Ekonomia e Kosoves dhe BE-se

Definiconi dhe Rendesia : Integrimi ekonomik definohet si eliminim i barrierave ekonomike ndermjet dy ose me shum vendeve. Barrierat ekonomike jane qfaredo demarkacioni nepermes te cilave zvogelohet mobiliteti aktual dhe potencial i te mirave sherbimeve dhe faktoreve te prodhimit si dhe rrjedhat e komunikacionit. Ne te dy anet e barrieres ekonomike, percaktimi i qmimit dhe cilesise se te mirave, sherbimeve dhe faktoreve influencohet vetem mmargjinalisht nga rrjedhat pertej fronterit. Hyrje : Ideja per integrime Europiane – Robert Schuman 1950. Procesi i integrimit ekonomik dhe politik ne BE ka qene i nderlidhur qe prej fillimit te themelimit te tij. ESCS – European Steel and Coal Community 1951. Traktati i Komunitetit Ekonomik Europian EEC 1957. Efektet e integrimeve : Rendesia fundamentale e integrimit eshte se ndikon ne rritjen e konkurrences aktuale dhe potenciale. > Rritet sasia e ofruar ne tregun e integruar . > Zvogelohet niveli i qmimeve . > Rritet mireqenia per shoqerine. > Krijohet nje treg me i madh. Ne parim procesi i integrimit nxitet nga motivet ekonomike, por nuk mund te perjashtohen edhe ato politike ne raste te caktuara. Marreveshjet e tregetise se lire : Me marrveshjet e tregtise se lire te tentohet qe te arrihet : Rritja ekonomike dhe bashkepunimi tregtar. Permiresimi i aftesive konkuruese te vendeve. Qasja ne tregjet e vendeve te rajonit. Eliminimi i barrierave tregtare dhe hapja. Diskutime : A eshte me i veshtire integrimi i tregut apo i politikave ekonomike ?

-

-

-

A mund integrimi europian te prodhoje politike diskriminuese ? Efekti i integrimit te investimet e jashtme ? A ekziston ndonje lidhshmeri mes tranzicionit dhe procesit te integrimit ? Marreveshjet e Romes : Qellimet kryesore te BE-se te percaktuara me marrveshjen e Romes 1957/58 Komuniteti si detyre do te kete duke : > Krijuar tregun e perbashket dhe peraferuar politikat. > Te promovoje zhvillimin ekonomik te vazhdueshem. > Te rrise stabilitetin si dhe te rrise mireqenjen. Levizja e lire e mallrave : Program i tregut te perbashket – eliminimi i barrierave te ndryshme ne tregun e mallrave. Barrierat Fizike - Eliminimi i barrierave kufitare. Standardet teknike - Harmonizimi dhe njohja reciproke e standardeve teknike ne prodhim paketim dhe marketing. Diferencat fiskale - Progres i ngadalshem ne harmonizimin e TVSH – niveli i minimumit 15%. Levizja e lire e sherbimeve : Integrimi i tregut te shrbimeve ishte me i ngadalshem dhe me i veshtire se sa integrimi i tregut te mallrave. Tregu i sherbimeve nuk ka qene i penguar nga tarifat por nga regjimet e brendshme rregullative. Procesi i stabilizim asociimit : Elementet kyqe te ketij procesi jane : 1. Procesi i bashkepunimit rajonal. 2. Marrveshjet e tregtise se lire. 3. Cefta. 4. Iniciativat e tjera rajonale ne kuader te paktit te stabilitetit. Marreveshjet e tregetise se lire : Koncepti themelor per marreveshjet per tregti te lire ne EJL eshte lansuar ne memorandumin e mirekuptimit per Liberalizim te tregut me 27 Qershor 2001.

-

-

Qellimet kryesore ishin : > Arritja e marrveshjeve bilaterale per tregti te lire deri ne fund te vitit 2002. > Liberalizimi 90 % i tregut deri ne fund te vitit 2008. > Harmonizimi i legjislacionit te tregut konform atij te bashkimit Europian.

-

.Me marrveshje te tregtise se lire arrihet : 1. Rritja ekonomike. 2. Bashkepunimi tregtar. 3. Krijimi i tregjeve unike ne rajon. MTL Sherbejne si mekanizem tranzitor dhe ju mundeson vendeve qe fillimisht te behen pjese e MTL-ve, CEFTA-s dhe pastaj te integrohen gradualisht ne BE. CEFTA 2006 : Perparesite : Negociatat jane zhvilluar nen monitorimin e komisionit europian dhe paktit te stabilitetit per EJL. Ishte zvogeluar mundesia e hezitimit per bashkepunimin te nje pale negociatore per shkak te pales tjeter. Ishte zvogeluar imponimi politik apo ndonje devijim tjeter per shkak te karakterit multilateral te negociatave. Veshtiresit : Nryshimet strukturore dhe ekonomike ne mes te vendeve e negocijojne. Kerkesat heterogjene qe dalin nga vendet e ndryshme. Qasja e vendeve te ndryshme per rregullimin e mekanizmit te CEFTA—s Sekretariati i Cefta-s ? PO apo JO dhe KU ? Komisioni europian PER sekretariat, Kroacia, Maqedonia, Bosna kunder sekretariatit presidence ne forme rrotacioni, Vendet tjera PER sekretariat. Implikimet e kosoves ne aspektin e te hyrave :

