BAB

8
KAJIAN MENGENAI AGAMA
Pengenalan
8.1 Masyarakat Malaysia adalah masyarakat berbilang kaum dan agama. Menurut Perlembagaan Persekutuan, agama Islam ialah agama rasmi negara manakala agama-agama lain seperti Buddha, Hindu, Kristian dan Sikh juga dibenarkan untuk diamalkan oleh para penganutnya. Jumlah terbanyak penganut agama Islam adalah orang Melayu manakala terdapat juga sejumlah kecil golongan etnik lain seperti India, Cina, dan Orang Asli yang memeluk agama Islam. Penganut agama Buddha kebanyakannya terdiri daripada orang Cina, agama Hindu dianuti oleh orang India, Kristian dianuti oleh orang Cina, India dan lain-lain, manakala agama Sikh dianuti oleh orang-orang Sikh atau Punjabi.

8.2

Di Malaysia, kepercayaan kepada Tuhan (menurut agama masingmasing) ditetapkan sebagai tonggak pertama Rukun Negara, dan kehidupan rakyat adalah berasaskan pada pegangan agama. Dalam tahun-tahun kebelakangan ini, hubungan antara agama khususnya Islam dan bukan Islam menjadi semakin penting, lebih-lebih selepas Peristiwa 11 September 2001. Di Malaysia juga, walaupun secara

wujud dua sistem undang-undang dan institusi yang mengendalikannya.Laporan Akhir “Kajian Inventori Penyelidikan Pembangunan Sosial di Malaysia 2001-2005” – Bab 8 Kajian Mengenai Agama umumnya hubungan antara agama adalah baik. Beberapa kes telah dibawa ke mahkamah sivil dan juga mahkamah syariah berhubung dengan status agama seseorang. 8.3 Kes kedua melibatkan Moorthy. seorang India bekas pendaki Gunung Everest. keluarganya menuntut untuk mengurus jenazahnya menurut agama asal manakala Jabatan Agama Islam menegaskan adalah menjadi tanggungjawab mereka mengurusnya secara Islam kerana Moorthy telah memeluk agama itu dan berdaftar sebagai seorang Islam. Beliau telah mengemukakan tuntutan di mahkamah sivil supaya mengarahkan Jabatan Pendaftaran Negara menghapuskan status “Islam” dalam kad pengenalannya tetapi ditolak berasaskan hujah bahawa status Islam seseorang adalah di luar bidang kuasa mahkamah sivil kerana ia terletak pada mahkamah syariah. serta undangundang syariah yang berkuatkuasa ke atas semua penganut agama Islam dan dikendalikan oleh mahkamah syariah. Apabila beliau meninggal dunia. tetapi memeluk Islam tanpa memberitahu keluarganya. namun hubungan ini akhir-akhir ini telah menjadi isu yang sensitif. iaitu undang-undang sivil yang berkuatkuasa ke atas semua warganegara dan dikendalikan oleh mahkamah sivil. Dua contoh yang ketara dan mencetuskan keadaan yang agak tegang di kalangan masyarakat Islam dan bukan-Islam ialah kes Lina Joy yang asalnya beragama Islam tetapi menukar agamanya kepada Kristian dan bercadang berkahwin dengan kekasihnya yang beragama Kristian. Kes ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------8--2 . yang asalnya beragama Hindu. Di negara ini.

3%) kajian rundingan/kontrak manakala jumlah terbanyak iaitu 140 buah (66. Universiti Sains Islam Malaysia (USIM). Daripada kesemua kajian ini. serta para pensyarah dan pelajar siswazah di fakulti Sains Sosial atau fakulti-fakulti berkaitan di pelbagai universiti termasuk universiti-universiti baru. tiga kajian (1. maka tidak hairanlah kenapa bidang agama menjadi satu bidang kajian yang cukup penting dalam sains sosial termasuk bidang pembangunan sosial.1%) terdiri daripada penyelidikan tesis di peringkat Sarjana dan PhD. 74 buah (32. terdapat mereka daripada Fakulti Pengajian Islam di Universiti Kebangsaan Malaysia dan Universiti Malaya. Bilangan Kajian dan Dana 8.Laporan Akhir “Kajian Inventori Penyelidikan Pembangunan Sosial di Malaysia 2001-2005” – Bab 8 Kajian Mengenai Agama itu dibawa ke mahkamah syariah yang memutuskan Moorthy seorang Islam dan jenazahnya harus diurus menurut Islam. Selain itu.5 Secara keseluruhannya. Kajian-kajian mengenai pelbagai dimensi persoalan agama dilakukan kebanyakannya oleh pensyarah dan juga pelajar Sarjana dan PhD Universiti Islam Antarabangsa (UIAM). kajian PhD sebanyak 15 buah manakala kajian Sarjana 135 buah). dan Kolej Universiti Islam Antarabangsa Selangor (KUIS). terdapat 227 kajian mengenai pelbagai aspek tentang agama dan masyarakat yang dijalankan oleh pengkaji daripada pelbagai universiti bagi tempoh 2001-2005 yang boleh digolongkan dalam bidang pembangunan sosial. 8.6%) adalah kajian asas/gunaan. ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------8--3 .4 Memandangkan agama dan hubungan agama begitu penting dalam masyarakat Malaysia. (Daripada jumlah tesis.

tetapi isinya mempunyai pengajaran untuk pembangunan sosial. kajian-kajian dalam bidang agama boleh dianalisis menurut beberapa kategori iaitu (1) kajian yang bersifat kandungan agama itu sendiri. Kajian-kajian mengenai agama menunjukkan kepelbagaian tema yang agak menarik dan penting.000 hingga RM2. kajian tentang hadis.Laporan Akhir “Kajian Inventori Penyelidikan Pembangunan Sosial di Malaysia 2001-2005” – Bab 8 Kajian Mengenai Agama 8. termasuk:  Isu pembangunan dan perpaduan ummah  Agama dalam menangani gejala sosial  Agama dalam kaunseling dan pendidikan seks  Masalah “saudara baru” (yakni mereka yang baru memeluk agama Islam). misalnya. (2) kajian tentang penggunaan agama dalam masyarakat sama ada sebagai amalan agama oleh penganut agama serta penggunaan pendekatan agama dalam menangani kehidupan dan gejala sosial. bahkan kebanyakannya antara RM1. hanya kajian asas/gunaan serta kajian rundingan/kontrak sahaja yang memperoleh dana daripada universiti dan sumber-sumber lain manakala kajian tesis tidak mempunyai pembiayaan rasmi. ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------8--4 . Walau bagaimanapun.7 Secara umum. jumlah terbanyak dana yang diperuntukkan untuk kajian ini bersifat kecil-kecilan berjumlah beberapa ribu ringgit sahaja. Antaranya.000 sahaja. Kategori dan Tema Kajian 8. dan (3) hubungan antara agama yang merupakan satu komponen penting pembangunan sosial.6 Dari segi dana pula.

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------8--5 . Sekolah dan Komuniti” (rundingan/kontrak).8 Terdapat tiga kajian rundingan mengenai tema ini.1 Kajian ketiga tertumpu pada persoalan kaedah mendidik dan mendewasakan anak-anak dengan jati diri. Pertama ialah kajian Alias Abdullah et. 1 2 Tiada maklumat penyelidik dan tempoh tamat yang diberikan. bahkan UKMPakarunding tidakpun membekalkan nama kumpulan penyelidiknya. Kajian Noor Shakirah Mat Akhir et. keluarga. Kajian kedua lebih menjurus kepada isu kebolehpasaran para graduan pengajian Islam. USM2 berjudul “Kaedah Menjati Diri Anak-anak Menurut Perspektif Islam: Perhatian dan Sokongan Keluarga. Sayangnya ketiga-tiga institusi ini tidak membekalkan maklumat lebih lanjut khususnya abstrak kajian ini.al (2006). UIAM berjudul “Indeks Pembangunan Ummah” untuk Biro Perundingan dan Entrepreneur universiti itu. hak waris dan kanak-kanak  Fatwa  Zakat dan wakaf  Islam dan kepenggunaan Isu Pembangunan Ummah 8.al (tanpa tarikh).Laporan Akhir “Kajian Inventori Penyelidikan Pembangunan Sosial di Malaysia 2001-2005” – Bab 8 Kajian Mengenai Agama  Islam hadhari dan sejarah tamadun Islam serta kerelevanannya terhadap umat hari ini  Undang-undang syariah. perceraian. Kajian ini berjudul “Kajian Masalah Pengangguran di Kalangan Lulusan Bidang Pengajian Islam” dilakukan oleh para penyelidik UKM untuk UKMPakarunding.

meditasi.10 Islam dilihat sebagai salah satu pendekatan yang boleh dimanfaatkan untuk tujuan kaunseling di Malaysia bagi menangani pelbagai masalah peribadi dan sosial.9 Kajian oleh Mohamad Abdur Rashid (2005). Sampel terdiri daripada 250 orang pelajar daripada empat buah universiti dan dua kolej di sekitar Kuala Lumpur. Cina dan India – masing-masing beragama Islam Kristian. kemurungan dan hormat diri). dan mendalami fahaman agama – amalan-amalan ini didapati menyumbang kepada kesejahteraan.Laporan Akhir “Kajian Inventori Penyelidikan Pembangunan Sosial di Malaysia 2001-2005” – Bab 8 Kajian Mengenai Agama 8. Hasil kajian menunjukkan terdapat hubungan positif antara ketaatan agama dengan kesejahteraan psikologi. kajian mendapati pelajar perempuan yang beragama Islam memperoleh skor yang lebih tinggi pada skala kesejahteraan berbanding pelajar-pelajar lain. Secara perbandingan. UIAM bertajuk “Religiosity and Psychological Well-being in Malaysian Context” (asas/gunaan) cuba melihat empat aspek ketaatan agama dan tiga aspek kesejahteraan psikologi (kebimbangan. Antara amalan agama yang dilaksanakan mereka ialah sembahyang atau berdoa. namun prinsip dan aplikasi kaunseling daripada perspektif ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------8--6 . membaca Quran atau kitab agama lain. menghadiri majlis agama. Hindu dan Buddha. Kajian yang diketuai oleh Hjh Mizan Adiliah Ahmad Ibrahim et.al (2006). Islam dalam Kaunseling dan Pendidikan Seks 8. USIM berjudul “Kajian Kaunseling Dalam Islam” (asas/gunaan) menganggap bahawa walaupun kaunseling telah bertapak di Malaysia selama 40 tahun lebih. Pelajar-pelajar itu – Melayu.

Kajian Muhamad Zahiri Awang Mat (2005). Kajian menunjukkan bahawa pendekatan Islam dalam kaunseling memang boleh dimanfaat dan dikembangkan bagi faedah umat Islam. Kajian ini mencadangkan bahawa Islamic Value-Based Model For Sex Education Curriculum ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------8--7 . 8.Laporan Akhir “Kajian Inventori Penyelidikan Pembangunan Sosial di Malaysia 2001-2005” – Bab 8 Kajian Mengenai Agama Islam belum berkembang. Namun. Antara nilai yang paling kurang ditonjolkan dalam kurikulum itu ialah keagungan Yang Maha Pencipta serta nilai kebolehpercayaan. Kajian ini cuba meneliti nilai-nilai yang mendasari pendidikan seks daripada perspektif Islam dan implikasinya bagi kurikulum pendidikan seks di sekolah-sekolah di Malaysia. Selain itu.11 Salah satu pendekatan yang dianggap penting untuk menangani gejala sosial di kalangan remaja ialah dengan memperkenalkan pendidikan seks di sekolah. Kajian menegaskan bahawa pendidikan seks harus dilihat daripada perspektif yang holistik dan perlu dilandaskan pada nilai-nilai agama. kurikulum juga kurang diintegrasikan dengan ilmu wahyu. Antara sebabnya ialah kepakaran mengenai Islam di kalangan pengamal kaunseling mungkin kurang. Kajian menyimpulkan bahawa kurikulum pendidikan seks sekolah-sekolah di Malaysia tidak mengandungi beberapa sub-nilai agama. Kajian ini menggunakan pelbagai kaedah termasuk membuat analisis kandungan terhadap kekerapan topik yang berkaitan dengan pendidikan seks yang muncul dalam buku-buku teks sekolah menengah negara kita. pendekatan dalam pendidikan seks itu dianggap perlu dilandaskan pada nilai-nilai Islam. UKM berjudul “Values Underpinning Sex Education from an Islamic Perspective: Implication on the Sex Education in Malaysian Curriculum” (PhD) di Pusat Pengajian Siswazah.

di Sungai Ikan. yang ada hanya judul sahaja. ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------8--8 . kajian oleh Muhamad Yusuf Khalid dan Hersi Mohd Hilole (2004). Penagih dadah itu ditempatkan di sebuah pondok bernama Pondok Inabah. Misalnya. abstrak yang dicari tidak ada. Kajian ini yang siap pada 2003 melihat bagaimana agama Islam boleh dimanfaatkan untuk menangani gejala sosial dan memulihkan para banduan melalui aktiviti pendakwahan.3 3 Sayangnya. 8. Universiti Malaya yang dihubungi meminta pengkaji mencarinya di Perpustakaan Universiti. Apabila laman web dicapai. Islam untuk Menangani Gejala Sosial 8.Laporan Akhir “Kajian Inventori Penyelidikan Pembangunan Sosial di Malaysia 2001-2005” – Bab 8 Kajian Mengenai Agama (IVBSEC) boleh menjadi alternatif kepada kurikulum pendidikan seks yang diamalkan di Malaysia hari ini. abstraknya tidak diperolehi kerana pihak Institut Pengajian Tinggi. USIM berjudul “Peranan Tarekat Tasawwuf Dalam Memulihkan Penagih Dadah: Satu Kajian di Sungai Ikan. Kajian ini mendapati kaedah tarekat dan metodologi dakwah yang digunakan adalah berkesan untuk memulihkan penagih dadah serta tidak menyalahi akidah yang dipegang oleh Ahli Sunnah wa al-Jamaah. Terengganu. Terengganu” (asas/gunaan) cuba meneliti keberkesanan pendekatan tarekat tasawwuf untuk memulihkan penagih dadah. Ini terdapat dalam satu kajian di peringkat PhD oleh Abdul Munir Haji Ismail daripada Universiti Malaya bertajuk “Keberkesanan Aktiviti Dakwah Terhadap Banduan di Penjara Kajang.13 Pemulihan banduan dianggap sesuai ditangani melalui program dakwah.12 Terdapat beberapa kajian berhubung dengan peranan agama untuk menangani gejala sosial. Selangor”. Pihak Perpustakaan pula menolak tanggungjawab itu dengan meminta pengkaji mencarinya di laman web.

tidak tahu tempat merujuk sebelum memeluk Islam. di mana mereka tidak tahu bagaimana hendak memberitahu keluarga tentang status baru mereka dari segi agama dan mereka terpaksa menghadapi pandangan keluarga yang menganggap masuk Islam bererti “masuk Melayu”. Kajian ini berbentuk deskriptif menggunakan survei ke atas 1026 responden di seluruh negara serta interviu dengan sejumlah pegawai jabatan agama.Laporan Akhir “Kajian Inventori Penyelidikan Pembangunan Sosial di Malaysia 2001-2005” – Bab 8 Kajian Mengenai Agama 8. proses penyesuaian diri. Kajian ini merumuskan bahawa antara masalah yang dihadapi saudara baru ialah kurang maklumat mengenai cara memeluk Islam. bantuan dan bimbingan yang diperlukan oleh saudara baru serta kaedah dakwah yang dianggap sesuai. USIM bertajuk “Profil Permasalahan Saudara Baru” (asas/gunaan) bertujuan mendapatkan gambaran tentang masalah yang dihadapi oleh pemeluk-pemeluk agama Islam di kalangan mereka yang asalnya bukan Islam (di Malaysia mereka dikenali sebagai “saudara baru”). kebajikan. masalah kekeluargaan. Selain itu. dan keliru dengan tugas unit-unit di jabatan agama. Kajian Mohd Asin Dollah et. aspek pengetahuan dan pendidikan serta masalah untuk meningkatkan pengetahuan dan pendidikan Islam di kalangan mereka. Satu masalah serius yang mereka hadapi ialah hubungan dengan keluarga asal. dan mereka tidak boleh membaca jawi. mereka mendapati media massa kurang berperanan memberi pendidikan dan pengetahuan mengenai Islam.14 Terdapat beberapa kajian yang meneliti perkara ini. Perkara-perkara yang diteliti ialah soal pentadbiran dalam proses pengislaman. Kesibukan kerja harian juga dikatakan salah satu lagi faktor mempengaruhi pendidikan Islam mereka. Selain itu. mereka menghadapi ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------8--9 .al (2004).

Sejak itu. Islam Hadhari dianggap satu usaha untuk keluar daripada kerangka ini bagi menghadapi era baru teknologi. 8. Pengkaji menyimpulkan Islam Hadhari adalah satu harapan baru untuk umat Islam di Malaysia dan di dunia untum merebut kemajuan. globalisasi dan pascamodeniti. ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------8--10 . di Institut Kajian Malaysia dan Antarabangsa (IKMAS) UKM. Kajian oleh Abdi Omar Shuriye (2006). beberapa kajian telah dijalankan untuk meneliti kesesuaian pendekatan ini. Kajian ini meneliti persoalan Cina Islam di Malaysia dengan tumpuan pada sebuah komuniti Cina Muslim di Selangor.16 Islam Hadhari ialah satu pendekatan yang dikemukakan oleh Perdana Menteri Dato’ Seri Abdullah Ahmad Badawi sebaik sahaja beliau menjadi Perdana Menteri pada 2003 dengan tujuan untuk menunjuk jalan keluar bagi umat Islam di Malaysia daripada keadaan kemunduran dan kejumudan serta mendepan arus pemodenan. Islam Hadhari dan Hubungan Islam-bukan Islam 8. terdapat kajian bercorak sosiologi oleh Hew Wai Weng untuk ijazah MPhil.Laporan Akhir “Kajian Inventori Penyelidikan Pembangunan Sosial di Malaysia 2001-2005” – Bab 8 Kajian Mengenai Agama masalah penyesuaian diri dengan status baru mereka itu di samping menghadapi masalah memperoleh pekerjaan tetap dan tempat tinggal.15 Selain itu. UIAM berjudul “Islam Hadhari: The Closing Stages of the Epoch of Multinous Understanding of Islamic Facets and the Commencement of a New EON” (asas/gunaan) menghujahkan bahawa salah satu punca kemunduran umat Islam ialah pegangan mereka kepada pengertian harfiah tentang Islam.

Kajian ini pada mulanya meneliti teori tentang toleransi agama menurut Islam disusuli kajian tentang amalan toleransi beragama yang ditunjukkan oleh Nabi Muhamad dan para sahabat. Practices and Malaysia’s Experiences as a Multiracial Society” (asas/gunaan) menunjukkan bagaimana toleransi beragama diamalkan di Malaysia. sebuah lagi kajian menyentuh perkara yang sama.al (2004). 8. Kajian ini seterusnya meneliti pengalaman masyarakat Malaysia yang berbilang kaum dan agama yang dapat hidup secara harmoni.19 Selain itu.Laporan Akhir “Kajian Inventori Penyelidikan Pembangunan Sosial di Malaysia 2001-2005” – Bab 8 Kajian Mengenai Agama 8. Satu kajian oleh Ammar Fadzil (2005).al (tanpa tarikh). UIAM berjudul “Study on the Duration of Settlement for Dissolving Marriage (Divorce) for All Syariah Courts in Malaysia”. Kajian ini bertujuan meneliti faktor-faktor yang ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------8--11 . dan menghujahkan bahawa toleransi wujud apabila terdapat saling persefahaman dan keinginan untuk saling menghormati antara anggota masyarakat.18 Isu perkahwinan dan perceraian dan bagaimana kes seperti ini ditangani oleh pihak berwajib seperti mahkamah syariah dan berapa lama tempoh yang diambil untuk menyelesaikan kes itu menjadi perkara besar dalam masyarakat Malaysia. Hak Waris dan Kanak-kanak 8. Keluarga. Kajian Fadzilah Abdul Rahman et. Undang-undang Syariah. UIAM bertajuk “Religious Tolerance in Islam: Theories.17 Malaysia sering juga diambil sebagai kes tentang toleransi beragama. Salah satu kajian penting mengenai isu ini ialah sebuah kajian rundingan oleh Zaleha Kamarudin et. UiTM bertajuk “Factors and Causes of Delayed Divorce Cases: A Study at Shah Alam Syariah Court” (asas/gunaan).

20 Persoalan keluarga. kehadiran plaintif dan defendan. (c) Apakah sulh sama dengan mediasi (iaitu penyelesaian pertikaian di luar mahkamah). Kajian ini mendapati terdapat perbezaan dari segi tempoh penyelesaian bagi keempat-empat kes seperti ini di mana kes fasakh memakan masa paling lama. Sampel kajian terdiri daripada 321 kes perceraian yang dilaporkan dalam tempoh 1997-2001 di mahkamah tersebut. Pelaksanaan dan Keberkesanannya di Mahkamah Tinggi Syariah dan Mahkamah Rendah Syariah. (d) Apakah pelaksanaan sulh berkesan? Kajian menunjukkan isu yang timbul ialah perceraian dalam Islam lewat diselesaikan oleh mahkamah syariah. ataupun sama dengan case management yang diperkenalkan di Amerika Syarikat.al (2004). UiTM bertajuk “Sulh: Konsep. Shah Alam” (asas/gunaan). Kajian ini bertujuan untuk menjawab empat soalan. hak waris dan pertikaian mengenainya serta bagaimana ia diurus oleh mahkamah syariah adalah satu isu penting dalam masyarakat Islam di Malaysia. dan kelemahan struktur organisasi mahkamah syariah dikaji untuk menentukan faktor mana yang lebih penting. 25 kes fasakh.Laporan Akhir “Kajian Inventori Penyelidikan Pembangunan Sosial di Malaysia 2001-2005” – Bab 8 Kajian Mengenai Agama menyebabkan kelewatan pembicaraan kes perceraian di Mahkamah Syariah Shah Alam. 87 kes ta’liq dan 105 kes khulu’. kehadiran saksi. 104 adalah kes talaq. 8. iaitu (a) Apakah konsep sulh yang dimaksudkan dalam Islam. (b) Bagaimanakah sulh dilaksanakan di Mahkamah Syariah negeri Selangor. Daripada jumlah ini. Apakah pertikaian boleh diselesaikan di luar mahkamah untuk mempercepatkan penyelesaian kes? Salah satu kajian menarik mengenai persoalan ini dilakukan oleh Sue Valquis Md Mashhor et. hingga ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------8--12 . Faktorfaktor seperti perkhidmatan peguam.

22 Kajian oleh Tajul Aris Ahmad Bustami (2002).Laporan Akhir “Kajian Inventori Penyelidikan Pembangunan Sosial di Malaysia 2001-2005” – Bab 8 Kajian Mengenai Agama menyebabkan pelbagai tohmahan terhadap kecekapan dan keadilan mahkamah ini khususnya terhadap isteri. iaitu (a) Kanak-kanak terbiar atau yang ditinggalkan. (d) anak yatim. Untuk mengatasi penangguhan dan kelewatan penyelesaian kes seperti ini. dan (e) anak angkat. Kajian oleh Dr Md Som Sujimon (2005). Seksyen 87 diwartakan pada 2001 dan dilaksanakan di Mahkamah Syariah Selangor mulai Mei 2002.21 Soal penjagaan dan tanggungan berikutan soal nasab juga satu isu yang rumit. 8. terdapat lima kategori orang dalam Islam yang statusnya menimbulkan persoalan dalam soal nasab. (c) Kanakkanak hasil daripada ibu bapa yang menukar agama. mahkamah syariah di Selangor telah memperkenalkan garis panduan prosedur sulh di bawah Seksyen 87 Enakmen Kanun Prosedur Mal Syariah Selangor 1991. Dalam kes seperti ini timbul isu penjagaan dan tanggungan terhadap mereka. UIAM bertajuk “The Missing Person from the Perspective of Islamic Law of Evidence and Islamic Law of Succession: A Contemporary Analysis” (asas/gunaan) ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------8--13 . Satu contoh ketara ialah kes tuntutan perceraian di Selangor oleh Aida Melly Tan memakan masa tujuh tahun untuk diselesaikan oleh Mahkamah Syariah. Kajian ini adalah yang pertama yang cuba mengumpulkan rujukan-rujukan yang berbeza dan terdapat dalam pelbagai sumber Islam berhubung isu ini. (b) kanak-kanak yang lahir di luar nikah. 8. Menurut kajian ini. UIAM bertajuk “Preservation of Progeny – Issues from the Shariah Perspective” (asas/gunaan) cuba meneliti persoalan ini dari sudut nasab dan hakhak yang berikutan dengannya.

sungguhpun secara tradisi. kajian ini menunjukkan bahawa Perlembagaan Persekutuan memberi kuasa kepada mahkamah sivil untuk mengeluarkan perintah yang orang yang hilang itu sudah meninggal dunia. apakah timbul konflik antara mahkamah sivil dengan mahkamah syariah? 8. Akta ini menetapkan pasangan yang hendak bercerai supaya mengemukakan permohonan di mahmakah syariah. Kelainan daripada amalan tradisi ini dianggap memberi peluang kepada mahkamah untuk memeriksa sebab-sebab perceraian itu dan menentukan perkara-perkara lain yang ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------8--14 . Bagaimanakah masalah ini ditangani menurut mahkamah syariah di Malaysia? Perkara yang menarik perhatian pengkaji ialah peruntukan talaq. mahkamah syariah juga mempunyai bidang kuasa itu. Pusat Pengurusan Penyelidikan UIAM bertajuk “The Legislative Measures to Control Divorce for Muslims: The Malaysian Experience” (asas/gunaan) cuba melihat Seksyen 47 Akta Keluarga Islam (Wilayah Persekutuan) 1984. Satu kajian tentang perkara ini yang dilakukan oleh Najibah Mohd Zin (2005).23 Masalah perkahwinan dan perceraian ialah satu lagi isu penting dalam pembangunan sosial. Dalam kes seperti ini.Laporan Akhir “Kajian Inventori Penyelidikan Pembangunan Sosial di Malaysia 2001-2005” – Bab 8 Kajian Mengenai Agama meneliti isu waris yang hilang (dipercayai mati) dan bagaimana undang-undang syariah dan mahkamah syariah menangani persoalan ini khususnya soal pembahagian harta pusaka. Soalnya. Dalam konteks Malaysia. Kajian menghujahkan bahawa menurut ketentuan tertentu. dan hartanya boleh diurus menurut hukum. mahkamah umumnya mengeluarkan perintah bahawa orang yang hilang itu sudah meninggal dunia. si suami mempunyai hak untuk menceraikan isterinya dengan melafazkan talaq.

Keadaan seperti ini meletakkan pihak isteri pada kedudukan yang lemah untuk membawa kes seperti itu di depan hakim kerana ia tidak direkodkan. 8. Kajian ini menunjukkan bahawa berbanding dengan mahkamah sivil.Laporan Akhir “Kajian Inventori Penyelidikan Pembangunan Sosial di Malaysia 2001-2005” – Bab 8 Kajian Mengenai Agama berkaitan. khususnya melalui Artikel 121(1A) dalam ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------8--15 . Hal ini bererti talaq hanya boleh dilafazkan dengan izin dan di depan hakim syari’e setelah hakim meneliti kes itu daripada pelbagai segi. Hanya sejak 1980-an barulah mahkamah syariah dipisahkan daripada Majlis Hal-ehwal Agama Islam Negeri. Kajian ini mengesyorkan agar undang-undang ini disemak semula supaya ia boleh menjadi instrumen yang berkesan untuk mengawal perceraian yang tidak perlu. lafaz talaq di luar mahkamah masih berleluasa dilakukan oleh si suami di Malaysia. Justeru. sehingga hari ini. mahkamah syariah masih mengiktiraf talaq dilafazkan dan harus mendaftarkan perceraian itu di mahkamah. Akan tetapi. Kajian menunjukkan terdapat beberapa kes si suami yang tidak bertanggungjawab melafazkan talaq dan tidak mengambil tanggungjawab atas lafaz itu. Kajian ini menyimpulkan bahawa langkah ini selaras dengan kehendak Islam yang bertujuan mendorong hubungan yang baik dan harmoni antara pasangan itu walaupun sudah bercerai agar kesulitan bagi anak-anak dapat dielakkan.24 Kajian oleh Tajul Aris Ahmad Bustami (2002) daripada Pusat pengurusan Penyelidikan. mahkamah syariah yang disusun semula adalah suatu perkara baru. UIAM berjudul “Current Issues in Syariah Courts” (sebuah kajian asas/gunaan) ialah penyelidikan untuk menerbitkan sebuah buku mengenai isu-isu semasa dan cabaran yang dihadapi oleh mahkamah syariah.

Kajian bertajuk “Projek Penyelidikan dan Penerbitan Buku Bersiri Agama Folk dan Masyarakat Cina” (rundingan/kontrak) ini menumpukan perhatian pada agama folk yang dianuti masyarakat Cina zaman berzaman sehingga sekarang. Justeru.000) dilakukan oleh Soo Khin Wah (2006) dari Universiti Malaya. hakim dan pengamal di mahkamah syariah. mahkamah syariah memperoleh jurisdiksi dan pertambahan kuasa. Kesan daripada pembaharuan ini ialah (a) terlaksananya sistem tiga-tingkat mahkamah syariah. Kajian ini adalah sesuatu yang menarik dan penting untuk diteliti agar kita dapat lebih memahami adat resam dan agama pelbagai kaum di Malaysia. Namun terdapat satu kajian rundingan yang agak besar (dengan peruntukan dana sebanyak RM250. kuasa dan konsep-konsep ’asing’ yang baru. Kajian Tentang Agama Folk 8. Dengan pembaharuan-pembaharuan ini. tetapi mahkamah syariah masih bergelut dengan jurisdiksi. perkara-perkara seperti ini perlu ditangani secara menyeluruh. Kajian mengenai agamaagama lain sangat kurang dilakukan.25 Seperti dihuraikan di atas. (b) pengenalan undang-undang prosedural yang mengambil contoh prosedurprosedur di mahkamah sivil.Laporan Akhir “Kajian Inventori Penyelidikan Pembangunan Sosial di Malaysia 2001-2005” – Bab 8 Kajian Mengenai Agama Perlembagaan Persekutuan. ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------8--16 . kebanyakan kajian adalah mengenai Islam dan hubungan Islam dengan agama lain. Buku yang berasaskan penyelidikan ini dijangka akan menghuraikan persoalan-persoalan ini untuk kegunaan para pegawai. (c) enakmen statut-statut yang khusus seperti Undang-undang Keluarga Islam dan jenayah Syari’e. Undang-undang yang boleh diterima pakai kelihatan tidak menentu.

Namun. terdapat kajian penting berkenaan peranan dakwah dalam memulihkan penjenayah. isu pengangguran di kalangan graduan pengajian Islam. perkara-perkara yang diberi keutamaan ialah indeks pembangunan ummah. kecuali satu kajian mengenai agama folk masyarakat Cina. Dari segi kajian rundingan/kontrak. Juga perlu diperhatikan bahawa kajian terhadap agama-agama lain di Malaysia agak berkurangan.Laporan Akhir “Kajian Inventori Penyelidikan Pembangunan Sosial di Malaysia 2001-2005” – Bab 8 Kajian Mengenai Agama Kesimpulan 8. Dari segi kajian tesis khususnya PhD. kajian-kajian asas/gunaan yang lain agak umum dan kecil-kecilan. ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------8--17 . pembinaan jati diri anak-anak dan penyelesaian kes perceraian oleh mahkamah syariah. satu kajian yang berguna bagi penjaga dan penguatkuasa undang-undang untuk menelitinya.26 Analisis di atas menunjukkan bagaimana pelbagai dimensi pembangunan sosial dikaji dan dicari jawapan menurut perspektif agama. Beberapa kajian asas/gunaan juga memberi tumpuan pada mahkamah syariah dan undang-undang keluarga Islam.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful