ

Cap.V1II.Iii nominc Uomini.Annoab lii;arnatione Domini rJ09,iv Idus Julii.i-.go Milo domini papae not<rius A.S.L.uobis G.Aideniari et Lamberto IJomi-

ciumsiveauctontasvigoreininaliquoejussortictur.
Cap. Vl.ln

nomine Domini.Anno

pontificatus do-

minilnnocentii papae III dundecimo,vi Non.lulii.Ego Arlaudus'leKusilo juro tibi magistro M<lonidomini papae notario, aposlolica; sedis legato, quod quidquid dominus papa vel tu seu nuntius vel legatus ejus mihi de pedagiis scuguidagiis tainin terra quam in aquis dimittendis praeceperit,bona lide observabo.Similiter stratas pulilicas securas servabo. Item pacem seu treugam,secundum quod mihi injunctum fuerit.jurabo et tenebo. Item haereticos vel credentes pro nosse meo persequar, et eorum bona ubi potero occupabo Judaeos ab administratione publicavel privata penitus in meo removebo
districtu,nec illos vel alios unquainad aliquam adecclesias incastellatas ininistrationem assumam spcund um rnandatum <l cccesani episcopidestruam,
;

Q

vel ei restituarjQ,nec aliquasde captero ir.castcllabo vel incastellatas retinpbo.Ecclesias in plena libertale servabo. Et conliteor quod pro his omnibus obsprvandis ct aliis, si qua mibi pra-eepta lue-

meum de hosilon rint, ut dictum csl; castrum vobis nomine Komanae Ecclesi» tradidi.quod neque vobis neque custodibus ejusdem castri per me vel per aliarn quamcunque pereonam aulerain V6l auferri faciim.imo si ab aliquo luerit nblatum, pro posse meo ad recnperandum illud ct restitucndum vobis vcl cuetodibus qui pro tcmpore fuerint dabo operaro bona Bde.Volo etiam ut idera castrummeis sutnptibus custodiatur. Ilrec omnia, sicut supra scripta sunt, bona lide observabo.Sio Oeus me adjuvet et ha>c sancta Dei Evangelia.
CAP.VII.In nominPDomini.Annodundccimoponti Domini Innncenlii papae III.vi.Non.Julii.Nos episcopus,decaou8,vicariuael cslpri canonioi Valentini prsciae jura Dpi Evangclia b super Banota libi m.igisiro Miloni domini papa> nolario.apostolicn sed^s legalo.quod si Ba.vmunduacomee Toloaaficatus

[j

nisdeMontiliosubdebitopraestitijuraiiienlipraecipio ul pedagia seu guidagia,in tntu vestru dislriclu tam in terra quam in aquis nullo unquain teojporeaccipiatis, nisi quae antiqua regum vel imperatorum concessione probaveritis vos habere.ltem praecipio ut pacem seu treugam. secundum quud vobis injunctum fuerit, observetia, et laciatis a veslris hominibus observari pariter et jurari. Ilcmpra'cipio ut de vobis eonquerentibus secundum meuin vel alterius legati vetjudicis delcgati scuorrtinarii arbiirium juslitium laciatis Item pr.-ecipio ut stratas publicas securas servetis, el crucesignalos tam in eundo quain in redeundo pro posse vcstro ab omnibusdelendatis.lteni prsccipio ut eos quos episcopi vel alii clerici vobis haereticos nominabunt et receptatores vel lautores aut credentes eorum tanquam haereticos et puniatis per bonorum infiscationem et alias sccundum lcgilimas sanctioms. Item pr&cipiout ecclesias ct domos religiosas inlibertate jilenaria conservetis, videlieet quod in eis albergaproouralionea, vel exactiones quasque seu rias, talias oullatenua Pxigatia vel percipiatis, et defunctis earum rectoribus, ipsas nullo modo spolictis, n<'C administralioni earum seu custodiae occasione alicujus consuetudinis vel alia vos immisceatis sed omnia sine ilimiiiuiiunealiqua delunctorumsuccessoribus reserventur, eteleclioni rectoris Ecclesis faciendse per vos vel per quamcunque aliam personam vos nullatcnus immi-ceatis, nec aliquam violeotiam faoiatis vol impedimentum pra?stetis quocplebretur. Item iii nus electio oanonice ac libere prsoipio utJudtcosah ndminstratione publica vel privala removeatis omnino, et nullo unquam tcra[<ore eosad eamdpm vel ad aliain rcstitualis, nec nlios Juda^osud ailinmistrationem aliquain assuniatis.uec corum consilio contra C.hristianos utamini. Item pneoipio ut ecclesius incastellatas ad arbitrium diceccsanorum C|)iscoporum diruatis, vel etiamreservp.tie si quaa duxerint resprvandas; quas ipsis dicecesanis episcopis tradati9.vel aliis Krclcsiarum pr.-elalis ud quo9 perlinere DOSCuatur, ut perpcluo poasideaotur ab eia, Item prtBCipio ul si comes Tolosanus lam per Be quam par bseredea auoa oontra oepta que) sibi lacla suntvcl lienl in posierum superiis omnibus [<ro quibusluil cxcommunicalus,
.

ii

.i

I

uua lamppraequam peraueoessores Buossuossuper omnibua pro (|inbus fuil excommunicatus, quta viilclicel cxponuntur in forma secundum quam ipse unliquam absolveretur juravit,non paruerit omnibus mandatis Ecclesiae, vel ea in perpetuum non
iis

sxponuntur in rormaseoundum quam antequam abaolveretur juravit, veoerit manireete.vos nullum consilium vclauxilium seu obsequium per vos vel per vestros homines seu smicoa et aliquutcniis impondatis, imo quousque plene paquaj videlioel
ip
i

13.J

PONTlFICATUf ANNO

XII,

CHRISTI

1209.

13 i

ruerit facialis cuntra ipsum pro posse vestro quidquid Uuiuunu Ecclesia vel e.jus nuiuius 8tve legutus inanuivent laoiendum. Iteui prasoipio ut per vos,
vel veatroa boraines, vel aliam

^ Ecclesiam

quamcunque persoiletis

ut muoitiones quas modo lacmper Vtvariensom epueopum uoiuine Homanae Eccleiue custodiri, eidem vel cuslodibus ejus vel uliis qui pro tempore luerint,
vel

nam, coQsilium
vesl MB|

open: non

cusu eis ablaaulerantur modis omnibus quitius polentis lubotae fuerint, rabitis ut recuperentur et restituanlur eisdem. Item praecipio ut homines de Montilio fuciatis Vivarieusi episcopo fidelitatem procuslodia monitionum secundum voluntatem ipsius jurare, et pro expensis quaain muoitiouibus vestrisdeMoatihicustodieodis secundum suuin fecerit, cuui eas a vobis petient arbilnum ei etiam antequam faclae fuerinl, si voluerit, satislaciatis. ltem piajcipm ul si lurte per vos vel hae n edes vestros contra supradicta vel aliquod praedictoruoi aliquando venentis manileste , jus omne quod habet Ecclesia Romana in Montilio et ejus pertinentiis in ipsius potestate sina contradiclione aliqua penitus dimiitatis, ita quod domiouspapa persevel lega.tum.suum disponat et faciat de ca-.tro illo sicul docreverit faciendum. Similtter tibi G. Aidemari praeeipio utsi forte, utdictumest, per le vel haeredes tuos contra supraiicta veneris manifesle jus omn.' quod habes in caslro de Rochamaura Viv.inensi episcopo qui pro tempore fuerit penitus sine aliqua quesiioue dunittas, sicuttu ipse, quando u:ihi jurasti, te ad hoc obligasti spontanea voluntate.
.

et

si

forte

aliquo

Romaoam vel ejus legatum seu nuntium lnjunctum lueril, bona lideobsiivuuiinus, et facieiiius per nostrum episcoputum pro possenostro tn perpeluum observan. liem si episcopus vel capitu lum Megalonense vel alia persona ecclesiastica aliquoshaerelicos nobisinepiseopatu nostros nominaverinl vel credentes vel per uos ipsus cognoscere poterimoa aiiquo» haeresim praedicare vel facere convenlicula illicita, ipsos persequemur secundum legitimas sanctiones, et eorum bona omnia pro
,

posse nostros inliscabimus. Ileai Judaeos ab oinni adnnnistratioue publica vel privata omnino re-

movebimus,
alios ad

et nullo unquam tempore eosdem vel eamdem administralionem velaliam assu-

,

r,

,

Cap. IX.

InoomioeDomiai

oostri JesuChristi.Aoao

ejusdem lacaroationis 1209, ix. lial. Augnsti, aono pootilicatus domini Innocentii papte III duodecimo dice certiorati fuenmus. H*c orania successures Nos consules Montispessuli juramus super sancta Dei Evang-dia manu tacta fibi magistro Mnooi donostros singulis annis faciemus jurare. Si quis mini papae notario A. S. L. de maudato et auctoriautem haec jurare noluerit, ipsum tanquam hieretitate tua quod bona lide, sine omni malo ingenio et " cum habebimus manilestum, nec ejusjudicium sive auclontas vigorem in aliquo sortiatur. Et cgo supra sine fraude consulemus et operam dabimus pro posse nostro quod dominus Raymundus comes Tomemoratus Milo domini pape notarius apostolicae losanus Um per se quam per haredes suus super se lis legatus, auctontate legationis qua lungor ad iis omnibus pro quibus luit excommunieatus, quae praedicta exsequenda vobis praedictis consulibusel videlicet expouuutur in forma secundum quam ipse successoribus vestris potestalem et auctoritatera autequam absolvereturjuravit, pureatomnibus munconcedo. Haec omnio pro posse suo bona (ideet sine datis Ecelesiae, et quod ea in perpetuum servet; ita aliquomaloingeniocorporaliterjuraveruntseoijserut si quod illorum non tecerit, vel coutravenerit vaturos B. Caput de bove, Deodatus de Rocennaco,
maoifeste, oos ei oullumconsdium velauxilium seu obsequium per qos vel per hommes sive amicos Qostros aliquatenus impendemus, irao quousque plene paruerit, laciemus contra ipsum pro posse nostro quidquid Hoinana Ecelesia vel ejus nunlius sive legatus nobis mandavent fauiendum. ltem stratas publicrtS per totum nostrum episcopatum securas servabimus et facieinusinviolabiliterobservari. Item pedagia seu guidagia vel exactiones aiiquas a transeuuUbus per stratas episeopatus nostri
P.

meinus, nec eorum consilio contra Christianos utemur, nec ln domibus suisChristianos vel Chnstianus a servitium suum eos permittemus habere; et si contra liaac prohibitionein habuerinl vel tpnueriut, tam Judaeorum quam Christianorum inorantium cum eis bona omniainliscabimus. ltem ecclesius incastellatas nostri episcopatus ad arbitrium dicecesani nostri episcopi vel aliorum praelatorum ad quos pertinere noscuntur penitus diruemus, vel etiam reservabimus si quas duxerint reservandas quas ipsi episcopo vel aliis praelatis trademus, ut perpetuo possideantur ab eis. Itera de nobis conquereutibussecundu n tuum velalterius legati seu |udicis delegati seu ordinarii arbitrium justitiam laciemus. Iiein si quis de nostro episeopatu proptersuos exoessus excommuoicatus fuerit.etcunimonitus ab ecclesiastico judice non satistecent infra mensem, ei centumsolidos Mulgorienses| Meldon] auferemus imo quolibet mense in quo excoinmunicatus permansent, ei summam auferemus praelatam sivero solvendo non fuent, eum sub baano ponemus. Hoc autem nos dicimus facturos, si ab ecclesiastico juI

;

;

de Bisanchis, Regordus, P. Belliani, et G. de Planterio consules. El hoc idem simpliciter juravit se teoere pro possesuo, pro seipso, J. Kuciani Montisppssulaoi Bajulus. Actum est hoc in ecclesia Sanctae Crucis in praesentia doinini Willelmi Magalonensis episcopi, B. Prsposili, B. deMesca sacnstae P. de Agrilolio, P. de Lunello, J. deMontelauro archidiaconi, B. de Maurino sacerdotis. Michaelis de Sanzelo diaconi. Berengarii Lamberti, J. de l.atis,
P. de Montlauro Causidicorum, etVigenis Laureutii notarii publici, qui rogatus haec scripsit.

etiamperaquasnullatenusaccipiemus vel accipi D permiitemus, nisi quaevel quas autiqua regum vel imperatorum coneessione constitent nos vel alios
vel

habere. Item ecclesias omnes et domos religiosas in nostro episcopatu tam in villaMontipessulaniquam extra in pleairia servabimus liberiate, videlicet quod ab eisexactionesali«)uasseu talliasnullatenus exigemus, et defunctis earum rectoribus, ipsasvel doraos earum aullo modo spoliabimus, nec admioir-tratiooi earum seu custodiae occasione alicujus consuetudims vel aliqua alia. nisi forte rogati ab episeopo vel capitulo, nos immiscebimus ,sed mnnia sinediminutionealiqua defunctorum successoi ibus reserventur. et electioui episoopivel alterius rectoris Ecelesiie faciendae per nos vel per quumcunque aliam personam nullatcnus nos lmmiscebimus, nec aliquara violentiam faciemus, vel impedimentum praestabimus quo minus electio canonice ac libere celebretur.ltem pacem seutreugam, sicut nobisper

Aoqo ejusdem

nnstri Jesu Christi. lacaroatioois 1209, in Kal Augusti, aooo pontilicatus domini Innocentii papae III duodecimo. Nos consules civitatis Arelatensis juramus super sancta Dei Evangelia manu lacta tibi magistro Mi|i>ci domini papaaootario,apostolicaesedis legato, de mandato et anctoritate tua quod bona fide, sine omni malningenio, etsine fraudp, consulemus et operam dnbimus pro posse nostro quod dominus H. comes Tolosinus tam per seqiiam per hasredes suos super iis pro quibus luit excommuni catus, quae videlicet cxprimuntur in forma secundum quam ipse anlequam absolvptur juravit , pareat, omnibus mandatis Ecclesiae, et quod ea in perpeluum servet, ita ut si quod illorum noo fecerit vel coutraveoerit manifeste,nosei nullum consilium vel auxiliumseu obsequium per nosvelperhomiaes

Cap. X. Io

oomine Domini

135
sive

INNOCKNTII

III

PP.

REGKSTORUM
A

LIB. XII.

136

amicos nostrosaliquatenus impendemus ;imo quousqueplane paruerii, tacif u.ubcunlraipsumpio posse noslro quidijuid huiu.ma Ecclesia vel ejus

nunlius sive legatus nobis manlavent lacieniiuin. Item stralas pulilicas per tolum nosirum epiei jopatum securas servabiinus et laciemus inviolabiliter observari. Item pedagiaseuguidagia vel exactiones aliquas a transeuntibus per slrutus episcopatus nostri vel etiam per aquas nullatenus accipicmus vel accipi permittemus, nisi qua? vel quas antiqua reguro vel lmperatorum concessione nos vel alios ha.'jere constiterit. ltem ecclesias omnes et domos religiosas in nostro episcopatu tam in civitate Arelatensi quam extra in plenariaservabimusliberlate, videlieet quod ab eis exactiones aliquas seu tallias nullatenusexigemus.et defunctis e.arum recloribus ipsas vel domos carum nullo modo spoliabimus, nec administrationi earurn seu custodiae orcasione ali cujus consuetudinis vcl aliqua alia, nisi lorte rogati ab urchiepiscopo vel capitulo, m>s immiscebimus sed omnia sine diminutione aliqua delunctorum successonbusreservenlur, eteleciioniarrhiepiscopi vel alterius rectoris Ecclesia? lacienda? per nos vel per quamcunque aliam personam nullatenus nos iinmisce.bimus,necaliquam violentium faciemus vel impedimentum prsfslabimusquominuselectiocanonice aclibere cclebretur. Item pacem seu tieugam, sicut nobis per Ecclesiam Romanam vel ejus legatum seu nuntium injunctum luent, bona lide observabimus et faciemus ppr nostrum episcopatum pro posse noslroin perpeluum ohserv&ti.Item si archiepiscopus velcapitulum Arelatense\elalia persona
ecclesiaslica Dobis aliquus hereticos in e|>iscopatu

f r ° posse suo cives Arelalcn. infrascripti, scilicet le Arenis Cejo, P. de Leone, R. Berrnnus, B. Scopha, P. Bmus. I>. de Nemauso, M. Gervasiu.-, P de Thuro, P. Ravmundi, V. de Thoro. Actum est hoc in palalio domini archiepiscopi

super portam Sancti Slepbani,
positi Arelatensis tccles
a?,

in pra- seuiia S.

Pne-

Ber. sucristffi, Thedisii canonici Januensis, et P. Fortis noturn Arelatensis, qui rogatus h;ec scripsit. Cap. Xl. lu nomine Oomini nostri Jesu Cbristi.
120'.', ivNon. Augusti annopontilicatus Uomini Innocentiipapa? lllduodecimo. Nos consules et omnes homines Argenlariffi juramus super sancta Dei Evangelia manu tacla vobis liurno Yivanensi episcopo el G. Budi ad hoc specialiter delegatis a domino Milone domini pape notario A. S. L. rie manriatu et aucloritate ipsius

Anno ejusdem lncamalionis

h-gati

sine

B

quod bona lirie, >me omni malo ingenio, et Iraude, coneulemus et operam dabimOB pro iQSse nustru qnod dommusR. coniesTulnsanustam jj«r se quam per ba-reries su s super iis omnibus pro quibiis luit excommunicalus, qua? videlicet ex1

ponuotur
. .

in

lorma secundum qtiam ipseantequam

iretur juiavit, pareat omnibus mundalisEcet qood ea in perpelnum Bervet, iia ut si quod illoruni nun feceril vel conlravenerit manifeste, nosei nullumconsilium vclauxilium seu obsequium pcr nos vel amicos nostros aliquntenus itnpende-

wus, imo quousquepleneparuerit, laciemusconira ipsum pru posse noslro quidquid RomanaEcclesia
vel e|us

nuntius sive legaius nobis mandaverit faciendum. ltem stratas publicas jier totum Vivsriensem episcoputum securas servabimus et faciemus
inviolabiliter observari. Item ecclesias omnes et domos religiosas in Vivariensi episcopatu tam in civitate Viv.iriensi quam extra in plenaria conservabimus libertate, viddicet quod ab eis exac-

nostro nominaverint vel credenUs, vel per nos ipsoscognoscere poterimus uliquns ha?resimpra?dicare vel facere conventi cula illicita. ipsos perseque-

mur secundum
a'o

legitimas sancliunes, et eorum bona omnia pro posse nostro inliscabimus. Item Juda?os

t>ones uliquas seu lallias nullali nus exigcmus, et privataomnino r defunctis earuin reetunbus. ij.s&s \tl domos earum nullomodospoliabinius, nee administrationiearum removebimus, etnullounquam tempore eosdem vel vel aliam assuspu custodia? occasione a'icujus coi.snetudinis vel alios ad eamriem administratione uliuuaalia,nisi lorle rogati ati e.piscopo vel capitulo, memus, nec eorum consilio contra Chnstianus nos immisrebimus, sed omnia sine diminutione utemur, nec in domibus suis (hristianos vel C.hiialiquu delunctorum successoribus reserventur, et stianas ad servitium suum eos perniitiemus habere eli tioni episcopi vel altcrius rectoris Ecclesia? faetsi contra banc prohibitionem habuerint vcl tenuerint, tam Judaeorum quam Christianprum moranciondffi per nosvel perquamcunqnealiam personam niillatinus immi-cebinius, nec aliquam viulentiam tium cum eisdem hona omnia inliscabimus. Item laciemusvei impediaienluni pra?stabin,usquominus ecclesias ir.castellalas nostri epscopatus ad arbielectio canonice ac libere celebretur. Item parem trium dioeresani nostri arcbiepiscopi vel aliorum seu treugam, sicut n<bis per t.cclesiam Romsnam prslatorum ad quos pertinere noscuntur penitus vel ejus lepatum seu nuntium injunctum fuerit, diruemus, vel etiam reservabimus si quas duxerint bonu lide observabimus. et faciemus per episropareservandas, quas ipsi archiepiscopo vel aliis pra?tuui Vivariensem pro posse noslro in perpetuum latis trademus, ut perpetuo possideantur ab eis. obeervari. Itcm si episcopos vel capitulum \ivaItem de nobis conquerentibus secundum tuum vel riensp vel alia persona ecclesiaslica nobis aliquos alteriuslpgati vel judicisdclngati seuordinar.i arbihffireticos in cpiscopatu Yivaiienst nominavent vel triuin justitiam iaciemus. Item si quis de nostro crerientes, vel per nosmetipsos cognoscrre polericpiscopatu proptersuos excessus excommunicatus fuerit, et commonitus ab ecclesiastico judice non i) mus aliquos haeresim pra?dicare, vel laceie eunven ticula i)licita,ipsospersequemursecundumlegitin as sntisfe.cerit infra nienseni, ei centum solirios Mul imo quolibet mense, ex quo exBBnctionos, et eorum bona jiro posse nOBtra inliscagor, auleremus bimus. Item Juda-os ab omni administiatione pucommuniciitu? perrnunserit,ei summam auferemus prajfatam si vero solvendo non fuerit, eum snb blico vel privata omnino removebimus. et nullo lianno ponemus. Hoc autem nus discimus lacturos unquam tempore eosdem vel alios ad eamdem sdsi iib ecclesiastico judicc certiorati fnerimus. Hsc ministratii m vel alium assumcn us, npc eorum consilio rontra Christianos utemur, nec in domibus omnia singulis annis successorcs nostios ladenius snis Chrisiianos vcl Christianas uri servitium eorum jurare. Si quis autpm ba?c jurare noluerit, ipsum et si ronlra hane prohibitioeriiiitteiims habere tmquam ha>reticum hahebirr.us manileslum. nec iip.n habucrinl vel tenuerint, tam Judffiorum qirnn ejuB judtcium sivp auctoiitas vignrem in uliijuu sortiuiur. Kt epo supra memoratus Milo riomiii pa| (btistinniiriini n.otnntninicuni eisbonaon niainfinolarius A s L. auctoritate legationis qua fungor scebimOS. Ilem ecplesias incastt llatu- Yivariensis ad pra?diclaexsequeiiilu vubis prffidictis consulilnis ppiseo|iatus ad nrbitrium dicecesani nostn epivro|ii el successoribus vestris potestatem et auctoriiulem vel aliorum jiraelatorum ad quos perlinere nosrunCOncedo.Hcc omniapro pnssc suo bona lidcelsine tur penilns dirucmus, vcl ctinm reservubimus si aliquomalo irgeniororporaliterjuraverunt spobserquai ilnxrrint resr rvandas qi.as insi cpiscopo vel vnturoB 1). Roniardn, B. Petrus de supcr Rhodano, aliis pralntis trademus, ut perpetuopossidantur ab Cabrilus, B. Ferreoli, R. de Fanaria. R. Garmerus, eis. llem de nobis conquerentibus secundum arbiconsules. Ethoc idemjutuveruntsimplicitersctcnere trium mugistri Milonis dominipapKnotarii A. S. L.

omniadministratiotiepublica

ve)

i

i

;

;

i

j

;

;

137
vel luura, legati seu

PONTIFICATUS ANNO
domine Vivariensis episcope.vel

XII,
vel

CHRISTI

1209.

13«

alterius judicis ordinarn vel delegati justitiam faciemus. Item si quis de Vivariensi episcopatu pronter suos excessus excommunieatus fuerit, et comiiionitus ab ecclesiasticojmhce non satisfecerit infra mensem, ei rentura soiidos Podieose auleremus iiuo qaolibet mense, in quo excoramunicatus penmnserit, ei sumuiain auferemus proelalam; si vero solvendo non luent.euui sub banno ponemus. Ilocautem nos dicimus lacturos si ab ecclesia^tico judice certioratifuerimus. H.ccomniasingulisannis successnres nostros consules faciemus jurare. Si
;

A

impedimcntum praeslabo quo minus electio canonice ac libere culebretur. ltem pacem seu treugam, sicut mibi per Ecclesiam Romanam vel ejus legatum seu nuntium injunctum fuerit, bona lide servabo et faciara per nieum dislrictum pro posse mco inviolabiliterobservari. Item.si aliqua persona ecclesiastica in meo dislrictu aliquos haereticos nominaverit vel credentes.vel per meipsum cognoscere potero aliquos haeresim prosdicare vel lacere conventicula illicita.ipsos persequar secundum legitimas sinctiones, et eorum bona omnia inliscabo. Item Judaeos ab omni adminislratione publica vel

privata pcenitus removebo.etnullounquaui tempore eosdem velaliosadeamdem admimstrationeinassurnam vel aliam, nec eorum consilio utar contra Christianos, nec in domibus suis Christianos vel Christianas ad servitium suum eos permittam habere et si contra hanc prohibitionem habuerint vel tenuerint, tam Judaeorum quain Christianorum nm. Haec omnia pro posse nostro uos obs.Tvaturos B morantium cura eisdem bona tmnia infiscabo.Item ecclesias incastellatas mei districtus ad arbitrium juramus in animain nostrara et in aniraam tolius populi ego W. Garns, R. Besieda, Or. Roquprius, dinecesaniepiscopi vel aliorum praalatorum ad quos

quis autem haecjurare noluerit,cum tanquam haere-

ticum babebimus inanifestum, nec ejus judicium sive auctoritas vigorem in aliquo sortiaiur. Et nos B. Vivanensis episcopus et G. Todi vobis px parte domini legati supradicti ad praedicta orania exsequenda auctoritatem et potestatem concedimus vobis praedictis consulibus et toti populo Argenta-

;

Argpntanae conr-ules. A. Mazel.o. Mascil.-,R. Chairicus.Bern. Dalbiges, Eruiengaos, R. de Ribeira, R. Salgues, Ber. de Fijac, W. Esteves, P. Faber, et totns populus Argentariae.

Cap XII. Nos Ugo et R. nepos ejus de Baucio promittimusvobisdominoMtlonidomini papas notario A. S. L. sub debito juramenti quod vobis apud Sanctum /Egidium praestitimusquod quam cito per vos vel nuntium vestrum tuenmus requisiti, castrum de Aiansone vobis vel cui mandaveritis
assignari omni occasione postposila faciemus, et ex nunc id^m castrum profitemurnosvestro nomine possidere. Volumus etiam ut idem caslrum uostris custodiatur expensis.

pertinerenoscunturpenitus dirnam.veletiam reservabo si quas duxerint reservandas quas ipsis praelatis tradam, ut perpetuo possideantur ab eis. ltem de meconquerentibus secundum tuum vel alterius lpgati, vel judicis delegati seu ordir.arii arbitrium
j

justitiam iaciam. Item, si quis meo districtu propter suos excessus excommunicatus fuerit, et commonilusab ecclesiastico judice non satisfecerit infra raensem,ei centum solido? monetas cursil. auferam.imo quolibot menpe in quo excommunicatus permanserit, ei summam auferam praetaxatam ; si vero solvendo nnn fuerit, eum ponam sub banno. Ha?c autem me dico faciurum si ab ecclesiastico judice fuero certioratus. Ut autem ba=c omnia per me

Cap. XIII. In nornine Doinini nostri JesuChristi. Anno eiusdem Incarnationis 1209, n Non. Septerabris, anno pontilicatus doraini lnnocentii papae III duoderimo. Ego G. de F.ibrano Hei gratia comes Forncalcanensis juro super sancta Dei Evangelia manu tacta tibi magistro Miloui domiui papm notario A. S. L. quod stratas publicas per totum meum districtum securas servabo et faciam inviolabiliter observari. Item peda^ia seu guidngia vel exactiones aliquasa transeuntibus perstratas mei districtusvel etiam peraquas nullatenusaccipiam vel permitlam accipi,nisi quae vel quas antiqua reguin vel imperatorum concessione me habere constiterit. Item ecclesias omnes et doraos rebgiosas in toto meo districtu in plpnaria libertate servabo, videlicet quod ab eis exactiones aliquas spu tallias nullatenus exigam vel exigi faciam, et defunctis earura rectoribus,ipsas vel domos earum mraime spolinbo vel faciarn spoliari, nec administrationi earnm seu custodiae occasione alicujus consuetudinis velaliqua alia.nisi forte rogatus ab episcopo vel capilulo, me immiscere praesumam,sed omnia sine diminutione aliqna defunctorum successoribus reservantur.nec electioni episcopi vel alterius rectoris Ecclesiae faciendae per me vel per quamcunque aliam personam me immiscebo,nec aliquam violentiam faciam CVIII.
DOMI.NO PAP.E.

acsuccpssoresmposfirmiusobserventur.haeceastra, videlicet caslrnm de Lursmarin, et Perosum. et C Cesaristam, tibi duxi obliganda nonnine Romnna; Ecclesi.v et cuicunque et quandocunque voiuens assignabocorpor.iliterpossidenda.mpiscustodienda expenfis, nec ea per me vel alios auferam, et si ablata fuerint. bona (ide recuperabo ea, et resti1 .

tuamcustodibusquiper
fuerint deputati

te.vel

RomanamEcclesiam,

comitejuraverunt Bertrandus de Vilamauii.Ricavus de Insulamnjor, Raimbaldus Dallini.W. de Sabrano, W, Gaufridus de Avenione, W.Cucuron, Bertrandus de Sancto Maximo. Guigo Roza, R. de Subtano, W. Raimundi de Vacheriis, Bertrandus de Pertuso.
Cap. XIV. In nomine Domini nnstri Jesu Christi. Incarnationis I2C9,iv Idus Septembris, :mno pontificatus domini Innocpntii papae III duodecimo. Nos consules et civesCavellicpnses juramus super sancta Dei Evangelia manu tactatibi magistro Miloni domini papaeT notario A. S. L. de mandalo et auctoritate tua quod bona fide, sine omni maloingenio, et sine fraude, consulemus et operam dabimus pro posse noslro quod dnminus R. comes Tolosanus, etc, sicut in forma juramenli quorl prxstiterunt homines de Montepessulano ptenius

Cum

Anno ejusdem

Q

ccntinetur.

gnus

in magnis, mirabilia gloriosius operatus in minimis, prosperum fecit verbum quod egressum

De

victoria habita contra hxreticos.

est de ore vestro contra fidei subversores, qui pec-

Sanctissimo Patri et domino Innocentio Dei gratia summo ponlifici. frater Arnaldus dictus abbas Cistercii.et Milo humilis servus ejus.tam debitum

nimium pullularant in provincia Narbonensi. Ipso siquirlem facientes dissipati sunt
catis exigentibus

inimici ejus, et

quam devotum

obsequiumBenedictus omnipotens Dominus qui cum sit mavoluntariae
servitutis

mox a facie ipsius fugcrunt qui eum oderantet dissipaverant legem ejus. Advenientibus sane illustriduce Burgundiae aliisque magnatibus
5

Patbol. GCXVI.

I

1NS0CKNTII

III

PP.

RKGKSTORUM
A
tinum urbium

LIB. XII.

140

cuin tanta multitudinc signalorum quanta inter Cbristianus oon creditur aliquando convenisse, ;n eoruin adventu usque arleo invasit tremor bypocritas ut quasi miraculose fugerent ante faciem *ubse-

dantia gloriantem. Obsessa igitur civitatc in crasnostri fecerunt insultum primum sub;

quod utique

licet vallo,

muro

gnaculis valde

munitum

esset, nostri

et proputamen inter

quentium, maxime post civitatis Biteirensis excidium et ruinam.Licet onim cives civitatis ejusdem per nos suum episcopum diligenter commoniti fuerint, eisdemque sub excommunicationis pocna duxerimus injungendum utvel haereticos quosha. bebant cum rebus suis crucesignatis traderent.vel, si hoc non possent, exirent de medio eorumdem, alioquin sanguis eorum super capita sua esset, ipsi tamen nostris non :icquievcrunt monitis et mandatis, imo super defendenda civitate contra signatos

imbreslapidum, inter tela balistarum,inter lanceas gladiusdefendenlium.quasi subduarumhorarum spatio omnia transcendentes, tam potenter quam mirabiliter intravere suburbium, ipsumque incenet

dio veslarunt. Inde vero erectis

macbinis, octavo
ipsis civibus

diecaptum

est

majus suburbium.et ab

incendio devastatum.

Conclusisigiturhostibus infracivitatisangustias,

cum supra quam
et civitatem

crederetur a nostris multa inte-

rius cives ipsius laborarent inedia.se ac sua

omnia

cum

ipsis baereticis juratnento interposito

cuuvenesibi con-

ipsam obtulere,

siirnalis.

dummodn eis
deducerentur

runt.Appropinquanteigitur exercitucivitati.domini

vita ex misericordia

servaretur,
die.

et

quorumdam castrorum adjacentium male
scii,a facie

sccuri

lantummodo una

Habito itaque

com-

les reliqui

signatorum fugerunt ;sed militeset fidecastrcrum ipsorum ad exercitum fidusesua.et ipsa castra in

muni

cousilio, quasi necessario principes
;

suntinfacile

ducti ad hanc mieericordiam faciendam

tum quoindu-

cialiter accedentes,

signatnrum dederunt, fidelitatem eis et facientes;et in vigilia beatse Maris Magdalenae redditum fuit nobis nobilequoddam castrum quoddicitur Servianum, cui alia plura castra, et ipsa bona admodum, appendebant. In crastino vero, in feslo
sancta? Mafrdalena;, in

manus hominium

niam apud homines non videbatur
posse capi, utpote
stria
loei

civitas

positione et

humana
Deo

munitissima,
lacu-b.it/

licet

hoc

facile

esset, qui

omnia
si vi

civitas

tum quia plurimum timebamus ne caperetur,sicut de aliis locis jam conpnnripibus, sive ab his qui

tigerat, etiam invitus

cujus ecclesia cives Bitter-

renses

interlecerani,

dominum suum (79) dudum prodilionaliter mane obsessa est civitas quae qui:

dem natura

ioci,

viris

et victuatibus

adeo videba-

nobiscum erant corpore sed non mente.sive ab ipsis bostibus omnia incendio vastareniur et sic hnjusmodi necessitate inducti.sub praedicta forma recipi permisimus civitatem, ut ea per catholicos viros
;

tur munita quod

per longum temporis putaretur

munila;, reliquae civitates et

castra quae occupavit

posse quantumlibet cxercitum sustinere. Verum,

exercitus ab haeresi per Catholicorum prudentiam

quia non est fortitudo, non est consilium contra ^ expientur, qua per incolarum nequitiam fuerant Deum, dum tractarelur cuin baronibus de liberahactenus turpiter maculata. Ut igitur terra, quam
tione illorum qui in
civitate

ipsa catholici cense-

in

banlur,ribaldi et aliivileset inermes persona;, non

rem

servorum suorum manibus Deus dedit,ad honoipsius sanctaeque Romanaa Ecclesiae ac totius

exspectato mandato principum, io civitatem fece-

runt insultum, et mirantibus nostris,
:

retur Adnrmn, ad arma, quasi trium horarum spatio.lranscensis fossatis ac muro, capta pst civitas Bitcrrensis, nostrique non parcc-ntes ordini, sexui, vc! aetati,

cum clamasub duarum vel

Simon dc Moncredimus, bene notus, vir armis strennissimus, fide devotissimus, ac totis viribus persequi desiderans haereticam pravitatem, in principem et dominum tcrrae ipsius de
Christianitatis servetur.nobilis vir
teforti, sanctilati veslrae.sicut

fcre

viginti millia

communi

consilio est

eleetus

;

cujus

quantum

sit

hominum

in ore gladii

peremerunt; factaque hoet

stium strage permaxit:ia,spoliata esl tota civitas
succensa, ultione divina in
vicnte. Disseuiinalo

desiderium circa reparanduin in partibus illis Euclesiae Dei statum ex hoc evideoler apparet, quo-

eam

mirabiliter

sae-

ergorumore
et

tanti miraculi us-

ninm jam ipsc disposuit ut de tota terra quam ibidem dederil ei Deus decimae ct primitiae Ecclesiis

queadeo

territi

sunt universi, ut montana petentes

cum D
siae

integritate solvantur (81), ac

si

quis huic suo

et invia.inter

Hitterrenscm

Carcassonam

rclique-

proposito contrairet,ipsum lanquam

suumet

Eccle-

runtcastra nobilia plusquam centum,refeita tamen
ciboriis et rpliqua
supellcctili
:

inimicum

lotis viribus

quam

fugientes se-

gulis laribus terra;

impugnarct, ac de sinsuoe vult annuatim Romanae Ecet,

cum

npquivcratit asportarc

inter

quscastraerant
divitiisqucmu-

clesiaedenarios tres persolvi;

nc possit

in dilione

quamplurima adco natura
facile

loci.viris

nita ut viderentur insulsum nostri exerciiue posse

snr censura ecclesiastiaca vilipcndi.constituit ut si castellanus per quadraginta dies in excomunicatione permanserit

longiesimo tempore sustinere.Indc.duce Domino.cnjus ducebalur amore.in fc-ito sancti, Petri
civitatem
loci

antequam

reconnlietiirEcclesiae,

rcntum

solidos,
si

i-i

miles fuerit.vel burgensis quin-

ad vincula totus Christi exercitus Carcassonam pervenit
(80),

quaginta

plebeius quilibet, viginli solidos

com-

perfidia
(79)

tam

sua fortitudine quam divitiarum abunin

utique populosam et

ponat ;et in recognitionom dominii Romanae Ecclesiae aliorum dominorum in omnibus s&lvo jure,dis(80; Vidfl liist. Albig. cap. i&. Vide Uist. Albig. cap. 17.

Trincavellum.

Vide Hist.
c.

Albig.

c.

45

et

Ouill. du Podio Laur.

II.

(81)

lil

1'ONTIFICATUS

ANNO
A

XII,

CHRISTI

1209.

U2

posuit annis singulis certam vobis solvere pensio-

nem

(82).

Pro ipso ig tur et

cum

ipso

beutitudini

donec ipsorum spurcitia victrice De; dextcra comprimatur. Oportet siquidem me conresistentes,

vestrai

precesolferimus humilesei devotas quatenus

duceresoldarios qui
pretio

mecum remanserunt

grandiori
ali-

solemnes nuntios qui sunt pro eo ad sedem apostolicam accessuri, eum solita pietate dignemini exaudire ut per lavorem Romanae Ecclesiae terram illam prorsus emundet ab haeretica pravitate. Licet enim major
in suis petitionibus,quas faciet per
;

quam

in aliis f;uerris.Vix

enim possum

quos retinere

nisi duplici

reniunerentur ren.uneraesse

tione.Statum est vero quod Ecclesia Romana, quae
caput nostrum et
fidei catholioce

di^noncitur

pars excercitus ad partes suasredieril,expedito per
Dei gratiam

duorum mensium

spatio quod vix spe-

rabitur posse per biennium vel triennium expediri,

adhuc tamen
dicto nobili

tot milites aliique probi

bomines cum
Eccle-

fundamentum.solulione trium denariorum ab unoquoque hospitio annuatim per illam terram perenniter congaudebit et hoc peto a vestra sanctitale firmiter confirmari. Decimas siquidem, quashucusque haeretici delinuerunt, dignum duxi ecclesiis
;

remanseruntquod.dummodo ab

terrae et

ecclesiarum ministris sine aliqua diminu-

sia,cujus negotium ipse gerit.in expensis juvetur,
facile sibi

tione pertotam terram fideliter dispensare.Caeterum,
his ita jam pro posse
t>

eritnon solum acquisitam lerram delen-

meo

ad

honcrem Dei

dispositis,

dere, sed expulsis prorsus haereticis, preeter Tolo-

sam, totam aliam occupare. Cum enim, praster civitates.plusquam ducenta optima castra possideat,
hareticorum pessidelensorem teneat vinculis compeditum, evidenterappareteumad muniendam terram hujusmodi el aliam acquirendam multis viris ac viribus indigere.Multa quae desunt praedicti nuntii,sanctiac vicecomitem Biterrensem

morum

vestram mea parvitas deposcit sanctitatem ut dictam terram quce mihi ex parte Dei et vestra, et per le^atum vestrum abbatem Cistercii, communicato super hoc tenus exercitus consilio,mihi et hsredibus meis.illis etiam qui luboris participes ejusdem
terrae

secundum merita acceperint portionem,beni-

tati

vestrae

referent viva

voce, sicut qui

semper

gne diguemini conlirmare. Vener.ibilem siquidem virum abbatem Cistercii prae caateris negotio Dei fideliorem et proniorem in omnibus inveni, ser-

praesentes fuerunt.

CIX. DOMINO PAP.E.
De expuynalione hxreticorum.

mone, opere, consilio, fide integra constantiorem. Et, quia non nocet admisso subdere calcar equo,
vestrae supplico paternitati ut de

me

et

deterrasit

ipse sollicitus,sicut consuevit,per apostolicam

mo-

nitionem dignemini commonere.Verum, quia quae (83) Sanctissimo Patri et domino innocentio Dei expediunt non valeo penitus prasnotare, sanctitati gratia apostolicae sedis summo pontilici simon coVfstrie dilectum et fidelein meum nobilem virum mes Leicedtriac, dominus Muntisfortis, Bitterrensis p R. fatorem praesentium transmittere decrevi.cujus et Carcassonensis vicecomes, snlutemettam debiabsentiam graviter me expedit sustinere, cum ipse tae subjectionis quam revereutiae plenitudinem. mihi fuerit pars consilii et auxilii supplementum, Noverit sanctitas vestra quod audito manut quae vestrrfi sanclitati ex parte mea dixerit firdato vestro mihi specialiter destinato, omni miter rata habeatis. mora postposita ad partes Albienses iter meum suCX. ubi Dei vocatione et asper baereticos praparavi
:

sensu procerum crucesignatorum, quamvis indi-

ADULPHO QUONDAM COLONIENSI ARCIIIEPISCOPO.
Confirmatur
ei

gnus.ad

terrae illius

regimen

et

tus et unanimiter electus,
fidei catholicae

ibi

dominatum advocaad honorem Dei et

pensio 250, marcarum.

(Laterani, vii Idus Novembris.) Solet annuere sedes apostolica piis votis, et honestis petentium precibus favorem
pertiri.

supplementum,si valeam, proposui remanere,spem habens in Domino praecipuam quod
pravitas haeretica in
illis

partibus funditus destrue-

tur,si vestro fruar auxilio, praeveniente gratia Dei,

benevolum imEapropter tuis justis postulationibus grato concurrentes assensu. provisionem ducentarum et

quae duo mihi conferunt spem totius consilii post quinquaginta marcarum quam tibi venerabilis fralaborem. Verumtamen, quia Iabor est 3umptuosus ter noster Coloniensis archiepiscopus de consilio et duplici de causa, opportet ut cura pervigili, sicut " assensu priorum et conniventia nobilium terras ac bono incboastis principio,fineperoptimoterminetis. ministeralium et civium Coloniensium ad manda-

A

terra enim illa proceres terrarumqui ibi in expeditionem super haereticos confluxerant, me fere solum inter inimicosChristi permontes etscopulos vagantes cum non multo milite reliquerunt;et terram prae nimia paupertate, cujus bona destructa

tum nostrum percipiendam annis
tibi

singulis assigna-

vil.sicut in ejus authentico continetur, auctoritate

apostolica confirmamus etpraesentis scripti pa-

trocinio

communimus.Nulli ergo, etc, hanc pagiinfringere, vel
ei, etc.

nam

nostrae confirmalionis

sunt.sine vestro

et

fidelium auxilio non potero diu-

Si quis

tius gubernare. Ipsi

eoim

haeretici

partim castella
exercitui

reliquerunt vacua

et

subversa

fugientes, parlim

vero ex

illis

fortioribus

adhuc tenent.Dei

autem hoc attentare prassumpserit, etc. usque incursurum. Datum Lalerani, vn Idus Novembr., pontificatus nostri anno duodecimo.
^83)

(82)

Vide infra epist. 123.

Vide infra, epist. 123.

143
CXI.

INNOCENTII

III

PP.

RBOE9TORUM

LIB. XII.

144

A
comile Forealcariensi.

stituo possidere, tantuui

dura

vixero, ut

exinde

PRIORI ET FRATR1BU3 J EROSOLYMITA.fi HOSPITALIS

fratres Hospilalis sua auctoritate, nullins r»-quisito

SANCTI -EGIDII.
Confirmatur
eis

donatto facta a
ii

(Laterani,

Kal. Novembris.)

consilio,nec alicujus voluntate exspectata.omnium suprascriptorum posses9ioaeabsque contradictione valeant occupare et ut proprium habere ad omnes

Cum

a nobis petitur quod
aequitatis

justum

est

et

hone-

voluntatcs suas inde

stum.tam vigor

quam ordo

exigit rationis

ut id per sollicitudinem

olticii

nostri aJ
dilecti in

debitum

faciendas. Praeterea corpus vovens etofferens pro sepultura coemeterio domusHospitalis.profileor et in veritate recognosco

meum

perducatur effectuui. Eapropter,
assensu, castrum,

Domino

Guigonem avunculum
dictorum locorum

meum

bona? memoria. pra,Hospitalis et fra-

filii,vestrisjuslispostulationibusgratoconcurrentes

omnium domui

srha

et alia

burgum et palatium de Manuaomniacum suispertinentiis a Guillehno
Korcalcariensi

tribuspraesentibusscilicetetfuturusfccissedonatio-

nem.quam
et in

quondam comite

domui

vestrae pie

concessa, sicut eajust. ac pacifice possidetis.et in

et per vos domui vestra. auctoritate apostolica confirma- B J ure scri P l ° v el «">n Bcripto.vel ratione contraver,turum per stipulationem promitto, et me et meos mus.et praesentis scripii patrocinio communimus. inde devestio, el domum sive domos Hospitalis et Ad majorem autem cautelam instrumentura praedi-

instrumento ipsius comitis continetur,vobis

specialiter bona fidc et sine dolo laudo perpetuum confirmo Omnia itaque ct singula sicut superius scripta sunt me pcrpetuo bona Ode servaturum per me successoresque mcos necaliquo

ctum de verboad verbum huic

nostrae pagin.i. duxi-

fratres scilicet praesentes et futuios inde

investio.

inserendurnjcujus tenor est lalis: « Ego Guillelmus.Dei gratia comes Forcalcariensis, filius do-

mus

Et.ut praedicta donatio et oiunia suprascripla post

obitum

meum

majori et p''rpetua gaudeant firmi-

mini comilis Bertrandi

et

domiriae comitissae Jauce-

randa.,pietatisintuituet in rcdeniptione peccatorum

meorum
damni
sine

et p

irenlum meorura,et

in

corapensatione

meos el homines de Manuascha, quorum nomina infra scripta sunt, per sacramentum fidelitatis et hominii quo mihi tenentate.baroncs et proceres
turastricti commoneo.eosquede nuv^jurare prsecipioutpraedictam donationem tam dcvotelactam pro posse suo servent et servari procurent;et,si quis in

tlospitali et fralribusa

me

illati,dono et jure

perfecta3 donationis intervivos trado in

perpetuum,
at

omni retinemento,Dumiuo
te fratre

Deo

fratribus

Ilospitalis Jerosolymitani praesentibus et fnturis in

posterum contra praedictam munifioentiara aliquo

modo venire tenta»-et, contra illum vel illos pro posse suo domui et fratribus Huspilalis auxilium et tium de Manuascha,cum omnibus pertinentiis suis, n consilium impendanl,ab omni violentia defendant,

manusde

Petro de Falconeejusdem llospi-

talis

priore propriam

domum meam,
:

scilicet pala-

>:i _j:i: _. _..:_ .1 -_ :... ._::_ j. »i_quod meis sumptibus aedilicavi, et praeterea quid- " et ipsis a Huspitalariis homines de Manuascha in omquid quocunque juread me pertinetvel quandocunnibusetperomniaianquaui verisdominisobedientes que pertinuit in burgo et castro de Manuascha et in existant, et de praedictis, si necessitas exigeret, eorum pertinentiis et in totas auras intuset extra, testimonium ferant. Praedicta. quoque donationi cum terris cultis el incultis, pralis, nemoribus, specialiter adjicio.scilicet ut jure perfectae donatioaqiiis,aquarum decursibus.et cum hominibus et lenis babeant in perpetuum omnes haeredilates, seu possessiones.vel honores qui fuerunt militum vel minabus,etcumjustitiis,firmantiis,et jurisdictione, et explectis,sicut melius generaliter vel specialiter hominum castri de M muascha, quas pro mulitia

„,,„.4 .-..;- „.,

:

1

i

:

posset nominari.sicut ego vel aliquis de genere

meo

seu perfidia vel proditione

quam

contra

me com-

per nos vel peralium

unquam melius

vel

plenius

habuimus vel possedimus vel habcre vel possidere visisumusubicunqueinomnibus suprascriptis territoriis, seu in quolibet eorum, hoc est, usque ad ter.-itorium Sanctae Tuliae.et usque ad territorium
Petraeviridis, et

miserunt jure confiscationis occupavi.ita ut nullus eorum aliquo teinpore suas valeat possessiones recuperare, Disi ad cognilionem domini prioris pro tempore in prioralu Uospilalis residentis acrimine
tanta; perlidiae ac proditionis sese purgaverint.

Ad

majoremomniumsuprascriptorumlirmitalematque nis, et usque ad territorium Sancti Martini, et " cautelam hanc chartam praesentari volo domino usque ad territorium Dallini, et usque ad territopapa» ct doraino imperatori, et in corum notitia rium de Vols.et usque ad flumen Durautia. quae quidquid in eacontineiur deduci.et ad pcrpetuam utique omnia in eadem donatione in formam suprarei memoriamet indubitabilem fidera eorum sigillis praesentem paginam precor communiri. Ad haec, BCriptam concludo.et profiteor et in veritate recognosco me eamdem dudum domui llospitalis celenos barones et procereset hominesinlra scripti pia. brasse donationem,et a tempore praedictae donatiodumini cornitis donatioui gr.itum priebente. assennis omnia praedicto pro domo llospitalis possedisse. sum, bona lide promittimus et tactis socrosanctis Et modo in praesenti tntum praediclum palatiiim,et Evangeliis juramus quod omnia et singula et pr«burgum.et castrum de Manuasclia.et totas auras.et dicta pro posse nostro domui et fratribus Hospitalia si quid meo nomine in pr.-edictis vel infra priedicta praesentibus et futuris defendemus,et contra omnes
usque ad territorium Montisfuro:

loca possideo.noriiine llospitalis et fratrum ibidem
L»eo

ad tuitionem pra.dictn_ donationi9 auxilium et consiliuni ipsis praestabimus, et

servientium preesentium

et

futurorum

me con-

nos homines de

Ma-

145

PONTIFICATUS ANNO

XII,

CHRI8TI

1209.

146

nuascha ipsispost obitum domini comitis tanquain A Petrus Robaudus, Ugo Bcrnardus Joannes Gnrinus, Joannes Frenerius, Joannes Mercerius, W. dominis lidclilcr obediemus. Illi itaque qui jnraBos, Bernardus de Recluso, Columbus Pipeti, Ugo vi-runt sunt ii W. de Sabrann, Raimbaudus.OsaMartini, Poncius Gebelini, W. Robaudus, Roma sica, et Raimundus frater ejus. Bertrandus de Senoreti, Gerauldus Furgoni, Bertrandus deSalto, VilUmuro, Guigo Roze, Isnardus de Dllino, LauW. Gase, W. Furgoin, Gerrnanus Audebertus de gerius de Sancto Maximo, et Berlrandus frater
:

Petrus Ferullus, Durandus Basili, TibaGuigo Barbatorla, Ugo de Manuascha, Arbetetus Mimus, W. de Cncurone.Guibertus de Reltania, Lambcrtus de Rellania frater ejus, Ugo de Montejustio, Pelrus Nigrellus, Bertrandus Savini, Laugerius Savini, W. Cornuli, W. de Forcalle Ramundus Riperti, Rostagnus Roze, W. de Villamuro, Bertrandus Cornuti, Bertrannetus deVillamuro, W. Petri de Manuascha, Garnerius, Ramundus Bonustosius, Bertrandus Felicius, W. Vetula Bertrandus de Sannone, W. Garnerii, Joannes Petri, W. Rainaudi, Isnardus Rainaudi, Petrus Rostagni, Geraudus Ebraudi, W. Simon, Rernardus Ricolus, Petrus Niger, W. drt Terralo, Stephanus Mercerii, W. de Croso, Paganus, Poncius Haiiiaudi Petrus Gaudi, Joannes Capuci, Maithaeus, Petrus Bona et filius e.jus Petrus, Rainaudus de Bariolo, Rostagnus de Sancto Petro, Bernardus Cassarius,
ejus,

nus,

W. Bibensaquam murator, Joannes W. Imberli, Ramundus Rainaudi, Imbertus Faber, Petrus Barbaroti, W. Felicius Joannes Niger, Petrus Gontardus, W. Bibensaquam bcrbegerius.Poncius Mexoneri, Aymus Capuci, Guigno Capuci, Pelrus Olive, W. GaremValenliola,

Faber, Jacobus Burgarelli,

berge, Petrus de Curello, Petrus Squeire,

Raimuu-

g

dus Motetus, Petrus Remusati, Bernardus Faber, Simon Ramundus Bexonius, Martini Garini, Ramundus Buerius, Rostagnus Hospitalarius, Bertrandus Testa, W. Recobreire, Petrus Bernardus,
Faiditi, W. Gaufredi, W. Guido, Isnanlus Cosini, Martinus Corderii,Joannes Furnerius, Martinus Florehtii, Ramundus Arnau-

W. Ramundus, Geraudus

dus.Ramundus Sauneri, Isnardus Rostagni, Petrus
Revelli, Joannes Fretun, Petrus Robaudi, Geraudus Gerini, Is. Joannes Merceri, W. Bos. Bernardus W. Robaudi, Bernardus Jacobus, Ramundus Guavaudani, Joannes Burseri, Petrus Alvernaci, Poncius Cabreri, Joannes berbegeri, W. Braidun, Gaulredus Ranulfi, Petrus Berni, Ramundus Astorgo, Petrus de Mura. Petrus notarius domini su-

Stephanus Bochiardi, W. Vetus, Imbertus Mazellari, Guerrinus, Petrus Raxenni, Bernardonus, Odo, W. Marquisius, Petrus Scoferius, Joannes Unctor, Isnardus Cusenderius, Petrus Blanchubepradicti comitis W.mandato hanc hujus pi« donarius, Ruffu-! Veridiz, Cor de Roure, Ramundus tionis chartam dictavit, et propriis manibus conSestaronus. W. Bergononus, W. Faber,Bernardus Banniator,Petrus Niger, Croginus,Joannes Rueme, ~ scripsit.et cum hoc prassenti plumbpo sigillo ipsius comitis corroborando publice sigillavit.»Nulli ergo Bertrandus Furnerius, Geraudus Maurelli, Jacobus omnino hominum liceat hanc paginam nostrae conMalpel, Petrus Rueme, W. de Sancto Martino,
Bertrandus de Arelato, W.Micolavi,Redonnus,Geraudus Buerius,Bertrandus Mazellarius, Guigo Arquenus, W. Aurici, Petrus Breti, Petrus Gallina.
Petrus Radeire, Fulquerius, Petrus Andreas,
firmationis infringere,
vel
ei,

etc, usque incur-

surum.

Datum
nostri

W.

Laterani, n Kal. Novembris, pontificatus anno duodecimo.

Benedictus,

W.

Martelli,

Arnaudus Agrena, Joan-

CXII.
NOBILl VIRO PONCIO LUGDCNENSI.

nes Descalcius, Petrus Rascatius, Arbertus de Vil-

lamur, Adam,

W.

Joannes,

W.

Vincenci.Tedanus,

Datur

ei facullas

con/erendi decimas.

W.

de Leuno, Jacobus de Pruneriis,

W.

Feuirerius

(Laterani, iv Non. Novembris.)

Petrus Barreti, Martinus Croterii.Michael Ginardi,

Joannes de Opere, Joannes de Nonai, Stephanus Recobreire, Joannes Saza, Jacobus Breti, Stephanus Rossalpaix, Petrus Stephanus, Bartholomaeus monachus, Bonetus Aifre, W. Garemberga, Totas auras, Rogerios, W. Blanc, Petrus Bernardus, Bertrandus Vetus, Rofre, Andreas Paneri, Poncius Sartor.Giraudus Sartor, Petrus Sartor,Raimundus Durandi, Joannes Ricardus, Maurannetus, Stephanus Serrator, W. Rainaudi, Joannes Ruffus, Joannes Raxenni, Petrus Autricus, Petrus Adam, Geraudus de Valanciola, Petrus Monachus.Petrus Bramancionus.Maurannus Rostagnus berbegerius,
Petrus Bona.Michael Arnulli.Bertrandus Gali.Vincentius Sagnator, Joannes Brunelli, Radullus de
Volvei,

Cum

a Dobis petitur

quod justum

est et

hone-

stum, tam vigor aequitatis
nis.ut id persolliciludinem

quam ordo
olficii nostri

exigit ratio-

adilebitum
iD

perducatur effectum. Eapropter,dilecte

Domino

D

fili,

tuis justis postulationibus grato concurrentes

assensu,ut decimas possessioaum castri de Keriscoth et Calavath Ecclesia? ipsius castri

cum

epi-

scopi dioecesani assensu sine juris prapjudicio alieni

possis conferre.auctoritate tibi praesentium indul-

gemus.Nulli ergo omnino

hominum

liceat

hanc pa-

ginam

nostras concessionis infringere vel ei, etc,

usque incursurum.

Datum
decimo.

Laterani, iv Non. Novembr., anno duo-

Ramundus

Barreti,
,

Ramundus

Barbaroti,

Bertrandus Corcosson

Buerius,

Bertrandus de

Malafogacia,Petrus Botellerius,Michael Cotalonga,

147

INNOCIiNTIl

III

PP.

RBOESTORUM
A eum
sit

LIB. XII.
1

148

(XII.
CONfTANTINOPOLITANO PATRIARCH-E.
L'l

quemdum eanonimm
pro

rrcipi juciat.

ac imperatorem ipsum,quod absit non posscandalum exo r iri. Quocirca discrelioni vestrae per apostolica scrpta mandamu- qualenus dictura

(Luterani, ul in alia.)
Si preces apostol.cas
iis

palriarcham ad
dirigimus et
pleniorem,
cere procuretis.

id

moneatis altenlius
si

et

indu-

tibi

Quod

non omnes, etc, duo ve-

mandatum quorum habes

notitiam

strum,

etc.

tanto nos convenit lacilius exaudiri quanto eis pro

Dalum

Laterani, ut in alia.

quibus scribimus, praUer noslra monita, propria merita suQYaxanlur. Inde est quod pro dilecto tilio
G. clerico charissimi in Chrisio
filii

CXVI.
PATRIARCH.E CONSTANTINOPOUTANO. De eadem re.
(Laterani, n Non. Novembris.)

nostri Henrici

Constantinopolitani imperatoris illustris fraterni-

tatem tuam rogandam duximus et monendam,per apostolica tibi scriptamandantesquatenus eumdem pro reverentia beati Hetri et nostra, intuitu quo-

Gravem ad nos, etc, in eumdem fere tnodun usque gravamen.Cum igiiur illiusjura debeas servare
illaesa

qui

te

super tuis

juslitiis

non molestal,

que lmperatoris ejusdem, qui nobis pro eo humiitersupplicavit, in eeclesia Sanctie Sophiae
facias in
recipi

^raternilati luae pcr apostolica scripta

mandamus

B quatenus uD
taliter in

i

psiu8 super pr «-miasi3 molestalione

canonicum

el in

fratrem.mandatuin apo

indebita conquiescens.prappositos inetitutos in eis

stolicum laliterimple.lurusquod tualraternitaspossil

pace dimittas quod inter le oc imperatoabsit
I

exindo merito commendari.
Laterani, etc, ut in alia.

rem ipsum, quod
exoriri.

non

pnssit

scandalum

Datum

CXIV.
VARISSIEXSl THEBANO, ET LtRlSSENSI

Datum
ARCHIEPISCOPIS.

Laterani, n Non.

Novembris anno duo-

decimo.

De

/idctitate

prsstunda impei alori.

CXVII.
EIDEM.

(Dutuin, ul in alia.)

Charissimus

in

Christo filius noster Uenricus

Non

licere pntriarrho; unire sedes episcopates.

Constantinopolitetnus imperator illustriasua nobis conqueslioue monstravit quod quidam, tam Latini quam Graeci archiepiscopi el episcopi, et imperia-

(Laterani, n Nun. Novembris.)

Oblala nobis chanssimi in Christo filii nostri Henrici Constantinopolitani imperatoris illustris

lium monasteriurum ahbates, de toto iinpcrio Romaniae tidulitatem
ei

conquestio patefecit quod opiscupatus Dan.et Eudebitam facere contradicunt. thlochi existentes in parte Venetorum unisti, eo Nolentes igilur quod idem sua justitia delraudeiur, p penitus inconsulto, in ipsius praeiudicium et gravafraternitati veslra' perapostolica

scnplamandamus

men.

Cum

igilur, ctc, ut in n/ia, usque
si

mandamus
studeas

quatenus.si diclufl imperator de aliquo prajlalorum

quatenus

est

ita.uniuncm ipsam

laliler

ipsorum,qui
bere,

ei

recusant fidelitatem debitam cxhivobis deposuerit quaestionem,

revocare quod inter te,elc, u*ouc suboriri.Alioquin

suam coram
id

vencrabilibus fratribus nostris archiepiscopo Varissicnsi ct episcopo

vos cos ad
via ratione

monitione praemissa per censuram

Salimbriensi et dilccto

filio

ecclesiasticam sublato appellationis obstaculo praecogatis.

Quod

si

non omnes

iis

exsc-

quendis, elc, duo vestrum, elc, vt in

alia.

CXV.
AnCHlEPISCOPO VARlSSlENsI.ET
ET DEC.ANO SANCT.E MAHI/E
I

PISCOPO SALIMBRII NSI

DE ULAKLRNA CONSTANconslitutis.

decano Sancla? Mariae de Blakerna Constantinopolitano dedimus nostris litteris in mandatis ut quod in praijudiciurn ipsius imperatoris super praemissis praesumptum invenerint.sublato appellationis obstaculonon differant legitime revocare.significaturi nobis si ad uniendas episcopales scdes, quod sine
speciali

TINOPOLITANO De prxposilis ab imperatore

mandato nostro

tibi

non

licct,

procedere

attentnsli (81).

(Laterani, ut in alia.)

Datum
Christo
filius

Gravem ad nos charissimus
illuslris

in

nostri

noster Henricus Constan'.inopolitanus
frater noster

imperator "

Laterani, n Non.Novembris, pontificatus anno duodecimo. Scripium est ipsis in eumdcm modum usque quod

querimoniam destinavit.quod vcnerabilis
palriarcha Constantinopolilanus in

vcnerabilistralernostcrpatiiarchaConstanlinopolitanus.etc. .ujguc univit,ctc.,u/ in alia, usque grava-

praeposituris ad euin spectantibus pro suae voluntatis arbitrio volens prasposilos

ordinare ipso pa-

nitus inconsulto.praepositos institutos in eis et ca-

men.Unde cidem dedimus in mandatis,ut si est ita, unioncm ipsam taliler studeal revoraro quod inter eum, elc, usquc suboriri. Quo circa discietioni vcstrai

rumdein
in ipsius

clericoa

pra'ju'liciuui et
in

tanquam e\communicat03 evilat gravamen. Unde eidem

per apostolica scripta

mandamus quatenussi

dcdimus

niandatis ut ab ipsius super praemissis

molestationo indebita conquiescens.prasposilos institutos in cis taliter in pace

dimittat,

quod

intcr

mandaltim rostrum neglcxcrit adimplerc, vos quod in prejudicium ipsiusimptr.t. torissuperproomissis pransumptum invcneritie,sublato appellalionis obstaculo non differaiis legitime
dictus patriarcha

C6k)

Vidc epislolam 130

libri noni.

149

P0NT1FICATU3 ANNO
si

XII,

CHRISTI

1209.

150

ad unicndas episcorevocare, significaturi nobis sedes.quod sine speciali mandato nostro sibi pales

A, fuerint.vcl rebelles

non

Quod

idem patriarcba procedere attentavit. non omnes, elc, duo vestrum.etc. Datum Laterani.ii Non. Novembris,anno duodelicet,
ai

per excommunieationis senlenliam in personas et interdioti, si necesse fuerit, in terras eorum, appellatione postposita coerpendo,

ciuio.

nonobstante sententia qua? contra ipsum dicilur promulgala cum ipso jure nulla penitus sitcensenda. Uenuntiatione vero publice fucta, si super nece
praelati ducis,

CXVIII.
OTTONI ILLUSTRI ROMANORUM IMPERATORI SEMPER AUGUSTO.

accusatore legitimo infra tres

men-

ses contra dictum
lis

coram

eis

episcopum comparente,culpabifuerit comprob<itus, ab omni eum ofnon

De

negolio episcopi Bambergensis.

ficio et

benefirioecclesiasticosublutocujuslibet con-

(Laterani, Idibus Novembris.)

tradictionis et appellutionis obstaculo deponere

postponant. Alioquin extunc omni contradictione,
appellatione,ac excusatione cessante, purgationcm

Quantumcunquesit

detestabile illud horribilefa-

cinus quod in nece claras memorite Philippi quondam ducis Sueviae coramissum fuit a filiis Belial,

canonicam eidem indicant in qua si forte defecerit.eum simili censura condemnent. Quod si legi:

(85) detestandum est tamen et illud iniquum judidenuntient eum super objecto " time se purgaverit, cium quod contravenerabilemfratrem nostrum Pacrimine penitus innocentem, molestatores ipsius bemberf»ensem episcopum occasionenecis illiusniper censuram canonicam appellatione postposita misexstitit inordinate praesumptum. quoniam,etsi compescendo. Quocirca serenitatem tuam roganforte culpabilissuper hoc idem episcopuspotuisset dam duximus et monendam quatenus diligenter ostendi ordinato tamen et aequo debuerat examine efficias ut quod a r.obis rationabiliter est provisum, judicari. Unde nos ipsum negotium volentes reduelficaciter impleiitur, non permittens ut quisquam cere ad tramitem rationis,dudum venerabili fratri dilficultam ingerat vel impedimenium opponat,
,

nostro Hujrolino Ostiensi episcopo,

et dilecto filio

universis rebus dictis episcupi etEcclesiaesuas quas,

Leoni

tituli

Sanctae Crucis presbytero cardinali tunc

prout asseritur, delines, eidem
qualibet restitutis.

sine

dillicultate

apostolirae sedis legatis.illud

commisimus sub hac

forma, ut si super nece praedicti ducis, accusatore contra prasdictum episcopum legitimo comparente,
fuisset

Daium
nostri

Laterari, Idibus Novembris, pontificatus

anno duodecimo.

coram ipsisculpabilis comprobaius.abomni
et beneficio ecclesiastico

eumofficio

sublalocujuspurgatio- C

CXIX.
MAGUNTINO ARCHIEPISCOPO, ET EPISCOPO HERBIPOLENSI,
ET ABBATI FULDENSI HERBIPOLENSIS DIOECKSIS.

libetcontradictionis et appellationisobstaculo depo-

nere procurarent
,

;

alioquin indicerent

ei

nem canonicam in qua si lorte deficeret,censura pum simili condemnareni quod si legitime se purgaret denuntiarent eum subjecto crimine peniius
;

De eaJem re. (Datum, ut in alia.)

Quantumcunque

sit

deteslabile

illud

horribile

innocentem

;

ante omnia

providentes ut

si

quid conpost-

facinus quod.etc, utinalia per lotum itsque quan-

traeum

vel ejus

Ecclesiam esset perperam attenta-

quam

in

comitatu luerint charissimi
illustris

in Christi

filii

tum.in statum debitum revocarent.

Cumque

nostri Ottonis

Romaoorum

imperatnris

modum

ab eisdeni Jegatis

roenioratus

episcopus

cum

ad nos coronandus accessit, in nostra tnmen

evocatus se gravibus exponens periculis, ad ipso-

praesentia contra dictum episcopum
se vel responsales

comparereper
in alia

rumpraesentiamaccessisset,ejusdemimpedientibus adversariis et ad sedcm apostolicam appellaniibus,
in

idoneos, etc,

ut

usque

cautelam,discretioni vestrae praesentinm auctoritate

praecipiendo mandamus quatenus in statum pristinegotionon existit memorato pioeessum. Verum num revocetis quidquid contra Scepefatum episcolicetprfefixo ab illis termino propter hoc idem epipum,etc, in eumdem fere modum ulin alia usque scopus ad apostolicam sedem accesserit, hi tamen culpabilis coram vobis fuerit comprobatus, ab qui duxorant appellandum,quanquarn in comitatu omni eum officio et beneficio ecclesiastico sublato tuo fuerint cum coronandus ad nostram praesentiam n cujuslibetcontradictiooisetappellationis obstaculo accessisti,coram nobis tamen contra dictum episcodepoc.atis, etc, in eumdem fere modum ul in aha, pum comparere per se vel responsales idoneos miusque compescendo. Quod si non omnes, etc. nime curaverunt. Licet ergo juxta juris rigorem Datum, ut inalia. aliter potuerimus in negotio ipso procedere, ad CXX. abundantiorem tamen cautelam venerabilibus fraSALZEBURGENSl ARCHIEPI5C0P0. tribus nostris archiepiscopo Maguntino et HerbipoDe eadem re. lensi episcopo et dilecto filio abbati Fuldensi Herbipolensisdicecesis nostris damuslitterisinpraeceptis
(Laterani, ut in aiia.)

ut in statum pristinum revocent quidquid contra

Quantumcunque
aiia

sit

detestabile Ulud, etc, ut in
igitur dilectus filius no-

saepefatum episcopum vel ipsius Ecclesiam perpe-

usque judicari.

Cum

ram

invenerint attentatum, contradictores,

si

qui

bilis vir

dux

Austriae quaedam

bona ipsius

et Eccle-

(85)

Vide supra

lib. xi epist.

220.

151
siae

INNOCENTII

III

PP.

REGESTORUM

LIB. XII.
et

152
Bilerrensem
civi-

suaeoccasiune hujusmodi detineat.sicutdicitur,

A

nostrorum Carcas9onensem
tates ac alias

occupata,

eumdem

nobilem rogamus attentius ct

haereticorum terras mirabiliter Al-

per aposlolica sibi scripti mandantes ut bona ipsa cum Iructibus medio tempore perceptis ex eis dicto episcopo vel ejus nuntio sine qualibet

monemus

tissimus tradidisset, principes ejusdem exercitus cum praefatorum legatorum cunsiliotuu ipsas regi-

mini commiserunt, sperantes

in

Dimino qund per

dilficultale retlituere
ternitati tuae

non postponat. Quocirca
si

fra-

per apostolica
dictus

scripla praecipiendo

mand.imus quatenus

dux quod mandamus
id

providentiam tuam omnis ab ea debeat haereticas pravitatis eliminari spurcitia et ibidem salubriter relormari puritatis calbolicae disciplina. Nosigitur

neglexerii alimplere, tu
nicationis sententiam in

eumad

per

excommu-

personam

et interdicti, si

opus

luerit, in

terram suam appellatione remota

quod ab ipsis pie ac provide lactum cst ratum et gratum habentes, civitates et terrus ipsas, sicut libi sunt ad divinae majestatis honorem pro tutela
pacis et fidei defensioneconcessae.tibi etbaeredibus tuis in fide catholica et devotione sedis apostolicae

compcllans.

Datum

LateraDi, etc, ul in alia.

CXXI.
NOBILt VIRO DUCI ADSTRI.E.

permanentibus auctoritate apostolica confirmamus
et praesentis scripti patrocinio

communimu9,prin-

De eoriem
(Lalerani,

re.

_ cipalium dominorum

[dibus Novembris.)
sit

Quantumounque

detestabile illud I'acinu9,etc.

aliorum etiam, si quibus forte competit. jure salvo, exceptis prorsus h.iTeticis, fautoribus, credentibus, delensoribus et reet

ut in ulia usque judicari.

Cum

igitur

quaedam bona

ceplatoribus
sacrae legis

eorumdem

:

in

quns etiam secundum
est aculeusdiri-

ipsius et ecclesiae suse

occasione hu|usraodi deti-

censuram auctcitatis
facientes et

neas, sicut dicitur, occupata.nobilitalem

tuam

ro-

gendus,

cum

consentientes pari pcena

gamus

atlentius et

monemus, per

apostolica tibi

scripta praecipiendo

mandantes quatenus bona ipsa

quod terras ipsas

cum

fructibus medio tempore perceptis ex eis dicto

canonica provisio persequatur. Ad indicium autem in devotione apostolicae sedis et sancta religione cooservare disponas (87), tres denarios sUtuisti per singulasdomosejus annualiter

episcopo vel ejus

nuntio sine dillicultate qualibet

restituere non postponas.Alioquin venerabili Iratri

nostro Salzeburgensi archiepiscopo nostrisdamus
litteris in praeceptis ut te

Rnmanae solvendos, et illorum pravam consuetudinem.quisecundum partium finitimarum
Ecclesiae

ad

id

per excommunica-

abusum decimas et
turio

primitias ecclesiasticas baeredisibi vendicant.abolere, ipsas

tionissenlenliam
fuerit, in

personam et interdicti.si opus terram tuam appellatione remota comin

jure.imo injuria

juxta legitimas sanrtiones ad Ecclesiasrevocando.

pellat.

r
Laterani,

Datum
nostri

Idibus Novemb,

pontificatus

anno duodecimo.
CXXII.

Decernimus ergu ut nulli omnino hominuin liceat hanc paginam nostrac confirmationis.etc. ,usque incursurum. Iialnm Laterani, n Idus Novembris, ponliOcatus nostri anno duodecimo.
CXXIII.
NOBILI VIRO SIJIOM DE MONTEFORTI.
Resfjonilet epittnts 109.

NOBILI VIRO 81M0NI DE MONTEFORTI, COMITI LECESTRI.S,

Confirmenlur

ei

VICECOMITI BITEHRENSI. nmnia facta yer legatos sedis aposloticx.

(Laterani, n

Mus

Novembris.)

(Laterani,

iii

ldus Novembris.)

evangelicaB

Habuisse bajulos Dominici verbi fidem ad sinapis quantitatem felix tuce translatio pro-

Nuntius etapices tuos patcrna benignitate recepimus.et suggestaper ipsosintelleximus diligenter,
omnipolenti Dcu laudes
el

motionis ostendit.dum nominationistuae non solum sed et denomlnationis vocabula bonis interpretatns
operibus, in auditu auris obedisti

gratias referentes de

iis

secundum nomen

quae contra pestilentissimos hosles suos per te simul et alios ad huc opus orthodnxae liilei zclo suc-

tuum mons

in

locum peregrinutionis

exire(80), ac sicut

infirmas partes Ecclesiae muniturus, «d ver-

censos misericordiler cst ct mirabiliter operatus. Illud autem nudtui nostro dedit gaudium et laelitiam quod lerris ha?reticorum contaginne purgnlis consilium Altissimi te pr.Tfecit, quod speremus in Domino quod per prudentiam tuam in bis quoegesla

bum prajdicatorum fididium es translatus, ut luae dominaiinnis deludendo vocabulis in belio Domini fortis esse, pugnandoque cum minislris antiqui serpentis,

dudum

alrum hiereticorum atrium a forti custoditum annato Inrtior superveniens de
non solum pjus spolia

sunt
in

et

fectura.

gerenda Ecclesia sua sit multiplioiter proQuaprnpter petiliones tuas nnbis olilalns,

ipsius erueres potestate, tt

distribueres.verum eliam armn in quibus contidebat auferres.IIujus itaque considerationis oblentu,

quanlum honestns potuit gratiae praestare fnvorem, gralanter admisimus, terras ipsas libi ac haeredibus tuis, prout expedire
cugnovinius, confiret

cum

in

mnniiius tuis et aliorum

forlium quos in

mantes,

et littiras ad

nonnulas provincias

po-

snnctum exercitumconjjregatoszelusUominiconlra fidei subversores armavit nec non etiam legatorum
(86)

tentes viros ac nobiles mulieres pro tuo succursu,

cum

ahis quoque litlerisad idem negotium facien-

Vide

lib. xin, epist. 86.

(87)

Vide supra

epist. 106-109.

153

PONTIFICATUS ANNO

XII,

CHRISTI

1209.

154

tibus (88), concedeiil°8,oharissiinos in Christo (ilioa

\

noslros Ottunem

Komanorum imperatorem, Arago

nuin ac Castellae reges illustres ad hoc satis allectuose per specialps litteras exhortando.Et 1'ortassis

pravitate manrlata dilecto filio nobili viro Simoni de Montefurti supernoconsiliosit commis?a,et non solum ad eam in sancta religione servandam, verum etiam ad exstirpandaa reliquiashujus pestis,
Christiana! fraternitatisei neeessariussitsuccuisus,
prosit lolium de una parte messis avelli radiealurum in alia transplantetur, imperialem magnilicentiam rogamus attentius et monemus.in remissionem tibi peccaminuminjungentesquatenus
9i

amplius feeissemus, nisi propter neee^sitatem urgentissimnm terrie sanctie per magnos et speoiales nuntios ad nos inde transmissos pro succursu ejus paulo antedestinassenius littiTasgenerales,quarum procul dubio impediremus eifectum.si et aliasprore hac e vestigio mitteremus, cum jam, ii,quorum

parumquo

orthodoxae

fidei zelo

succensus, per vires et viros

anima

inter ejusilem terrajpene penitus

delicientes

imperii tui subditos necessarium opis et

opum

con-

asrurnnas, in sola post

Ueum

auxilii

quod hinc vadat
sunt conbaere-

silium et auxilium illuc pro tantae

opere

pietatis

exspectatione respirant, nobis graviter
questi quodexindulgentia

quam concessimus
Monemus

ticnrum expugnatoribus, succursus
periculose fuerit impeJitus

praedictai terras

promovendo transmittas, et si quos haereticorum exinde depulsorum confugere contigerit in imperium, non solum recipi nonpermittas eosdem, ve-

ergo strenui-

p rum

etiam piissimam Augustorura
feceris

in alia

eos

facias

exhortamur attpnuus, in remtssionein tibt peccammuminjungentps quatenus attendendo prudenter quod non minor est virius quam qusrere parta tueri.boc quod Ecclesia? Dei tuis et
tatem tuam
et

exerceri censuram, ut per haec et

Domino
tiam

bnna quaa inspirante augeattibi Deus et gragloriam in futuro.

in praesenti et ul in alia,

Dalum,

anno duodecimo.

aliorum est laburibus ac luisitum, a cunclis expiatum perversitatibus expeditura, in sancia religione studeas consnrvare.ac ta iter juxta mandatum le-

cxxv,
ILLUSTRI REGI ARAGONUM.

gaturum nostrorum ad exstirpandas reliquiaehasreticae pravitatis intendere quo graliam divinam et nostram ir.de possis uberius promereri, scilurus pro certo quod haec agens,in quibus illud duxeris
I

De eaitem re. (Datum, ul supra)
Licet ad

promovendum

quaslibet opera

pietatis

promptadebeat regalis
in alia,

celt-itudo consistere.etc, ui

usque transplantetur, regilem magnificenvires et viros
potentiae
tuae

requirendum.consilium a nobis recipios

et

auxilium

tiam, e\c,,usque per

oppurtunum.

sabdi\os, e\c.,utinalia,usqueverumeUam piissimara
pontificatus

Oatum Ldterani,m Idus Novembris,
nostri

anno duodecimo.

p
SEMPER

OTTONI

ILLUSTRI

CXXlV. BOMANORUM IMPERATORI

AUGUSTO. Ut opem ferat Simoni de Monteforti. (Datum, ut in alia.)
Licet ad

exercen censuram, elc. ,ut autem teabhujusraodi non revocet pietate quod pro suspecto paganorum incursu ad exterminandum pestilentes jara dictos tibi sit opera minor danda cum, etsi reputandi utrique sint hostes, quanto ex his exonerare tibi curavpris unum latus, tanto aliud posM9 adversus
sacrae legis in eos facias

in ulia, usque in futuro.Illud

;

promovendum

quaelibpt

opera pietatis

prompta debeat imperialis celsitudo consistere, in his tamen quae fidei causam continent speramus eam.prout etiam exoptamus, voluntariam invenire. Sane cum in provincia Narbonensi haeretica dudum pestis usque adeo pullulasset ut veluti cancer serpens partes etiam
timeretur
linitimas
infectura,

aliorum machinamenta firmare illo insuper ad tuam fortitudinem accedente,quod in loco vicino;

rum

hsereticorumcatholicos

et tales

amodo vicinosbabebis, quorum obsequia domi militiaeque gratio-

siora tibi esse poterunt

quam

illorum.

Datum,
In

ut supra.
est

eumdem modum scriptum
CXXVI.

Uluslri

regi

Ca-

quinimoinaliquibusinfecisset.multilariemultisque

siellx.

modis eam secundam traditam nobis aDomino sancti

Spiritus disciplinam laboraverimus abolere, ita

ABBATIBU9 ET ALIIS ECCLESIARUM
ALBIGENSIBU3 C0N>T1TUTIS.

PR.ELATIS

IN

PAR-

quod post multorum praedicatorumet exhortatorum
iustantiam(89),post oceisionemdeni'iuevirijusti,qui
a nobis raissus ad ipsos gloriosius

TIBUS NARBONENSIBUS,BJTERRENS1BUS,TOLOSANIS ET

occisus profeoisse quara vivus,

denium creditur novissime fide, ma-

De

bonis htcretUorum confiscatis.

(Dalum, utin

aliis.(

gnus et numerocatholicorum exercitus perinspirationem divinam et sollicitudinem apostolicam congregatus.de ipsis mirabiliier triuruphavit,captisque fere quingentis tum civitatibus,tum castellis, quee
per possessossuos diabolus habitabat, spirttui pa"
racleto in repletis

Optaveramus

ut orthodoxae fidei subversores, qui

sein partibusvestris a communinnelidelium praeci-

derunt.non 9olum eaquae sua dieebant, haereticam

suissanctum

est ibi

habitaculum

ieparatum.Cum
(88)

igitur lerra ipsa taliterab heeretica

non perderent, sed ad puritatem catholicam redeundo.nobiscumin charitate ac pace quae nostra suntetiam possiderunt. Verum quia, propterimpcenilens cor eorum, super iniquipraevitatem imitando,
(89)

Vide

epist. 124,

12\

Vide supra

lib.

n, epist. 29.

155
tates suas

1NN0CENTII
Dominus de
caelo

III

PP.

RKGBSTOBUM

LIB. XII

150

prospexit,ad extermi-

A

cxxvm
EISDEM.

nationem suam rerumque publicationein suarum secundum constituliones civiles et canonicas cst processum.ut, quemadmodum scriplum est.impio-

De simili argumenlo.
(Datum,
ut in atiu.)
filii

rum

spolia juxti

tolUnt,

ei

divitias thesaurizent

Attendentes devotionem dilccti
Buchardi, qui orthodoxae
fidei,

nobilis viri
ul in

ip9orum.Licet igitur ea, quae apud vos quidara haeretici dcposuisse dicuntur.sicut et aliae res corum,
pro confiscatis sintmerito computanda.quia taraen Cbristianae religionis non estex occasione legalium

etc

,

alia

usgue recusarint.seu et;am ulias
ofTenderit memoralum,ete.,u(
tis,

inilebite

nobilem

m uliu.usgue procure-

matrem

et

ejusilem nobilis viduam, cujus ipse

praeceptorum obtentu cupidilaiis boc fieriquod potius

solus quasi, etc,

usque injuste molestantem eamsi

causa debet correctionis impleri, universitati veslrae per apostolica scripti prwcipiendo mandamus quatenus ea quae penes vos ab baereticis sunt
deposila oisi forsan ad hoc praemenili
sine dila-

dem

appellationeremotadistnctioncsimilifacientes

ab ejus indebita molestatione cessare.Quod omnes, elc, duo veslrum, etc

non

Datum,

ui in atia.

tione curaverint ad Ecclesia» unitatem redire, ut sic

CXXIX.

de miserationum Domini multitudine

sit

cum

eis

g N0BIUBDS
BILI

VIRIS BAR0NIB us et militibus qii

cum

no-

misericordia facienda.dilectofilionobili viroSimoni

VIRO SIMOME DE MONTEFORTI

DE SIGNATORUM

de Montc'orti, cui terrade bujusraodi pestilcntium sordibusexpiata noviterestcommissa cumconcilio
et

EXERCITU RF.MANSFRUHT.
ilnducuntur ut atsutanl Simoni de Monteforti)
(Lateraai, Idibus Novembris).

mandato legalorum nostrorum assignare et tradere procuretis.in pios usus pro publicis ejusdem
expendenda.

terrae ulilitatibus

Devotionem vestram dignis in Domino laudibus commendamus quod ortbodoxac lidei zelo succensi,
contra nostrae
fiilei

Datum,

ut in aliis.

subversores tam pie

quam

stre-

CXXVII.
ABBATI SANCTI VICTORIS, tT SANCT.E GENOVOF* SANCTIS VICTORIS PRIORIBIS PARISIENSIBUS Ut tueantur Robertum ilahvicini,
(Laterani,

ET

nue certavistis,ac recepto mirabili de ipsorum contritione triumpho, terraque dudum a praeambulis
Antichristi possessa ad finem Jesu Christi
in

redacta,

n Idus Novembris.)
filii

(90)Attendentesdevotionemdilecti
Roberti Malivicini, qui orlhodoxae

nobilis viri

zelo suceslvirtus quam quaerere parta tueri. Quia igilur ficensus conlra pestilentes hasreticos non solum lau nis non P u S na C0r01]a, "obilitatem vestram rogadabihterjam pugnavit, verum etiarn constanter C mus attentius et monemus, ln remissionem vobis disponit amodoad ipsorum exterminationem intenpeccaminuminjunpentes qualenus laudabilepropode qua per manum Domini suntdepulsi dere.terram vestrum laudabiliori studente perseveranlia cum aliis catholicis habilando, dignum dnximus situm coronare.ad protegendum eamdem terram proelalo eum proecclesiaslica libertale pugnantemEcclesiae
fidei
. >

defensionem ipsius cum dilecto filio nobili viro Simonede Montelorti cujusest comraissaregimini, rertansistis.attendendo prudenter quod non minor

patrocinio conlovere. Quocirca discrelioni vrstrae

nobili viriliter assistatis,expensis cuntenti a proxi-

per apostolica scripta

mandamus
iter

atque prscipimus
pa"

mo

Pascha deinceps, donec novum auxilium.quod

quatenus
cifice

eum ac possidebant cum
si

quis

socios suos in his quse

multipliciter

procuramus vobiset ei.dante Doroino,
pontificalus

arripuerunt ad hujusprae-

transmittatur.

modi

Dei servitium

exsequendum molestare
sibi

Datum
nostri

Laterani, Idibus Novemhris,

sumpserit.aut ea quae

tenentur reddere solvere

anno duodccimo.

recusarint.seu etiam unicam ejus filiam auferendo

CXXX.
ABBATI ET PRIORl SANCTI VICTORIS, ET PHIORl GENOVtF.E PARISIENSIS.
SANCT.S

abeorum omnino vexatione desistat, et de damnis ac injuriis irrogatis satisfaciat compeienter, eisdem
nobilem offcnderit memoratum, vos
ul

euu

per censuram ecclesiasticam sublato appellalionis obstaculo, sicut justum fuerit.compellere procure-

D

De eleemosynis concessis piit loeis. (Latcrani, iv Idus Novembris.)
(91) Pracsentium vobis aucloritate mandomus quatenus eleeirosynas piis locis a nobili viro Roberlo Malivicino et malrc sna provida pietate ron-

tis.matrem

et

sororem ejusdem nobilisviduas.qua-

rum

ipse solus quasi post

Deum

tulor et cu9tos
et

existit, in

jure proprio defendentes,

quemlibet

cessas

faciatis

a

locis

ipsis

«uctoritate

nostra

injuste molestantes e.asdem appellatione remota di-

quam
sita

juste

tam

pacilice

possideri,

contradictores

strictionesimili facientes ab

statione cessare.

earnm indebita moleQuodsi non omnes.elc, duo ve-

per censuram ecclesiasticam appellatione posipocompescenJo. Quod si non omnes, etc, duo

strum, etc Datuin Laterani.n Idus Noverabris, pontificalus noslri anno duodecimo.
(90) (91)

vestrum,

etc.

Datum
cimo.

Laterani,

iv

Idus Noverab.

anno duode-

Vido infra epist. 130, 131, 133. Vide supra epist. 127 et infra epist. 133. 834, 135.

157

PONTIFICATUS ANNO
CXXXI,

XII,

CHRISTI

1209.

158

A

Eapropler.dilectaB in Cbristo filiae.vestris justis petiti"nibus

ABBlTI CISTERCIENSI APOSTOLIC.E SEDIS LFGATO, De quoitani privUtgio concesso R. Mnlovicino.

Roberlus dn Malovicino
tis
trae,

(Dalum,
(92)

ut in ulia.)

annuentes.eleemosvmas quas nobilis vir el mater ipsius vobis pieiaintuitu contulerunt, et alia bona Ecclesia: vesicut ea juste a pacifice

Profocturus ad habitandum dilectus filius nobilis vir Robertus Malusvicinus terram ab haereticis nuper incolis expiatam, nobis humiliter supplicavil ut

possidetis,

vobis et

per vos eidem Ecclesiae auctoritate apostolica con-

aliquem clericum religiusum vel sajcularempertuamfaceremussibisollicitudinein deputari cujus consilio.quamliu in terraipsa morabitur, ad salutam animarum suarum in confessionibuset hu-

firmamus et praesentis scnpti patrocinio eommunimus. Nulli ergo.etc, hanc paginam nostrae concessionis inlringere, etc, usque iucursurum.

Datum,

ul in alia.

cxxxv.
GALTERO PRESBYTERO ECCLESI.E DE CORBERON,

jusmodi tam ipse quam ejus uxor utatur.Nosigitur annuentes hujusmodi proposilo pietatis.discretioni
tuffi

per apostolica scripta praecipiendo mandamus quatenus petitiooem suam in hoc, prout expedire

De eodem argumento.
(Datum,
ul in alia.)

cognoveris,

cum

ctoriiate nostra

consensu dimcesani episcopi aunon dilTeras aiimplere.

g

Cum

anobispetiturquod justum
ulficii nostri

est

ethonestum,

tam vignr

eequitatis quani or Jo exigit ralionis ut id

Datum, uiin

alia.

per sollicitudinem

ad debitum perdulili,

CXXXII.
ABBATI DE VALLIBUS C1*TERC1ENSIS ORDINIS. Ut accedat wi Simonem <le Monte/orti.
(Laterani, v Idus Novembris.)

catur etfectum.

Eapropter, dilecte in Dumino
tibi pietatis

tnisjustis petitionibus annuentes, eleemosynas a
nobili viro Roberto de Maluvicino

ob-

tentu collatas et alia

buna

Ecclesiae

tuae, sicut ea

Cum
tibi

dilectus filius
in

dare praeviderit

abbas Cisterciensis A. S. L. mandatis ut ad terram nuper

juste possides et quiete.auctoritate apostolica con-

filio

ab haeretica pravitate mundatam accedas, dilecto Simoni de Monteforti, cujusesi commitsa re-

gimini, aliis ibidem ad Dei servitium resideniibus
salutare consilium praebiturus, discretionem

firmamuset praesentis scripti patrocinio communimus. Nulli ergo, etc, hanc paginam nostrae, etc, usque incursurum. Datum, ut inalia.

tuam

CXXXVI.
ARELATENSI ARCHIEPISCOPO ET SUFFRAGANEIS EJUS.

monemus
scripta

altentius et bortamur,per apcstoliea tibi

mandanies quatenus ad exsequcndum opus hujusmodi pietalis secundum abbatis pradicti rroni- p tionem accedere non postponas. Datum Laterani, v Idus Novemb., anno duodecimo.

De negolia hxreticorum.
Gloriantes haclenus in
tate potentes Dei, miraculose

malitia et in sua iniqui-

destruere tandem incipiens

manus

jam

fecit

eos de suis tabernaculis

CXXXIII.
NOBILI VIRO R0BERTO DE MALOVICINO, MATRI ET UXORl
EJUS.

emigrare.ilum eo terram populi sui misericorditer emundante.pestis baen-ticae pravitatis,quas serpens
ut cancer Frovinciam
cat-i

penetotam in(ecerat,mortifi-

depellitur,captisi)ue in potentissima
et civitatibus

manusua

Ejuidim argumenti cum ep'itola

130.

(Laterani, v ldus Novembris.)

Solet annuere sedes apostolica piis votis et honestis

peientium precibus favorem benevolum imper-

tiri.Eapro|iter,dilecti in

Domino

filii,

vestris justis,

pelitionibus annuentes, eleemosynas piis locis a

quas per possessos a se diabolus habital^at, in locis expulsorum hareticorum Spiritui paraclelo per repletos ab ipso sanctum habiiaculum prasparatur.Super quo l.iudeset gratias Omnipotenti referimus quod in una eademque misericordiae suae causa duo dignatus estjusti-

numerosis castris

vobis charitalive collatas, sicuteas loca

eadem juste

tiae

opera exercere,

ita perfidis

faciendo

dignam

possident et quiete, ipsis auctoritate apostolica con-

supervenire perniciem ut
cedein,
sel
citi

quam

multi fideles meri-

firmamus et praesentis scripti patrocinio communimus. Nulli ergo omnino hominum liceat hanc paginam nostra? confirmatiouis, etc., usque incursum.

tam assequerentur ex ipsorum exterminationemer-

cum

etsi

eos in solo spiritu oris sui potuisexerin illorum contritione

quandocunque conterere, suorura taraen
signatorum

Datum
noBtri

Laterani, v Idus Novembris,pontificatus

dignatussit

anno duodecimo.

CXXXIV.
MONULIBU3 PARR«SIl CISTERCIEXSIS
Ejutdem aryumenli.
ORDINIS.

causam imo salvationisoccasionem praebere: quo nuper sub nostrorum magisterio legatorumde
salutis
ipsis mirabiliter

triumphante,dilectus
vir utique
illi

filius nobilis

vir

Simon de Monteforti,
a

(Datum,
Justis petenlium

ut in alia,)

tholicus, terris
est facilem

quibus

strenuus et cadepulsi sunt provida

desideriis

dignum

est deliberatione praefectus,ut per prudentiaraejus

nos praebere assensum.et vota quae a rationis tramite non discordant effectu prosequente complere.
(92) Vide

in his quae j;esta sunt vel
et fidei possit

gerenda negotium p^cis

ibidem

elficacius promoveri.

Quia

supra epist, 127.

159

INNOCENTII

III

PP.

RBGBSTORUM
A
/n

LIB. XII

160
Bisunlino
archiepiscopo
et

hucusque lamen non suntadbuc necsssano solidwta.lrattrnit.it> vestram rogandam duximus
igitur.etsi tantae pictatis initia prospere.

ettmdem tnodum

proce.serii.t,.ine

suffragancis ejus. In

eumdem tnodum
et

siripium esl
ejus.

m

Viennenn archiepiscopo

sufjragtmeis

In

attentius et

monendum,per

apostolica vobis scripta

praecipicudomandaiiles qualenus apud subditos vestros studio sedula.
prae.licalionis et exhortationis

instetis ut ad reliqi_ias

pandas,
si

cum

bujus pestis peoitus exstirad similitudinem hydrae. quae locu-

eumdem mndum Aquinsi archiepiscopo elsufjraganeis ejus. In eumdem modum AurLunen.\i archiepiscopo cl suffraganeis ejus. In eumdem modum Lugdunensi archieptscopo et sufjragnntis ejus. In eumdem mo-

dum
In

archicpiscapo Lbredut,ensi

et

suffrayaneis ejus.

pletior fertur fieri

damno capitum

gravius possent,

neglectae

luerint, reviviscere,

tam per sc quam
fccole-

per sua obsequium Deo devotum et auxilium
siae

opportunum impendant, scientes remissionem peccaminum a Deo ejusque vicario universis indultain qui orthodoxae
fidei zelo

eumdem modutn Avxiiuno anhiepiscopo et svffraganeis ejus. In eumdem fere modum Albiensi episcopo. In eumdem modutn liuthenensi episcopo. In eumdem modum episcojio Agennensi. In eumdem

modum

Calurcensi cpiscopo.

succensi se ad opus

CXXXVII.
CONSULIBUS AKELATENSIBU9.
..

accinxerint
offensis pro

hujusmodi

pietatis, ut eis labor

tam
illis

sanctus ad operissatisfactionernsulliciat super

Super exstirpatione hsrelicorum.
(Latcrani,

quibus cordis contriiionem et oris confessionem veraui obtulerintveroDeo.Cum autem pro fralernadelensioneprgnantpsalratei nisdeceatinjuriisexpediri,voluniusetroandamusutsiqui nobilium
clericorum.seuetiam laicorumcontrapestilenleshu"

m

Idus Novembris.)

Gloriantes bactenus in malitia, elc, ut in prima

usque solidata,

univer_itatem

vestram rogamlam

duxirauset monendam.in remissionem vobis peccaminum injung>'nte? quatenus ad reliq_ias hujus
pestis penitus
exstirpandas-,

jusmodi procedenliura ad praestandas usurasjuramento tenenlur astricti, creditores eorum in vestris
dicecesibusconstitutos.cumabipsis fueritisrequisiti.per
sila

etc, ul in alia usque

tam per vos qu*m per veslra otsequiumDeo drvotumet auxiliuin opportunum Ecclereviviscere,
siee

censuramecclesiasticamappellatione postpo-

impendatis,

scienles,

etc,

usque vero Deo.
liiii,et

compellatis ut eos juramento penilusabsolven-

Quapropter expergiscimini, boni

ad

palmam

usurarum penitusexactionede^istant.Quod si quisquam creditorutn ad solutionem ipsos coegerit usurarum, eum, ad restituendas ipsas, postquam
tes.ab

hujus gloriosi certaminis festinate.piaque pcenitentia ducti quod tam secundis ejus principiis neglexerilis intercsse,

vestram studeatis et quia,cnm evangetionis obslaculo coarctetis, creditores talium quam _ i, cus relributor lllis aequaliter retnbuent qui novis•>.__ ____' ,li l!nnr.liii(- r,,iini.ili,i _i _ l__ lerminos ad soluinducentes diligentius poieritis iniliin.inlno ut Inn rr_ ione nrt Oil n. simevenerunt in vineam etqui primo, licet hi qni tionem debitori.m praefixos, donec illi labori vacaforsan amplius laborarint.praecedentibus coeperunt quo sic deverint hu.jusmudi pietatis, elongent tamen atque sequentibus par merces pro pari devomum retributionis eorum gaudeant participio quo- tione reddetur.
felicissimo
fini

fuerint

persolutae, simili censura sublalo appella-

opfram

et prae.entiani

exhibere

;

1 t

_

-

I _

i

;

rumcertamen

tali

promoverintarijumento.Prapterea,
videatur utqui publicam

Datum Lalerani.m Idus Novembr.,anno duodecimo.
/n eumdem modum Avenionensibus consulibus. In eumdem modum consulibus Sancti .Eytdii. In eutndem tnodutn consuhbus ^emausensitius. In eumdtm

cum nonobsonum

causum

gerunt,publicis stipendiis sustententur, universos
clericos pervestras diceceses constitutos ellicaciter

moneatis, in remissionem

sibi

peccaminum sua-

dentes,quatenus

cum

praedictae terrae desertae sint

etvestatae, atque ad

defensionem ipsarum sumptus sint non modici necessarii, aliquotam de suis proventibus partem ad ejus sustentationem transmittant, deputatis aliqnibus viris providiset fidelibus

modum constlibus Nonlispessulani. In eumdetn modum nobili iiro Amalrico et civibus yarbonmsibus. In cumiiem modum consulibus Tcrasconcnstbus. In
eumdem feremodum
cariensi
comiti. ]n

scriptum

est nobili riro Folcal-

ad eleemosynam hujusmodi colligendam,qui colle ctam assignentsicutpra.dicti)egatiduxerint dispo-

J>

nendum.Quia

apud pos districtio forsan pro flciet temporalis a quibus super hoc spiritualis inductio non admittitur, illos qui super Judaeos in vestris dioecesibus permanentes habere noscunlur dominium temporale diligenter inducere procuretis
igitur

cumdem modttm nobtli viro comitiSando. In cumdem modum nobili viro comiti gavoyie. In eumdem modum nohili viro comiti Gc bcnnensi. In cumdem modum nobili viro comili Stephano. In eumdem modum nobili viio comili W.
Malisconensi.

CXXXVNI.
KPISCOPO SE.-UNTINO.
Indieitur
ei

ut eos inducant et tradita sibi poiestate compellant

purgntio suprr quodnm fncinore.

quod suis debitorihus in hujusmodi Dei obsequiurn protecturis omnino relaxent usuruset terminosad
exsolvenduin sortem praefixos.si Deri polest,proro-

(I.aterani, viii Kal.

Oecembr.)

Olim nobis per tuas litteras intimasti quod
te praesente

cum

archipre.byter quidam

gent competenter.

ecclesia celebraret, et

missam in sua populi multitudo in chorum

Datum
nostri

Laterani,

m

Idus Novemb., pontilicatus

canonicorum

et

usque ad

anno duodecimo.

tune, tu diligenter

altare se ingereret impormonuisti ministros ut turbam

161

P0NT1FICATTJ3
sic divina

ANNO

XII,

CHRISTI

1209.
diligentia facientibus,

162

irruentem arcerent, quatenus
liberius oKiciu celebruri.

possent

^

ipsam examinari cum

Quibus

id ellicere

valentibus, existimansquod super hoc tibi

non majorem

natores ipsius nobis (ideliter

examiretulerunt quod unus

reverentiam exbiberent, populum arcere aceepto
baculoinccepisti,

cutiens leviter,

quosdam impellens, quosdam perquosdam terrens, ut sic saltem op-

alii de auditu. Duo vero cbirurgicietunusphysicusjurari dixerunt quod non ex percussione, sed indiscreta incisione obierat juvenis memoratus. Nos igitur interculpam etinfa-

tHntum de visu deposuit.

portunitasprssberetursacrisolticiis peragendis. Alii

siquidem teeum percutiebant cum baculis populum repellendo inter quosjuveuis quidam in capite
:

miam distinguentes, quia culpa probata non est, tu* lc conscientiae relinquimus quoad Deum, et super infamia quoad bomines ita tibi duximus providendum ut cleros et populo convocatis chirurgicorum etphysici testimonia publicentur, qui tuam
videntur innocentiam expurgare ut cum infamia conquieverit, pontilicale olfieium liberius exsequaris, danles venerabili fratri nostro episcopo Segobiensi et dilectis filiis Palentino electo et archidia,
'

dicitur luisse percussus, qui

postea per

mensem

utens cibis et potibus universis, ad lapides ferendos et calcem in diebus Maii, prout sibi expediebat, locavit operas suas
et indifferenter

sanus apparens,

ad vineas fodiendas, mtraas nihilominus bal mea et
tabernas. Pust triceraum vero diem ad suggestio-

nem quorumdam, te quidem inscio et ignaro, dam medicusimperitusetsenexcarnemcapitis
el

quiejus

testara secuit indiscreie, licet

nullum percussio-

nis
illa

signum

in capite

apparet.

Quem

in

sectione

cono Septempublicensi Segobiensis dicecesis in mandatis ut si quis super hoc te praisumpserit ternere molestare, ut ab hujusmodi praesumptione desistat monitione praemissa per censuram ecclesiasticam appellatione remota compescant.

quatuor supervenientes medici erravisse dixerunt.asserentes hujusmodi sectioneminducerecausam mortis. Juvenis autem quarta decimadie post
sectionem eamdem diem clausit eUremum post cujus obitum in populo rumor insonuit quod ex percussionetua mortuus fuerat homo ille Quae qui:

Datum
nostri

l.aterani,

vm

Kal. Decemb., pontificatus

anno duodecimo.

CXXXIX.
ET PALENTI.N0 ELECTO , ET ARCH1DIAC0N0 SEPTKNPIBLICENSI SEGOBIENSI DIOECESIS.
,

EPI=COPO SEGOBIENSl

dem

infamia, sicul firmiter pereasdem litieras in-

tiraasti, a personis vilibus, a;mulis

atque malevolia

Df eatiem re. (Datum, ut in alia)
Olim per
lis

dignoscitur

initium

habuisse.

Unde humilitatis

litteras

suas significavit nobis venerabi-

Seguntinus quod cum, abstinendum duxisti a celebratione missarum eo praesente. archipresbvter quidam missam in sua donec super hoc nostrae reciperes beneplacitum voecclesia celebraret, et populi multitudo inchorum lunfatis. Nos autem dilecto filio Toletano electo C canonicorum et usque adaltare se ingereret impornostris dedimus litteris in mandatis ut inquireret tune.ipse rninistros monuitdiligenter, etc.,m eumsuper hoc diligentissime ventatem, et si ei de praedem [ere modum ut in alia usque subortus oblocuret,

causa,

licet

tua

te

conscientiaminime reprehende-

frater noster episcopus

missis constaret,

tibi

darel licentiam

cum timore

tores, etc. fere in

eumdein

modum

usque differret.

Dei divinaofliciacelebrandi, injunnens etiam utde
caetero studiosus vacares operibus pietatis, pru eo

Praefatus vero electus, sicut ex littens ejus accepi-

quidem quud verbura Apostoli minus provide observasti dicentis
:

mus, etc, usque publicentur. Quocirca discretioni vestra per apostolica scripta mandamus quatenus
in

Oportel episcopwn esse non ^ercus-

eudem

negotio juxta prasscriplam
Si

formam proce-

sorem
leviter

(I

tamen percussisse dicaris,ex quo rumor hujusmodi
Tim. m),
etsi

cum

nun illum,

alios

estsubortus; oblocutores insuper et infamatores tuos, ut ab hujusraodi praesumptione desislerent,
moniiione praemissa per censuram ecclesiasticam appellatione remola compellere non differrct. Pra;fatus vero eleclus, sicut ex litteris ejusaccepimus.

hoc eum temere molesiare praesumpserit, ut ab hujusmodi prssumptione desistat monitione praemissa per
quis autem

dere

procuretis.

super

censuram ecclesiasticam appellatione postposita compeecatis. Quod si non omnes, etc, tu, frater episcope, cum eorum altero, etc.

Datum
rv

ut in alia.

nostris volens obedire raandatis, accessit ad Eccle-

CXL.
CONSTANTINOPOLITANO PATRIARCH*.
Cassalur promistio fncla Venetis.
(Laierani, ix Kal. Decembris.)
(93)

siam Seguntinam, et ab omnibus canonicis quos ibidem invenit amicis et inimicis tuis juramenta exigens, ab unoquoque super praedicto facto rei
veritatem diligentissime inquisivit
scopi
;

et

qus

dixerat
epi-

Sicut eaquaecirca Ecclesias velecclesiasticos
est auctoritate fulciri, sicilla quae pras-

in scripti3 redigens, licetjurisperitiet
ei

quidam

viros circumspectioneprovidadisponuntur, apostolica

consulerent ut

t\bi ei

licentiam

concederet

dignum

celeorandi, quia

tamen

consultius visuin fuit ut

sumptuosa temeritate nequiter attentantur, eju3

cta

negotium ipsum ad nos instructum remitteret, dicanonicorumet aliorumsuo sigillo signatanobis
destinare
curavit.

Cum

magisterioconvenit in slatum rectitudinis revocari. ergo, sicut accepimus, dum per Venetiastran-

Caeterum nobis inquisitionem

situm laciens ad Constantinopolitanam Ecclesiam

(93)

Vide supra

epist. 105, et lib. n, epist. 77.

163
propnrares, et Veneti
tibi

INNOCENTII

III

PP-

RKGESTORUM

LIB. XII.

164

passagium denegantes,

A
ET DECANO
l>E

CXLIV.
ARCHIEPISCOPO MACLIENSI tT SALIMBBIENSI EPISCOPO,

ad perjurium te consequenler urgendu, qui nisi ad Ecclesiam Constantinopolitanam accederes, crcdiloribus salislacere non poterasde pecunia mutuata super conllrmatione quarumdam Ecclesiarutu quas Constantinopoli detinentcoactione multiplici quodextorserint publicum instrumentum, nos honestatiecclesiasticaeproviderevolentes, presenlium

BLAKFRNA CONf T»NT1NOPOLITANO
ut in alia.)

Kis commiititur exseiutin cvjusdnm sententix.

(Uatum,
Venerabilis
frater

nosler Constanlinopolitanus

dam

instrumentum ipsum per hujusmodi coactionem extortum viribus omnino carere. Nulli ergo, etc, hanc paginam noslroe difliauctoritate decernimus
nitionis infringere, etc, usque incursurum.

Daturu Laterani, ix Kal. Decembris,

annoduo-

decimo.

patriarcba nostro apostulatui reseravit quod eum homines de Spigant, ubi nunquam episcopusexstitit, dari sibi episcopum postularent, idem hoc facere metuens absque nostra licenlia speciali, ad eornm instantiam episcopatui de Pario commisit eosdem. Cumque postmodum episcopum de Pario accedentem ad ipsos admittere recusassent, in ipsos post admonitionem saepius litteratam patriar-

CXLI.
eipf.m.

De decimis solvendis. (Datum, ul in alia.)
Sacrosancta
filios

R mulgavit, quam
scripta

cha praefalus excommunicationis sententiam proauctoritate peliit apostolica confirmari. Quocirca discretioni veslrae per apostolica

Romana

Ecclesia devotos et humiles
officio

mandamus quatenus dictam eicommuniusque ad satisfactionem

ex assuetae pietatis

propensius diligere

cationis sententiam, sicut rationabiliter est prolata,
faciatis auctoritate nostra

consuevit, et ne pravorum hominum molestiis agitentur, eos tanquam pia mater suae protectionis

minime
scntium

conlovere. Eapropter, venerabilis inChris-

to Irater, tuisjuslis postulalionibus inclinati praetibi

condignam appellatione postposita firmiter observari. Quod si non omnes, elc, duo vestmm, etc Datum, ut in aliis.

auctorilaie

concedimus

ut abecclesiis E

CXLV.
I

tuae dicecesis cathedraticum exigere valeas, et per

S

D E M.

censuram ecclesiasticam appellaiione postposita
Graecos cogere ad decimas
das. Nulli ergn, etc
,

De

monosteriis patriarchnlibus.

tibi debitas persohenhanc paginani noslrae concessionis infringere. etc, usque incursum. Datum, ul in alia.

(Laterani, ix Kal. Decembris.)

Ex conquestione
audientiam

venprabilis

fratris

noslri pa-

triarchae Conslantinoi olitani ad

nostram noveritis

pervenisse qund quidam tam clerici
partibus Romaniae quaedam patriar-

CXLII.
E
1

C quim

laici in

E

M

chalia monasteria contra justitiam detinent in ejus
et Ecclesi.c

Arma non

esse tribuendu infidelibus.

suaepraejudiciumet gravamen.Quocirca

(Datum,

ut in alia.)

discretioni vestrae per apostolica scripta

mandamus

Cum

avaritia; fervor in

tantum animos quorum-

dam accendent ut, sicut nostris est auribus intimatum, ligna et arma prohibita in Alexandriam delerant, perquae in injuriam nominis Chrisliani subsidia infidelibus subministrani, Iralernitati tuae prae-

quatcnus tam clericos quam laicns m<>moratos ut monasteria patriarchalia, videlicet quas ad patriarchaj jurisdittionem de .jure spectant, eidem sine
diflicultate qualibet restituant, ul lenentur.

sentium auctoritate concedimus quatenus hujusmodi tibi subjectos ut a sua super hoc temeritate desistant monitione prremissa percensurum ccclesiasticam appellatione remota compellas. Nulli ergo, etc, hanc paginam nostra; concessionis, elc,

monicensuram ecclesiasticam appellatione postposita compellatis. Tesles autem qui fcerint nominati.elc. Quod si non omnes, elc, duo
tione praeiiiissa per

ves'rum ea nihilominus exspquantur. Datum Laterani, ix Kalend. Deccmbris, pontificatus nostri anno duodecimo.

usque incursurum.

Datum,

ut in alia.

CXLVI.
i

CXLIII.
E
I

AncniEPiscoPO et decano et

p.

de lacerio cano.mco

D E M.
(Laterani,

RKMF.NSI.

De exemptionc

arcltiefdscopi Patracensis.

Exsecutoria super quailom Kcdesia.
iu Kal.

(Literuni, ut in prima.)

Decembris.)

Requisivit a nobis tua fraternitas an venerabili fratri nostro Patracensiarcbiepiscoposita nobis pri-

magisler D. et 11. procurator G. presbyteri ad sedem «postolicam accessissent,
dilecti
filii

Cum

vilegium cxpmptionis indullum. Super quo fraternitali tua3 insinuatione praescnlium innotescat nos

in

dileclum filium noslrum Guidonem Sancti Nirolai carcere Tulliano diaconum cardinalem ipsis con-

fiiurn

eidem archiepiscopo nullum cxemptionis privileconcessisse. Ipsc tamen constanter asseruit coram nubis Patracensem archiepiscopum imme-

cessimusauditorem. Coramquo magistcr proposuit mcmoratus quod cum olim in lorma communi pro
eo bonaememnriae Suessionensi episcopu, qui eumdem ordinarat in subdiaconum, scripsissemus, et

diate ad

eedem apostolicara

pcrtinere.

Datum

Laterani, etc, ut in prima.

postmodum

diclo episcopo uostns nolente obtem-

165

PONTIFICATUS ANNO
»

XII,

CHRISTI

1209.
litteras impetravit
:

16:!

perare mandutis, idom contra ipsum exsecutores
oblinuisset
ii

non probarit.nostras

qui cau-

nubis.tandem

illis

quoil

inanduvimus

sam

nolentibusadimplere.dictusmagisteradpraisentiatn

pressum.sub

suflicienter instructam, prnut superius es» exsigillissuis nobis fidelilerremiserunt.

nostram iteiaioaccedens, ad judicos Cameracenses
nostras litteras icnpetravit, ut videlicet prsetatum

episcopum vel officiales ejusdem ad providendum ipsi juxta mundati nostri tenorem censura eccleQui altendenles rebellionem ipsorum, a collatione beneliciorum tam eos quam
siastica coercerent.

Unde dictus G.a nobis humiliter postulavit ut super jarn dicta Ecclesia sibi a prnafuto episcopo tunc temporis non suspenso canonice assignata, prasertim

cum judicessupradicti
luerint fines

dictum episcopum tandiu decrevere suspensos donec esset supradicto magistro in beneficio competenti

illum suspendere non vamandati apostolici excedendo.jamdicto magistro silentium imponentes, ip9um faceremu3 ejusdem pacifica possessione gaudere. Cum igitur
cardinalis prsdictus hasc et alia quaa proposita fuerant coram eo nobis plene ac fideliter retulisset,

provisuin.

Verum, cum

illi

postmodum

sibi

vellent insufficiens benelicium assignare.dicti judi-

ces super hoc veritate comperta pracfatam suspensionis sententiam innovarunt Undepraefatioflieiales

quadraginta solidos etunum modium bludi ussignarunt eidem noinine pensionis sub exspectatione be-

nos attendentespraedictamsuspensionissententiam in eumdemepiscopum latam nullam penitus exstitisse.prssfato D.clerico super ipsu Ecclesia silentium duximus imponendurn, per apostolica vobis

tamen sententia in suis viribus permanente.donec mandatum nostrum super provisione ipsius foret effectui mancipatum.
neficii

competentis

;

dicta

scriptamanduntesquatenusquod anobisest ratione praeviadilfinilum faciatis auctoritate nostra firmiter observari, contradictores,si qui fuerint, vel rebelles

per

Demum

vero.cum memnratusepiscopus aConstanfecisset ibidem.ipsedicta

postposita
tu.frater

tinopolitanis partibnsad propria remeasset, et per

censuram ecclesiasticam appellatione compescendo.Quod si non omnes, etc, archiepiscope, cum eorum altero, etc.
Kal. Decembris, anno duode-

biennium moram

snspenva-

Daium Laterani,m
cimo.

sionis senlentia vilipensu, Ecclesiam

quamdam

cantem supradicto G. assi^nare prassuinpsit. Quod cum innotuissei judicibus memoratis, ipsi cancessionem hujusmodipenitus irritantes.discretis mandavere personis ut diclam Ecclesiam.utpote de jure

CXLVII.
FULCONI
PRIORI

ET CONVENTUI

SANCTI

MARTINI

DE

CAMPIS PARISIENSIS.
Adjudicalur
eis

medielns provaituum Ecclcsiz S.
bi

Jaco-

vacantem, praefato magistro auctoritate apostolica facerent assignari.Quorum mandatum fideliter exsequentes, ipsi

de Cnrnificeria.

(Laierani,

mi

Kal. Januarii).

eamdem

Ecclesiam contulerunt, et
pro saepefato
G.

tunc abbas de Cartovoro

eorumdem apparens praesentia responsalis, illorum fuctum per quasdam esceptiones frivolas
suo
in

Olim coram dilecto filio nostro Benedicto tituli nepoto ^ Sancta Susunnae presbytero cardinale, quem dilectis filiis et

nisus est muliipliciler impedire.Sed idem magister

nihilominus ad juns sui tuitionem contraeumdem
G. nostras

archipresbytero Sancti Jacobi Parisiensis magistro H procuratorivestroconcessimus auditorem, idem proposuit procurator quod cum vos, ad quos jus patronatus ecclesiae Sancti Jacobi pertinet,

postmodum

litteras

ad decanum

et

can-

coram abbate Sancti Joannis de
et

Valleia,

torem Sancti Frambaudi et R. de Sancto Medardo Silvanectensem canonicum impetravit. In quorum
prajsentia

archidiacono

Carnotensibus. judicibus delegalisa nobis.medietatem proventuum ejusdem
ad vestram
fun-

cantore

cum

essethiac inde diutius disputatum,

ecclesia3 Sancti Jacobi petissetis,

parte altera proponente diciam Ecclesiam fuisse a

suspenso collatam,et alia id negante, tandem testes super hoc recipere curaverunt, depositioneseorum
subsigillis suis nostro apostolatui transmittentes.

Quare dictus magister nobis humiliter supplicavit
ut praefatam facta

Ecclesiam, concessione a suspeuso
ipso, qui

dandamintentionem instrumentum bonasmemoriae Siephani Parisiensis ppiscopi ostendistis, in quo videbatur idem episcopus inter csetera proflteri quod concessione nntecessorum suorum et sua monasteriumvestrumcum praesentationepresbyteri medietalem omnium beneficiorum.quae pro presby-

nequaquam obstante,faceremus ab
laboravit.pacificepossideri.

D

terio ecclesiae Sancti

pro benelicium obtinendo toties ad sedem apostoli-

cam

Ad hoc vero pro-

Jacobiadpresbyteruin vel ejus utilitatemquoquomodoperveniunt.in eadem ecclesia obtinebat.Quod archipresbyterprorsusinficians
allegavit se vel ecclesiam

curator praedictiG proposuitex adversoquod
saepefatus episcopus dictam sibi

cum

suam nonnioi tanlum
ecclesiae

in

Ecclesiam cano-

decem

libris

annuatim solvendis

vestrae

nice contulisset.supradictus magister per subdele-

gatos ab exsecutoribus quosobtinuerat contra epi-

pensionis ratione teneri. Cumque super hoc coram praemissis fuisset judiribus litijjatum, super eo

scopum memoratum
fecit

post appellationem ad nos ra-

tionabiliter interpositam

uost.nodum

in

ejusdem se

posset

possessionem in ipsius gravamen induci,et,ut eumdem amplius !atigare,ad praemissosju-

utraque pars testes induxit. Verum, cum interim pars veslra proponeret se per dicturn archipresbyterum cenlumsolidis peodentejudicio spoliatam.et pars alteranullam penitus rationem quare hoc fecerat allegaret, judices archipresbytero praecepe-

dices contra

86 mentiebatur canonice

ipsum super praefata Ecclesia, quam assecutum,cum idpostea

runtut usque ad certum terminumsolidos restitue-

167
rel praetaxatos
:

INNOCENTII
qui

III

PP.

RKGBSTORUM
ei

LIB. XII.

Itl8

mandato judicum parere con- \
exsiitit

fidem penitus adhibendam. Primo, quia in

ai-

temnens, etcomraunicatus
archiprei-bytero sc

ab eisdem. Sed

gillo eidera

apposito novaceracommista videbatur

postmodum

per contuiuaciam

ubse"tante, cum judices de sententia lerenda traciarent. priorSancti Victoris.archipresbyter Sancti
Severini, et magister P. Pulverel canonicus
siensis

Pari-

Secuodo, quia legi ejusdem aigilli littera non valebaat, quanquam contrajuris auctnritatera, secundum quod nihil debuit pendente judicio innovari, dictum sigillum inter moras judicii fucatum
antiquae.
luerit et politum. Tertio,

quasdam

eis

litteras

transmiserunt,

per

quia Parisiensis capituli

quis injungebant eisdem ne in pra?judicium,jurisdictionis ipsorum, quibus appellationis causasuper praedictis centum solidis committebatur a nobis.in
causa procedereot vel aliquid statuereut in gravamen archipresbyteri memorati. Sed judices attendentes appellationis causam a prasdicta interlocutoria interpositae, quae

sigillum non erat eidem

instrumento appositum,

cujus ronsensusdejurefueratin concetsionehujus-

modi requirendus. Quarto, quia paucorum canoniuorum subscriptiones adnutalae videbanlur in
ipso. Quinto,

tantummodo commissa vide•>

quia concessiones praedecessorum Stephani Parisiensis episcopi, de quibus in eodem instrumento fit menlio nullatenus apparebant.
,

batur eisdem, negotium non contingere principale,

Pra'?criptionem insuper ad reprobaadum
jccit.

instru-

maxime cum
non
fuerint

eo tempore quo archipresbyter procu-

rnentum pracdictum archipresbyter meiuorulus obSed, licet super
iis

ratorem miserat ad sententiam
tatae,

audiendam partes secundarum litteraium auctoritate ciParisensis
episcopi diligenter

omnibus

fuisset hinc inde

coram

diclis judicibus litigatum, et archipresbyter

instrumento

quneobjeceratse assereret probaturum, nibil lamen
ex ipsis probare curavit infra semestre tempus in
nostris litteris

inspecto, et utriusque partis rationibus intellectis,

babito prudeotum consilio, sajpedictum archipre-

comprehensum. Quo transacto.post
praesentiatn
praedicli

reJdendum annuatim ecclesiae vestrae medietatem omnium proventuum ecclesia Sancti Jacubicondemnarunt quamsententiam procurator vester petiit conlirmari. Cum igitur hsc et illa quae archipresbyter ad impugnandain tam interloculoriam quam dilfinitivam sententiam judicum praedictorum proposuit coram eo idem cardinalia
sbyteruru ad
:

duos mense3

praedictorum juilicum
episcopi concessionem

adiens allcgavit

nobis Ddeliter retulisset, nog interlocutoriam supra-

dictam, pro eo quod

juris

ordine

non servato a

ipso jure viribus caruisse, cum non constaret ad hoc intervenisse consensum presbyteri ecclesiae mpmoratae, qui requirendus non immerilo fuerat cum ex hoc ci praejudicium pararetur. Unde, cum super his et aliis partes non desinerent altercari, juilices de consilioperitorum voset partem alleram rum negotiosulficienter instructoad sedemaposto-

duobus tantum judicibus,

tertio se nullalenus ex-

„ licam rpmi^erunt. Partibus ilaque propter hncnuper in nustra prcesentia constittitis,

cusante, prolata fuerat, irritam decrevimus etina-

cum

archipre-

nem. Yerum,quoniamarchipresbyteraiidifiinitivam sententiim repiobandam hancvi,tma nobis requisitus elegit ut instrumentum 1'arisiensis episcopi,
quod seculi judices sentenliam tulerant, non (uisse jure subnixum ostenderet, dilectis liliis abbati Sanctae Genovefae, et W. archidiacono Parisiensi et
decano Meldensi dedimus in mandatis utiiudirent qu3?cunquearcbipresbytermemoratuscoiitrainstrumentum, inlra^ex menses pnstqu^tu foret exhibitum

sbyter supradicta.quscootrainstrumpntumobjece-

coram nobis eliam iterasset, adjiciens nihilominus quod praidicta eoncessioperepiscopum absque presbUcri parochialis assensu erat invalida
rat,

judicanda,
qtiod super

pars vestra inter caetera sic respondit,
iis

quae archipreshyter contra

instru-

mcntum
illa

ohjpcerat non erat ulterius audiendus,

cum

nequaquam probaveritinfra tempuspraefinitum

a nobis. Sed et illud pars vestra Irivolumreputabal

coram

eis

duceret proponenda. et

si

tule qui co.i-

objectum esset lorsitan et ostmsum propter quod merito reprobari deberet, ipti sententiam judicum pnedictoium, qui fidem instrnmenti
tra ipsura

quod de consrnsu prpsbyteri. qui non intervenerat an hipresbyteriiltimnintrodiixit, cumnon probandi
episcopi

concessionem invalilam

sed reprobandi

sequentes
dietate

eamdem

tulerant, sublato

appellationis
rae-

sulummodo instrumentum facultas ei dudum fuerit reservata maxime cum infra praetaxati leniporis
;

obstaculo retructarent, ecclesia? vestrae super

^

proventuum

ecclesiae Sancti Jacobi

perpe-

tuum

silcntium imponentes,

testium, quas inspici
legitimo

cum per dcpositiones fecimus diligenter, vel alio
essepro-

modo

nihil sufiicicnter constaret

butum. Alioquin, cum archipresbyter nihil proposuisset aliud quod valeretcontrasententiam supradictam, ipsi

spatium hoc pruponere non cururit. Ilis igiluret aliis quas utraque pars proposuit intellectis, de fratrum noslrorum concilio sententiam pra;dictorum judicum a| probantes.archipresbyterum saspedictum supor mpiliPtnteomnium proveniuum ecclesiae Sancti Ja< obi annuatim monasterio vcstro rpddenda
senlentialitpr tiuximus

cnndemnandum.

Nulli ergo,

eamdem

auctoritate nostraappellatione

etc, hanc pnginam nostra; dilfinitiunis inlringere, etc, Si qnis autem, etc,
nostri

postposita confirmantes, i,'3am per censuram eccle-

siasticum facerent inviulabilitcr observuri.

In

quo-

rum poslmodum

praesentia

partibus cntistitutia,

Datom Laterani, xm Kal. Januarii, anno duodecimo.

pontificatus

archipresbyter quaedam conlra praidictnm propoeuit inetrumentum, propter quee asseruit nullam

169

PONTIHCATUS ANNO
CXLVIII. DECANO ATREBATEN8I.
Hespondetur ad ejus consulta.
(Laterani,

XII,

CHRI8TI

1209.

170

A. fides fiebut

non minimacontra ipsum,petitioniejus-

dem

procuratoris nonduximusannuendum.Attesta-

Nonas Januarii.)
Atrebatensis ecclesia?

tionibus ergo diligenler inspectis, intelleximus supradicta, super quibusdenuntiatus lueratepiscopus

Cum quidam

presbyteri

memoralus, surficientissime fuisse probata. Unde
venerabilis Irater noster Hugolinus, Ostiensis epi-

altario ministrantes,

orarium utrique humero impo
in

nendo, illud supra peotus
illud,

modum

scopusjuxta Komana) morem
tribus
nostris in auditorio

crucis dispo-

Ecclesias nobis et fra-

nant, publice proponentes quod qui aliter portant

excommunicationis sunt vinculo innodati,
in

et

tam ibidem quam
crucis

nonnullis ecclesiis in

modum

orarium a presbyteris minime praeparetur, hac diversitate tenendum sit a nobis tua devotio requisivit. Super quo devotioni tua? taliter prodesse velit potius quam prsesse, ac tanto conduximus respondendum quod, licet inveuiatur in gruat oneri et honori, eligatis vobis canonice in paconcilio Bracrirensi ut sacerdos de uno eodemque storem. Alioquin venerabili fratri nostro Catalauorario cervicem pariter et utrumque humerum pre- B nensi episcopoetdilectis filiis de Insula Cislercienmens, signum crucis in suo pectore praeparet, si sis et Flabonimontis Pramonstratensi ordinum quis autem aliter egerit, excommunicationi debitse abbatibusTullensi dicecesis nostris damus litteris in sit subjectus, quia tamen juxta Ecclesiae Romanae mandatis ut nisi infra quindecim dies postcommoconsuetudinem aliter observatur,tam hoc quam illo nitionem vobis ab eis factam mandatum nostrum modo potest orarium a presbyteris absque omni exsecuti fueritis per vos ipsos, ipsi vobis auctoritate culpa disponi (94). nostra sublato eujnslibet appellationis obstaculo Datum Laterani, Non. Januarii, anno duodepersonam idoneaminepiscopum praeferre procurent cimo. contradictores, si quos invenerint, vel rebelles per
quid
in

eumdera episcopum per sententiam ab EcclesiaTullensi prorsus amovit, dando vobis liberam facultatem alium eligendi. Quocirca prssentium vobis auctoritate mandamus qualenus convenientes in unum, sancti Spiritu gratia invocata, personam idoneam, quae
residentibus,

CXLIX.

censuram ecclesiasticam compescendo.

CAPITULO TULLENSI

Datum
stri

Laterani, Non. Januarii, pontificatus no-

De

electioie episcopi.

anno duodecimo.
CL.

(Laterani,

Nonas

Januarii.)
epi-

(95)Impetito

dudum(Mahero)quondamveslro

scopo super dilapidatione atque perjurioetsuper eo etiam quod suspensus proponebatur divina officia C celebrasse a Gaufrido Tullensi archidiacouo coram
nobis, venerabilibus fratribus nostris Cabilonensiet

CATALAUNENSI EPISCOPO, ET DE INSULA CISTERCIENSIS ET FLABONIM0NTIS PR.EM0NSTRATENS13 ORDINUM ABBATIBUS TULLENSIS DIOECESIS.

Ejusdem argumenti cum
(Laterani,

superiore.

Catalaunensi episcopisetdilectofilioprioriGlarevallensi

Nonas

Januarii).

subcerta lormacorcmisimuscausamipsam(96)

Impetito

dudum... quondam Tullensi episcopo,
tibi, frater

attestationes
tia

quosdam post

litem in nostra pr«sen-

etc, ul in alia, usgue coram nobis,
launensis, et veneralili fratri
episcopis ac dilecto
certo

Cata-

super praedictis articulis legitime contestatam

nostro Cabilonensi

receptas eisdem transmittentes inclusas. Coram quibus postmodum partibus constitutis, iidem ju-

tam attestationes ipsas quatn utraque parte receptas ab eis solemniter publicarunt et licet ambae partes a judicibus requisitse se velle in testium personas objicere redices
alias ab
;

demum

filio priori Clarevallensi sub forma commisimus causam ipsam, attestationes quasdam,etc.,usgueprorsu3amovit,dandodi-

lectisfiliiscapituloTullensililieramfacultatemalium
eligendi. Quare per nostras litteras eisdem

dedimus

spondissent, tesles tamen aliquos contra testes pro-

ductos

inducere

neglexerunt,

altercalione

inter
r\

inpraeceptisutconvenientesinunum, etc, ut in alia, usque honori, eligant sibi canonice in pastorem. Quocirca discretioni vestrae per apostolica scripta

ipsos exorta utra illarum prius testes producere te-

mandamusquatenus

nisi ipsi infra

quindecim dies

neretur.Undecumsuper hoc interlocutoriam postularent, judices eidem supersedentes negotio, illud

post cominonitionem eis factam a vobis

mandatum
eis

nostrum exsecuti fuerint per seipsos, vos
culo

aucto-

cum utriusque partis attestationibus remiserunt. Cumque propler hoc nuper tam magister Poncius procurator episcopi quam prapdiad nos instructum
ctus archidiaconus ad nostram prssentiamaceessissent,

ritate nostrasublato cujuslibet appellationis obsla-

personam idoneam

prasferre in

cuietis, contradictores, si

episcopum proquos inveneriiis, vel re-

belles per

quanquam procurator
testes

ipse dilationem ad re-

probandos

cum

instantia

postulasset, quia
fa-

tamen episcopus coram judicibus memoratisid

censuram ecclesiaslicam coropescendo. Quod si non omnes, etc, tu, frater episcope, cum eorum altero ea nihilominus exsequaris. Datum Laterani. Non. Januarii, anno duodecimo.
(96)

cere neglexerat saepiusrequisitu3,etpertestesipsius
(94) Concil. Bracar. (95)

m,

c. 4.

Vide supra

lib. v, epist.

13.

Vide Richer.

lib.

iii

chron. Senon cap.
I

1.

Patbol. CCXV.

171

INNOCENTII
CLI.

III

PP.

REGBSTOROM
A.

LIB. XII.

172

JUDICIDUS, CONSCLIDUS, ET UNIVERSO POPULO DENE-

YENTANO.
Eis confirmatur remissio fiilantiarum. (Lateraui, n Idns Januarii.)

de fralrum nostrorum consilio ita duximus providendum, ut propter hoca pnrdictorum castrorum jure comes ipse non decidat, nec ei obstet quod quosdam subditorum suorum a jure ac servilio et
debito fidelitalis absolvit
si

ea quae injuncta fuerant

Solet annuere sedes apostolica piis votis et honestispetentiumprecibns favorem benevclum impertiri.

non impleret, curavimus

dum tamen adhuc

devotus adimpleat
:

quae injuncta sibi esse noscuntur
utiliter providere

cui ex eo

quoque
il-

Cum

igitur imperator

Henricus,

dum

ratione

quod terram suam

mcmorire Constantiae reginie Siciliae conjugis suae regnum Siciliae obtineret, tamvobis quam Ecclarae

lssain lecimus conservari ab exercitcChristianoqui

adexpugnandum
cessit,

haereticos de

mandato nostro pro-

clesiis et personis ecelesiasticis civitaiis proestatio-

etper

eumdem

adversarii ejus pene penitus

nes quasdam.quee fidantiai (97) vulgariter appellantur,remiserit,statuendo ut possessionibus omnibus
quae propter cessationem

sunt destructi. Quiavero inter caeleras causas quae ad apostolicae sedis magisterium referuntur, in illa
est cumsubtiliori

earum occupatae fuerant
,.

restitutis, pascua vobis habere ac caedua incidere ligna licerpt in suo demanio per dietam dimidiam

incircuituBeneventi, etcharissimusinChristolilius nosterFredericus Sicili® rex illustris, praedicti pa-

examine ac maturiori providentia qua de articulis agitur Ddei Christianae.legatisnostrisduximus injungendumutinfra tres menses, posiquam litlcras nostras receperint,

procedendum

in

in

competenti locoarchiepiscoporum,episcoporum,

inhaerendo,eademvobis nuperduxerit concedenda, prout in authenticis exindeconfectis plenius continetur, nos vestris precibus inclinati concessionem ipsam, sicut pie ac provide
tris suivestigiis

abbatum, priorum, barouum, militum et aliorum etiamquorumpraesentiamnoverintopportunam(99), concilio convocato, si ante completum concilium contra praefalum comitem, quem interim ea quae
injuncta sibi sunt praecip.musadimplere, super deviatione fidei

facta est, auctoritate

apostolica

praesentis

scripti

patrocinio

conGrmamus et communimus. Nulli

orlhodoxee ac nece sancta; memoriae

ergo, etc, hanc

paginam

nostrae confinuationis in-

Petri de Castronovo tunc apostolica; sedis legati le-

fringere vel

ei,

etc, usque incursurum.
Januarii,
pontificatus

gitimus

apparuerit

accusator (100),

ipsi, auditis

Datum
nostri

Laterani, n Idus

utrinquepropositis,usqueadsententia;diffinitionem
procedant, et remittente= ad nos causam sufficicnter instructam, praefigant partibus

anno duodecimo.
CLII.

terminum com-

NARDONEXSI ET ARELATENSI ARCHIEPISCOPIS. De negotio comitis Tohsani.
(Laterani.)
*-•

petentem quo noslro se conspectui reprssentent sententiam recepturae quod si accusalor non ap:

Veniens ad praesentiam nostram nobilis vir R. Tolosanus comes sua nobis exposuit questione se super processu legatorum nostrorum muliipliciter aggravatum, et licet bons memoriae magister Milo notarius noster gravia mandata eidem injunxerit
(98), illa

superarticulis antedictis (101), ipsi consilio prudenti deliberent cum qualibus et
qualiter

paruerit contra

eum

idem comes legitime debeat se purgare, ut
et si

ubi ortaest ejus infamia moriatur;

purgationis

tamen pro magna parte

se asserit imple-

formamabipsis cum conciliiapprobationeprovisam diclus comes duxerit acceptandara, ipsi eam indicant eidem in qua si forle defecerit, lidem, praefa:

visse.ad hoc
litteras
;

quarumdam Lcclesiarum testimoniales

lis

castris in sua potesiate retentis, nobis rei seriem

exhibendoin quibusconlinebantur cxpresse

quod e sdem saiislecerat competenter, adjiciens se paratum ad ea quae nondum impleverat suliicicnter
implenda. Unde a nobis suppliciter postulavit ut super fide catholica, de qua dudum, licet injuste, habitus est suspectus, indicta sibi purgatione legitima, in nostra praesentia ipsum purgari ac

intimare procurent, idipsum facturi si forsan ex hujusmodi formaindicendae sibi purgationis queratur injusle sibi imminere gravamen, et in utroque casu apostolicae respon^ionis oraculum exspectetur,
<juod
si

legitime se pur^averit, sicut ab ipsis rece-

perit in mandatis, ipsi

eum virum

catholicuin pu-

demum

blice nuntient, et superdicti legati nece penitus in-

cautionis obtentu in perpetuum illadetineri contingat in cjus pra?judicium et gravamen.

suasibicastra restitui faceremus, ne sub prastitae D nocentem, supradicta castra plenarie restituentes eidem cum ea qua; sibi mandata fuerunt ab ipso

tem juxta obligationis ab eo

praistita;

eadem asserantur ad jus

et

Quamvis auformam :astra potestatem Romanae

fuerint adimpleta;recepta
pacis, ad

quam

se in

tamen super observatione perpctuum obligavit, alia idomandati nostri valeat
nostri

nea cautione; proviso prudenler ne propter malitiosae et frivolas qnae-,tiones

Ecclesi* devoluta, cum multa ex iis quos sibi fuerant injuncta non curaverit adimplere, quia lamen

exsccutio impediri.

non decet Ecclesiam cum aliena jactura eumdem comitem apostolica benignitate
('.'7)
('.»xi

diiari.nos
tractantes

liatum Laterani, (102) pontificatus

anno

duodecimo.
(101)

Vide glossar. Dufresnii. Vide supra pag. 346.
\

Vide

hist. Albig. cap. 39.

ide lib. xvi, epist. 39. (100) Vide lib, xi, epist. 20 et seqq.

est haec epislola.

adnotatio diei quo data ex epistola ctxvni videtur poese colligi istam dalam luisse vni Kal.Kcbruarii.

iKU

[lecst in

hoc loco

Verum

173
CLIII.

PONTIFICATUS ANNO

XII,

CHRISTI

1209.

174

A
JANUENSI

EPISCOPO REGENSI, ET MAGISTRO THEDISIO
CANONICO. Super eodem.

pro pace servanda per jamdictum legatum statuta sunt, vel auctoritate apostolica statuenda, itein viduis. pupiliis, orphanis et

Veniens ad praesentiam nostram nobilis vir R.Tolosanus comessuanol>isexposuit questionesesuper proceasu vestro et aliorum legatorum nostrorum multipliciter aggravatum, et licet bona3 memoriae
magister Milo notarius noster, elc, usque fideiChristiaoae,

personis miserabilibus tenearismecclesiasticojudiciorespondere Volumus insuper ut ab ecclesiis etdomibus religiosis alber-

garias vel procurationes nullatenus exigas, sicut in

volumus

et

mandamus

ut inlra tres

menses

post susceptionem praesentium.etc, usque

quoram

mandatis dignosceris recepisse:quas tu etiam libeItem cum incastellatas ecclesias ad arbitrium dicecesanorum episcoporum diruere acservare, siquas ipsi servandas duxerint, tenearis.volumus ut circa barones et milites alios
ralitate propria remisisti.

praesentiam noveritis opportunam, concilio convocato, etc, ut in alia usque accusators, vos auditis

qui aliquas incastellatas ecclesias detinent censura
similis ob&ervetur. Preterea
alias litteras

cum

legatis nostrisper

utrinque propositis, etc, usque ad sententiae calculum procedatis,et remittentes ad nos causamsufficienter instruutam,
prasligatis partibus

duxerimus injungendum ut,postquam universa compleveris quaa in eisdem litteris sunt
expressa,super observatione pacis,ad

terminum
el

.,

quam

in per-

competentem, elc, usque
ter

articulis antedictis, vos

prudenti deliberetis consilio cumqualibus

quali-

idem comes.etc.ujgus acceptandam, vos ipsam indicatis eidem in qua si forte delecerit, vos
:

praelatis castris in vestra potestate retentis, nobis
rei

seriem intimentis,etc.,ui

in alia in

eumdem

fere

petuumobservandamdignoscerisobligatus,idoneam recipiant cautionem, eisdem etiam injungemus ut secundum modum et statutum tuum talem a te cautionem recipiant qualem ab aliis magnatibus et baronibus juxta modum et statum suum duxerint exigendam.

modum usque mandati
pediri.

Quod

si

imnon omnes, etc, duo vestrum subnostri valeat

exsecutio

Datum

Laterani (104).

CLV.
Tolosanus comes adversus quosdam injuriatores suos,qui tunc temporis cum excommunicationiserat vinculo innodatusei damna graviaintulerunt,suam disponat prosequi rationem,
nobilis vir R.

lato cujuslibet contradictionis et appellationis ob-

Cum

staculo ea, etc.

CLIV.
NOBILI VIRO R. COMITI TOLOSANO.
Declarantur quidum articuli mandulorum

btilonis. praesentium vobis auctoritate mandamus quatenus eumdem agenlem vel reconvenientem etiam per Super quibusdain mandatorum articulis tibt seipsum vel procuratorem suum libereadmittatisin a bonae memoriae magistro Milone notario nostro tuncapostolicaesedislegatofactorumapud quosdam " causis quarum ad vos spectat examen.

(103)

dubitatione suborta, tua devotio postulavit a nobis
qui sint dicendi haeretici manifesti. Super quo
tibi

Datum

Laterani, etc.

CLVI.
CISTERCIENSI ABBATI APOSTOLICf: SEDI3 LEGATO.
Vt abtolvat cives Tolosanos a censuris.

duximus respondendum

illos

inhoccasu intelligen-

dos manifestos hffireticos qui contra lidem catholicam publice praedicant.aut profitentur seu defen-

(Laterani.)
Lilteras tuas paterna

dunt errorem.vel qui coram prslatis suis convicti
sunt velconfessi aut ab
nati
eis sententialiter

benignitate recepimus, et

super haereticapravitate,

condemquorum bona propria

quae continebantur in eis

intelleximus diligenter.

Cum autem omnia Dei
noviter est per

confiscentur, et ipsi juxta sanctiones legitimaspuniantur. Preetereacum pedagia, guidagia et salnarias tibi legatusinterdixeritmemoratus,auctoritate

opera ipsum benedicere nos admoneant,ex his quae ad honorem nominis sui

tuam
ac

sollicitudinerr operatus,bene-

dicere, laudare,

superexallare

debemus cum-

praesentium duximus declarandum illa esse pedagia, salnarias, et guidagia interdicta quae non apparent imperatorum vel regum ante Lateranense

dern, instantiae tuae laborem et laboris instantiam

quam

in

exstirpatione pravitatis haeretica: ac re-

concilium largitione concesssa, vel exantiqua consuetudine atempore cujus non exstat memoriain-

D

formatione fraternae pacis hactenus habuisiidignis in eo laudibus commendantes.qui permagnam miserieordiam suam
fecit

ut tantus labor

nequaquam

troducta.Rursum cum ab eodem in mandatis acceperis ut de te conquerentibus secundum suum vel
alterius legati seu judicis ordinarii vel etiam delegati arbitrium justitiam exhiberes,

infrucluosus existeret.quinimo fructum, non solum

tricesimum aut sexagesimum, verum etiam centesirnum reportaret.repositatibicorona justitia2,quam
reddet in
illa

hoc

taliter in-

die

telligendum esse censemus, ut
ratione

in

omni causa quaa
oapitulis

equidem

et veraciter

Dominus justus judex. Scimus confitemur quod ea qua3 in

personarum

vel

rerum ad ecclesiasticum
quaa

forum

pertinet, ac super universis

bujus pietatis opere tu fecisti, tua specialiler bona sunt quae vero collegatorum religio seu devotio
;

(103) Cap. Super quibusdam, e verbor, signifie. Vide Processas negotii Raymumdi, cap. I, supra. (104) In hocloco deest adnotatio diei quo data est hsec epistola. Sed cum ea ejusdem ferme tenoris sit

eum

epistola clxix, illa vero data sit x Kal. Februarii.probabileest istam quoqueeodem die fuisse scriptam.

175

INNOCENTII

111

PP.

BKGKSTORUM UB.
\
gationis ofticium

XII.

176
(105),cum,etsi lau-

eignatorum peregit, bona tuasuot communiter et ipsorum, eo quod per gratiae praevenientis et subsequentis auxilium initiorum tuorum oemulatoribus
ipse qui eceperastribuistisanctae consecutionisetre-

committamus
nota, sed ut

data

sit satis

ipsius bonitas, nobis
sit

tamen perexpe-

ctum. Specialiter autem eo quasrecolendaememoriae magisterMilonotariusuoster egit.manifestissimum
tuae

tanquam delegatus quod eidem injuniiimus exsequalur ante omnia et in omnibus observato ut prorsus in verbo vel
rientiam non
;

opere non procedat

nisi

quemadmodum ei tu

dicta-

perhibenttestimoniuin sanctitati

:

qui

cum

ita

in Ecclesiae causa et proficiendo processerit et pro-

verisprocedendum,sedinproponendisgerat sevelut organum.et in disponendisse tibi exhibeat instru-

cedendo profeceritutper hocnullatenusambiganius placuisse Doniino vias ejus, tuam non diflilentur ipsius opera sapientiam, ulpote qui ad ea viam sibi aperuisti et subministrasti doctrinam. Qoapropter

mentum,

in

esca,ut per

bamn sagacitatis tuas positus quasi eam piscem capias fluctuantem, cui tan-

exemplo boni navigatoris, qui cutn subito gubernus exemplo dicentis Apostoli Cum essem astutus, naculis destituitur quibus navicula regebatur, ad dolovos cepi (II Cor. xn), per hujusmodi sancti omnia qus potest regiminis argumenta confugit, tibi est sollicite providendum ut subuo quasi casu „ doli capiatur astutiam, ei more languidi,cui miti gat amor rnedici potionis horrorem, per alterius boni regiminis adminiculo destitutus, naviminter manum patientius tuam accipiat medicinam. Prasimminantia circumquaque naufragia sub tuo regiterea nolumuste latere quod nuntii Tolosanorum mine Ductuantem ita satagas per anchoram provicivium ad nostram praesentiam accedentes, sii|.er dentiastuae regere,ne Uominicas merces in ipsa poiispro quibus censuramecclesiaslicam incurrerunt sitas pelagi possit fremitusabsorbere,considerando
:

quam saluberrimam tua-piscationisabhorrenti doctrinam quodam prudenti mansuetudinis artificio severitatis ferrum necessarium est abscondi.quate-

prudenter quod

cum aliquem de

ferentibus simul

pondus

delicere sub ipso contigerit, socius

bonus
lortius

statim.ne fascis corruat,
ipsi sufligit.et tota
sis

humerum suum

pleiumque

fabrica, quae diver-

tatur.

columnis regitur.unacadente.per aliam sustenCum ergo jam totum aedilicii sancti pondus, quod super incceptionis tuaj fundamentis excrevil, tibi quasi columnae unicas innitatur, eoque per alterius sublractionem nutaote ruinae timor immineat, nisi

omnimodam obtulere, quamplurimummagnorumvirorum litterasexhibendopro ipsis rogantium et cum ipsis utabsoluiionis beneficium eis impendere dignaremur. Unde volumus et manilamus ut, secundum quod in aliis litteris consatisfactionem nobis
tinetur expressum.necessaria cautione recepta,lata
in eos

sententia relaxetur,

et

injuncto
si

eis

quod

secundum Deum videbitur

expedire,

forsan illud

neglexerint observare, non solum in priorem sen-

tentiam reducantur.verumetiam vebementiusonus humerus tuus ei iortiter se suffigat, dis cretionem tuam rogamus attentius etmonemus.per C temporalis oppressionis inducatur in ipsos. Uaium Laterani, pontificatus nostri anno duodeapostolica tibi scripta in remissionem peccaminum cimo. injungentes quatenus caute proviso quod resestin
articulo tali sitaut,
si

necessaria cautela nonadsit,

CLVII.

parta

metuamus

amittere, ne

dum

quasrere

alia

confidamus, postpositis aliis tuis occupationibus universis quibus per aliosintendere poleris opportune, ad loca legationis tuee sine dilatione qualibet personaliter revertaris, et negotium pacis ac fidei
tibi

ILLUSTMBUS REGIBUS ET PIUNCIPIBU8 ET UNIVERSI8 DEI EIDELIBUS REQNO DACI.E CIRCUMPOSITIS CATHOLICAM
SERVANTIBUS UNITATEM.
liex Duni.? suspicitur sub protectione sedis apostolicx.

commissum una cum

(Laterani. in Kal. Februarii.)
(106)

venerabili fratre noslro

sicut

Regensi episcopo apostolicae sedis legato studeas, Dnminus tibi dederit efficaciter promovere.
licet

QuantocpccialiusregnumDacia; ad Romanse

nobilem virum H. coinitera Tolosanuui ad sedem apostolicam accedentem ac omniCusterum,
rnoda saslislactioncpromissaveniam hucriliter postulanlem curavimus honurare, illud tamen quod impetravit a nobis dataesuper boc
terunt edocere. Quia vero cuuielam
ei litteraj

ad conservationem ejus propensiori studio debemus intendere quianon immerito multareprehensione
;

Ecclesias noscitur jurisdiclionem spectare,tanto

digni exisiere videremur.si
J)

te

poin

quam dudum

reconciliatione ipsiusper praefalum notarium adbi-

quod est juris Romanae pateremur imtninui vel turbari. lndecst quod ad exemplar felicis recordationis Alexandri papae priedccessoris nostri sub interminatione anatbematisdistrictius inhibemus.nequispraescriptum
Ecclcsiae

buimus,
dilecto

et

nunc etiam necessariam esse
magistro Thedisio clerico

putarai's,

regnum invadere

vel turbare
lilii

praesumat, aut jura

filio

et familiari

charissimi in Christo

nostri illustris

Danorum

quoadaoi filio magistri, eo quoJ instructus est de negolio,et a inultis ac bonis oi laudabile testi-

minuere audeal.vel sibi quomodolibet usurpare.Si qui autem hujus nostrae
regis \el haeredurr. suorura

monium

perhibctur quod lerventi zslo

et

ardenti

prohibilionis lransgressoresexstiterint,indignatio-

animoidemnegotiumasmulatur,solliciludinemsuper

nem nostram

et

Ilumanns Kcrlesi.c se noverint in-

boc duxiraus injungenJam
(105)
Ilinc patet,

;

non utique quod

ei le-

cursuros et anathematis jaculo feriendoa.
sius vocatur le^atus apostolicus. (100) Vide lib. xm, epist. 65.

crratum essc
t.

tioneConcilior, ubi

in postrcma ediXI, pag.41, 54,90, 90 Thedi-

177

P0NTIFICATU8 ANNO
Lateraui, in Kal
Februarii, pontificatus

XII.

CHRISTI

1200.

178

Datum
nostri

anno duodecimo.

A lacu de Verrano, medietatem de lacu et palude de Vaiano.quintam partem de Aqualieo, quartam par-

CLXIH. BONO SENENSI EPISCOPO EJUSQUE 9UCCESS0RIBUS CANOMCE SUB*TITUEND1S IN PERPETUUM. De confirmattone priv/iegiorwn.
(Laterani,

temdecimarum et oblationura in ecclesiis al jus Senensis Ecclesiae pertinentibus, quintam partem de Monte Acutulo, qui est superfluvium de Rusia,
tertiam partem de castello etcurte deRadi in episcopatu Vulterrano, quartam parlem de catello et
curte de Valle aspera in episcopatuMassanensi.cum

m Nonas
Domino,

Februarii.)

In eminenti

sedis apostolicae specula, licet imconstituti fratres

meriti, disponente

no-

stros tam propinquos qunm longe posilos fraterna tenemur charitate diligere et Eeclesiis quibus Domino militare noscuntur suam dignitatem et justi-

omnibus pertinentiis partium supradictarum. Castella quoque et possessiones quae a Traduto filio Bernardi comitis tam in comitatu Senensi quam
Vulterrano, Floreniino, et Fesulano, Senensi ecclesias concessae sunt. Ulud quod dedit Adalasiade

tiam conservare. Eapropter, venerabilis
frater

in Christo

Bibiano,quod Rigettus filius Reinaldi dedit in PaBone episcope, tuis justis postulationibus terno putido, quod habes de bajreditate Rolandini clementer annuimus et praefatam Ecclesiam, in qua Deo auctore, praeesse dignosceris, praedecessorum d Longobardi, possessiones quas habes id comitatu castelliFelicitatis, quod habes in castello de Strove nostrorum lelicis memoriac Crelestini, Eugenii,|Anaet in Castellion*, castella et possessiones omnes stasiis,Adriani,Alexandriet Clementis Romanorum
ponlificum vestigiis inhaerentes, sub beati Petri et nostra protectione suscipimus, et praesentis scripti
privilegio
vel alius per te tenet in comitatu Senensi, Vullerrano, Florentino, Fesulano et Aretino. Ordinationes etiam ecelesiarum quae sunt in tua jurisdictione cunstitutae, sicut praedecessores tui eas habuerunt,el ut ipsas hactenus habuisti, devotioni

quas tu

communimus,

statuentes

ut ecclesiae,
et

xenodochia

et castella curn

omnibus bonis

postibi

sessionibus quas inpra;sentiarum juste Ecclesia

futurum conce^sione, etc, usque permaneant in quibus hsc propriis duximus exprimendavocabulis:Baptismales siquidem ecclesias cum prioratibus earum atque capellis quae ad jurisdictionem Ecclesias tibi cummissae pertinere noscuntur, plebem videlicet Sanctae Agnetis cum omnibus antiquis pertinentiis suis.plebem de Liliano, plebem de Lornano, plebem de Sciata, plebem Sancti Andreae de Bozone, plebem Sancti Martini in Graina cum omni jure quod babes in eodem castello etin Villanovn.plebem
et legitime possidet,aut in
;

commissa

confirmamus. Deeerniergo ut nulli omnino, etc, usque profutura. Salva nimirum per omnia apostolicas sedis auctori-

tua; auctoritate apostolica

mus

tate. Si

qua

igitur iu

futurum
nostrae

ecclesiastica

saecu-

etc, usque subjaeeat.Cunctis autem eidem loeosua jnra, etc, usque inveniant. Amen.

larisve persona

hanc

constitutionis,

Datum
«-•

Laterani

permanum

JoannisSanctae Ma-

Sanelas Christianae de l.iciano, plebem de Spnrena,

plebem Sancti Nazarii, plebem de Saturniano cum omni jure quod habe^ in ecclesia Sanctae Mariaequre est in burgo Sancti Quirici in Ozenana et in circumadjacentibus locis, plebem de Oppiano, plebem de Ancaiano, plebem de Monte Codano, plebem Sancli Geurgii in Valona, plebem Sancti Valeutini, piebem de Cnppiano, plebem Sanctae Innocentiae, plebem de Karli et Murlo.plebem de Creola, plebem Sanctae Christinae in Caio.plebem de Montc Alcino, ecclesiam Sanctae M*riae de burgo Sancti Quirici, Cascianum etiam, quod specialiter ad tuam gubernationem et providentiam pertinet, titulum Sancti Angeli de Tressa, plebem de Coartiano, plebem de Ricensa, plebem de Ruscia, plebem de Pentulina. plebem de Suvicelle, plebera de Folliano, plebem Sancti Justi in Casciano, plebem de Marmoraria, cum omnibus rebus et pertinentiis earum. Castellura de Porclano, castellum de Pognia, castellum de Monticlo, castellum de Furcule, castellum de

Cosmidin diaconi cardinatis S. R. E. cancellarii ni Non. Februarii, indictione tertia decima, IncarnationisDominieaeannomillesimoducentesimo nono, pontifieatus vero domini Innocentii papae III anno duodecimo.
riae in

CLIX. RANERIO PLEBANO PLEBIS DE LORNANO.
Suscipicitur sub protectione
se>iis

apostoticx.

(Laterani, hii Kal. Februarii.)

Cumambis
tam

petitur

quod justum

est

ethonestum,

ordo exigit rationis ut id per sollicitudinem officii nostri ad dehituui perducatur effectum. Eapropter, dilecte in Domino
fili,

vigor aequitatis

quam

tuisjnstis

postulationibus grato concurrentes

assensu, p?rsonaiu

tuam cum omnibus bonis

quae

impraesentiarum rationabiliter possides, aut in l'uturumjustis modis, praestante Domino poteris
adipisci,sub beaii Petri et nostra protectione suscipimus. Specialiter autem concessionem parochiae
ac
tre nostro

decimarum tibi pia liberalitate a venerabili fraBouo Senensi episcopo factam, sicnt pie

ac provido facta est, et iu ipsius autbentico plenius continetur, ac tu ea juste possides et quiete, tibi
et

Suvicelle.castellum de Murlo, castellum de Creole

perte plebi

tuae

auctoritate apostoliea confir-

cum

arce nominis

ejusilem,

castellum de Monte-

ciano

cum

curle sua et
in

Quod habes

castello

omnibus eorum pertinentiis Silvulae. Quod habes in

mamusetpraesontisscripti patrociniocommunimus. Nulliergo, etc.,hanc paginam nostrae protectionis
et

confirmationis infringere vel

ei,

etc, usque in-

Montepiscino et in Valcrano.Medietatem de silvaet

cursurum.

179

INNOCENTII

III

PP.

RBGESTORUM

LIB. XII.

180

Datutn Laterani,

xm

KaleDd. Februarii, pontili-

A
(Laterani,

clxiii.

catus nostri anDO duodecimo.

EIDEM. Ejusdem argumenti.

CLX.
EIDEM.
Super eodtm.
(Laterani, iv Kal. Februarii.)

m

Non. Februarii.)

Cum

a nobis petilur, etc, usque tuis justispostu-

lationibus

gratum impertientes assensum.dirfinitivenerabili3 fraler

vam sententiac quam
Eagii

nostcr

Cum
nati,

a Dobis petitur, etc, usque

effectum.

Bonus Senensis episcopus pro
Senensis
aliis

eccleeia Sancti Geor-

propier, dilecte in

Domino

fili,

luis precibus incli-

contra

ecclesiam Sancti

Angeli de

personam tuam.etc, usque Specialiter autem ecclesiam Sanetae Mariae de Porgian cumpertinentiits

Monton super quibusdam doraibus,
rebus

sepulturis, et

exigente justitia promulgavit, sieut est

suis,sicut

eam

juste possides et quiete, aucto-

justa nec legitima provocatione suspensa, et in in-

rilate tibi

apostolicaconfirmamuset presentisscri-

strumento confecto exinde plenius continctur, auctoritateapostolicaconfirmamusetpraescntisscripti
patrocinio

pti pairocioio

communimus.
banc paginam

Nulli

ergoomnino hoelc.,usque incur-

minum
surum.

libeat

nostrae protectionis et
ei,

communimus.

Nulli ergo.etc,

baocpa-

confirmationonis infrigere vel

B

S iDa,n nostra* coDfirmatioois, eic, usque incursu-

rum.
Laterani,ivKalend. Februarii, anno duo-

Datum
decimo.

Datum
nostri

Laterani,

m

Non

Februarii,

pontificalus

anno duodecimo.

CLXI.
PRESBYTERO DIETAJUV.E,
RECTORI ECCLEBI*
8ANCTI
PAULI.

CLXIV.
GUIDONI RECTORI ECCLESI.E SANCTI MATTHjEI
SENENSIS.

De

confirmalione privilegiorum.

De confirmatione privilegiorum.
(Laterani, iv Kal

(Datum ut

in alia.)

Februarii.)

Cum

a nobis petitur, etc, usque

effectum.

Ea-

Solet annuere sedes apostolica piis vobis et honestis petentium precibus tavorem benevolurr.
petiri.

Domino fili, tuie tionibusgratoconcurrentesassensu,personam tuam juslis precibus inclinati, personam tuam el ecclecum omnibusbonis qus inpraesentiarum, etc, ussiam Sancti Matthaei Senensis, in qua divino es que suscipimus. Specialiter autem concessionem obsequio mHncipatus,cum omnibus bonis tam ececclesiae Sancti Pauli tibi pia liberalitate a venerabili Q clesiasticis quam mundanis quae impraesentiarum fratre nostro Bono Senensi episcopo factam, sicut eadem ecclesia rationabiliter possidet, autinlutupie ac provide facta est, et in ipsius authentico rum justis modis praestante Domino, poterit adipiEapropter,
dilecte
in

propter, dilecte

inDomino

fili,

tuisjustis postula-

im-

plenius continetur.actu eamjusteobtineset quiete,
apostolica

tibi auctoritate

confirmamus etpraesenNulliergo, etc,

sci

sub

beati Petri et

nostra protectione suscipi-

tisscripti patrocinio

communimus.

mus
lis

Speciaiiter

hamc paginam
infringere vel

nostrae protectionis et confirmationis
ei,

frater

aulem libertatem quam venerabinoster Bonus Senensis episcopus eidem
concessit,
sicut
in
til>i

etc, usque incnrsum.

ecclesin? provida deliberatione

Datum

ut in alia.

authenlico confecto exinde plenius continetur,
et

per te ipsi Ecclesiae auctoritate apostolica conlirpraesentis scripti patrocinio

CLXII.
8PINELL0 RECTORI ECCLESI.E SANCTI GEORGll SENENSIS
Confirmatur sertlentiam episcopi Senensis.
(Laterani,

mamus et

commnincus.

Nulli ergo, etc,hanc

paginam

nostrae conlirmatio-

nis inrringcre vel ei, etc, usque

incursum.

m

Datum
Non. Februarii.)
decimo.

Laterani, iv Kalend.Februarii,

annoduo-

Cum
t

a nobis petitur, etc.usque effectum. Eapro-

CLXV.

pterdilecte in

postulationi- _ joanni rectori ecclesi.-f. sancti andre.f. senensis * «?--*-— U ..-: #...'_ .i;rn»:ii,« M ...... -_#«_*£. .*__.*... c Ei confirmalur collatio ipsius Ecclesi* bus gratumimpertientesassensum,diffinilivamsenfili,tuis justis
-

Domino

»

tentiam

quam

venerabilis frater nosterlionus epier.clesia

(l.aterani, iv Kal. Fcbruari.)

scopus Senensis pro

Sancti
Ecclesiae

Nicolai

de

Justis piMi-ntium desideriis

dignum

est nos faci-

Maiano contra populum ipsius

super pa-

rochiali jure ac aliis coutroversiis exijzente justitia

lcm pra?bere consensum, ct vota qu* a rationis trumite nondiscordant cffeclu proseqiu nte complere.

promulgavit, sicut estjusla nec legitima provocatione suspensa, et in instrumento publico conteclo

Eapropter,dilecte in

Domino

fili,

tuisjuslis pre-

cibus inclinati.concessionem parochioelibi et ecclesiae

eiindc plenius continclur,

auctoritate

apostolica

confirmamus

et proesentis scripti

patrocinio

com-

rahili Iratrc nostro

S mcti Andr.t-^Senensis pia liberalitate a veneBono Senensi episcopo factam,
plenius
continetur, ac

munimus.
rura.

Nulli ergo, etc,

hanc

paginam

nostrae

sicut pieac provide facta c?t, et in ipsius authentico

conlirmationis infringerevelei.etc, usque incursu-

eadem

ecclesia

cam

juste obtinet ct quicte,
Laterani, in Non. Februari, ctc
auctoritate apostolica

tibi et

per le ipsi Ecclesias
praesentis

Dalum

conlirniamus et

181
scripti

P0NTIFICATU9 ANNO
patrocinio

XII,

CHRISTI

1209.

182

hanc paginam
ei,

Nulli ergo.etc, A. in monnsterio vestro professionem fassitsine prioris sui licentia de eodem loco discedere. Disnedennostroe contirmationis infringere vel
Kal. Februarii, pontificalus

commuuimus.

etc, usque incursurum.

Datum
nostri

Laterani, iv

tem vero atisque communium litternrum vestrarum cautione nulkis audeat retinere. Cum autcm
geuerale interdictum terrao fuerit, liceatvobis cluusis januis, exclusis excommunicatis ct interdictis,

anno duodecimo.

CLXVI.
PRIORI MONASTERII DE HIKELINGE, EJUSQUE FRATRIBUS

TAM PR.ESENTIBUS QUAM FUTI
PROFESSIS IN PERPETUIM.

RIS

REGULAREM VITAM

De

confirmaiiojie

privilegiorum.

non pulsatis campanis suppressa vocedivina officia celebrare. Auctoritate quoque apostolica prohibemus ut nullus in vos vel monasterium vestrum excommunicationis vel interdicti sententias sinemanifesta et ralionabili causa promulgare, seu novis etindebitis exactionibus vos aggravare praesumat.

(Laterani,

m

Non. Februarii.)

Religiosam vitam eligentibus apostolicum conve"
nit adesse prassidium.ne forte cujuslibet lemeritatis

Chrisma
tarium

incursus

aut eos a proposito
!

revocet, aut robur,

quod absit sacrae religionis infringat. Eapropter, aQ0 suscipietis episcopo siquidem Calholicus dilectiinDominoQlii.veslnsjustispostulationibusB f »uerit et gratiam et communionem sacrosancta; clementer annuimus, et monasterium sancta? Dei Romanae sedis habuerit, et ea vobis voluerit sine genitriciset Virginis Mariae Sanctique Augustini de
;

oleum sanctum, consecrationes altabasilicarum, ordinationes clericorum quiadsacros ordines fuerint promovendi, a dicecevero,

seu

Hikelinge, in quo divino mancipati estis obsequio,

pravitate
ecclesiis,

aliqua exhibere. In parochialibus

vero

sub beati Petri

et

nostra protectione suscipimus et

quas habetis,

liceat vobis sacerdotes eli;

praesentis scripti privilegio

communimus.In primis

gere et dicecesano episcopo praesentare
idonei fuerint episcopus
tr.ittat,

quibus,

si

siquidem statuentes ut ordo canonicus, qui secun-

curam animarum com-

dum Deum

et Beati

Augustini regulam in eodem

monasterio institutus esse dignoscitur, perpetuis ibidem temporibusinviolabiliter observntur.Praeterea quascuoque possessiones, quaeeunque bona idem

ralibus

utei de spiritualibus, vobisvero de tempodebeant respondere. Sepulturam quoque

ipsius loci liberam esse decernimus.ut

eorum devo-

tioni et extremae voluntati qui illic sepeliri delibe-

monasterium inpraesentiarum juste ac canonice possidet, aut in futurum concessione pontificum,
largitione

regum

vel

principum,oblatione fidelium,
vestrisque

seu

aliis justis

modis, praestante Domino.poteritis
vobis
:

adipsci,
illibata

firma

successoribus

et

Q

excommunicati vel interdicti tamen justitia illarum ecclesiarum a quibus mortuorum corpora assumuntur. Obeunte vero te nunc ejusdem loci priore vel tuorum quolibet successorum, nullus ibi qualibet
raverint, nisi forte
sint, nullus

obsistat. Salva

permaneant in quibus haec propriis duximus exprimenda vocabulis Locum ipsum in quo praefatum monasterium situm est cum omnibus
:

subreptionis astutia seu violentia prasponatur nisi

quem

fratres

pars consilii sanioris

commuci consensu vel fratrum major secundumDeum et beati Au-

pertinentiis suis, parochialem

ecclcsiam

Omnium

Sanctorum de Hikelinge,cum cappella bealae Mariae omnibus pertinentiis suis, ecclesiam Sanctae Mariae el capellam Sancti Andreas de Perham cum
et

gustini regulam providerint eligendum. Libertates praeterea et immunitates antiquas et rwtionnbiles

consuetudines Ecclesiae vestrae concessas et hactenus observatas ratas habemus,et eas perpetuis tem-

pertinentiis

suis, ecclesiam et

capellam

Omnium

Sanctorum de Hachetun cum pertinentiis suis, ecclesiam de Hannewirche cum pertinentiis suis et decimis de Ructon, jus quod habetis in ecclesia
Sancli Joannis Baptistae de

poribusillibataspermaneresancimus.Paciquoqueet tranquilitativestra paterna in posterum sollicitudine providerevolentes, auctoritate apostolica prohi-

Wastoneshamjusquod
Norwicensis

habetis in ecclesia Sanctae Margarilae
sita in

bemus ut infra clausuras locorum seu grangiarum vestrarum nullus rapinam seu furtum facere.ignem apponere, sanguinem fundere, hominem temere

capere vel interficere, seu violentiam audeat exerWestwic, jus patronatus ecclesiae Sancts cere. Decernimus ergo ut nulli omnino hominum Palinge, totam terram quam habetis Margaritae de n iceat praefatum monasterium lemere perturbare, de leudo de Palinge et de Wastonesham, terras et aut ejus possessiones auferre,vel ablatas re inere, redditus quos habetis in civitate Norwicensi.terras minuere, seu quibuslibet vexationibus fatigare.scd et redditus quos habetis in villa de Gernemue, et omnia integra conserventur eorum,pro quoruraguannum redditum quatuordecim rcarcarum quas ex bernatione ac sustentatione concessa sunl, usibus dono quondam Hamonis de Valenis dpbent vobis omnimodis profutura, salva sedis apostolicaeauctoGerwalle nomine villae de Rocwic. Sane monachi de ritate et dirjecesani episcopi canonica justitia.Si qua novaliumvestrorum qun3 propriis manibus vel sumigitur in futurum ecclesiastica saecularisve persona, ptibus colitis, sive de vestrorum auimalium nutrietc, usque subjaceat ullioni. Cunctis autem eidem menlis,nullus a vobis decimas exigere vel extorqueloco sua jura servantibus.etc, usque praemiaaHernae re praesumat. Liceat quoque vobis clericosvellaicos pacis inveniant. et absolutos e saeculo fugientes ad conversionem recipere et eos absque conlradictione aliqua retineDatumLaterani,permanumJoannisSanctaeMaria3 re.Prohibemusinsuper ut nulli fratrum post factam inCosmidin diaconi cardinalis S. R.E. cancellarii iii

,

183

INNOCENTII

III

PP.

REGKSTORUM

LIB. XII.

184

Non. Februarii, indiotionexm, incarnationis Dominicaeanno 1209, ponlificatus vero domini Inoocentii

A

literinte!ligendumesscsensimus,etc.usfluepersoois miserabilibus teneatur in ecclesiastico judicio respondere.

papac

III

anno duodecimo.

Volumus insuper, etc,

in

eumdetn fere
pontificatus

CLXVII.
PRIORISS/E AC M0NIAL1BU3 DE CAMPESSEIA.

modum
nostri

ut in alia, usque in finem.

Datum

Laterani, x Kal. Februarii,

Ejusdem argumenti.
(Laterani,

anno duodecimo.

n Non.

Februnrii.)

CLXX.
inCHIEPISCOPO,
ET SANCTI ANDRE.E ET 8ANCTI SEVIRINI DECANIS BURDEGiLENSIBOS.

Justispetentiumdesideriisdignumestnosfacilem prabere consensum, et vota quae a rationis traraite

non discordant
lationibus
veslras et
cipatas,

effectu

prosequente complere. Ea-

Scribiturei pro epitcopo Agennensi.

propter, dilcctae in Christo filia?,vestris justispostu-

gralo

concurrentes assensu, personas
in

(Laterani, iv Non. Februarii.)
(109)

locum

quo divino

estis

obsequio man-

Cum

esset dilectus filius nobilis vir

R.comes

cum omnibus

bonis quae inpraesentiarum

Tolosanus
bilis frater

in

nostra pr*sentia constitutus.venera-

rationabiliter possidet, aul in

futurum justis modis

noster Agennensis cpiscopus adversus
ipso »c suis

prsstanie Domino, poterit adipisci, sub beati Petri
et nostra protectione suscipimus. Specialiter

B eum proposuit quaestionem quod ab
gebat. Quia igitur

aulem

ecclesiis albergarias el procurationesindebitas exi-

terras, possessiones, et alia

bona vestra, sicut ea
et

omnia juste ac

pacifice possidetis, vobis et per vos

eidem loco auctoritate apostolica confirmamus
praasentis scripti

patrocinio

communimus.

Nulli

ergo, etc, hanc

paginam

nostrae protectionisetcon-

firmationis infringere, vel ei,etc,uiaucincursurum,

idem comes illas, eicut a bonae memoriae magistro Milone notario nostro apostolicae sedis legato in mandatis dignoscitur recepisse, propria liberalitate remisit.nos remissionem hujusmodiapprobantes,auctoritate litterarum nostrarum duximus inhibendum ne quis eumdem episcopum
aut suas ecclesias super albergariis et procurationi-

Datum
nostri

Laterani, n Non. Februarii, pontificatus anno duodecimo.

CLXVIII. AGENNENSI EPISCOPO.
Super facto comitis Tolosani.
(Laterani,

bus hujuscemodi molestare praesumat, sed ipse pariter et successores sui perpetuo earum immunitate
laetentur.

Quocirca discretioni vestrae perapostolica
si

scnpta

maodamus quatenus

praelatus

comes

episcopum autsuas ecclesias molestaverit,praesumptionem ejus per censuram ecclesiasticam appellacomes Tolosanus sua nobis exposuit quaestione se C tione postposita compescatis.Quud si non oaines.etc super processu legatorum nostrorum multipliciter tu, frater archiepiscope, cum eorum altero, etc. aggravatum, et licet bonae memorioe magister Milo Datum Laterani, iv Non. Februarii, annoduodenotarius noster gravia mandata eidem injunxerit,
Vcniens ad prassentiam

vm

Kal. Februarii.)

contra prohibitionem nostram super hoc

eumdem

nostram

nobilis vir R.

etc, sicut in

alia,

per totum,

qux

cimo.

scripta est in lerlio

tomo (107) folio supra usque in /inem. Datum Laterani.vm Kal. Februarii, pontificatus nostri anno duodecimo.

CLXXI.
EISDEM.

De eadem
(Laterani, u

re.

CLXIX.
EIDEM.
Qui
tint

Non
filius

Februarii.)
nobilis vir R.

Cum

esset

dilectus

comes

dieendi hnrretici.

Tolosanus
bilis (rater

in nostra

pnesentia constitutus, venera-

(Laterani, x Kul. Fcbruaiii.)

nustcr Apenncnsis

episcopus est connobilis mulier

Super quibusdam mnndatorum articulis dilecto filio nobili viro R. comiti Tolosano a bonae memoriae magistro Milone notario nostro tunc apostolicae sedis legato factorum apud quosdam dubitatione "
suborta, ipsius
qui
sint

questus quod tam ipse
ejus in villa

quam
ct in

uxor

Marmanda

Villafranca nec non

etiam

aliis locis dioecesis

Agennensis nova passagia

extorquebat. Quia igitur idem c.mes ab hujusmodi

comitis dcvotio postulavit a nobis
haeretici

passagiorum extorsione desislere se promisit, discretioni vesirae per apostolica

super quo eidcm duximus respondendum,etc.,<icu/ confincfur ut alia supra in eodem lertio folw usque puniantur.
dicendi
manitesli
;

scripta

mandamus

quatenussi
cilii

forte,

quod non credimu», idem comes
Lateranensis statulacon-

in inemoratis locis contra

(108)

PraHcrea

cum

pedagia, guidagia, et salnarias

ipsi comili legatus interdixerit

menioratus, aucton-

passagio prssumpserit cxtorquere, praesumptiunem hujusmodi pcr censuram ecclesiasticam
postposita compescatis.

tate

litterarum nostrarum
in ipta
b

duximus declaranilum,

appellatione

Quod

si

non

etc, ut

utque introduota.

fatus cuin
tis,

ab eodem notario

Kursum cum praereceperit in manda-

omnes, etc,
cimo.

tu ea, frater archiepiscope, elc.

Daium Laterani.n Non.

Februarii, nnno duode-

etc, ut in alia, usque justitiam exhiberet.hoc taid est, epiat.

M07)

152 hujue

libri.

(109) Vide infra epist. 173.

(108) Id est, epist. 154 hujus libri.

185

PONTIFICATUS ANNO
CLXXH.

XII,

CHRISTI

1209.

186"

A

CLXXV.
CAPITULO ECCLESI.E DE MANSO.
Super eoitem.
(Laterani, u Non. Februarii.)

EPISCOPO VASATENSI, ET NENSIS DIOECESUM.

PRIORI SANCTl MACHARII ET

ARCHIDIACONO VE3ALMENSI BUHDEGALENSI9 ET AGENVt /ueretici priventur terris quas tenent ab Ecclesia,

Cum
eum

esset dileclus

filins

nobilis vir R.

comes

(Laterani, v Kal. Februarii.)

Tolosanus

in nostra praesentia

constitutus,adversus

Curn manifestis hsreticis a dioecesi Agennensi
divina providentia depulsis, quidam credentes et
fautores

venervbilis frater noster Agennensis episcopus

procurator vester proposuit quaastionem quod a vobis albergariaset procurationes indebitas exigebat.

eorum

latilent

in

eadem ecclesiarum
noster

et

ecclesiasticorum virorum molestationibus insistentes,

Quia igitur ipse

illas, sicut

a bonaa memorise

ma-

sicut

venerabilis

frater

Agennensis

gistro Milone notario nostro,

apostolicae sedis le-

episcopus proposuit coram nobis,praesentium vobis auctoritate mandamus quatenus eis qui legitime
convicti fuerint super

gato, in mandatis dignosciturrecepisse, propria Hberalitate remisit, nos

remissionem hujusmodi ap-

hujusmodi pravitate
aliis quae

feodis,
deti-

probantes, auctoritate pnesentium inhibemus ne
quis vos super albergariis et procurationibus hu-

possessionibus, et bonis

ab ecclesiis

nent spoliatis,eadem ad jus et potestatem ecclesiarum ad quas pertinent devolvantur,pcenam consi-

B juscemodi

molestare praesuinat, sed vos pariter et

successores vestri earum immunitate perpetuo gaudeatis.Nulli ergo

milem ecclesiarum

agricolis et

hominibus infligen-

omnino hominum

liceat

hanc pa-

tes qui convicti fuerint

super haeretica pravit*te.
tu, frater episcope,

ginam

nostrae inhibitionis infringere vel ei,etc.,u*-

Quod si non omnes, etc, eorum altero, etc.

cum

que incursurum,

Datum
Februarii, pontificatus

Laterani, xi Non. Februarii.anno duode-

Datum
nostri

Laterani, v Kal.

cimo.

anno duodecimo.
CLXXIII.
AGENNENSI EPISCOPO.
Ejusdem argumenti cum
epislola 170.

CLXXVI.
PRIORI MEDICI CLUNIACENSIS ORDINIS. Super eodem.
(I

aterani, Non. Februarii.)

Cum
comes-

esset

dilectus

filius

nobilis vir R.

comes
quae-

(Laterani, iv Non. Februarii,)

Tolosanus

in nost^apraesentiaconstitutus.adversus

Cum
eum

esset dilectus filius nobilis
in

vir R.

eum

P.

monachus procurator tuus proposuit
te albergarias et

Tolosanus

nostra praesentia constilutus.adversus

stionem qund a

procurationes in-

proposuisti querelam quod a te ac tuis ecclesiis „ debitas exig''bat.Quia igitur ipse illas,etc, ineum-

alberganas et procurationes indehitis exigehat. Quia igilur ipse illas,sicut a bonae memoriae magistro Milone notario nostro.apostolicae scdis legatu, in mandatisdignoscitur recepisse,proprialiberalitate remisit, nos remissionem hujusmodi approbantes, auctoritate prEesentium inhibemus ne quis te
aut ecclesias tuas super albergariis et procuratio-

dem

feqe

modum

ut i» alia, usque

incursnrum.

Datum

I.aterani,Non.Februarii,anno duodecimo.

CLXXVII.
EPISCOPO ET
S.

DE AUNES ACHIDIACONO
ET DECANO TIRASONENSI.

OSCENSIBUS,

De

electione episcopi Pumpitunensis.

(Laterani,

m

Idus Februarii.)

nibus hujuscemodi molestare praesumat,sed tu pariter et successores tui

Cum
scopi

olim tam contra illegitiinum processum ele-

tuo gaudeatis. Nulli ergo

earum immunitate perpeomnino hominum liceat

ctionis venerabilis fratris nostri Pampilonensis epi-

quam

etiam contra personam ipsius, qui de

hanc piginam nostra? iDhibitionis infringere, etc, usque incursum. Datum Laterani, iv Non. Februarii, pontificatus nostri anno duodecimo.

Simoniaca pravitate, dilapidatione, lapsu carnis, et quibusdam aliis excessibusculpabilis dicebntur, multa fuissent nostris auribus intimata,venerabili
nostro Aquensi episcopo et dilectis filiis abdeOliva Pampilonenensis dicecesiset K.de Luco archidiacono Bajonensi dedimus in praeceptis ut ad PampiloncDsem Ecclesiam accedentes, tam super
fratri

CLXXIV.
CAPITULO ECCLE3I.B SANCTI CAPRASIl AGENNENSIS.
Super eodem.
(Laterani, iv iNon. Fehruarii.)

bati

D

prsemissis

quam

aliis

proponendis sive contraepi-

scopum
R. comes

sive pro defensione ipsius inquirerent dili-

Cum

esset dilectus
in

filius

nobilis vir

Tolosunus

nostra praesentia constitutus.Stephaet

gentius veritatem, et quaeinvenirent lideliter redigentes in scriptis, ad nos sub sigillis propriis destinarent. Quijuxta mandatum nostrum veritatem super propositis inquirentes, depositicnes ipsorum per quos inquisitio facta tuit ad nostram transmi-

nus canonicus

procurator vester adversus

eum
al-

proposuit quaestionem quod ah ecclesia vestra
igitur, etc,

bergarias et procurationes indebitas exigebat.Quia

ineumdem

fere

modutn

ul in aha,

usque

serunt praesentiam consignatas. Nuper autem Hel,

incursurum.

procuratore dictiepiscopi et S.Pampilonensi canonico propter hoc apud
tis,

Datum
nostri

Laterani, iv Non. Februarii, pontificatus anno duodecimo.

sedem apostolicam constitu-

procurator ipse duodecim ex testibus introdu

187
clis, scilicel

INNOCENTH

III

PP.

RHGESTORUM
A
ciatad
rint,

LIB. XII.

1*3
suffl-

L. de Tafalia et

G. de Leotz et...Roscidae vallis priores S. de Lios archidiaconos, P. de

cpiscopo memorato vel eorum aliquod qaod

condemnationem

ipsius probata legiUme lue-

Navas cantorem, et A. de Ponte, P. de l.eoz. P.de Andrequiam, J. Lupi, J. Martini, S. Petri, et Garsium canonicos Pampilonenses.proposuit repellendos.utpole conspiratnres et criininosos ac inimicos

vos eumdem sublato appellationis obstaculoa Pampiloneusi Ecclesia rcmovere curetis, facientcs eidem de persona idonea per electioncm canonicara
provideri, contradictores

quod se tempore opportuno asseruit probaturum, adjungens episcopum ipeum super pracmissis omnibus praemonitum non fuisse. Verum parte altera respondente quod per testes alios, in quos procurator ipse nihil objecerat, quae contra episcopum proposita fuerant probabantur, deuositiones easdem publicari lecimus et inspici diligenler. Sed idem S.postmodum requisitus a noepiscopi capitales
:

cam

cornppllenrfo

quod sulliciatad

percensuram ecclesiastiQuod si nihil probatum fuerit condemnalionem episcopi memo-

rati.vos ab impetitione praefati canonici absolvatis

eumdem. Quia

vero nobis est aliquatenus de dila-

pidatione suspectus,volumus et

mandamus ut circa

temporaliumadministrationem dilcctos filios majorem priorem, R. arcbidiaconum de Longuida, et A.de Ponte canonicum Pampilonensemcoadjutores interim assignelis eideifi, sine quibus dc bonis epibis an illorum depositionibus quibus nihil opponcbatur vellet esse contentus.respondil male decisio- ,. scopuhbus di^ponere nihil possit, et ipsi sibi circa " J ... __.j :.:_-:. II distractionem eorum nullum praesumant _JL:i adhibere illorum nem negolii prorogari quam depositionibus :il consensum.Quod si alicrutra partium maluerit per objecerat procurator, per non uti in quos pra-dicta nostram sententiam negotium delfiniri, vos ipsum quas utiquequae fuerantobjectaepiscopo evidentius sufficicnler inslructum ad nostram praesentiam reasserebat esse probata. Nos igitur de utriusque mittatis.praefigentes partibus terminum competenpartis assensu idem ncgotium suh hac forma vobis tem quo nostro se conspectui repraesentpnt rcceptuduximus comroittendum,attestationes easdem sub
.

bulla nostra
nisi praedicti

vobis

transmittenles

inclusas,

ut

rae si

a nobis,dante

Dominojudicium
tu ea, frater

gjquitatis

Quod

duodecim

testes ab episcopo luerint

non omnes, etc,

episcope.cum eo-

legitime reprobati, vos depositionibus omnium,vel
si

aliquid forsitan reprobati fuerint,residuorum di-

rum altero etc. Datum Latcrani,
nostri

111

Idus Februarii, pontificatus

clis diligenter inspectis, si ea quas objecla fuerunt

anno duodecimo.

APPENDIX LIBRI DUODEGIMI.
CLXXVIII.
EPISCOPO nEGF.NSI, CISTERClfcNSI ABBATI, ET MAGISTRO MILONI, APO.TOLIC.B SEDIS LEGATIS.
Eis comnattitur tutcln ciriutn Montispessulani.

C

debitores ex apostolica.sedisauctoritateexistan.us
illis

a

tamen attentius providere nos convenit, et eas pravorum incursibushominumdefensandoarctioRomana.

ridebpmuscharitalpdiligerequasbeatoPetroetsanctae

(Laterani, Kalendis Martii.)

Quanto Montispessulani homines nunc ethactenus sesemundos conservassenoscuntur et nobis et apostolicae sedi se semperexbibuere devotos,tanto nos decet sollicitius providfre ne per alicujus pravae suggestionis astutiam ab his qui orthodoxa' Bdei zelo succensi ad expugnandos ha.ielicos se accinguntquidquaminjurinjpatiantur.Quapropterdiscretioni vestrae per apostolica scripta

adhaerero et

I.cclesiae non est dubium sppcialius tanquam jure proprio suhjcrtaa cssp. Eaproptcr, dilocti in Domino filii, vestris justis

postulationibusclementerannuimus.et beata. Mariae

semprr virginis ac sancti Michaelis monasterium, in quo divino manripati ostisobsequio.ad exemplar prtedecesaorum nostrorum felicisrecordationis P.ischalis. [nnocentii, Eugenii, Adriani,

Urbani

et i.lc-

mandamusqua-

mentia

Romanorum

pontilicum sub beati IVtH

ct

tenus homines memoratos et terram eorum, tanquam viros Catholicos et Ecclesia. Romanae devo
tos, in

nostra proteclionc suscipimus et prajsentis scripti
privilegio
r-,

quibus expedit confc.vendo,non permittatis eos a fideli exercitu signatorum in aliquo conlra

liiiim et

comniunimns, slatnentcs ut idem cconomonaohi ad i|isiiin pertinentes ab omni Bte
iafeBtat.ooe Becuri,

cularis servilii sint

omnique
.

justitiam molestari.

mundana. oppressionis gravamine
K.ilendis
Martii,

libcri in snnrta.

Datum
nostri

Laterani,

pontificatus

11

is

observantia.

Domino

cnoperant.

ereia-

anno duodecimo.
CI.XIX.

tant.nec

ulli alii nisi

Romanae

atc|np Bpoatolioa Bedi,

cnjus jurispst locus ipse.aliqualencantur occasione
subjecti.

MICHAELI ABBVTI SANCTI MICIUELIS DE VERRUC», EJUSQUE .-nATMBUS TAM PRjESBNTIBDS OUAM FUTURIS RE-

Praeterea quaecunquc bona,

qu.vrunque

possessiones a bon;e mcmoria. Hugone dncp atque

GCLAREM VITAM PI.0FESS1S IN PERPETUUM. De confirmnlione privitegiorum.
(Viterbii, VII Idus Junii.)

marchionc ipsius ccenobii fundatore seu nbaliisDei Bdelibua Bidem loco pronnimarum suarum remedio
sunt
collatae,

Cum omnibus

ecclesiis et personis ccclesiasticis

idem ccenobium justc

universa etiam qua. inprseaentt&rum et canonice possidct, aut in

189

PONTIFICATUS ANNO

XII,

CHRISTI

1209.

190

futurum concessiono pontilicum, largitione regum
vel

A

principum, oblatione fidelium, seu aliis justis modis, praestante Domino,potcritadipisci,cum om-

et conversos seufamiliamregulariproressioni obnoxiam, qua3 intra ipsam Verrucas arcem ad monasterii custodiam commorantur, interdicto vel excom-

nibusdecimistam dominicatnumquamearumrerurr, quas coloni possident.duntaxat cx propriojure.sicut eas a quadraginta retro annis pralatum nionasterium quietc
et

Romance

inconcusse habuisse dignoscitur,

siquidem in debita sanctae persistant.Prohibemus etiam ne ullus in dicta ecclesia Sancti Michaeliset Sincta; Mariae aut ejus olficinis aliquam violentiam
municationi subjacere
;

Ecclesiae fidclitate

firma vobis vestrisque successoribus et illibataper-

audeat exercere. Sepulturam quoque ipsius

loci li-

maneant.lnquibushaec propriis duximus exprimendavocabulis Locum ipsum in quo praefatum monasteriumsitum est cum omnibus pertinentiissuis,
:

beram esse decernimus,
trema! voluntati qui se
forte

ut

corum

devotioni et ex-

illic

sepeliri voluerint, nisi

excomrnunicati vel interdicti sint aut etiam

ecclesiam Sancti Nicolai secus muros Pisanas civitatis,

publici usurarii, nullus obsistat.salva tamcn justitia

cum

ccemeterio,

parochia

et

oblationibus,

illarum ecclesiarum a quibus

mortuorum

cor-

caeterisque ad

eam

pertinentibus, ecclesiam Sancti
Pratuscello, salvo jurePisanae

pora assumuntur.Obeunte vero

te,

etc, usque vel

Leonardi positam

in

Ecclesiae, hospitale Sancti

Nicolai juxta eamdem Ecclesiam Sancli Leonardi positum, ecclesiam Sanctaa Vivianiae juxta fiuvium Serchi, ecclesiam Sanclae

g

timorem

fratrum major pars consilii sanioris secundum Dei et beati Benedicli Regulam, sive de suo,
aut de alieno.si opportunum fuerit, collegio proviautem ad sedem aposto-

derint eligpndum. Electus

Mariae in

Monticulo, ecclesiam Sanctae Mariae

de Ponticuio super fluvium Arni, eeclesiam Sancti
Christophori in'pede montis.ecclesiam Sancti Laurentii in silva longa monlis, ecclesiam Sancti Hilarii

licam benedicendus accedat. Decernimus ergo ut nulli omnino hominum liceat praelatam ecclesiam
seu monasterium temere

perturbare,

etc, usque

profutura, salva sedis apostolicae auctoritate et in

in silva longa,

capellam sancti Petri in

valle,

capellam Sancti Bartholomaei de Gucciano, patronatum ecclesiaB Sancti Petri a Farncti, quidquid
juris habetis in ecclesia Sancti Martini

supradictisecrlesiisdicecesanorumepiscoporum canonica justilia. Ad indicium autem hujus a sede
apostolica perceptae libertatis, et quod idem cceno-

de Crespi-

bium
qua

beati Petri juris existit, nobis notrisque suc-

gnano, villam de Montemagno, Callare de stagno quod dicitur Bordone, etquidquid impraesentiarum loco vestro pertinere cognoscitur in Vico, in Bcviti, in Selcia, in Cintoria, in Blentina, in Monticulo,in territorio, in vada, in collinis, in aqua viva,
in

cessoribus duos aureosannis singtilispersolvetis. Si
igitur in

jaceat. Cunctis

futurum ecclesiastica, etc. ,usque subautem eidem loco, etc, usque inveper

niant.

Amen. Dalum Viterbii

manum

Joannis Sanctae MaE. cancel-

Coprona.in Crispignano,
et

in

Macagio,

in

Sam-

riae in

Cosmidin diaconi cardinalisS. R.

bra, in Grecciano.

Montemagno

Placitum quoque de villa de de Bethano.ettotum placitumquod

habetis a Calci.a Caprona usque ad Ceule.tibi tuis-

vu Idus Jtimi,indictione xn,Incarnationis Dominiroa anno 1209, pontificatus vero domini Innocentii papas III anno duodecimo.
larii,

quesuccessoribus regularibusregendum,dispnnendum, possidendumque firmamus. Partum quoque Vicalterii.et id quod bonae memoriae Baldus quondara Pisanus archiepiscopus veslro monasterio in

CLXXX.
DILECTIS FILIIS DOCTORIBUS ET ENIVERSIS SCHOLARIBUS
PARISIENSIRUS.

concambium

noscitur tradidisse,nos vobis auctori-

Confirmat eorum statuta.

tate apostolica

confirmamus,ita quod nullusarchiepiscopus vel aliqua persona super his deinceps vos
molestare praesumat, salvo super decimis moderaraine concilii generalis. Liceat

(Anagniae,

iv

Non.

Julii.)

quoqucvobis clericos
in vestro col-

Quoties pro communi utilitate aliqua staluuntur perquae paci actranquillitati consultum ac publicae
hnnestatis et honoris procuratur

vel laicosliberoset absolutos asasculo fugientesreci-

augmentum.con-

pereet eos sinecontradictione ahqua

veniens est et decens ut eadeui ab omnibus irrefra-

legioretinere.Prohibemusneullifratrumvestrorum pout factam in eodem loco professionem nisi arctio
ris religionis obtentu,sit fas sine

D

gabiliter observentur.

Cum igitur.sicut accepimus, qtiidamex vobis ad tractanda negotia universitatis
communiter deputati
statuta et ordinatioet alia quae utilitati et

abbatis sui licen-

vestrae

tia

de eodem loco discedere.Discedentem veroabs-

nes

que

retinere.

communium lilterarum cautionenullus audeat Cum autem generale interdictum terrae
clausisnon pulsatis camdederitis inter-

honori vostro congruere

fuerit,liceat vobis januis

noscuntur certa poena et juramentis interpositis decreverint observanda, universitatem vestram rogamus, monemus et hortamur attente, per apostolica

panis.exclusis excommunicalis et interdictis, sup-

scripta

pressa voce,

dummodo causam non

mandantes

quatenus
et

si

est

ita,

statuta et ordinationes praedictas

alia

perindo

dicto,divina officia celebrare.

Chrisma vero, oleum

ordinata studeatis inviolabiliter observare,

sanctum,etc, usque Catholico suscipietis episcopo.

Ad

haec adjicimus ut nulli

praedicti

episcoporum facultas sit ccenobii etejusdem ecclesiarum monachos

Datum Ana^niae,ivNonas Julii.pontificatusnostri anno duodecimo.

191

INNOCENTII in PP. RHGBSTORUM

LIB. XII.

102

CLXXXI.
BABTHOLOM<_0 EPISCOPO TIIEATIIO. EJUSQtJE SUC.ES60B1BUS CANONICE SIBSTITUENDIS IH PEBPETUUM.
De confirmattone privilegiorum.
(Laterani, xiv Kal. Novembris).

A

Sancli Angeliin
suis.ln

Comaculacum omnibuspertinentii"

monte

Oderisii ecclesiam Sancti Nicolai, et

medietalernecclesiaeSanctae Mariae,ecclesiam Sancti Salvalons, et ecclesiam Sancti Petri cum pertinentiis

earum,
8uo,

monasterium Sancti Mauri cum benemonasteriura

eminenti sedis apostolicae spccula, disponente Domino, constituti, ex injuncto nobis a Deo apostnlatusofficio fratresnostros episcopossinrerachaIn

Sancti Salvi, ecclesiam Sancti Nicolai de Eremitorio. In Orlona ecclesiaro Sancta. Muriae et Sancti G-forgii cum earum pertinentiis,
civitate Luparelli
tiis

ficio

ccmmississuam debemus justitiam conservare, pro ipscrum quoque statu nos oportet satagere, atque eorum quieti salubriter, auxiliante Domino, providcre. Eapropter,
vener&bilis in Christo episcope, tuis justis postulationibus clementer annuimus, ctadexemplur felicis
nieajoriae Nicolai, Paschalis, Eugenii, Alexandri et

ritate diligere et Ecclesiis sibi

monasterium Sanctae Mariae in basilica. In plebem Sancti Petri cum pertinensuis, monasterium Sancti Mandi in Palatio, ec-

clesiam Sanrti Jacobi de Turcella
suis,

cum

pertinentiis

monasterium Sancti Pancratii. raonasterium Sanctae Mariae de Lectocum cnsali aliisque ad ipsum pertinentibus, monasterium S;«neti Martiniin Valle,
' '

Clementispraede-essorum nostrorum Romanorum R mona!>t( riu n Sancti Justi in Decosule. In castra Gossi plebeni Sanctae Mariae cum pertineDtiis suis, pontificum beati Thomae Theatinam Ecclesi;im,cui, plebem Sancti Martini liliorum Tresidii, pcclesiam Domino 8uctore,pra;essedignosceris,. ub beali Petri Sanctae Mariae de Casa Cundidilla, ecclesiam Sancti et nostra proUctionesuscipimusetpra_sentis scripti
privilegio cnn

munimus, statuentes utquascunque pnssessiones. quarcunque bor.a.etc, usque permaneani; in quibush«c propriis duximusexprimenda
:

Pelri in castro

Lori,

ecclc-iam Sanctae Mariae
Nicolai

in

Biario, eoclesiam Sancti Biasii, Petri in

monasterium Sancti

campo, ecclesiam Sancti

deSuano

vocabulis

Parochiam Theatinae

eeclesia., sicut an-

tiquis et juslis liniitibus terminatur, scilicet a Staffilo inter montes, ipso monte de Ursa, et quo-

modo

pergit in Cola, et ponit

terminum
in

in

aqua

Abplehem Sancti Martinicum pertinentiis suis, ecclesiam Sancti Joannis de plebe, plebem de Juliano, plcbem Sancti Cecolidi, plebem de Pizzo
baieto,

viculo, ecclesiam Sanctae Mariae de Lacento in

subtus terra usque adaquamSonutam,et quomodo
pergit in Cola, et

ponit

terminum

aqua subtus

Cnrbario, ecclesiam Sanctae Luciae de Argelli, ecclesiam Sancti Lini, plebem de Orcula, plebem

aquam Sonutam, etquomodopergit Sancta. Mariae in Valle, plebem Sanctae Mariae de Caramanico, plebem Sancti Joannis dc Abbateio, usque in montem de Teste, et cadit nrr Crinis eccleeiam Sancti Cesidii et ecclesiam Sancti Ponli montem,et qualiter pergit usque montem Selavi.et p de Sancto Valentino. In rastello de Toco ecclesiam quomodo pergit in ipsum flumen quod diciturTriS.ncti Eustachii, ecclesiam Sancti Marlini de Fara gnum usque ad littora maris. et per littora maris
terra usque ad

usque

in

Piscariam, el redit in priorem finem.

vi-

delicet in priori Staffello.Praetere-i

ipsam Theatinam

inter raontes, ecclesiamSancli Joannis de Pedara, ecclesiam Sancti Nitolai de Cuntalupo, ecclesiatn

civitalem, castellumTrivillianum, Villam

Magnam,

Filardi, eastellum Orvi, castpllum Mucela. castellumSanctiPauli.cistellnm quod dicitur Furca, castellum Genisteale.castellnii. Sancti Cesidit, cum

Montem

Sancii Salvatoris de Linari.PcclesiamSanctae Mariae de Sparpalia, ecclesiam Sanctae Maria, de Ulice.ec-

clesiam Sancli Salv.iloris de Valle Surda.ecclesiam
Sanctae Mariae de ValleCoruvelli, ecclesiam Sanctissima? Tnnitatis de .'ragne, ecclesiam Santi Jo-

eorum

pertinentiis. Ultra Pisca-iam vero castellum

mnntis Silvani. ecclesiam Sanctae Mariaein Rigoli, castcllum Sculculae, castellum l.astiniam, rrcles iam
Sanctae Mariae de Palatio,

annis de Vicaldo.cum omnibus pertinentiis earum, ecclesiam Sanrti Petri de Troia.et ecclesianiSancta.'
Muiiae de Tasso. Decerniunis ergo ut nulli

ecclesiam

Sancti Ju.ti

omnino

cum

pertinentiissuis.In Atcrno plebem Sancti Leguntiani et Domitiani, ecclesiam Sancti Thomas,

hominum

liceat praedictain

Ecclesiam temere pirbeati Petri

turbare, etc,

usque profutura, salvo
ei

Sancti Salvatoris, ecclesiam Sanctre Jerusalem et ecclesiam Sancti Nicolai.cumomnibusearurnperti
neniiis.

jure proprietatis

apostolica. sedis auctoritaie. Si

qua

igitur in

fulurum ecrlesiasticasa-cularisve per-

pontis et portns Nicini In Bucelania eeclesias Sancti Saivatoris et Sancti Angeli, cum decimis comitis. Plebem Sancti Silvesiri. De-

Decimam

sona, etc, usque subjaceat. Cunctis autem eideiu locosuajura servantibus, etc, usque inveniant.

cimas comitis in oastelln Sanrti Angrli, in castello Trium-Pontium, el decimas castellorum quae in Theatino episcopatu sub dnn inio comitis Roberti
de Rotello fuerunt,
castello Sr.pti
et

AmenDalum LateranipermanuinJoannisSanclasMaria.
xvi Kil.

quod Theatina
ecclesiam Sanrtai

ecclesia in

Mariae in Bari, ecclesiam Sancti Blasii in Lanciano, monasteLeciri in Atissa

tenet,

Cosmidin diaconi cardinalih S. R. E. cancellani, Novemb., iudiclione xn, Incaniutionis Dominicae anDo 1-09, pontilicalus vero domini Innocentii papos III anuo duodecimo.
in

rium Sancti Martini de Paleclu, ecclpsinm Sancti cum omnibus pertinentiis suis.moin

nasterium Sancti Joannis

Aoclano, monasterium

193

PONTIFICATUS ANNO
CXXXll.
A.

XIII,

CHRISTI 1210
hospitale praidictuin juxtu

194

atlentius et per apostolica scriptapracipiendo

ROPTRIDO TlTULl

SA.\'Cl'ORUM

MAIIGKLLINI ET

PliTIll

dumus quulenus
sterii facultates

manmona-

PRBSBYIERO CARDINALI ABBATI CASINENSI.
Dttntur
Dilecti
filii,

qumdam monita. Joannes et Thomas, monac.hi
ei

Casi-

ad solitas eleemosynas relormare procurans, quae de possessionibus et tenimentis ipsius illicite sunt distracla legitime ad ipsum stu-

nenses

in

nostra proposuerunt praesentia constituti
inter cajtera opera pietatis

deas revocare.

NoUrium

vero,

quem ab

executione

quod cum olim

quibus
ibi

uionasterium Casinensepoilehut, hospilale tuerit

commissisibiofflcii removissedicerisin prajjudiciutn monasterii, vel resumas ad ipsum, vel illum quem

ad erogandas eleemosynas depututum,nunn ad tan-

postmodum

assumpsisti prajlibalum

juramenlum
illa

tam teuuitatem

est

idem hospitale redactum quod

monasterio facias exhihore, instrumenta

qura

possessionibus et lenimentis ejus alienatisetillicite
distractis, vix uliquid in eo reperitursolitse pietatis.

pereum

detrimenlum ipsius confecta dicuntur, sicut justum est, infringi facere non poslponens,
in

et memorata castra, sicut ter jain tibi dicimur inapostolica dudum fuerit auctoritate junxisse, remotis laicis ab eisdeui, reducas ad statutum ut notarius qui de coutractibus monasterii custodiam monachorum, homines, abbatiae datiapublica conliceret instrumenta, juramento deberet astringi ne de possessionibus ejus ullum lieret in- n rum vel talliarum indebita non praesumas exacstrumentumpraeterconsensum capituli autsunioris tione gravare prasertim ea qua} in utilitateni non partis ejusdem, tu, relicto notario, qui monasterio fuerint monasterii convertenda, monachos vero, in fuerat astrictus hujusmodi, alium sacramento asquorum aliquos interdum diceris ultra quam dc;

Cum autem

sumpsisti.per

pradicti nonnulla sunt instrumenta

detrimentum monasterii sucomecta.Muratioueset castra insuper, qu;e semper consueverunt per monachos custodiri,de quo grave, quod absit!
in

quem

ceat

effervescere, nec
,

capi

facias

enormiter nec
exces-

expelli

sed

si

qiMs

in aliquo

constiterit

sisse, in

posset monasterio

incommudum

evenire, laicorum

eorum correptione regularis disciplinae modestiam non excedas, ut erga subditorum languores videaris medici vices agere, non in ejus
poenis
ipsis

custodiae commisisti.Fidelesetiam monasterii non-

languoribus

desaevire,

sciturus

pro

nunquam

datiis et talliis aggravasti,

cum

nec

tibi

certo

quod

nisi

admonitionem nostram
officii

curaveris

nec eidem monasterio expediret. Quia igitur haac, si vera sunt, conniventibus nec volumus nec debe-

adimplere,

nequaquam

ea dissimulare poterimus
no9tri

mus

oculis praHerire, discretionem

tuam monemus

quinad ipsateper mus.

debitum compella-

INNOCENTII
ROMANI PONTIFICIS.

III

REGESTORUM SIVE EPISTOLARUM
LIBER DEGIMUS TERTIUS.
PONTIFICATUS ANNO
I.

XIII,

CHRISTI 1210.
sasculare

8ILVANECTENSI

EPICOPO

,

ET

ABBATI

LAT.NIACENSI

C ad quorum contumaciam reprimendam intendebant brachium invocare. Verum
filius

dilectus

PARISIENSIS DIOECESIS, ET DECANO SILVANECTENSI.

noster Guala, Sanctoe Maria? in Porticu diaco-

Committitur

eis

causa abbatis Corbeiensis.

(Laterani,
(1)

vn

Kal.

Martii.)

nus cardinalis,tuncapostolic-33sedis legatus,interim ad idem veniens monaslerium, supradicto Waltero
praesente nec reclamanle, super

Ad petitionem Walteri quondam monasterii

statu

monasterii

Corbeiensisabbatisdilectisfiliismagistroscholarum
et

memorati
sitione

coepit inquirere diligenter, et

cum

inqui-

magistris Roberto de Corzon et P. canonicis No-

finita

praedictum Walterum Parisius evo-

viomensibusejusdemlocianobi3 duJumcorrectione comraissa, ipsi bis ad idem monasterium acce-

casset propositurum contra
si

inquisitionemeamdem

quibusdam correctis ibidem, nonnulla quae statuenda fuerant statuerunt, inquisiliouis iustandentes,
tiara
(1)

quid rutionabiliter ducerel, proponendum, idem W. praesentiam ejus adiens allegavit quod in monasterii

quorumdam impedienle

malitia retardando,

dictis

correctione procedere non valebat.qua? praejudioibus prius fuerat auctoritate noslra

Cap. Ad petition, De accusat.

195

INNOCENTII

III

PP.

REG3STORUM
illis

LIB. XIII.
in

1W5

commissa

et cardinalem ipsum asserens habere suspecium, vocem ad nosappellationis emisit. Porro cardinalis inspectis his quac probata fuerant contra Bum, de consilio peritorum

ex justis causis se A.

ipsum amovit a regimine abliatia, dando fratribus fjusdem loci liberam facultatem alium eligendi. (Jui dilecium filium JoHnnemabbatemCorbeiensem> tunc priorem de Argentolio, virum providum et honestum, elegerunt concorditer in abbatem. Cum autem diclus W. postmodum ad sedem apostolicam accessisset.asserens se per cardinalem ipsum quorumdam falsis sufigestionibus circumventum ab alibatia sine rationabili caus.i remotum.nosojusdem
coeuobiitranquillitati paternasollicitudineprovidere

quibus solemnis ordo judiciarius observatur, in criminali causa ultra biennium a coutestatione litis non sit ejus instantia protrahenda, el nos quoque consulti quandiu delegatusa nobis, qui sententiam tuleratjurisdictionem suam
etiam casibus
interponere valeat ut senteniia: pareatur, respondisse

jurisdictionem

noscamur quod usque ad annum integrum sibi commissam ad cxsequendum
diffe-

sententiam valeat exercere, dictis judicibus
rentibus in correctione proccdere,
et

cum jam dccem

septem cssent menses elapsi ex quo noscuntur
recppisse.ac de criminibus,

mandatnm apostolicum
licet

volentes, venerabilibus

fratribus nostris archiepi.,

non criminaliter ageretur, correctioni non immerito cardinalis insistere potuit memorata» (2). Sed ad hoc altera pars respondit quod boc colorem
excusationis

scopo Remensi

ct

Atrebatensi episcopo dedimus in

haberet

si

prsdicti judices a legato

mandatis utad compositionem intercumdsm W. et substitutum ei darent studium et operam efficacem
alioquin

commonili ad corrcclionem procedere neglexi8sent. negle In quo casu eorum forte dcfectus per dilijrcnliam
poiuisset legati suppleri, sicut de rxetropolitano in

lam perjamdictumlegaturnquam peralios
diligentius

inquirerent

veritatem, et

eam

nobis

canonibuslegiturquod tunc
negligunt adimplere.
His igitur et
curavit

demum
cum

ea potest facere
illa

usqus ad feslum sancti Remigii proximo tuncven-

quae ad suQVagaueos pertinent

suffraganei

turum
prout

fideliter

intimarent.ut per eorum relationcm

certiores

effecti, procedercmus in eodem negotio procedcndum utilius videremus. Qui cum

aliis

qua: ulraque

pars

proponere
cardinalis

super reformatione
sicut ex litteris

pacis

proficere

nequivissent,

auditis, inquisitione

utraque,

eorum accepimos, processerunt ad inquirendum super praemissis omnibus veritatem, lestibus ab utraque partc receptis et ca quae tam
;

videlicet et archiepiscopi, et episcopi praediciorum,

diligenter inspccta, intelleximus ex depositionihus

juratorum quod cum temporc promotionis ipsius

per se
rant

quam

per cardinalis

inquisitionem invene-

W.

octo millium librarum debilo tnonasterium gra-

nobis

sub

sinillis

propiiis

Nuper autem
hoc
post

praelatis

W.

atque

J.

transmiserunt. in nostra propler
a le^ato
**

praesentia constitutis,

idcm W. quod

appellationem ad nos interpositam factum fuerat peliit revocari, allegans quod, cum correctio
monasterii fuerit judicibus memoratis injuncta, et ipsi quibusdam correctis, el nonnullis statutis ibidera, aliorum correctionem ex causa duxorint rationabili ditTerendam.cardinalisinlerim

idem dcbilum usquc ad duo milia librarum fuerit diminutum, nunc tamen usque ad sex millium librarum sum mam excrevit, cum, sicut piius cor.ligerat, de proventibusmonasleriidebitumpotiusdiminuidehuerit
varctur, et non molto tempore post

quam

augeri, nisi

rectoris

incuria

obstitisset. Et

dejurenon eamdem, cuni generale mandatum non deroget speciali. Ad quod fuit ex adverso
potuit procedere ad

responsum quod,cum,W.pra:sente nec reclamante, a j inquisitionem processcrit cardinalis. idem W.videtur in hoc tacite consensisse ut inquisitione facta corrigerctcardinalis qu;e corrigenda videret.Contra

quamvis ad excusalionem suam proposuerit idem W. quod proptcr expensas factas in cauea quam contra Cluniacense monasterium habuit, in qua quemdam prioratum evicit, idem fuerat debitum augmentatum, luit tamen ci ex adverso responsum quod propler cxpensas illas debitum interim augmentari non dcbuit,

cum

propter ho; possessiones

quasdam ejusdem
cuin
in

obligaverit prioratus,

maxime

ejusdem prosecutione negolii vix expensae fuerint mille librae. Adjecit etiam dictus W. quod quod idcin W. taliler proponebat, quod licetstatim occasione cujusdam donius quam in villa Corbeix ut cocp't inquirere cardinalis, non duxeril reclarnandum, credcns eum nolle procedere contra D de novo conatruxerat, debitum supradictum excrevit. Ad quod pars adversa respondit quod ipsum, sed absque sui gravamine aliquid in Ecclecx provcntibus monastcrii expensas hujusmodi fasia utiliter ordinare, poslquam tamen evocatus ab ccre potuit absque onere debitorum, praesertira ipso cognovit quod adversus cum procederc inlencum proptcr hoc non modicum auxilium a burgendebat, ejus declinavit examen, ad nostram Budiensibus fur rit eidem impcnsum. Prajterea cum ex tiam appellando. Proposuit insuper pars adveraa confeBBione ipsius constiterit quod in capitulo praiquod cum pra?dicli judicesomisissent in monasterii stiterat juramentiim nc dcbitum de novo contrahecorreclione procedere, acpericulum traheret ad se rct, ac postea contraxerit ilebilum contrajuramenmora, cardinalis ipse, ad quem spcctabat ex injuncto sibi lcgationis
lioneni
officio

cura ejus, ad reforma-

tum |)ropriumve.niendo,sicut testesdeponunt,argui
dc perjurio vidobatur. Ad quod idem
respondit,

ipsius loci intcrponere potuit partes suas.
juris civilis aucloritatem, in
off.

W.

hoc

modo

Cum cnim secundum
(2)

quod

etsi

primo hujusmodi

prajstiterit

Cap. Quicrenli, Do

jud. delcg.

197

PONTIFICATUS ANNO
quoddam factum
]uramentum
altera
fuit in

XIII,

CHRISTI

1210.

198
si

,juramentura,pqstea tamen

^

tione posposita

compescendo.Quod

non omnes,

capitulo constitutum, per quod

exstitit

etc, duo vestrum ca nihilominus exsequantur.

relaxatum. Sed contra hoc pars
quia,

replicavit

Duturn Laterani, vn Kalend. Martii, pontilicatus
nostri

cum non

constitcrit

revocalum fuarit trahendo pra:stasse,sed venisse postea contra illud, manifeste liquebat ipsum reatum perjurii incurrisse. Sed ut ipsius insiilTie.ientia et negligentia dissolota
videbantur tnanifeste probari. Et

quod per tale statutum juramentum de debito non con-

anno

tertio

decimo.
II.

quanquam

aliqui

SANCTI PETRI LATINIACENSIS ET CAROLI-LOCl ABBATIBl)S PARISIENSIS ET S1LVA.NECTE.NS1S DIOECESUM, ET DECA.NO SILVANECTENSI. De eoclem argumenlo.
(Laterani, v Kal. Martii.)

testiutneum, quantum
nulli

essebonum, tamen deposuerunt expresse quod utilis esset
in se.dixerint in tali

Cumsicut

dilectus HliusabbasCorbeiensis nostris

ejus provisio monasterio saepedicto.Cum ergo nobis

auribus intimavit monasterium sibi

commissum

in

de talibus fuerit sulticiens
propter quae praefatus
etsi

negotio facta lides

W.

erat merito

amovendus,

spirilualibusettemporalibusnon modicam incurreril laesionem,discretioni vestrae per apostolica scri-

„„„„;,i; „<, manere providimus „,„„„..„

dentes, ad levamen ipsius monasterii ac prioratum r v non servatum, ob causas tamsn pradictas ipsum _ m „.;„„,„ m „„;„;„„ ,i,uti« oejus monachos quos et quo translerendos viderit.s, privatum regimine abbatiae potestate saeculari ad hoc, si opus fuerit, invocata, Joannem nihilominus supradictum, quem pro eo donec monasterium respirare valeat inter angustias quod, prasfato W.propter juris ordinem non servaimminentes,in aliis monasteriis ordinis consimilis tum quodammodo inordinute remoto, intelleximus collocetis, duos aut tres religiosos monachos.quos ob eamdem causam per consequenliam minus legide alienis monasteriis duxeritis evocandos, ad retimesubstitutum,per sententiamamoventes quem formationem ordinis inducentes ibide.m,et abbates quia noo propter personoe vitium vel defectum.sed nihilominus ad quorum ecclesias ipsos duxentis propter juris solemnitatem, sicut praemissum est, transmittendos ad receptionem eorum, si necesse
.
,

reatitueodus foret propter judiciarum ordinem

ptamandamusqualenusad ipsuinpersonaliteracce-

.

;

:

praetermissam amovimus.ipsum postmodum

resti-

abbatem, et memorato W. in loco qui dicitur Guidoc cum pertinentiis suis in imperio constitutis jussimus provideri, ita videlicet quod ibi cum uno Corbeiensi monacho commoretur, et

tuimus

in

fuerit,censuracanonica,sublatoappellationis obstaculo, compellentes.

Quod

si

non omnes, etc, duo
Martii,

vestrum,

etc.

Datum
decimo.

Laterani, v Kalend.

anno

terlio

ceDSumquinque marcarum ad pondus Coloniense

in

festo Purilicationis beatae Virginis abbati et succes-

III.

EPISCOPO ET DECANO ET R. DE SANCTO MEDARDO CANOsoribus suis annuatim persolvat,et personatibus ac C NICO SILVANECTENSIBUS. ecclesiae ejusdem balivae jamdicti abbatis et succesDe eodem negolio. sorum suorum donationi liberae reservatis.eisdem (Laterani, vn Kal. Martii.)

homagia liberorum hominum eorumexhiberi, ac in juramento fidelilatis quod eisdem luerit praestiium exprimetur quod iidem homines supradictum W.supersua; profldelitates et

Cum

dilectus filius abbas Corbeiensis

adnostram

dem locorum debeant

praesentiam, ut Ecclesiae suae procuraret negotia,
duxerit accedendum.pati aliquatenus non
ut
si

debemus

quid.postquam

iter arripuit

ad nostram prae-

visionis proventibus nullatenus damnificare praesu-

mant

;

ita videlicet

quod

et ipse

W.super indemni-

sentiam veniendi,a quoquam est in ipsius Ecclesiae gravamen et sui praejudicium atteniatum, obtineat
firmitatem. Ideoque discretioni vestras.per apostolica

ipsam dilapidet.corporale prabeatjuramentum.Siquid autem postsententiam nostram super utriusque amotione prolatam circa
tate prtedictae balivae,ne

scripta.mandamus quatenus idem abbas iter ad nos veniendi
Ecclesiaj

si

quid,postquam

arripuit, atienta-

electionem abbatis,
tentiae nostroe

quam

in

prolatione ipsius sen-

tum

inveneritis in sui praejudicium et Corbeiensis

duximus providentiae reservandam,a Corbeiensibus monachis vel quolibet alio in ejusdem
abbatis prsjudicium fuerit attentatura.id decernijj

detrimentum,

illud

in

irritum

sublato

appellationis obstaculo revocetis.contradictores per

mus non

Quocirca discretioni vestrae per apostolicascriptamandamus quatenusquod a nobis
valere.
est pro ipsius monasterii utilitateprovisum faciatis

censura m ecclesiasticam appellatione postposita compescentes. Quod si non omnes, etc, tu, frater
episcope,

cum eorum

allero ea, etc.

appellatione remota inviolabiliter observari, corri-

Datuin Laterari, vn Kal. Martii, pontificatus nostri anno tertio decimo.
IV.
R.

gentes circa priorem et monachoset prioratusmonasterii

memorati cum

consilio abbatis ipsiusquae

ABBATI SANCTI MARTINI LAUDUXENSIS PR.EMONSTRATENSIS ORDINIS.
Ul monasterii sui sollicitam curam gerat.

secundum Deum
corrigenda, et
fuerit et
vel rebelles

et beati Benedicti

Regulam

fuerint

statuentes ibidem

quod regulare
(3)

honestum, contradictores, si qui fuerint, per censuram ecclesiasticam appella-

(Laterani, vu Kal. Martii.) Intelleximusquodcumantequamessesassum-

(3)

Cap. Intelleximus, De

astate, qual. et

ordine prseficiend.

199
tus ad regimen
abbatiae
in

INNOCENTII

III

PP.

REGE8TORUM

LIB. XIII.
in

200

monasterio tuo fueris

A

exortum
in

fuerit qu.estione.salva

luudabiliter conversatus,

ad monasterium Sancti
;

aposlolica? scdis auctoritate.Verum

tamen omnibus personam tuam

Vincentii Laudunensis cigri ordinis accessisti ubi cuin aliquandiu in ipso habitu permansisses.demum ud cor rriversus.de metropoliiani et ulioruro religio-

manu nostra propensiori gratia retinentes.censemus ut solius Romani pronlificis judicio ejus causa,
si

qua fuerit.decidatur. Sane Toletanam Ecclesiam
et

sorum consilioad primam domum curavisti redire, in qua tandem in regularis observantia; disciplina Uliter Deo et bominibus plucuisti quod pro tuurum
cxigentia meritorutn fratres tui
te

praesentisprivilegiistabiliiate munientes,

tensem parocbiam
poli subditas esse

Concbam

ei

Complutanquam metroeuis,

decernimus cum terminis

sibipraslecerunt

Lnanimiter in pastorem.Quia igitur in suscepto regimine laudabiliter diceris prolecisse.ne occasione niurae quam in praedicto monaslerio protruxisti, quasi de ipsa teneram conscientiam relinendo, in
susceptce administrationis exspcutione tepescas
(4),

nec non et ecclesias omnes quas jure proprio ab antiquopossedissecognosciturcontirinantes.Episcopales praeterea sedes quas inprsesentiarum justeet

canonice possides,

scilicet Palentiam, Segobiam, Oxomam.Seguntiara, reliquas vero quae ab antiquis

eileroporibussubjacebant,cun)Dominusoron<poten8

attendentes quod in canone(5) cautum esl nequis

Cbristianorum restituerit potestati suae dignatione

canonicus regularis,nisi,quod absit
fuerit, efficiatur

!

publice l^psus

n misericoidiae,ad caput proprium referendaa decreti
hujijs auctoritatp

monachus,

et

si

factus fuerit, ad

sancimus.Porro illarum diaeceses
vestrae

ordinem canonicum revertatur, ultimus in choro inanendo.cucullam in metno r iam delaturus.discretionem tuam monemus attentius et hortamur, per aoostolica tibi scripta mundantes quatenus circa curam gregis tibi commissi sollicitudinem gerere studeas indefessam.et taliter sequentia buna continuare prioribus quod dignum exinde possis a Deo

civitutum quae Suracenio invadeotibus metropolita-

nos proprios amiserunleotenore
ditioni

subjicimus

utquandiu sinepropriis metropolitanisexstiterint.tibi ut proprio debeant subjacere,ita quidem
ut in sedibus episcupalibus liberam auctoritate nostra babeas potestatem episcopos, in castellis vero
et villis presbyteros instituere, et prout tibi

Domi-

meritum exspectare. Uatum Laterani, vn
nostii

Kal.

Martii,

pontificatus

anno

tertio

decimo.
V.

nus administraverit ordinare tam in his episcopatibus qui de antiquis Ecclesiae tuae terminis esse noscunturquam in illisqui propriumnon habuerint mctropolitanum.Si quaeautem metropolesinstatum
fuerint propriuin restituta?, suo quaeque dicecesis

RODERICO TOLETANO ARCPIEPISCOP0 HISPANIAMJM PRIMATI, EJUSQUE SCCCESSORIbUS CANONICE SIB5.TITUENDIS IN

metropolitano restituatur, ul sub proprii regimine
pustoris super divini collalione beneficii glorietur. Praetereaquascunquepossessiones.quaecunquebona praedicta Ecclesia Toletana inprasentiarum juste
et

PERPETUUM. De confirmatione privilegiorum.
(Laterani, iv Non. Martii.)

Sacrosancta

Romana

Ecclesia in beato Petro apo-

canonice possidet, aut in luturum concessione

stolorumprincipe abipsoSalvatoreomnium Domino Jesu Christo,caputest Ecclesiarum omnium constituta.

pontiticum, largitione
tione fidelium, seu

regum

vel

principum.oblatuisque succes-

aliis justis

modis, praestante

Unde inembra nondeccta

capito dissidere.sed

Doniino, poterit adipisri.firma

tibi

eminenti rationi et superoae provisioni capitis obedire.Moderatrixautcmdiscretiocapitis, singulorum

soribus et illibata permaneant, iu quibus baec propriis duximus exprimenda vocabulis Ecclesiam Sanctorum Justi et Pastoris.abbatiam Sanctae Leo:

membrorum
et

ofliciosas actionesconsiderans.unicui-

que jus etordinem a natura constitutum conservet, quibuscunque ncbilibus venustutis suaedignita-

cadiee.ecclesiam Sanctae Mariae de Tocha.ecclesiam

Sancts Maria: de Batres.ecclesiam Suncti Vincentii
de Monte, ecclesiam Sanctae Mariae de Valleccclesiarum, ecclesiam Sanctse Mariae de Valadelmech,

teiu sine invidia sociali charitate custodit.Uuc igi-

tnrratione prudenterinducti.jura nobilis et famosae
Toletunae Ecclesiaeapostolicae sedis propriae ac speciulis tiliae

ecelesiam de Calatrava, castrum quoque Alcala, castrum de Brioga, castrum de Canales, castrum fraler Roderice, quem vera in Christo chantatedi- D Alfumin.cum pertinenliis eorum.Domum regma>in Tolcto, cum haereditate sibi pertinentc. Domum ligiiuus.rutionabilihus poslulationibus patemae pieSanciae sororis illustris memoria: regis Aldefonsi, talis alfectu duximus annuendum.Ideoque per praecum haercditate palris sui Raymundi comitie.quam Bentem privilegii paginam,ad exemplarlelicisrecoripsa consensu fratris sui Ecclesiae tuae donavil et dutlonis Urbani, Gelasii, Calixti, Honorii, Engenii, scripto ronfirmavit. Custrum quoque Bencarentiae, Adriani, Alexandri I, Alexandri II, Alexandri III,
conservare vulenles,
tuis,

venerabilis

Urbani

el Coelestini

prasdecessorum nostrorum.pritibi et

et

Aldeum

quae vocatur

Azucu"h,cum

pertinentiis

matus dignitatcm per Hispaniarum regna
mus, teque primatem
cient, et ad te

Ecclesiae Toletanae uuctoritate apostolica conlirrca-

Alrobrogam, Dcciroas quoquc omnium regalium rcdditum de Sancta Eulnlia, de Maqucda,
suis, et

praesules Hispuniariim respisi

referent

quid inter eos dignum
te

de Ascalona.Stutuimus etiam ut univcrsi parochiae tuae lines qui jam Deo auctore a Cbristicolis babi(5) 19.

(4) ln quarlu Collect. quasi ipsa temordcul, in susc.

conscientia

q. 3, cap.

Mandamus.

201
tantur.vcl qui in futurum a

PONTIFICATUS ANNO

XIII,

CHRISTI

1209.
in ea,

202

Saracenorum potestate, omnino integii tam tibi quam tuis sueressoribus in pcrpetuum conserventur. Nomina vcro oppidorum quoe in tua dicecesi
auxiliante Domino, eripientur,
a

A

Dei fidelibus incoluntur, in praesenti pa^ina duxi-

mus adnotanda:
cta Eulalia,

Talavera, Alfatnin, Makeda, SanAlcala,

Hulmus, Canales, Maieritum,
Pennafora,
Belegna,

Wadallaiara, Fita,

Uzeda,

prudenter et effieaciterinobedientiam et reverentiam apostolica» sedis ac nostram humiliter convertatur, juramentum exliiliens super hoc quod exbiberi a talibus consuevit. Quisi forsan id perficere recusaverit, vos eo ah administratione ponlilicali prorsus amoto, cum pro rei novitate non possit ex morc aliarum Ecclesiarum ad usitatum eleclionis modum
ducatis

archiepisropus est

cumdem

ut ad

Talamauca, Butracum, Calatalifa, Ascalona,Zurita, Calatrava, Almoguera, et Alcolea. Decernimus ergo ut nulliomninobominumliceatpraefataui Ecclesiam temere perturbare, aut ejus possessiones auferre, ablatas retinere, minuere, seu quibuslibet vexationibus fati;:are sed omnia integra conserventur eorum pro quorum gubernatione ac susteniatione concessa sunt usibus omnimodis profutura, salva n
;

decanum Catalaunensem, virum utique vita, fama et scientia commendabilem, Eeclesia; civitatis ejusdem auctoritate nostrasublato cujuslibet contradictionis et appellatioprocedi, dilectum filium H.

nisobstaculo in archiepiscopumassignetis.idipsum
facturi
si

forsan, ut accepimus,

eamdem

Ecclesiam

invenerilis defuncto archiepiscopo destitutam,mo-

sedis apostulicae auctoritate. Si

qua

igitur in futu-

hanc nostrae paginam sciens, contra eam temere venire tentaverit, secundu tertiove commonita nisi reatum suum digna satisfactione correxerit, potestatis honorisque sui careat dignitate, reamque se
ecclesiastica saecularisve persona,

rum

nendo clericos, si qui fuerint, ut ei reverentiam et obedientiam debitam ac devotam impendant. Alioquineidemdecano potestatcm auctoritateapostolica
conferatis, amotis
illis,

constitutiunis

instituendi

tales in

locis

divino judicio existere de perpetrata iniquitate co-

gnoscat, et a sacratissimo corpore ac sanguine Dei

ipsorum qui sibi studeant sicut membra capiti per devotam obedienliam cohoerere. Contradictores, si qui fuerint, vel rebelles per censuram ecclesiasticam appellalione postposita compescendo. Quod si non omnes, etc, duo vestrum ea, etc.

fiat,

Domini Rpdemptoris nostri Jesu Christi aliena atque in extremo examine districtae subjaceat ultioni. Cunctis autem eidem loco sua jura servantibus sit pax Domini nostri Jesu Chrisli, quatenus et hic fructum bonae actionis percipiant, et apud districtum judicem praemia aeternae pacis inveniant
et

Datum
anno

Laterani.iv Nou.Martii,pontificatusnostri

tertio

decimo.
VII.

EPISCOPO

VENETENSI.

De txemptione monusterii. (Laterani, iu Non. Martii.)

Amen.

Datum
in

Laterani

permanum JoannisSanctaBMariaa

clesiae cancellarii, iv

Cosmidin diaconi cardinalis sanctae RomanaeEcNonas Mirtii, indictione xm, Incarnationis Dominicae anno inillesimo ducentesimo nono, pontificatus vero domini Innocentii papae III anno tertio decimo.
VI.

Cum novisses olim adversus Rolonense (6) monasterium quneslionem, asserens monasterium ipsum ac parochiales ecclesias ejus ad te de communi jure
tuta, in

spectare, utpote in tua dicecesi consti-

eisdem jura tibi episcopalia vir.dicando, etexparte monasterii diceretur idem monasterium

cum

parochialibus ecclesiis suis

Romanorum

ponti-

ARCHIEPISCOPO ATHENIENSI, ET THERMOPILENSI ET
DONIENSI EPISCOPIS.
Vt Hcclesia Corinthiensis reducaiur

SI-

ficum privilegiis ab antiquo libertate donatum, supereadem causa frequenter fuerunt litterae apostolicaa

impetratae. Denique

autem utraquc pars

in

ad rilum Lali-

venerabiles fratresnostros NannetensemetBriocen-

norum.
(Laterani, iv Non.
Martii.)

sem episcopos sub
positocompromisit

certa pcena et juramento inter:

i|ui

rationibus utriusque partis

Cum

et alias

oves quashabet Dominus nos opor-

auditis.etmonasterii privilegiis diligenterinspectis,

teat in oviii nobis

commisso

suis ovibus aggregare,

de consilio peritorum illud

in

capiteliberum senten-

de cura Corinthiorum sollicitudinem decet dos gerere pastoralem.ut cum eorum civitas ad dominium Latinorum credatur in proximo perventura vel jam
forsitan pervenisse, oves

n

tialiter

decreverunt.Verum quiaecclesiae parochiales ipsius exempta? nullatenus probantur, pronuntiaverunt easdem ad jurisdictionem tuam sicut alias
tu;e dioecesis ecclesias pertinere,

Domini quae sunt

ibi,

post

nihilominus sta-

greges sodalium non vagentur, sed ad unum redeuntes pastorem, et cognoscant eum secundum

tuentes ut quatuor procurationes duntaxat tibi a

sex ecclesiis monasterii praestarentur,quarum
perciperes in
in ecclesia de

unam
de

evangelicam veritatem, et cognoscantur ab ipso. Quocirca fraternitati vestrae per apostolica scripta praecipiendo mandamus quatenussicivitatemipsam
velut ex relatis
filio

parochiali

ecclesia de Roton, aliam
in ecclesia
;

Sancto Godoalo, aliam
priores ecclesiarum

Bani, ac aliam in ecclesia de Langon

ita videlicet

rumoribus spem concepimus.dilecto Romaniae seneschalco reddere se contingat aut jam reddidit semetipsam, et aliquis
nobili viro G.
(6)

quod abbas
nibus ipsis

partes, et capellani

ipsarum tres quartam parlem in procuratioponant, et a duabus ecclesiis,scilicet de
et
lib.
l,

Vide cap.

Cum

venissent,

De

in integr. restit., et

quinjam compilat.

tit

16, o. 4.

Patrol. CGXVI.

203

1NN0CENTII

III

PP.

BEGESTORUM
A.

LIB. XIII.
VIII.

£04

quatuor solidos Brim. et Sancti Petri de Roton, prosingulisprocurationibnsadsublevationemsuam mooasterium ipsum recfpiani capellani. Porro cum dilecti fiui super iniquitate arbitrii ad audientiam
diaconi carnostriGuala. Sancta. liariffiin porticu dinalis,tuncapostolica.sedislegdii,detulissetpostea
Ecclesia. qua-stionem, asserens illud in Romanae dictum monastcrium nullo praejudicium, ad quara

ABBATI LT MONACHIS ROTONESSIBUS.

Super torfem.
(Daturri, ut in alia.)

Cura venerabilis frater nosler Venetensis episco-

pus movisset olimadversusRotonensemonasterium qnaestionem, asserens monasterium ipsum ac parochiales ecclesiasejusadse de
re,

communi jure

specta-

medio pertinet.inique prolatum, dictum cardinalis cassavit,lratribus moillud utraque parte praesente
nasterii

memorati praecipiens utjurejurando super

utpote in sua diaecesi constituta, in eisdem jura sibi episcopalia vindicando, et ex parte vestra proponeretur idem monasterlum etc, ut inalia, usque

illud nullatenus observarent.

observatione ipsius hinc inde pra.stitononobstante, Cum autem super hoc

pronuntiaverunl easdem ad jurisdictionemcpiscopi
sicut alias suae dioccesis ecclesias pertinere.nihilo-

nuper dilecius

filius

magister Rollandus tuus

et

mious statuentes ut a sex parochialibus

ecclesiis

procuratores ad P. monachus saepedicti monasterii praemissis sedem apostolicam accessissent.et super
titigassent aliquandiu

coram uobis,

demum

in pri-

»

monasterii quatuor procurationes dunt.xat eidem episcopopraestarentur.quarumunamperciperet.etc. uxgu,- recipianl capellani.Porro cum vossuper, etc,
usque apostolicaesedislegatidetulissetisposteaquae-

pers|.eximus convilegio monasterii nobis exhibito quod beati Peln tineri monasterium seepefactum,
juris existit, sedis apostolicse privilegio

communiin paro-

judicium, ad

stionem.asserentes illud in Romana. Ecclesiae prajquam idem monaslerium, etc, usque

tum,

in

quo subsequenter adjungitur ut

abbatieimonacbialibus ecclesiis monasterii liceat eas vacare contigerit, cbis ejusdem loci, cum episcopo idoneos eligere sacerdotes et dioecesano qui ei de spirituahbus, illis vero de
praesentare,
verbis temporalibus debeant respondere. Exquibus

nonobstante illud nullatenus servaretis.Cura autem propterhocnuperdilectusfilius magister Rollandus

ejusdem episcopi

et P.

monachus monasterii
in capite liberuni et

vcstri

procurnlores, etc, ul

in alia,

usque pronuntiavimus

monasterium vestrum

ab epi-

scopi.juMdictioneprorsusexemptumetc.ui^u^antedicto episcopo dicecesana lege subjectas.venerabili fratri nostro Turonensi archiepiscopo et dilecto filio

arguitur quod

etsi

ptum

in capite, ipsius

dictum monasterium sit exemtamen paro.hiales ecclesiae

nullatenus sunl exemptae. proposuit inHis igitur et aliis quae utraque pars pronuntiatellectis.de consilio fratrurn nostrorum _ ICIICI>U3]U& _u_i_i_»i_ »__......_.

abbati Salmuriensi, etc, ut in alia usque onerosam,
nisi praefatus

episcopus Venetensis ab ipsis comraousque in finem.

nitusadaequumvolueritcondescenderemoderamen, — _... j
(;

vimus moDHSterium saepedictum
_.
_

in capite

liberum

e t c ., ut in atia

j:__*:^«« n >APem_ ovomnfnm Hftpftrnfillet a tuajuris<iictioneprorsusexemptum,decernen tesparochialesecclesiasejus.quaeminimeprobantur
* i

Datum,
r_of_.r.-_

.if in alia. ut ih ntin

Scri)itumest ipsissuper

hocineumdem fere modum

venerabili exempta., tibi dioecesana lege subjectas,
fralri

nostro archiepiscopo Turonensi et dilectofilio abbaliSalmuriensi Andegavensis dicecesis et magistroscholarum Andegavensi nostrisdanteslitterisin

usque moderamen.Nullis litteris obstantibus,si quae apparuerint a sede apostolica praeter assensum partiumimpetrats.Quod si non omnes, etc, duo ves-

tum

diffinimandatis ut quod a nobis est senteniialiter faciantappellatione remota firmiter observari,

trum ea nihilominus exsequantur. Datum, ut in alia.
IX.

comcontradictores per ccnsuram ecclesiasticam Quia vero ipsae parochiales ecclesiae in pescendo.
procuratione ab antedictis episcopis praetaxata niinjunximus mi3, sicut asseritur, aggravantur, ipsis
praediut siconstareteisdera procurationem ipsam

CAPITULO T0LETAN0.
l't

procuratorem sui subdiaconi millant in possessionem
canuntcntus.
(I.aterani, Kal.

Martii.)

Examinata

fides et probuta devotio

quase nobis

onerosam, nisi tu ab ipsis volueris condescendere mocommonitus ad aequum
ctis

ecclesiis

exislere

D

dilectusfiliusAndreas de Gabiniano subdiaconuset capellanusnostcr charum exhibuit hactenus etjugiter exhibere

deramen.ipsi pensatis facultatibus etrumdem procurent eam, sublato appellationis obstaculo,modehanc parari. Nulli ergo omnino hominum liceat

non desinit nos inducil ut ad sna com-

ginam

nostra.

diffinitionis

infringere vel ei ausu

temerario contraire. Si quis autem hoc, etc, us^ue

lanlo sibi specialius assistamus quanto manifestius hoc exigere sua merita dignoscuntur.Hinc est quod cum placueritdudum venerabili fratri nostro Roderico archiepiscopo, dilecti filio

moda promovenda

incursum.

Ilispanodecano.etconcanonii-.isvestris qui
Laterani,
tertio

cum

ipso

Datum
noslri

m

Nonas

Marlii, pontificatus

anno

decimo.

prant apud sedem apostolicam constituti.ipsum ad preces nostrasin Iratrpni ct cunonicum recipere co-

ram nobis, nos
tatis

id tanto

gratum habuimus

et

babe-

mus quanto subdiaconus
existit.

ipse pro sua. merito boni-

nobis et fratribus nostris charus et acceptus Cum igitur ex hoc non minus Kcclesia iu

205
persona

PONTIFICATTJS

ANNO

XIII,

CHRISTI

1209.

206

quam personae in Ecclesia credamus esse ^ provisum universitatem vcslram rogumus altentius et monemusperapostolica vobis scripta praecipiendo m.mdantesquatenusquod peripsosliberalitertucturr est hilari prosequentes favore.dictum subdiaeonum perprocuratorem suumin corporalt m possessionem
concessi sibi canonicatus

occasum
sticis

iu firmamento sequuntur, ila in ecclesiagradibus generaliones justorum, antequam veniat dies Domini rnagnus ethorribiliset tenebras

nostras veri solis splendor illuminet, per tempora

induccre procuretis,
sit

et

succedant, et sicut multi snepe per caudam draconis dejiciuntur in terram, iia et per adoptionem spiritusquotidiana (iat reparatio perditorurr.,
sild

cum

ad locum residentium

receptus, vestiarium

et

de prolundo inferni ad quarenda multi ccelestia
cives

et alia

qus

percipiunt residentes.per

eumdem

pro-

erigantur, et itacorpore teneatur in terra ut lan-

factum munere gratulamur ubi nobiles quidam viri peccatorum vinculis irretiti, ex miseratione ctuosus.ad dilectionem veslram ferventius possit n illius qui vocat ea qua^ non sunt lanquam ea quae sunt.superna gratia suntatflati, et tacti super mulastringi, et nos devotionem vestram exinde valeatis transgressionibus suisdolore cordis intrinsecus, mus non iramerito commendare. et praeteritorum agentes pcenitentiam peccatorum, Datum Laterani, Kal. Marlii, pontificatus nostri anno tertio decimo. non solum possessiones terrenas, sed et corpora sua in extrema quaequae dare pericula pro Domino X. decreverunt, el ad exemplum Domini nostri Jesu HISPANO ECCLESI.E TOLETAN.E DECANO.
;

curatorem sibi cum integritatedebita conferatisjuramento quod fecisse dicimini non obstante, cum illud mandalo nostro necdebeat nec possit obstare. Taliter auten: preces et prKcertum nostrum super hoc studeatisiinplerequod et idem subdiaconus,qui

quam

sanctorum

et

domestici Uei cognatione
in coelis.

ac desiderio conversentur

Hoc sanetera-

pjribus(7)

felicis

recordationisAlexandri papaa prae-

decpssoris nostri in partibus Hispaniarum de divino

vobis et Eeclesiae veslr» in multis esse poterit fru-

Super eo/tem.

Christi, qui ait

:

(Datum,
episcopo ac
qui
tibi,fili

ut in alia.)

sed ejus qui misit

Non me

veni facere voluntatem
Patris (Joan.
v),

tmam,

in habitu et

Placuit venerabili fratri nostro

Roderico

conversatione religionis sub unius magistri statuearchi-

runt obedientia commorari, eo

decane,

et

canonicis Toletanis
consti-

cum

ipso erant

apud sedem apostolieam

propositum suum

et

uti ;ue moderamine ordinem temperantes utquia

tuti.dilectum tilium

Andream de Gabiniano subdia-

universa turba fidelium in conjugatoscontinentes-

conum

et

capellanum nostrum ad preces nostrasin

fratrera et

canonicum recipere coram nobis. Quod

nos tanto gratum, etc, ut in alia usque provisum, C habeanlur in ipso ordine qui caelibem.si voluerint dilectos filios Toletanum capitulum perscripta noducant vitam, et concilium beatiPauli ssquanlur stra rogavimus attentius et monuimus.nihilominus qui dicit De virginibus auteni prxceptum Domini eis praecipiendo mandantes ut quod per dictos arnon habeo, consilium autem do (I Cor. vn), (8) sint chiepiscopum et eanonicos liberoliter, etc, usque etiam quijuxta institulionem Dominicam ad prosibi canonicatus inducant,etc.,w^uedebita conferre creandam sobolem et incontinentiae praecipitium procurent, juramento quod fecisse dicuntur nequaevitandum conjugibus suis utanlur,et una cum eis quam obstante, etc, usque obstare.Cumigitur subad incolatura supernae patriae de convalle lacrymadiaconus antedictus de tua sinceritate confidens, rum et terrena transire peregrinaiione nitantur, vices suas superhistibi duxerit committendas, deet lacrymis diluant et operibuspietatissi eossupra
:

que distinguitur, et Dominus Jesus Christus non solum pro viris.sed et pro feminis quoque de femina nasci voluit et cum hominibus conversari,

votionera

tuam rogamus attentiusetmonemusqua-

tenus ea taliter studeas procurarequod et nobis esse possit acceplum.

fundamentum suum,quod Christus est,pro cura
nis et affectibus liberorum ligna,
asdificare contingat,

car-

et sibi utile

fenum, stipulam

Datum,

cum

alii

expeditiores et conti-

ut in alia per totum.

XI.

FERNANDO GONDISALVI MAGISTRO
EJUSQUE FRATRIBUS
IN

MILITI.E

aurum, argentum et lapides pretiosos,et isti tamen et illi militent uni regi, et BEATI JACOBI D supra fundamentumccelestemunaraoedificentmannentes
aedificent

CLEUICIS ET LAICIS TA.M PR.E-

sionem, promissione Psalmistee in Dornino roborati,

SENTIBUS QUAM FUTURIS

COMMUNEM VITAM PROFESSIS

qui minora quoque
:

PERPETUUM.
De confirmniione privilegiorum.
(Laterani,

et dicit

Imperfeclum

membra Ecclesia: confortat, meum viderunt oculi tui,et in
(Psal.

libro tuo

omnes scribeniur.

cxxxvm). In ho-

vm

Idus Martii.)

rum

autein fidelium Christi collegio

cumbonaemeDei

Benedictus Deus in donis suis, et sanctusin omnibus operibus suis, qui ecclesiam suam nova semper prole fecundat, et sic pro patribus filios in ea facit exsurgere, sic a generatione in penerationem
notitiam nomini sui et lucem
fundit ut sicut
(7)
fiilei

moriai P. Fernandi per voluntatem

magiste-

rium super

alios et

providentiam suscepisset,

cum

quibusdam fratrum suorum ad praesentiam ejusdem
nostri praedecessoris accedens,

cum humiiitatequa
et

Christianae difstellae
1, lib.

debuit a sede apostolica requisivitut eos,tanquam
peculiares
filios, in

ante oituin solis

sese
u,
c. 9.

ad

defensionem suam,

locum

in

Vlde Anton Nebriss. decad.

(8)Vide Jacob.de Vitriaco, cap.26 Hist.occidental.

207

INNOCENTII

III

PP.

REGESTORUM
J^

LIB. XIII.

208

quo caput ordinis factum fuerit.in jus et proprietatem sacrosanctae Romana: Etclesiae recipere digna relur.Cum igitur ipse devolionem suam et bonum

Dcmino desiderium, de communi Iratrum 9uorum consilio piae petitioni eorum duxerit annuendum.noshumilibusvestris precibusinclinati ad exemplar praefati pradecessoris nostri.in speciaattendens in
les ac proprios sacrosanclae RomanajEcclesiae filios vos recipimus,et ordinem vestrum auctoritate apostolica conlirmantes, prassentis scripti privilegio

sederat quidquam suum esse dicebat, sed erant eis omnia communia.Ad susripieniam quoque prolem quae in timore Domini nutriatur.et inlirmilatis humanae remedium juxta institntionem Dominietin-

dulgentiam apostoli, qui ait Bunum erl homini tnulierem non langere, projiter jonucalionem tiutem unusquisque uxorcm suam hubeat, el similiter virum
:

mulier suum (I Cor. vn), qui continere nequiverit conjugium sortiatur,et servetinviolatamfidem uxori,et

uxor

viro,

nec

tori

conjugalis continentia vio-

communimus,

statuentes utquascunquepossessio-

nes.quaeeunque bona in prascnliarum justeetlegitimepossidetis.autinfuturumconcessionepontificum largitiona regum vel principum,oblatione lidelium,
seu
aliis juslis

autem viri praniortui fuerint, et reliciae ipsorum.quae ordinem susceperunt, nubere voluerint.denuntietur hoc magistro sive commendatori.
letur. Si

ut

cum

illius

conscientiacui mulier ipsavulmubat,
apostoli Pauli dicentis
;
:

niodis.prastante Domino, poteritis
illi-

secundum verbum

Morluo

adipisci, (irmavobis vestrisquesuccessoribuset

viro.solulaext mulier a lege viri

cui vull nubjt,lan-

bata permaneant; in quibus haec propriis duximus

exprimendavocabulis:Lodium etmonasterium cum cautoetpertinentiissuis,burgumdeponteMiniicontra

tumin Domino (ibid.);quod etiam de viris intelligitur observandum.Una elenim utrique lege tenentur.
post susceptionem ordinis viris et

Lodium cum

suis pertinentiis,

Crescente

cum

cauto et pertinentiissuis.Quintanellade Petro lleres cum cauto et pertinentiis suis, Baria cum caulo et
pertinentiis suis.Lintaniocumsuis pertinentiis,San-

Statuimasquoque utnulhs fralrum sivesororum promissam obedientiam vel redire ad srcnlum vcl ad alium ordi-

nem

sine magistri licentiaaudeatsetransferre,cura

sint in ordine vestro loca statuta ubi
trictius valeat conversari.

ctumSalvaloremdeListriana cumcauto et pertinentiis suis, Mosot cum cautoet suis pertinentiis, Penagosen cum pertinentiis suis, Sanetam Mariam
de Pinelcum suis pertinentiis.Ucles
neniiis, Alfarella

quisque disDiscedentem vero nullus

audeat retinere,sedadordinem

suum

per censuram

ecclesiasticam qui discesserit redire cogalur.Ui au-

cum

suis perti-

tem

in ordine vestro cura

majori omnia delibera-

cum

suis pertinentiis, Orella

cum

tione tractentur, statutum est inter vos ut locus ali-

suis pertinentiis.Mora

rum

suis pertinentiis,

Mora-

vega

cum tatgo cum

pertinentiis.decimae deValeraet de Por-

quisordiuetur in quo per singulos annos in solemnitate Omnium Sanctorum generale capitulum te-

suis pertiaentiis. Alcuzarcum suis perlineatur, et sit ibi clericorum conventus et prior, qui nentiis,Almadanacurn suispertinentiis,Larudacum C eorumet aliorum clericorum qui de ordinevestro suis pertinentiis, Lazarza

cum

suis

perlinentiis.

fuerint

curam

possit habere, ac fratrum, cuni ne-

Sancimus praterea ne occasione antiqua? detentionis sive scripturae quisquam vobis possit aulerre quae ultra memoriam hominum sub Saracenorum
detenta sunt potestate.etde munificentia principum seu vestrostudio et labore autjam obtenta sunt aut
in

cesse fuerit,pravideat animabus; sint autem et tre-

decim

in ordine fratres, qui

magistro,

cum opu9
assistant,

fuerit, in consilio et dispositione
et eligendi

domus

magistri

curum habeant competentcm.

Prior siquidem clericorum,
luce

cum

m.igister de

hac

futurum, auxiliante Domino, poteritis obtinere.

mig r averit, dc domo

el

ordine 9ollicitudinem

Cum enim

unica

sit

vobis intentio et singularis

gerat;cui sicut magistro

omnes obedientesexistent,

cura semper immineat [jro defensione Christiani nominis decertare, nec solura res sed et personas ipsaspro tuitione fratrum incunctanter exponere,

doncc per providentiam tredecim praedictorum fratrum magistri eiectio celebretur. Is,cum transitus magistri fuerint audiluset cognitus, tredecim illos
fratres sine delationj aliqua convocabit;et si

piumopusetlaudabilestudium impediri.si laborcs et stipendia vestra.quae incompluriiiiuni possethoc

quis-

quam eorum

inlirmiiate vel uliaex caisainfra quin-

mune

proliciunl,praec.iperentur ab aliis,et otiosi ac

quaginta dies adessenequiverit.cumaliorum consi-

sed quaesuae sunt requirentes.emolumenta illa perciperentquaj pro tantislaboribus vobi.s et pauperum
:

desides.ut.jueJnluboribussuisnonquaeJesuChristiDlioquiP^sentcsfuerintuliumabsentislococunst luet, ut magislri electio cx aliquorum absenlia

minime

diHeralur.Illi vero tredecim fratres,9i ira-

Christi usibussunt provisa, dicente Apostolo Qui non laboral, non manducet |// Thess. m). Inter ea sane quae in professionis vestra ordineslatutum est observari primum est ut sub unius magistri obe-

gister qui protemporefuerit perniciosusaut inutilis

apparuerit.cumconsilio prioris clericorumet saniorisportiscapituli niijorisdomuscorrigeiidiautetiam admoaeudi Bnntl hubcunt potestntem.El si inler eum
et

dientiu In

omni humilitate atqucconcordiasinepro-

capilulum aliquid emerserit quaestinnis, dejdum

prio viveredebeatis.illorum Qdelium

exemplum

ha-

bentes qui ad (inem Christianam apostolorum pradicatione conversi. vcndcbant omnia, et ponebant

eilinem imponant;ne per aliena judicia vel dilabadissipetur. In lur 'ordo, vel temporulis substantia

nullumautcm ex hoc

fratres

illi

superbiam eleven-

pretium ad pedes illorum, dividebaturque singulis prout cuiqueopus erat,necaliquis eorum quacpos-

tur,sed magistro suo devoti et obedicntes «xistant.

Quod

si

quis

eorum

ex hac vita transicrit, velpro

209

PONTIFICATUS ANNO

XIII,

CHRISTI

1209.

210

culpaseualiaquacunquefueritoccasioncmutandus,
aliuin loco ejus substituat. ln capitulo

A

clero suo designatossibi redditus et possessioneset

magistercum consilioreliquorum aut majorisparlis autem.quod
annis singulis diximus celebrandum, tredecim
isti

episcopalia jura percipiat

;

reliqua vero cedant in
disposilione sine cujus-

usus vestros,

et in vestra

quam

contradictione peisistant. Profecto in paro-

commcndatores domorum,nisi evidenset magna eos necessitas detinuerit,ad slatutum locum
fratres et

incunctanleroccurrant,etcommuniter tractent qus>
ad prolectum ordinis,animarum salutem,etsustentationeni

nolumus episcopoa suo jure fraudari.Si aule:n in locis desertis aut ipsis terris Saracenorum de novo ecclesias construxeritis,ei'.clesia; illae plena gaudeant libertate,nec alichialibus eccleciis quas habetis

corporum fuerintstatuenda: ubi praecipur
in

ad defensiunem Christianorum intendere moneantur
;

et districte praecipiatur ut

Saracenos, non

qua per episcopos decimarum aut alterius rei exactionegraventur.Liceatque vobisperclericos vestros idoneos easdem ecclesiascuin suisplebibus gubernare
;

mundame

laudis amore,nondesiderio sanguinis ef-

nec lnterdicto per episcopos velexcommuniquae

fundendi.non terrenarum rerum cupiditate crassentur, sed id

tantum

in

pugna sua intendant ut

vel

abeorum tueantur incursu.vel ipsosad culturam possintChristianaefideiprovocare.Eligantur et tunc visitatores idonei, qui domos fratrum per anni circulum fldeli ter visitent,etquae ibi digna
Christianos
correctione invenerinl,aut ipsi corrigant,aut ad ge-

tam in majori caput fuerit ordinis, quam in illis eti!im,excommunicatis ctinterdictisexclusis,divina
ecclesia,
jj

catioui subdantur, sed fas sit vobis

humanis vexationibus et calumniis a delensione Chrislianorum
semperofficiacelebrare.Praeterf a ne
retrahi valeatis, apostolica auctoritate decernimus

neralecapitulum deferantcorrigeoda.Clerici praeterea vestri ordinisper villaset oppidasimul maneant,
et priori qui

ne personasveslras,pr3eterlegatumapostolirae sedia a latere Romani pontificis destinatum, interdicere

quisquamautexcommunicarepraesumat.Quodetiam
de
farnilis et servientibus vestris statuimus.qui stipendia vestrapercipiunt,donec juslitiam parati fue-

super eos fuerit ordinatus obedientes

existant, et filios fratrum qui eis a magistro

com-

missi fuerint instruant scientia litterarum, et fra-

rint exhibere,nisi forte talis fuerit

tamin vitaquam in morte spiritualiasubministrenl.Inducntur autem superpelliciis.et conventum et claustrum sub priore suotenebunt,et humitribus

facto eeclesiasticam

culpaex qua ipso censuram incurrant. Chrisma

literfacientquod abipso
;

illis

secunduin

Deum

fuerit

imperatum ubi fratres quoque dequibus magistro visum fuerit conversentur, et non sint otiosi, sed

vero.oleum sanctum, consecrationes altarium seu basilicaruin,ordinationesclericorum vestrorum qui ad sacros ordines fuerint promovendi, a dioecesano suscipietis episcopo siquidem Catholicus fuerit et gratiam atquecommunioremapostoliccesedis habue,•

vacent orationi et aliis operibus pietais. Clericis p rit,eteagralisetabsque. ulla pravitatevobis voluerit vero de laborbus et aliis bonis a Deo praestitis de exhibere.Alioquin liceat vobis quemcunque maluecimoe reddantur a fratribus.unde libros et congrua
ecclesiarurn faciant ornamenta,et in neccssilatibus
ritis

adire antistitem, qui nostra fultus auctoritate
praeturea vobis in

quod postulatur lndulgeat.Liceat
locis vestris ul>i

corporis convenienter sibi provideant, et

si

aliquid

superfuerit, secundum providentiam magistri in usus pauperum erogetur. Ut autem concordiainter

quatuor vel plures fratres luerint oraloria construere, in quibus fratres et familia? vestra? tantum et divinum audireoflicium etsepul-

vos charitasque servetur.et a peccato detractionis et

turamChnstianam possinthabere.Itaenim volumus
necessitati vestrae cousulere ut

murmuriscuncti debeanl abstinere,quicummendator in quohbet loco fuerit institutus, pro facultate domus in sanitate et fegritudme quod cuiqueopus fuerit cum ea sollicitudine ac benevolentia subministret, ut neque in substantia parcitatem nec in verbo amaritudinem gerere videatur.Sit vobis praecipuacura hospitum ct indi^entium, et necessaria
illis

non debeantcx hoc

adjacentes ecclesioe injuriam sustinere.Cum autem

generale interdictum lerr3efuerit,liceat vobisclausis
jariuis, exclusis

pro facultate

domus

liberaliier conferantur.

excommunicatis et inlerdictis.non rampanis, suppressa voce divina oflcia celebrare. Praesenti nihilominus decieto sancimus ut si quis in aliquem vestrum,fratrum videlicetvel sororum, viofentas manus injecerit, excommunicapulsatis
tionis sententia sit astrictus,et illud

Exhibeatur
tia
;

et reverensubministretur cunctis Christi fidelibus.cano-

praelatis

Eeclesiarum honor

^

idem pro tutela
pcena servetur

vestra

tam

in

sententia

quam

in

nicis,

monachis, Tcmplariis,Hospitalariis,aliisque
quorumlibetetiamindigentia,si facultas sublevetur,ut et Deus in vestris glorificetur
;

quod sub

felicis

memoriae papa Innocentio praede(9).

in sanctae religionisobservantiapositis consilium et

cessore nostro de tuitone clericorum in generali
concilio noscitur institutum

auxilium
fuerit,

Decernimus ergo utnulli omninobominum

liceat

operibus, et
tatis vestrae

alii

qui viderint, humilitatis et chari-

jura vel possessiones vestras temere perturbare,
aul vestra bonaanlerre,vel ablataretinere.minuere, seu quibuslibet vexationibus fatigare
sed illibata

provocentur odore.
aliquis

Ad haecadjiciendumdecrevimus utsilocus
in

,

quosepiscopus essedebeat
sit ibi

in

vestramvenerit po-

omnia

et integra

conserventur eorum pro quorum

testatem,

episcopus, qui

cum

ecclesiis et

gubernatione ac sustentaiione concessa sunt usibus

(9) 47, q. 4, cap.

Si quit tuadente.

211

INNOCKNTII

III

PP.

REGESTORDM
-

LIB. XIII.

212

omnimodis profutura.salva sedis apostolicae aucto- A. G Quinquecclesiensis episcopus adeo se maturum honestumet providum exhibueritul proptersuavem ritate. Ad indicium autem hujus a scde aposlolica suae probitatis odorem ab EcclesiaRomana meruepercepta? libertatis decem nialachino nobis nnstris* rit ornamento pallei decorari, non est de levi creque successoribus annis singulis persolvetis.Si qua dendum quod postquam ad senilem pervenilaetau-itur in luturum ecclesiaslica saecularisve persona tem, tic.Requirere supra in Regcsto twni anni ejushanc nostrae constitutionis paginam scieos, contra dem domini ln.norenlii terlii papse. secundo tertiove eam temere venire tentaveri Daium Ferenlini Nonis Julii, in eumdem modum commonita.nisi praesumptionem suam dignasatisper lotum usque non duximus iterandum, cum et factione correxerit,potestatis honorisque sui dignicharissimus in Christo filius noster A.rex Ungarotate careat, reamque se divino judicio existere de
1

,

perpetrata iniquitate cognoscat, et a sacratissimo

rum

illustris

eum

per suas litteras vaide nobis red-

corpore ac sanguine
nostri Jesu Christi

Domini redemptoris aliena fiat, atcjue in extremo
Dei
et

examine

districtae ultioni

subjaceat.Cunctis autem

vobis vestra jura servantibus

Jesu Christi

sit pax Domini nostri quatcnus et hic fructum bonaeactionis percipiant, et apud districtum judicem prae;

t>

mia

aeternae pacis inveniant.

Amen.
JoaDnis Sanctae MaS. R. E.

Datum
riae in

Laterani per

manum

Cosmidin diaconi cardinalis,

can.

cellarii,

vni Idus Martii, indictione lertia decima,

Incarnationis Dominicae anno millesimo ducentesiuio

papse

nono, pontificatus vero domini Innocentii III anno tertio decimo.
XII.

commendatum,asserens, etc, usque praeci piendo mandamus quatenus cum per episcopum ipsum non steterit quo minus purgaverit semetipsum, quando purgationem curavit oflerre.noo ut ratumhaberetquod anuutiosuo luerat procuratum, sed ne man.latum apostolicum contemnere videretur, non sinatis ipsum ulterius occasione praedicti mandati ab aliquo iuoleslari,sed si videritis contra eum studia concinnari maligna, non permittatis ipsum iniquis maehinationibus conculcari quia vehementer praesumimus ex verisimilibus conjecturis quod aliqui contra eum invidia torqueantur,
diderit
;

dejectionem ipsius exaltationem propriam acstimantes
;

significaturi nobis,

cum

expedire videritis.de

CENADIENSI EPISCOPO, ET

ABBATl

DE CIKEDOR QCIN-

singulis circumslantiis veritatem.

QUECCLESIENSIS DIOECESIS.
Scribilur pro episcopo Quitiquecclesiensi.

Dutum
stri

Luterani vn Idus Martii, pontificatus notertio

anDO

decimo

(10).

(Laterani,

vn Idus

Martii.)

Cum

in

juventute sua venerabilis frater noster

non possit haberi.Sed inin-irushomo (10) Verba quae hic desunt, repetenda suat ex p ipso suspicio litteraluin illarnm subripiens, apud cap. Cum in juvenlute. De pra-sumptionih. et ex r escriptum praedictum reirem et magnates regni ipsum nequiter cap. eod. He purgat. canon. in lertia collectione, • Posti|uam ad senilem pervenii ubi sic legitur publicavit, ut sic idem episcopus rielieret amplius aetalem. turpiter al.jecerit jugnm Domini.letores et jrjlumari.cum viderelur nobis increriibilis et suspetoediiiites libidinia aruplexando. cum labes hujusclus.Ln te nos tantam iruuilorum nequitiam attenroodi.quae nnnnunquam in ju>entutecontrahitur,in dentes, licet pulsati tuenmus multoties conira sen<ctute frequentiua expiemr. Qui praMerea de eum,nunquini tamen adversus eum pntuirnusrnnifacili crederet quod virpraeditus acientia littcraium movcri. BCientes quod facile dominum sequitur propiae salutis oblitus. ad eam passionis ignominiultilndo.Ubi vero idera cpiscopus ad Slriuonienniam se convertcret ut cum popria neqte abominasoin metropolim exstitit poslulatus, qnidain qui bllem perpetraret incestum, cum ctium aecundum super ipsa postulatiooe adversabantur eidem, ut sententias ethnicorum naturale foedua inter tales prnmutionem ipsiiisfariliusimpedirent.illinsrriniipersonas r.ihil permittat BCtevi rriminis Buspicari? nationis carbones rcaccendere sunt moliti. Dnde Litet igitur illuslris n-x Ungaria? cuinrieni epiacoquidam procurator ipsius in nostra praesentio constitulus,'leconsilio.|uorumdam aiiiicnrum suorum. pum uobisinterdictum per Duntiosetlitteraede tali crimine detulisset EUppIiciler postulans et instanter qui supcr boc quidem hnnuui zelum habebant sed oepit a tmliis in prnesentia ut malum hujusmodi perniciosumexemplo deUng.innn aecundum rira Ecrlesin tolleremus.quio tainen ejusaugftealio fratrom nnslrorum cuni instantia pnstulare quatenon rle charitatia radice Bed ex odii fomite pmreriere . Duseidem episcopo purgationera cancnicam fa erevidcbatur.cum ipsum tanqnam inimicuin persequi nm» indici, nt suain innocenliara demonetraret. non cessaret, sicul eatiu tota provinoiamanifestum, Nos auteni bujua nodi postulalionem mioua rovinoluimus aures nostraa quasi malignis delationibus d.nii imo nimis improvidam rcputanles.proruratoinclinare; sed ut probaremua Bpiritua si esset ex rem ipsum ab ea Bospe voluimue revoctre tum De.n.lmnjememoria Jauriensi {a) episcopo dcdimus qoia BBspefaclusepiBcopua non videbaturapod bonoa nostris litleria in mandatis ut prudenterac caulea et graves de illo crimine iniamatus.rum coepiscnpi coepiscopis indacrarel utrum prssf tum epiacopum supcr hoc cx mand tto apostolicorequisiti laudabile crederent tali labe resperaum. Qui nobis postmotestimnnium d<- ipao nobis curaverint exhibere ; dum resrripsornnl quod cuni virum honestae con- tum quia talis infamatio videbatur ab inimiris ct versationis esse creriebaot, peraonnm illiue ir.nltiemulia prorcssisse. sicut snpcrius esl \pr. ssum. pliciter commendantes.Quiavero patpr filium que-m rum BDteacta pjua vita commendahiliB extiipum per litteras videretur, diligit onrrip t.noa e>u ndem ep tissei et buluamodi raoinue in DOatraacorripuimuB.inJuDgeDteB eidem ad ma.jorrm oon credebamue ei purgationem aliquam indicenrautelam ut ub iliius familiaritate cessando, apud dam. Caeterum quia proourctor inaiabal, rompulsi Deum ethomincs taliter se haberet quod sinislra de fuimus, noD juris nccessitale, sed importunitate
: i ;
I
!

i

(d)

Cod. Colb., Georiensi.

213
XIII.

PONTIFICATUS ANNO

XIII,

CHRISTI

1209.

214

A

postulatum instructi, Albertus videlicetThessalonicensiscanonir.us.qui

ARCHIEPISCOPO

NEOPATRENSI, ET CERMOPILENSI EPI-

eum

canonicare, postulaverat,

SCOPO, ET ELECTO AVELELENSI.

prout idem Thcbanus sea pluribusasserit didicisse,
ac etiam imperatorilliim hoc insua praesentia reco-

De elecliune archiepiseopi Tliessalonicensis. (Laterani, v Idus Martii.)

gnovisso testatur, et
cancellarius,

II.

qui dicti comitis exstiterat

Olim

dilecti

(ilii

canonici sanctae Sophiae Thessa-

lonicensis suas nobis litteras direxerunt, per quas

unacumdilecta
licta
flliis
alii?)

filia

inChristo filionobilimulierereet dilectis

marchiunis Montisferrati necnon

quos vitare eorum apud conscientiam ipsius Thebani archiepiscopi, prout quidem asserit, minus veras tan-

eorum se conspectui praesentarunt, minime potucrunt quin atteslationes

nobilibus viris comite de Blandraco Bajulo et

quam

inquisitores

negotii

diligentcr

audirent,

Thessalonicensis regni baronibus, qui super

hoc ipso sua nobis scripta misere, nostro huroiliter
apostolalui supplicarunt ut postulationem

easque nostro examini reservantcs, eidem postulato administrationem teTiporalium commisere, considerantes desolationem Eeclesiae, regni anxietatem,
et

quum

iidem canonici, praedictorum accedente favore, de venerabili fratre nostro Verisiensi archiepiscopo se
fecisse

favorem iraperatoris ac etiam

omnium

Lati-

ipsius

dicebant admittere dignaremur, cum per circumspectam prudentiam etcircumspectionem prudenteun singulariter quasi sperarent non solum Ecclesiae sed et regni posse necpssitatibus
provideri.

j,

norum. Idem autem Verisiensis archiepiscopusin nostra praesentia recognovit quod statim post postulatio-

nem suam dam nobili

requisitus a comite utsilii

unam

et cui-

laicoaliam daret praebendam, respondit

Larissensi et

Unde nos venerabilibus fratribus nostris Thebano archiepiscopis dedimus in

praeceptis ut inquisita diligenter et cognita veritate
(11), si

quodadseminimepertinehat;etsubjungentecomite quod ratione sedis vacantis ipsemet sibi et illi nobili hujusmodi prsebendas conierret, adjecit quod
hoc ipse nec concedebat nec etiarn decegabat,
ad se
talis

postulationem ipsam ab his qui eam celebrare

cum

potuerantetdebuerant invenirentcanonice celebratam, et praefatum archiepiscopum, sicut a quibusdam nobis luiTatintimatum, administratiom Tbessalonicensis Ecclesiae se

concessio vel negationon spectaret. Re-

cognovitinsuper quod in ingressu Thessalonicensis
Ecclesiae

canonici et clerici civitatis Te Dcurn lau:

minime

ingessise. propter

damus, ipso dicente

Non mihi, sed
et illis

vobis canlalis,

volentibus, non est passus. Temporalia quoque ipsiusEcclesiasdepraefataenobilisetbajuli voluntate, pus ad pr«sentiam nostram accedens. litteras nobis clericis Ecclesiae praesentibus et non contradicentinon solum charissimi in Christo filii nostri Constan" bus, ad sustentandum se ac suos pro civitatis detinopolitani imperatoris illustris et praefati Thebani fensione percepit, exigens et recipiens adjutorium archiepiscopi, veruin etiam aliorum multorum pree-

multam necessitatem admitterentvicenostra postulationem eamdem. Nuper autem idem archiepisco-

motu proprio cecinerunt,

eum inthromzare

sulum et magnatum causam ejus mullipiiciter commendantium praesentavit; inlerquosspecialiter tnemoratus Thebanus archiepiscopussescire veraciter fatebatur quod ab illis quos communis clerus et
populus habebantin Ecclesia Thessalonicensi canonicosunanimiterluerat postulatus,assentiente praefata nobili, et praedicto comite lunc Bajulo cum aliis
regni baronibus hoc ipsum propter necessitatis instantiam expetente. Qui tandem licet ab eodem

nihilominus a Graecis tatn
pter sustentationem

clericis

quam

laicis

pro-

tem

terrae,

eamdem. Et prupter necessitaad nimiam commorantium ibidetn inVerisiensis Ecclesiae, sicut
et

staDtiam, ad tilulum
viator,

duos pre^byieros

totidem

diaconos ac

subdiaconosunumqueacolylhum ordinavit;nec non praenominatae nobili, non utique pro regalibus,sed
pro suspicione tollenda, solumtnodo.tutum
et ht.ne-

stum, quandiu esset

cum

ipsa, promisit.

Quiaigi-

imperatore compulsus ad
bus, sed in

civitatis

custodiam re-

tur archiepiscopo ipso apud

sedem apostolicam ex-

mansisset, non tamen in archiepiscopalibus domi-

spectante, non comparuit pars adversa, nec praelibatae attestationes nobis praesentatae fuerunt, nolentes ex tali

quadam

turri

ejusdem

eivitatis se

cum

suis militibus et familia recollegit, in

qua laudabi-

dilatione Thessalonicensem

Ecclesiam

literopus injunctaesibi custodiaeprocuravitimplere.

D sustinerejacturam,discretionivestraeperapostolica' scriptamandamusatque praecipimus quatenuscum QuaeomniaquanquamidemThebanus plene novisset memorata nobilis nuper eliam per speciales nobis noatro tamea mandato receplo, una cum collega litteras intimaverit quod et sibi placeat quidquid suo Larissensi arcbiepiscopo ad praedictam civitanobis de negotio ipso placet, attestatioues ipsas vel tem accessit ubi familiares praedicti comitis contra
;

petentis, ut

ei pervos purgationem canonicam cum duobus abbatibus mandaremus indici quamvis eidem proouratori fuerimus protestati quod exalia
;

quoquecausatalispetitiominus provide tunc fiehat, quia videlicet Strignniensis Ecclesia? suffraganei vis eo tempore purgarent eumdem, quia in lacto postulationis contradicebant eidem, et suffraganei Colocensis Ecclesiae ipsum minime tunc purgarent, quia
inter

eum

et

Colocensem archiepiscopum de Strigo-

niensi metropoli contentio vertebatur. Unde cum non sint alii pontilices in Hungaria, mento videbatur quod per episcopos regni sui non posset in illo articulo se purgarp. » Desunt nonnulla. C&terum quse hic descripta sunt ex tertia collectione, emendnta sunt ope duorum veterum exemplarium manuscriplorum : quorum unum ad nos pervcnit ex urbe Anieguvensi, aliud exslat in bibliolheca Colbertinia. (41) Vide lib. si, epist. 171.

215

INNOCBNTU
originalia, quae
si

III

PP.

REGESTORUM
A.

LIB. XIII.

216

earum

apud inquisitores credimus

remansisse,

iorsan interi n vobis fuerint desti

nats, faciatisvobis absque dilatione qualibet exhiberi, et lacientes

intenm euradem archiepiscopum

admiDistrationi: gaudere quae sibi eommissa luit, aicut superius est expressutn, attestationibus ipsis
diligenter inspectis, nisi aliquod grave sullicienter
inveneritis esse
rito

Itt memoratis liberaliter: qui tandem humiliterpostularunt a nobisutconcessionem hujusmodidignaremur auctoritate apostolica rnbnrare. Quocirca discrelinni vestrae per apostolica scnpta mandamus quatenus concessioneni ipsaui, sicut provide facta

est, faciatis

Urmiter observari, contradictores per

probatum quod postulationem meimpedire debuerit, vice nostra, sublato cujusli-

censuram ecclesiasticam appellalione postposita compescendo. Quod si non omoes, etc, duo vestrum,
nostri
etc.

bet contradictionis et appellationis obstaculo, admittatis earadera, et absolventes eum a vinculo quo
Verisiensi Ecclesiae tenebatur, praefigatis ei termi-

Datum

Laterani
lertio

anno

vn Idus decimo.
XV.

Martii,

pontificatus

numcompetentem infraquem palleumquodsubnomine
ipsius Ecclesiae Verisiensis accepil nobis re-

THEBANO ARCHIEPISCOPO. Mandatur ei ne vexet canonicos
(Latcrani.)

mittere non postponat, aliud, dante Domino.prout convenit, ad nomen Thessalonicensis Ecclesiae recepturus facientes eidem a subditis obedientiam et
;

g

Tbebani canooici nobis graviter sunt conqucsti quod tu pro qualibet levi causa. juris
Dilecli
filii

reverentiam debitam exhiberi. Si autem casu aliquo earum habere originalia nequiveritis, nihilominus ad hnem negotii per
allestationes praedictas vel

ordine

pra?terrnisso,

sententiam

t/xcomuiunica-

tionis in ipsos saepius jaculari praesumis,

cumque

propter varia maris et terrae pericula.probeneficio
absolutioois

inquisitionem debitaro procedere non lardetis. Qood si forsan grave aliquid inveneritisesseprobatum propter quod eadem postulatio sit merito

habendo ad nos accedere nequeant,

Ecclesia sua saepissime haec de causa ulterius

quam

deceret debito servitio defraudatur. Ne igitur ni-

respuenda.cassata ipsa, illos ad quos pertinet eleclioThessalonicensisEccIesiiemonealisutpersonam

idoneam, si quidem in partibus illis reperta iuerit, absque mora per electionem seu postulationem canonicam concorditer sibi praeficiani in paslorem.Si vero propter personarum delectum, quo non solum ipsam Ecclesiam,spd ettotam provinciam credimus laborare, persnnam indoneam non potuerint ad ejus _ super hoc fuerit iterata querela.ollicii nostri debiregiinen invenire, vos in nobis per vestras littcras " tum cooquerentibus reddemus. intimetis. Qui, si canonici memorati curo tavore Datum, ut in alia per tolum. nobilis saepedicae per litleras quas a vobis ad hoc XVI. diligenier commonita nobisduxerit deslinandasexATHF.NIENSI ARCHIEPISCOPO ET SDFFRAQANEIS EJUS presso poposcerini, eis, auctore Domino, dignum Ul Latmis ctei provrios sacerdoles. ponlificem de noslris manibus consecralum et de1

mium defeiendo prslatis, subjectos opprimere videamur, fraternitati tuaeperapostolicascripta mandamus quatenus in canonicos ipsospraccipitaresententiam contra juris orJinem non praesumas, sed ita satisfacias de injunis super boc irrogatis eisdem quod .justam de te materiam non babcant conquerendi. Alioquin pro certo cognoscas quo si nobis

(Laterani.)

coritum palleo,insigni videlicet plenitudinis pontilicalis olicii, curabimus destinare, qui et sciet et
poterit
Bibi

Dilectus

filius

nobilis vir 0. de

Roca dominus

cum

sapieotiae divinaj potentia

commissam

Alheniensis per litteras nostras vestram petiit providentiam admoneri ut in castris sui9 et villis,

Ecclcsiam spintualiter et tempnraliter gubernare. Quod si non omnes, etc, duo vestrum, etc.

quihus duodecim Latini abundante9 certas habuerint mansiones, propriossacerdotes, quibus inin

Datum
nostri

Laterani.
tertio

v

ldus

Martii.

pontificalus

tegre a Latinis laicis decimae persolvantur,
tuere curaretis: presertim
rati

insti-

anno

decimo.
XIV.

cum iidem

laici sint

pa-

hu jusmodi presbyteris, quicus decimae oon suf-

R.

ET A.

ATHF.NIENSIBUS ET MAGISTBO

G.

DIMICEXSI

y.

ticerent, providerc. Quocircafraternitati vestra' pet

CANOMCIS.

De conyrua portione canonicorum Thebunovum. (Lnterani, vn Idus Martii.)

Cum

olim ad pctitionem dilectorum filiorum cano-

nicorum Ecclesi» Thebanae dilccto lilio Nazoi escen eleclo et suisconjudicibus dclisscmus nostrie litteris in mandatis ul venerabilem Iratrem nostrum Thebanum urchiepiscopum admonerent eisdero caDonicis portiooem dc rebus Ecclesiae sua; congruam
assignare.ideiu archiepiscopus, prout nostris auri-

mandamus quatenus ejusdem nobilis super hoc, prout videritis expedire,benevolum praebeats assensum. Alioquia dilecto filio magistro U. decano Davaliensi et B. cantori et Terrico canonico Ihebanis dedimus in mandalis ut veritalesuper hoc diligeotiua inquisila,
apostolira scripta prscipiendo
petitioni
illain

nobis studeant lideliter intimare.
Laterani, etc, ut in alia per tolum.
est xpsis

Datum

Scriplum

super hoc

rn

cumdcm

/ere

mo-

dum

usijue in finem.

Quod

si

oon omnes,

elc.

Datum

bus

est rclatum,

monilionibus illorum inductus,

ut in alia pcr lotum.

consideratis redditibusejusdem Ecclesiajac facultatibus universis,medietatem

earum canoniciscontu-

217
XVII.
PR.ECEPTORI ET FRATRIBUS

PONTIFICATUS ANNO

XIII

CIIRISTl 1209.

218

A
SANCTI SAM-

HOSPITALIS

uno patre desceaderimus universi,et quod non sit personarum accepiio apud Ueum, sed ei de omni
geute qui tiniet

SONIS CONSTANTINOPOLITANl.
Confirnuii dona facla ab imperatore.

Deum

et

operaturjustitiam estactibi

ceptus, in di.spensando lalenta

credita non per-

(Laterani, xvni Kal. Apriis.)

sonas sed nieiita potius attenderet personarum.

Annuere oonsuevit sedes apostolica
honestis

piis votis, et

Verum

quia,

sicut cbarissimus in

Christo filius

petentium precibus favorem beuevolum impertiri. Eapropler, dilecti in Domino (ilii, vestris
justis postulationibus grato concurrentes assensu,

noster imperator Coustantinopolitanus(U) illuslris

sua nobis insinuatione monstravit, boc minus attente considerans

quam

deceret, prout caro et sun-

castellum quod Garelis vulgariter appellatum vobis

cum

pertineniiis suis charissiiuus

m

Christo

filius

guis revelavit tibi,solos Venetos (15) vel sub.jacentes eisdem in ecclesia tua promoves, Francos et alios

noster IlenricusConstantinopolitanusimperatorpia
liberalitate donavit, douios

quoque, casalia, terras,

omnia juste ac domui vestrae auctoritate apostolica conlirmamus et pnesentis scripti patrocinio communimus. Nulli er;;o omnino
pacifice possidetis, vobis et per vos

vineas et pos essiones alias,sicutea

probos viros alterius nationis quam tuae promovere contemnens, volentes ut ab hujusmodi revo:eris ubusu, per quem divinam et nostram incurrere
posses offensam, fraternitatem tuaui
r.

monemus

at-

hominum
Dalum
nostri

liceat

nis iniringere vel ei, etc, usque

banc pa-;inam nostree confirmatioincursurum.

Laterani,
tertio

xvm

Kai. Aprihs,

pontificatus

hortamur, per apostolica tibi scripta mandantcs qualenus de personis idoneis et honestis undecun>|ue acceptis ecclesiam tuam taliter ordinare procuresquod in ordinatione ipsarum magis merila quam personas attendere videaris. Spetentius
et

anno

decimo.

cialiter

autem

ipsius precibus imperatoris indi

cti,

XVIII PATR.IARCH.E CONSTANTINOPOLITANO (12). De ordinandis clericis ex omni natione.
(Laterani, Idibus Martii.)
(l3jSi tuafraternitasconsideraretattente
(12) Patriarc.hg Con.stantinop.

pro dileclis
et

liliis

H. presbytero, Jacobo subdiacono,
tibi

Petro de Christo.apostolicas preces

duximus

destinandas, niomentes attentius et hortantes quatenus eis ob reverentiam (16) apostolicas sedis et

quod ab

nostram
(13)

in ecclesia tua conferas benelicium preelib.

qui
tertii

praeerat

EcclesiEe

Manroceno Veneto, Constantmopolitanae anno

Vide

xn, epist. 105, et Gesta Innoc.

III,

cap. 99.

Donnni 1211, pontificatus domini Innocentii papae hnperator Constantinopolitanus. Henricus (14) xm, qui rescripsit banc epistolam, et Graefrater Balduini comiti9 Flandriaa prim: ex Lntinis, cos diebus suis in obedirntiam ^edis anoi-tolica? re(sed melius ex Gallis) Bysantio dominati, Nicetas vertentes fovere voluit, c. Liret, De baptismo et c. 4 p Chnniates Annal. lib. ull. Ka e .c fkcatXia x.P' 0£al xov concilii Lateranensis Ideo vidpmus ConstantinopoEppr^v, o; r,v auToy.aai-priTo;; BaXoouivou tou Trptoto:; ex litanum patriarcham dicto audientem in eodem calAatlviov. Tf,; KovTtavtivouxatapjjavTO;;. Paulns Lanculum lerre.qui praeerat Innocentius noster, quippe gius in Chronico Citizensi anno Domini 1200, quo Colonia tvvzSziat; u.r;TpoTcoXi ex Sozomeno lib. m, deluncto in carcpris custodia, imperium novae Romas uactus est Henricus fraier a Martino Polono c. 7, scibcet nova Roma seniori cedere debuitapte ad novellam 131, c. 2 Alcinoe, a Genebrardo S. Pauii comes dictus. Hincsynodi Nic;enae primai dpcreto frelus Julius (15) Solos Venelos. Quoniam ipsemet patnarcha papa primnsinOrientispartibusillibatumspintuale Venetus. Decretum siquidem fuerat, ut si Gallus imp^rium retlnet. Si quidem ad sedem apostolicam imperio potiretur, Venetus Ecclesiae ConstantinopoAthanasius Alexandriasepiscopusappellavit. Socralitanae primatum obtineret, quod evenit ex mart. tes.lib. i, c. 2 Sozonem, ibidem, et Damasus papa Polono et Niceta ibidem et Platina in lnnoc. III. primus Nectario patriarchae Constantinopolitano Caeterum ad interpretationem hu.jus epistolsa vide c. prsfuit. Deinde. annuentibus eriscopis, Ephesini Scriptum. c. Ad Decorem De institution., nec obstat concilii legati a Coelestino, eumdem totius Ecclesiae Ecclesiis c. De episc. et cleri, et c. Bonse § 1. in curam babere, Patresque ayioTaTov naTEpa dixenmt nec caeteri versic. intelleximus de poslul. praelatoapud Evagrium lib. i, c. 4,codemque elogio donarum, ex quihus clerici unius provinciae, clericis altur Leo papa primus a Lucentio apostolicaesedisleterius pra>polent ?ed ratio decidendi exstatin eogato nemine prorsus discrepante in Chalcedonensi dem contextu ex quo desumptus § 4. Ordinationis
; ;
.

;

;

concilio, Patresque provinciae proconsularis in codice canonum E",clesiae Africnnos cap. 56, vocant Anastasium papam primum irpoaxuvr^Tov ayiov tfj; aTtoffToXr,xr;? Ka8£Spa; 'ETtiaxoTtov. Secundum quae eleganter Justinianus imperator ejusdem novellae contpxtu decrevit, xati tou; ExxXrjaiarf.xtov xavovtov 6'pou:;, t6v aY'.OTatov xT^ irpE!iout£pai 'PtuaTji HaiT7ta; itptoTov sTvai xa>v UpEiov, Quem secuti Theodosiuset Valentinianus novella de episcop. ordinat., et Carolus Calvus imperatnr rex Christianissimus Joanni universali papae VIII rescribit apud Hincmarum ep. 9. c 3. Recte itaque Innocentius S. R E. antiquae dignitatis assertor, patriarchse votum animi suggerit, ut omnia ordine servato in Ecclesia Constantinopolitana ex aequo et bono procedant, quae alias fuerat inobediens et rebellis c. Inter, De majorit. et obedientia.

'

Blesensibus sancila fuit, Jo, Fcrrautus pri.vil. 9 Liliorum alieniftena non potest in rpgnobeneficiari,sine regis permissione. quaedpsumpta sunt ex prcemio Pragmalicae Sanclionis § 4, in verbo exterorum ; ideo cornitatus Btirgunregia?, quae in comitiis
;

Novemb. 1599. Beneficioadministrationi, quorum titulo in ducatu gaudent, superesse non possunt, donec a rege tanti bedi.*>

incolae ex S. C. 17.

rum

gratiam meruerint, ejusdemque rescriptum senatus Divionensis annctarit pari ratione cautionem judieatum solvi prBstare tenentur, priusquam in judicio experianlur, licet inter utramque provinciam fraternitatis. (quam vulgo eutralitem vocamus) fcedus S. C. (certo annorum decursu peranelicii
;

cto) feriatur, ut faciliori

viaomnia mutuoperaganfilia ;I,

tur.
(16) Obreverentiam, qua? debetur matri a congruentius c. De pat. potest.

219

INNOCBNTII

III

PP.

REGBSTORUM
A.

LIB. XIII.

220
XXT.

bendale; preces nostras taliterimpleturus quod devotionem tuam inde possimus meritocommendare.

ABBATl DE SICHEM HALBELSTATENSIS DIOECESIS ET MiJOM

Datum Laterani.ldibus
anno
tertio

Martii.pontificatus nostri

DECANO HALBELSTATENSI.
Committilur eU postulatio marchionn Brandeburg.

decimo.

XIX.

(Dalum Laterani, vn
P.

Kal. April.)

DECANO DE BLAKERNA, ET MAG1STR19
NOPOLITANIS.

DE M0NTIMAC0

CANTORl ET G. CAN0NIC0 SANCTI PAULI CONSTANTI-

Super eodem.

Ex par'e dilecti filii nobilis viri MarcbionisBrandeburgensis nostris est auribus intimatum quod cum non niodica terrae pars ad marchiam suam pertinens per suos et Iratris ac patris aviquesuilabores de inanibus eruta
inculla,

(Datum,

ut

in

aliu.)

pagaDorum

stenlis jaccat et

Si venerabilis frater noster Costantinopolilanus

ipsam ad cultum redigere ac de colonis

patriarcha consideraret attente quod ab uno patre

fidelibus disposuit stabilire.

Unde nobis humiliter

descenderimus universi et quod non sit personarum acceptio apud Deum, sed e.,etc.,wi eumdem feremodum ut in alia, usque in ecclesia sua conlerat beneficium praebendale. Ideoque discretioni vestraa per apostolica scripta mandamus quatenus eum ad id

supplicavit ut

cum

pro ampliatior.e divini cultus
desideret in lerra ipsa
ei

conventualem

eoelesiam

construere, licentiam super boc

concedere di-

B gnaremur.etipsam
dictionis

abonini onere pontificalis jurisin

exemptam

jus

ei

proprieiateuj sedis

monere diligentius et etficaciter indacere procuduo vestrum, etc. retis. Quod si uon omnes Datum, ut in alia per tolum.
.
. .

apostolicae retinere, ita profeclo

decimarum pjusdem

terrae ari

quod duae partcs marchionpm ipsura et

XX.
JOANNI TCRONENSI ARCHIEPISCOP0.

quam ipsi debent propriis sumptibus reparare, necnon etiam pro stipcndiis mililum devolvantur, sine quibus terra
haeredes ipsius pro ecclesiae fabrica,

Con/irmatur coirpositio facla inler archiepiscopum Turon. et abbatcm Cormaria.

memorata non possel contra Sclavorum irapetum gubernari fidem caiholicam impngnantium velecclesiasticam unitatem, aut terram ipsam occupare

(Datum
pr.^edecessorem

Laterani,

iv Kal. Martii.)

volentium, pro eo quod patres eorum,
pagani, per

cum

essent

Mota jampridem

quaestione inter bonae
et canonicos

memoriac

eumdem marchionem

vel progenitores

tuum

Beati Martini

ipsiusabea luerunt potenter

ejecti. tertia

vero pars

Turonensis et Rogeriura abbatem Cormariatensem supersubjectioneacobedientiaquam idem praedecessortuusa praedicto abbate sibi conquerebatur injuste subtractam, partes ad felicis memoriae Alexandri papae praedecessoris nos^ris praesentiam accesserunt. Qui cum nnn posset causoe debitum

integra persolvatur ecclesiap conslruendae,

quam

fj

finem imponere, eam bona: memoriae Trecensi et Claromontensi episcopis terminandam commisit. Cum autem coram Claromontensi de assensu Trecensis episcopi partes propter hoc conslitutae luissent,

idem marchio competenter dotabit, ut in ea duodecim canonici commode possint cum suo praepcsito deservire,qui pro tempore canonice debcat praesentari per eum ac successores ipsius, et per solum Romanum pontificem aut ejus mandato per alium confirmari, ac denique confirmatus gerat administrationem temporalium.qnae poteruntadministrari per ipsum in ecclesiis construendis in terra praedicla
;

aliavero spiritualia, quae olficium episcopale
et

eodem Claromontensi

et viris

aliis

honestis

requirunt, idem praepositus exigat

obtineat a

et discretis qui sibi assidebant

mediantibus inter praedictum praedecessorem tuum et Sulpicium successorem praedicii abbatis el decanum et canonicos Sancti Martini de libero et spontaneo assensu parlium amicabilis lacta est compositioet in aulhenlico
scripto

quorunque malueril episcopo

aposiolicae sedis gra-

tiam obtinente. In recompensalione autem decimarum illarum, quae, sicut superius est exprpasum,
ad praelalum marchionem
el haeredes

ipsius pro

ecclesiae fabrica et stipendiis mtlitaribus

devolun-

redacta, sicut ex

eodem

scripto manifeste

tur,dp?ingulisquin'|uaginta mansis

unam marcam

comparet.Nos autem quaestionem sopitam nolentes n puri argenti nobis et successoribus nostris facient idem marchio et successores ejus annuatim exsolvi. indebite suscitari, qui tenemur litibus fincm impoLicet igitur petilionem suain providerimus admitnere, ad exemplar proedicti pr;edecessoris nostri tendam, volenles tamen absque gravi alicno proejucompositionem ipsam, sicut de assensu partium in dicio pium ejus propositum promovcre, cum et hoc praesentiapraedictiClaromontcnsisprovide lactaest,
et hinc inde et in scripto

sponlc recepta
et

et

hactenus observata,
auctorilate apo-

dilectus filius procurator venerabilis fratris nostri

authentico ipsius episcopi continetur,

Brandebnrgensis episcopi acceptaverit
stolica

in

nostra

ratam habemus

Ormam eamque

pra?sentia constitutus, discrctioni vestrae per npo8cripla praecipiendo

stolica confirmantes,

pra>sentis scripti patrocinio

mandamus quatcnus
si

communiinus, statuentes quod nulli oinnino hominum liceat hanc paginam nostrae confirmationis infringere vel
ei,

inquisita dillgenter ct cognita veritale,

t.*rram

illam esse constilerit solitariam aut deserlam,

ma-

etc, usque incuraurum.

ximequodnonsit

in

memoria hominum

illam luisse

Datum
Btri

Laterani, iv Kal. Marlii, pontificatus notertio decitno.

per christicolas habitalam.sed pnganos huhitatorcs
inde luissc dcpulsos in

anno

mcmoriahominum

tcncatur,

221
recipiaiis appellatione

PONTIFICATUS ANNO
rcmota fundum
in

XIII,

CHRISTI

1209.

222
factam auctoritate apostolica
patrocinio
liceat

ju9 et

A

pietati prorida vobis

proprietatem llomanae Ecclesi;e vice nostra, in quo hujusmodi ecclesia construatur, ac super solemni
concessione publico instrumento confecto, et ad opus ejus dotibus competentibusassignatis.tribuaiis auctoritate nostra suffulti liberam facultatem
ejus

conlirmamus

et praesentis scripti

comhanc

munimus.
paginam rum.

Nulli ergo

omnino hominum

nostrae conlirmationis,etc,u.s<7ue incursu-

Datum
nostri

Laterani,
tertio

xi

Kal.

Aprilis,

pontificatus

proefatam ecclesiam construendi ab omni prorsus

anno

decimo.

onere jurisdictionis episcopalis exemptam.et injus et proprietatem apostolicwsedis perpetuo remansuram,ita quod in recompensationem

XXIV.
PATRACENSI ARCHIFPISCOPO.ET EPISCOPO MOTONENSI,ET

duarum

par-

lium decimarum quae causapraescriptaenecessitatis dimittentur marchioni jam dicto, praelibati census concessionem recipere procuretis, ut de ipso per

CORONENSI ELECTO.
Scribitur adversus

quosdam prxsumptores.
in alia.)

(Datum, ut

nostram providentiamdisponetursicut fueritdisponendum.Quod si non ambo his exsequendis volueritis vel

Ad audientiam nostram B quod quidam
ipso et
clerici,

nobili viro

Gaufrido de

Villa-Arduini principe Achaiae significante pervenit
milites, et
alii

valueritisiDteresse,altervestrum ea nihiloKaI.April.,pontificalusnostri

ad

partes

minusexsequatur.

Achaiie accedentes, receptis in feudum terris ab
aliis, homines suos ad redemptionem indebitam cogere non forn_idant;sicque maxima pecuniae quantilate collecta recedunt.deserentes terram

Datum Laterani,vn
anno
tertio

decimo.

XXII.
MISSINO FUNDATORI ET FRATRIBUS LEPROSORUM DE
MISSINO.

Recipiuntur sub proteciione sedis apostolicae.

penitus desolatam. Praeterea quidam ex Latinis ibidem morantibus, ut alios Latinos impugnent, Graecis temere adharere praesumunt. Quocirca discretioni vestrae per apostolica scripta

(Daium,
Solel
siis

ut in alia.)

mandamus

petentium

annuere sedes apostolica piis votiset honeprecibus favorem benevolum imEapropter, dilecti
:

quatenus praesumptores hujusmodi, ut asua praesuinptionedesistanl,monereac inducere procuretis,
eos ad hoc,
si

perliri.

in

Domino

necesse fuerit, per censuram
cogentes.

ecclesi

filii,

vestris

juslisprecibus inclinati,domum hospitalis de Missi-

siasticam appellatione remota

Quod

no ad
Petri

exe.mpla.rl'elic s recordationisCcelestini papae
et

predecessoris nostri in jus

proprietatem beati

non omnes... duo vestrum, etc. Datum, ul in alia per totum.

bonis quae in praasentiarum ra- Q XXV. tionabiliter possidet, aut in futurum justis modis THESAURARIO THEBANO, ET R. ATHENIENSI ET

cum omnibus
Domino

T.

THE-

sub bcati Petri et nostra pmteciione suscipimus. Specialiterautem terras.domos, silvas et quidquid in Faventino, Fopraestante
poterit adipisc.i,

BANO CANONICIS.
De archidiaconalu Andrevillensi.

idem hospitale habere dignoscitur, sicut eaomniajuste ac pacifice possidet, vobis et per vos eidem hospitali auctoriroliviensi,et Imolensi episcopatibus

(Datum Laterani,

ix

Kal.

Apr.)

Preces dilecti filii nobilis viri Gaufridi principis Achaiaerecepimus supplicantis ut archidiaconatum

tate apostolica

confirniamus et

praesentis

scripti

vacantem in Andrevillensi ecclesiadilecto
gistro Juanni capellanosuo.viro scientia et

filio

patrocinio

communimus.Ad incidium autem hujus
denarios

mamoribus

perceptae a sede aposiolica liberlatis sex
obtulisti tu,

fili Missine, prsfaio praedecessori nostroejusquesuccessoribusannualiterpersolvendos,

commendabili, et in ejus obsequio pericula roulta passo, concedere dignaremur, maxime cum ipse illum concedere dubitaverit,quanquam predecessor

quos

pielatis intuitu

nos miserionrditerrelaxamus.

suuseum
r\

contulissedicatur,etdilectus
tituli

filius

noster

Decernimus ergo ut nulli omnino hominumliceat hanc pagmam nostrae prolectionis et confirmationis infringere vel ei, etc, usque incursum. Datum, ut in atia /jer tutum.
XXIII.
ELECTO ET CAPITULO CORONENSI.

Benedictus

Sanctae Susanna? presbyter cardi-

nalis.legationis olficio fungensibi.collationem ejus

postmodum approbasset.Quocircadiscretioni
archidiaconatum vacare
quolibet
debita
illicito

vestrae

per apostolicascriptamandamusquod sipraedictum
constiterit,

amoto ab eo

detentore,sublato,cujuslibet appel-

lationis obstaculo^prasfaio

magistrocura integritale
et faciatis

Conftrmal

remissionem
xi

cruslicx.
April.)

conferatis

eumdem,

eum

ipsius
si

(Datum

Laterani,

Kal.

pacifica possessione gaudere, contradictores,
fuerint, per

qui

Justis petentium desideriis

dignum

est nos faci-

lem praebere consensum, et vota qu* a rationis tramite non discordant effectu prosequente complere Eapropler, dilecti in Dorcino filii, vestris precibus inclinati, remissionem crusticae a nobili
viro Gaufrido de
Villa

censuram ecclesiasticam appellatione postposita compesceates. Testes autem qui fuerint nominati, etc. Quod si non omnes, etc, duo vestrum,
alia.

etc.

Datum

Laterani,

tx

Kal. Aprilis,

etc, ut

in

Arduini

principe Achaiae

223

INNOCENTII
XXVI.

III

PP.

RBOESTORUM
A
siastic.i

LIB. XIII.
si

224

compescenles. Quod
Laterani,

non omnes... duo
anno
lertio

INIVERSIS LATINIS EPISCOPIS 1N ACHAIA CONSTITUTIS.
Ut conlenti smt suis terminis. (Datum Lalerani, vn Kal April.) Quanto novella planlatio Latinorum, quam ad partes Acbaiae transtulil manus Dei, minus Qrmas

vestrura, eic.

Datum
decimo.

vm

Kal.

Aprilis,

XXIX.
ODDONI PATRACENSI, ET TtRRICO ET W. DE MIRABELLO CANONICIS THEBIMS.

habere videtur ex recenti mulatione radices. tanto nobis est magis sollicite praecavendurn ne inter vos
dissensionisscrupulus oriaiur,

perquem

plantatio-

nishujusmodi novusstatusvaleat impediri.Nolenles igitur quod exorta; super episcopatum vestrorum
finibus,siculaccepimus,qua?stionesvestrumvaleant impedire profectum, praesentium vobis auctoritate mandamus quod in episcopalibus vestris illis contenti terminis

De consecratione episcofii Amiclensis. (Uatum Laterani, etc.) Dilecti fllii canonici Amiclenscs gravcm nobis exposuere querelam quod venerabilis frater noster archiepiscopus Patracensis Gilibertum (17) quoodam abbatem de Flaviniaco propler suos enormes
excessus apud sedem apostolicam

condemnatum

in

existatis

quos Graeco praedecessores
Kalend. Aprilis, annoter-

vestros constiterit babuisse.

episcopum Amiclensem.Imberto ejusdem loci electo d vivente, post inhibitionem canonicorum ipsorum
illicite

Datum
tio

Laterani,

vm

cunsecrare praesumpsit.Quocirca discretioni

decimo.

vestrae per apostolica scripta

nuindamus quatenus

XXVII.
PR^LATIS ECCLESIARUM
IN

ACHAIA CONSTITUTIS.

inquisita et cognita super hoc diligentius veritate, quod canonicum fuorit appellatione postposita statu.itis.facientes

Ne qui excommumcetur ex tevi causa. (batum Laterani, x Kal. April.)

firmiter observari.

quod decreveritisauctoritate nostra Quod si non omnes... duo ve-

Gravem nobis dilecti filii clerici Achaiae querimoniam destinarunt quod quidam vestrum pro qualibet
levi c.iusa,juris

strum,

etc.

Datum

Laterani, etc, ul in alia.

ordine praetermisso,sententiam

XXX.
EISDEM.

excommunicationis in ipsossaepius.jaculari praesumunt.et quidam etiam nullum in eosjurisdictionem habentes, de facto, cum de jure non possint, gravare ipsos modo simili non verenlur. Ne igitur nimium deferendo praelaiis, subjecios opprimere

Super eodem. (Datum Laterani, ix Kal.
Dilecti
filii

April.)

canonici Amiclenses

gravem nobis
de

exposuere querelam quod G.

quondam abbas

videamur. discretioni vestrae per apostolica scripta p pi ;lv iniaco, qui apud sedem apostolicam propter mandamus quatenus in clencos ipsos de caelero suos enormes excessus sentenlialiter condemnari nullus vestrum absque manifesta et rationabili meruit ct deponi, post inhibilionem ipsorum in causa sententiam praecipitare praesumat. Qui vero episcopum Amiclensrm.Imberto ejusdem loci electo in eos jurisdictionem non habent, ab hujusmodi vivente, se fecit per venerabilem fratrem nostrura eorum injuria omnino desistant,itaquod eos justam Patracensem arihicpisropum minus canonice connobis ulterius querimoniam non oporteal replicare. seTari.Quia igitur nobis non constitit de praemis-

Ahoquin pro

cerlo sciatis

quod

si

fuerit iterataquerela,olGcii nostri

nobis super hoc debitum conque-

sis, discretioni

damus quatcnus

vestrs per aposlolicascripta manpartibus convocatis,et auditis hinc

rentibus reddemus.

Datum
cimo.

Laterani,

x Kal.

Aprilis,

anno

tertio de-

inde propositis.quod canonicurn luerit appellatione postposita statuatis.facientesquod decreverilis per

XXVIII.
THESAURARIO, ET TERRIC0ETW. UE MIRABELLO CANONICIS THEBiNIS.

censuram ecclesiaslicam firmiter observari. Quod si non omnes... duo vestrum, etc.

Datum
nostri

Lateraoi,
tertio

ix

Kal.

Aprilis,

pontificatus

anno

decimo.

Confirmalur slalulum de mstilutione personaluum.

XXXI.
ANTIPOLITANO EPISCOPO. concordiu inita inier ipsum Confirmatur
et

Datum
Dilecti
lilii

Laterani, vin Kal. April.)

canonici Morthonienses nobis humili-

abbatem

ter supplicarunt ut

ordinationem

quam

provide su-

Ltrmcnsem.

ntililate fecerunt

per instilutionem pereonatuum pro ecelesiaa suae apostobcu di^naremur munimine
robornre.Quocircadiscretioni veslrae per apostolica
scripta

(Datum Laterani,

Kal. Apr.)

His nos oonvenil robur apostolicam

spccialius

impertiri quae aliquando in contenlionem dcducta,

mandamus quatenus

inquisita

el

cojrnita
ulili-

no-tra iaterveoiente aui tnritaleamicabiliconcurdia

vcritale.ordinationem ipsam,sicut provide ad

sopiuntur.

Sane Bum

inter te ac

dilectum

Qlium

tatem eju?dem ecclesiae Ncta fuerit, auctoritate aposlolica faciatis (irmitatem debitam obtincre
contradictores appcllatione remota censura eccle(17) Vide lib.
i,

ahbalem Lirincnscm supor eccll '^ia Sancii Ilunorati de Grassa et quibusdam aliis fuisset apud sederu apostolicam aliquandiu liiigatum, demum de tui et

epist. 188, et lib. x, epist. 90.

225

PONTIFICATUS ANNO

XIII,

CHRISTI

1209.

226

ipsius abbutis assensu, nobis mediantibus, hujus- A. nimus, statuentes ut nulli omnino hominum liceat hanc paginam noslrae confinnationis infringerevel modi compositio intervenit, ut abbati et monachis

Lirinensibus hceat

in ecclesiu

memorata

celebrare
;

ei,

etc, usque incursurum.

divina et exercere caetera ecclesiastica sacramenta
ita videlicet ut circuitiones

Datum
anno

l.aterani, Kal. Aprilis, pontificatus nostri

cum aqua

benedicta,

tertio

decimo.

processiones, et etiam litanias non faciant absque

XXXII.
ABBATI ET MONACHIS LIR INENSIBUS. Super eoilem.

Antipohtani

episcopi

licentia vel assensu, nec in

desponsaiionevirginum vel purificatione parientium missas cantent vel orationes seu benedictiones exsolvant, nec aliquem etiam, nisi forsan in casu
necessilatis,

(Datum Laterani,

ut in alia).

His non convenit, etc, utin alia, usque sopiuntur.

recipiant

ad

baptismum, campanas
;

quoqueaddivinaollicia celebrandanonpriuspulsent

quam
clerici

in ecclesia paroeliiali pulsentur

dummodo

ejusdem ecclesiae horas Dei laudibus depuiatas non negligant vel excedant, eisdem abbuti et monachis pulsandi ad matutinas et completorium

x>

omnimoda

libertate servata

;

praeterea dicta Sancti
;

Honorati ecclesia liberam habeat sepulturam sed eorum quae in aliquorum ultima voluntate obtentu
sepulturae
ipsi

Sane cum inter te, fili abbas, et venerabilpm fratrem nostrum Antipolilanum episcopum super ecclcsia Sancti Honorati de Grassa, etc, uxque litigatum, dcmum de tui et episcopi ipsius assensu nobis mediantibus hujusmodi compositio intervenit, ut vobis liceat in ecclesia memorata, etc, usque processiones et etiam litanias non faciatis absqueAntipolitani episcopi, etc, usque missas cantare vel
orationes seu benedictionesexsolvereattentetis, nec

obvenerint, praelerquam de lectis

etiam, etc, ut
pulsetis

in alia,

usque celebranda, non

prius

ligneis, tertiam

partem ecclesia illa percipiat aqua mortuorum corpora sunt assumpta; sed si aliquid ecclesi* parochiali legetur ab eo qui apud memoratam ecclesiamSancti Honorati elegerit sepulturam,
et id excesserit tertiam eorum quae ipsi ecclesiae in pltima voluntate legantur, ecclesia parochialis integraliterid obtineat quod ei dignoscitur esse reli-

quam

in ecclesia

memorata, etc, usque ex;

cedant, vobis

pulsandi ad Matulinas, etc, usque
in

quod

defuerit tertiae per vos fideliter suppleatur

praecipuis etiam, etc, usque devcilvatur.Capellanus

vero vester obedientiam Antipolitano episcopo faciet,

etc, usque in finem.
Laterani, etc, ut in alia per totum.

Datum

ctum

;

si

vero minus tertia legetur eidem, quod de-

xxxnr.
MARIjE QUONDAM CONSHNTINOPOLITAN^

fuerlt tertiae

per
in

abbatem
praecipuis

et

monachos

fideliter

IMPERATRICI

suppleatur

;

etiam

solemnitatibus,
'J

videlicet nativitate

Domini,

festo Sancii Stepbani,

ILLUSTRI (18). Confirmat donationem propter nuptias.

E(>iphania, Puriticatione, Parasceve, Resurrectione

(Datum Laterani,

iii

Kal. Apr.)

Dominica.et die lunae sequenti, Ascensione, Pentecoste, Assumptione beatae Mariae virginis, Omnium

Justis petentium desideriis

dignum

est nos faci-

Sanctorum

feslo, etdie sequenti, lertia

oblationum

lem praebere consensum, et vota quaearationis tramite non discordant effeetu prosequente complere.
Eapropter, charissima in Christo
tiones
cio (19)
filia,

pars ad Antipolitanum episcopum devolvalur; capellanus vero eorumdem abbatis et monachorum

tuis

justis

postulationibus grato concurrentes assensu, dona-

obedientiam Antipolitano episcopo faciet.ac excommunicatos el interdictos ab eo non recipiet ad divina; sed cum generale illius terrae fuent interdictum.liceat ei voce suppressa, exclusisexcommunicatis et interdictis, divina oflicia celebrare.Ut igiLur
in

propter

nuplias a clarae memoriae Bonifain

marchione Montisferrati
factas

Romaniae impe-

no

(20) tibi legitime

auctoritate apostolica

perpetuum compositio suprascripta.de utriusque mediantibus facta.inviolabiliter observetur, nos eamdein auctoritate upostoliea confirmamusetpraesentis scripti patrociniocommupartis assensu nobis
([8)

conlirmamus et praesentia scripti patrocinio comrnunimus. Decernimus ergo ut nulli omnino hominum liceat hanc paginam nostrae conlirmationis infringere vel
ei,

etc, usque incursurum.

Datum
nostri

l.aterani, in Kaleod- Aprilis, pontificatus
tertio

anno

decimo.

ibid.in principio quondam Constautinop. quoniam Constantinopolitano Isaacio Angelo imperatori nupta fuerat ex eodem Niceta. (19) Butiifacio, qui una cum sociis Constantinop. ccepit deditioue, et Tbessalonices regnum adeptus

meminit Nicetas D Leo Isauricus subscripserat) unacum filio mortem oppetiit, deinde anno 754, Pipinus rex Christianissiinus Astulp.um regem Lombardorum tribulo Romaniam et Romandiolam prementem e.jusdem ditione abdicavit. et Stephano summo pontifici donavit apud Krantziura Ex quibus patet Cujaciumconest, apud Nieephorum Gregor. Hist. Kom., I. i,c. 3. terraneum nostrum an lib. iv feudorum, c 36, et auciorem Provincalis Romani male. Romandiohm (20) Romanx imperio, inquo'Pao£wTj n^xpo-oXi?. Xafitv£o< noXit ky/jx':* apud Zozimuiu lib. v, quae exarcbatum Kavennae appellasse distircta siquisibi principatum ascripsit apud Anastasium in dorndem corpora, sed utrumi]ue in Piceni provincia,una no, aeuiulationis vitio intercepta et Piceni caput cum donatione comilissae Mclchtililis. quae omnia Marix Pannonitf,
cujus
:

provinciae in veteri insciiptione appellatur, passimque exarchaius Kavennae, cui primum praefecit Justinus Junior Longinum anno Domini 569,Dec.i, lib. vin quae digaitas in Italia viguit usque ad annum 7^6, quo Paulus in praelio Eixwvou.a£ia<; (cui
:

rum Ravenna. tutoque
ficis

exarchatu Romani ponti-

nnmine nuncupantur. licct priscis teinporibus Romaniadiversosensu usurpata lueritaddistinctionem barbariae ex Casaubono ad Lampridium in
Alexandro Severo.

227

INNOCKNTII
XXXIV.
EIDEM.

III

PP.

RKGKSTORDM

LIB. XIII.

228

A
HERACLIENSI
ul in alia.)

XXXVII.
ABCHIEPISCOPO, ET CARDICENSI ET FERMnPlLENSI EPISCOPIS.
sedit r.postotic&.

Confirmat donationem /acltm ab imperalore.

(Datnm Laterani,
Justis

Maria imper. suscipiiur sub protectione

petentium desideriis, etc, ut in alia per totum usque concurrentes assensu, Vi9senam,L)imitriatam, Arcontocoru, duo Almurus tibi ct (iliis tuis a cbarissimo in Chrislo lilio Henrico Constantinopolitano imperatore
et quiete, auctoritate
illustri,

(Datum,

ut in alia.)

Cum

ex injuDcto nobis apostolalus officio genera-

prout in ejus autbeu-

liter omnibus, et specialiter viduis et pupillis, eircus in iustitia debilores, cbarissimam in Christo

tico continetur, concessas, sicut eas jusle possides

filiam

apostolica

conlirmamus

et

praesentis scripti patrocinio

communimus

Decerni-

Mariam quondam Constantinopolitanam imperatrircm illustrem.rcgni Thessalonicensisprocuratricem, ac (ilios suos una cum regno praefato sub

musergo...hancpaginamnostraeconlirmationis,etc.
usque incursurum.

beati Petri et nostra protectione suscepimus.Quibus
volentes,

quantum ad

olficium

nostrum

pertinet

Dalum

Laterani, etc. ut in alia per tolum.

XXXV.
DEMiNVELI INTERPRETI M. QOONDAM CONSTANTINOPOLITANI IMPERATORIS ILLUSTRIS.
Confirmatur
ei

g

paterna sollicitudine providere, ne dictam imperatricem oporteat pro querelis singulis ad sedem aposlolicam laborare, fraternitati vestre per apostolica
scripta praecipiendo
fueritisrequisiti

mandamusquatenus cum abea

superhisquaccannnicam censuram

donatio /acta ab imperatore.

(Datum Laterani, n Kal. Apr.)
annuere sedes apostolica piis votis, el honepetentium precibus lavorein benevolum impertiri. Eapropler, dilecte in Domino (ili, tuis justis postulationibus grato concurrentes assensu domos apud Stagonicariam.lrium barcarum et domus propriae libertatem, quas tibi charissimus in Christo
Solet
stis
filius

exposcunt, malefactores ipsiusac liliorum ejus, ut eis ablata restituant, etde damnis et injuriis irrogatis satisfaciant competenter, vel in aliquos

com-

promittantquiappellationeremotajustitiamediante procedant, per censuram ecclesiasticam sublato
apppllationis diHugio compcllatis. Nullis litteris veritali et justitias

prsejudicantibus a sede apostolica
si

impetralis.

Quod

non omnes... duo vestrum,
per tntum.

etc.

noster lienricus imperutor Constantinopolitaapostolica confirma-

Datum,

ul in alia

nus

illuslris imperiali liberalitateconcessit.sicuteas
libi

justepossides, auctoritate

XXXVIII.
EISDEH.

mus
Nulli
nis,

et praasentis scripti patrocinio

communimus.
confirmatio-

hanc paginam eic, usque incursurum.
ergo...

nosiraa

C

De eadem

re.

(Datum Laterani, n
tertio

Kal. Apr.)

Datura

Laterani,

11

Kalend. Aprilis, anno

decimo.

Cum, sicut charissima in Christo filia Maria quondam Constantinopolitana imperatnx illustris
nostris
triade,
lecit

XXXVI.
ABBATI ET C0NVENTUI ACAPNI.
Suscipitur suh protectione sedis apostolicse.

auribu9

intimari, per

casale

Age-

quod ad Thessalonicensem spectat ecclesiam,terram ipsius gravem suslineat lffisionem,fraternitati vestra; per aposlolica

(Datum Laterani,

iii

Kal. Apr.)

scripta

mandamus

Cum

anobispetitur quod justum estct honestum,
exi^it rationis utid
oflicii

tam vigor ajquuatis quam ordo
per sollicitudinem

quatenus cum prasfata? ecclesiae provisum fuerii in pastore, ipsum mnneatis prudenter et efficaciter
inducatisui iilud cumeasine dispendio jurissui sata};at permutare. Quod si nequiverit ad permulationein induci, vos
fidcliter intimetis
;

nostri ad

debitum perdu-

catur effectum. Eapropter, dilecti in

charissims

in

Christo

lili.-c

Mariae,

Domino quondam Confilii,

oegotii

circumstantias

nobis
in-

stantinopolitanaeimperalricisillustris.nuncdomina;

ut per relationem vestrHm

Thessalonicensis, p r ecibus inclinati, pcrsonas ve9traset monasterium ipsuminquodivinoestisobsequio mancipati, cum his quae in prajsentiarum rationabiliter possidetis, aut in

structi, plcnius et securius in ipso

procedere valeaetc.

D mus. Quod
Dalum

si

nou omnes... duo vestrum,

Laterani, n Kal. Aprilis, etc.

futurum justis modis

pra;8tante

Domino

WXIX.
EISDEM.

poleritis adipisci.sub beati Pelri

etnostra prolectionesuscipimus et prasentisscripti patrocinio communimus. Ad indicium autem hujus
a sede apostolica proteclinnis percepta; riecem

De

libertale nwnasterinruin regalium.
iv Kal.

hylur,

(Datum Laterani,

Apr.)

pcrpera

jrratis

oblata nobis nostrisqucsuccessoribus

annis singulis persolvetis.Nulli ergo omninohomi-

num...hanc paginam nostrae protectionis iDfringere vel ei, etc, usque incursurum.

Cumlibcra monasleria.qu.T imperialia nuncupanGrajcorum quoque dominio nulli essent archiepiscoporum vel episcoporum subjccla, praesenlium vobis auctoritate mandamus qualcnus inquisila et
cognita veritate.in monasleriis
illis

Datum
cimo.

Laterani,

111

Kal. Aprilis,

anno

tertio de-

regalibus regni

Thcssaloniccnsis, quae

Graicoruin

tempore archi-

229

PONTIFICATUS ANNO

XIII,

CHRISTI

1209.

230
XLII.

episcopis vel episcopis subjecta non erat, non per- A. mittatis archiepiscopos vel episcopos juris aliquid
iodebite usurpare,
facienles ab eis charissim» in

e

i

s D e

m

.

Ut

archiepiscopus

Cbristo

lilia:

MariaB

quondam

Constantinopolitanae

Larissenus desistat ab exaclionibus.

indebilis

imperatrici illustri.procuratrici regni praedicti, ho-

(Lateraoi,

n Kal.

Aprilis.)

noriticentiam debitam exhiberi, conlradictores appellatione remota censuraecclesiasticacompescentes.

Ad audientiam nostram
Vessinensi

noveritis pervenisse

quod

venerabilis frater noster archiepiscopus Larissenus
ac Damitriado episcopatibus et

Siquisautem archiepiscoporum aliquidjurisin

mona-

eissibi vindicare contenderit,

suam

per nos poterit

steriis Kellias indebitas

exactiones imponens, ipsis

justitiam obtinere.

Quod

si

non omnes... duo ve-

strum,

etc.

Datum

Luterani, iv Kal. April., etc.

in aliis injuriosus plurimum et molestus existit. Quocirca fraternitati veslrae per apostolica scripta mandamus quod archiepiscopum memoratum, ut

XL.
EISDEM.

debito et consuetojurecontentus,neultra idin praefatis episcopatibus vel monasteriis usurpare praeet moleslatione indebita penitus con']uiescens monitione praemissaper censuram ecclesiasticam sublato appellationis obsta:

sumat, ab eorum injuriis

De custodia monasteriorum Montis Sancti.

(Datum Laterani,

m

Kal. Ap.)

p

Cum

dilectus filius Benedictus tituli Sanctae Su-

culo sicut

justum

fuerit,

compescatis.

sannas presbyter cardinalis, tunc apostolicae sedis

Datum
cimo.

Laterani n Kal. Aprilis, anno tertio deXLIII.

legatus.Sebastiensi episcopo salvo mandato nostro

custodiam monasteriorum Montis sancti, quae ad sedem apostolicam immediate pertinere dicuntur duxerit committendam,et ipse Hla mullipliciter aggMvarit, easque committat enormitates, quae non
sunt dignae relatu,t'raternitati vestrae per apostolica
scripta

ABBATl SANCTI AMBROSII, ET ARCHIDIACONO MEDIOLANENSI.

Utrelaxent interdicium Pergamense.
(Laterani, Nonis Aprilis.)

praecipiendo

mandamus quatenus ipsum

a

Per litteras venerabilis

fratris nostri episcopi

et

custodiamonasteriorumipsorum penitusamoventes
ipsa monasteria
filiae

nostrae Mariae

cum consilio quondam
gerit,

charissimae in Christo

dilectorum filiorum capiiuli Pergamensis ad aures nostras pervenit quod cum civitas Pergamensis,
pro eo quod Pergamenses cives ecclesias et ecclesiaslicos viros indebitis exacti onibus aggravantes,

Constantinopolitanaa

imperatncis
ratione
filii

illustris, quae

Thessaloniciensis regni
persoDae
discretae

curam

alicui

P jugum

indebitae servitutis ipsis

imponere niteban-

auctoritate nostra usque ad

adventum

legati nostri

quein in imperium Romaniae auctore dominodesli-

nareproponimus,committatis.Quodsi non omnes... duo vestrum, etc.

libertatis, diu supposita fuerit ecclesiastico interdicto,propter divinorum subtractionem quidam indevotiores effecti,

turin derogationem

ecclesiasticae

Datum
cimo.

Laterani,

m

amplius duruerunt,etsectatores

haereticae pravitatis

Kal. ApriL,

anno

tertio

de-

XLI.
FERMOPILENSI ET CARDICENSI EPISCOPIS.

De

libertate cleri.
iv Kal.

(Datum Laterani,

Apr.)

Clerus Graecorum Thessalonicensis dicecesis,qui

proponunt. nuper nobilis virLambertinus potestas civitatis ejusdem satisfactionem super praemissis obtulerit misericordiam postulando, etsupradicti episcopus et capitulum satisfactionem hujusmodi rccipere noluerint absque nostra licentia speciali, praesentium vobis auctoritate mandamus quatenus

falsa sui erroris dogmataliberiori fronte

Cum

igitur

ad obedientiam sacrosanctae Romanae ecclesiae est
reversus,nobishumiliter supplicavitquatenusipsum

ad civitatem

ipsam

personaliter accedentes,

et

eosden? cives sollicitis exhortationibus inducentes

ea libertate

quam tempore Graecorum
Benedictus

habuerant,
Sanclae

ad concordiae unitatem, a supradicta potestate

ac

quamque

dilectus filius

tituli

'psiscivibusrecipiatissuperprasdictis satislactiooem

Susannae presbyter cardinalis.tuncapostolicaa sedis
legatus, ipsis concessit, faceremus gaudere, ac ab
ecclesiis

idoneam, prout videritis expedire, relaxantes postrnodumsententiam interdicti.el propter hoc excommunicatis absolutionis beneficium impendentes. Datum Laterani.Nonis Aprilis,pontificatus nostri

sustentationem congruam ministrari.Quo-

circa fraternitati vestrae per apostolica scripta prae-

cipiendo

mandamus quatenus

eos qui ad obedien-

anno

tertio

decimo.

hujusmodi libertale non permittatis a quoquam indebite molestari, et mole9tatores, si qui fucrint, per censuram ecclesiasticam sublato appell.itionis obstaculocompescentes, faciatis eisdem in vitae necessariis ab Ecclesiis juxta facultates ipsarum congrua proviapostolicae redierunt sup>>r
deri.

tiam sedis

XLIV.
EPISCOPO GALIPONENSI, ET SANCT.E SOPHI.B AC DE BLA-

KERNA DECJNIS CONSTANTIPOLITANIS. Pro clero Constanlinop. adcersus patriurcham. (Laterani, vm Idus Aprilis.)

Suam
rus

nobis

dilectifilii

Constantinopolitanus cle-

quorimoniam destinarunt,quod cum decimae ac

Datum

Laterani, iv Kal Aprilis, etc.

quintae decimae, quae inter ipsos dividi de jure de-

231

INNOCENTII

III

PP.

REGKSTORT'M
A.

LIB. XIII.

232

bcnt trienniojam clapso in grave ipsorum incommodum poaitaa fuerint iQ sequestro, medietateiu earum venerabili tratre nostro patriarchaConstantinopo!itano silii vindicare nolentecontra statutum
dilecti
tilii

temporecompetenti adeo constanter proposuit probatururn ut etiam solvere promisissctexpeneas, nisi

peripsum exceptio bujusmudi probatur. Quapropter venerabili fratri nosiro Cutalaunensi episcopo
ei

nostri

Petri tituli Saacti Marcelli prc-

conjudicibus suis

nostris

dcdimus

litteras

in

Bbyleri cardinalis, qui
tionis

tunc

in

partibus

illis

lega-

mandatis ut inquisita super prsemissis plenius
tate,
si

veriillius

fun^ensoltieioquurtam partem ipsarum.cum Danii ad dictum patriarcham pariter et ad clerum spectabant, eidem solvendam decrevit, hactenus dividi, prout decuit, nequivehis qua? in castro

preedictus procurator in

probatione

exceptionis defice.ret

quam

objecit, ipsi

eum

juxta

runt.Propler quod ex earum defectu

magnam seipsi

querunturnccessariorumpenuriamsustinere.Quanquamdilectus lilius magister B. procurator patriarcha? prsdicti negavent aliquod lactum luisse per eumdem legatum superdivUione hujusmodi constirnaxime cum quintadecima nondum esset tututu
;

promissiooem suam in expensis faclis post exceptionem o[ipositam condemnarent.Cumque demum elapso triennio infra quod procurator praedictus pcremptoriecitatusmultotiesajudicibu? memoratis suam noluit exceplionem probare, tu et prsefatus
F.

ilerum

in

nostra fuissetis pra?scntia consliluti,
filio

ac coraiu dilecto
r>

capellano nostro,

Ecclesiie deputata, nec ipse legationis offlcio fungc-

tuitu panpertatis

retur quando ad preces clericorum obtiuuil ut ineorum idem patriarcha mancret

Hyacintho subdiacono et vobis auditorem concessimus, ba?c et alia retulisses, dictus procuralor proposuil ex adverso quod quia procuraior esse desierat in hac causa, et ad prosequendain ipssm

quem

quarta decimarum parte cuntentus. Unde ipsi dedimus in mandatis ut si precescleri verilate niluntur, statuta decimarum et quintarum decimaruni
hujusmoili parte contentus.non impediat nec faciat impediri quniiiinus idcrn cleius assignatas a nie

alius

dc

voluntate

capiluli

ci

fuerat substitutus,

non

tenebatur

super hoc

ullerius

respondere,

maximeeum non
io

esset a judicibus ultimis ad no;

stram aiidienliain appellatus
processisseot.

qui

licet

nondum

in

morato legato exeisdem percipiant cum
debita porlionea. Quocirca
apostolica scripta

integritate

adhuc lamen eorum exspeclabatur processus. Adjecit insuper quodcum multos habuerit terminos, nullus
ei fuit

discrctioni vestr;p per
si

peremptorius
ut
in

mandamus quatenus

ipse

quod
id

assignatus, ex abundanti

permittens
esset

ipso

mandavimus neglexent adimpleie, vos eum ad

procederent negotio
jure,si tu

sublato appellationis obstaculo qua convenit districtione cogatis. Quod si non omnes, etc, tu ea,lrater episcope,

procedendum de probarespereniptorinm sibi dicm fuisse
prout

praefixum.
.

cum eorum,

elc.

Datum
nostri

Laterani,
tertio

vm

Cum

igitur lestibus

tuis

coram eodem auditore

Idus

Aprilis, pontiticatus

anno

decimo.

productis.non solum sufficienter probasses per illos procuratorem ipsum peremptorie fuisse citatum,ita

XLV.
MORELLO TCLLENSI CANONIOO.
(Laterani,

Confirmatur vin

ei

prabenda.
Aprilis.)

Idus

Cum olim dc praebenda Tullensi canonice investitus, stallum in choro et vocem in capitulo non
habere8.ad judices quosdam litteras superhocapoeoram quibus capilulum Tulstolicas impetrasli lense citatum, per clericum querndam ad noslram ferit audientiam appellari ; quorum appellationem
:

quod sexvelseptem hebdomadas sive duos inenses terminns peremptoriuscontinuissetad minus;quinimo judices ipsos in eorum pra?sentia fuisse confessosquod terminus ille continuit duos menses ac prucurutori saepefato dixisse quod ci multos terminos et tres peremptorios assignarant ad probandam exeeptionem praadictam, unde nisi cam probaret pra?libuto, nullatenus super hoc ulterius teriniii'1 audiretur, idem procurator ex adverso respondit

quod venicndi
allegans

u

1

eos iter
etsi

arripuerant tesles sui,

judices ipsi irivol.im reputantes.in corporalera possessionem ipsius pra?hendne te inducere curaverunt, conlradictores exeuiiimunicationissententia percellentes.Post ha?cautem tibi et P. archidiacono Tullensi procuratori
r
.

insuper quod
sibi

fuerit assignata,

peremptoria sibi dies non tamen judices pertotamdiem
praefixerant

in loco

quem
illi

exspectarunt.

Quod
allein illis

tu probasti penitus essc falsum,

nihilominus
rumnnsisset

prsfati cupitnli

propter hoc in

gans quod
niuiu

procuraiori (qui

si

nostra preaenlia constilutis, venerabilem fratrcm nostrum Hugolinum Ostiensem cpiscopum conces-

partibus post transactum peremptorium, ct trien-

simns auditorem; cornmquo sententiam quam
dicti

prn?

judices pro

tc

tulerant postulasli humiliter
in

conlirmnri.iidversu partc

contrariuni prupo- cntc

jam elapsum, nulla fucullas exceplionem ipsam probandi de jure ramansit)non debuit Bliug snbslitui proourator.Adjeoiati etiam qood cumjudices nec senteniium ferre vellent.nec icii.ittere ad
Bpostolioam scdcm

quod miniini:

cunlii n.ari debebat, eo

quod idemca-

pitulum appellatione tjuum interponi lecerat perse-

demum

quendo,ad venerabilem fratrera nostrum cpiscopum ct primieerium VirduneDeem litterus obtinuiaeet a nobis.quarum auctorilatc tu senlentialiter condemnatus,rcmolus fueras u pra?bendd quod sc loco et

d u causee reeoriplum, respondrrunl.ut ad praesentiara nostram acccdere, quia causa ilclnlum fincin sortiri nnn potcr.l per eosdem. Quns licet procurator
tibi talitcr

pr

;i

ilictus

conlessus fucrit sic dixissc, subjecit
id

ta-

men quod

demum

iidem judice* rcvocarant, eed

233

PONTIFICATUS ANNO

XIII,

CHRISTI

1210.

234

rcvocationem hujusmodi,
bas, probare
haec et alia

quam factam
curavit

esse nega-

postmodum non

Cum

^

XLVII.
NEOPATUENSI ARCHIEPISCOPO, ET EPISCOPO CITHO.NIENSI
ET AVELE.NSI ELECTO.

igilur

coram subdiacono ipso proposita hinc

inde fuissent, ipse tandem rationibus utriusque partis diligenter auditis et perspicaciler intellectis,
facta taxatione ac

Confirmatur senlenlia quxdam.
Venerabilisfrater nosterCermopilensis [Thermopylensisj episcopus nobis humiliter supplicavit ut

juramento recepto super
Porticu
et

praeli-

batisexpensisdeconsiliodilectorumfiliorum nostro-

diflinitivamsententiain
gati a nobis adversus
sterii
terii

rum

Guulae

Sanctae Marioe in

Pelagii

abbatem

quam proipso judices deleet monachosmona-

Sanctee Luciaj ad septa solis

diaconorum cardina-

lium praenominatum F. tibi pro ipsis in triginta libris denariorum Trecensium sententialiter condemnavil, et confirmavit sententiam pro te super prsebenda praedieta prolatam.A cujus sententia licet pars adversa nostram audientiam appellaverit,nos tamen appellationem hujusmodi malitiosam et frivolam reputantes, sententiam approbamuspraedic-

de Chamenun super fundo ejusdem monasquem idem episcopus ad suam proponebat ec-

clesiam pertinere rationabiliter protulerunt, apostolico

dignaremur munimine

roborare.

Quocirca

discretioni veslrae per apostolica scripta

mandamus

tis

quatenns sententiam ipsam, sicut est justa, faciapercensuramecclesiasticamappellatione remota
lirmiter observari.

Quod

si

non omnes, etc, duo

confirmamus. ISulli ergo omnino hominum liceat hanc paginam nostra confirmationis infringere vel ei ausu temerario contraire. Si quis autem hoc, etc, usque incursurum. Datum Laterani, vm Idus Aprilis, anno tertio

tam

et auctoritate apostolica

vestrum

ea,

etc

Datum

Laterani,vi IdusAprilis.annotertiodecimo

XLVIII.

decimo.

DONATO CASSELLE.NSI ARCHIEPISCOPO, EJUSQDE SUCCESSOHIBUS CANONICE SUBSTITCENDIS IN PERPETUUM.
Recipiuntur sub prolectione sedis apostolicai.
(Laterani, vin Idus Aprilis.)

XLVI.
C4PITUL0 TULLENSI

Super eodem.
(Laterani.)

Ex commisso nobis
Olim dilectus
filius

a

Deo apostolatus

officio fra-

tribusnostris episcopis tamvicinisquam longepositis

Morellusclericusdepraebenda

Tullensi canonice investitutus, etc ut in aliausque coram quibus vos citati perquemdam clericum ad

ecclesiis in

paterna nos convenit provisione consulere, et quibus Domino militare noscuntur suam

justitiam conservare,utquemadmodum,disponente

audientiam appellari,cujus appel- _ Domino, Patres vocamur in nomine, ita nihilominus comprobemur in opere.Hujus rei gratia, venelalionem, etc, usque ipsius praebends dictum M. rabilis in Christo frater Donate Cassellensis archiclericum induxerunt, contradictores, etc, usque episcope. tuis justis postulationibus clementeranPost ha2c autem eidem clerico, et F. archidiacono

nostram

fecistis

Ecclesiae vestrae procuratori vestro,etc,i»j
fere

eumdem

modum

ut in alia

vsque Irivulam

reputantes
dilectis

nuimus,et EcclesiamCassellensem tibi commissam sub beati Petri et nostraprotectione suscipimuset
praesentisscripti privilegiocorrmunimus.statuentes

sentenliam ejusdem subdiaconi aucloritate apostolica

duximus approbandam. Unde

filiis

utquascunquepossessiones.quaecunquebonaEcclesia

Chnstianitatiset capellae ducis decanis et magistro
G. canonico Divionensi nostris

eadem inpraesentiarum

juste et canonice possilargi-

dedimus

litteris in

det, aut in

futurum concessione pontificum,
vel

mandatis qualenus dictum F.ad solutionem pecuniae praetaxatas

tione

regum
tibi

principum, oblatione fidelium.seu

lutione

per censuram ecclesiasticam appelremuta compellant,etsaepedictumMorellum inducant in corporalem possessionem praefatae praebendae, ac tueri procurent inductum, stallum in choro et locum in capitulo assignantes eidem con;

aliis justis

modis,praestanteDomino,poterit adipisci
tuisque successoribus et illibata perma-

firma

neant.in quibus haec propriis

duximus exprimenda

vocabulis

:

Cassellum

cum omni jure,terris,posses-

tradictores,

si

qui fuerint, vel rebelles per

sionibus fet aliis pertinentiis suis, Ceallmunenoch eadem D cumomnibusperlinentiissuis,Ceallmithini cumom-

censuram sublato cujuslibet contradictionis et appellationis obstaculo compescendo. Quocirca discretioni vestrae per apostolica scripta

nibuspertinentiissuis.Gleanneancumomnibus pertinentiissuis,Gealbecamcumperlinentiis suis.Cealloscatbancum omnibuspertinentiis,suis,Cluam Ar-

mandamus

quatenus dictis exseeutoribus super hoc vos nullatenusopponatis,sedmandatumeorumrecipiatishumiliter et servetis, permittentes

gtum cum
suis, et

pertinentiis suis, Caaltulach

cam omnipertinentiis

buspertineutiis suis, Cealleburrigi cumpertinentiis

eumdem Morellum

omnes

alias possessiones

cum

pacifica ipsius praebendae possessione gaudere.

suis, usque Cathedrales vero ecclesias quss

Datum

Laterani, etc, ut in alia per totum.
est ipsis

Scriptum

exsecutoribus super hoc fere in

eumdem modum ut in alia usque compescendo.Quod si non omnes, etc, duo vestrum ea, etc

metrohactenus fuisse noscuntur, tibi tuisque successoribus aucloritate apostolica nihilominus confirmamus et pra;politico sunt
tibi

jure

subjectae,

sicut

sentis scripti privilegio coinmunimus,videlicet Ec-

Datum

Laterani, etc, ut in alia per totum.

clesiamLumnicensejj.LaonienseasFinnabarensem,

Patrol. CCXVI.

8

235
"Waterfodensem,

INNOCENTII
Ardmorensem,

III

PP.

REGESTORUM
\
libet

LIB. XIII.
;

236
scd omnia integracon-

Lesniorensem,

vexationibus faligarc

Cluanensem, Corcaiensem, Rossensem,ArdfercenBcm et lmblicensem.Pallium etiam, plenitudincm
videlicet ponti0cali9 officii.fraternitati tua? apostolicaesedis liberalitate

scrventur tuis ac luorum successorum,usibusomni

modis profutura, salva sedis apostolicas auctorilale Si qua igitur in futurum ecclesiastica saecularisve
persona, etc,

largimur quo intraecclesiam
;

usque

districtae

ultioni

subjaceat

tuam ad missarum solemnia celebranda

uti

memi-

Cunctis auctem eidem loco, etc, usque inveniant

neris eis diebus quibus praedecessores tuos usos fuisse cognoscis, videlicet in Nativitate Domini,

Amen, amen, amcn. Datum Laterani per manum Joannis SanctaeMa
riae in

protomartyris Stephani, Circumcisione Domini, Epiphania, Hypapanti, Dominica de Gaudele, Dominica Lxtare, Jerusatem, Dominica in ramis Palmarum, Coena Domini, Sabbato sancto,
fcstivitate

Cosmidin diaconi cardinalis S. R.E. cancel

larii,

vin Idus Aprilis,indictione

xm,

Inearoat'onis

Dominicae anno millesimo

Pascba, secunda feria post Pascha, Ascensione,
Pentecoste,tribus festivitatibus beatte Dei genitricis

duccntesimo decimo, pontilicatus vero domini Innocentii papx III anno tertio decimo.

XLIX.
MAGISTRO NCOLAO MISNENSI ET BURCARDO WARCINKNSI
CANONICIS.

Joannis Baptistae, commemorationeOmnium Sanctorum,solemnitatibus omnium apostolorum,dedicationibus ecclesiaet virginis Mariaj, natalitiobeati

Committitur

eis

quxdam

causa.

rum,consecrationibus episcoporum, ordinalionibus
clericorum, ecclcsiae tuae principalibus festivitatibus, et anniversario tua? principalibus festivitati(Laterani, v Idus Aprilis.)
(21)

Cum

dilecti

filii

Otto subdiaconus noster et

bus, et anniversario tuae consecrationis die. Convenit ergo te diligentius providere quomodo

Gualterius, qui se geritpro Magdeburgensi praepo-

hujusrnodi indumenti honor modesta actuum vivacitate servandus.et utei morum tuorumornasit

coram nobis de sententia litigarent quam super praeposituraMagdeburgensi venerabilis frater no9terMaguntinusarchiepiscopusetcondelegati sui
posito,

menta conveniant,

et tu esse valeas

utrobique,Deo

pro ipso subdiacono promulgarant, petente illam
allero infirmari, reliquo

aclore, conspicuus, et

qnem

pastoralis curae con-

vcro ipsam mullipliciter

stringitofficium.dilectionemprobprisfratribusexhibere, ut ipsi ctiam adversarii propter

dcfendente.nos tandem volentes deprincipali negotio et

Dominicum tuo
scquaris

circa le copulentur affectu.

mandaium Pacem

contingentibusillud

fieri

certiores.cum exlit-

teris apostolicis,in
tii

cum

omnibus,piis vaces operibus virtutiin pectore tuo rationale judicii

quibus videbaturprocessus negoexaralus, perpendi non posset an super eo lis

bus polleas.fulgeat
das in conspcctu Dei
gregi tibi

fuerit contestata.nec

coram archiepiscopo

et

conde

cum superhumeralis
commisso

actione conjunctum Itaproceet in oculis

C

legatis suis fuerit contestatio litis facla, sed a

hominum quatenus
exemplum,
ut

dicto Gualterioad

virtutis praestes

jam declinandumeorumjudicium appellatum, decrevimus ut, eadem sententia nonobsi

opera tua bona glorificent Patrem nostrum qui est in ccelis.Sit in lingua tua aedificationis sermo, sit zeli fervor in animo. Et praHer
et ipsi videntes

slante,praefatusOtto facultalemhaberet proponendi

de novo contra elcctionem et personam Gualterii

qna

vellet et ipse se ad

singuladefendendi. Propofacta

cuncta qua; offieio luo convcniunt cum ea temperantia agas ut quae pallei dignitas expeiit videaris ferventer amplecti et gloriam sempiternam
hoac,

suit igitur dictus Otto

quod electione sua,quae

fuerat pluribuscanonicispraesentibusetnequaquam

contradicentibus,non cassata, cui lamcn idcm non
sed pro alia infirmanda tantum insistit, electio memorati Gualterii, dum excommunicationis vinculo teneretur, praesumpta fuit, non solum post diversas appellationes ab ipso rationabiliter interpositas et iter arreptum ab eo pariter et Lodulpho ac Lodoico atque Crascone concanonicis suis ad sedem apostolicam accodendi, verum etiam legitirais eorum concanonicorum 8uorum appellationibus vilipensis, ultra semcstre quoqun tempus, et circa terminum a vencrabili fratrc nostro Magdeburgensi archiepiscopo asgignatum, infra quem idem Otto et socii sui polerant ad ecclesiam pro facienda electioae rcdire. Snper quibus testes suos recipi postulavit. Ad ba?c

acquirere
cura
le vel

tibi

possis in coclis.Adjicimus

quoqueut

pro ipsa promovenda,

aliquem suffragancorum tuoruin mori contigerit.baculus pastoralis et annulus in ecclesia

rcmaneant propriasub tideli custodia conttituti ad successorisusum,cum,Deofavente,consecrationem acceperit, conservandi.Cceraeteria quoque ecclesia-

rum

ac ecclesiastica beneficia

nullus hnereditario

J)

jure po9sideat.Quod siquis hoc facere contenderit, censura canonica conipescatur. Obeunte vero te

nunc eju^dem

loci

archiepiscopo vel tuorum quoli-

eamdem Ecclesiam in archiepiscopum eligatur,nisi qucm suffraganei epi scopi et canonici cjusdem Ecclesiaj vel majorpars consilii saniori9,sicut est ha> tenus observatum.secunliira Deura providerinl eligendum. Dccerninuis
bet successorum, nullus ad

dilcctus

filius

cuslus Magdcburgensis contra eam-

ergo ut nulli omnino
LDD

hominum

liceat praifatam

Ec-

deni ecctioncih objrrit

qund qrst appellationem ab
dilcctofilionoBtroPelagio

ternere perturbare, aut cjus

possessioncs

eo elegititno interpositam faerat ationtata, cuupor

auferre, vel ablatas retinero, minuere, seu quibus(21)

hocquosdam teslcscoram

Videlib. xiv, epist. 31.

237

PONTIFICATUS ANNO

XIII,

CHRISTI

1210.

238

Sancta: Lucioc ad sopta solis diacono curdinale cis A. cuiupetentcm tent, justam, a nobis auditore concesso produxit, etadhuc alios

quo se nostro conspcctui rcprasenuuctore Deo, sentontiam reco^turaj.

produeerecoram nobis Praefatus vero Gualnegans quffl proposita fuerant eontra eum, quaedam super facto electionis su:e,qua?dam etiam contracxcommunicationi exceptionem sibi objectam proposnit replicando,et ea se obtulit opportuno tempore probatuintendit
terius cx adverso rcspondens, et

Testes autem qui fuerint nominati, si se gralia, odio vel tirrore sublraxcrint, per censuram ecclesiaslicam, appellatione cessante, cogatis veritati

runi, petensinterim

quosdam

testes,quos praesentes

testimonium perhibere. Quod si quidquam humanitus alterutri vestium contingeret, ut his fideliter exsequendis, sicut juramento praestito uterque tenetur.usque ad Kalend. Octobris proximo futuras
interessenonposset,extuncdilectus!iliusFlorcntius

habebat.recipi snper illis.videlicet quodsaspe dictus

Otto appeltationi

quam

fecerat,

super eo quod non

abbasdeSichemomnicontradictioneacappellatione

rispondehatur
teret

litteris nostris

pro ipso directis, re-

nualiavit expresse.quod arehiepiscopus,cum opor-

ipsum

legatis nostris occurrere,appellavit,ne

cum reliquo auctoritate prav sentium exsequatur.Nullis litterisobstantibus.pra?terassensum parlium a sede apostolica impetratis.
cessantibus prasmissa

capitulum ante reditumsuum aJelectionem procoderet,cui demoreinteresse debebat, quod major et sanior pars capituli consensit induciis quas idem archiepiscopus poslulavit, ut scilioet electio usque ad ejus reditum differretur, et Conradus et Crasco socii ejusdem Ottonis ipsisinduciisconsenserunt,et quod demum a majori et saniori parte capituli in prajpositum sit elecius, adjiciens quod mernoratus Otto admittendus non esset ad exceptionem quara de ipsiusexcommunicatione proponit; tura quia Simoniam in suaj nonuinationis facto ipsum commisisse dicebat,tum etiam propter alias causas quas asserebatconsisterecirca tactum.cum illuracommunicasse
sibi

Datum
»>

Laterani,v Idus April.,pontificatus nostri

anno

tertio

decimo.
L.

NOBILI MULIERI A.

SORORI NOBILIS VIM MARCHIONIS MISNENSIS.
divortii

De causa
(22)

cum

rege

Bohcmix

(Laterani, Idibus Aprilis.)

stione perlata

Dudura ad aures nostras ex parte tua quaequod cum charissimus in Christo fi-

Bohemiae illustris teduxisset legitime uxorem.ac decem et octo(23) annis et amplius velut conjugem legitimam pertraetasset,filiis et fllius noster rex

in

liabus ex te susceptis, ac venerabilis frater noster

tam ante causam

astrueret

quam

in causa.

Pragensis episcopus

ad

petitionem et

mandatum

ejusdem regis, te volcnte ad causam accedere ut nullam commiserit Simoniam, quin potius ipsa tuas coram eo proponeres rationes, sed a satellitiGualterius Simoniacam commiserit pravitatem,per bus memorati regis prohibita, post appellationem replicationem tamen praemissamde jure non posset " adnos interpositam divortiisontentiampromulgasexcommunicationisprobatio impediri,cumexceptioset,a quafecisti pereappellanum tuum infradecennem hujusmodi talis replicatio non contingat. Etsi dium [decem dies] appellari, eodem rege superduetiam verum esset quod tam ante causam quam in cente postmodum cbarissimam inChristo filiamC. causa praefato communicasset Gualterio ipse tamen sororem charissimi in Christo filii nostri regis Hunnon debuissot eum in manifesto vitare; tura quia garorum illustris.post diversaslitterassuper eodem denuntiatus non fuerat,ct tam a praelatis quam aliis negotio impetratus, demum venerabilibus fratribus communicabitureidem; tum quia,etsi crederet eura nostris Halberstatensi et Harabembergensi [HavelSed ad baec idem Otto respondit quod,licetomnino
in

canonera

latas s°ntentias incidisse, sicut ci

fuerat

bergensi] episcopis et dilecto

filio

abbati de Porca

intimatum.non tamenhoc viderat per seipsum,sed confidebat per alios id posse probare. Quia igitur replicationes hujusmodi non solum invalidae sunt,
sed et frivolae reputandae, nos eis
stantibus,

nequaquam ob-

dedimusin mandatisutvocatis ad suampraasentiam quos noscerent evocandos, inquirerenl diligentius veritatem, et quod invenirent, per suas nobis litteras intimarent, ut ex eorum relatione sulficienter
instructi, procedere liberius in negotio valeremus.
Ipsi vero testes

quosdam

testes superaliquibus prserais-

sorura rccipi fecimus utrinque productos, et depositiones

posteareceperunt ex tua partepro-

eorum sub ejusdem

cardinalis sigilloapud
vestrae per

D ductos,

qui juraverunt pro utraqueparte dicere ve-

sedem apostolicam reservari.discretioni apostolica scripta mandantes quateuus
alios testes,tam

recipiatis

ritatem,etdepositioneseorumpropriissigillis inclusas ad nostram prassentiarr. transmiserunt. Verum

testes

super his super quibus jam sunt producii,quam etiara snpcr nliis in narratio-

cum

procurator tuus et nuntius ejusdem regis propterhocapudsedemapostolicamconstituticorani
dilectofilionostroPetro
tituli

nibus partiun; comprehensis, et eos insuper quos ad replicationem testium partis adverste utralibet
pars duxerit

SanctiMarcelli presbyali-

tero cardinale,quem ipsis

dedimus auditorem,

producendas,
prudenter,
ac
sigillis vestris

et

depositiones

eorum

examinelis

fideliter

conscribatis,

quandiu litigassent.et procuratoripseattestationes easdem approbandas assereret,et nuntius ex adverso
eas.utpote litenon contestat.iet post appellationem ad nos legitime interpositam inordinate receptas,

easque sub

inclusas ad

stolicam destinetis, praefigentes partibus

sedem apoterminum

(22)

Vide supra

lib.

n, epist. 184.

(23) In

quarta

Goll. xiv.

239

1NN0CENTII

III

PP.

EEGE8TORUM
A.

LIB. XIII.

240

peteret reprobari, nos intcllectis per cardinalem ipsumutrinqueproposilis.attestationcspreefatasnec

approbandas duximus nec etiam reprobandas.sed eastempori discussionis decrevimus reservari, ut
tunc contra
illas

tionem propriam roborandam mullisjuris canonici ct civilis argumentis inductis. Procuratorcs vero parlis adversae attestationes ipsas aperiendas non
csse dicebant,

allegaretura partibuset pro

illis,

nequc secundum eas in negotio procedendum; quoniam judiccs litcnon contcstata,

venerabili fratri nostro Salsburgensi archiepiscopo

etjuris ordine praetermisso, ac postposita appellatione ad noslegitiine interposita,pro eoquod locum suspectum assignaverant ipsi regi, in negotio processerant memorato, et quia pra»fala soror regis llungariaj ad causam evocata non fuerat, ad quam ejusdem negotii defensio pertinebat.

etejusconjudicibusinjungentesutpartibusadlocutn idoneum convocatis.omni oxcusatione acoccasione
fcontradictione] cessantibus, reciperent testes quos

pars tuavel regis,

cum nondum

didicissetis testifi.
vel

cata, super processu

Pragensis episcopi

prae-

dictorum judicum duceret producendos, ita quod in testes quos prius induxeras, vel alios, si velles, inducere minime vetareris, cum non renuntiasses
testibus producendis,
scriptis ad
el

Cum
tii

enim

ipsa,

postquam super sententia
dictum
exstitit

divor-

inter te ac saepe

rege a

praefalo epi-

gesta

omnia redacta
destioarent,

scopo
.

promulgata

in

llungaiiae facta (ides,
,

sedem apostolicam

pra:fi-

gentes partibus terminum competentem quo nostro
se conspeclui prasentarent sententiam recepturae.

in

CO p U lata, quasi possessione lpsius regis, cujus reslitutio

coram multis praelatis eidcm regi fuerit iu conspectu ea indefensa et non citata, quae
non debuit
in

petebatur, tunc temporis existebat, supradicto negotio procedi
;

Qui quoniani propter impedimenta varia procedere nequiverunt, venerabilis frater noster Hugoli-

maxime cum expres-

sum

nus Ostiensis episcopus

et dilectus filius

Leo

tituli

Sanctae Crucis presbyter cardinalis,

qui

tunc

le-

fucrit in litteris transroissis eisdem ut vocarent quos noscerent evocandos. Unde non solum rex, sed et ipsa quoque C. debuit evocari, cum taliter

gationis oflicioin Teutonia fungebantur,auctoritate

fuiisse nostra intentio videretur,ex eo

quod ultimae
prsefixo

tam nostra quam sua Avclbergensi episcopo tunc electo et Sancti Georgii et de Sichem abbatibus jaxta praescriptam formam idem negotium commiteris

citationis

tenerem non solum regi.sed etiamdictao
intimari
;

nobili

mandamus

ut

si

vellet,

sere.Quiposl multos causoe circuitus, sicut cx litpraedictorum episcopi et abbatis de Sicbem
nobis innotuit, memorato regi, qui propter contu-

termino ad defensionem suam idoneos dirigerct responsales. Pr»dicta vero probare procuratores ipsi multis rationibusnilebantur.Attestationesquoque secundo loco receptas eadem pars proposuit
respuendas, cuoi judiccs
r>

excommunicatusab eis, eodem reccptajuratoria cautione quodpareret justitiac coram ipsis.Cui cum diem et locum ad prosequendum negotium peremptorie assignassent.propter contu. maciam suam demum in priorem cum senlentiam
fuerat

maciam manifestam

qui

teetes

receperant,

abBolutionis beneficium impenderunt,ab

produclamores noslris auribus inculcasses, et nos deliberaverimus cumfratribusnostrisquidadexpediendum negotium
reduxerunt,recipientes testes ex tua
parte
ctos.

postquam ab eis,utpote manifeste suspectis.ad nos fuerat appellatum, ejusdem regis nuntio propter hoc specialiter ad sedem apostolicam destinato, duxerunt in negotio procedentum. Exeadem insnper fuit parte propositumquod tu nequaquam eras restitutionem postulans audienda.cum spoliata fueris

Cum autem postmodum

iteratos

auctoritate judicis,

qui

praesumitur legitime
praejudiiu praefati regis quasi

processisse, nec absque ipsiusC. poleras
cio et jactura restitui, quae

toties

occurrit.ut sub examine nostro causa
lata

impeditum agere deberemus, hoc tandem eadem ventifinem debitum sortiretur.Unde venerabili fralri

prossessione ecclesiaeauctoritate tunc erat,
lariter videatur.

cum

is

qui auctore praetore possidet juste possidere regu-

nostro Maguntinensi archiepiscopo dedimusinpra:ceptis ut ex parte nostra partibuspro termino per-

Eadem quoque pars proponebatte non debere contra sententiam praedicti episcopi
;

Pragensis audiri,

emptorio Kalendas Octobris proxinio praeteritas assignaret, infra quas per se aut responsales idoneoscum omnibusquae ad causamnecessaria noscerent nostro se conspectui praascntarent sententiam
recepturae. Supradictae
garia.

approbandam

quam tua spoate oliui duxeras maxime cum ex partc prajdicta:
in continenti

sororis regis super consanguinitatis linea intcr te

ac praefatum regem
tia

probationes legi-

timae oflerentur, cum,etsi ferretur forsitan sentcn-

quoqucC.

sorori re^is Ilun-

conlra regem, nihilominos ejUB esset exsecutio

quam

sibi rex liohemioe copularal, citationis

dillerenda.ne anlcdicta: C. circa posscssionem rcgis
posset pra-judicium generari, siiutin

tenorem jussimus intimari, ut si vellet, ad defensionem suam idoneos dirigeret responsales. Porro cuni nupcr dilecti lilii tuus et... ae... tum ipsius

quodam

alio

casu non niultum liuic absimili dicimur deffinisse. Cacterum ad hoc quod proemissura cstjite non contestala prioresjadioes proccssisse,fuit ex tua parte

regisquam

C. sororis reges

Hungaria: procuratorcs

propter hoc ad
et

sedem apostolicam secessissent, procurator tuus dcpositiones testium coram primia
secundis judicibus productoruiu peliit puhlicari
rcprobata, ad asscr-

responsum quod hoc pars altera non potcrat allegare. Cum enim oonBteretur litcm corani Pragensi
episcopo conteslatam, qui divorti sentenliani promulgavit,
in appellationie

ct tibi lieiieliciuin rebtitutionis iinpeudi, sententia

oauea, qua: inteiligitur

procdicti PragenBie episcopi

eadem cum

priori, litem

non oportuit denuo con-

241
testari.

PONTIFICATUS ANNO
Sed
etsi litem

XIII,

CHRI8TI

1210.

242
fere

non fuisse coram episcopo
contra
te,

A

Scripium
Bohemia;.

est in

eumdem

modum

iltustri regi

contcstatam pars eadem fateretur,curc tamentestea
fuerinl ab ipsa producti

non poterat

alle-

Datum
In

Laterani, etc, ut in alia.
fere

gare quodlitenon contestata testes minus legitime produxisses, cum frustra legis ausilium invocet
qui

eumr/em

modum

scriptum

est nobili

mulieri

C. sorori regis

Ilungarix, usque
regi

Hungaria:, imo rex

commitlit in legem. Sed nec diota soror regis solummodo debuit a judicibus
citari,

dam. Unde memoratis
mandatis
quatenus,
etc, ut in alia in

duximus concedenet nobili dedimus in

nisi forsan interim inter vos,

memoratis
gebat
;

quem causa

priucipaliter contin-

eumdem

fere

modum

usque finem

cum
qus

principali quaestione decisa, causa ip-

debitum
volucris,

sius C.

accessoria videbatur, per consequen-

quoque mandamus ut, si procuratorem ad eumdem terminum pro
sortiatur. Tibi

tiamsopiretur; maxitne
quae publice agebatur,
se potuerit obtulisse.

cum

ad defensionem causae

te dirigas sufficienter

instructum.

si

sibi praejudicari timebat,

Datum,

ut in alia.
LI.

Sed nec omnes quos quaestio mota contingit, ad examinaticnem evocatur ipsius,
sicut in mullis casibus est videri civilibus legibus

RANULPHO PRIORI ET CONVENTUI HOSPITALIS BANCTI
TIIOM.F.

comprehensis quanquam ad cautelam et ex gratia R speciali manduverimusarchiepiscopo Maguntinensi ut citationis tenorem supradictoe nobili nuntiaret. Proposuitetiam procurator tuus non posse partem
:

MARTYRIS ET BEATI ANTONII ABBATIS DE POHTA MILETI DE CADOMO TAM PR.ESENTIBDS QUAM
FUTURIS REGDLAREM VITAM PROFESSIS IN PERPETUDM.

De confirmalione privilegiorum.
(Laterani, vin Idus Aprilis.)

alteram

allegare

quod attestationes ultimae po9t

appellationem ad nos interpositam a judicibus fnerint inorditate receptae,

cum postmodum eorumjuramentn interposilo

Religiosam vitam eligentibus apostolicum convenit adesse praesidium, ne forte cujuslibet temeritatis
incursus aut eos a proposito revocet, aut
robur,

dem

judicio se promiserit

quod

absitl sacrae religionis infringat. Eapropter,

beneficio

parituram, propter quod renuntiasse appellationis videbatur. Contra quod pars adversa
dicebat quod sub conditione fuerat prasstitum huvidelicet regis nuntius

dilecti in

Domino

filii,

vestris postulationibus clein

menter annuimus,

et

prsfatum hospitale,

quo

divino estis obsequio mancipati, sub beati Petri et

jusmodi juramentum, nisi propter hoc specialiter ad

nostra protectione suscipimus et praesentis scripti
privilegio

nostram prsssentiam destinatus mandatum ex parte nostra contrarium reportaret. Restitutionem quoque a te petitam, a dicta sorore regis impediri non posse dicebat, eo praetextu videlicet quod auctore praetore cceperat C

communimus.
Regulam

In

primis siquidem sta-

tuentes ut ordo canonicus, qui secundutn
beati Augustini
in

Deum

et

eodem

loco institulus

esse dignoscitur, perpetuis ibidem temporibu^ in-

possidere.

Nam ex facto

episcopi, qui post appella-

tionem ad noslegitimeinterpositam inordinate processerat, hujusmodi fuerat auctoritas usurpata.Sed
nec consanguinitatis objectu per
tutio

eam

quascunque posbona idem hospitale in prassenliarum justeaccanonice possidet.aut in futurum concessione pontificum, largitione regum vel prinviolabiliter observetur. Proeterea

sessiones, quaecunque

poterat resti-

impediri,

cum

et

rex ipse hoc idem allegant

cipum, oblatione fidelium, seu aliis justis modis, praestante Domino, poterit adipisci, firma vobis
vestrisque successoribus et illibata permaneant
;

minime audiretur.
dicebat

Illud

nihilominus frivolum esse

in

quod tu approbasae sententiam dicebaris, cum per approbationem tuam sententia nequiverit robur sumere quas irrita fuerat ipso jure.
super his et aliis utrique propositis nobis nequiverit fieri plena fides super processu Pragensis episcopi coram nobis lite legilime conigilur
testata,

Cum

quibushasc propriis duximusexprimendavocabulis: Locum ipsum in quo prasfatum hospitale situm est, cum omnibus pertinentiis suis de dono Willelmi comitis de Magnavilla,dimidium modium frumenti,
;

etquibusdam

testibus superipso pro parte

regis

receptis, universis

cxceptionibus salvis, de
D,

suo molendino de Molineaus; unum sextarium frumenti apud Posteinie de dono Thomae Malfillaste, nemus suum deRoella et dimidium modium
et

dimidium hordei
Roberti

in

de dono

de Harecort,
;

procuratorum utriusque partis assensu tam tibi parti adversae dilationem usque ad festum Sancti Martini primo venturum duximus concedendam, praesentium tibi auctoritate mandantes qua-

avenae
stri

apud Cussie

;

de dono venerabilis fratris no-

quam

R. Baiocensis episcopi.pratum quod fuit RadulLeveel, et redditum

phi

quem
fratris

inde percipiebat,
;

videlicetquatuor sextarios frumenti
tini

de dono Marde assen9u
et

tenus, nisi forsan interim inter vos honesta poterit

Fobert

et

Ricardi

sui,

concordia provenire, in eodem termino, quem tibi peremptorium assignamus.per responsales idoneos
et sufficienterinstructos

voluntate

Petronillae et Nicolaae
;

uxorum suarum,

super omnibus qus spectantad causam compareas coram nobis, ut per nos causa ipsa diligenter examinata,finemdebitumsortiatur.

DatumLaterani,Idibus Aprilis,ponlificatus anno tertio decimo.

nostri

dimidiam de dono Rogerii de Ammundevilla, octo acras et dimidiam et unam virgam terrae in territorio de Borgesbu ex dono Wilhelmi de Oilie archidiaconi Andegavensis,unum sextarium frumenti et duos sextarios hordei in molendino suo de Oilie; exdono Lohulidi de Flamanvill, sex solidos Turonenses in feudo Willelmi filii
tres acras terrae et
;

253

INNOCENTII

III

PP.

RBGESTORDM
A. sis

LIB. XIII.

241

Rohaia apud Aumarsnil, ex dono Ricardi Ricardi Henrici, decem libratas redditus in
;

filii

januis, exclusi9 excommunicatis et intcrdictis,

villa
;

Cadomi acquis 'ione Willeltni de Sancto Martino ex dono Rogerii filii Roberti Tioudi, dimidium

non pulsatis oampaaia, suppressa voce divina officia cclcbrure. Obeuntc vero te nunc ejusdem lc.ci
priore vel

tuorum quolibet successtrum,nullu3

ibi

modium
;

hordei apud Loliers, et sex solidos Turo-

qualibet subreptionis aslutia seu violcntia praejonatur, nisi

capones, duas gallinas et viginti ova ex dono Simonis de Locheles, terras apud Broie ad dimidium modium frumenli; ex dono Radulphi de Clinchamp et Hugonis fratris ejus terras apud Rosel ad tredccim scxtarios frumenti cx dono Ricardi militis, apud Colomp. sex sextarios ex dono Ricardi de frumenti et unsm gullinam Berner. quinque sextarios hordei apud Columhell ex dono Wilhelmi Motin, quinque acras terrae et dimidiam apud Eschai exdono lvonis de Alemannh.sex sextarios frumenti, duas gallinas et vigicti r» ova, et quartam partcm cujusdam molcndini apud Maletot ex dono Reginaldi etGaufridi Lesblaiers, quinquaginta tres solidos et qualuor denarios in vico Oxomensi exdono Thoma? Graverenc, viginti solidos apud Wauceles;ex dono Roberti Gouz,tres sextarios frumenti in molcndino suo apud Wadnm de Condrei ex dono Willelmi de Merlai, unam ex dono ncram terrae et dimidiam apud Audrei Walteri de Aignealil, tres mina9 frumenti et tres minas hordei in territorio Cadomensi ex dono Simonis de Buesvill, unum sextarium frumenti in molendinis de Buesvill ex dono Maneri Sellonis, duodecim acras terrae apud Feugeroloes ex dono Roberti de Briucort, tres sextarios hordei in molendino de Babamvill ex dono Roberti Jugan, decem ex et octo acras terrae apud Capellam Engeuger dono Reginaldi de Baroeres, duodecim solidos, ex duos capones, ei triginta ova apud Bovealvill dono Ricardi de Audric, tertiam partera terrae suae apud Fontenei ex dono Hurtaudi, unam acram ex dono Willelmi Bacun de terrae apud Maletot Formignie, unam acram terrae apud Arthence; terras et redditus quos Alanus Lebret, Itadulphus
nentos, et duos
; ;

quem

fratres

trum major pars
et beati

consilii sanioris

communi conscnsu vtl fra sccundum Deuin

Augustini Regulam providcrinl cligendum.
looi
el

Sepulturam quoquci^sius nimus, ut eorum devotioni
se
illic

liberum esse deoer-

extremae voluntati qui

sepeliri deliberaverint, nisi forte

excommu-

nicati vel interdicti sint, nullus obsist.it, salva la-

;

men justitia illarum Ecclcsiarum aquibus mortuorum corpora assumuntur. Dccernimus ergo ut nulli
omninohominumliceatpraefutamdomumtemerepcrturbare,autpjuspossessionesauferrevelablatasreti-

;

nerc,minuere,seu quibuslibet vexationibus fatigare;
sed omnia integra conserventur eorum, pro

;

quorum

gubernationeacsustenlatione concessasunt,usibus

;

omnimodis profulura,
ritate et dicectsani

salva scdis apostolicae auctc-

episcopi

cunonica

justitia. Si

qua

igitur

in

futurum

ecclesiastica

sxcularisve

;

persona,hanc nogtrae constilutionis paginam sciens,
etc, usque dislrictae subjaceat ultioni. Cunctis uu-

;

;

;

;

tcm eidera loco sua jura servantibus, etc, usque praemia aeternae pacis inveniant.Amcn, amen, amen. Datum Laterani per manum Joannis Sanctae Mariae in Cosmedin diaconi cardinalis, S. R. E. cancellarii, vi:i Idus Aprilis, indictione decima tertia,
IncarnationisDuminicaeannomillesimoducentcsimo
decimo,poiitificalus verodomini iDnocentii papaj
1

;

III

;

anno

tertio

decimo.
LII.
R.

;

DE S0l'REBI CLERIC0.

Ei confirmatur prsebenda Eboracensis.
(Laterani, v Idus Aprilis.)

;

;

Cum

Ecclesia Suwellensi9 in

proventibug et in

clericorum numcro penuriam pateretur, vencrabilis
frater no9tcr Galfridus Eboracensis archicpiscopus

Pucras, et Willelrnus

Lavielle,

et

fratres

ipsius,

domui

vestrae

pietatis intuitu conces9erunt.

Sane

ad supplcndum defectum hujusmodi et cultuin divini

novalium vestrorum quae propriig manibus aut sumptibus colitis, sive de ve9trorum animalium nutrimentis, nullus a vobis decimas exigcre vel extorquere praesumat. Liceat quoquevobis clerico9
vel laicog liberos et absolulos
e

nominis ampliandum, cum consensu capituli ejugdemEcclesiae.dequadammagnapraebendaincadem licclesiatunc vacanteduaa pra^bendasingtituit, duobus clericis in perpetuum conferendas:quarum

saeculo

fugientes

unam,

scilicet

ecclesiam de

Muskeham cum

perti-

ad conversionem

recipere eteos absque controdi-

D

ctione aliqua rctinere

idem archicpiscopus dudum magistro T. de Disce clcrico sno coatulit, eoque illam poslnentjis 8 „ i9)

Prohibemus insuper ut

nulli

fratrum vestrorum

nmdiiin ro<ignante,ipsam

tibi

liberaliternssignavit,
confir-

post faclaminhospitali praedictoprofessionem fassit sine prioris sui licentia de eodem loco discedere- Di-

quam

postulasti tibi per

sedem apostolicam

mari. Nos igilur tuis justig postulutionibus

grato

sccdentem vero absquecommuniumliltcrarum vcstrarum cautione nullus audeatretinore.Statuimus insuper ut nulli liceat novosetindebitasconsuetu dines aut cxactiones vobis autcapcllis vestris impo•

concurrontes assensu.dictam pra;bendam
moniaperlinentfl
•"!

cumcom-

ipsam,8iout
til.i

eam

juste possides

et quiete, auctoritate
e.t

npostolira confirmamus,

prnesentis scripti patrocinio

communimus.

Nnlll

norc, aut in vos vel

domum

sive capcllag proedicta9

ergo, etc, hanc pnginain nostra1 confirmalioni9 infringere vel
ei,

gine manifestaet rationabili causa excoraiuuuicutionis vel interdictisentcntias

elc, usque incursurum.

promulgare.Cum autem

Datum
slri

Latcrani, v ldus Aprilis, pontifiratus noterlio

gencrub; intcrdictum torra; lucrit, liccul vobis,clau-

anno

decimo.

245
LIII.

P0NTIFICATU9 ANNO
ALBEIITO FERENTINATI EPISCOPO.

XIII,

CHRI8TI

1210.

246

A eamdom

dicto R. cui coacta nupserat, minus legi-

Conceditw quidam locus pro construendo molndino.

time copulatam, nec intervenisse carnalem copulam inter eos, inficians et improbure contendens

(Laterani, vn Kal. Maii.)

Quia

te,

sicut venerabilem frattem, vinculo sin-

cerae charitatis

amplectimus,
tibi

in his quae

Deum possumus prompta
deferre.
tuis precibus inclinati,

secundum volumus benignitate
in

quod dictus Antipolitanus probationes ipsius R.admittere recusarit, et quod praecipitarit sententiam contraeum. Praefato igitur R. probationes super omnibus quae ad obtinendum n.andatum nostrum
dixerat oITerente, ipsi testes receperunt hincinde.

Quocirca, venerabilis

Christo frater,
dicitur Molendi-

Etquoniam ad multas
probandum,
et

dilationes

locum qui

ad

unum peremptorium
cum
ipsius,

quas dederantad pars non
qui

num dum

cum omni jure nostro.ad construenibidem molendinum.tibi et duobus suceessorilms tuis titulo locationis sub annua pensione
de papa,
librae cerae

venerat mulieris,

vellent dicta testium publi-

care, procurator mulieris

venerat ad

aliud peremptorium
litteras

quod assignaverant,appellavit,
bullamvolensastruere,
falsara.

unius

concedimus

;

ita

videlicet

quod
tj

arguens

falsitatis,et

post decessum

cus ipse nam Ecclesiam revertatur.Decernimus ergo ut nulli

eorumdem successorum tuorum locumomni meliorutionesua liberead Romaliceat

quia punctus deerat, esse

Cumque

dicti

judices appellalioni ab eo interposita; detulissent,

eamdera causam cum attestationibus receptis ad
nossufficienterremiserunt instructam,festumbeati
Lucae proximo praeteritum utrique parti
-

omino hominum

tioni3 intringere vel ei

hanc paginam nostrae locaausu temerario contraire.Si

terminum
conspectui

quis autem hoc attentarepraesumpserit,indignationem omnipotentis Dei et beatorum Petii et Pauli

prnefigentes,

quo cum

ipsis nostro

se

praesentarent.Nos igitur auditis attestationibus ipsis et

apostolorum ejus se noverit incursurum. Datum Laterani, vu Ivalend. Maii, pontificatus nostri anno tertio decimo.
LIV.
NICIENSI EPISCOPO, ET LIRINENSI CLAUSTRALI ET DE

plenius intellectis, quia nobis
in

constitit per
prae-

easdem mulierem ipsam
stitisse

dictum virum suum

consensum.discretionivestraeper apostolica

scripta praecipiendo

mandamus quatenus eamdem,
redeat et
afiectui ei

ut ad virum
conjugali,

suum

adhaereat

MOGENIS PRIORIBU9 ANTIPOLITAN.E DIOECESIS.
Ut

muherem qaamdam ad maritum suum
cogant.

redire

(Laterani,

vn

Kal. Maii.)

patremquoque ac matrem.ne consilium et auxilium ei prasstent quo minus revertatur ad ipsum.monitionepraemissa per censuram ecclesiasticam appellatione remota cogatis. Nullis litteris
veritati et justitiaspraejudicantibusasede apostolica

Accedens olim ad apostolicam sedem R.de Fonle p impetratis. Quod si non omnes.etc, tu, fraterepilaicus sua nobis conquestione monstravit quodcum scope, cum eorum altero, etc. Rixendam filiam Bededicti deGrassa Antipolitanae Datum Laterani, vn Kal. Maii,pontificatus nostri et inter eos dicecesis duxisset legitime in uxorem, anno tertio decimo. fuisset carnalis copula subsecula, dictus B.inconLV. trarium voluntate mutata.ipsum coram venerabili MONACHIS SANCTI JCLIANI, ET... PERSON.E ECCLESLE fratrenostroAntipolilanoepiscopotraxitincausam, SANCTI DIONYSII DE AMBASIA. dictam filiam asserens sibi coactam nupsisse. Cujus dictus episcopus favere cupiens voluntati.probationes ejusdem R. admittere recusavit, cum imConfirmaiur

quxdam compositio.
et

(Laterani, x Kal. Maii.)

petu proferens quod andedictae mulieri nubendi alii licentiam concedebat. A quo gravamine idem vir

Cura inter vos ex parte unn

canonicos S.Floaltera

rentini dioecesis Turonensis ex

super jure

ad sedem apostolicam appellavit.praefatae inhibens mulieri ne alio viro se praesumet copulare. Sed dictus pater eamdem filiam suam clam,non infacie Ecolesiae,

parochiali ejusdem castri per utriusque partir pro-

curatores in nostra praesentia quaestio verteretur,ad

nihilominus cuidam
licile

hanc tandem concordiam spontanei devenerunt.ut Bertrando no- _ videlicet dominus castri praedicti cum familiasua,'
fratri

mine minus

copulavit.Quare venerabili
filio

quam

exhibet, milites vero
et

cum

familiis

illis

quae

nostroVigintimiliensi episcopo et dilecto
Sancti Honorati
et

abbati

percipiunt victum

vestitum ab eis quotidianum,

magistro

R.

reetori

ecclesiae

nec non omnes

clerici

ejusdem

castri

cum

familiis

Sancti Michaelis Antipolitanaa dicecesis dedimus in

suis quas exhibent, praeler illos duntaxat sive clericos sive laicos qui de famiiia

mandatis ut inquisita super praemissis diligentius

Sancti

Thomae ac

quod canonicum esset statuere procurareut,facientes quod statuerent per censuram eccleveritate,

Sancti Dionysii et Sancti Salvatoris esse noscuntur,

canonicis meraoratis et
in

eorum
:

ecclesiae de caetero

siasticam firmiter observari. Ad quorum ire praesentiam.sicut eorum transmissaecobis litterae continebant, pars mulieris saspius citata

parochiali sint jure subjecti

ipsi

quoque canonici
habeant deet

quindecim

baliis inferius adnotatis

contempsit.

cem

et octo balivos,

cum

familis

eorum victum

Accedenstandem post multum temporis intervallum
et

vestitum

asserens

mandatum apostolicum
obtentum,

per suppres-

sionem

veritatis

proposuit

mulierem

quotidiam percipientibus ab eisdem ; ita quod id nec minui valeat nec augeri. Nomina vero balivorum et baliarum sunt ista. Praepositura

247

INNCCENTII

III

PP.

RHGE8T0RUM

LIB. XIII.

248

castri, pedagiario, pontonaria,

annonaria, praepo-

A

situra varannae, praepositura Joannis dc Ambasia,

decedentes elegerint scpulturam.et eadem corpora prius pcr vosiopreefatam SanctiDionysii ecclesiam
tri

pracposituraPeronellaedeVindocino.villicus domini

de Noereio, praepositura Bertranni militis, carpen-

inferentur.etc, ut in aha, usque pertinens provesdignitate conventus cclebrabitis. Quod non so-

domini Ambasia?, calderariadomini.bucheria domini, exclusaria, tabernaria et lorestaria. Vestra in tribus ultimo nominatis sex habere debebunt,et
taria

lummodo de

parochianis vrstris statutum est, etc,

ul in alia,usque

celebrandas fueritis evocati.Chris-

ma

vero et oleum sanclum ab

eadem

recipietisec-

unum

in qualibet projrrjissarum.

Sane corpora pa-

clesia simul ct scmel in anno.

rochianorum suorum in caemeterio ecclesioe Sancti Dionysii, quod tam vobis quam praefulis canonicis est commune.de caetero tumulabuntur a canonicis
memoratis.nisialias decedentes elegcrint sepulturam. Et eadem corpora prius per eos in praefatam
Sancti Dionysii ecclesiam inferentur, et

per cst statutum, ctc.,u(
totum.

fn

De feudatariis insualia, usquc in fincmpcr

Datum

similiter ut in alia per totum.

LVII.

missarum officiis, si quidemtempus fuerit cclcbrandi, a monachis vel presbytero celebratis, oblatio ad monachos et presbyterum devolvetur, quod si tempus
non fuerit celebrandi, hujusmodi corpora deferri ad sepulturam ab ecclesia memorata dcbebunt. Reliquum autem officium ad sepulturam pertinens, pro sui dignitate conventus celebrabunt canonici antedicti, quod non solummodo de parochianis eorum slalutum est esse servandum, sed etiam do

EPISCOPO ET MAGISTRO FLO. ARCHIDIACOIO ZAMORENSl, ET ABBATI DE MOREROLA DIOECESIS ZAMORENSIS.

"

Committit inquisitionem super cxcessibus canonico-

rum Poriugalemium.
(Datum Laterani,

m

Id. Maii.)

Gravegerimus etindignumquod cum vencrabilis
fraternoster.Portugalensis episcopus.post diutinas persecutionis angustiasquasacharissimoio Christo
filio

noslroillustri rege Portugalensi et ejus nosci-

omnibus

aliis

ad

quorum exsequias

in

ecclesia

tur sustinuisse ministris,evasis
sidio custodiis violentis,
ecclesiasticis,
lictis,

demum
suis,

fugae prae-

Sancti Dionysii celebrandas fuerint evocati. Chrisma vero et oleum sanctum ab ecclesia ipsa recipienl simul et semel in anno.

bonisque

non solum

De

feudatariis insu-

verum etiam patrimonialibus derecompulsus sit pariter cum decano suo et

per est statutum ut quicunque

ipsorum habuerit

aliis.licet psucis.tribulationis propriae parlicipibus,

plura feuda vel
plures personas

unum,

etsi plura integra fcuda ad

devenerint,

quicunque habuerit

integrum,

cum omni

familiasua,

quam

exhibet.si
(j

pro commiss33 sibi ecclesiae libertaie, ad sedem apostolicam confugere quasi nudus, cnnonici Portugalensis ecclesiae, quos ejus, utpote boni patris,

vero integrum

feudum

in plures fuerit partes divi-

sum,

is

qui partem

tenuerit principalem, ecclesiae

oppressionibus compati decuisset.non solum Olialis compassionisdicunturei subtraxisse solatium,quin-

Sancti Florentini parochianus existet.Reliquos autcm omnes ecclesia Sancti Dionysii obtinebit. N03
igitur

imo tanto nocentiores

aliis

quantopejus familiaris

concordiam approbantes eamdem, ipsam auctoritate apostolica confirmamus et praesentis scripti patrocinio communimus.Nulli ergo omnino

solet laedereinimicus.saeviendi adversus

ipsum

te-

meritate sua prasbuisse videntur extraneis incentivum,dum tam ipsi quam ecclesiae memoratae por-

hanc paginam nostrae cenfirmationisinfringere vel ei ausu temerario contraire. Si quis autem, etc, usque incursurum.

hominum

liceat

Datum
unno

Laterani, x Kal. Maii, pontificatus nostri

tertio

decimo.
LVI.
CANOSICIS SANCTI FLORENTINI.

excommunicationi subjecti divina nonerubuerunt officia celebrare, contempto temere intcrdicto primo vel secundo per eumdem cpiscopum promulgato, jsuper quo non relaxando ad sedcm fuerat apostolicam appellatum, et perjurio nihilominus vilipenso quod iidem canonici dipnoscuntur ciica praesens negotium incurrissc. Nolentes igitur
tionarii

tantam praesumptionis audaciam relinquere incorI)

Super eodetn.

(Datum,

ul in alia.)

rectam, discretioni vestrao per apostolica scripta mandamus et districte praecipimus quod inquisita
et cognita veritale, si

Cum

intcr vos ex parte

una

et

monuchos Sancti

rcm

invcneritis ita cssc, ca-

Juliani ac...

personam

ecclesiae Sancli Dionysii dc

Ambasiadioecesis Turonensis ex altera, etc, ut in alia, usque esse noscuntur.vobis et ecclesiae vestra» de coelero parochiali sinl jure subjecti. Praeterea
vos in quindecim baliis inferius adnotatis habeatis decem et octo balivos, etc, ut inalia,usque ultimo

nonicos etportionarios memoratossublalo cujuslibet contradictionis et appellationis obstaculobeneficiis

ecclesiasticis et officiis spolietis, nisi forsan
ct

ad interventum

consilium

praefati

episcopilem-

nominatis sexhabere debebitis.et unum in qualibet praemissarum.Sane corpora parochianorum vestrorum in cocmetcrio ecclesiae Sancti Dionysii, quod tam vobis quam capellano et monachis est com-

perandum duxeritis hujus canonicae disciplinaerigorem. Volumus insuper ei praecipimus ut circa omnia qua; praemissa sunt, lam super principali

quam

cedatis,

superincidenti appellatione postposita proQuod si non omncs...tu ea.frater episcopo
altero, ete,

cum eorum
Dalum

mune, de

caclero

tumulabunlur a vobis,

nisi alias

Laterani.ni IdusMaii, annotcrtio docirao

249
LVIII.

PONTIFICATUS ANNO
A.

XIII,

CURISTI

1210.

250

BIIRGENSl EPISCOPO.
[)e libertnte

monasterii Oniensis.

neplacitum cxspectetur. Ita quod si conatiterit fuiss-.o culpabilem super eo quod benedictionem impendere noluisset electo, juslas ei re-

episcopum
fundat

(Datum Laterani, x_Kal. Maii.)
(24)

Orla inter

le et

monusterium Oniensc super

statu ipsius monasterii quaestione.cum venerabilis
frater noster Segobiensis episcopus et dilectus filius

expensas quas fecisse probabitur scdem consulendo. Cuni autem ab eo fuerit benediclus, reverentiam ei supor his tantummodo quae prsscripta sunt repromittat, professione huapostolicam

Palentinus

electus

eam de

nostro

examinassent

mandato.ipsamque sufficienter instructam ad nostrum remisissent examen, nos tandem instrumentis,

jusmodi super altare in scriptis oblata. In costeris autem praefatum monasterium plenngaudeat libertate. Ne igitur quod a nobis pro parte tam Burgensis ecclesiae

attestationibus,confessionibus et allegalionibus
auditis et perspicaciter
intellectis,

quam

monasterii Oniensis salubriter

diligenter

de

est provisum.occasione qualibet in

posterum possit

communi fratrum nostrorum
nacho procuratore
ita

consilio te ac

formam nulla summorum pontificum privilegia vel soscularium principum scripta, duximus providendum ut Burgensis episcopus singulis annis scmel ad idem monas- B nulla deni ue.. raunimenta vel argumenta valeant praevalere.Nulli ergo omnino hominum liceat hanc terium causa visitationis accedat; ubi devote repaginam nostras provisionis et constitutionis intrinceptus, et per diem unum honcste de bonis ipsius
prajdicti monasterii

L.moconsensum

infringi, praesentium auctoritate staluimus ut con-

tra proescriptam

pra^hentibus,

.°-

monasterii procuratus, capitulum intret, et habito

gere, vel

ei

ausu temerario contraire. Si quis au-

sermone, de statu ejusdem diligenter inquirat, ac super his quoe in eo reformanda vel ordinanda cognoverit, abbas episcopisalubreconsilium studeatadimplere,
exhortationis
si

ad abbatem

et fratres

tem hoc attentare prsesumpserit, indignationem omnipotentis Dei et beatorum Petri et Pauli apotolorum cjus se noverit incursurum.

Datum
anno

Laterani, x Kal. Maii, ponlificatus nostri

vero infra octo dies illud exsequi non curaverit,

tertio

decimo.
LIX.

totius negotii veritatem

idem episcopu? Romano
in

pontifici perlitteras suas studeat fideliter intimare.

Ipse tamen

nec

in

abbatem nec

conventum ex-

ZAMORENSI ET LEGIONENSI EPISCOPIS. De eadem re.
(Laterani,
(25)

communicationis vel supensionis aut interdicti sententiam hac vel alia occasione inconsulto Romano
pontifice
ferre

vm

Kal. Maii.)

Suscitata super diversis articulis intcr vene-

praesumat

;

sed

Romani
tio

pontificis exspectetur, juxta quod ipse mandaverit
fuerit

mandatum ipsius rabilem fratrem nostrum Burgensem episcopum et ut in eodem nego- q Oniense monasterium quaestione, cum venerabilis
procedatur. Et
si

frater noster Segobiensis ep ; scopus et dilectus filius

abbas

inventus

culpabilis

super eo quod

T.Palentinus clectus,quibus auctoritate nostradicta fuit causacommi9sa,eamsufficienterinstruclam

episcopi

consilium non admisit, satisfaciat ei de moderitis expensis quas propter hoc eum fecisse consliterit nuntium ad sedem apostolicam desti-

ad nostram praesentiam remisissent, nos eidem episcopo et L. monacho monasterii procuratori, qui propter hoc ad sedem apostolicam venerant, audientiam concessimus liberara et benignam. Qui

nando.Cumautem

post consecrationem

suam prima

vice Burgensis episcopus ad

accesserit, recipiatur ab abbate ac

monasterium ipsum monachis cum
celebret
ibi

cum

ccepissent principaliter litigare super statu

mo-

processione

solemni, et

si

voluerit,

missam. Quoties etiam invitatus accesserit pro exhibendis ecclesiaslicis sacrament:», procuretur ab
eis
;

memorati, quod ad se de jure communi sperare dictus episcopus proponebat,utpote in sua
nasterii
dioecesi constitutum, cujus juris

usum Burgensem

ita

quod nunquam numerum personarum

et

ecclesiamlongisretroactis temporibus habuissefir-

evectionum excedat in Lateranensi consilio diffinitum. Omnia siquidem ecclesiastica sacramenta,
quoties indiguerint, ab

mabat,

et ex parte

monasterii

diceretur illud per
pontifices abanti-

principes sosculares et

Romanos

eodem

et

non ab

alio epi-

scopo exigant

et recipiant;

dummodo

^

quolibertate donatum.et ipsum longissimo tetr.pore

gratiam apo-

usum

fuisse plenaria libertate.nos audilisutrinque

stolicae sedis habuerit, et ea

gratis volueril exhi-

propositis,de voluntatepartium
tia inler eas

demum ex providen;

bere. Alioquin Iiceat

illis

quemcunque maluerint

duximus componendum

prout in

aliis

catholicum adire pontificem, qui ea sibi apostolica fretus auctoritate concedat. Oniensis autem electus

nostris litterissuper hoc confectis plenius contine-

aBurgensi episcopo benedictionem reverenter exposcat;

libertate

tur.Postmodum vero partibus super subjectioneac membrorum ejusdem loci,monasteriorum

tatem aut

quam ipse illi gratanter impendat.difficulmoram nullatenusingerendo; nisi forsan
fama
vel

ex publica

manifesta causa seu denun-

videlicet, capellarum, cellarum, et prioratuum, persequentibusquaestionem,quatuorsibi dictus episcopus in praefatislocis ad se de jure communi spe-

tiatione canonica rationabile quid obsistat. Et tunc

ctantibus, ut dicebat.cujus juris

etiam

Romanus

pontifex consulalur, et ipsius beet 69.

antiquo, specialiter vindicabat,

usum habueratab eorumdem locorum

(24)

Vide infra epist. 59

(25)

Vide

epist. seq.

251
clcricos

INNOCENTII
asscrendo

III

PP.

RBGESTOROM

LIB. XIII.

252

tcneri ad cpiscoporum, archi-

A

diaconorutn,etarchipresbylerorum Burgensium accederc synodos, excommunicationis vel interdicti
servarc sententias promulgatas ab
eis,

propter ipsas su9piciones incurreret detrimentum, nos aequitale pensata ita duximus provitentiae

dendam,

ui ante

procuralio-

prolata per vos exsecutionis

omniasupradictasenlentia a nobis inandetur. Quocirca

singulos aurcos solvere Burgensi episcopo noviter substituto ; ad intentionem propriam roborandam super primis tribusarticulis

nes annuas exhibere, ac

fraternitati vestrae per apostolicascripta

mandamu9
eamdem

quatcnus

sententiam ipsam sublato appellationis
per censu-

obstaculo exsecutioni mandantes, faciatis
inviolabilitcr observari. contradictores

jus

eommune, secundum quod

dictos cleri-

cos, sicut et alios suae dicecesis,

ad praedicta teneri
antiquo,

ram ecclesiasticam compescenles. Quodsinonambo
his exsequendis polueritis interesse, aller vestrum

dicebat, ac juris ipsius
ct

usum liberum ab

super quarto antiquamet approbatam consuetudinem allegando.Dequibus omnibus per depositiones testium fidem factam essediccbat. Vcrumpars
altera proposuit ex adverso

ea nihilominus exsequatur.

Datum
nostri

Laterani,
tertio

vm

Kalend. Mnii, pontificatas

anno

dccimo.
LX.

membra,sicut
sajcularium

et

supradicti monasterii ipsumccenol)ium,abantii|uo fuisse
et

principum
II,

Romanorum
III, et

pontificum
III

J)

ZAMORENSl EPISCOPO ET MAQISTHIS MAURITIO ARCHIDIACO.NO TOLETANO ET MICHAELI CANONICO SEGOBIENSI.

Urbani

II,

Paschalis

Eugenii

Alexandri

privilegiis libertate donata, et longis retroactis

lem-

poribus hujusmodi fuissc libertategavisa;sieut per
ipsa privilegia exhibita coram nobis.ac instrumcn-

De eadem re. (Datum, ut in alia.)
(26) Suscitata

super diversis arliculis, etc,
ul in aliaper totum, usque

in

tum VictorisquondamBurgensisepiscopi,et suorum
depositiones testium manifesteconstaredicebat.Nos
igitur auditis etintellcctis quae utraquc pars propo-

eumdcm modum

duximus

indulgondam. Quocirca praesentium vobis auctoritatemandamus quatenus recipiatistestesquos pars
monasterii ad probandam
praescriplionem
legiti-

suitcoram nobis, superquatuor praemissis capitulis monastcrium Oniense de consilio fratrum nostro-

mam,

etc, ul in alia, usque a nobis prolata sublato
frater

rum justitia condcmnavimus exigente. Sententia vero lata procuralor praefatus ad probandam praescriptionem, tam super quatuor articulis praenotatis,quam etiam superquibusdamdecimisposttransactionem acquisitis a monasterio, ecclesiis et colonis ipsius ex episcopi parte petitis,

appellationis obstaculoexsecutioni mandetur.cujus

exsecutionem
bili fralri

libi,

Zamorensis,
et

el

venera-

nostro Legionensi episcopo duximus cora-

mittcndam. Volumus nihilominus

mandamus

ut ab episcopo recipiatis idoneam cautionem quod

quarum con- „ si monaslerium in causa ipsa per sententiam prmtroversiam volebamussententiae calculo terminare, valuerit, universa quaj medio temporc ipsius senel in qua fuerat coram judicibus supradictis contentias occasionc percepit monasterio restiluat meclusum, reslitutionem in integrum nomine monasterii postulavit. Et cum super hoc coram nobis
fuisset aliquandiu litigatum.nosdeliberatione prae-

morato. Quod
ea,

si

non omnes, etc duo vestrum
per lotum.
LXI.
EISDK.M.

elc
ut in alia

Dutum,

habita.restitutionem in integrum ad praescriptionem

probandam.tam superquatuor

articulis praiuotatis,

quam

procuralori

etiam super controversia decimarum, eidem nomine monasterii duximus indulgen-

dam

tibi, fratcr Zamorensis, et dilectis filiis magiMauricio arcbidiacono Toletano et Micbaeli canonico Segobiensi dantes nostris litleris in man;

De negotio capettx S. Marix de Castro Sorii. (Romai apud S. Petruru, iv Kal. Maii.) Cum in causa quae inter Burgensem ecclesiam

et

stris

clericos Sanctas Mariacdecastro Soris super quibus-

dam

eccle3iis et rebus

aliis

datis

ut recipialis testes quos pars monasterii ad

iilium

abbatem de Ketorta

et

vertitur, ad dilectum priorem de Corrubiis

probandam prasscriptionem legitimam super quatuor articulis sa:pedicti9 ct super capitulo decima

fuerintasede apostolica

lilterae

impetratae,ipsi re-

puUntes venerabilem fratrem nostrum Burgensem rum, vel eliam episcopus ad interruplionem pro- D episcopum contumacem, in rerum petitarum posbandam duxerit producendos et si de partium sessionem cansa rci servandee partem induxerunt voluntate processerit, causam ipsam appellationo adversam. Verum cum super eorumdem processu, remola fine debito terminetis alioquin remitlafis quem memoratus cpiscopus.utpote post appellatio; ;

eamdem

ad nos sufficienter instructam.praefigentes

nem ad nos

legitinie intcrpositam

atlentatum, re-

partibus terminum competentem quo nostroseconspectui repraesentent sentenliam dante Dominorecepturae.

vocari petebat, inter

ipsum

el...

partis adversae pro-

Ne vero per excogitatam malitiam,

sicul

exquibuadumpraesumptionibuspluribusvidebatur,
cffectum sententiaj
in damnum episcopi conlingeret impediri, neve monasterium percxsecutionemscn-

curalorem fuisset in nostra pracsentia diutius litigatum, laliler fuit domum a nobis de ipsorum voluntate provisum, ut tam super dictarum rerum omnium possessiono quam etiam fructibus, quoa nunc possunt dicti clerici restituero, pracfato epi-

(26) Cap. Suscitala,

De

in int. restitut.

253

PONTIFICATUS ANNO
aliis,

XIII,

CHRISTI

1210.
corio,

254

scopo restitutis, de resliluendis
faoultas obtulerit,
;

quam

citose

A

quatuor,sogam carralem de

ferrum caldara-

idoneam exponant dicti clerici oautionem ad quod eos, si necesse fucrit, per vos volumus et rrundamus, appcllatione remota, ecclesiastica ccnsura compelli. Postmodum autem cpiscopus petiit c ram nobis ut clcricos ejusdem ecclesine,

'ura, acetrum, tres ac2ados, tntidcm aczadas,qua-

tuor cistas scutellis plcnas, quatuor fulcra, et auricularia tria,coopertorium

unurn.necnon etlectum

de corio,

cuppam

de Villa Aios ad villam de Silos

qui

post interdicti ab

eodem episcopo

et

excommunicationis sententias a Palentino electoet

eorum contumaciam rationabiliterprornulgatasdivinapra:sumpserant officia celebrare pra?fatis sententiis viHpensis, pcena dignaremur canonica casligare, ac quorumdameorumcorporafeceremus de ccemeterio ecclcsiastico exhumari, quce mterim fucrant tumulata. Procurator vero praedictus tam superlibersuis conjudicibus delegatis a nobis propter
tate libere sibi cligendi praelatnm
tortiis ipsius ecelesiae.mcdietate

tunc temporis dcportatam, duas cuppas alias (ie civitate Burgensi ablatas, et aliam venditam in Levis, scamna tria.carrum ferratum, quibus omnibus pars sua spoliata fuerat, ei restitui mandaremus.
Adjecit insuper quod dictus Bungcnsis ppiscopus
claves sacristse abstulit violentcr,

codicemque pr

i-

vilegiorum ablatum non reddidit donec ea quae contra ipsum et suam ecclesiam in eo continebantur
abrasit
a nobis judices
lui

quam etiaro super p domorum, molen
ec-

quasrtamnihilominusdetinens quae delegati sub excommunicationis poena restipraeceperunt.Quaj omnia sibi procurator pradi;

ctus curo fructibus perceptis ex eis restitui postulabat,et super his satisfactionem sibi
beri. Lite igitur

dinorum,vinearum,terrarum
ecclesiam iu

et

hortorura ad ipsam

eodem

castro

spectantium, et

congruam exhicoram nobis super pramissislegiutrinque propositi3
fieri

clesiarum ac terrarum ejusdem

castri et circumadjacentium eremitarum,itera Snncti Nicolai, SanDominici, Sancts dcilia?, Sancti Jacobi, cti

time

contestata, quia super

nobis non potuit

plena fides, causam ipsam de

ipsorumepiscopi

et

procuratoris assensu vobis du-

Sancti Stephuni, Sancti Joannis,
lis,

Sancti

et Sanctaa Eulaliae

ecclesiarum et

Michaeeremitarum

circumadjacentium eis, rursum Sancti Michaelis de Tavanera, S.incti Stephani de Castriello, SanctaeMiriaede Villafilos, Snncti Martini et Sancti Andreaa ecclesiarum, cum adjacentibus eis eremitoriis universis, terrarum quoque ac vinearum et

ximus committendam, per apostolica vobis scripta mandantes quatenus absolutis clericis ejusdem ecclesiae ad cautelam, audiatis causam,et eamdem,si
de parlium voluntate procecserit, appellatione re-

mota
vari.

fine debito

terminetis, facientes quod decre-

veritis

per censuram ecclesiasticam firmiter obsersufficienter

Alioquin ipsam

instructam

ad

molendinorum medietatis
tefitero, et

et

de Arnelas

et

de Pade Al-

nostrampraesentiamrernittatis.praefigentespartibus

latios et de Fitero ecclesiarum,

necnon

et

de Pon-

terminum competentem quo
repraesentent justam
recepturae. Testes

se nostro conspectui

de Feneiosa,

et Villas-Viridis, et

auctore

Domino sententiam

cobella.etSancti Cypriani ecclesiarum, ac eremita-

autem qui ab utraque parte fue-

rum omnium circumadjacentium

eis,

procuratio-

rint nominati, si se gratia, odio vel timore subtra-

num quoque
et

et

obedientiorum

et

interdictorum de

xerint.per censuram

eamdem

appellatione remota

Valbonella, de Fonte Lesina, et

de Valvinchera,

cogatis veritati testimonium perhibere.Nullis litteris

de Valvas eccle6iarum,
villa Serigo, et

et

medietatis de solari-

obstantibus praeter assensum parlium a sede
si

bus, hortis, terris, vineis, molendinis ecclesiarum

apostolicaimpetratis.Quod

non omnes his exseKal.Maii.

de

circumadjacentium eremitarum,

quendis...duo vestrum ea nihilominusexsequantur.

de Villimara

et

de Villaquiran ecclesiarum, terraecclesiae de

Datum Romae apud Sanetum Petrum.iv
anno
tertio

rum

et

vinearum
et

Valdemoro, cum adjaet

decimo.
LXI.
EISUEM.

centibus eis ercmitoriis universis, de Quintanella

quoque

de Fontan, de Castellanos

de Villa

Aios ecclesiarum, medietatis insuper de solaribus,
terris, hortis, vineis et

molendinis eeclesiae de Fanos,et de Fenestrosa.cum eremitorio.et dePedrosa,

De causa monasterii de Ortega. (Romae ap. S. Petrum, iv Kal. Maii.)
Burgensi capitulo

dudum

ad nos suam querimo-

cum
niae

circumadjacentibus eremitoriis.Sanctae Eugeet Saneti Joannis de Pisverga ecclesiarum, ac

D

n i am destinante quod monasterium Sancti Joannis de Ortega ad Burgensem ecclesiam pertinebat, cui
G. Martini sacerdos etquidamalii debitam recusabant obedientiam exhibere, violenter ipsum monasterium detinentes,nos bonae memoriae episcopo et
dilectis filiis

instituendi praslatos et archiepresby teros in eisdem,

cujusdam apud Ormazarestitutionem humiliter postulavit.Petiit quoque ut quasdam res mobiles.scilicet thuribulum et scyphum argentea, mulam et mulum, centum oves.et tria juga boum apparatibus suis,duodecim porcos, et sex modios panis, dolium vini, gallinarum quoque et anserum,
et hrereditatis

archidiacono et thesaurario PalentiP.
ecclesiee

nis

commisimus causam ipsam. Coram quibus

Joannis Burgensis
Martini,

procurator contra Petrum Bartbolomrei, Petrum Joannis, Dominicum

annonarum quae praedictus Burgensis episcopusper tresmenses in quindecim equitaturis expendit, tapeta duo, linteamina tria, et totidem
ac valentiam
pulvinaria,

Joannem

et

Gundisalvum,

singulariter

videlicet contra quemlibet,

suam

exeruit quasstio-

nem;etpossessoriumjudiciumintentando,proposuit

mantas

tres, culcitram

unam, mantilia

abeisdem violentiam Burgensi

ecclcsias fuisseilla-

:

255

1NN0CENTII

III

PP.

RBGE8T0RUM

LIB. XIII.

256

lam.restitutionem portionis uniuscanonici petens a A. rebus aliis quas canonici ab eodem episcopo repetebant.lis coram nobis fuit solcmniter contestata, postulans nibilominus ut quolibet praedictorum
:

expellerentur a monasteria memorato, utpotc

vi

-

discretioni veslrae per aposlolica

scriptamandamus

lenlcr intrusi,et propter inobedienliae vitium pccna

canonica punirentur. Econlra pracdicti canonici prorsus inficiantes se aliquam Burgensi ecclcsiae
violentiam intulisse aut extitisse inobedientes ei-

quatenus recipiatis testes quos utraque pars duxerit producendos.etcausam ipsam.sitdepartium voluntate processerit,sublata appellationis

obstaculoCne

debito terminetis,

facientes

quod decreveritis per

dcm

aliqualenus vel rebelles, dixerunt quod

cum

censuram ecclesiasticam
quin

firmiter observari. Alio-

essent canonici regulares, nibil

penilus possidere

poterant vel agere seu etiam respondere absque sui
prioris licenlia et

nos remittalis sufficienter instructam, praefigentes partibus terminumcompctenlem

eamdemad

cum

divisa;

clesia

mandato. Adjicerunt insuper quod non essent in prcefata sancti Joannis ecportiones, ipsi, cum nihil cerlium penitus
si

quo nostro se conspectui repraesentent sententiam
dante
rint,

Domino
si

recepturaj. Testes

autem qui

fuerint

nominati,

se

gratia, odio, vel timore subtraxc-

possiderent, etiam

essent clerici saeculares, ad

per censuram

eamdem

appellKlione cessante

restituendam aliquara portionem non poterantcon-

cogatis veritati testimonium perhibere. Nullis litte-

demnari.nec a prafata ecclesia supradicta occasione depelli.Judices vero.ulriusquc partis altestationibus etallegationibusdiligenter inspectis,in tribus primis capitulis, super quibus fucrat possessorium inteotatum, antefatos puinque canonicos absolverunt.condemnanles eosdem ad canonicam obcdientiam Burgensi episcopo exhibendam.A qua sententia cum Burgensis episcopus appellasset, nos venerabili fratri nostro Oscensi episcopo et dilectisfiliis
Tirasonensi decano
et praeposito laccensi

B

ris

obstantibus praeter assensum partium a sede

si non omnes hiscxsequendis potueritis interesse, duo vestrum, elc. Datum Romoc apud Sanctum Petrum, iv Kal.

apostolica impetratis.Quod

Maii, pontificatus nostri

anno

tertio

decimo.

LXIII.
AncIlIEPlSCOPO ET SUFFRAGANEISECCLESl* NAR-

DONENSIS.

De negotio Durandi

rle

Oica.

dedimus in

mandatis ut in appellationis causa legitime procedentes,eamdem sententiam sicut justum esset confimare vel infirmare curarent. Qui utriusqne partis

(Laterani, iv Idus Maii.)

dae animae

(27jCum talisessedebeat arseorum quibusregencommittuntur, utnonsoluma Dominico

confessionibus et rationibus intellectis,etadvertentes
siae

gregesubductassollicitudine pastorali reducere, ve-

supradictas petitiones ex parte Burgensisecclecontrapraefatos clericos nimis inepteac irratio-

rum etiam reductasad ipsum paternain eostudeant C
mansuetudineconfovere,procul dubionobisetvobis estsolliciteprovidendum utdilecti filiiDurandus de Osca et Guillelmus de Sancto Antonino cum sociis
suis reconciliatis
ecclesiasticae

nabiliter fuisse conceptas, antedictam sententiam

confirmarunt, verba

in
:

eadem expressa

tenori suae

senlentia adnectentes

qui sententia in scriptis re-

unitati

taliter fo-

dacta,et in ejusdem serie annis Incarnationis Domi-

veanlur

in ipso

quod cum

ipsi se laetabunlur

ibidem

adnotatis.hujusmodi clausulam subjecerunt Prxlerea ile itlala Durgensi Ecclesix violentia,el innicae

invenire favorem

spcratae

dulcedinis,

alii

eorum

terdicto a prxdictis

quinque

clericis

non icrvato, ac

inducanturcxemploerrorumsuaedesererecajcitatis. Quapropter fraternitatem vestram monemus attentius et

expcnsis a procuratorc clcricorum de Ortega pclitis,

hortamur, per apostolica vobis scripta

prae-

reservamus nobis licentiam cognoscendi.

Cum aulem

cipiendo mandanles qualenus ipsos procedentcs

nuper venerabilis frater nosterBurgensis episcopus et supradictorum clericorum procurator in nostra prossentia super pramissis aliquandiu litigassent,
nos utrinque propositis
inlellectis

secundum Dcum,charitativetractantes,non permittatis eos aut illos qui suum ipsis inluitu charitatis
impendcrint beneficium in vestris dicccesibus constitutos hujus occasionis praetextuaquoquamtemere molestari, contradictores

sententiam
.

ulti-

morum judicum

quo supradictorum ludicum digno- n " omnes ... r scuntur sententiam confirmasse. \ In eo vero quod
ln
.

_ (irmandam
,.

in co

duximus
,•
.

sententialiter con,.
,.
.

ecclesiastica censura

.

appcllatione postposila compescendo.

"

,.

singuh vestrum

in dioeccai

...

Quod
sua ca

si

non

.

ni nlo-

jam

lata scntentia sibi liccnliam
articulis

cognoscendi super

quibusdam

reservarunt, dictura

eorum

decrevimus irritum etinune. Quocirca discrctioni vestra per apostolira scripta mandamus quatenus supradictum sentcnliam auctoritateapostolica conlirmatam faciatis per censuram ecclcsiasticam appellatione remota inviolabiliterobscrvari.Quia vero super libera adminislratione monasterii memorati
ct rcbuB

minus exsequantur. Datum Laterani.iv Idus Maii, pontificatus nostri anno tertio decimo. In eumdem modum scriptum est archicpiscopo et suffragancis ecclesix Tarraconensis. Datum ut in alia per totum. ln eumdcm modutn srriptum cst archiepiscopo Mediolancnsi et sujfraganeisejus.

Datum,

ul in alia pcr totum.

ejusdem,quibus Burgensem ecclesiamdi-

cebat episcopus spoliatam, et euper fructibus et
(27)

Videlib.

xi, epist.

196, et lib. xn, epiat. 18, 66. et eeqq.

257

PONTIFICATUS ANNO
LXIV.
PRIORI ET CAPITULO UKAT.E MARl.E DE SALIS BITURICENSIS.
Confirmal statula Ecclesix de Satis.

XIII,

CHRISTI

1210.

258

A

ILLUSTRI REGI

LXV. DANORUM

Recipitur sub protectione sedis opostolicx.

(Laterani, Nonis Maii.)
(28)

Laterani, vn Idus Aprillis.
Solet annuere sedes apostolica piis votis, et ho-

Quod orthodoxaefidci

zelo succensus ad lau-

dem
favorem benevolum impertiri. Sane, sicut ex tenore vestrarum litterarum accepimua, vosad dissensionis materiam amputannestis petentiuru precibus

divini nominis et Christianae reiigionis honoferita-

rem signo crucisassumpto, ad reprimendam

tem incredula: nationis regalis cxerere decrevisli gladium potestatis, pium devotionis tuaepropositum
in

Domino commendamus
gralia prosequentes,

;

illudque favoris apostoet

dam, quae pro donationibus pr«bendurum
vestrae
tVatris

Ecclesiaa

lici

personam

regnum tuum

saapius emergebat, de assensu venerabilis

cum omnibus
veris operi

bonis tuis sub beati Petri et nostra
pietatis, integra

nostri Guillelmi Bituricensis
statuistis

archiepiscopi

protectione suscipimus, statuentes et quandiuvaca-

communiter

quod postquam Ecclesiae ve^trae praebendoe ad duodenarium devenerint numerum, qui per ipsum archiepiscopum et vos etiam iu vestra est Ecclesia institutus, prabendas quas vacaverint Bituricensis archiepiscopus, quipro tempore
fuerit,

hujusmodi

maneant,

et

a cujuslibet temeritatis incursu quieta consistant.
-n

Veruin tuam regalem prudentiam commonemus ut ita provide tibi et tuis caveas undecunque, ne quod
absit
te contingat sustinere

personis quibus voluerit
is

conferat et assignet, ita quod

secundum Deum qui ab eodem fuerit

institutus, priori obedientiam faciat, et circa

eum
circa

sub nostra protectionis praetextu quamlibet jacluram. Datum Laterani, Nonis Maii, pontificatus nostri anno tertio decimo.
!

prior

correctionem habet,

quemadmodum

LXVI.
ILLUSTRI REG1N.E FRANCORUM (29). De causa divortii

hactenus consuevit. In hominibus vero terris Ecclesiae ac omnibus aliis prior et capitulum debitam jurisdictionem obtineant, et hactenus contales habere

(Datum,
30)

ut in alia.)
in

suetam. Vacante vero Bituricensi Ecclesiu, si quam iu Ecclesia vestra prsbendam vacare contigerit,
illam absque contradictione

Super amaritudine
ut quae alios

qua

es paterno

tibi

compatientes affectu, serenitatem tua consolando

cujusquam conferat

monemus

eum

rege consorte tuo per

matrimonialam ipsius copulam accessisti rectura Ecclesi®, canonici ejusdem loci liberam eligendi veneranda regina tui, te regas in imminentis pugnae priorem habeanl faoultatum, et illa in hoc articulo p molestia (31), per quam Deus tuam voluit examig.iudeant libertate qua Ecclesiae aliaa in Bituria ponare virtutem ; sic in omnibus quae adversa vidensitae gaudere noscuntur. Hoc etiam constilutum satur et dura te formans ut plus ex formidine mentis crosanctis tactis Evangeliis servaturus vos in perea quam ex necessitatis instantia perferendo, non petuum promisistis. Nos igitur vestrisprecibus intam pareas quam super his assentias voluntati diclinali, statutum ipsum, sicut pie ac provide factum vinas, nec unquam tristis excipiens quod acciderit est,auctoritateapostolicaconfirmamuset praesentis contra votum, tributum tuum bilaris, non invita, scripti patrocinio communimus, salvo in omnibus persolvas attendens quod universa quae in miseriae apostolicae sedis mandato. Nulii ergo, etc, hanc pahujus mundo a quocunque penduntur, quasi quaeginam nostrae confirmationisinfringere vel ei, etc, dam necessaria sunt humanae viteetributa, quorum usque incursum. immunitatem nemo poterit cum effectu vel petere Datum Laterani, vn Idus Aprilis, anno tertio vel sperare. Quapropter, charissima in Christo filia, decimo. de tua te consolare fortuna, et animum induendo
solus prior. Cedente vero vel decedente priore ipsius
;

(18)
(29)

Vide

lib.

Regiiix Franc.

xn, epist. 103, 104. Enge sive Ingebcrgae (quam

Guaguinus,
bibl. hist.,

lib. xi

Rerum Gallic

;

Nic Vignerius
;

anno 1199; Bzovius

in Innoc. 111,1199,

Botildem Heveden Anglus vocat) non Gerbae, ut vult Bzovius ex yEmilio Canuti 6 (non Caini apud Nauclerum), cui successit Waldemars I, Daniae regis sorori, nonfiliae regis Bungariae, ut vuli Beloius, in Domanii Francici unione, qua dimissapost obilum Elizabethae, sive Alisiae Balduini IV, comitis Hannoniae filiac, Philippus Agustuscolore affinitatis quaesito, utin c Porro dedivort. Agnetem (non Mariam, ut vult idem Beloius loco supra citato) Bertoldi IV Meraniee (non Bohemorum ut apud Guaguinum,) ducis filiam (non marchionis, ut apud Surium in Vita S. fledwigis 15 Octob ) superinduxit. Qua de causaooncilium Divioneconvocatum ad reformationem con.jugii, cui praeeratPelrus Capuensis apo;toHcae sedislegatus, itaut prius matrimonium copulatum fuerit. Quibus peractis Agnes diem suum
obiit,

D

Krantzius Uaniaj, lib. vn, c. 13 Paulus /Emil. ex quibus facilius conjicies deliria Jacobi Meyeri Annal. Fland., lib. vi, anno Domini 1184 et Naucleri somniumcircaEngebergam.dumqueunum eumdem ducem Bohemiae el Meraniae constituit,
§

3

;

lib. xvi,

cum apud JoannemDubraviumHislor.Bohem.

scri-

ptorem eidem regno aliquem Bertholdum nomine imperem eidem regno aliquem Berholdum nomine lmperasse nusquam reperim. lib. xi, cpist, (30) Vide supra lib. x, epist. 176
;

180, 181, 182, 183. (31) Puqnx molestia in divortio, de quo Photii Nomocanon tit. 12, 4 W. GG. Isiriori diffarreatio, dissolutio inter virum et uxorem, Scholiastes Lycophoris in verbo icapaevoxtdvov, 'Aoajjta? y.a-zi "Hpa? Ttpo7-caY(J'a. AicoT:E[i'ii|JiEvo; Tr v ivd>, xa! ETC'.Y''ilJta ^ T ;

c

,

t

V

NauclerusGen.IV, 1183(seddicendum 1198);

NstfJXrjv.

259

INNOCBNTII

III

PP.

REGESTORDM

LIB. XUI.

260

virilem, ab ipsius constanlia non recedas, ut quasi de proprio fato couquesta, illudtibigemasaccidcre

A

ctionem tuam circa spiritualia multipliciter juxta suae voluntatisarbitriumimpedivit, et possessiones
et

quod multis indignioribus non videris evenire. Cum enim sinc adversario virtus marccat, quae quanta sit, autquid valeat, tuncapparet cum illam patientia manifestat, in exaggeralionem doloris nequaquana est pervertcndum quod verius potest ad consolationis materiam impulari., Pater quippe ccelestis carnalium more p:-.rentuni,n<)u educentium filios in deliciis, quos intendunt ad virtutem componere, tc per haec voluit eiperiri, et sibi, non tanquam delicatam, sed sicut elertam filiam praeparare. Qua de
re periculnsius

nemora tua

in

grave praejudicium Ebora:ensi8

Ecclesiae distrahi faciens, in plurimis aliis tibi et

tuis ir.juriosus exstitit

admodum

et

molestus.

Cum

tantam Dei et Ecclesiae suoe injuriam, non tantum propter dispendium temporalium quantum propter periculum animarum, nequemus conniigitur

ventibus oculis pertransire, qui,

si

necessitas id

exposcerct, pro tucnda ecclesiastica libcrtale non

dubitareicus exponere nosmetipsos,
si, et

licet

super hoc

venerabilibusfratribusnostrisIleliensi,\Vigornien-

dacia per liccntiam

nam

proficit

rcputansquod in reprobis alitur auquam quod virtus perdiscipliinelcctis.patientiam tuam ferashumiquia patientibus palienter passio
t>

Herefordensi, et

postmodum Londonie:

Roffensi episcopis, et dilecto
8i

litteras noslras

filio decano Lincolnienduxerimu» destinandas, nihilo-

liter exerceri, et

tninue tamen fraternitati tuae per apostolica scripta

non est pati, sic 3?quanim.ter sustincas universa quod ille in cujus manu cor regis (32) est, et quocunque voluerit vertet illud, humilitatis tuaimerito provocatus, non solum aJversitatis causa submota, conciliando tibi animum viri tui, tuam rcmuneret
patientiam, verum etiam gratia sui (Spiritus), qui

mandamusquatenus regrm eumdem moneri
elticaciter et

facias

lens el
te

prudenter induci ut suae saluticonsuhonori, tam tibi i^uam Ecclesiis et aliis ad

spectantibus ablata restitualunivcrsa,ct
litlcris

dedom-

nisetinjuriisirrogatissatisfaciatcompetenter.Alio-

verus spmsusesl lidelium animarum, cxspectationis tuae angustiam rccompcnsct, sccura de nobis

quod
tibi

in

quibcs oportuerit

et decuerit,

ncquaquam

suffragium favoris apostolici subtrahemus.
ul in alia per totum.

Datum,

non ubstantibus, pcr quas negotio ipso processum, tu propter hoc oflicii tui debitum in Eboracensi provincia exsequaris, quod per appcllationis objectum nolumus impediri. Datum Laterani,n Non. Maii, anno tertiodecimo
quin pi.cdictis

nondum

cxstitit plene in

.

LXVII.
EBORACENSl AnCHIEPISCOPO.

LXVIIL
EPISCOPO, ET ABBATI SANCTI J0ANN1S IN VINEIS
ET DECANO SUESSIONF.NSl.
Eis commititur causa prxbendx Ctisletensis.

De

negotio Eboracensi.
ii

(Laterani,

Non. Maii.)

illo

(33)DomusDominicomedit nos tunc zelus et igne succendimur vehrmenter qnem Filius hominis

(Laterani,

vm

Kal. Maii.^

Dileclus filius Bartholoma;us canonicus Casletcnsis in nostra proposuit praesentia constitutus quod cumpraepositusCasletensisMorinensisdicecesis, qui
filiis,

miltens in terris voluit nt arderet
lerent, ut debcrent, a

cum

hi
si

contra
se reco-

ecclcsiastieam libertatem iueurgunt qui,

Pomino suscppisse ad malefactorum vindictim gladii potestatem, illam dube-

nepolibus et cognatis Ecclesiae snae conferre

rent pro viribus defcnsare, ut passeres spirituales
videliect niditirarent in eos velut in cedros Libani

praebendam quasi jure haereditarioconsuevit, prav bendam... filii sui defuncti a sua nolenscognatione
disjungi, eam... nato... Gliae suae tunr laotenti dodisset,

plantatos a Dominn,

et

turtur

nidum ubisuos pullos

nos venerabili

fratri

nostro Silvanectensi
jure vacantem,

repnneret inveniret. Sane gravisex parte tua nohis est oblata querelaquod, cum Joannes rcx Angliaeab

episcopo et conjudicibus suis dedimus in mandatis
ut

prcbendam eamdem, utpote de

ccclesiisetdomibuseleemosynariisEboracensis pro-

vinciaeterliamdecimam disposuisset recipere.tu id praesenticns, pro ecclesiastica libertate tuenda se-

Ad quorum impendicndum processunidictuspraipositus etquiapostolica sibi aucloritate conferrent.

dara decanonicis ipsi aniino et parentela conjuncti,
IS

dem
1

apostolicam appellasti,

tc ac

tua et universos

_• !__ ejusdem provinciae

.!..:.«. «....•-.-- ..-....-..--.-.. >--. clcricos nostrae proteclioni sup

frustratorienostramaudientiam appellantes, appel ln« !/.. Ar.- eiuis^am .-*-*-«-. lationem Ainippnm persequi ../.. curarunt, nv»nr\f. non •...-.>.... e\
-i
.

ponens.

Verumrex

ipseapropositoquod praeconceetiam a religiosis
et

quod

uuus eorum, R. videlicet pucri dicti pater,
aci

perat non rcccdens, non solum de duuianio tuoela
te tenentibus, sed

tandoui

prieaentiam

iiu_.tr.-iu

accedens, ooram

plerisque

bonae memoriae Matthoeo Sancti Theodori diacono
cardinali, a nobis sibi auditorc conccso, ad hoc se

clericis

proveutuum eorumdem

Eboracenais pruvinciae tertiam decimam extorsit contra ecclesiasti-

asseruil

non pra-valens, reccssissesde parlibus Anglicanis, ad nostrum praesentiam accessurus, idcm rcx te ac tuos temporalibus mobilibus et immobilibus spolians,jurisdi-

cam

libertatem.

Cumquetu,

heec ferre

non venissu. Quaro dicto prasposito et caper scriptn nostra mnnduvinius t eidem proescriptam pra?bendam sine dilficuttatccoufcrrent, dilcctos filios abbatcm S.incti Ai Cameraccnsis et colle^as ipsius cxscculures ti
pitulo Casletensi
ii

(32)

papa

II

Cor rcgis, eisdem verbis alloquitur Joanncs Justinianum imperatorem in I. inter c. De
Triiui.

(33) Vide lib. II, epist. an. 1207.

87, et Matth.

Paris, ad

summa

261
sibi

P0NTIFICATU8 ANNO
nihilominus
concedentes.
In quoruin
,

XIII,

CHRISTI

1210.

262
teilio deciino.

scntia

pars adversa

cornparans

litteras

prav quas

A.

Datum Laterani.vm Kal.Maii.anno
LXIX.
FRATRIBUS MONASTERII

cxhibuit continentea quod pra;benduin pra>poconfirmaveramus eamdem, sicut ipsam ju^le ac pacifice possidebat; pcr quas ipsum ab insito

dam

0N]E\'SIS.
Ilttr-

Confirmatur coneorriia facta inter episcopum gens. el monasterium Uniense.
(Laterani, Nonis Maii.)

tentione sua excludere nilebatur. Verum judices attendentes confinmtionem hujusmodi non valcre, cum pra;bendani illam praepositus possidere non
posset, et procedentes in
dali, in

Hisnos convenit robur apostolicum impertiri quse semelincontentionemdeducta.judiciosuntvel
(34)

nostri

exsecutione man-

corporalem possessionem pnebendas ipsum inducere curaverunt propter quod pars adversa
:

concordia terminata ne sopitaj qua?.rimonioB reviviseant,et relabantur iterum in recidivae scrupulum
quKstionis.
et

Sanecumolim

inter Er-clesium vestram

vocem ad nos appellalionis iterato emisit, quam, sicut et primam, persequi non curavit. Cuuique occasione
illius

bonae memoria? Victorem Burgensem episcopum

possessionem ipsius csnonici per an-

numetamplius multipliciter perturbasset, idem ad abbatem SanctiNicasiiRemensis et conjudices suos
nostras liltoras impctravit.Qui txcapituli relatione

tertiis decimarum qua?stio suborta fuisset, tandem inter eos hujusmodi compositio intercessit quod videlicet memoratus episcopus de suorum canonicorumassensu concessitetconfirmavitJoanni

super

comperto quodsibipericulosum existeret inecclesia
residere, ipsi fecerunt securitatem preestari flrma-

tunc Oniensi abbali ejusque catholicis successoribus in perpetuum tertias decimarum in omnibus

tam praasiitojuramenio. Qua recepta, cum crederet se securum, praepositus et complices ejus in fratrem ipsius in ecclesia coram altari astantem in die Coena; Domini manus sacrilegas injecerunt, et tumultu exorto.auxilio canonieorum etpresbyterorum astantium vix manus ipsorum effugere potuerunt. Ca?terum cum coram dicto abbate Sancti Nicasii suisque collegis super hoc persequeretur jus suum, idem praepositus ad abbatem deBergis etconjudices suos, nulla de ipso vel negotio memorato habita mentione, nostras litteras impetravit. Quos idem canonicus habcns certa ratione suspectos, utpote quorum unus prasposito erat affinis, et alter in ea- " demcausaipsius exstiterat advocatus, eumque ad
loca suspecta vocantes

quas idem abbas eo ternpore possidenon decimas quas usque tunc in villis de Arcnis, Sant. Tamaio, Terminon, Ventretea, Solas
ecclesiis suis
bat, nec

Pelluegas recipere consueverat episcopus memoratus. Praefatus vero abbas, cum capituli sui consensu, pranominato episcopo et successoribus
et

ejus villam Ribillam

concessit perpetuo

cum omnibus pertinentiis suis possidendam.Cum autem nuper

venerabilis frater noster Gar. Burgensis episcopus etLupus procurator vester, inler alias quajstiones

utrinque propositas coram nobis, coepissent super
prasfatis

decimarum

terliis litigare,

tandem compo-

frequenter,

praacipitabant

sitionem prosfatam memoratus episcopus recognovit, eamdem se velle servare proponens. Nos igitur vestris precibus inclinati, compositionem jam dictam, sicut pie ac provide facta est et ab utraquo
parte sponte recepta

sententiam excommunieationis in

eum

per contu-

ad exemplar bonaj memoria;

maciam non absentem, et praedictum propositum a prajfatis judicibus excommunicatum pro eo justitia

Alexandri papae
cinio
liceat

nostri auctoritate apostolica confirmamus et prsesentis scripti patro-

prasdecessoris

exigente absolverant, licet standi mandatis eo-

communimus.

Nulli ergo

omnino hominum

rum cautionem juratoriam praestitissset,et nolebant supersedere negotio ad mandatum ipsorum, cum
super hoc nullam jurisdictionem habebant, ad nostram duxit audienliam appellandum. Quocirca discretioni vestraa per apostolica scripta praacipiendo

hanc paginam nostrae connrmationis etc. Si quis autem,etc. ,usgue incursurum. Datum Laterani, Nonis Maii, pontificatus nostri anno tertio decimo.

LXX.
EPISCOPO ZAMORENSI, ET MAURICIO ARCHIDHCONO TOLETANO, ET MAGISTRO MICHAELl CANONICO SEGOBIENSI.

mandamus quatenus

si

est ita, revocato in irritum

quidquid occasione litterarum illarum, quaiper veritatem tacitam fuerantimpetratas, ab eisdem judicibus in ejus prajudicium inveneritis attentatum,

D
(35)

De

recipiendis testibus super prsscriplione.

memoratum canonicum

faciatisejusdem pra?benda3

(Laterani, Nonis Maii.)

auctoritate nostra pacifica possessione gaudere, ac de damnis et injuriis irrogatis eidem satisfactio-

procurator monasterii Oniensis proposuisset inter alia coram nobis ad illud in suis

Cum Lupus

nem debitam exhiberi, tam praafatum praspositum quam contradictores quoslibet per censuram ec
clesiasticam sublato appellationis obstacub

comde

Ecclesiisrationecujusdamtransactiouisinteripsum et bonas memorias Victorem Burgensem episcopum olim initcB parochiale jus integre pertinere, ac
venerabilis frater noster Burgensis episcopus, successor ipsius, in eisdem quaadam sibi jura parochialia vindicaret, nos

pescentes.Non obstantibus aliquibus
his

litteris qua?

mentionem, et in quibus non contineatur insertum quod de nostra certa scientia cmanarint. Testes autem, etc. Quod si non omnes, etc, tu, frater episcope.etc.
faciant
(34)

omnibus non

eamdem causam

sentenliae

curavimus calculo terminare, prout
ad vos directis
(35)

in aliis litteris

plcnius continetur. Sed

cum

lata

Vide aupra

epist. 58, 59, et infra epist. 70.

Vide supraepist. 69.

863

INNOCENTII

III

PP.

REGBSTOBUM

LIB. XIII.

264

sententia, procurator ipse ad probandum pnescri- A. ut per regularem electionem (38) sibi praeficiant personam idoneam (39; in rectricem. Quod si non ptionem super quibusdam articulis luisset a nobis

admissus, integrum restitulionis auxilium eum ad probandum admittere dignaremur quod Iiurgensis Ecclesia ratum habuit
per beneficium integrum
restitutionis
cccpit nobis humiliter supplicare ut perin

omnes, etc,

tu, fraler episcope, etc. v

Datum Laterani
anno
tertio

Nonas Maii,pontiticatu3
L.WII.

nostri

decimo.

consensit ut Oniense monasteriutn in omnibus ccclesiis quas tunc temporis possidebat, jus paroet

HERVEO TRECENSi EPISCOPO. Oe quodam prxbenda Trecetui.
(Romae, Kal. Maii.)
(40) Dilecto filio nostro Petro tituli Sanctae

chiale in

intcgrum obtineret, sicut per

quamdam
tianae

transactionemasserebatsibi fuisseconcessum. Quocirca discretioni veotrae per apostolica scripta mandamus quatenus recipiatis testes quos utralibet

Puden-

presbyterocardinale dilectisliliisR.de Avalon

cellarario Senonensi et et R. de
ratori tuo auditore concesso,

Noa

clerico procu-

parssuperpraedicto ratihabitionis consensu duxerit produceodos.et depositioneseorum superjam dicto recipientes articulo, quas per vos nulli peuitus vo

idem cellararius nroposuit coram eo quod cum bons memoria; Guillelmus Remensis archiepiscopus, lunc apostolicae revelari, penes vos reservetis fideliterconsi n sedis legatus, ad Trecensem accessissetEcclesiam, lumus in qua G. nepoti suo praebendam concedere intengnatas, donec negutio super cseteris ventilato, de
ipsius processu per vos redditi fuerimus certiores, et pernostraeresponsionisoraculum qualiter in ipso

debat,

cum

nulla penitus vacaret ibidem,

dictus
in

cellararius,non

tam eiquaronobis etiam cupiens

procedendum

sit

declaretur;

cumnon

hoc ipso quod

testes super dicto capitulo taliter

recipi

volumus

hac parte placere, praebendam quam in ipsa obtineoat Ecclesia in ejus manibus resignavit. Qui liberalitatiejusvolens

ad cautelam intendamus adhuc in integrum reslitutionis auxiliuni monasterio indulgere. Volumus etiam et mandamus quod si causam eamdem ad

postmodum

gratavicissitudine

respondere, de capituli Trecensi assensu, praesente

quoque vencrabili
cellararium
in

fratre nostro

Senonensi archiet

nostium remiseritis

exumen inctructam,

attestatio-

episcopo, tam praefutum

nepotemsuum quam etiam
;

nes hujusmodi simul ad nos cum aliis remittatis. Quod si non omnes, etc, duo vestrum, elc.

canonicos Trecenses instituit
et

ambobus idem capitulum stallum inchoro
in

Datum
anno

Laterani, Nonis Maii, pontificatus nostri

locum capitulo assignavit. Quibus idem Remensis ar-

tertio

decimo.

chiepiscopus fructus supradictae praebendae tandiu

LXXI.
AUREL1ANEN>1 EPISCOPO (36), ET ELEEMOSYN.E STERCIENSIS ET BON.EVALLIS ABBAT1BUS.
CI-

dividendos communiter assignavit donec praefatus G. intcgrum esset praebemiale stipendium assecu-

"

tus, in eos qui contravenire

praesumcrent excom
bonae

De

electione abbalissie S. Aviii.

municalionis scntontia promulgata; quorum re-

(Laterani, v

Xo&as

Maii.)

ceptionem generalis

procurator

memoriae

Cum

post alia cirM
Aviti

qu» super

corrcctione

mo-

praedecessoris tuiin Constantinopolitanis partibus

nasterii Sancti

processistis, abbatiseam

de mandato nostro provide ejusdem loci, prout erat

tunc agentis postmodum approbavit. Unde dictus
ccllararius in eadem ecclesia lcctiones el evanuelium in hebdomada sua postea legissedignoscitur, et lam deeani quam episcopi cleclioni et aliorum Legotiorum tractatibus sicut canonicus Trecensis
interfuit,

exigcnte justitia faciendum,

ab

administratione

suspcnsam excommunicationis quoque vinculo curavcritisinnodare.ad depositionein ipsius, quamvis
expedire plurimum videretis,
propter
appellatio-

ctdomum quamdam
nisi

per

capitulummemoaooeeaieli

ab ipsa dicitur interposita, sine connivenlia nostra.sicutaccepimus, procedere dubitastis. Quia igitur iutclleximus abbatissani praedictam a monasterio ipso merito amovendum, ea-

nem

(37)

quae

ratumobtinuitquaenon
assignari.

canonico consueverat

Tu quoque cum ad eamdem

ecclesiam consccratus,dictum cellararium
nonicis
aliis

cum

ca-

ad osculum reccpisti,cum tamen tunc

que

ibi

praesidente vel

residente, slatura praefati

temporis nonnisicanonici ad oscuhim admittantur,
J) et

mouasterii

commcde

reformari non posse, discre-

eidem super

praedictis

lon movisti per biennium

tioni veslraB per apostolica soripla

mundamusqua-

qu.vstionem. Lnde petiit ut te ab ipsius super hoc
molestatione indel
its

tenus eidem ab ipso prorsus amotae, juxla quod ordini el statui suo congruit aucloritate nostra sublulo uppellationis ubstaculo provideri alibi facientes, injuugatis sororibus monastcrii supradicti
(36)

ooiupeBcere liignuremur.Ye-

rum
quod

dictus
cu.ti

R

procurator tuus proposuitex adverso

praefati

idem cellararius praebcndan; suam in Remensis archiepiscopi manibus r<;signas-

Aurc (lajiensi suffraganeo arrhiepiscopi Seno-

nensis, de quo inlra. (37) Appellationis interpositae ad sedem apostolioam, quae in civilibus suspendit, ita ut quae post appellatioiiL-in lacta non vuleaut, c. Considcravimus de elect. Sed io hac parte appellatione nondum termmata, rescribit bummus pontifeX provideri.

(38) EUctionem, cui succedit regia nominati" ex pacto Concordatorum. (30) Ptnanam idoneam. Idem statuitur ob elecli incapacitatem c. Priutquatn 28, dielinot, et i'i o, lr« r chiihuc.onum, dist. 8. >, lnrte quia corruptu, qu abbatiesaoo non promovenda c Juvenculiu 20
. ,

i|.

et decisiuiii i, oa| Tolos. q, 295, (40)Cap. Dilecto, l)c praebend.
1
.

;

265
set, ipse

PONTIFICATUS ANNO
de medietate
alia
illius

XIII,

CHBI8TI

(210.

20«

nepotem suum

(41), et

A

de medietate

diotum cellararium

investivit

canonicosTrecensesadmiseras, vel quod aliquanto tempore super hoc negotio siluisti, cum tunc temporis ecclesiae tuae consuetudines, et quae in ea minus legitime facta fuerant, ignorares. Ad haec autem cellararius sic respondit, quod cum idem archiepi6Copus in Trecensi capitulo suae legationis litteras
legi fecerit. et legatus eo

quam adhuc
cium
et

detinere praesumit in

tuum

praejudi-

gravamen, non permittens
prout ad
filios

te libere

de ipsa

disponere,

te

dignoscitur pertinore. Et
et

licetad dilectos

deoanum

magistrosG. Cor-

nutum Parisiensem etS.Remensemcanonicossuper
hoc nostrae fuerint litterae impetratae, cellararius demum ad nos frustratorie appellavit, utteposset gravare laboribus et expensis.ldem quoqueproposuit procurator
stitutus olim fuerit capituli

beretur, an legatus in

illa

tempore ab omnibus haprovincia fuerit, non
;

debebat ulierius in dubium revocari maxime tu in praedictis litteris, quas obtinueras contra eum,

wm

quod cum in Trecensi ecclesia incertuscanonicorum numeruset jurameuto firmatus, supradictus archiepi-

memoratumarchiepiscopumlegatum duxerisnominandum. Adjecit insuper, quod licile quis ad spiritualem fraternitatem eligi potestin canonicumetin

scopus. qui etsi legatus fuisset in Theutonia, in fratrem, nulla etiam praebenda vacante (42), arguSenononsi tamen provincia eidem non fuitolficium mentum ad hoc cujusdam epistolae decretalis inlegationis injunctum, institutionem hujusmodi fa- „ ducens, in qua legiturquod cum T. clericus, nulla cere non potuit ut legatus quinimo, et si legatus n Lingonensi ecclesia praebenda vacante, ab epiin eadem provincia exstitisset, ad unicum tamen scopo etcanonicis Lingonensibus supradicti archispirituale jus, quod vacabat ibidem, duos insimul episcopijudicis delegatianobisinterveniente auctocanoniroB instituere sibi non licuit contra canoniritate in canonicum receptus fuisaet et fratrem, ita cas sanctiones. Nam si duo unicam praebendam baquod nullius praebendae fructus perciperet nisi loco
;

berent, id esset contra Turonense concilium, quod praebendarum inhibet sectionem. Si vero duobus in canonicos et fratres receptis, uni tantummodopraebenda daretur sub exspectatione, alius contra Lateranense concilium remaneret. Praeterea, licet in Ecclesia in qua non est certus numerus praebendarum, nulla etiam praebenda vacante, in canonicum quis possitassumi, cum intelligaturadquoddamjus eligi quod ex electorum assensu de novo creatur, et cum electo in canonicum nascitur, et desinit cum defuncto, in ecclesia tamen quae determiDatum ha- ^

proximo vacaturae, nos attendentes quod dictum T. canonicum et frstrem recipi non occurrebat canonicis institutis et vacaturam exspectare praebendam Laleranensi concilionon esset dubiumobviare, illicito reprobato, quod licitum erat duximus approbandum. Unde cum videretur indignum ut is qui receptus erat in canonicum et in fratrem, praebenin
dae

beneficio fraudaretur,

episcopo et canonicis

Lingonensibus dedimus in mandatis ut si res taliter se haberet, eidem T. praebendam, cum se facultas
otferret. assignare curarent. Allegavit insuper quod ab apostolica sede frequenter hujusmodi litteraa impetrantur, ut in ecclesia, in qua certus est nu-

betnumerumpraebendarum.unoduntaxat individuo jure vacante, quo insimul eligi non possuntad illud, cum hujusmodi spirituale jus dividi seu communinequeat inter eos. Quanquam interdurn ii ad qnosspectatelectio.decommuni consensu augmentare valeant numerum praebendarum, quoddam jus spirituale de novo creando nisi forte statutum aliquod obviaret, quod esset juramento firmatum, vel
cari
;

merus praebendarum, nulla praebendavacanterecipiatur quis in canonicum et fratrem, et eidem praebenda,
licet

cum

se facultas obtulerit, conferatur. Item

cui sedis apostolicae confirmatio accessisset, hujus-

Turonense concilium sectionem inhibeat praebendarum, nihilominus tamen Romana Ecclesia recpptionem eorum qui ad dimidias praebendas assumpti suntin canonicosapprobando,nonnunquam
sectas praebendas eis praecipit integrari. Sed ad hoc

modi clausula prohibitionis

adjecta, ut

siquidquam

contra id fieret non valeret. Propter quod institutio-

nem
est,

praefatam nullam fuisse dictus asseruit procu-

praemissum praebendarum numerus.quemcapitulum vel legatus augmentare minime intendebat.vel jus aliquod de novo creare, quod ex eo argui proponebat, quia non fuit unus ad vacantem praebenrator, in Trecensi ecclesia, sicut

cum

adverso responsum quod etsi Romanus pondimidiatam quoad temporalem proventuspraebendam contra concilium Turonense 511 quandoque
fuit ex

tifex

i

certus

sit

praecipiat integrari cui jus spirituale vacans fuerat

D cum

debita integritate collatum, pro eo tamen quod ad bujusmodi jus dimidium de facto, cum de jure

non valeat,
suevit,
spirituale

est receptus, id

dam et alius simpliciter iDstitulus, sed ad praebendam unicam supradicto modo vacantem exstiterunt ambo recepti. Sed nec Trecense capituium, ad quod
praebendarum
collatio

et ex plenitudine potestatis

mandare minime conad unicum jus
recipi
;

noo vacans aliquem
canone invenitur
et

utilitate

vel

necessitate pensata valeat indulgere

sicut de

Au-

nullatenus pertinebat, vel

gustino in

dictus procurator praedecessoris tui, receptionem

provectus

(43), qui novo modo consecratus episcopus, incolumi Va-

hujusmodi approbare potuit, utpote contra canones attentatam. Tibi quoque nequaquam obfuisse dicebat quod cellararium praefatum ad osculum inter
(41) In quart. Coll. medietate una (42) Cap. Dilectus, De praebendis.

lerio episcopo ecclesiae

Hipponensi accessit in cathedra, non successit. Et sicut de non vacante praebenda, concessa tamen
(43) Cap.
et

coafirmata per
i, c.

Romanum

dictum G. nep.

Non autem,

7, q.

12.

Pathol. CCXVI.

9

267

INNOCENTIl

III

PP.

REGB8TORUM
A

LIB. XIII.

268

pontificem, cuidam clerico in ccclesia L':ng(inensi non et per exsecutorem ipsius ad eamdem etiam

cpiscopuni ipsum ab ipeius super hoc, etc, usque

dignaremur. Verum dictus R. procurator ejusdem
episcopi proposuit ex adverso quod
alia,

vacantem

receplo, in prseallegata legitur decretali,

cum, elc,

ut tn

prsfatus tameD arcbiepiscopus.qui etsi lpgatusfuissetin provincia, absque nostra saltem licentia speciali contra juris scripti tenorem ad unicum jus
spirituale

usque proesumit in memorati episcopi pnejudiet

cium
Et

gravdmen, non permittens cum

libere

de

ipsa disponere, prout ad se dignoscitur pertinere.
licet,

quod vaeab&l in ecclesia supradicta, in qua certus erat numerus praebendarum, instituerc non potuit nepotem el cellararium supradictos,cum hoc non solummodo Turonensi sed eliam Latera-

etc, usquc frustratorie appellavit, ut epiposse, etc, usquc vel dictusprocura-

scopum ipsum
modi, etc
episcopo
,

tor praedecessoris ipsiusepiscopi receptionero hujusut in alia,

nensi concilio obviaret ; maxime cum nec novum jus creare intenderet, nec praebendarum numerum

nequaquam

usque attentatam. Ipsi quoque obfuisse dicebat, etc, in cum-

augmentare, quod indecolligitur, quiaresignatione cellararii procurata, eosdem instituit ad unicam

dem fcre modum ut in ulia, usque duxerit nominandum. Adjecit insuper, etc, ut in alia per totum, us^uesanctiones. Quocirca discretioni vestrae per apostolica scripta mandamus quatenus quod estanobis
sententialiterdiffinitum faciatisappellationeremota

praebendam vacantem. Unde nos his
ctis,

et aliis intelle-

cellararium antedictum,

quem prafatam prav p

bendam

constitit prius libere resignasse.ad restitu-

inviolabiliterobservari,cor.tradictorespercensuram
ecclesiasticam

tionem eorum quae ratione supradictae inveslitura; tenebat deconsiliofratrum nostrorumsententialiter duximus condemnandum, ei super prasbenda ipsa itaquod per vel ejus parte silentium imponentes
;

compesccntes. Quod

i-i

omnes,

etc.

tu, frater episcope,

cum eorum
LXXIV.

altera ea, etc.

Datum,

ut in alia per totum.

hoc supradicto G. nullum prn?judicium generetur,

ROFFENSI ET SARESBERIENSI EPISCOPIS

(44).

maxime cum
riter aliis

res inter alios acia
et

non noceat regulahanc paginam

juxla canonicas

legitimas sanctiones.
liceat

Nulli ergo

omnino hominum

nostrae diffinitionis infringere veleiausu temerario

contraire. Si quis
rit,

autem hoc attenlare praesumpseKal. Maii,

etc, usque iccursurum.

Datum Romse apud Sanctum Petrum,
pontificatus nostri anno.

LXXIII.
EPISCOPO,

De dotalitio B. reginx Anglorum. (Dalum Laterani, iv Idus Maii (45.) Utinam [charissimus in Cbristo filius noster] Joannes (46) [rex] Angliae, nostris acquiescens monitiset consiliis, sic regeret semetipsum ut nos, qui de corde puro, conscientia bona, et fide non ficta ejus salutem diligimus et honorem, in ipsum non cogeret ecelesiasticam exercere censuram (47) neo contra se divinam iracundiam provocarel illis injurias infercndo

ET

ABCHIDIACONO, ET MAGISTRO N. DE DUACO CANONICO CATALAUNENSl.
I.

quibus impertiri deberet gratiam et
inviti scribere

favorem. Compellimur etenim vel

De eadem re. (Datum, ut in alia.)
Dilecto
filio

contra eum, qui tolies nostra monita praeteriit aure
surda, utquerellacharigsimaeinChristofiliae BerenSanctae Pudenfiliis

nostro Petro
et R.

tituli

gariae (4S)

quondam Anglorum

reginae illustris in;

tianae presbytero cardinali dilectis

R. de Ava-

dicat saepe saepius nostris auribus inculcata

a cu-

lon cellarario Senonensi

curatori venerabilis fratris

de Noa clerico pronostriTrecensisepiscopi

jus clamore nec possucr.us nec debemus avertere aurcs nostras, qui sumus oranibusinjustitiadebitores
;

auditore concesso, etc, ut in alia, usque bonae meluoriae praedecessoris supradicli episcopi Trecensis

illius

vicem,

licet

immeriti, gercntes iu terrie
accipit, sed

qui hominis

personam non

cum

tran-

Constantinopolitanis partibus, etc, ut in alia, usque assignari.Bpiscopus quoque,cum ad eamdem acces-

quillitate judicans, faeit

miscricordiam

et

judicium

omnibusinjuriam

patientitiue, ct reddil retributio-

sitecclesiam consecratus, dictum cellararium cum canonicis aliis ad osculum dignoscitur recepisse, cum tamen, etc, ut in alui, usquc super prsdiotie

nem

snperbis. Saepe

namque

ipsuin recolimus

mo-

nuisse ut suae saluti consulcns et honori, eidem
regina)

super

dotalitio

suo,

medietate

raobi-

non movit per biennium quasstionem. Unde

petiit ut

"

lium
et c.

(49) inclytae recordationis regis

Richardi fra

(44) Bpiscopit suffraganeisarchiepiscopi Cantuariensis in majori LSritannia, cui subditi sunt viginti episcopi provinciales. (45) Vide lib. ii, epist. 223, 224. (46) Joanncs, fratcr Hioardi primi, et patruus Arluri ducisBrilnnniaencpotiscxfratre, qucm jussit trucidari, ut faciliori viaregium apicetn Bortiretur. Ouibuspatratis.juilicio Parium Franciae interposilo, bellum initum est in rcgno Francia; et Aogus, de

cx parte De /ide instrument.

excommunicationem; (47) F.cclesi<r censuram , .epernxjiv /'t-i' in codice canonum F.ccl. Afr. c. .00.
V.
(

llincmarum,
I8j

epist. 9, c. 3ft

Dercngariie, quondam uzoris Richardi prirai, quos Qlia ruil Garsiae rcgis Navarrae. Polydorus Virgilius, llist. Angl., lib. xiv, in principio, dc qua in

quoinc./VoW., dc judtciu, otc.ex parte Deforocompetenti, ubi legendum auctoritule bon.-c memoriae Innocentii papae, non Joannis. Illi siquidem Ilonorius tertius auctor rescripti successit, et primuoi lis

capitibus supra citatis, malo Btovius, qui Bercngariam Joannis rppi* Anglies UEOrem luisse scribit anno Domini 1228, ^ 10. l^abelbt; siquidem meminisse debuit ex codeui Virgilio lib. xv, que nuptu Tiiit .loanni. Mediclate mobilium. Qusj consuctudo viget
dictis
in variisGallianprovinciis

contestata fuit in judicio coram Innocentio III ; dcinde agitata sub Honorio III, in dicto c. ex parto

sienaium, Burgundionum

ex jure munioipali Pariet aliarum gentium ; mo-

260
tris sui, et

PONTIFICATU8 ANNO
quibusdam
aliis

XIII,

CHRI3TI

1210.

270

quae ipsa

sil>i

compe-

A

tere asserit.satisfaceret competenter. Sed quia nec
id curavit.efficere neo coratn judicibus illis quibus negotium ipsum pluries dignoscimur commisisse,

dedimus

super eis, nos tanilcm ipsi mandatis ut usque ad festum nativitatis beataeMariae proximo tunc venlurum per procuraipsi justitiam exhibuit

in

quod vobis non consistit menses non direxisse, juxta nostri mandati tenorem, ad nostram pnesentiam responsalem. Cum igitur a tempore quo sibi nostras litteras praesentastis novem mensium spatium et amplius sit elapsum.nec rex idem ad praetcntite procr-ssistis.pro eo

regem prsafatum

infra sex

torem idoneum nostro se conspectui praesentaret, exbibiturus praefatas re^inae vel procuratori ejusdem super praemissis et aliis,si qua forte adversus eum
duceret proponenda, quod ordo posceret rationis.
Ipse vero.licet dileotus lilius prior Wigorniensis de

sentiam nostram propterhoc aliquem direxeril responsalem.procuratore reginas diutius exspectante,
ac

eadem per decenoium et amplius post nos clamaverit incessanter, fraternitati vestrae per iterata
scriptamandamus
et districtepraecipimus

quatenus

mandato

venerabilis fratris nostri Wigorniensis(50)
ei

humano favore ac timore postpositis,ad publicationem ejusdem sententise ac observationem ipsius,
juxta priorum continentiam litterarum.sublato cujuslibet contradictionis ct appellationis obstaculo

episcopi.exhibitis

litterisnostris.praefaturn termi-

num

ex parte nostra sibi peremptorium assignarit,

aicut venerabilis frater noster Eliensis (51) et prsfatus Wigorniensis episcopi,quibus super boc dire-

ximus scripta nostra, per suas nobis litteras inlimarum, id tamen facere contempsit omnino, procuratore ipsius reginas ad praedictum terminum ad sedem apostolicam accedente, ac per quatuormenses etampliusexspectante.Nos igitur innostrasalutis dispendium nulentes ulterius deferre homini contra Deum, ipsum per litteras nostras monuimus
et exhortati

procedatis pr«ceptum nostrum taliter impleturi quod plus Deo quam homini deferre probemini, et vestra possint indeobedientia merito commendari. Qualiter autem in exsecutione praecepti apostolici processeritis, tam nobisquam saepefats reginae curetis litteris vestris fideliter intimare. Quodsi non ambo... alter vestrum ea nihilominus exsequatur. Datum Laterani iv Idus Maii, anno tertio de;

cimo.

sumus

attentius, in

virtute Spiritus

LXXV.
EPISCOPO, ET MAGISTRO FLORENTIO ARCHIDIAC0N0 ZA-

sanctieidem firmiter injungentes ut usque ad sex mensespostsusoeptionem litterarumnostrarumaut praefatae reginae satislaceret congrue de proedictis, aut componeret, si fieri posset, amicabiliter cum eadem, vel per sulficienteiu et idoneura responsa-

MORENSI, ET ABDARI DE
CESIS.

MOREROU ZAMORENSIS

DIOE-

Scribitur pro episcopo Porlugalenti.

lem

(52)

apostolico se conspectui prasentaret, ex-

bibiturus eidem vel ejus
aliisquae

procuratori super his et

"

adversuseum duceret proponendajuslitise complementum. Alioquin exlunc civitates, villas,
caslra.et

(Datum Laterani, ni Idus Maii.) Graves oppressiones et enormes injurias a charissimo in Christo filio nostro illustri rege Portugalensi venerabili fratri nostro Portugalensi epi(54)

scopo irrogatas nec ipse propter hoc ad sedem apostolicam coactus confugere quasi nudus praeipsa-

maneria

(53) quas

ad rtotalitium

praefatae

reginae spectare noscuntur, in ipsis litteris suis no-

rum multitudine
compendio

facile nobis potuit viva

causa supposita sint sententiae interdicti, propter hoc tamen pari sententia specialiter decrevimus alligata ut in omnialia
;

minibus adnotata,licet ex

brevitatis exponere,

praesenti pagina recensere.

Cum

voce sub neque nos vobis enim super variia

bus illis nequaquam interdicti sententia relaxetur, donec super boc idem rex satisfecerit competenter. Dantes vobis districte nibilominus in praeceptis ut buirana grattia el mundano timore postpositis eam-

dem

publicaretis sententiam, et faceretis sublato

cujuslibetcontradictionis et appellationis obstaculo
auctoritate noslra firmiter observari.
licet pridie

Vos autem,

gravaminibus quae praefatus rex exercuerat in eumdem, dudum coinpositio inter eos mediautibus delegatis nostris celebrata fuisset, quam idem rex, sicut patet ex authentico suo scripto promisit se fideliter servaturum, ipse demum super articulis contentis in ea venienscontra ipsam, adversus memoratumepiscopumgravioresinnovavitcalumnias, et scevioresaugustias instauravit. Indignatus siqui-

Idus Julii

proximo

praeterito, sicut ex

D

demeipro eoquod
ac eidem

illicitis

natisui nuptiis interesse

litteris vestris

accepimus,nostras curaverilis eidem litteras praesentare, ei ipsarum continentiam sibi
exposueretis diligenter, et idem nec praefatae reginse
satisfecerit, nec amicabiliter

transeunti per civitatem

processionem

faceredenegavit.postappellationem adnos interpo-

sitamdomosquorumdamcanonicorumipsiepiscopo
assistentium
fecit dirui,

dem, nondum
bilia
c.

composuerit cum eatamen ad publicationem ipsiussen-

ac eis praebendas et equita-

turas auferri, seras portarum ecclesiaB violari, ex-

autem nomine Massarytici continentur lib.iv, I6Gonstitut. Venet. (50) Wirgoniensis suffraganei archiepiscopi Cantuariensis, de quo in c. Innoluit de elect. (51) Heliensis, qui et suffraganeus ejusdem arcbiepiscopi. (52) /tesponsatem.procuratorem in litem ad actionem factum. L. Sed elsi de pactis, c. Cum olim, c.
,

ex parle Deprivileg. (53) Maneria, cum hic agatur de virtute comprehensiva, late favorabiliter debemus verba interpretari. Itaque non hic accipiemus manerium pro illa parte domus, quae habitatur ab ipso patrefamilias, sed pro universa atdificiorum mole.
(54)

Vide supra

epist. 57.

271

INNOCHNTU
in ecclesiam intromitti,
in interdicto

III

PP.

REGBSTORUM
A
nem

LIB. XIII.

272

communicatos

defuncloepi-

impleatis quod
revereri
;

Deum
nec,
si

videamini potius

quam homi-

rum

corpora sepeliri,et

eumdem

aliter ageretis, negligentiara

scopum

ac

decanum aliosque

tribulationis suae con-

vestram

cum

exactissima poena requirere cogereel praecipirnus

socios in episcopali

domo quinque pene mensibus
et

mur. Volumus insuper

ut circa

om-

burgenses Portulagensessic atrociter obsideri ut non solum facultatem exeundi de ipsa, verum etiam superVeniente infirmilate ad
per portarium

suum

nia quae proemissa sunt,

tam super prineipalibus
. .

quam super
procedatis.

incidentibus, appellatione postposita
frater epi-

confitendum

et

adorandum

sacerdotis et crucis

copiam nequiverit obtinere, donec multis dehonestatus opprobriis, et magnis periculis circumseptus, inter hac omnia canonicis et portionariis
Portulagensis ecclesiae post interdictum in appellationi9 nostra» contempturn adcumulum dolorissui
divina solemniter
nuntiis regis
tati.Qui

Quod si non omnes. tu, scope, cum eorum altero, etc. Datum Laterani, m Idus Maii, anno
LXXVI.
PORTUGALENSI EPISCOPO.

tertio de-

cimo.

celebrantibus,

compulsus

est

De eadem
(Laterani,
TJ
iii

re.

dicere quod

se illius exponeret volun-

Inus Maii.)

sicdemum

a custodialiberatus,inteliigens
et ap-

Justis petentium desideriis

dignum

est

nos

faci-

quod rex eum ad compositionem iniquam

pellationum renuntiationem intenderet coarctare,
nocturnae fugae pra:sidio, recursurus ad nos, regni
sibi praeclusos exitus vix

lem praebere assensum,et vola quae a rationis tramite non discordanteffectu prosequente complere.
Eapropter, venerabilis frater,tuis justis postulatio-

evasit.

Praefalus

autem

nibus grato concurrentes assensu, compositionem
illustrem

portarius bona episcopatus invadens et in suos ac
regios usus expenden?
,

hominem quem

dictus epi-

scopus ad necessaria
carceravit.

sibi

deferenda Iransmiserat

Cum

igitur hcec et alia qu*o conlra sae-

charissimum in Christo filium nostrum regemPortulaeensem superarticuliscomprehensis in ipsa mediantibus venerabili fratre nostro Zamorensi episcopo et collepis ipsius delegatis
inter te ac

pe fatum episcopum et ecclesiam, imo Deum, per eumdem regem enormiter attentata dicuntur, ex
injuncto nobis apostolatus officio corrigere tenea

ut nobis provide

celebratam et ab utraque parte
in

sponte receptam,sieut

authenticoscripto plenius

continetnr, aurtoritate spostnlica coufirmamus et
praesentis seripti patrocinio

mur.discretioni vestrae per aposlolica scripta

man-

communimus,cujus

te-

noresttalis: Sancius Pei gratia Portulajrensis rex restitutionem ablatorum et satisfactionem injuriaM. eadem Zamorensi episcopo et magistro P. Lcrum super hiset aliis tam debitam quam plenariam q gionensi et I. Zamorensi decanis salutem et sinceepiscopo, decano et aliis pjus sociis impendendam, ram dilectionem. A memoria vestra non credimus necnon etiam observandam compositionem prasdicxcidisse quod super npgotio quod inler me et Por-

damus

et districte

praecipimus quatenus ipsum ad

ctam monere prudenter et efficaciter inducere procuretis. Qui si forsan infra tempus quod ei duxeritis prafigendum id non curaverit adimplere.extune eidem ingressum ecclesias ac universa interdicatis
ecclesiastica sacramenta, prohibenles
in
locis ad

tugalpn?emepiscopumvertitur,inbuncmodummihi
litterasdeslinastis.Illuslrissimoac venerabilidomi-

quae ipse devenerit.en prssente divina officia celebrari. Et
si

nec

sie.

duritia sua

polerit cmulliri,

per litteras vestras hoc uobis intimare curetis; ut contigerit aggravari ad si morbum, quod absit
!

no Sancio Dei gratia Portulagensi regi M.eadem Zamorensis episcopus et magister P. Legionensis et ZamGrensis decani salutem et promptum devotionis famulatum. Notum facimus excellentiae vestrae quod nos, mediantibus procuratoribus veslris, Portugalensem episcopum ad talem induximus
I

compositionis

modum,
in

inspecto

prius diligenter

curationemipsiusgraviori medicina,quemadmodum
expedieril,insistamus. Diclum autem portarium
et

summi
scopum
~

pontificis rescriptn.ut vos prius
et

ipsum

epi-

suos

plenitudine gratiee vestrae bona
ei

M. Martini ac G.servientes ipsius,nocnon.[. Allium,

fide recipiatis,

super quo

tam apertas

lilleras

omnes alios quos constiterit praefatum episcopum ac decanum et ejus sociosin clusos indomo sua temere tenuisse, cum et idem
P.

Fundum. Tirou

et

qnam

alias similes judicibus transmittatis, et epi

scopatum suum cum debita trimonium suum cum inde
causis religiosorum et

intepritate

eidem

ct
;

pa-

ablatis restituatis

de

portarius

quemdam ejusdem

episcopi subdiaconum

quorumcunque elericorum

vinctum catena ferrea tenuissc dicatur.tandiu denuntietis excommunicatinni subjpctosetab omnibus faciatis tanquam excommunicatos arctius evitari donec passis injuriam satisfecerint compctenler et cum vestrarum lestimonio litterarum ad sedem accesserint apostolicamabsolvendi ;sententiam ipsam
singulis diebus Dominicis ac festivis, pulsutis panis.et candelis accensis, per totam

episcopatus sui vos non intromittetis pcr vos vel
ppr homines vestroo, nisi requisitis ab eo, et ab omni ipsoruin gravamine deinceps desistetis ct adversus Bliqnem de si causam vel 'jue.rimoniom praedictis habueritis, non per vos.sed per cum,justitiamconsequemini; siautemadversusepiscopum veladversus suos per arcbiepiscopum vel persum;

cam-

Portugalenlaliter

mum
faciet
;

pontificcm

tantum,

si

ad

eum appellatum
in

sem dioecesim
cile

lacientes solemnitcr innovari, solli-

fuerit, vobis, nisi

cum

co aliter convenerilis, satisprotectione

providendo ut praeceptum apostolicum

et vobis

non recipientibus

273

P0NTIFICATU8 ANNO

XIII,

CHRI8TI

1210.

274

vestra contra eutn aliquem de suis subditis, nec in aliquo amodo cum gravantibus, ncc impedientibus,

A

omnia quae ad eum

et ad oflirium ejus et

ad

LXXVII. DURANDO DE OSCA, ET WILLELMO DE S. ANTONINO, EORUMQOE FRATRIBUS 1N FIDE CATHOLICA PEnMANENTIBUS.

jus ecclesise suas pertinent habeat, libere exerceat etquiete. Statuimus prastereacum praafatoepiscopo
ut vos
rit,

De negolio Durandi de Osca
(Laterani,
155)

et

sociorum.

ei,

cum

ad excellentiam vestram destinaveet alia qua: in

m

Idus Maii.)

equitaturas suas et supeilectilia

Cum

a nobis petitur quod justum est et hosequilatis

civitate

Portugalensi et

ejus

patrimonio inventa
restitui, et

nestum, tam vigor

quam

ordo exigit ra-

fuerint ad
P.

ipsum

et

ad suos pertineutia

tionis ut id per sollicitudinem officii nostri ad debi-

Roderici militem absolvi facietis. De his vero

tura perducatur effectum. Eapropter, dilecti in dofilii, vestris justis postulationibus grato concurrentes assensu, auctoritate praesentium inhibe-

quae ad praesens inveniri non polerunt, quae

ad

mino

ipsum vel ad suos speutare noscuntur, sic disposuimus ul a die quavos viderit, vel vobis innotuerit pernuntium ejusipsum Portugalensem civitatem intrasse, quando et ipse debet pro se el pro
;

mus
vos
y,

ut nullus vobis qualibet violentia vel subre-

ptionis astutia in praepositum prasferatur, nisi

quam

cum

consilio dioecesani episcopi, virura

quidem

judicibus episcopatum ab interdicto absolvere, usque ad duos menses ipsi episcopo et suisplenariam
restitutionem,

nam

jurasic postulant,
si

facietis.

De
sibi

idoneum, in fide recta, sana doctrina, et honesta conversationeprobatum, duxeritiseligendum. Nulli ergo omnino hominum liceat hanc paginam nostrae
inbibitionis infringere
rurn.
vel ei, etc, usque incursu-

satisfactione vero sibi exhibendacelsitudinis vestrae
discretioni committet,

circa restitutionem

faciendam
nerit et

et alia

quae diximus vos
;

promptum

inve-

Datum
stri

Laterani,
tertio

m

Maii,

pontificatus

no-

benignum

ut vestra honestate ac sua pen-

anno

decimo.

sata, et Dei

timore prae oculis habito, quomodo
satisfaclionem

LXXVIII.
ARCHIEPISCOPO
ET

satisfaciendum videritis
curetis. Et
si

exhibere
et ho-

SUFFRAGANEIS TERRACONENSIS
ECCLESI.E.
re

praedicta, quae pro

bono pacis

nestate regia tractavimus, majestati vestrs
cuerint,
alias

pla-

De eadem

per litteras vestras aperUs nobis et per

(Laterani, iv Idus Maii.)

domino Portugalensi voluntatem vestram intiCum inaestimabile pretium sanguinis Jesu Christi postponalis. Si autem placuerint, teneamur in animabus redemptis exinjuncto nobis et aliquod de praernissis per vos, quod non crediapostolatus officio custodire, non solum veraciter mus, omissum fuerit, apostolici rescripti coerlio, pcenitentibus clementer impendere veniam nos circa ea quae defectum patientur, in suo statu apud C oportet, verum etiam pertinaciter delinquentes innos interim perdurabit; ita ut medio tempore nec stanter ad pcenitentiam provocare ne si vel his vobis nec ipsi liceat super causa quae inter vos et paternam consuetudinem, vel illis sollicitudinem ipsumvertituradappellationisdiffugiumconvolare. subtraxerimus pastoralem, tot videamur ejusdem Addidimus etiam praeterea, ut fabricam ipsius ecpretii redemptioni subtrahere quot in salvatione

mareomnino non

;

clesiae

cumomnibus

pertinentiis suis ecclesiaslibere

ipsius nostra potuissemus vigilantia conservare.

enim ecclesia debet de ipsafabrica disponere prout viderit expedire. Vestram igitur discretionem indubitanter certifico quod omnes
relinquatis. Ipsa

dilectos filios

praedictos articulos compositionis inter rne et Por-

dudum ad apostolicam sedem Durandum deOscaet Guillelmum de sancto Antonino Joannem de Narbona et Ermengaudum etBernardum Bitterrenses et Raymundum
Quapropter venientes
de Sancto Paulo et Ebrinum ac socios eorum pro se
pa-

tugalensem episcopum
approbo,
et

factae

admitto gratanter et

promitto flrmiter

me

in

omnibus

et

per

terna benignitate suscepimus, et ea quaa nobistam

omnia sine dubio fideliter servaturum. Si vero, quod Deus avertat a die qua ipse intraverit super his quae inventa non fuerint in episcopatu contentio
!

quam

pro fratribus suis exponere curaveintellectu.

runtpleno concepimus
nobis de articulis

Ex hisergo quae

aliqua de restitutione facienda emerserit, concedo
ei

n

sacramentis Ecclesiae diligenter examinati dixerunt cognovimus eos fidem
fidei et

securitatem bona fide

et

hominibus atquerebus

ejus eundi et redeundi ad vos, quoties voluerit, pro

sua justitia super restitutione illorum quae defuerint consequenda. Nulli ergo omnino hominum liceat hanc paginam nostrae confirmationis infringere,vel eiausu temerario contraire. Siquis autem hoc atlentare praesumpserit, indignationem oranipotentis Dei et beatorum Petri et Pauli apostolorum ejus ss noverit incursurum. Datum Laterani, 111 IdusMaii, ponlificatus nostri

sapere orthodoxam e.t catholicam astruere veritatem. Ad majorem tamen expressionem, appositig evangeliis, etscripto confessionis eorum imposito

superilla.recepimus abeishujusmodijuramentum.
Ergo, inquit, Durandus de Osca, etc, ut supra,
xi,
lib.

epist

196.
:

rum

est tale

Scriptum autem confessionis eoPateat omnibus fidelibus, etc, ut suillic

pra paucis mutalis, quae

adnotata sunt

in

marigitur

gine, usque Ecclesix debitas persolvendo.

Nos

habito fratrum nostrorum consilio, per aposlotica

anno
(55)

tertio

decimo.
epist. 63, et infra epist. 78. 94.

vobis scripta

mandavimus

ul recepto a caeteris fra-

Vide supra

275

INNOCENTII

III

PP.

BEQB8TOBUM

LIB. XIII.

270
et

tribussimili juramento, reconciliaretiseosecclesiasticsB unitaii, et denuntiaretis eos vere catholicos

\

de Inesbrie

cum

Killolonan

unacarrucata

terrae

ac aliis pertinentiis, ecclesiam de Kilcroncte

acterecte fideles, in praescriptisetaliis ipsos secundum eum ab omni scandalo et inlamia servantes
!

omnibus

pertinentiissuis, Mullochpissi

cum cum omni-

bus pertinentiis suis, ecclesiam de Baliclierechan
cuiu oranibus pertinenliis suis, ecclesiam de fidum

immuues,
relis.

et in litteris testimonialibus et aliis

ad-

miniculis ipsos propter

Deum

misericorditer juva-

Quia vero sicut accepimus, occasionis praetextu quod mandatum hujusniodi communiter susceptis, ad reconciliationem illorum qui sub praescripta forma reconciliari Ecclcsiae poposcerunt noiidum avobisfuit processum, uno se per alium
excusante, qua de causa multi qui humiliter petieruntintrare,hactenus remansisse forasecclesiam

cum omnibus pertinentiis suis, ecclesiam deKiimedimoc cum omnibus pertinentiis suis, et omnia pcclesiastica

beneficiadeOdagathaOmilimcumomni-

bus pertinentiis suis, et unam piscariam in UdagathaOmilim, et duas piscariasapud Kidum, el unum

mesuagium cum horto

suo,

et

quamdam

terratn

apud Inesbric ad grangiam construendam, quam nobilisvir Hclias iilius Nortbmanni pia vobis liberalitale concessit, sicutinipsius authentico plenius

asseruntur, nolentes, sicut etiam nec velle debemus, ut qui trahi gratia divina creduntur, per duri-

continetur, ct capellam de Radlathgenam cum pertiam vestram ab infinita Uei misericordia repellan- u tinenliis suis, et unum mesuagium cum sex acris terrae, et duo curtilagia inter insulam et muros tur fraternitati vestrae per apostolica scripta manWaterfordiae, sicut ea omnia juste ac pacitice posdamus et districte praecipimus quatenus si non omsidetis, vobis et per vos ecclesiae veslra; auctoritate nes his exsequendis potueritis interesse, lu, frater
;

archiepiscope, cum quolibet aliorum constitutos in Terraconensi provinciabujusmodi pcenitentesjuxta

apostolica
cinio
liceat

confirmamus

et

praesentis scripti patro-

communimus.

Nulli ergo

omnino hominum

praescriptam
liare
et

formam
;

appellatione remota reconci-

procures circa pra»fatum Durandum de Osca Willclmuni de Sancto Antonioo ac eorum socios secundumpraemissummandatum nihilominus procedendo, eis autem in fide recta et sana doctrina

tionis

hanc paginam nostrae protectionis, constituet confirmationis infringere, vel ei ausu te-

merariocontraire. Si quis autemhoc attentare praeBumpserit, indignationem omnipotentis Dei et beatorura Petri etPauli apostolorum ejus se noverit

manentibus exhortandi licentiam tribuentes competentibus horis et locis

incursurum.

Datum
cimo.

Laterani,

n Idus Maii, anno
I.XXX.

tertio

de-

Datum
cimo
ln

Laterani,

iv

Idus Maii, anno tertio descriptum e<t archiepiscopo
et

eumdem modum

HUGONl RAV.MUND] CANONICO EBREDUNENBI.
Absolvitur ab impetitione cujusdam mulieris.
(Laterani, iv Non. Junii.)

suftraganeis ecclesix Narbonensis.

Datum,

ut in alia tolum.

LXXIX.
PBIOBI ET CAN0NIC18 SANCT.E CATHARIN.E WATEFORDENSIS.

Cum M.
dilecti
filii

MulierBononiensis, quae tein praesentia
nostri

Guala Sanctac

Marin; in
tibi

Portiou

diaconi cardinalis,

quem

ipsi et

concessimus

Recipiuntur sub protectione apostolicx sedis.
(Laterani, n Idus Maii.)
(56)

auditorem, petebat
tiones n-.ultiplices

in virum, tandem post altercacoram venerabili fratre nostro et

Gum a nobis

petitur

quod justum

est et

hone-

Tusculano episcopo libera
contint-ntiae

spontanea voluntate

stum,tamvigor
utiJ per

quam ordo exigit rationis sollicitudinemolliciinostri addebnum peraequitatis
dilecli

votum

emiserit, et tu militaturus Do-

mino

in clericali

proposueris ordine permanere, a
tibi super hoc paterna posterum sollicitudine providere.

ducatur effectum. Eapropter,
vestris justis

inDuuiino

lilii,

nobis bumiliter postulasti ut

pustulationibus grato coricunentes

dignaremur

in

assensu, eccleaiain sanctae Calharinae Waterfordensis el pcrsonas ibidem Domino famulantes, cum

Volentes igitur quieti et honestati tuaede consueta sedis apostolica; provideiitia prscavere, tam vo-

omnibus bonis quse inpraesentiarum
possidet, aut in futuruin justis

ralionubilitcr

tum
quod

mulieris praedictae

modis, prncslaute
et

tuni liabenies et
te

ratum,

quam propositum tuum graet cum pro matrimonio,
dicebat, nihil corara au-

Domino,

poterit adip isci,

sub beati Petri

noslra

secum contraxisse

protectionesuscipimus. In primissiquidemstatuentes ut ordocanonicus, qui secunduiu Deuin etbeati Augustini re^nlam atquc institutionem fratrum do-

ditoreprobaret, teab impetitioneabsolvenles ipsius, ne occasione hujusmodi mairimonii molesteris
ultcrius ab eadein, auctontate apostolica inhibemus.

mus

Sancti Victoris Parisiensis in

eodem

loco insti-

Nulli prgo ouinino

huminum

liceat

hanc paginam
ci

tutusessedignoscitur, purpetuis ibidcmtemporibus
inviolahiliiiTobservclur.Specialiter
extra
ipsa,

nostroe inhibitionis infringere vel

ausu, etc. Si
tertio de-

aulem insulam

quis aulem hoc, etc, usque incursurum.

muro» WaturfordiaB,

in

qua

sita est ecclesia

Datum
oimo.

Laterani, iv

Nonas

Junii,

anno

cum omnibus pcrlinentiis suis, ecclesiam de Kiloterau cum omnibus pertinentiis suis, ecclcsiam
(56

Vide infra

epist. 95.

;

277

PONTIFJCATUS ANNO
LXXXI.

XIII,

CHKISTI

1210.

278

A

Han, ecclesiara de Calidoloco, ecclesiam de Agerneio

ROBERTO ABBATI MONASTERII SANCTI MARTINI TROARNENSIS.EJUSQUE FRATRIHUS TAM PIl.^SINTIBUS QUA.M FUTURIS REGULAREM VITAM PROFESSIS 1N PERPETOUM.
Recipiunlur sub protectione sedis apostolicae.

cum duabus

garbis decimae ipsiu» villae.eccle-

siam de Milleio,ecclesiam de Campegnol.ecclesiam de Beneio, ecclesiam de Fletuleio, ecclesiam de
Praeriis^eociesiam
Hippolyli,
Caravill

deMuscampis,
de

ecclesiani Sancti

ecclesiaui

Burceio et ecclesiam de
aliie

fLaterani, Kalendas Junii.)

cum

decimis,capellis.obventionibus et

stati

Quoties a nobis petitur quod religioni et honeconvcnire dignoscitur, animo nosdecet libenti

qufe habetis in ipsis, capellam Sanctaa Margarits de

Ponceio, capellam de Roca, capellam
mas, capellam Sancti Michaelis dc

Sancti Tho-

concedere, et petentium desideriis congruum suffragium impertiri. Eapropter, dilecti in Domino
filii,

Bosco, et capel-

lam Sancti

Blasii

vestris justispostulationibus elementer annuiet

aliis pertinentiis

de Ulmo,cum adjacenti grangia, et earumdem; ecclcsiarn de Caigneio,

mus,

praefatum monasterium Sancti Martini de

Troarno, in quo divino estis obsequio mancipati. sub beati Petri et nostra protectione suscipimus et
.

..

praesentis scnpti pnvilegio

:

D commummus. In pnmis O
Regulam ineodem
perpetuis

....

cumquibusdamterrisetdecimis.InAngliaecclesiam de Weneloch, ecclesiam de Malpedra et ecclesiam Sancti Andreae de Witteherst, cnm dccimis et aliis
pertinentus suis, grangiam de Malni, arangiam de

Biquidem statuentes ut ordo monasticus, qui se-

p„ oto1u „ Casteller
serto,

cundum Deum
monasterio

et beati Benedicti

institutus esse dignoscitur,

ibidem lemporibus mviolabiliterobservetur.Praeterea quascunque possessioni>s,queecunque bona idem monasterium impraesentiarum juste ac canonice
possidet, aut in

„„„^„„ j„ Clevill, „„JHu~J? a! Degrangiam de n„„;n capellam de n„ et aliis pertinentiis suis. Sane novalium vestrorum quaa propriis manibus vel sumptibus colitis, sive de vestrorum animalium nutrimentis, nullus a vobis decimas exigere vel extorquere praesumat. Liceat quoque vobis clericos vel
o( et

cum

decimis

futurum concessione pontificum,
vel

laicos

largitione

seu

aliis

principum.oblatione fidelium, justis modis, praestante Domino, poterit
vobis
;

regum

liberos et absolutos e saeculo fugieutes ad conversionemrecipere,et eos absque contradictione

aliqua retinere.

adipisci, firma
illibata

vestrisque

successoribus et

Prohibemus insuper ut

nulli

fratrum vestrorum

post factam in monaslerio vestro professionem fas permaneant in quibus haec propriis duxisit, nisi arctioris religionis obtentu, de claustro mus vucabulis exprimenda Locum ipsum in quo vestro discedere. Discedentem vero absque commupraafatum monasterium siium est cum omnibus nium litierarum cautione nullus audeat retinere. pertinentiis suis, burgum Truarnense cum honore ac omnibus appendiciis suis, JoanvilIam,Sanctum p Cum autem generale interdictum terraa fuerit, li ceatvobis clauiis januis, exclusis excommunicatis Paternum cum Ramat, Toffrevill, Salnervill, Liret interdiotis,non pulsatis campanis,suppressa voce rosa, Bures cum mariscis, boscis, terrariiB, piscadivina officia celebrare. Auctoritate quoqueapostoriis, pasnagiis, vineis, paseuis, pratis, guarandis, lica prohibemus ne ullus in vos vel monasterium mercatis, teloneis, nundinis, molendinis et aliis
:

libertatibus,immunitatibu8,consuetudinibusetper-

Sancta Cruce, de Sancto .lEgidio Troarnensi, de Joanvilla, de Sancto Paterno de Toffrevill, de Salnervil, de Lirosa, de Buris, et deSancto Silvino, et capellas de Reinerii Manill et
tinentiis suis, ecclesias de

vestrumexcommunicationisvelinterdicti sententias sine manifesta et rationabili causa proferre seu novis et indebitis exactionibus vos aggravare praesumat. Chrisma vero, oleum sanctum, consecrationes altarium seu basilicarum, ordinationes clericorum qui ad sacros ordines fuerint promovendi, a dicecesano suscipietis episcopo, siquidem cattmlicus fuerit, et communionem etgratiam sacrosanctaa Romanaa sedis habuerit, el

de Folletot ab episcopali jurisdictione per amicabi-

lem componitionem exemptas, ecclesias de Fontenet, de Varavill etde Castrovir, etquidquid ex concessione venerabilium fratrum nostrorum S. Sagiensis et L. praedecessoris ipsius ac bonas
riae...

ea voluerit vobis sine pravitate

memo-

aliqua exhibere. Alioquin liceat vobis

episcoporum habetis in eis ecclesiam, decimam, et burgum Sancti Samsonis, prioratum de Ueserto, maneria de Tallevill, de
Baiocensis
Diva, de Olnebach, de Cantapia, de Clevill, de Caitota insula, de Goleto,et

malueritis catholicum adire antistitem

quemcunque communio-

^ nem

et gr.itiam

apostolicaa

sedis

habentem, qui

nostra fretus auctoritate vobis quod postulaturim-

pendat.Prohibemus insuper ut
vestras nullus sine assensu

infra finesparochiae

gneio.de Raimbhom cum
de Rigisvill. Et
in Anglia,

episcopi

dicecesani et

maneria de Horseleia

et

vestro capellam seu oratorium de novo construere

de Rongentonn, cellas,capellas,redditus et proventus, ac alia, quae scilicet praedictorum maneriorum
ratione
tur,

audeat.Salvis privilepiis pontificum

Romanorum.In

parochialibus vero ecclesi.s quas habetis.licat vobis

advestrum monasterium spectare noscunlibertatibus et immunitatibus

sacerdotes
tare
;

eligere et dicecesano episcopo prassensi

cum omnibus

quibus,

idonei

fuerint, episcopus

curam

suis; ecclesiam de Airam, ecclesiam de Lengronia,

animarum committat,
vero de temporalibus

ut ei de spiritualibus, vobis

ecclesiam de Trumo,
Gisnervill, ecclesiam

ecclesiam de Croceio, tccle-

siam do Piru, ecclesiam de Grantevill, ecclesiam de
de Dumovill,
ecclesiam de

turim qunqueipsius
ut

lori liberani esse

debeant respondere. Sepuldecernimus,
illic

corum devotioni

et

extremae voluututi qui se

279
sepeliri

INNOCBNTII
deliberaverint, nisi
forte

III

PP.

BBQESTORUM
A. ipsius ita

LIB. XIII.

280

excommunicati

genere prior natu.clvitatem teneret eamdem;
si

vel interdictisint.nullusobsistat.salvatamenjusti-

quod

major decederet,

vel

cederet juri

suo
ci-

cortia illarum ecclesiarum a quibus mortuorum pora assumuntur. Obeunte vero te nnnc ejusdem

qui post
vitatis

eum

de toto genere major esset, ipsius

lociabbate vel tuorum quolibetsuccessorum.nullus praeibi qualibet subreptionis astutia seu violentia

possessionem intraret. lloc autem perpetuis temporibus observari praecipiens.per sedem apostolicam obtinuitapprobari,omnes
illos faciensexcomslatutum hujusmodi auctoritateapostolica roboratum praesumerent violare.

ponatur

nisi

quem

fratres

communi consensu

vel

municatione

percelli qui

fratrum pars majorconsilii sanioris secundum DeutD elbeati Benedicti Regulam providerint eligendum.
Paci

quoque

et tranquiliiati vestrae

paternain poste-

rum

sollicitudine

providere volentes, auctoritaie

Unde nobis humiliter supplicavit ut nostris vobis daremus litteris in mandalis quod nec vos ipsistatutum Tiolantis hujusmodi, nec permitteritis ab
aliis

apoatolica inhibemus ut infra clausuras locorum sen grangiarum vestrarum nullus rapinam seu furtum facere, ignem apponere, sanguinem fundere,

capere vel interficere, seu violentiam audeat exercere. Libertates quoque et immn- g sicut ad utilitatem et pacera totius provincia dignoscitur esse facta, faciatis per censuram ecclenitates antiquas et rationabiles consuetudines mosiaslicam sublato appellationis obstaculo firmiter nasterio vestro concessas et hactenus observatas, observari, contradictores censura simili comperatas habemus,et eas perpetuis temporibusillibatas

hominem temere

violari, illos qui contravenire praesumerent anathematis sententia ferientes. Quocirca fraternitati vestra per apostolica scripta mandamus quatenus institutionem de majoritatis praeeminentia,

permanere sancimus.Decernimus ergo ut nulli omnino hominum liceat praefaturn monasterium temere
perturbare, aut ejus possessionesauferre, vol ablatas retinere, minuere, seu quibuslibet vexationibus
fatigare;

scenles.

Dalum
anno

Laterani, v Idus Junii,pontificatus nostri

terfio

decimo.

LXXXIII.
FREDERICO 1LLCSTRI REGl
(Laterani,
SICILI.E.

sedomniaintegraconserventur.eorumpro quorumgubernationeacsustentationeconcessasunt
usibus omnimodis profutura,salva sedis apostolicae auctoritate et dicecesani episcopi canonica justitia.

Vt Cathan. episcopum recipial in gratiam.

vu

Kal. Julii.)

Si

qua

igitur in

futurum ecclesiastica saecularisve

persona,hancnostrae constilutionis paginam sciens,
contra
tiove

annos pueriles evaseris, decel te, fili charissime, actus deserere puoriles, et quanto tibi et regno tuo majora pericula imminent, tanto stuilla fortiter

Cum jam

eam temere venire teuta7erit, secundo terdiosius debes intendere ad commonita, nisi reatum suum congrua satifa- C Gonsi ia quoque discrelorum
|

evitanda.

et te

diligenliumdebes

ctione correxerit.potestalis honorisque suidignitate
careat,

diligenter amplecti, et inter ingratos ac beoe notos

reamque

se divino judicio existere de per-

discernere te oportet, ne minus diligentes plus diligas, et qui te ferventius diligunt.illos remissioris

petrata iniquitate cognoscat, et a sacratissimo cor-

pore ac sanguine Dei et Dnmini Redemptoris nostri

charitatis brachiis amplexeris.
bilis
frate.r

Cum enim

venera-

extremo examine districtae subjaceat ultioni. Cunctis autem eidem loco suajuraservantibus sit pax Domini nostri Jesu Christi, quatenus et hic fructum bonae actionis percipiant, etapud districlum judicem praemiaastemae
Jesu Cbristi aliena
fiat,

atque

in

noster Cathaniensis episcopus, regni
custodierit hactenus et nu-

Siciliae cancellarius, te

trierit,

ac pro defensione tua et regni tui labores et

angores,anxietatesetnecessitatesmultiplicessugtinuerit, nunc,
si

verum

est

quod asserilur.tot bene-

pacis inveniant.

Amen.

ficiorum oblitus, a tua ipsum familiaritate recedere
permisistiin snandalura et

Datum
in

Laterani per

manum Joannis Sanctae Mariae
S. R. E. cancellarii,

odium

pariter plurimo-

Cosmidin diaconi cardinalis,

rum. Propterquod
neratione
|)

alii

regni nobiles,

dum eumdem

Kalend. Junii, indictione xiii, Incarnationis Doininicas anno millesimo ducentesimo decimo, pontificatus vero domini
Innocentii papae
111

muliis meritis praedilum debita intellexerinl remu-

fraudatum,

in

tua lidelitate lentescent,

anno

tertio

et

nonnulli se a tuis obsequiis sulitrahent, qui ad

decimo.

LXXXII.
GNEZNENM ARCHIEPISCOPI KT UNIVBRSIS SUFFRAGANEIS
EJUS.
L)e

his

eaexipsius poterant retributionibus provocari. Ex enim quae post ejus sunt secuta recessum, satis
tibi fuerit

apparet utrum ejus praesentia
plenius

opportuna,

etnisi quantocius revocetur, secutura dispendiate

ttatuto

quodam

/acto a duce Poloni*.

(Laterani, v Idus Junii.)

(57)Significavitnobis dilectus filius nobilisvirdux
Zlesia>

quod cum

(ISolej-laus)

certani dederit singulis filiorum

quondam duxPoloniae suorum in Polonia
semper qui
esset

portionem, principalem civitatem Cravoviaj majori

edocebunt. L'bi namque sunt illi qui tibi mendaciter suggerebantquodillo repulsomulticonverterentur ad tequi propter familiarem ejus prasentiaraatuisseobsequiis subtrahebant ? Unde oiai h;ec et ilia quae de tcnon absque dolore frequenter audimuscelebriterreformarestudueris.temetipsum
ac uberioris frugis exercitiura erigendo,

natu

reservans

instituit ut

de

non solum

(57)

Vide Dlugossum,

lib. iv Hist.

Polonicas, pag. 405, et lib.

vi,

pag. 536.

281
lu

P0NTIFICATU8 ANNO
gravia detrimenta peroipies, sed
et

XII,

CHRISTI

1210.

28J
duxerit concedenda, nos

nos, licet

\

pertinere, liberalitor tibi
tuis precibus inclinati, ad

invitos, opporteret

superhoc aliud cogitare, ne ob tuam negligenliam vel defectum Romana, quod Kcclesia graviter laederetur, quae pro te non absit solum aliis, sed eliam imperatori, se potenter opponit. Quocirca sprenitatem tuam rogamus attentius
!

regis

supplicationem ejusdem concessionem ipsam, sicut provide facta est,
er(;o

auctoritate apostolica conlirmamus et praesentis
scripti patrocinio

nulli

communimus.Decernimus omnino hominum liceat hanc paginam

ut

nostrae

etmonemussubohtentugratiaenostraefirmiterinjungentes quatenus cancellarium

confirmationis infringere vel
traire. Si

memoratum

ad lami-

ei ausu temerario conquis autem hoc altentare praesumpserit,

liaritatem lunm nullatenus riifferas revocare, omnimodasibi.quemsub beati Petri etnostraprotectione

indignatiooem omnipotentis Uei et beatorum Petri etPauli apostolorum ejus se noverit incursurum.

devotus intendas

suscepimus, securitate provisa, ejusque cousiliis ut et ipse tot et tantapro tesusti;

Uatum Laterani xv
anuo
tertio

Kal. Julii, pontificatus nostri

decimo.

nuisse se gaudeat, et

alii

ad similia provocentur,

LXXXV.
TURONENSI ET BURDEGALENSI ARCHIEPISCOPIS, ET
EPISCOPO PICTAVENSI.
r>

provisurus attentius ne quid a quolibet contra salutem et honorem ipsius valeat attentari quia cum
:

nos

ei

districte praecipiendo

mandemus
si

ut ad tuae

Redditur pristinus slatus presbytero pcenitenti.
(Laterani, x Kal. Julii.)

familiaritatis

obsequium revertatur,

quid contra

eum fieret a quocunque, nobis reputaremus inferri. Datum Laterani, vn Kal. Julii, ponliflcatus nostri
anno
tertio

Ejus exeroplo qui

cum

iratus esl, non obliviscitur

misereri, nec suas continet miserationes in ira, sed

decimo.

postquam infuderit vinum, superinfundit

et

oleum

LXXXIV.
CONSTANTI.E ILLUSTRl REG1N.E SICILL.K.

vulneribus sauciati,
adhibet
filium
ritate

et

post virgam correctionis

manus

dulcedinis, qua?

cum

tabulis legis

De donatione
Sacrosancta
fllios

ei

facta propternuptias.

divinae in arca faederis reservantur,nos,qui dilectum

(Laterani, xv Kal. Julii.)

Romana

Ecclesia devotos et humiles
officio

exassuetaj pietatis

propensius diligere
agi-

cum

Robertum de Sepulcro presbyterum ex sevepercussimus, volentes ex benignitate sanare, longo jam tempore impositam sibi pcenam in
et corporis humilitate portaverit,

consuevit, et ne
tentur, eos,

pravorum hominum molestiis
pia mater, suae

multa cordis

non

tanquam

protectionis

sinemagnislaboribusetangustiis,gravipressusone-

re paupertatis,apud sedem apostolicam misericordiam exspectando,hanc cum eo duximus misericorsicut in ipsiusauthenlico superhocconfecto plenius diam faciendam ut ad exsecutionem restituatur officontineri perspeximus,in donariumseu donationem ^ cii, et si beneficia quae prius habuerat non sunt aliis propternuptiasin SiciliaCarinum.quod in partibus ritecollata,reddantureidem,necexlata in ipsum imPanormitanis existit, cum omnibus casalibus, tenipediatur sententia quo minus ad obtinenda ecclementis, et pertinentiis suis, in valle Demensi Casiastica beneficia possit assumi, et tam in civitate roniam, Sanctum Filadellum, et Sanctam Mariam ac dicecesi Nannetensi quam in aliis libereconvercum omnibus casalibus, pertinentiis et tenimentis sari. Quocirca fraternitati vestrs per apostolica scripta praecipiendo mandamus quatenus circa eum eorum, nec non et omnia casalia in eadem valle Demensi consistentia quae ad suum demanium persublato cujuslibet contradictionis et appellationis tinere noscuntur insuperOliverium et Montem Alobstaculo quae praescripta suntexsequi procuretis, banumcumomnibuscasalibusettenimentiseorum, contradictores, si qui fuerint, per censuram ecclainservitio veroSanctumPetrum deFicaraetcastrum siasticam compescendo, non obstante quod in his Ficariae,Galatum,etMilitellum ;item Tauromenium literis totius negotii series non narratur, cum hac cum omnibus tenimentis et pertinentiis suis tam adcautelam utamurexcertascientiabrevitate.Quod demanii quamservitii,in partihusveroApuliaetotum si non omnes, etc, duo vestrum ea, etc. honorem comitatus Montis Sancti Angeli.cum omni DatumLaterani.xKalend.Julii,annotertiodecimo. honore, jure, tenimentis et pertinentiis suis tam de- D LXXXVI. manii quam servitii, videlicet quod in demanio, in NOBILI VIRO SIMONI (58) DE MONTEFORTI, COMITI LECEdemanium, et quod in servitio, in servitium, in deSTR1jE,VICEC0M1TI BnERRENSlETCARCASSONENSl(59). manio siquidem Montis Sancti Angeli, Siponti et Confirmat ei civilatem Albiensem. Veste civitates atque Casale novum.in servitio au(Laterani, iv Kal. Julii.) tem omnia castra, villas, terras, casalia et totum Habuisse bajulos Dominici verbi fidem ad sinapis «liud quod ad honorem ipsius Montis dignoscitur evangelicae quantitatem felix tuae translatio promo-

munimine

confovere. Sane

eum

charissimus in

Christo filiusnoster Fredericus Sicillife rexillustris,

;

(58) Simoni, cui varias rescripsit epistolas Innocentius. Is originem ducebat ab Almarico filio naturali Roberti regis Chstianissimi, Tilius in Roberto a quo Castrum Monstisfortis Amalriciinsolo Carnutensi denominationem accepit. Hic Albigensium haeresim exstinxitvi armorum el adminiculo verbi evangelici, cujusseriem orerotundo. B. Dominicus

Gusmanus

ordinis Praedicatorum praesul.et abbates ordinis Cisterciensis diffusion explanatione docuerunt. Bellum porru initum bonis avibus anno Domini 1209, et inclinante haeresi peneque deleta, anni 1218 circulo ad exlremum vertente, fere exspiravit.

(59)Bi'<errensietCnrco«on.Investitusobresegregie

283
tionis ostendit,

INNOCBNTII

III

PP.

RHOBSTORUM

LIH. XIII.

284

eed et

nominationis tuee non solum denominationis vocabula bonis interpretatus

dum

A

non valemus.Ne igiturex ncquitiasua possint commodumaliquodreportarecum nonsolum negligentes
sint, ut asseritur, sed etiam pestilcntes, discretioni vestrseperapostolicascriptamandamusquatenusinquisita super omnibus quae proponuntur contra eos

operibus, in auditu auris obedisti

secundum nomen

locum peregrinalionis exire.ac sicut mons infirma8 partes Ecclesiae muniturus.ad verbura praedicatorum Ddelium es translatus, etc, 1« eumdem modum ul in alia littera qux scripta est in ultimo

tuum

in

diligentius veritate, ac habentes prae oculis

Deum,quod super hoc canonice
ritis

tuerit

solum statuendum

quaterno regesti
in

(60)

duodecimi anni, usque
zelus

cum

in

sublatoappellationisstatuatis facientesquod statue-

manibus

tuis,

quem
(61),

Domini contra

fidei

per censuram ecclesiasticam firmiterobservari.
l.aterani, iv

suhversores armavit, idem Dorr.inus civitatem tradiderit

Datum

Kalend.

Julii,

anno

tertio

de-

Albiensem

nos super hoc in Domino
pertinen-

LXXXIX.
De
eccleiia

gratulantes.civitatem
tiis suis,

ipsamcumomnibus

sicut tibi est ad divinae majestatis
fidei

honorem
tibi

AHCHIEPISCOPO STRIGOMENSI. cnnslituenda in fundo Romawe Ecclesue.
(Laterani,

pro tutela pacis et
apostolicae

defensione concessa,

n

Kal. Julii.)

et haeredibus tuisin fide catbolicael

devotionesedis

permanentibus auctoritate apostolica confirmamus, etc, ut ineadem per totum usque Ad indicium autem quod terram ipsam in devotione
apostolicae sedis, etc, usque in finem.

g

Veniens ad apostolicam sedem dileotus filius nobilis vir Herde comes deSimilionequemdam fun-

dum suum

bealo Petro apostolo et Romanee Eccle;

Datum
cimo.

Laterani, iv

Kal. Julii,

anno

tertio

de-

in quo ad honorem ejusdem apostoli ecclesiam aedilicarc disponit, et eidem nonnullas de suis possessionibus assignare. Nos igitur pium ejus propositum in Domino cora-

siaeobtulit humiliter et devole

LXXXVII.
REOENSI EPISCOPO ET ABBATI CISTBRCIENSI APOSTOLICE
SEDI8 LEOATIS. Bis committitur vices suas in cauta fidei. (Laterani, v Kal. Julii.)

mendantes,praesentium tibi auctoritate mandumus quatenusvenerabileinfratremnostrumCenadieuseui epi9copum loci dicecesanum monere prudenter et efficaciter inducere non postponas,ut prosuis justitiis,quas de ipsis esset posaessionibus percepturus,

Ut

bi qui orthodoxae fidei zelo succensi

ad expu-

gnandam haereticam pravitatem vivificae crucischaracterem assumpserunt eoferventiuspublicam causam gerant quo se viderint proximorum subsidiis
efficacius adjuvari, a vobis et a nonnullis aliis nobis
fuit saepe

ab eodem comite moderatam recompensationem

superabundantem gratiam recognoscat cum in hujusmodi fundo absque omni recompensatione libera posset
rccipiat, et

quam

ei

facimus in hac parte,

suggestum,

etc. , sicut conlineturin penul(62)

ecclesia fabricari, sicut Hospitalariis et Templarils
Q,

timo quaterno Regetti

duodecimi anni, de data

aliisque

nonnullis per privilegia est concessum.

Yiterbii, per lotum in eumdem modum, usque ad explendum obsequium Jesu Christi, in Burdegalensi, Bisuntioa et Vicnncnsi provinciis, nec non Pampi-

Quod

si

monitis tuis memoratus episcopus acquie-

scere forte nollet, tu id auctoritate nostra, sublalo

cujuslibetcontradictionisetappellationisobstaculo,
in utroque casu praefatum fundum injusetproprietatemapostolicaesedis perpublicuminstrumentuiuctcuncedonscidemaediDcandi ecclesiam in eodem liberam fucultatem.PraB-

lonensi,

Lemovicensi, Mimatensi.Caturcensi
Btras, etc, ut in

Claromontansi,

exsequi non omittas,recipiens

Aniciensi,

et Rutbenensi episcopatibus super hoc committendas vobis duximus vices no-

eadem per lotum usque

in finem. In

aliisveroprovinciismonitis et precibusinsistatis ut ad tantum fidei Christianae negotium consumman-

tereacumidemcomesdecimasquaspraefatoepiscopo
persolvereconsueviteidemecclesiitcupiatassignari,

dum

debonis

sibi

aDeo

compensatione propter hoc

ipsi exhibita

collatis

subsidiaconferant

competenti

opportuna.

Datum
anno

Laterani, v Kal. Julii, pontiDcatus nostri

volumuset mandamusuleumdemepiscopummonere ad hoc prudcnter ct elficaciter inducero non retardes.

tertio

decimo.

LXXXVIII.
EISDEM.
JTi*

D
archiepiscopot

Datum
cimo.

Laterani,

n

Kal. Julii,

anno

lertio

de-

commiltitur accutatio advertus Narbon. et Auxitanum.
(Laterani, iv Kal. Julii.)

XC.
ABBITI
ET

CONVENTUI

SANCTl

OERMANI
(64).

DE PRATI8

PARIBIENSIS

(63) In

Narbonensem
lescit

imor qui dudum ascendit conlra Auxitanum archiepiscopos invaquoddissimulare ipsum ulteriussine periculo
tantum
cl

De muris

urhis Parit.

et

(Laterani, iv Kal. Julii.)

Cum

per

medium vincarum vestrarum

infraparo-

gestas ex regis mandato a sede apostolioa, feudo narum civitatuin et Albigae, quac sitre sunt in (iallia Narbonensi, Parsdinus, Annal Burg lib. n; in Odone iv. V. inlra epist. 13 et 14, lib. xv. Kegest. (60) Id esi, lib. xn, epist. 122. (61) Alhiensem. Alba a Mnlthaen Pari« in Hiftoria Pbilippi Augusti aiino Domini 1213 et regio Al,

bigensium vocatur a Nauclereo eodem anno Gener40, quaeadhuc nomen retinet.
(62) Id est, lib. xn.epist. 87. (63) Vide supra lib. x, epist. 32, nt lib. xvi, epist. 5.

63

;

lib. xiv, epist.

(64) Paricnsis dio?cesis, cujus templum Childebertus rex jussit conetrui in urbe Parisiact prope

.

281

P0NTIFICATU8 ANNO

XIII,

CHR18TI

(810.

286

cbiam Sancti Sulpicii positarum, quae ad vestrum \ suhjectae. quae magnis dispendiis et laboribns diutius fuerat fatigaia, quam consueta quorumdam monasterium pertinet pleno jure, ad munitinnem malitiacnnsecrationemPetragoricensisepiscopi vocivitatig Parisiensis const^uantur de novo muri, lentium impedire, accelerandam ipsius consecra9icut ex vestra insinuatione didiciinus, provideri tionem episeopi perurgerent, et nonnisi tres tantum super hoc vobis auctoritate apostolica petiistis. Ne
igitur

hujusmodi nccasione murorum parochiale.jus

episcopi essent in Hurdegalensi provincia tunc pra;sentes, venerabili iratri nostro Pictavensi episcopo

inmonasleriivestridispendiurr. immutetur, praesen-

tium vobis auctoritate concedimusut idem jus (65) in aedificiis (66) ejusdem parochias ronstruendis et ipsorum h;ibitatoribus habeatis quod in ipsius veteribus
ffiditiciis et

qui ex quo promotus fuit in episcopum,

nunquam

habitatoribus

eorum dignosciei,

minihactenus habuisse.Nulli ergo, etc, hanc pagi-

nam

noslrae

concessionis infringere vel

etc,

metropolitanampcclesiam postmodum visitavit.licet pluries vocatus fuerit ad eamdem, in virtute obedientiae acsub debito juramenti quo Ecclesiae Burdegalensi tenetur, poena suspensionis adjecta, praecepit ut ad consecrationem ipsius episcopi properaret.

usque incursum.

Datum
anno

Laterani, iv Kal.Julii, pontificatus noslr;

Et ut omnis occasionis materia tolleretur licetnullum periculum irnmineret, cum generales
treugae inier

tertio

decimo.
XCI.
EISDEM.

D B

varentur,

Francorum et Angliae reges initae sertam per litteras senescbalci regis Anglia;,

Confirmatur

eis

privilegium Lucii papse.

(Laterani, v Kal. Julii.)

Quanto specialius monasterium vestrum beati
Petri juris existit, et
licae

qui regalium negotiorum procurationem habebatin eisdem partibus generalem, quam per venerabilem fratrem nostrum Henricum episcopum Xanctonensem, qui eum securum ducere ac reducere promittebat,

majorem devotionem aposto-

securum conductum praeparavit

sedi saepius exhibetis, tanto celerius, ubi

cum

Deo possumus, petitiones vestras admittimus, et inderonitati monasterii vestri volumus attentius providere. Eapropterad exemplar felicisrecordationis Lucii papae prasdecessoris

eidem. Sed idem et venire postposuit, et 9uspensionis sententiam non servavit. Cumque postmodum idem archiepiscopus ad locum quem de

nuntiorum ipsius episcopi voluntate
dicecesi

in Pictavensi

nostri

auctoritate

assignarat, ut tunc saltem praecedentem

apostolica

prohibemus ne

illi

quiterras, vineas aut

inobedientiam per obedientiam redimeret subse-

domos censuales nomine vestro tenent, aliis ad majorem censum sine assensu vestro concedant, neque

quentem,
venisset,

praefixo terroino

cum

aliis

episcopis con-

idem Pictavensis venire contempsit. Ut alienis personis vel Ecclesiis in eis sine vestra autem idem archiepiscopus omnem ipsius cnntulicentia pensionem aliquam annuatim solvendam C maciam superaret, diem et locum alium in Pictaassignent, per qus monasterio vestro dispendium ubi cum caeteri suffravensi dioecesi assignavit valeat provenire. Nulli ergo, etc, hanc paginam ganei eidem Pictavensi metropolitani sui exponenostrae prohibitionis infringere vel ei, etc, usque rent quaestionem. ipse quod venire non omisemt incursum. proptercontemptumvelodiumEcclesisevelpersonae,
;

Datum

Laterani, v Kal, Julii, etc. XCIII.

sed propter

metum

regis

Anglise se obtulit jura-

9ANCT.S MARI.« DOF.ENSIS ET SANCTI JOANNIS ANGELIA-

CBNSIS ABBATinUS,

BITUniCENSIS ET XANCTONENSIS

turum. Sed cum hoc memoratus archiepiscopus sibi ab eisdem suffraganeis expositum acceptaret, idem Pictavensis se obtulisse juramentum hujus-

DIOECESUM, ET ARCHIDIACONO BITURICENSl. Scribitw adversus episcopum Pictavensem
(Laterani vi Kal. Julii.)

Ex parte venerabilis
ejusdem
fuit

fratris nostri

Burdegalensis

archiepiscopi per dilectum filium G. procuratorem

modi contradixit. Propter quod et latam in eum per ipsum suspensionis senlenliam contirmari et debilam sibi poenam infiigi pro tanta contumacia postulabat. Procurator vero ejusdem episcopi proposuit ex adverso quod licet olim dicto archiepiscopo dederimus in mandatis ut ad loca suspecta eumdem episcopum non vocaret, ipse tamen inandalo nostro conteuiptoad ea locapro consecratione
ipsius

propositum coram nobis quod
nostro insisteret, et
ecclesia

cum
p,

venerabilis fraternosterTuronensis archiepiscopus

de mandato

tam gravamen

Petragoricensis

metropolitico sibi jure

Petragoricensis vocabat eumdeoi ad quae,
;

muros

civitatis, ut utar verbis rescripti

regii6De-

cemb., anno 48, postquam regnare

ccepit, scilicet

anno Domini 557, apud Aymonium, licet alii scribant solum 45 annorum curriculo imperasse, ut palet extitulo sepulcri. quem in eodem templo videre licet, Guaguinus lib. vi. (65) Idem jus, fundarium sive censuale, ejusdem 9iquidem suburbii verus dominus censetur abbas,
ex lucrativa regiae liberalitatis causa. (66) /n sedificiis, quoniam superficies solo cedit
et

deacqvir.rerumdominio nisisint pacto separabilia, utin I. Si servitutes de servitut., quoniam tunc diverso jure habentur, adde ex 1. certo de servit. praed. rustic vineam (cujus fit mentio in hac epistola)ad solummagisquam adsuperficiem pertinere ideosublatisvineisservitus manehit, secus si acquisita esset vitibus non solo, ut eleganter ait CujamDeservitut. naminsuperficierecteserciusad vitus imponitur, decis. cap. Tolos., quaest. 161. SeI
:

cundum

quae

pontifex clarissimus

legum vates

abbasdominuBsoli, habet intentionem fundatam L. Inferiorem, c. De rei vindict, L. Adeo, § Cum in suo

in specie proposita respondit.

,

287

INrtOCBNTII

III

PP.

RBQBSTOBUM
A

LIF. XIII.

2fi8

propter Brabantionum et capitalium inimicorum suorum insidias, sine proprii corporis periculo accedere non audebat.
propter alia quae

Cdo promiserat, non impendit, inhibemus etimpediens ne ipse Pictavensem dicecesim ex ofiicio suo
visitans procurationibus consuetis etdebitis honoretur. Clericos

Unde tam propter haec quani inferebat gravamma nostram au-

dientiam appellavit, tam per litteras sua9 quam per W. archidiaconum suum et alios clericos suos legitime se excusans. Cum autem apud Cheseium,ubi de venerabiliura fratrum nostrorum Xanctonensis

ad praesentationem
existente in

quoque quos dictus archiepiscopus vicarii sui, eodem episcopo non dicecesi, ordinarat, ab ordinum susce-

ptorum ab eo exsecutione suspendit, nec

mandatum
episcopo
in

ipsius

eamdem suspensionis

voluit ad sententmra

En^olismensis episeoporum consilio archiepiscopus et ipse convenerant, excusationes suas esse justas per testes omni exceptione majores fuerit probare paratus, et idem archiepiscopus hoc reciperenoluisset.superhocab eoexigens jurainentum, ipse appellationem primo interpositam innovavit
et

relaxare, sententias excommunicationis ab

eodem

subditos suos latas, quas idem archi-

episcopus auctoritate metropolitana, justitia exigente, conlirmat, eo inconsulto, nullaque super hoc obtenta potestate, relaxans. Quamdam insupcr
pecuniae quantitatem ab Uelia praedecessore suo

sed archiepiscopus, appellatione contempta, suspensionis sententiam protulit in eumdem.Unde tam

mutuatam episcopo
fi

Pictavensi

et

in

ultimaejus

voluntate ad fabricam Burdegalensis ecclesiae depu-

dictam sententiam

quam quidquid

post appellalio

tatam
aliis

sibi restituere

contradicit, in his et multis
Ecclesiae ac

nem
tari.

in ejus est praejudicium atlenUtura petiit irri-

contra

juramenlum Burdegalensi

Cum autem

nobisnonconstiterit de praemissis,

praedecessori suo praestitum temere veniendo.

Ex
ad-

conlentionemhujusmodideprocuratorumconsensu tali providimus moderamine sopiendam, ut praefatus episcopus coram vobis exhibeat juramentum quod nec in contemptum archiepiscopi memorati
nec ut ipsius se jurisdictioni subduceret, sed proter tnetum hostilem, ad consecrationem Petragoricensis episcopi accedere detrectavit. Quo praestito

parte vero ipsius episcopi fuit propositum ex

verso

singulis pluries dioecesim Pictavensem

quod intrans idem archiepiscopus annis non vocatus
terrae

ab eo vel a

principe invitatus, nullaque nein

cessaria causa tractus a 9uis subditis frequentius

debito, de leuga fere

leugam dictas

faciens,

exigit procurari, correctiones

coram vobis latam in ipsum suspensionis sententiam revocari faciatis per praefatum archiepis-

faciens

tanquam ordinariu» per totam dicecesim Pictavensem, in qua
delegatam a nobis super

ispe, praeter ordinariam,

copum ad cautelam, nec

ei

deputetur ad pcenam

correctionibus obtinet potestatem. Sententias quo-

quod post suspensionem bujusmodi divina oflicia celebravit. Alioquin usque ad satisfactionem ido
suspensionis sententia inviolabil.ter ob9ervetur. Quocirca discretioni vestrae perapostodicta
licascripta

que

in raptores et alios qui injurianltir Eclesiis vel
illis

pergonis ecclesiasticis, sive

qui sub

Eccleaiae

neam

C

protectione con si8tunt', ab eo exigente justitiapro

mandamusquatenusquodanobis
exsecutioni

taliter

mulgatas, juris ordine praetermisso relaxans, tractat causas in eadem dicecesiet committit, licetad
fuerit appellntum. Qui,eo quondam apud sedem apostolicam existente, ad eccclesiam Pictavensem accedens, etin ejus et subditorum suorum gravamen procurationesibidem recipiens.quosdam dicecesis suae clericos, licet suppr hor ab eo mandatum non habuerit, ordinavit. Et licet componen-

est provisum,faciatis per

censuram ecclesiasticam

eum non

mandari, nullis litteris obstantibus.si quaeapparuerint a sede apostolica praeter assensum partium impetratae. Quod si non omnes, etc, duo vestrum, etc.

appellatione remota

Datum
anno

Laterani, vi Kal. Julii, pontificatus nostri

tertio

decimo.
XCIII.

tibus intereos venerabili fratre nostro Nannetensi

episcopo et decano

Pictavensi aliisque pluribus,
nihil

EISDEM
Adversus

idemarchiepiscopuspromisissetquod

unquam
caetero

eumdem episcopum.
Burdega-

contraeum
attentaret,

vel

honorem suum machinari de
ipsi
si

(Laterani, xiv Kal. Julii.)

nisi forsan

primitus requisiti ter-

Significante
lensi

venerabili fratre nostro

minare non possent

quid adversus

cum propo-

cum

archiepiscopo nos accepisse noscatis quod venerabili fratri nostro Pictavensi cpiscopo

"

neret quaestionis, raulta tamen, contracompositio

nemeamdemetpromissionem suam temereveniens,
in ejus et

suffraganeo suo ad

querelam subditorum ipsius
curasset ne pe-

bonoris sui dispendium attentavit. super

poeDa suspensis adjecta inhibere

his et aliis injuriosus existens eidem
discretioni vestrne de

plurimumet

runiarias procurationes ab ecclesiis quas non visi-

molestus. Quia vero nobis non conetitit de praemissis,

tabat exigeret, vel collecias majores

quam

praede-

procuratorum utriusque

cessores sui facere consueverant, in subditis sibi
ecclesiis exerceret,
pta, et
solito

partis assensu

idem, pjus inhibitioDe cnntemet collectas in

per apostolica scripta mandamus quatenus competenti loco partibus convocatis, et
rationibus hinc inde plenius audilis el cognitis,
rie

pecuniam pro procurationibus
majores
exigit,

si

suspensionis sententiam,

quam propter boo incidit, non observans. Ad expellendum quoque Ruptorios et Bramantiones de
Burdegalensi provinci&sibi auxilium, prout praestita

partium processerit volnntate, causam ipsam appellalione remota fine canonico decidatis et
faciatis

quod decreveritis per censuram

ecclesiassuffl-

ticam firmiter observari. Alioquiu

eamdem

289

PONTIFICATUS ANNO

XIII,

CHRISTI

1210.

290
in utero sanetae Mariae

cienter instructam nd nostram praesentiam remittentes, praeligatis partibusterminum competentem quo nostro se conspectui repraBsentent receplurae judicium aequitatis. Testes autem qui fuerint no-

\

aequalis, fieret
suas.

homo

matris

veram carnem assumensex visceribus matris, qui natus est veracarnis nativitale, et manducavit,
et bibit,
vit, et

etc, dormivit, et fatigatusex itinere quieet

minati,

si

se gratia, odio, vel tiruore subtraxerint

passus est vera carnis 9uae passione,

mor-

appellationeremota cogatis veritati testiraonium perhibere. Nullis litteris obstantibus, si quae apparuerint a sede apostolica
per censuram

eamdem

tuus est vera carnis su» morle, et resurrexit vera carnis suae resurrectione in qua postquam veraci;

assensum partium impetratae. Quod omnes, etc, duo vestrum ea, etc.
praeter

si

non

manducavit et bibit, ascendit in ccelum, etsedet ad dexteram Dei Patrisomnipotentis, indeventurus
ter
est judicare vivos et

Datum Laterani,xiv
anno
tertio

Kal. Julii.pontificatus nostri

et ore
et

confitemur

unam

mortuos. Item corde credimus esse Ecclesiam catholicara
et

decimo.

apostolicam, sanctam

XCIV.
DNIVERSIS AnCHlEPlSCOPIS ET EPISCOPI8 AD QUOS LIT-

quam neminem

salvari fatemur.

immaculatam, extra Sacramenta vero
sacerdote
nullo

qute in eacelebrantur, inaestimabiliatque invisibili
virtute Spiritus sancti, licet a peccatore

IST^ PERVENERINT. De negotio Valdensium conversorum.
TEK.JE

B

ministrentur,

dum

Ecclesia

eum

recepit, in

(Laterani,

xvm

Kal. Julii.)

etc.

CuminaestimabilepretiumsanguinisJesu Christi, Require (67) supra in littera scripta eodem qualerno per totum, usque. Quapropler venientes ad
apostolicam sedem dilectos
filios

reprobamus, nequeiecclesiasticis olficiis vel benedictionibus ab eocelebratisdetrahimus, sed benevolo animo, tanquam a justissimo, amplectimur.
defuncti fuerint post baptismum,

mum,
ut in

et

Willelmum Arnaldi

et

Bernardum Priquosdam alios paetc.

Approbamus quoque baptismuminfantium et si antequam peccata
;

committent, fatemur eos

salvari.

Confirmationem

terna benignitate svscepimus ac eaquaenobis,

eadem, usi/ueintellectu (68), eosquediligenter examinatos atque correptos hoc modo reconciliavimus ecclesiasticae unitati. Ego, inquit, Bernardus primus, apposilis Evangeliis, et scripto conjessionis
imposito super illa
,

quoque ab episcopo factam, id est impositionem manuum, sanctam et venerande accipiendam esse
censemus. In
sacrificio

eucharistiae,

quae fuerant

panis et vinutn ante consecrationem,

post conse-

hoe

prxsto

inler

manus

tuas,

crationem esse corpus et saoguinem Jesu Christi simpliciter affirmamus et credimus in quo nihil a
;

juramentum, Deum invocando tebono majus nec a malo minus perficitur sacerdote. stem in animam meam, quod ila, etc, sicut in ipsa Peccatores veraciter pcenitentes veniam a Deo conusque pro posse resistam. Hoc auiem profiteor non p sequi concedimus, eteis libentissime communicaesse juramentun: quale Christus legitur prohibuisse mus. Unctionem infirmorum cum oleo consecrato in Evangelio, sed quale a sanctis doctoribus Augusveneramur. Conjugia carnalia esse contrahendaselino et aliit perhibetur esse prxstandum causa necescundum apostolum Paulum non negamus legitime situtis cum veritate et justitia et judicio. Scriptum vero contracta disjungere omnino prohibemus. Orautem confessionis est tale « Pateat oinnibus fidines ecclesiasticos, id est episcopatum et presbytedelibus quod ego Bernardus Primus et omnes frarium ac caateros, et omne quod in Ecclesia ordinatres mei propositis nobis sacrosanctis Evangeliis biliter sancitum legitur autcanitur, humilitercolpontijex,
;

summe

:

corde credimus,
liter

fide intelligimus, ore

confltemur,

laudaraus, et fideliter veneramur. Item corde credi-

et simplicibus verbis, id est, sine duplicitate, fide-

affirmamusPatremet FiliumelSpirituiu sanctum tres personas esse, unura Deum, et sicut in Credo in Deum, et in Credo in unum Deum, et in
Quicunque vult
continelur,

mus et ore confitemur resurrectionem hujus carnis quam gestamus, et non alterius, etvitam aeternam, et unumquemquehominemsecundunoperasua esse
recepturum. Eleemosynasetsacrificium, caeteraque
beneficiafidelibusdefunctisprodessenondubitarjus.

confitemur

esse

per

omnia sentiendum. ttem corde credimus et ore confitemur Patrem et Filium et Spiritum sanctum unum Deum, de quo nobis est sermo, esse creatoremetgubernatoremacdispositoremomniumrerum
visibilium et invisibilium, corporalium etspiritua-

Et quia fides sine operibus mortua est, ut dicit apostolus Jacobus, saeculo abrenuntiavimus.et quae ha-

lium. Item corde credimus et ore confitemur Patrem et Filium et Spiritum saaclum unum Deum, legem Moysi dedisse, et ipsum io prophetis locutum
fuisse et

Joannem Baptistam ab
et

ipso

missum

esse

bebamus,velutaDominocoD3ultum est.pauperibus erogavimus, et pauperes esse decrevimus. Ita quod solliciti esse de crastino non curamus, nec aurem vel argentum vel aliquid tale praeter vestimentum et victum quotidianum a quoquam accepturi sumus. Consilia quoque evaDgelica velut praecepta servare proposuimus. Remanentes autem in saeculo, et sua
possidentes, et hanc fidem supradictam firmiter et
integre credentes, praeceptaque Domini servantes,
salvari fatemur.

sanctum
sancto

justum

et in

utero matris suae

Spiritu

reptetum.

coufitemur

corde credimus et ore Incarnationem Domini nostri Jesu

Item

Ad

haec in

nomine Patriset

Filii et

Christi, ut qui eratFilius Dei

in

divinitate,

Patri

Spiritus sancti et beatissimae Virginis Mariae,ad eedi-

(67) Id est epiet. 78.

(68)

Vide

lib.

xv epist. 135.

»

191

INNOCKNTIl

III

PP.

RBOESTORUM

LIB. XIII.

292

ticntionem universalis eanctae Dei Ecclesiae, et ad salutem animarum omnium ad quorum aures per-

\ Quamvisaulem proptervitandum perjurium non eit appetendumjuraraentum.jurantes tamenex deliberatione causa necessitatie

vemt, sicut fideliter credimus corde, lidem praedictam ore iirmiterconfiteri et nuntiare proposuimus, et usque ad animam etsanguinem adversus omnes
sectas haeresium defendere viriliter.

cum

veritate et jnstitia

Consistentes

sub magisterio et regimine unius et veri magistri Domini nostri Jesu Christi ac piissimi vicarii ejus papae Innocentii, et successorum ejus semperper-

manentes tam corpore quam spiritu in communione sanctse Romanae acuaiversalis Ecclesiae, quam sanctam etcatholicam.et apostolicam supra diximus, quia credimus esse, omnesbaptizatos m nomine Patris et Kilii ct Spiritus sar.cli, nisi

asupradicta

fide

non culpamus, neque propter hoc credimus condemnandos. Inomnibus vero episcopulibus, dioeceElbuB, vel parochiis in quibus sumus vel fuerimus, disposuimusjejunaresecundummoremetconsuetudinem praelatorum et catholicorum virorum ortbodoxorum iliarum provinciarum.tamin vigiliisquam in jejuniis Quatuor Temporum et Quadragcsimae Denique licet dicat Christus Oportet semper orare non deftcere (Luc. xvin). et Apostolus Sine intermiuione orate(IThess. v), tamen quidam nostrorum per viginti quatuor vices inter diem ac noctem, alii
:

:

recesserunt, ubi boni

cum

malis conveniant,
;

per11

quindecies,

alii

duodecies, qui autem

mista quippecst diversitate flliorum cui Ecclesiae praefatum dominum Innocentiutn papam credimus
praeesse pastorem, et

pro omnibus hominibus
urant. Et
ut oiuues discant, et

mmus, septiei secundum veruiu gradus
sit

quanquamoflicium nostrum

praecipue

ipsum

et

omnes episcopos

et

omnes qui suntidonei exhor-

sacerdotes et caeteros ordinatos fidem supradictam
tenentes, in ipsa Ecclesiaministros esse tatemur et

tentur,

tamencum tempus ingruit.propriismanibus

laboramus,ita|duntaxat nepretium accipiamuscon-

credimua.
Idcireo ab ipsis, et

non ab

aliis,

petimus

et

cupi-

ventum. Qui autem nobis credunt, a quibuscunque aliquid per aliquam fraudem habuerint,necesseest,
si

mus

suscipcre ecclesiastica sacramenta. Specinliter

potuerint, et nobis acquiescere voluerint, utip-

autem de fractionepanis,super quainfamati sumus, diximusetdicimus quia nunquain factum fuitcausa praesumplionis, nec causa contemptus sacrificii sacerdotis.sed causa ardorisfidci etcharilatiset causa
deliberationis, ne indurarenlursimplicesfidcles inter haereticos
ristia;

sis et

non

aliis restituant.

Decimas siquidem

et pri-

mitias et oblationes et caelerasecundum

rum

servitia praelatis et aliis clericie

usum locosub quorum
:

dicecesibus victitaverint fideliter persolvant

quod

omnibusfidelibusCbristianisefficacitersuadeiuus.

Luet autem in suscriptis articulis,8icut aquibuspenuanentes, et sacramenlum euchadamaccepimus, assererenturerrasse,quod videlicet non recipientes sed nunc et in perpetuum abdicamus et abjicimus et abdicabimus a nobis et C soli Deo esse obediendum, et si homini, solijusto, quiDeum habet in se, ec licere laico ac littcrato ab omnibus nobis credentibus, secundum nostrum sino licentiacujuslibet hominis praedicare, bonumposse, ab opere et a credulitate, corde credentes el quelaicum conficiendi eucharistiam potestatem haore confitentes sacramentum corporis et sanguinis Christi necesse conficiendum nec posse confici nisi bere,malum autemsacerdotem nequaquam, et ejus orationes aut missas vivis vel mortuis non proficere, asacerdote per impositionemmanusvisibilisepiscopi secundum morem Ecclesiae visibiliter ordinato. ac Romanam Ecclesiam nequaquamEcclesiam Dei Habemus autem mandatum orare ut Deus mittat esse, necnonetiamjuramentumin quolibet articulo
;

in rnessem suam, id est, proedicatores in populum suum, qui debent benigne et humiliter

operarios

impetrare

sibi dari ex licentia summi pontilicis et prirlatorum Ecclesia; ut possint admoncre ct exhortari in doctrina

gratia Dei adjuvante.cum

sanaetadversus omnes haereticos, omni virtute animi etstu-

sub Ecclesiae forma factum peccatum esse morlale dogmatizasse dicantur, ipsi tauien cx praescripla confessione, in qua tanguntur articuli praenotati, super his suam innocentiam excusarunt, illud inficianles omnino quod videlieet mulieribus Evangelium
in Ecclesia licitum esse

docere.ac indulgentias

dio ut eos ad lidem catholicam convertant,desudare,
et

quae fiunt a
^.

summo

pontificc vel aliis episcopis

non

credentes eorum privatis et publicis admonitioni-

bus, sicut decet, ab

eorum

crcdulitate et haeresi se-

pararc, et Ecclesiae supradictae incorporara, et ab

justumque laicum conClenles sibi absol vere posse, quidam eos referunt astruxisse. Caeterum super eo quod nonnulloa clencorum scandaliproficerc,

omnibus

vitiis et

peccatis compescere
;

tam seipsos
inani

zassc dicuntur, cis iu plurimis dctrahendo,

ipsos

quam

suos auditores

a superbia

scilicet et

aspcre redarguimus, in virtute obedientiae

quam

gloria, invidia, ira,cupiditatect avaritia, gulositate,

praestiterunt nobis districtius injungenles eisdem,

luxuria, mendacio, delractione, blasphemia, odio,
frauile, pcrjurio et hoinicidio
!

qnod

et ipsi

sub eadem servare obedientia promise-

Et quamvis ista nos

runt, ut clericosin onini quaconvenit habentes re-

praedicemus.tamen potestalemsaecularemsecundun Ipgcs officium suuin in inalefactores peragentem non judicamus, neque ob hoc damnandam esse dicimus vcl credimus. Verumtumen, sicut filii Ecclesiae,reo9 sanguiuis defendimus piis intorventionibus, quia
scriptum
etrt
:

verenlia et honore, ab

eorum omnino infamatione

seu detraclione desistant, pra?cipientes cisdem ne

g.ire,

passimsibi praesuraant prxdicalionisoflicium arrosed praelerquam Ecclesiarum rccturcs in fide
eis

rccta et sana doctrinanoverintesse probatos, licen-

Heos

sanguinis

defendat

Ecclesia.

tiam

tribuantexhortandi competentibus horiset

293

P0NT1FICATU8 ANNO Xin, CHRI8TI
quod ad abbatis
evitent
ct A. tione

1210.

294

circa custodiam delinquebant.et
locis
;

curaque contine.itiam repromiserint, suspe;

ctummulierumconsortium prorsus

qui su-

adjunximui, usque ad receptionem testium et publicationem attestationum posserit in eadera, quia tamen ad senteutiam perlriennium procedere
distulit.venorabili fratri nostro Populiensi episcopo
et dilecto filio abbati Sancli Laurentii Caesenatensi

perhis etaliispromiseruntdevotaio etdebitamnobis obedientiam exhibere. Nos igiiur, habito fratrum

nostrorum

consilio, per

apostolica vobis scripta

mundamus quatenus

recepto a eaeleris fratribua

derent litterarum.

similijuramento, ecclesiasticae unitati reconcihetis eo9dem el denuntietis ipsos vere catbolicos ac
recte lideles, in praescriplis et aliis eo9

mandavimus utineajuxta formampriorura proceVerum quoniam ad Revennatum instantiam eis tandem deJimus in mandatis ut ad

secuadum

Deum

ab omni scandalo et inlamia servantes immunes,et in litteris testimonialibus et ahis adminiculis ipsos propter

Datum
atri

Laterani,
tertio

Deum misericorditer adjuveti9. ivm Kal. Julii, pontificatue noXCV.

nos instructara remitterenl causam, iidem gesta sigillis suis cura procuratoribus partium ad nos remiltere curaverunt, per quae cogoovimus manifeste quod interpartes de pinela Palazoli et vargo B-idareni possessione, in .iua fit forum,el sale monasterii.quem commune mutuo ac-

omnia sub

anno

decimo.

ceperat, fuit actum.

Nam

super

vargo Badareni

B commune

DECANO ET CANOMCIS WATERFORDEN.
Hecipiuntur sub protectione npostolicae sedis.

(Laterani, vi Kal. Julii.)
f69)

Sacrosancta
filios et

Romana

Eccle9ia humiles et

devotos

assuetae pietatis officio propensius

diligere consuevit,et ne
sliis

agitentur,eos,

pravorum hominum moletanquam pia mater,sufe protedilecti in

tuum monasteriuma Ravennatibus extorqueret; sed illud ad se pertinere pars ejusdem monasterii raspondebat, et se ibi hactenus pedagium accepisse. Caeterum possessionem in qua forum fiebat.dictum monasterium afferens suam esse, ne in ea praeter ejua assensum forum decastero fieret, etquod commune

petebat ne quid nomine pedagii

exinde perceperat, sibi restitui
stulabat. Sed

cum

instantia

po-

ctionis

munimine

confovere. Eapropter,

commune

dicebat quod nec ad

mo-

trum

filii, devotionem quam erga beatum Penos ipsos habere dignoscimini attendentes, personas vestras et universa bona quae in praesen-

Doiuino
et

nasterium tota illapossessio pertinehat.necsi pertineret, etiam quo minus in ea forum fieret, commune debebat aut polerat prohiberi.cum hujugmodi

tiarum rationabiliter possidetis.aut in futurum justis modis, dante Domino, poteritis adipisci, sub
beati Petri et nostra
cialiter

taminecclegiarumquamprivatorum possessionibus
exercere soleant in partibus

protectione suscipimus.Spein

tum. Verum cum
ri

autem locum

quo Ecclesia vestra

sita

quam centum

et

illig communia civitacommune certam summam salis sexaginta libris emeras, a te mu-

est

cum

pertinentiis suis, ecclesiam de Kilros,eccle-

aiam de Kimelassi,ecclesiam de Cluoneda.ecclesiam deTibrada,ecclesianideKilimelach,ecclesiamdeKil-

tuo recepisset, ad reslitutionem ipaius se obligans juramento.quia pro eo nonnisi centum reddiderat,

petebas reliquum

tibi

reddi.Sed ad hoc pars altera
ealis

raaclug.cumomnibus pertinentiis suis.decimas piscium inWaterford.beneficiaterrarum Ricc.Scadam.
etTerri.villam deCorbali, villamdeBalikassim, vil-

respondebat quod facta ratione

ad

pretium

quod valebat quando
triginta
vel

solutiu

pecuniae

facta fuit,

quadraginta solidos

lam de Tachethen.terram de Kaldebech.terram Roberti le Franceis juxta Kilmemilog, cum omnibus pertinentiis suis, et omnia bona communitati et
sustentationi vestne nihiluminus assignata,9icut ea juste ac pacifice pogsidetis vobis et pervo3 ecclesiae
vestrae auctoritate apostolica

solverat ultra id

eidem ecclesiaa quod saltunctemporisvendebatur.

Licetautemutraquepartium posgessionempineto
multipliciter nisa fuerit comprobare.asserenteparte

communis et ostendeDte per testes quod pro facto suo de arboribus ejus quoties fuerat opus acceperant et donarant, quod munierant etiam
et fecerant custodiri,et

silvam Ravennates ad enuetc. hanc paginamnostraeprotectionis et confirmacleandas pinos in hebdomada Natalis et portandoa tionig infringere vel ei, etc, usque incursurum. truncos arborum, quos ipsi zoccos vel capitones Datum Laterani, vi Kal. Julii, pontificatus nostri " appellant,accedere consueverant annuatim et quod anno tertio decimo. servientes custodum, quos nominant pariiates, pisentis scripti patrocinio

confirmamus

et prae-

communimus.

Nulli ergo,

ipgam

XCVI.
ABBATI SANCT.E MARI.E RETDNDiE.
Pineta
ei

netam pro communi custodire jurabant, pars tua per testes similiter sufficienter ostendit quod pro
necessitatibus monasterii libere acceperat, dederat
et

adjudicatur.

(Laterani, Nonis Julii.)

vendiderat de lignig pinetae, quod partiates per

Olim causam quae inter te ac commune Ravennae super pinetaet quibusdam aliis verlebatur venerabili fratri nostro Gaesenatensi episcopo duximus commiltendam. Qui licet cum dilecto filio Pomposianoabbate,quem sibi postmodum in causw cogni-

uionasterium certum

numerum trabium

in

feudum

percipiebant desilva, et juramento fidelitatis eidem propterea tenebantur,et quod servientes eorum ju-

rabant pro monasterio silva custodiam in abbatis
praegentia.et

amovebanturad ejugarbitriumqnando

(69)

Vide supra epist. 79.

295

INNOCBNTII

III

PP.

RBOESTORUM

LIB. XIII.
et

196

partiatum instantiam eam et qui venabantur in ipsa reddebant eidem annis singulisspallam porci.etcultores agrorum decimas,
et

bannierant Ravennates,

A

sub beati Petri

nostra protectione suBoipimus et
patrocinio

praesentis scripti

communimus.

Nulli

ergo,etc, hanc paginarrnostreeprotectionis, infringere vel
ei,

gregum pastores

certos redditusexsolvebant.

Ad-

etc, usque incursurum.

debat etiam pars communis quod cum partes intentionem suain sulficienter utrinque fundassent, utramque poteraraus, imo debebamusin sua dejure
possessione tueri curn
(70)

Datum
cimo.

Laterani, in

Nonas

Julii,

anno

tertio de-

tantam rem diversi pos-

XCVIII. ILLUSTM CONSTANTINOPOLITANO 1MPERATORI.

sent quoad diversos usus et varios possidere. Nos
igitur attestationibus diligenter inspectis, intellexi-

De hbtra

poteslute letlandi in favorem

ecclesiurunt.

(Xaler

ini, vi

Idus

Julii.)

mus quod monasterium

pertestes plures

numero

et

aptiora negotio et vero proximiora in suis depositionibus exprimentes possessionem pinetae respectu pr;esteriti temporis et praesentis evidentius et ge-

(71) Gravem Venerabilium fralruui nostrorum archiepiscoporum et dilectorum |liiiorum aliorum praelatoruoj imperii tuirecepimus questionem quod lu et barones tui in eorum ^iahibuisti pravissimum

neraliusoslendebat.et

cum

per privilegia

tam archi
pontificum
i>

episcoporum Ravennatis

Ecclesiae

quam

Romanorumipsam

adsepertineremon:>traret, illud,

juste possedisse constabat, et

commune, quod nullnm suie possessionis ostendebat titulum, aliqua in eadem contra justitiam per impressionem vel potentiam usurpasse, cum eamdem rem non possint diversieodem modo insolidurapossidere.Undecum
probitiones monasterii existerent potiores, et sic

delrimentum ne quis de possessionibus suis in vila sua conferat.vel in extremo articulo condat ecclesiis testamentum.Cum igitur ex inhibilione bujus modietecclesiarum dispendiumet inbibentium inleritus procuretur.excellcntiam

tentius et

tuam monemusathortamur quatenus bujusmodi pravam

inhibitiunem et tu ipserelaxes et a tuis baronibus
facias potestate tibi tradita relaxari.

Datum
cimo.

Laterani,

vi Idus Julii,

anno

terlio

de-

perconsequentiam ipsum essejininterdictosuperius yconomum communis Ravennae yconomo monaslerii super eadem pineta, quantum ad possessorium, decrevimuscondemnandum
et

XCIX.
EIDEM.

imponendum

De

reslitutione ablatorum facienda eccltiiis.

tinopolitani imperii, nos accepisse cognoscas quod utriusque partis ostendant, super eo yconomum C cum baronos,milites et alii nobiles Romaniae monasteria, possessionos.homines, decimas tam Graecom^nasterii ab impetitione yconomi Ravennatis statuimus absolvendum. Et cum per testes sitsullirum quam Latinorum, et alia bona ecclesiarum

perpetuum silentium yconomo Ravennati, et prohibenrtum eidem ne monasterium sspedictum super ea pnesumat ulterius moleslare. Iterum cum vargum Bardareni ad monasterium pertinere testes

(Dalum,

ut in alia.)

Significatus venerabilibus fratribus nostris ar-

chiepiscopis etepiscopis ac praelatis aliis Constan-

ostensum quod super sale sulficienter satisfactum fuit monasterio quoad pretium quo solutionis tempore vendebatur, nec viros religiosos decienter

suarum contra justitiam
et

detinercnt, eos per vene-

rabiles fratres nostros Larissenum archiepiscopum

liavaliensem episcopum ad restitutionem inteecclesias-

ceat inhiare lucris saecularibus et

cum

alteriusja-

gram detentorum censura mandavimus

yconomo monasterii super hoc silentium decrevimus imponendum. Nulli ergo, etc. hanc paginam nostra: diflinitionis infringere velei, etc. Si quis autem attentare praesumpserit, etc,
ctura ditari,

tica coercendos. (Jui licet propter expeditionera ad

usque incursurum.

Datum
anno

Laterani, Nonis Julii, pontificatua nostri

tertio

decimo.

XCVII.
EPISCOPO CARDICENSI.
Recipitur sub proteetione
sertis

tunc non poquod injungebatur implere, quidam tamen in judicium et praelatorum manibus resignarunl, promittentcsfirmiter quod residua in integrum post reditum restituerentet ab eis ad quos pertinentpacifice possideri permilterent restituta quod non observarunt postmodum redeuntes, imo detinentes P praedicta omnia sicut prius, ea restituere contraditerant
:

quam properabant proponerent quod

aposloliar.

cunt.

Unde nos vencrabilibus

fratribus nostris The-

(Laterani,

iii

Nonas

Julii.)

bano

et Ncopatrensi archiepiscopis

dedimus

nostris

Justispetentiumdesideriis dignum estnosfacilem
praebere consensum, et vota quae a rationis tramite

non discordant

effectu persequente
Cliristo

complere. Ea-

propter, venerabilis in

frater, luis justis

precibus grato concurrcntes assensu, perdonam et Ecclesiam tuam, cum omnibus bonis qua? imprae-

mandatis ut detentores cosdem ad restitutionem integram detentorum cum satisfactione perceptorum fructuum competenti monitione praemissa per censiiram ecclesiasticam, sicut justum fuerit.appellationc rcmota,compellant.yuocirca exlitteris in

cellentiam tuam

monemus

attentius et

hortamur
tibi

scntiarum rationabilitcr possidet, aut in futurum justis modis, praestante Domino, poterit adipisci,
(79) In

quatenus detentores pracdictos ad hoc tradita
potestate compellas.

(71)

Vide infra

Bullario Casin. eamdem. epist. 110, et lib. n, epist.

12 ot seqq.

297

PONTIFICATUS ANNO
A.
est

XIII,

CHHI8TI

1210.

298

Oatum, utin aliaper totum.
In

eumdem

fere

modum

scriptum

ipsis

super

hoc usque restituere contradicunt. ldeoque
tioui vestrae per apostolica scripta

discre-

suo compellitur mendicare. Verum, quia venerabiles nostri Atheniensis et Thebanus archiepiscopi et episcopus Fermopilensis, quibus episcopus ipse

mandamusquate-

nus detentores eosdem ad restitulionetn integram detentorum cum satisfactione perceptorum fructuum competentimonitione praemissapercensuramecclesiasticam appellatione remota, sicut justum fuerit, compellatis. Testes autem, etc, us(/ue prohibere.
Nullis
litteris

causam superhoc obtinuit delegari, pro eo sententiam protulerunt fratres ipsos super restilutionecastri praedicti et pertinentiarum ipsius ac casnlium omnium et possessionum omnium pertinenliurn ad Ecclesiam Cardicensem praedicto episcopo condemnatos, quia contumaciler resistebant, excommunicationis vinculo innodantes, nobis humiliter idem

veritati
si

el

justitiae

praejudicanti-

bus, etc.
ea, elc.

Quod

non omnes, etc, duo vestrum
Julii,

episcopus iupplicavit uttam diffinitivam

quam

ex-

Datum Laterani, vi Idus

anno

tertio

decimo.

C.

communicationis sententiam rite latas auctontate dignaremur apostolica roborare. Ideoque discretioni vestra? per apostolica scripta raandamus qua-

EIDEM.

De eodem argumenio. (Laterani, Nonis Julii.)

B

tenus diffinitivam, sicut est justa, per censuram ecclesiasticam.excommunicationisverosententiam,
eicut rationabiliterest prolata,

usque ad

salisfactio-

Ad
res,

ecclesiastica

cum Ecclesiae

bona manus extendere nondebesponsus Christus ampHaverit tibi
,

nem idoneam

auctoritate

nostra

faciatis appella;

manus, nec gravare debes ecclesias, quarum credis ut te ab ministrorum precibus flecti Christum hostium gravaminibus tueatur. Inde est quod imperialem celsitudineiu rogandam duximuset moneudam quatenus reslituens Ecclesiae Larissenae si qua
deipsiusbonis detines minusjuste, permittas venerabilem fratrem nostrum Larissenum archiepisco-

tioneremotainviolabiliter observari attentius provisuri ut fruclus ecclesias suae, quos iidem fratres
percepisse dicuntur, et castrum praedictum, quod detinetur ab ipsis,eidemsublato appellationis obstaculo restitui

cum

integrilate debita faciatis, con-

tradictores

Quod

pum

et

suffraganeos ejus ecclesias, abbatias, cleri-

ecclesiastica compescendo. non omnes, etc, duo vestrum ea, etc Datum Laterani, v Idus Julii, anno tertio decimo (73).
si

censura

cos et possessiones, decimas et alia jura quae
ecclesias pertinent

ad
de-

CII.

eorumdem,
Nonis
CI.

pacifice

possidere.
tertio

Datum
cimo.

Laterani,

Julii,

anno

ARCHIEPISCOPO NEOPATRENSI.ET EPISCOPO DAVALIENSI, ET AVALONENSI ELECTO.

n G

Vt bona ablata restituantur ecelesiis.

(Laterani, Nonis Julii.

ARCHIEPISCOPO NEOPATRENSl ET PRIORI SANCTI DEMETRII THESSALONICENSIB ET

PROCURATORI EPI8COPATUS

DIMICENSIS.
Scribitur pro episcopo Cardicensi.

Conquesti sunt nobis venerabiles fratres nostri Larissenus archiepiscopus et suffraganei ejus quod abbas de Plaerio (74), nobilis vir Comestabulis Romaniffi,

W.

de Larissa dominus de Armiro, Baliin Christo
filii

(Laterani, v Idus Julii.)

vus charissimi
litani

nostri Constantinopo-

Laorymabilem venerabilis fratris nostri Cardicensisepiscopirecepimusquaestionemquodcum ob(72)

imperatoris
alii

illustris,

dominus de Valestino,

etquidam

tentas anobis litteras,redienspostlabores,captiones

etangustiaspluriffiasquassustinuitRomaniam,praesentari fecerit fratribus hospilalis Sancti Joannis

Larissenaedicecesismonasteria, abbapossessiones alias ad eos de jure spectantescontra justitiam detinent occupatas, se
tias, ecclesias et

Jerosolymilani, qui episcopatum ipsius
censi castro et res

cum

Cardi-

ecclesiis asserentes

habere jus patronatus in monasleriis abbatiis et qui etiam quosdam laicos La:

alias detinentes nec restituere

tinos et

Grscos

suae dicecesis nolentes debitas sibi

volunt

ei,

nec de perceplis a promotionis suae tem-

pore proventibus, quos in usus proprios converterunt, in aliquo subvenire, ipsi

earum

latore gravis-

^

sime verberato, turpiter ipsas
et

litteras projecerunt,

commioantes ipsum interficere, asseverant quod litteris vel mandato episcopatum praedictum ei resignabunt aliquatenus vel dimittent: qui praster haec quamdam in Armiro cum suis pertinentiis, in qua propriam mansionem faciunt, detinent abbatiam, quam nos ei duximus concedendam. Propter quod idem episcopus factus pauper, et ad extremam deductus inopiam, exsul ab episcopatu
pro nullis
(72) Vide infra epist. 113, 120. (73) In margine istius epistolae
:

decimas exhibere super hac nequitia confovent et tuentur: contraquos licetpluries obtinuerint scripta no3tra, non potuerunt justitiam obtinere, cum illi quibus superhoc scripsimus, postponentes humano timori divinum, plas hominibus quam Deo

duxeruntdeferendum.pvocessumsuperinjunctosibi negotio nun habentes. Ne igitur jura ecclesiastica
slra;

pereant per insolentiam laicorum, discretioni veper apostolica scripta mandamus quatenus

abbatem

et nobiles

memoratos

et alios, ut

detenta
prae-

cum

integritate restituant: et ab

hujusmodi

sumptionedesistant, monitioneprcemissapercensuloco esse inutilem et alibi melius haberi, iofra num. 13. (74) Cod. Colbert., Plarrio.
1

nimirum

scriplum erat antiquitus Vacal. Quod vocabulo ostend itur illam hoc

Patbol. CCXVI.

10

299

INNOCBNTII
Quod

III

PP.

REGESTORDM

LIB. XIII.

300

ram tum

ecclesiasticam appellatione remota, sicut jusfuerit, oompellatis.
etc.
si

A

suam Ecclesiam revertalur,
sita compellatis.

monitione praemissa,

non omnes,

etc.

per censuram ecclesiasticam appellatione postpo-

duo vestrum,

Quod
111

si

non omnes etc, duo veJulii,

Datum

Laterani, NonisJulii, anno tertio decimo.
CIII.

strum,
cimo.

etc.

Datum
ET NAZORESCENSI
ET

Laterani,

Nonas
CV.

anno

terlio

de-

ARCH1EPISCOP0

NEOPATRENSI

CITRENSI ELECTIS.
Scribitur pro archiepiscopo Larisseno.

NOBILIBUS VIRIS

(Laterani, vi
(75)

Nonas
et

Julii.)

Jam
filise

semel,

secundo

tertio

dilecta

in

C0ME8TABULO ROMANI.E, W. DI LARISSA DOMINO DE ARMIRO, ET DOMINO DE VALESTINO, ET ALIIS BARONIBUS 1C MIUTIBUS PROVINCLE LARISSBN.E.

memoriae marchionis Montisferrati nostras dicimur litteras
Christo
nobili taulieri relictae bonae

Scribitur eis ut rettituant bona Ecelesis Laristerue.

(Laterani,

destinasse ut episcopatus, abbatias et alia jura
eccleBiastica quae ad venerabilem fratrem

Nonas

Julii.)

nostrum Larissenum archiepiscopum pertinentia detinet occupata restitueret Ecclesiae Larissenae. Sed ipsa nec ad
monitiones venerabilium fratrum nostrorum
Atheniensiset Thebani archiepiscoporum, per quos

Ad

ecclesiastica

bona manus eztendere minime
ecclesias,

deberetis.cum Ecclesias sponsus Christusadamplia-

g

verit vobis

manus, nec gravare deberetis

quarum

eamad hoc mandavimus
pelli, voluit

restituere

solum ea

detinet,

comQuinimo n on verutc etiamquosdam episcopos
praeniissa monitione

supradicta.

Graecos suffraganeosejus etaliosabbates

et clericos

nolentes sibi exhibere

reverentiam

manu

minislrorum precibus flecti Christum.ut vos ab hostiumgravaminibustueatur. Inde est quod nobilitatem vestram rogendam duximuset monendamquatenusrestituentesEcclesiaeLarissenae siqua debonis ipsius minus licite detinetis,permittatis venerabilem fratrem nostrum archiepiscopum Larissenum et suffraganeos suos ecclesias,abbatias,
creditis
clericos, possessiones,

tenet,

favorem eis super tanta eorum nequitia exhibens contra ipsum. Nolentes igitur sustinere quod per eamdem nobilem delraudetur idem archiepiscopus
jure suo, discretioni vestrae per apostolica
scripta

decimas

et alia

jura quae ad
possidere.

ecclesias pertinent

eorumdem
CVI.

pacifice

Datum

Laterani, Nonis Julii,anno tertio decimo.

mandamus quatenus ipsam
et ab

ut et detenta restituat
l't

hujusmodi praesumptione desistat moneatia
hoc,
si

ARCHIEPISCOPO LARISSENO. sublevet paupertatem episcopi Cardicentit.
(Laterani,
iii

attentius et efficaciter inducatis, ipsam ad

Nonas

Julii.)

Cum venerabilis frater noster Cardicensis epicensura ecclesiastica sublato ap- Q scopus multa laboret inopia, mullaque paupertate pellationisobstaculo,sicutjustumfuerit,compe!lenprematur,cum ex Ecclesiae suae redditibus vixpostes, ac cogentes censura simili episcopos, abbates
necesse fuerit,
et clericos

supradictos

ad

debitam obedientiam

eidem archiepiscopo exhibendam. Quod si non omnes, etc, duo vestrum, etc Datum Laterani, vi Nonas Julii, anno tertio decimo.
CIV.
SYDONIENSI ET CARDICENSI
Ut

simplei clericus sustentari,fraternitatem tuam rogamus attentius et monemus.per apostolica tibi soripta mandantes quatenus ipsius paupertati comset

patiens.ejusque indigentiam miseratu8,ei procures
in aliquo providere ut

dinis vituperium

EPISCOPIS, ET ELECTO NA-

mendicare in clericalis ornon cogatur. Nonas Julii, anno tertio deDatum Laterani,

m

ZORESCENSl.
Dimicensis
episcopus ad Ecclesiam cogatur.

cimo.

suam

rtdire

CVII.

C0MESTABULO
ET GR.ECIS

ROMANI.F.,

DOMINO DE ARMIRO,
ET

A.

DE

(Laterani, iu

Nonas

Junii).

PLAERIO, ET ALIIS BARONIBUS
1N

POPCLIS

LATINIS

Significarunt nobis venerabilis frater noster La-

CARDICENSI DIOECESI CONSTITDTIS.
Scribitur pro eodem.

rissenus arcbiepiscopus et dilecti

filii

procuratoret

canonici Dimicensis Ecclesia? quod venerabilis frater noster episcopus Dimicensis post tertium conse-

diem ab Ecclesia Dimicensi recedens, bonaejus.quaead ipsumspectunt, reliquit in manibus nobilis viri comestabuli Romani» ad quam
crationis suae
:

n Nonas Julii.l Sanctam Dei Ecclesiam sponsam Christi honorare vos convenit, non gravare, ne forsan Christus Dominus sponsus ejus, ipsius gravamine provocatus, vos aggravet, et dum auferre sibi modioum quod
(Laterani,

ie<lire
erit,

cuin

jam trium annorum spalium
;

prffiteri-

habet intenditis, plura perdere vos contingat.
sis

Cum

hactenus non curuvit prupter cujus ilefectum ad tantam devenit eadem Ecclesia pauperlatem quod vix possunt inea tres clerici sustentari. Ideo-

igitur venerabilis frater noster episcopus Cardicen-

quwdam

Ecclesiae suae jura vos asserat niinus

licite

delinere,

univcrs-itatem

vcstram

monemua

quediscrelioniveslraeper apostolica soripta mandamus quatenus, si est ita, episcopum ipsum ut ad
(75)

atque exhortamur in Domino quatenus detenta omnia divinseconsiderationis obtentu et pro sedis apo-

Yideinfra epist. \\2 etlib. xi epiet. 152.

301
stolicea

PONTIFICATUS ANNO Xm, CHRISTI
reverantia eidem Ecelesiae restituere

1210.

302

cum A

CX.
ARCHIEPISCOPO TIIEDAN0, ET DAVALtENSI ET 8YD0MENS 1
EPISCOPIS.

integritate debita procurantes.nonimpediatis quo-

minua idem episcopus abbatias, ecclesias, possessiones.decimas tam Graecorum quam Latinorum,et
alia EcclesiiB suae

De

libera

potestate testandi in

favorem Ecclesiarum.

Datum

jura valeat pacifice possidere. Lalerani,n Nonas Julii,annotertiodecimo.
CVIII.

(Datum,
(17)

ul in alia.)

porum

Venerabilium fratrum nostrorum archiepiscoet episcoporum ac rlilectorum (iliorum alio-

ILLUSTRI CONSTANTINOPOLITANO IMPERATORI.

De
(76)

abtatis restitueyidis episcopo Cilrensi.

(Laterani, vi Idus Julii.)

rumpraelatorumConstantinopolitaniimperiigravem nupcr accepimus quaestionem quod nobilis vir Otto de Roca dominus Athenarum.et alii barones.et mili-

Conquestionem dilecli Glii Citrensis electi nobis accepimus praesentatam quod nobilis vir V.Alemannus et quidam alii milites et homines tui ecclesias Citrensem et Platamonensem, castellum etiam de Citro.decimas tam Latinorum quam Graecorum,ac possessiones alias ad ipsum et ecclesias memoratas ralionabiliterpertinentes per violentiam
invaserunt, et detinent contra justitiam occupatas.

tesipsiusimperiicommuniterinhibueruntineorum gravisiimumdetrimentumnequisdepossessionibus
suis in vita sua conferat.vel in extremo articulo condat ecclesiis testamentum. Cum igitur ex inhibitione hujusmodi et ecclesiarum dispendium et inhibentium interitus procuretur, fraternitati vestrae

g

perapostolica scripta

mandamus quatenus

illos

ut

Ideoque imperialem excellenliam monemus'jet exhortamur in Domino quatenus eos ut ecclesias et possessiones easdem ac decimas electo restituant memorato,et de perceptis satisfactionemexhibeant competentem,tradita tibi a Deo potestate compellas. Dalum Laterani, vi Idus Julii, anno lertio decimo.
CIX.
EPISCOPO
SIDONIENSI,

inhibitionem relaxent moneatis attentius et efficaciter inducatis, ipsos ad id, si necesse fuerit, per censuram ecclesiasticam appellatione re-

eamdem

mota,sicut justum fuerit,compellentes.Quod

si

non

omnes, ete., duo vestrum Datum, ul in alia.

ea, etc.

CXI. SYDONIENSI ET CAB.DICENSI EPISCOPIS,ET ELECTO NAZORESCEXSI.

ET ELECTO NAZORESCENSI, ET

De

ablaiis restiluendis Ecclesia? Cilrtnsi.

PROCURATORI DIMICENSI.

(Datum,

ut in alia.)

De

ablatis resliluendis ecclesis Cardicensi.

(Datum, ut in

alia.)

(78)Conquestione dilectitiliiCitrensiselectinobis accepimus prassentatam quod nobiles viri V. Ale-

Conquestus est nobis venerabilis frater noster n mannus etquidam alii Citrensis dicecesis ecclesias Citrensem et Plantamonensem, castellum etiara de episcopusCardicensisquod nobilisvircomestabulus Citro.decimas tam Grsecorum quam Latinorum, ac Romania2,dominus de Armiro, A. Plaerio. dominus possessiones alias ad ipsum etecelesias memoratas de Valestino, Balivus charissimi in Christo filii
nostri Constantinopolitani imperatoris iilustris, et
rationabiliter

pertinentes per violentiam invase-

quidam
tias,

Cardicensis dicecesis monasteria, abbaecclesias,decimas tam Latinorum quam Graealii

runt, et detinent cont.ra justitiam occupatas.
circa discretioni vestrae per apostolica scripta

Quo-

man-

corum.et possessiones

alias ad

ipsum de jurespe-

damus quatenus

illos

ut ecclesias.decimas et pos-

ctantes contra justitiam detinent occupatas.se ha-

sessioneseasdem electo memorato restituant.et de
exhibeant competentem monilione prajmissa per censuram ecclesiasticam, appellatione remota, sicut justum fuerit, compelperceptis satisfactionem
latis.Testes
tia,

berejus patronalus in monasteriis.abbatiisetecclesiis asserentes quietiam quosdam laicos Latinoset
Graicos ipsius dicecesis nolentes decimas sibi debitas exhibere

super hac nequitia confovent
licet pluries

et

luen-

autem qui fuerint nominati,
vel

si

se gra-

tur

:

contra quos,

obtinuerit

scripta

nostra.non potuit justitiam obtinere, cum illi quibus super hoc scripsimus, postponentes humano timori divinum, plus hominibus quam Deo duxegotio

timore subtraxerint, per censuram eamdem.appellatione remota,cogatis perhibere teodio,

stimonium

veritati.

Quod

si

non omnes, etc, duo

D vestrum

ea,

etc
CXII.

rintdeferendum.processum super injunclosibi nenon habentes.Ne igiturjura ecclesiastica per-

Datum,

ut in alia.

eant per insolentiam laicorum, discretioni vestree per apostolicascripta mandamus quatenus nobiles
praedictos et alios,ut et integre detenta restituant,
et

ARCHIEPISCOPO NEOPATRENSI, ET EPISCOPO DAVALIENSIJ ET ELECTO CITRENPI. De decimis solvendis.

abhujusmodi praesumptione desistant,monitione premissa,censuraecclesiasticaappellationeremota
sicut

(Datum,

ut in alia.)

nes, etc,

justum fuerit, compellatis. Quod duo vestrum ea, etc. Datum, ut in alia.
Vide infra epist. 111. Vide supra epist. 98.

si

non om-

(79)Conquesti sunt nobis venerabiles fratres nostri Larissenus archiepiscopus et suffraganei ejus quod
nobilis mulier relicta

bonae memorias marchionis

Montisferrati decimas ipsis debitas nec ipsa persol-

(76) (77)

(78)Vide supra epist. 108. (79) Vide supra epist. 103.

303
vit,

INNOCBNTII

III

PP.
ct

BKGESTORUM
A.

LIB. XIII.

304

nec ab hominibus suis Gracis videlicet

La-

tinis permittit exsolvi.

Gum

igitur

decima:, quae

tributa sunt egentium
lutis

periculo

detinere

animarum.a laicis sine sanon possint, discretioni

sam Christi.et ejus ministros sceptro tua> potentias ab hostium incursibus defensare, ul dum commoditatibus suiumi Regis pie intenderisministrorum,
in

temporali regno

te ipsius

dextera tueatur.Sane,

vestrae per apostolica scripta

mandamus quatenus
et

sicut a dilectis

liliis

priore ac capitulo Dominici se-

eamdem

nobilcm.ut debitas decimas

ipsa per-

pulcri nobis exstitit reseratum,

solvat eisdem.et ab aliis persolvi permiftat; moni-

nasterium Sancti Lucbb de Sciro
perialis excellentia

cum eisdem mocum pertinentiis
coDCcssum,im-

tionepra;mibsapercensuramecclesiastic8mappellatione postpo9ita compellatis.

suis auctoritate sedis apostolicaa sit

Quod

si

non omncs,

super eodem monasterio ipsis

etc, duo vestrum ea, etc.

non exhibet, prout convenit, ee benignam, sed potius permittit eos ab aliis indebite molestari. Pro-

Datum,

ut in alia, etc.

CXIII.

pter quod nobis bumiliter supplicarunt ut pro eis
tibi

ARCHIEPISCOPO NEOPATUENSI ET PRIORI SANCTI DEMETRII THES8ALOMCENSIS, ET PR0CURAT0R1 EPISCOPATUS
DIMICEN3IS.
(Laterani, Nonis Julii.)

scribere dignaremur.

Nos

igitur

ipsorum supdivinae

plicationibus inclinati,serenitatem
attentius et exbortamur in

tuam monemus
apostolicas

Domino quatenus

n

considerationis obtentu, et pro sedis
reverenlia, et te
ipsis exhibeas

Lacrymabilem venerabilis fratris nostri Cardicensis episcopi, etc, ut supra epist. CI. per totum.

super eodem mo-

nasterio favorabilem et
lestatores ab

benignum, ac eorum mo-