-

-

-

-

Cefta 2006 do te kete efekt neutral per Kosoven ne relacion me: Shqiperine, Maqedonine, Bosnen. Cefta 2006 do te kete efekt neutral per Kosoven ne relacion me: Bullgarine dhe Rumanine. Cefta 2006 do te kete efekt neutral per Kosoven ne relacion me: Moldoven per shkak te volumit te tregtise. Cefta 2006 do te kete efekt neutral per Kosoven ne relacion me: Malin e Zi dhe Serbine. Cefta 2006 do te kete efekte financiare per Kosoven ne relacion me : Kroacine. Sygjerimet per Kosoven : Kosova duhet te identifikoje dhe krijoje: 1.Perparesite krahasuese 2.Specializimi 3.Te promovoje eksportin e bazuar ne perparesite krahasuese 4.Te krijoje institucione profesionale per ti adresuar sfidat qe dalin nga integrimi tregut. IPA ( 2007 – 2013 ) Nje segment i rendesishem i fondeve te IPA-s jane burimet per te ashtuquajturin Politikat kohesive Qellimi fundamental i politikave kohesive te BE-se eshte qe te zvogeloje diferencat ekonomike dhe sociale ne mes vendeve apo rajoneve te ndryshme te BE-se. Suksesi in je vendi ne alokimin dhe shfrytezimin efikas te fondeve te BE-se percaktohet apo mvaret nga : 1.Kapaciteti apsorbues makro-ekonomik 2.Kapaciteti apsorbues financiar 3.Kapaciteti administrativ Koncentrimi : Aktivitetet strukturale te BE-se jane te fokusuara kryesisht ne regjionet me pak te zhvilluara me nevoje te madhe per fonde zhvillimore. Plotesimi : Fondet strukturale nuk duhet te perdoren qe te zevendesojne fondet kombetare ( te mbbrendshme ) por duhet te jene fonde shtese e fondeve eksistuese te vendeve anetare. Programimi : Alokimi i fondeve strukturale eshte planifikuar dhe programuar ne kordinim me planet kombetare zhvillimore afatmesme. Partneriteti : Ky nenkupton nivelin me te larte te bashkeveprimit ne mes te komisionit dhe vendeve anetare

-

-

-

-

Eficenca : Implementimi, monitorimi dhe eficenca e aktiviteteve jane kryesishte pune e komisionit dhe vendeve anetare. Organizimi : Organizimi i fondevee strukturale eshte administrativisht i strukturuar bazuar ne prioritete rajonale, financiare dhe Europiane. Institucionet e BE-se Jane shume institucione te BE-se por nder 5 me te medhate jane : 1.Keshilli europian 2.Keshilli i ministrave ( i bashkimit europian ) 3.Komisioni europian 4.Parlamenti europian 5.Gjyqi europian Keshilli Europian : perbehet nga kryesuesit (Kryeministrat ose presidentet) e qdo anetari te Be-se plus nga Presidenti i Komisinoit Europian. Eshte nje nga institucionet me me influence ( anetaret e keshillit jane lideret e kombeve te tyre ) Siguron kornizat per politikat e BE-se. Merret me qeshtje sensitive si : 1.Reformat e politikave kryesore te BE-se. 2.Analizon planin bugjetor te BE-se. 3.Ndryshimet e marreveshjeve. 4.Kushtet dhe aspektet e zgjerimit te BE-se. Keshilli i Ministrave : Keshilli gjithashtu vendose : 1.Qeshtjet e shtylles se 2 dhe 3 p.sh. Politike te jashtme dhe qeshtje te sigurise (2) , polici, gjyqesi si dhe qeshtjet kriminalistike (3) Dy rregulla te vendimarrjes : 1.Per qeshtjet me rendesi unanimisht p.sh Nderrimet e marreveshjeve, zgjerimi, plani bugjetor tj. 2.Aspektet e tjera (rreth 80% e te gjitha vendimeve te keshillit merren me shumice votash) –qualified majority voting (QMV) – shumice votash (procedura e votimit eshte sa me shume popullesi aq me shume vota ). Komisioni Europian : eshte nje institucion me rendesi i BE-se, eshte nje force shtytese e procesit te integrimit europian.

-

-

-

-

-

-

Ka keto role kryesore : 1.Propozon legjoslacionin te keshilli dhe parlamenti. 2.Administron dhe implementon politikat e BE-se. 3.Siguron implementimin e ligjeve te BE-se (guardian of the Treaties) 4.Perfaqesone BE-ne ne negociata nderkombetare. Para zgjerimit te vitit 2004 - 1 komisioner nga qdo vend anetare – (extra komisioner nga 5 e madhe : Gjermania, Anglia, Franca, Italia dhe Spanja ne BE 15) Sipas marrevshjes se Nices qdo anetar i (BE 25) ka nje komisioner. Keshilli Europian i Drejtesise : Ligjet e BE-se dhe vendimet interpretimi it e cilave shkakton mosmarrveshje dhe qe nuk mund te vendoset me negociata. Keshilli vendose posaqerisht per mosmarreveshjet ne mes te vendeve anetare, ne mes BE-se dhe vendeve anetare si dhe mosmarreveshjeve tjera. Keshilli Europian i Drejtesise me seli ne Luxemburg perbehet nga nje gjyqetar nga secilli vend anetare. Influenca : >Keshilli Europian i drejtesise ka nje ndikim te madh ne integrimin Europian perms aspektit juridik.

-

-

-

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful