You are on page 1of 73

Arteveldehogeschool Opleiding Communicatiemanagement Voetweg 66 9000 Gent

Begeleider: Geert Stox Academiejaar 2010 - 2011

Eindproject voorgedragen door Joke Bruneel tot het behalen van het diploma Bachelor in het Communicatiemanagement

Ik wilde een interessant onderwerp bespreken als eindwerk. Iets waar ik echt mijn schouders onder zou kunnen zetten. Ik dacht aan het begrip privacy. Het is heel subjectief en wordt door iedereen anders omschreven. De ene persoon schreeuwt moord en brand bij het opduiken van zijn geloofsovertuiging op het internet, de andere ziet er geen graten in en vindt dit een logisch gevolg van de open wereld waar we nu in leven. Het onderwerp duikt regelmatig op in de media en er wordt voortdurend over gedebatteerd. Tijd om er zelf eens wat dieper op in te gaan. Hierbij wil ik meteen mijn promotor Geert Stox bedanken. Hij liet me vrij in de keuze van mijn onderwerp, stuurde bij en hielp waar nodig. Bovendien bracht hij me in contact met Steve De Veirman, Business Intelligence Manager bij Netlash-bSeen. Die laatste zorgde voor heel wat technische ondersteuning ondermeer omdat hij dagelijks in contact komt met het internet en alles daar rond. Daarnaast bedankt ik ook mevrouw Cotton voor haar onuitputtelijke gedrevenheid ten aanzien van alle studenten.

Inleiding .................................................................................................................................... 1 1. Wetgeving rond online privacy........................................................................................ 2 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 2. Privacy ....................................................................................................................... 2 Cookies ...................................................................................................................... 3 Elektronische communicatie....................................................................................... 4 Privacybeleid.............................................................................................................. 4 De Verenigde Staten .................................................................................................. 4

Het begrip online privacy in praktijk ............................................................................... 6 2.1 2.2 2.3 2.4 Digital natives en digital immigrants ........................................................................... 6 Onderzoekskader ....................................................................................................... 7 Online privacy in het algemeen .................................................................................10 Cases........................................................................................................................17 2.4.1 2.4.2 Algemene methode om gegevens te verzamelen: Cookies ..............................17 Sociale media: Facebook .................................................................................24

A. Waarom Facebook? .............................................................................................24 B. Facebook App ......................................................................................................24 C. Facebookduimpje .................................................................................................30 D. Facebook Connect ...............................................................................................33 E. Privacybeleid ........................................................................................................35 F. Beoordeling Facebook ..........................................................................................38 2.4.3 Search engines: Google ...................................................................................39

A. Waarom Google? .................................................................................................39 B. Google gezichtsherkenning ..................................................................................41 C. Google Analytics...................................................................................................42 D. Google Alerts........................................................................................................42 E. Privacybeleid ........................................................................................................43 2.4.4 Web-gebaseerde e-mail: Gmail ........................................................................44

A. Waarom Gmail?....................................................................................................44 B. Screening .............................................................................................................44 C. Beoordeling Gmail ................................................................................................48 Besluit .......................................................................................................................................50

Bijlagen ....................................................................................................................................52 Begrippenlijst ..........................................................................................................................65 Bronnenlijst .............................................................................................................................66

Velen van mijn generatie, zogezegde digital natives, denken geen geheimen te hebben. We gooien alles op Facebook te grabbel zonder te beseffen dat niet iedereen het even goed met je voorheeft en je gegevens kan misbruiken. Zo kwam een Amerikaanse vrouw er achter dat een foto van haar dochtertje op een seksueel getinte pagina gebruikt werd in Portugal. Ook in de reclamesector wordt heel wat gebruik gemaakt van de gegevens die jij of iemand anders op het internet zet. Sociale media campagnes zijn niet meer weg te denken, ook niet bij het reclamebureau waar ik mijn stage deed, Proximity BBDO. De consument en de reclamesector hebben compleet andere belangen. De consument wil niet alles delen met iedereen en een beetje privacy behouden terwijl de reclamesector er bij gebaat is zoveel mogelijk te weten te komen over de consument en er zijn advertenties op te kunnen afstemmen. Zowel in de reclamesector als in de communicatie in het algemeen vind ik dat je rekening moet houden met de wensen van de consument. Privacy is een wens van de consument die niet duidelijk omschreven is. Daar wilde ik dieper op in gaan. In wat volgt bekijk ik hoe online privacy momenteel door de wetgever opgenomen is. Daarna haal ik enkele cases aan waarmee je gegevens op legale wijze achterhaald en bewaard worden. Sommigen onder hen lijken fel in strijd te komen met de online privacy. Neem nu het screenen van je mails. Zoals het in de volksmond gezegd wordt, je vindt het wel terug in de kleine lettertjes. Ook voor Facebook geldt dit. Ze beschikken over een privacy policy, maar wie leest die? Hier zal je ondermeer een antwoord op krijgen wanneer je de resultaten van mijn enqute leest. Je komt te weten hoe de consumenten die online privacy nu eigenlijk cht ervaren. Wat kan voor hen? Wat kan niet? Daarnaast ga ik na of digital natives en immigrants online privacy anders ervaren. Mijn eindwerk heeft betrekking tot Vlaanderen. Mijn respondenten zijn dan ook online Vlamingen ouder dan 18 jaar. Mijn verkennend onderzoek, een online enqute, voerde ik tijdens de maand mei. Aangezien de aard van mijn onderwerp ga ik voor de deskresearch maximum vijf jaar in de tijd terug en dat is al een hele ruime marge. Mijn onderwerp belicht ik vanuit de ethische invalshoek en marketingcommunicatie, respectievelijk Hoe ervaren de consumenten privacy? en Hoe worden de gegevens verkregen om daar marketing op toe te passen?. Belangrijk om weten is dat ik mijn eindwerk toegankelijk wilde maken voor de consument. Je hoeft dus geen informatica-specialist te zijn om te begrijpen wat ik op de volgende paginas bespreek.

Er zijn heel wat wetgevingen die handelen over het begrip privacy. Een groot deel daarvan houdt de verwerking van persoonsgegeven in. Laten we beginnen bij het begrip privacy zelf. Het begrip privacy kent geen vaste omschrijving. Het is een begrip dat evolueert in tijd en ruimte en afhankelijk is van socio-culturele opvattingen. Als je privacy ruim omschrijft lijkt privacy op een situatie waarin een persoon controle heeft over wie hij/zij wel of niet tot zijn leefwereld toelaat. Als je privacy iets concreter bekijkt gaat het erom dat een persoon een bepaalde invloed heeft op welke informatie over hem/haar wordt vrijgegeven en welke hij/zij zelf wil ontvangen. (Graux & Dumortier, 2009, pp. 15) In de Belgische Grondwet wordt privacy als volgt omschreven: Artikel 22. Ieder heeft recht op eerbiediging van zijn privleven en zijn gezinsleven, behoudens in de gevallen en onder de voorwaarden door de wet bepaald. Op internationaal vlak is het vooral volgend artikel in het Europees Verdrag van de Rechten van de Mens, dat toonaangevend is: Artikel 8. Recht op eerbiediging van privleven, familie- en gezinsleven. 1. Een ieder heeft recht op respect voor zijn privleven, familie- en gezinsleven, zijn woning en zijn correspondentie 2. Geen inmenging van enig openbaar gezag is toegestaan in de uitoefening van dit recht, dan voor zover bij de wet is voorzien en in een democratische samenleving noodzakelijk is in het belang van de nationale veiligheid, de openbare veiligheid of het economisch welzijn van het land, het voorkomen van wanordelijkheden en strafbare feiten, de bescherming van de gezondheid of de goede zeden of voor de bescherming van de rechten en vrijheden van anderen. (Graux & Dumortier, 2009, pp. 15) Het komt er dus op neer dat elke persoon zelf bepaalt hoe ver zijn of haar privacy gaat. Er zijn geen strikte omschrijvingen. Een groot deel van wat volgt gaat over het verzamelen van persoonsgegevens door bedrijven zoals Google en Facebook. Ook hieromtrent zijn er enkele toonaangevende wetgevingen in Belgi. Zo moet uitdrukkelijk omschreven worden voor welke doeleinden jouw persoonsgegevens gebruikt worden. Die gegevens dienen nauwkeurig te zijn en als betrokkene mag je die ook altijd laten bijwerken. Dat betekent dus ook dat je toegang moet krijgen tot die gegevens en mag weten wat er over jou bewaard wordt. Natuurlijk vallen hier enkele uitzonderingen onder zoals de staatsveiligheid.

Daarnaast moet je ondubbelzinnig je toelating gegeven hebben voor deze verwerking en enkele gegevens zoals je geloofsovertuiging en politieke opvattingen mogen niet verzameld worden. Het is ook zo dat je als betrokkene altijd verzet mag aantekenen tegen het verzamelen van jouw gegevens. Ook derden moeten je op de hoogte brengen wanneer ze jouw gegevens verwerken.
(Privacywet, Internet, 2011)

Op 25 mei 2011 zou er in elk Europees land een nieuwe wetgeving gebaseerd op een Europese Richtlijn (Richtlijn 2009/136/EG) met betrekking tot cookies van kracht moeten gaan. Vanaf dan moeten websites uitdrukkelijk toestemming vragen aan hun gebruikers om informatie over hen bij te houden met behulp van cookies. De gebruiker moet bovendien ook duidelijke informatie krijgen over wat die cookie precies is en waar hij voor gebruikt wordt. Deze wetgeving heeft als doel de privacy van de consument beter te beschermen. (Rechtennieuws.nl, Internet, 2011) Vroeger was het zo dat je niet expliciet toestemming moest geven voor een cookie. Elke web browser (zoals Firefox) hanteerde hiervoor bepaalde controle-instellingen. Deze instellingen kwamen voldoende tegemoet aan de toestemmingverplichting van de wetgeving. (IAB Belgium,
Internet, 2011)

De vraag is hoe deze wetgeving in de praktijk omgezet zal worden. De gebruiker zal er waarschijnlijk meer last van ondervinden doordat hij elke keer opnieuw gegevens zoals de taal moet bevestigen. Uiteindelijk zou het gevolg misschien zelfs kunnen zijn dat er een schijnveiligheid ontstaat doordat de gebruiker de vraag om toestemming niet meer zal doorlezen zoals dat nu veelal het geval is met het gelijkaardige privacybeleid. (Siggy Volgt, Internet,
2011)

Voorlopig is er van deze wetgeving in vele Europese landen nog geen sprake. Onder andere omdat de richtlijn niet echt duidelijk is. Er staat niet of de toestemming expliciet of impliciet moet zijn en ook niet of die toestemming voorafgaandelijk gegeven moet worden. Belgi zal waarschijnlijk wachten op de andere lidstaten. In Engeland is de richtlijn wel al van toepassing en krijgen de bedrijven een jaar de tijd om website af te stemmen op het nieuwe cookiebeleid. Daarna zullen overtredingen bestraft worden. (Van Poppel, Indirect, 05/2011, pp. 8-9) Sommige politici willen cookies helemaal verbieden. Zij realiseren zich niet dat wanneer cookies volledig verboden zouden worden, er maar n bedrijf is dat hier alleen maar baat bij heeft, Facebook. Facebook heeft geen cookies nodig om te segmenteren, ze hebben alle informatie die ze nodig hebben op de profielen van hun gebruikers staan. (Versluis, KRO, 2011)

Naast deze wetten op de privacy is er ook een reglementering aangaande de elektronische boodschappen. Belgi zette deze Europese Richtlijn (2002/58/CE) als eerste om. Met elektronische boodschappen wordt spam bedoeld. Sinds het van kracht gaan van deze wetgeving (maart 2003) is het zo dat men verzamelde gegevens niet zomaar zonder toestemming van de ontvanger mag gebruiken om spam te verzenden. (Observatorium van de
Rechten op het Internet, Internet, 2011)

In Belgi moeten websites aan enkele voorwaarden voldoen. Deze voorwaarden zijn opgesteld aan de hand van de Privacywet. Op een website moet duidelijk vermeld worden welke gegevens er over je bijgehouden worden, wie die gegevens beheert, op welke manier zij inzage krijgen in jouw gegevens en hoe je zelf wijzigingen kunt aanbrengen. Al deze informatie vind je bij het privacybeleid. De website kan het privacybeleid weergeven op een aparte pagina, op een online formulier dat je moet invullen, op de homepagina of via een disclaimer. Let wel, elke dienst mag op elk moment het privacybeleid wijzigen. Dus het is niet omdat je gegevens vandaag beschermd worden op een bepaalde netwerksite dat dit morgen nog steeds het geval zal zijn. (Portaal Belgische Overheid, Internet, 2011)

Aangezien de bedrijven die ik verderop bespreek (Facebook en Google) Amerikaanse bedrijven zijn, leek het mij aangewezen om ook de wetgeving daar even kort te bespreken. In Europa gaat men er van uit dat de elke persoon recht heeft op zijn eigen persoonlijke gegevens en dat die enkel na toestemming openbaar gemaakt kunnen worden. In de Verenigde Staten worden de gegevens over hun burgers als openbaar beschouwd. Dat betekent dus dat het Europese systeem gebaseerd is op opt-in terwijl er in de Verenigde Staten slechts sprake is van een optout. (Nu.nl, Internet, 2011) Het wettelijk kader betreffende online privacy is in de Verenigde Staten heel beperkt. Er worden continue voorstellen ingediend om de wetgeving aan te passen maar het lijkt erop dat de regering bang is dat vergaande privacyreguleringen teveel schade zullen toebrengen aan de commercile bedrijven. (US Legal, Internet, 2011) Obama zou momenteel wel werken aan nieuwe privacywetten en daarmee Europa en Canada bijbenen. (Webwereld, Internet, 2011) Eerst en vooral is er de Electronic Communications Privacy Act (ECPA). Deze wetgeving onderging voor het laatst een update in 1986 en zorgt ervoor dat het voor een individu verboden is om informatie of elektronische communicatie te onthullen. Natuurlijk zijn daar wel enkele uitzonderingen op. Zo kan de overheid heel gemakkelijk de bijgehouden informatie over jou nagaan bij de internet service provider (vb. AOL). Indien de verzender of de ontvanger hiertoe toestemming geeft, mag de internet service provider de inhoud van het bericht vrijgeven.
(Internet, Wikipedia, 2011)

Daarnaast is er de Patriot Act. Deze wet werd in 2001 in het leven geroepen door president Bush in het kader van het anti-terrorisme. Zo wilde men het aantal middelen om online activiteit na te gaan, opdrijven en vereenvoudigen. Onder die online activiteit vallen bijvoorbeeld ook financile gegevens. (Internet, Wikipedia, 2011) Als laatste haal ik nog de Internet Safety Act aan. Die wetgeving kadert in het bestraffen van pedofilie op het internet. Diensten die voorzien in elektronische communicatie of andere diensten op het internet moeten voor een periode van ten minste twee jaar alle informatie over de identiteit van een gebruiker bijhouden. (Internet, Wikipedia, 2011) In de Verenigde Staten wordt wel gewerkt aan een Do Not Track mechanisme. Dat zal waarschijnlijk gemplementeerd worden aan de hand van een instelling die terug te vinden zal zijn in je browser. Zo zal je kunnen aangeven dat je niet wilt dat de websites die je bezoekt gegevens over jou bijhouden. (Security.nl, Internet, 2011) Het beschermen van online privacy is tot nu toe zo goed als onbestaande. Het feit dat ze er aan werken, wijst er volgens mij toch wel op dat er toch wel nood is aan het beschermen van je online privacy.

Op internet worden heel wat gegevens over je verzameld. Gegevensverzameling kan je indelen in twee categorien. Enerzijds is er de expliciete gegevensverzameling. Dit is het geval wanneer je als consument bijvoorbeeld een formulier invult online. Je weet dat je deze gegevens achterlaat of ter beschikking stelt. Anderzijds heb je ook impliciete gegevensverzameling. Je laat sporen achter op het internet en zonder dat je het weet verzamelt iemand je gegevens. Wat hieronder staat heeft betrekking tot deze laatste categorie. Als de expliciete gegevens en de impliciet verzamelde data aan elkaar gekoppeld worden vormt dit een zeer krachtig marketinginstrument. (Portaal Belgische Overheid, Internet, 2011) Naast het verzamelen van deze voorbeelden, die ik vanaf nu cases noem, heb ik ook een onderzoek gevoerd. Een deel van onderstaande cases heb ik voorgelegd aan de online Vlaming zodat ik hun mening kon koppelen aan de cases.

In de digitale wereld worden er twee doelgroepen onderscheiden: digital natives en digital immigrants. Digital natives zijn personen die geboren zijn na 1980. Ze zijn opgegroeid met allerlei technologische snufjes en kunnen er dan ook heel goed mee overweg. Heel hun levensstijl is hierop afgestemd. Zo kopen digital immigrants (geboren voor 1980) hun cds nog steeds aan in Free Record Shop, terwijl digital natives die downloaden via de Apple Store, online dus. (Palfrey, Gasser, 2008, pp. 1-2) Digital immigrants maakten pas op latere leeftijd kennis met al deze technologische toepassingen en snufjes. Zij zijn degene die hun jongere generatie moeten bijbenen. Ze hebben het er moeilijker mee, het vlot niet zo goed. In het ergste geval zijn ze afgeschrikt door al die technologische snufjes. Daarenboven ergeren ze zich soms aan het gedrag van digital natives. Ze snappen niet waarom dochterlief nu absoluut nog even haar Facebook moet checken net voor de familie aan tafel gaat. Ze zien niet wat voor baat ze kunnen hebben bij dit online gebeuren. (Palfrey, Gasser, 2008, pp. 3) Hoe gaan digital natives en digital immigrants om met hun privacy? Digital natives laten zowat alles achter op het internet zonder er veel over na te denken. Ze zijn zich er niet van bewust dat ze onuitwisbare sporen op het internet nalaten en dat hun activiteiten niet zo privaat zijn als ze denken. De ouders en grootouders van digital natives vatten niet waarom hun kinderen zoveel informatie achterlaten op het internet terwijl dat achterlaten van informatie een deel van hun leven is. Digital immigrants zijn erg op hun privacy gesteld, terwijl digital natives hun leven willen delen met anderen online. Zo vormen ze hun identiteit. Daarnaast vormen ook anderen je identiteit mee. Denk maar aan fotos waarin je getagged bent. Op die manier wordt het moeilijk om bij te houden wat er op het internet allemaal van je te vinden is. (Palfrey, Gasser, 2008, pp. 53-54)

De vraag is hoe onze online identiteit eruit zal zien over ongeveer 60 jaar. Zal alles dan over ons, digital natives, te vinden zijn op het internet vanaf onze geboorte tot aan het moment dat we deze aardbol verlaten? (Palfrey, Gasser, 2008, pp. 62) Het lijkt erop dat iedereen zich een primaire vraag zou moeten stellen: Wat delen wij in het echte leven met onbekenden? Is het verschil tussen deze twee categorien echt zo groot? Of berust iedereen in zijn privacy? Of maakt net iedereen zich zorgen? Of ligt de grens fout en zijn de digital immigrants al aangepast aan de natives? Dit leek me interessant om verder te onderzoeken.

Ik heb ervoor gekozen om een online enqute te verspreiden bij de volgende populatie: de online Vlaming ouder dan 18 jaar. Er zijn zon 3 645 953 Vlamingen ouder dan 18 die het internet gebruiken. Zon 72.53% van de Vlamingen ouder dan 18 zijn online te vinden. Deze cijfers dateren uit 2010. (Studiedienst van de Vlaamse Regering, Internet, 2011) Zie bijlage I op p. 52 Een steekproefkader heb ik niet aangezien ik mijn enqute verspreid heb via sociale media waaronder Facebook en Twitter en e-mail. Ik had geen verder invloed op de verspreiding ervan. Ik maande mijn vrienden aan om de enqute zo wijd mogelijk te verspreiden. Dit betekent dus niet dat die verspreiding enkel via de sociale media verliep. Het kon bijvoorbeeld ook via mail of mond-tot-mond. (Kooiker, Broekhoff, Stumpel, 2007, pp. 96) De bedoeling is dat ik in mijn resultaten vooral een onderscheid maak tussen twee groepen: digital natives en digital immigrants. Hierboven kon je lezen wat het verschil precies is tussen die twee groepen. Bij de resultaten zal je zien dat ik soms niet inga op het verschil tussen de digital natives en immigrants. Dit omdat er in dat geval geen groot verschil waarneembaar is. Ik bekijk dan of er een verschil is in een andere sociodemografische categorie. Mijn online enqute was in te vullen vanaf maandag 16 mei tot zaterdag 28 mei 2011. Er namen tijdens die kleine twee weken 535 respondenten deel. Daarvan waren 302 digital natives en 229 digital immigrants. Mijn steekproefomvang moest minstens 385 respondenten omvangen als ik de resultaten op 5% nauwkeurigheid wilde aangeven en het onderzoek 95% betrouwbaarheid wilde toekennen.

Zie bijlage III op p. 59 voor de vragenlijst Aangezien mijn aantal respondenten hoger lag dan het beoogde 385 heeft dit ook mijn betrouwbaarheid omhoog getrokken.

Onder mijn respondenten bevonden zich 257 vrouwen en 271 mannen. Hun leeftijd bedraagt (n = 531): < 18 jaar: 18 tot 30 jaar: 31 45 jaar: 46 60 jaar: > 60 jaar: 10 respondenten 292 respondenten 138 respondenten 74 respondenten 17 respondenten

Hun beroep (n = 488): Vrij beroep Gepensioneerd Arbeider Ambtenaar Zelfstandige Bediende Ander o Waarvan studenten 6 respondenten 12 respondenten 20 respondenten 29 respondenten 54 respondenten 219 respondenten 141 respondenten 125 respondenten

Ze genoten het volgend aantal jaren opleiding (n = 531): 0 9 jaar 10 13 jaar Minstens 14 jaar 17 respondenten 102 respondenten 412 respondenten

Ze gebruiken het internet sinds (n = 530): 8

Internetgebruik Totaal: 0 1 jaar 1 5 jaar 5 10 jaar + 10 jaar

Aantal 0 respondenten 20 respondenten 211 respondenten 299 respondenten 530

Mannen 0 7 86 178 271

Vrouwen 0 13 125 119 257

Natives 0 7 143 152 302

Immigrants 0 13 58 156 227

Ik vroeg de respondenten in hoeverre zij zich zorgen maken over hun online privacy. Die vraag werd gesteld vooraleer er cases werden voorgelegd. Bij digital immigrants is die bezorgdheid 14% groter dan bij digital natives. Maken zich heel veel + een beetje zorgen om hun online privacy: Digital natives: 53% (n=302) Digital immigrants: 67% (n=229)

Als we deze cijfers bekijken voor de online Vlaming ouder dan 18 jaar blijkt dat 12% zich heel veel zorgen maakt. Na het voorleggen van onderstaande cases namen deze cijfers opvallend toe. Het verschil tussen beide doelgroepen wordt zo goed als onbestaande. Digital natives: 76% (+23%) Digital immigrants: 77% (+10%)

Aangezien het cijfer vooral toeneemt bij de digital natives lijkt het mij dat vooral deze digitale groep geschrokken is van de voorgelegde cases. Ze schatten het privacyprobleem geringer in tot ze er met hun neus opgeduwd worden. Er is wel een verschil van 17% waarneembaar bij mannen en vrouwen op het einde van de enqute. Mannen: 69% (n=271) Vrouwen: 86% (n=257)

Zie bijlage II op p. 53

10

start enqute

einde enqute

heel veel een beetje niet echt niet helemaal niet 5% 3% 6% 3%

12% 25% 47% 51% 30% 18%

Zie bijlage II op p. 53 Ook per beroep duiken verschillen op. Bij aanvang van de enqute maken studenten zich het minst zorgen om hun online privacy. 53% geeft aan dat ze zich een beetje of heel veel zorgen maken om hun online privacy (n=114). De vrije beroepen en zelfstandigen maken zich wel veel zorgen: 70% (n=60). Ik neem deze twee categorien samen omdat ze individueel te klein zijn. Studenten maken zich op het einde 75% een beetje of heel veel zorgen, een stijging van 22%. Zelfstandigen vormen dan de laagste categorie met 63% (n=54). De hoogste categorien zijn nog steeds de ambtenaren, vrije beroepen en gepensioneerden (n=54) met 85%.

arbeider (n=20) bediende (n=219) zelfstandige (n=54) ambtenaar (n=29) vrij beroep (n=6) gepensioneerd (n=19) ander (n=140)

helemaal niet 0% 3% 7% 0% 0% 5% 3%

niet 0% 5% 0% 3% 0% 5% 3%

niet echt 20% 19% 24% 10% 17% 5% 17%

beetje 65% 51% 37% 52% 33% 21% 57%

heel veel 15% 23% 31% 34% 50% 63% 20%

11

Voor het voorleggen van de cases zagen de cijfers er als volgt uit: arbeider bediende zelfstandige ambtenaar n=20 n=219 n=54 n=29 helemaal niet niet niet echt een beetje heel veel 5% 0% 40% 45% 10% 5% 7% 31% 46% 11% 9% 0% 28% 46% 17% 3% 0% 21% 55% 21% vrij beroep n=6 0% 0% 17% 67% 17% gepensioneerd studenten n=19 n=114 5% 5% 11% 63% 16% 7% 7% 33% 43% 10%

Ik toon het verschil aan voor en na de enqute in de privacyzorg per beroep voor zij die zich een beetje en heel veel zorgen maken om hun online privacy. De stijging bij de arbeiders (n=20) is het hoogst, gevolgd door de studenten (n=114). Bij de vrije beroepen en de zelfstandigen is die stijging het laagst. voor 55% 57% 63% 76% 84% 79% 53% na 80% 74% 68% 86% 83% 84% 75% verschil 25% 17% 5% 10% -1% 5% 22%

arbeider bediende zelfstandige ambtenaar vrij beroep gepensioneerd studenten

Op het einde heb ik de resultaten ook even gekoppeld aan het internetgebruik. De privacybezorgdheid verschilt niet erg afhankelijk van hoe lang men het internet al gebruikt. helemaal niet 0-1 jaar internetgebruik (n=01-5 jaar internetgebruik (n=20) 5-10 jaar internetgebruik (n=211) >10 jaar internetgebruik (n=299) 0% 0% 3% 3% niet 0% 10% 0% 5% niet echt 0% 20% 18% 17% beetje 0% 50% 53% 51% heel veel 0% 20% 26% 25%

12

88 % van de online Vlaming ouder dan 18 jaar denkt na over wat hij/zij online plaatst (n=533). Het verschil tussen de natives en de immigrants is niet erg groot. Ze denken wel over andere dingen na. Digital natives: fotos Digital immigrants: alles

Als we deze gegevens bekijken per scholingsgraad zien we wel een verschil. Mensen met een hogere opleiding denken dus vaker na over wat ze online plaatsten. 0 13 jaar opleiding: 79% (n=119) +14 jaar opleiding: 91% (n=410)

Uit mijn analyse blijkt dat mensen die zich meer zorgen maken over hun online privacy ook vaker nadenken over wat ze online plaatsen. Ja (n=472) Helemaal niet (n=31) Niet (n= 28) Niet echt (n=160) Beetje (n=252) Heel veel (n=64) 5% 5% 29% 49% 13% Nee (n=63) 14% 13% 33% 32% 8%

13

Ook per beroep heb ik deze analyse even doorgevoerd . Arbeiders denken het minst na over wat ze online plaatsen en ambtenaren het meest. De vrije beroepen reken ik niet mee omdat het aantal respondenten onvoldoende is. ja Ambtenaar (n=29) Bediende (n=219) Arbeider (n=20) Zelfstandige (n=54) Vrij beroep (n=6) Gepensioneerd (n=19) Ander (n=140) 93% 91% 75% 87% 0% 79% 86% nee 7% 9% 25% 13% 100% 21% 14%

Digital natives zijn sneller geneigd om na te gaan wat er over hen te vinden is op het internet. 91% van hen heeft dit al eens gedaan tegenover 84% van de digital immigrants. 90% van de online Vlaming ouder dan 18 jaar doet dit via Google (n=519). De jongere categorie (digital natives) kent wel meer methodes om informatie over zichzelf na te gaan zoals pipl.com en wieowie.nl. 18% van de online Vlaming ouder dan 18 jaar vond iets dat hij/zij onaangenaam vond (n=500). Het verschil tussen de digital natives (19%) en digital immigrants (15%) is hier klein. Voorbeelden hiervan zijn vooral oude berichten op fora, reacties op krantenartikels, (oude) fotos en Facebookgegevens die opduiken bij Google resultaten. Een vijfde (20%) van de online Vlaming ouder dan 18 jaar geeft aan dat ze er geen probleem mee hebben als hun e-mailadres online te vinden is. Daar tegenover staat dat slechts 5% er geen probleem mee heeft als zijn of haar gsm-nummer online terug te vinden is (n=535).

14

Ik heb ook even nagegaan of er een verschil is tussen mensen die aangeven of ze wel of niet nadenken vooraleer ze informatie online plaatsen. ja 21% 4% 21% 18% 18% 8% 8% 0% nee 19% 5% 17% 16% 20% 13% 10% 1%

e-mail gsmnummer geboortedatum vrienden & kennissen interesses & hobby's advertenties foto's Ander

Op zich zijn de resultaten niet zo verschillend. Wel is het zo dat de mensen die aangaven dat ze nadenken voor ze informatie online plaatsen gemiddeld 2,34 elementen aankruisten (1098 antwoorden door 470 respondenten) en zij die nee antwoordden gemiddeld 2,65 elementen aankruisten (167 antwoorden voor 63 respondenten). Zij die niet nadenken over wat er online over hen te vinden is, hebben dus met meerder onderdelen geen probleem, hoewel ook hier het verschil klein is. In onderstaande tabel kan je de resultaten ook bekijken per beroepscategorie. De groene aanduidingen wijzen erop dat deze beroepscategorie hier het minst problemen mee heeft en de rode aanduidingen duiden op informatie die deze beroepscategorie liever niet online ziet.
arbeider e-mail gsmnummer geboortedatum vrienden & kennissen interesses & hobby's advertenties foto's ander bediende zelfstandige ambtenaar vrij beroep gepensioneerd ander

25% 4% 22% 16% 16% 8% 10% 0%

22% 5% 20% 17% 17% 10% 9% 0%

23% 11% 15% 20% 14% 11% 6% 0%

17% 3% 22% 12% 24% 10% 10% 0%

22% 4% 22% 17% 17% 4% 13% 0%

20% 9% 17% 11% 20% 14% 9% 0%

19% 3% 22% 20% 22% 7% 8% 0%

15

Daarnaast heb ik de resultaten ook in verband gebracht met hoelang de respondent reeds het internet gebruikt. Opvallend is dat de mensen die het internet nog maar 1 5 jaar gebruiken het minst problemen hebben met het feit dat anderen hun vrienden en kennissen kunnen terugvinden op het internet. De groep is wel niet echt representatief.

e-mail Gsmnummer geboortedatum vrienden & kennissen interesses & hobby's Advertenties foto's Ander

0-1 jaar 1-5 jaar (n=0) (n=20) 0% 15% 0% 6% 0% 15% 0% 0% 0% 0% 0% 24% 21% 9% 9% 0%

5-10 jaar (n=211) 20% 3% 23% 19% 18% 8% 7% 0%

>10 jaar (n=299) 21% 6% 19% 16% 19% 10% 9% 0%

De groep die zich 1 5 jaar online bevindt bestaat vooral uit bediendes (40%) tussen 46 en 60 jaar oud (35%) en zijn voornamelijk vrouwelijk (65%).

16

Cookies zijn bestanden die op de harde schijf van de gebruiker geplaatst worden op het moment dat die een website bezoekt. Elke keer dat de gebruiker de website opnieuw bezoekt wordt de cookie naar de website gestuurd. Met deze cookie kan de clickstream van de gebruiker gevolgd worden. Zo kan de exploitant van de website er achter komen welke producten de bezoeker interessant vindt. Zolang de gebruiker zijn gegevens niet achtergelaten heeft op de website, weet de exploitant van de website in principe niet wie zijn website bezocht heeft. Een cookie vergemakkelijkt het gebruik van bepaalde websites. Zo hoef je niet telkens je taalkeuze te bevestigen. Het gevaar bestaat erin dat derden deze cookies eventueel kunnen ontvreemden en daarmee persoonlijke informatie zoals wachtwoorden ontfutselen. (Walrave,
2001, pp. 15-18)

Cookies zijn het ultieme middel om de bezoeker te identificeren en als uniek te bekijken. Er zijn drie niveaus om de activiteiten van de bezoeker te meten. Het IP-adres is het meest ruime niveau om te meten, daarna heb je de user-agent data en dan de cookie. Het IP-adres is niet gebruikergebonden. Stel dat je overdag op het internet surft op je werk en s avonds bij je thuis dan zijn dit twee verschillende IP-adressen. Daaronder heb je user-agent data. Deze gegevens vertellen meer over je browser zoals het feit dat je een Mac gebruikt en het besturingssysteem ervan. Als je met meerdere mensen onder hetzelfde IP-adres werkt zie je welke van die mensen jouw website bezoekt. Daaronder vind je de cookies. Zij zorgen voor een uniek nummer en je wordt altijd herkend, ook wanneer je op een ander IP-adres werkt. (De Veirman, Gent, 13/05/2011) 81% van de online Vlaming ouder dan 18 jaar weet dat cookies je surfgedrag opslaan. De resultaten verschillen sterk bij mannen en vrouwen (n=533). Bij natives (n=301) en immigrants (n=228) verschillen ze niet sterk (natives 52%, immigrants 45%). Mannen: 92% (n=270) Vrouwen: 70% (n=257)

Daarnaast is er ook een verschil waar te nemen volgens hoe lang de respondent het internet al gebruikt. 1 10 jaar: 71% (n=231) + 10 jaar: 89% (n=298)

17

De helft (50%) van respondenten vindt het geen probleem dat cookies je surfgedrag opslaan (n=533). Bij digital natives (52%, n=301) en digital immigrants (45%, n=228) is een minder groot verschil waarneembaar dan bij mannen en vrouwen. Mannen: 61% (n=270) Vrouwen: 37% (n=257) 1 10 jaar internetgebruik: 37% (n=230) +10 jaar internetgebruik: 59% (n=299)

Aangezien het verschil tussen de natives en de immigrants klein is, vroeg ik me af of de grens namelijk 31 jaar oud - niet verhoogd moet worden. Ik verwijderde de categorie 31-45 jaar bij de immigrants en voegde die bij de natives. Ik kwam tot volgende resultaten voor de bovengestelde vraag waarbij ik bij mijn respondenten polste of het volgen van je surfgedrag door cookies door de beugel kan. Een groot verschuiving was waarneembaar. De volgende respondenten antwoorden ja op de vraag. Nieuwe digital natives*: 54% (n=439) Nieuwe digital immigrants*: 29% (n=90).

*Nieuwe digital natives: <18 jaar, 18-30 jaar, 31-45 jaar *Nieuwe digital immigrants: 46-60 jaar, >60 jaar

18

Ik koppelde deze vraag ook aan de privacyzorg van de respondent. Je ziet bijvoorbeeld dat de mensen die zich een beetje of heel veel zorgen maken dan ook aangeven dat het bovenstaande niet kan. ja Helemaal niet (n=30) Niet (n=28) Niet echt (n=160) Een beetje (n=252) Heel veel (n=63) 77% 68% 57% 44% 32% nee 23% 32% 43% 56% 68%

40% van de online Vlaming ouder dan 18 jaar zou een site vanwege de cookies vermijden (n=532). De cijfers bij digital natives (36%) en digital immigrants (46%) verschillen enigszins (10%) maar ook hier scoren de vrouwelijke respondenten opvallend hoger, meer dan het dubbele dan het andere geslacht, de mannen. Mannen: 25% (n=270) Vrouwen: 55% (n=256) Nieuwe natives (tot 45 jaar): 35% (n=439) Nieuwe immigrants (+45 jaar): 65% (n=89) 0 13 jaar opleiding: 55% (n=119) + 14 jaar opleiding: 36% (n=410) 1 10 jaar internetgebruik: 50% (n=230) + 10 jaar internetgebruik: 32% (n=298)

Er zijn twee soorten cookies: session cookies en persistent cookies. De eerste zijn tijdelijke cookies. Ze worden gewist wanneer je de browser sluit. Als je dan de volgende keer dezelfde site bezoekt wordt er dus een nieuwe cookies aangemaakt. De website herkent je dus niet de volgende keer dat je de website bezoekt. Daarnaast heb je ook persistent cookies. Deze cookies blijven op je computer staan tenzij je ze zelf verwijdert of laat verwijderen door je browser. Het kan ook zijn dat de website zelf een soort vervaldatum aan de cookie meegegeven heeft. (AllAboutCookies, Internet, 2011) Maar er worden ook netwerken van bepaalde websites aangelegd door cybermarketingbedrijven. Daarmee halen ze niet enkel de cookie van n netwerk binnen maar van soms duizenden websites samen, zoals Doubleclick dat in het verleden gedaan heeft. De aanpak is simpel. De website legt eerst een netwerk van websites aan waar er op geadverteerd kan worden via banners. Als die banners passeren via hun server. Als de surfer een site opent waar zo een banner te zien is, wordt meteen ook een cookie op zijn computer geplaatst.
(Walrave, 2001, pp. 21)

19

Momenteel wordt in Belgi ook gewerkt aan een dergelijke koppeling van verschillende sites maar voorlopig zijn er nog enkele privacyproblemen. Het is wel zo dat wanneer verschillende bedrijven eigendom zijn van dezelfde beheerder, die cookies wel gekoppeld kunnen worden. Dit is bijvoorbeeld het geval bij Durabrik (nieuwbouwwoningen) en hun dochteronderneming Victor (renovatie). (De Veirman, Gent, 13/05/2011) 85% van de online Vlaming ouder dan 18 jaar vindt dat een dergelijke koppeling niet door de beugel kan (n=533). Het verschil tussen digital natives (83%, n=301) en digital immigrants (87%, n=228) is klein. Ik heb deze vraag gekoppeld aan de privacyzorg van de respondent. Je kan zien dat naarmate de privacyzorg groter wordt de bovenstaande koppeling meer afgekeurd wordt. ja 50% 36% 20% 8% 5% nee 50% 64% 80% 92% 95%

helemaal niet niet niet echt een beetje heel veel

Daarnaast bekeek ik ook het verband met het beroep dat de respondent beoefent. Bedienden zijn het meest geneigd om aan te geven dat deze koppeling door de beugel kan. Daartegenover staat dat arbeiders, vrije beroepen en gepensioneerden deze koppeling het meest afkeuren. Niet alle categorien zijn even representatief.

ja Ambtenaar (n=29) Bediende (n=219) Arbeider (n=20) Zelfstandige (n=54) Vrij beroep (n=6) Gepensioneerd (n=19) Ander (n=139) 10% 19% 5% 17% 0% 5% 15%

nee 90% 81% 95% 83% 100% 95% 85%

Op de site van Durabrik (een bouwonderneming) wordt gebruik gemaakt van een persistent cookie. Alle bezoekers die op de site langskomen, worden automatisch gevolgd door een IdCookie. Die cookie slaat alle acties op zoals wat je download, je klikpad, hoelang je op de website blijft en dergelijke. Hieronder kan je inderdaad zien welke paginas ik allemaal bezocht 20

heb. Het moment waarop ik mij ingeschreven heb is aangeduid. De onderstaande analyse gebeurt met behulp van het programma Fork, iets gelijkaardigs zoals Google Analytics . Naast het bekijken van onderstaande gegevens kan je ook een filmpje aanklikken dat de volledige weg van de bezoeker in beeld brengt. (De Veirman, Gent, 13/05/2011) (E-mail van Steve De
Veirman, 10/05/2011) (E-mail van Steve De Veirman, 13/05/2011)

Zodra die anonieme persoon ergens zijn of haar e-mailadres achterlaat is die persoon niet langer anoniem. Dat kan bijvoorbeeld door het inschrijven voor een infomoment. Alle voorgaande informatie die verkregen werd door de cookie wordt dan gekoppeld aan die persoon. Het is zelfs mogelijk om ook het Facebookprofiel erbij te voegen. Hieronder zie je mijn gegevens.

21

Samengevat, de klant (Durabrik) kan dan plots zien wie zijn site bezoekt, hoe oud die is en gezinsinformatie. De klant beschikt natuurlijk ook over het e-mailadres om de bezoeker te mailen indien die bijvoorbeeld een cruciale pagina op de site heeft gelezen. (E-mail van Steve De
Veirman, 10/05/2011)

Als je Google Chrome gebruikt kan je gemakkelijk nagaan hoeveel en welke cookies er per site op je computer geplaatst worden. (De Veirman, Gent, 13/05/2011)

Bij Google Code kan je nagaan waar de afkortingen voor staan, met andere woorden, wat de cookies precies van je bijhouden. De _utmz-cookie duidt bijvoorbeeld aan hoe je op de website terecht gekomen bent. Hierboven zie je dat dit via Google gebeurd is door het ingeven van Perfect Day Chords. (Google Code, Internet, 2011)

22

Volgens Steve De Veirman zijn er ook voordelen aan het koppelen van de cookies over verschillende websites. In de toekomst staat er ons een overload aan informatie te wachten op het internet. Dan zal het een voordeel zijn dat de websites ons inhoud aanbieden aangepast aan onze noden. Stel bijvoorbeeld dat je na je bezoek aan Durabrik ook de site van Bostoen bezoekt en dat je daar ook meteen alle aanbiedingen in Varsenare aangeboden krijgt omdat je bij Durabrik ook zocht naar vastgoed in Varsenare.

23

Hier kies ik ervoor om Facebook onder de loep te nemen. Facebook beschikt over meer dan 500 miljoen actieve gebruikers en is marktleider in meer dan 115 landen! Het is wereldwijd de grootste netwerksite. (Facebook, Internet, 2011) (Facebookblog.nl, Internet, 2011)

Facebook neemt het niet zo nauw met de privacy. Om de haverklap wijzigen de instellingen en elk jaar wordt er meer vrijgegeven over de gebruiker. Facebook toont je vrienden, koppelt je via je woonplaats aan paginas over die stad, toont je fanpaginas De artikelen over privacyschending door Facebook zijn rijkelijk aanwezig op het internet. Facebook voert stiekem nieuwe toepassingen in en kijkt pas achteraf of er oproer rond ontstaat. Bovendien zijn de nieuwe toepassingen altijd opt-out. Onlangs lanceerde Facebook een gezichtsherkennigstoepassing. Ook dit werd voorzichtig ingevoerd en zonder expliciete toestemming van de gebruiker. (Cnet, Internet, 2011) 443 van mijn 535 respondenten gebruiken Facebook (83%). Bij de digital natives heeft bijna iedereen een Facebook-account terwijl dat cijfers bij de digital immigrants heel wat lager ligt. Digital natives: 94% (n=302) Digital immigrants: 68% (n=229)

Facebookapplicaties worden ontwikkeld door allerlei commercile organisaties. Het zijn toepassingen zoals spelletjes waaronder het bekende FarmVille. Veelal is dit voor deze bedrijven een manier om persoonlijke gegevens over je te weten te komen. 24

Zo geef je bij het installeren van zon applicatie de toestemming aan Facebook om gegevens over jezelf te overhandigen aan deze commercile organisatie. Zo gaf Steven Van Dingenen van Mia mij een fictief voorbeeld. Stel dat Mia een BinckBank-applicatie lanceert op Facebook dan ontvangt Mia volgende gegevens van de gebruiker: zijn e-mailadres, zijn naam, woonplaats, geslacht, leeftijd, interesses en hobbys. Die zijn vanaf dat moment de eigendom van Mia. Daarna kan Mia de gebruiker commercile mails sturen over BinckBank. De gebruiker heeft dus als het ware een opt-in gegeven want bedrijven mogen de consument niet zomaar mails sturen zonder toestemming. (Van Dingenen, Antwerpen, 06/05/2011) Symantec voerde onlangs een onderzoek naar lekken binnen Facebook. Symantec is een toonaangevend bedrijf op het vlak van internetbeveiliging. Uit dat onderzoek bleek dat derden via Facebook Apps al jaren toegang krijgen tot gegevens van gebruikers. Niet enkel de gegevens maar bijvoorbeeld ook chatgesprekken. Het probleem ontstaat wanneer gebruikers bepaalde applicaties de toegang geven tot hun informatie. Het aantal apps dat deze gegevens gelekt heeft wordt geschat op zon honderdduizend. De vraag is hoeveel gebruikers hiermee weer een stuk van hun privacy verloren hebben. (Nu.nl, Internet, 2011) Dit voorval maakt vooral n tendens duidelijk. Bedrijven, waaronder ook Facebook, verzamelen hoe langer hoe meer gegevens over de consumenten. Tegelijkertijd nemen de mogelijkheden om deze databases te hacken ook toe. Inbreken in deze databases wordt alsmaar reler. Daarnaast kunnen ook werknemers wel fouten begaan en deze gegevens per ongeluk verspreiden. (Palfrey, Gasser, 2008, pp. 60)

Gebruik van een Facebookapplicatie bij Facebookgebruikers (n=439): Digital natives: 70% (n=273) Digital immigrants: 50% (n=154)

25

Mannen: 76% (n=207) Vrouwen: 52% (n=119) ja 64% 2% nee 36% 98%

Facebookgebruiker (n=439) Geen Facebookgebruiker (n=91)

73% van de Facebookgebruikers leest het verzoek voor toestemming (n=280):

Facebookgebruiker (n=280) Geen Facebookgebruiker (n=5) Digital natives: 71%(n=190) Digital immigrants: 80% (n=78) 0 13 jaar opleiding: 64% (n=56) + 14 jaar opleiding: 75% (n=222)

ja 73% 100%

nee 27% 0%

De meerderheid (60%) van de Facebookgebruikers weet dat deze applicaties niet van Facebook zijn (n=529). Bij niet-Facebookgebruikers weet slechts een derde dit. ja 60% 33% nee 40% 67%

Facebookgebruiker (n=441) Geen Facebookgebruiker (n=88)

Het verschil tussen natives (61%, n=274) en immigrants (60%, n=155) is zeer klein. Wel is er een groot verschil waar te nemen bij de verschillende geslachten. Mannen zijn beduidend beter op de hoogte (n=441). Mannen: 79% (n=208) Vrouwen: 43% (n=230) 1 10 jaar internetgebruik: 49% (n=97) + 10 jaar internetgebruik: 69% (n=241) Nieuwe natives (tot 45 jaar): 62% (n=391) Nieuwe immigrants (+45 jaar): 38% (n=47)

26

52% van de Facebookgebruikers weten niet dat je gegevens toegankelijk worden en blijven voor de commercile organisatie achter deze applicatie (n=440).

Facebookgebruiker (n=440) Geen Facebookgebruiker (n=91)

ja 48% 25%

nee 52% 75%

Het verschil tussen natives en immigrants is niet zo groot. Digital natives: 50%(n=275) Digital immigrants: 58% (n=153)

Er is wel een groter verschil waarneembaar bij mannen en vrouwen. Mannen: 38% (n=207) Vrouwen: 65% (n=230)

Als we even polsen of de grens tussen natives en immigrants verlegd moet worden zien we bij onze nieuwe categorien ook een verschuiving. Nieuwe natives: 49% (n=391) Nieuwe immigrants: 74% (n=46)

84% van de Facebookgebruikers vindt dat dit niet kan (n=441). Het verschil tussen natives en immigrants is niet groot. Digital natives: 82% (n=275) Digital immigrants: 85% (n=154)

Er is opnieuw een groter verschil waarneembaar bij mannen en vrouwen. Mannen: 75% (n=208) Vrouwen: 92% (n=230)

27

Ik koppelde deze gegevens aan de privacyzorg van de respondent. Opnieuw dezelfde evolutie: zij die zich meer zorgen maken vinden ook talrijker dat het bovenstaande niet door de beugel kan. ja helemaal niet (n=30) niet (n=28) niet echt (n=160) beetje (n=252) heel veel (n=63) 53% 21% 19% 8% 6% nee 47% 79% 81% 92% 94%

Daarnaast koppelde ik de gegevens ook aan het beroep van de respondent. Bedienden en vrije beroepen staan hier het meest voor open terwijl ambtenaren het meest gekant zijn tegen het feit dat commercile organisaties altijd toegang krijgen tot je gegevens van zodra je de applicatie genstalleerd hebt. ja 10% 19% 17% 3% 33% 5% 11% nee 90% 81% 83% 97% 67% 95% 89%

arbeider (n=20) bediende (n=219) zelfstandige (n=53) ambtenaar (n=29) vrij beroep (n=6) gepensioneerd (n=19) ander (n=140)

80% van de Facebookgebruikers zou de applicatie omwille van bovenstaande reden vermijden (n=530). ja 80% 95% nee 20% 5%

Facebookgebruiker (n=439) Geen Facebookgebruiker (n=91)

Digital natives: 78% (n=274) Digital immigrants: 84%(n=153) Nieuwe natives (tot 45 jaar): 79% Nieuwe immigrants (+45 jaar): 87% Mannen: 74% (n=208) Vrouwen: 86% (n=228)

28

73% van de Facebookgebruikers weet niet dat je ook de gegevens van je vrienden doorsluist via deze applicaties (n=532). ja 27% 22% nee 73% 78%

Facebookgebruiker (n=441) Geen Facebookgebruiker (n=91)

Digital natives zijn hier iets minder goed van op de hoogte, een uitzondering tot nu toe. Digital natives: 74%(n=275) Digital immigrants: 70% (n=154) Nieuwe natives: 71% Nieuwe immigrants: 87% 1 10 jaar internetgebruik: 79% (n=197) + 10 jaar internetgebruik: 67% (n=242)

Opvallend want Facebook brengt je van bovenstaand feit op de hoogte in hun verzoek voor toestemming en 73% van de Facebookgebruikers geeft aan dit verzoek te lezen. Ik koppelde deze gegevens ook aan de privacyzorg van de respondent. Opnieuw dezelfde evolutie: zij die zich meer zorgen maken vinden ook talrijker dat het bovenstaande niet door de beugel kan. ja 27% 11% 2% 2% 0% nee 73% 89% 98% 98% 100%

helemaal niet (n=30) niet (n=28) niet echt (n=160) beetje (n=251) heel veel (n=61)

96% van de Facebookgebruikers vindt dat dit niet kan (n=530). Hieronder kan je zien dat arbeiders en ambtenaren hier het hardst tegen gekant zijn. Bedienden en vrije beroepen kunnen hier iets beter mee overweg maar het verschil is allesbehalve groot te noemen. ja 0% 5% 4% 0% 17% 0% 4% nee 100% 95% 96% 100% 83% 100% 89%

arbeider (n=20) bediende (n=218) zelfstandige (n=52) ambtenaar (n=29) vrij beroep (n=6) gepensioneerd (n=19) ander (n=139)

29

82% zou de applicatie omwille van deze reden vermijden (n=529). Niet-Facebookgebruikers zijn veel strenger. 96% van hen zou in dit geval de applicatie mijden. ja 82% 96% nee 18% 4%

Facebookgebruiker (n=439) Geen Facebookgebruiker (n=90)

Het feit dat deze applicaties de gegevens van je vrienden via jou achterhalen wordt als erger beschouwd dan het feit dat de derde instanties altijd toegang krijgen tot je gegevens. Digital natives: 81% (n=274) Digital immigrants: 84% (n=154) Nieuwe natives: 81% Nieuwe immigrants: 87% Mannen: 77% (n=206) Vrouwen: 87% (n=230)

Voor de sociale netwerksite Facebook zijn advertenties de grootste bron van inkomsten. Het is dan ook logisch dat de makers van Facebook hun best doen om de advertenties zo goed mogelijk te richten. De meest voor de hand liggende wijze is het surfgedrag van de Facebookgebruikers te analyseren. Ze analyseren dat surfgedrag niet enkel op de site van Facebook, maar ook daarbuiten. Facebook is op vele sites gentegreerd door middel van een button, Vind ik leuk. Door middel van deze button kunnen Facebook gebruikers hun vrienden laten weten welk artikel of video ze leuk vinden. Telkens iemand een pagina opent waar een dergelijk duimpje op te vinden is, moet die afbeelding gedownload worden van de server van Facebook en op dat moment wordt informatie over jouw op je computer door middel van een cookie naar Facebook gestuurd. Maar het gaat verder dan dat: ook het surfgedrag van mensen die Facebook niet gebruiken wordt geanalyseerd. Hoe is dat mogelijk? Op vele sites is ook Facebook Connect gemplementeerd (zie d). Een site met Facebook Connect is te herkennen aan het symbooltje van Facebook op die pagina. De toepassing zorgt ervoor dat Facebookleden zich gemakkelijk kunnen aanmelden op andere sites. Voor niet-leden wordt hiermee een cookie op hun computer geplaatst die telkens bij het binnenhalen van het duimpje verstuurd wordt. Zo beschikt Facebook dus over het surfgedrag van zowel leden als niet-leden, zeg maar alle internetgebruikers want het duimpje is op talrijke sites aanwezig en het ontbreken ervan is eerder een uitzondering. Facebook zelf heeft zon 700 miljoen leden en daarnaast beschikken ze nu ook over de gegevens van veel meer mensen dan die 700 miljoen gebruikers. (Versluis, KRO, 2011)

30

Van alle online Vlamingen ouder dan 18 jaar heeft 78% dit duimpje al opgemerkt (n=534). Digital natives: 88%(n=302) Digital immigrants: 65%(n=228) Nieuwe natives: 84% (n=440) Nieuwe immigrants: 50% (n=90) ja 82% 58% nee 18% 42%

Facebookgebruiker (n=442) Geen Facebookgebruiker (n=92)

Als we deze vraag bekijken bij de Facebookgebruikers ligt het percentage iets hoger. 82% van de Facebookgebruikers heeft dit duimpje al opgemerkt (n=442). Digital natives: 88% (n=275) Digital immigrants: 71% (n=155) Nieuwe natives: 85% (n=392) Nieuwe immigrants: 55% (n=47)

21% van de online Vlamingen ouder dan 18 jaar vindt deze duimpjes vervelend (n=411). Digital natives: 16% (n=302) Digital immigrants: 31% (n=145) Nieuwe natives: 20% (n=363) Nieuwe immigrants: 31% (n=45) Mannen: 26% (n=209) Vrouwen: 16% (n=197)

27% van de online Vlamingen ouder dan 18 jaar weet dat dit duimpje het surfgedrag bijhoudt van zowel leden als niet-leden (n=531). 60% vindt dat dit niet kan (n=528). Digital natives: 55% (n=300) Digital immigrants: 67% (n=224) Nieuwe natives: 56% (n=437) Nieuwe immigrants: 80% (n=87)

31

Bij Facebookgebruikers is dit percentage even hoog (n=441). ja 27% 28% nee 73% 72%

Facebookgebruiker (n=441) Geen Facebookgebruiker (n=90)

Dit percentage is opvallend laag omdat Facebook door het gebruiken van deze duimpjes het surfgedrag niet alleen in beeld brengt van zowel leden als niet-leden maar ook hun surfgedrag op verschillende sites kan koppelen. Dat komt dus eigenlijk op hetzelfde neer als de hierboven besproken koppeling van cookies. Daar vond 85% van de online Vlaming ouder dan 18 jaar dat dit niet door de beugel kon, een verschil van 25% met de Facebookduimpjes. Vergeet niet dat Facebook ook over de gegevens op je profiel beschikt en die kan koppelen aan je surfgedrag op al die websites waar hun duimpje aanwezig is. Ik koppelde de resultaten ook aan het beroep en dat zorgde voor de volgende resultaten. Arbeiders en gepensioneerden scoren het hoogst in de categorie nee als hen gevraagd wordt of zij vinden dat het kan dat de duimpjes het surfgedrag van Facebook- en niet-Facebookleden volgt. ja Ambtenaar (n=29) Bediende (n=215) Arbeider (n=20) Zelfstandige (n=54) Vrij beroep (n=6) Gepensioneerd (n=18) Ander (n=140) 28% 41% 20% 43% 33% 29% 42% nee 72% 59% 80% 57% 67% 78% 58%

32

Gekoppeld aan hun privacyzorg: Ja Helemaal niet (n=29) Niet (n=27) Niet echt (n=159) Een beetje (n=249) Heel veel (n=64) 62% 59% 54% 33% 14% nee 38% 41% 46% 67% 86%

16% van de online Vlamingen ouder dan 18 jaar zou een site die gebruik maakt van dit duimpje vanwege bovenstaande reden vermijden (n=530). Digital natives: 10% (n=299) Digital immigrants: 25% (n=227)

Bij Facebookgebruikers zou 11% van hen een dergelijke website hiervoor mijden (n=439). Digital natives: 8% (n=272) Digital immigrants: 16% (n=155) ja Facebookgebruiker (n=441) Geen Facebookgebruiker (n=90) 11% 43% nee 89% 57%

Dit terwijl 40% van de online Vlaming ouder dan 18 jaar een site zou vermijden vanwege een cookie die je surfgedrag bijhoudt en eigenlijk doet het Facebookduimpje hetzelfde zoals een cookie.

Facebook Connect is een toepassing waarmee je gemakkelijk met je Facebookgegevens op andere sites kan inloggen. De voorganger heette Beacon maar stootte op heel wat verzet omdat Beacon zijn leden liet weten wat hun vrienden aankochten. Het voordeel is dat Facebook Connect een gemak is voor de consument. Maar er is ook een keerzijde aan de medaille. Facebook deelt ook je gegevens meteen met de derde site. De gegevens zijn hun bezit, zij bepalen welke gegevens ze geven, aan wie. Dat is het verschil met een OpenID. Een OpenID steunt eigenlijk op hetzelfde principe maar de gegevens zijn geen eigendom van n of andere databank. Wat je niet uit het oog mag verliezen is dat Facebook Connect per dag zon 10.000 sites toevoegt. (Dutch Cowboys, Internet, 2011)

33

De helft (50%) van de Facebookgebruiker weet dat Facebook Connect je gegevens deelt met externe websites (n=440). Mannen zijn hier beter van op de hoogte. Mannen: 63% (n=207) Vrouwen: 39% (n=230)

Het verschil tussen de Facebookgebruiker en de niet-Facebookgebruiker is niet zo groot. De Facebookgebruiker is iets beter op de hoogte. ja Facebookgebruiker (n=440) Geen Facebookgebruiker (n=91) 50% 43% nee 50% 57%

Een groot deel (76%) van de online Vlaming ouder dan 18 jaar vindt dat dit niet kan (n=532). Digital natives: 69% (n=301) Digital immigrants: 85% (n=227) Mannen: 70% (n=270) Vrouwen: 81% (n=256)

Ik koppelde deze gegevens ook nog eens aan de privacyzorg van de respondent. Je kan zien dat zij die zich meer zorgen maken om hun privacy ook talrijker vinden dat het bovenstaande feit niet door de beugel kan. ja 60% 39% 34% 16% 5% Nee 40% 61% 66% 84% 95%

helemaal niet (n=30) niet (n=28) niet echt (n=160) beetje (n=251) heel veel (n=63)

34

Daarnaast koppelde ik de gegevens ook aan het beroep van de respondent. Je kan zien dat andere beroepen het meest positief zijn en de gepensioneerden het meest negatief. ja 10% 25% 23% 10% 17% 5% 31% nee 90% 75% 77% 90% 83% 95% 69%

arbeider (n=20) bediende (n=218) zelfstandige (n=53) ambtenaar (n=29) vrij beroep (n=6) gepensioneerd (n=19) ander (n=140)

69% van de Facebookgebruikers vindt bovenstaande reden doorslaggevend om Facebook Connect niet langer te gebruiken (n=440). Digital natives: 65% (n=275) Digital immigrants: 74% (n=153) Mannen: 62% (n=208) Vrouwen: 75% (n=229)

Bij zij die geen Facebook gebruiken ligt dit percentage bijna 20% hoger. ja Facebookgebruiker (n=440) Geen Facebookgebruiker (n=89) 69% 88% nee 31% 12%

Toch zijn dit veel hogere cijfers dan bij het Facebookduimpje. Slechts 11% van de Facebookgebruikers geeft daar aan Facebook Connect te vermijden.

Belangrijk om te weten is dat Facebook een Amerikaans bedrijf is en dus onder de Amerikaanse wetgeving valt. Die nemen het veel minder nauw met privacy. Sinds 1995 zijn er sterke databeschermingsregels in Europa. Facebook hamert erop dat de gegevens die je op Facebook plaatst in de VS bewaard worden en niet in Europa. Daarom wil men nu de Europese wetgeving aanpassen omdat het belangrijker is dat de wetgeving de woonplaats van de gebruiker volgt, niet het land van de dataverwerking. Bij de Belgische tegenhanger van Facebook Netlog staat duidelijk vermeld dat het sociale netwerk niet gebruikt mag worden in landen waar hun privacybeleid in strijd is met de lokale regelgeving. (Versluis, KRO, 2011) (Netlog,
Internet, 2011)

Als je zelf even naar Facebook surft en je bent nog geen lid, kom je op een pagina terecht waar je kan inschrijven. Je kunt geen mensen opzoeken zonder dat je lid bent.

35

Sinds 2007 worden alle openbare gegevens die te vinden zijn op Facebook wel weergegeven bij de Google zoekresultaten. Dat betekent dat een niet-lid via Google wel toegang kan krijgen tot Facebook! (Facebook, Internet, 2011) Indien ze hun privacybeleid wijzigen wordt dat enkel aangegeven in het privacybeleid en een pagina op Facebook, genaamd Site Governance Page en niet met een algemene mededeling dus. Bij Netlog is dit bijvoorbeeld anders. Er wordt aangekondigd dat het privacybeleid wijzigt en het nieuwe beleid gaat pas 30 dagen later van start. (Facebook, Internet, 2011) (Netlog, Internet, 2011) Bij het inschrijven op Facebook merk je meteen dat je niet alle informatie op Facebook onzichtbaar kan houden. Zo moet je echte naam zichtbaar zijn, je kunt geen nickname opgeven zoals bij Netlog. In bepaalde gevallen mag Facebook extra informatie vragen en dit volgens Facebook met als doel je veiligheid te garanderen. Gegevens die je verplicht moet opgeven aan Facebook zijn je naam, je e-mailadres, je geboortedatum en je geslacht. Leeftijd en geslacht zijn nu eenmaal de essentile elementen die je nodig hebt indien je aan demografisch bieden wilt doen. Daarmee richt je een advertentie op een doelgroep met een bepaalde leeftijd en geslacht. Ook al staat je e-mailadres onzichtbaar ingesteld, anderen kunnen je wel vinden door je op te zoeken via je e-mailadres. Ze geven je e-mailadres niet rechtstreeks in maar de Vriendenzoeker haalt meteen heel je e-mailadressenbestand op via Hotmail bijvoorbeeld. Naast de zichtbare informatie over jezelf, zijn ook je vrienden altijd zichtbaar. Natuurlijk kan je deze optie ook uitschakelen, zoals zo ongeveer alles. Alleen moet je weten hoe en waar. (AdWords
Help, Internet, 2011) (Internet, Facebook, 2011)

Facebook waarschuwt dat hun veiligheidsmaatregelen niet onfeilbaar zijn en ze onttrekken zich van alle verantwoordelijkheid als iemand anders toch je gegevens in handen zou krijgen. Zo verklaren ze je gegevens niet te delen met derde partijen maar het is natuurlijk altijd mogelijk dat een adverteerder zelf een cookie op je computer plaatst van zodra je op de advertentie klikt.
(Facebook, Internet, 2011)

29% van de Facebookgebruikers weet dat Facebook zich van alle verantwoordelijkheid onttrekt als je gegevens per ongeluk in handen komen van een derde (n=400). ja 29% 20% nee 71% 80%

Facebookgebruiker (n=400) Geen Facebookgebruiker (n=91)

36

81% vindt dat dit niet kan (n=400). Digital natives: 78% (n=238) Digital immigrants: 85% (n=152)

Ik heb deze gegevens ook gekoppeld aan de privacyzorg van de respondent. Opnieuw zien we dezelfde evolutie. Ja 40% 28% 35% 10% 8% nee 60% 72% 74% 90% 94%

helemaal niet (n=30) niet (n=25) niet echt (n=140) beetje (n=243) heel veel (n=63)

Ik heb alsook een koppeling doorgevoerd met het beroep van de respondent. De zelfstandigen en vrije beroepen zijn het meest positief terwijl de ambtenaren en gepensioneerden het meest negatief zijn. Ja 15% 17% 22% 11% 33% 12% 18% nee 85% 83% 78% 89% 67% 89% 82%

arbeider (n=20) bediende (n=212) zelfstandige (n=50) ambtenaar (n=27) vrij beroep (n=6) gepensioneerd (n=19) ander (n=118)

Wanneer je besluit om je Facebookprofiel te verwijderen waarschuwt Facebook ervoor dat er informatie zichtbaar blijft. Een voorbeeld hiervan is de informatie die je gedeeld hebt met anderen. Facebook vermeldt ook dat zij de informatie kunnen bijhouden om een identiteitsdiefstal tegen te gaan. Ik denk niet dat dit n van hun grootste zorgen is en dat dit enkel een drogreden is om je gegevens verder bij te houden en te gebruiken voor adverteerders. Als vanzelfsprekend behouden alle derde partijen, die je daar ooit de toestemming toe gegeven hebt, jouw informatie. (Facebook, Internet, 2011) 61 % van de Facebookgebruikers is zich er niet van bewust dat Facebook je gegevens bijhoudt, ook nadat je profiel verwijderd is (n=529). Bij de vrouwen is dit minder goed geweten. Mannen: 52% (n=268) Vrouwen: 71% (n=183)

89 % van de online Vlaming ouder dan 18 jaar vindt dat dit niet kan (n=531). 37

Als je deze gegevens koppelt aan de privacyzorg zie je opnieuw dezelfde evolutie. Ja 30% 18% 13% 9% 2% nee 70% 82% 87% 91% 98%

helemaal niet (n=30) niet (n=28) niet echt (n=159) beetje (n=251) heel veel (n=63)

Gekoppeld aan de beroepen: ja 5% 12% 15% 0% 17% 6% 10% nee 95% 88% 85% 100% 83% 95% 90%

arbeider (n=19) bediende (n=219) zelfstandige (n=53) ambtenaar (n=29) vrij beroep (n=6) gepensioneerd (n=19) ander (n=140)

Netlog deelt echter mee dat de opgeslagen gegevens tot 6 maand na de verwijdering van de account bewaard worden. Je kunt ook op elk moment Netlog contacteren met de vraag je bijgehouden informatie te bekijken. Ook voor logs en cookies wordt een opslagtermijn bepaald. Bij Facebook staat nergens vermeld dat je bij hen mag aankloppen om in te kijken welke gegevens zij over jou verzamelen. (Netlog, Internet, 2011) 26% van de online Vlaming ouder dan 18 jaar heeft het privacybeleid van Facebook al eens gelezen (n=535). ja 29% 8% nee 71% 92%

Facebookgebruiker (n=443) Geen Facebookgebruiker (n=92)

30% van de online Vlaming ouder dan 18 jaar zou na het lezen van bovenstaande voorbeelden geen Facebook-account aangemaakt hebben of zal dat niet doen (n=531). ja 82% 6% nee 18% 94%

Facebookgebruiker (n=441) Geen Facebookgebruiker (n=90)

38

Digital natives: 18% (n=302) Digital immigrants: 47% (n=226)

Als we deze vraag bekijken bij de Facebookgebruikers zien we dat 18% geen Facebookaccount aangemaakt zou hebben mochten ze dit geweten hebben (n=441). Digital natives: 14% (n=275) Digital immigrants: 25% (n=155)

Hier kies ik ervoor om Google te bespreken. Er zijn redenen genoeg. Google is in ons land de grootste zoekmachine en de concurrentie zoals Bing blijft ver achter. Het marktaandeel van Google bedroeg het voorbije jaar in Belgi 97%, Bing 2% en Yahoo 1%. (Seodvize, Internet, 2011) Niet alleen in Belgi, maar ook wereldwijd is Google de grootste zoekmachine. In december 2009 bedroeg hun marktaandeel 67%. Die maand werden er door Google 88 biljoen zoekopdrachten uitgevoerd. (ComScore, Internet, 2011) Google komt ook heel dikwijls in opspraak in verband met privacy. Google was de eerste zoekmachine die besloot een cookie te gebruiken die pas vervalt in 2038, een onsterfelijke cookie laten we zeggen. Niemand ging hier tegenin en vandaag is dit dus de standaard bij Google. De cookie plaatst een uniek ID nummer op je harde schijf. Telkens je een Google pagina bezoekt stuurt Google je zijn cookie. Als je die al hebt wordt je uniek ID nummer gelezen en geregistreerd. (Google Watch, Internet, 2011) Google houdt alles bij over je: je cookie ID, je IP adres, de tijd en datum, je zoektermen en je browser instellingen. Google bezorgt je dus zoekresultaten aan de hand van de gegevens waar ze over beschikken via je IP-adres. Even een test. Wanneer twee verschillende personen dezelfde zoekterm ingeven op Google krijg je verschillende resultaten. (Google Watch, Internet 2011)

39

Daarbij komt dat Google absoluut niet verbonden is aan wetgevingen betreffende hun dataverzameling. Ze zeggen ook niet wat ze aanvangen met de data, behalve dat ze je zoekresultaten er op aanpassen en dat ze hun diensten willen verbeteren. Bovendien slaan ze niet enkel de data van de gebruiker op maar ook alle websites worden opgeslagen in het Google cachegeheugen, met andere woorden, niets verdwijnt! Je kunt dit cachegeheugen 40

uitschakelen (opt-out) maar eigenlijk zou men vooraf toestemming moeten vragen (opt-in).
(Google Watch, Internet, 2011)

Als je wilt te weten komen wat er van jou te vinden is op het web is de simpelste manier natuurlijk om je naam even in te geven bij Google. Bij het invullen van mijn naam Joke+Bruneel komen 154 resultaten tevoorschijn in 0,27 seconden. Bij de resultaten vind je ondermeer een bod dat ik ooit geplaatst heb voor een Yamaha Fazer, tickets die ik won voor een fuif, berichten die ik op Facebookfanpaginas geplaatst heb en een foto die ik ingezonden heb voor een wedstrijd van De Standaard. Je schrikt ervan eens je door hebt dat feiten uit een ver verleden nog altijd te vinden zijn op het internet. Informatie op het internet vergaat niet. Je kunt zelfs verwijderde websites nog bekijken via The Way Back Machine (http://wayback.archive.org). Zo goed als alle online Vlamingen ouder dan 18 jaar gebruiken Google (99,44%).

Het lijkt science-fiction, maar vandaag is er ook voor de doorsnee consument gezichtsherkenningssoftware ter beschikking. Op basis van de verhoudingen in het gezicht kan je dus op basis van n foto van een persoon al zijn of haar fotos op het web terugvinden zonder dat zijn/haar naam daarbij vermeld staat. (Advocatenkantoor Elfri De Neve, Internet, 2011) Google is momenteel een applicatie aan het ontwikkelen op basis van die gezichtsherkenning. Door het nemen van een foto van een individu zou je zo meteen veel persoonlijke informatie achterhalen. Momenteel bestaat deze applicatie al voor objecten, Google Goggles genaamd. Ik deed even de test en nam een foto van een blikje Ice Tea.

Google Goggles herkende het blikje inderdaad en voorzag mij van voldoende uitleg.

41

Google claimt wel dat vooraleer iemand gedentificeerd kan worden, die persoon al toestemming moet gegeven hebben aan Google. De vraag is op welke (on)duidelijke manier ze deze toestemming zullen vragen. (Android Apps, Internet, 2011) Een groot deel (77%) van de online Vlamingen ouder dan 18 jaar vindt dat dit niet door de beugel kan (n=528). Hier is er vooral een verschil merkbaar bij mannen en vrouwen. Mannen: 69% (n=269) Vrouwen: 85% (n=257)

Google Analytics is een gratis dienst van internetgigant Google. Met de applicatie, die bovendien gratis toegankelijk is, kan je als website-eigenaar allerlei statistieken laten opstellen over het gedrag van je websitebezoekers. Samen met dat gedrag wordt ook de locatie van die gebruikers vastgesteld. Dat kan je zien op onderstaande afbeelding. De website-eigenaar kan via Google Analytics geen individuele gegevens van de bezoeker bekijken maar hoe zit het met Google zelf? Voorlopig wordt die localisatie voor zover geweten niet gekoppeld aan je persoonsgegevens. De localisatie zou te maken hebben met de dichtstbijzijnde server via welke je van internet voorzien wordt door je operator (vb. Belgacom). Aangezien je te localiseren bent aan de hand van een IP-adres (zoals dat op Politiebevelschrift kan bij delinquenten) lijkt het mij mogelijk dat ook Google dit kan. (Wikipedia, Internet, 2011) (QueroMedia, Internet, 2011)

Google Alerts of Google meldingen is een speciale soort zoekmachine. Je geeft er een bepaald woord in waarvan jij meldingen wil ontvangen wanneer het vernoemd wordt ergens op het internet. Je kunt er natuurlijk ook namen ingeven zoals ik dat met mijn eigen naam gedaan heb. Ik heb de melding op zaterdag 7 mei aangemaakt. Op maandag postte ik een blogpost met mijn naam daarin vermeld, reageerde ik op een artikel op HLN.be en maakte ik een zoekertje aan op Kapaza. (Google Alerts, Internet, 2011)

42

De resultaten worden niet enkel verzameld uit nieuwsberichten maar ook blogs en het algemeen internet waar ook YouTube-filmpjes toe behoren. Op 15 mei liep de eerste melding binnen. Ik werd eindelijk getraceerd op blogspot.

Samengevat, je kunt iemand zijn internetactiviteiten hiermee op de voet volgen en je hoeft er niet eens veel moeite voor te doen. Als je dezelfde test doet met een bekend persoon komen er natuurlijk veel meer resultaten binnen.

Google bewaart net zoals Facebook de informatie in Amerika, maar ook in andere landen. Ze wijzen de gebruiker erop dat hun informatie buiten hun eigen land verwerkt kan worden. Wat in mijn ogen betekent dat Google die informatie dan verwerkt in het land waar hen dat het gunstigst uitkomt op het vlak van privacy. (Google, Internet, 2011) Indien Google zijn privacybeleid aanpast wordt dat weergegeven op de pagina Privacy Policy. Wanneer het zo is dat de privacy voor de gebruiker afneemt zullen zij daar opnieuw expliciet toelating voor vragen. Als het een grote verandering betreft, krijg je daarvan ook melding per mail. Facebook doet dit niet. (Google, Internet, 2011) Wanneer je inschrijft voor een dienst van Google, zoals Gmail of Google Docs, dan vraagt Google persoonlijke informatie. Niet enkel je voornaam en naam zijn vereist, ook je geboortedag en -land. Ze kunnen deze informatie combineren met informatie van andere Google diensten en zelfs derde partijen om de kwaliteit van hun diensten te verbeteren. Wanneer je Google bezoekt wordt er meteen ook een cookie op je computer of een dergelijk 43

apparaat geplaatst. Vergeet niet dat ook op je smartphone cookies geplaatst worden en ook daar is Google de grootste zoekmachine. Google vermeldt dat ze deze cookies ook gebruiken om hun advertenties op je af te stemmen. (Google, Internet, 2011) Informatie die door Google verzameld werd maar gebruikt wordt door derde partijen valt nog steeds onder hun privacybeleid. Bij Facebook is dit niet het geval! Google hoeft dus geen toestemming te vragen om jouw gegevens te delen met derde partijen. (Google, Internet, 2011) Google gebruikt de DoubleClick advertising cookie. DoubleClick kwam jaren geleden in opspraak omdat ze door het verspreiden van banners op heel wat websites een zee aan informatie verzamelden over het surfgedrag van internetgebruikers. Je kan de instellingen hieromtrent wel aanpassen via de Ads Preferences Manager en DoubleClicks opt-out cookie. Google weet door deze DoubleClick-cookie ook wat je interesseert en bekijkt op YouTube.
(Google, Internet, 2011)

Bij Google wordt er in tegenstelling tot Facebook, wel gesproken over welke werknemers er inzage krijgen in de gegevens die Google over je bewaart. Er wordt ook vermeld dat werknemers strafbaar zijn als ze hun boekje te buiten gaan. Ze vermelden bovendien dat er heel wat veiligheidsmaatregelen genomen worden om de data te beschermen. Indien er toch iets fout zou lopen met de data onttrekken zij zich niet van hun verantwoordelijkheid zoals Facebook dat doet. Ze vermelden ook wel niet specifiek dat ze hun verantwoordelijkheid dan wel opnemen. (Google, Internet, 2011)

Gmail is een dienst van Google en het is de eerste webgebaseerde maildienst die in opspraak kwam in verband met de privacy. Van hun concurrenten zoals Yahoo en Hotmail is niet geweten of die de mails van hun gebruikers screenen. Yahoo blijft de grootste webgebaseerde emaildienst, maar Gmail is de snelst groeiende. In 2009 nam het aantal Gmailaccounts maar liefst met 46% toe terwijl dat bij het bij ons populaire Hotmail maar 3% bedroeg. Gmail ontstond pas in 2005 en de vraag is hoelang het duurt vooraleer Gmail de grootste e-maildienst wordt.
(Tom Krazit, Internet, 2011)

Daarbij komt dat Gmail ook heel wat marktaandeel afneemt van Microsoft Outlook. Microsoft voorziet niet in webgebaseerde diensten zoals Google Docs en diensten zoals deze laatste vormen een interessante aanvulling op Gmail. (Sebastian Anthony, Internet, 2011) Ongeveer de helft (51%) van mijn respondenten, 272 personen gebruikt Gmail (n=535).

Indien je over een Gmailaccount beschikt, heeft dat tot gevolg dat je tijdens je registratieprocedure bij de Privacy Policy toestemming gegeven hebt aan Google om je mails en leesgedrag te analyseren. Wat samengevat betekent dat je dan advertenties te zien krijgt die afgestemd zijn op jouw interesses en dat laatste is Google te weten gekomen via je mails. En 44

voordeel: door deze grondige analyse wordt het aantal advertenties wel naar beneden gehaald, ze zijn namelijk veel efficinter. (ZDNet, Internet, 2011) Er moet wel opgemerkt worden dat deze teksten gescand worden om spam en virussen te herkennen. Daarnaast wordt er ook gescand op zoekwoorden maar dit hele proces is geautomatiseerd en er zijn geen personen betrokken bij het koppelen van advertenties aan Gmail-inhoud. (Google, Internet, 2011) Ik deed even de test en stuurde vanaf mijn Hotmail-account een mailtje naar mijn Gmailaccount. In dat mailtje had ik een gedicht geplakt over stoelen. Je ziet rechts niet enkel reclame voor stoelen (zoals de titel van mijn mailtje) maar ook Oorzaken rode billetjes. Die advertentie is waarschijnlijk gelinkt aan de inhoud van mijn mail De kinderstoel. Voor de goede verstaanders onder ons, ook mensen die geen Gmailaccount hebben en een mail sturen naar een Gmailaccount worden gescreend.

Daarnaast kan je ook meer informatie over de koppelingen opvragen en dan krijg je een uitleg van Gmail over de koppeling van de advertenties aan je persoonlijke gegevens. Als je doorklikt op meer informatie over Stoelen krijg je maar liefst 12 gesponsorde links.

45

Gmail wordt een gratis web-gebaseerde e-mailservice genoemd. Een vergelijkbare e-maildienst is Hotmail en Yahoo! Mail. (Wikipedia, Internet, 2011) Bij dergelijke gratis web-gebaseerde e-mailservice is het zo dat de overheid het recht heeft om zonder gerechtelijk bevel je e-mails te controleren als die ouder zijn dan 180 dagen. Indien je de oude mails niet verwijdert verlies je dus je privacy. Voor e-mails die op je computer gearchiveerd worden ligt dit anders. Verschillende online bedrijven zoals Google proberen momenteel om deze wet te laten aanpassen. (Resistance and Life, Internet, 2011) Google krijgt niet enkel en alleen veel informatie door het screenen van de Gmailaccounts. In 2007 kochten ze ook DoubleClick over. Dit bedrijf besprak ik eerder bij het onderdeel cookies. Het bedrijf beschikte dankzij het inschakelen van cookies over heel veel consumentengegevens en al die informatie is nu dus in handen van Google. (Security.nl, Internet, 2011) 41% van de Gmailgebruikers weet niet dat hun e-mails gescreend worden (n=270). Gmailgebruiker (n=270) 59% 41% Geen Gmailgebruiker (n=261) 23% 77%

ja nee

Bij de mannen ligt dit percentage lager. Mannen: 31% (n=160) Vrouwen: 56% (n=108)

28% van de online Vlaming ouder dan 18 jaar denkt dat het screenen van e-mails legaal is (n=532). Gmailgebruiker (n=270) ja nee 36% 64% Geen Gmailgebruiker (n=262) 19% 81%

Digital natives: 32% (n=301) Digital immigrants: 21% (n=228) Mannen: 55% (n=271) Vrouwen: 22% (n=256)

Ik heb deze gegevens ook gekoppeld aan het beroep dat de respondent uitoefent. ja 30% 25% 30% 17% 46 nee 70% 75% 70% 83%

arbeider (n=20) bediende (n=219) zelfstandige (n=54) ambtenaar (n=29)

vrij beroep (n=6) gepensioneerd (n=19) ander (n=139)

33% 11% 33%

67% 89% 67%

67% van de Gmailgebruikers weet niet dat ze hiermee ingestemd hebben bij het aanmaken van een Gmailaccount (n=268). Gmailgebruiker (n=268) 33% 67% Geen Gmailgebruiker (n=260) 12% 88%

ja nee

Mannen: 54% (n=158) Vrouwen: 86% (n=108)

80% van de online Vlaming ouder dan 18 jaar vindt dat het screenen van e-mails niet door de beugel kan (n=529). Hier is vooral tussen mannen en vrouwen een meningsverschil te zien. Mannen: 68% (n=269) Vrouwen: 92% (n=255)

Ik heb de antwoorden van de respondenten ook aan hun privacyzorg gekoppeld. Opnieuw zien we dezelfde evolutie. Zij die zich het meeste zorgen maken keuren het bovenstaande ook zwaarder af. ja 53% 22% 23% 16% 14% nee 47% 78% 77% 84% 86%

helemaal niet (n=30) niet (n=27) niet echt (n=158) beetje (n=250) heel veel (n=64)

Ik heb de gegevens ook gekoppeld aan de beroepscategorie van de respondent. ja 5% 28% 26% 7% 33% 6% 18% 47 nee 95% 72% 74% 93% 67% 95% 82%

arbeider (n=20) bediende (n=217) zelfstandige (n=54) ambtenaar (n=28) vrij beroep (n=6) gepensioneerd (n=19) ander (n=139)

Uit een vorige vraag bleek dat slechts 9% van de online Vlaming ouder dan 18 jaar er geen probleem mee heeft om persoonlijke advertenties te ontvangen (n=535).

58% van de online Vlaming ouder dan 18 jaar zou na het lezen van bovenstaande gegevens geen Gmailaccount aangemaakt hebben of zal dat niet doen (n=533). Gmailgebruiker (n=270) 68% 32% Geen Gmailgebruiker (n=263) 15% 85%

ja nee

Digital natives: 55% (n=302) Digital immigrants: 63% (n=228)

Opnieuw is het verschil bij de mannen en vrouwen opmerkelijker. Mannen: 44% (n=271) Vrouwen: 73% (n=257)

Als je dezelfde vraag bekijkt bij Gmailgebruikers zien we dat het percentage lager ligt maar dat toch n derde (32%) van hen geen Gmailaccount zou aangemaakt hebben (n=270).

48

Ik heb deze gegevens ook gekoppeld met de beroepscategorie van de respondent. Ja 40% 46% 39% 41% 50% 21% 43% nee 60% 54% 61% 59% 50% 79% 57%

arbeider (n=20) bediende (n=219) zelfstandige (n=54) ambtenaar (n=29) vrij beroep (n=6) gepensioneerd (n=19) ander (n=140)

49

De tien bovenstaande cases zijn slechts enkele voorbeelden van hoe bepaalde commercile organisaties informatie over je te weten komen op legale wijze. Ik stelde zelf een Google Alert in voor Facebook privacy en Google privacy. Dagelijks kreeg ik zo nieuwe cases binnen, teveel om op te noemen. En ding mag heel duidelijk zijn na mijn eindwerk. De online Vlaming ouder dan 18 jaar maakt zich echt wel zorgen over zijn online privacy. Een vierde (25%) van hen geeft zelf aan zich heel veel zorgen te maken. Zelf bij digital natives maakt een vijfde (19%) zich zorgen. Een flinke stijging na het voorleggen van de cases. Daar leid ik uit af dat een groot deel van de online Vlamingen niet goed op de hoogte is van wat er met zijn/haar gegevens gebeurt. Behalve het feit dat cookies je surfgedrag opslaan en dat Gmail gescreend wordt, waren de meeste cases niet gekend. Dit is niet verwonderlijk als je weet dat een privacybeleid nauwelijks gelezen wordt. Naar mijn mening is een privacybeleid te lang en te saai. De manier waarop een verzoek van toestemming (Facebook) ontworpen is, is veel toegankelijker voor de internetgebruiker. Het aantal personen dat een dergelijk verzoek van toestemming leest ligt dan ook veel hoger. Alle cases werden negatief beoordeeld door de respondenten. Ze waren het niet eens met de manier waarop hun gegevens verzameld werden. Opvallend is dat de meerderheid van de respondenten op het einde van de rij nog steeds voorstander blijft van Facebook terwijl ik vijf cases aanhaalde over Facebook. Het lijkt erop dat Facebookgebruikers hun eigen gegevens minder waardevol achten dan de belevenis die ze ervoor in de plaats krijgen van Facebook. Dat is enkel een veronderstelling. Volgens mij loont het de moeite om hier verder onderzoek naar te voeren. Digital natives en digital immigrants gaan inderdaad anders om met online privacy. Beide groepen keurden alle voorgelegde cases af, maar het aantal immigrants dat vindt dat iets niet kan, is altijd talrijker dan het aantal natives. Ik stelde in het begin dan ook dat digital immigrants erg op hun privacy gesteld zijn maar mij lijkt het dat natives dat ook zijn. Digital immigrants zijn net iets meer begaan met wat er met hun gegevens gebeurt. Ze lezen het privacybeleid en het verzoek van toestemming vaker na dan hun jongere generatie. Een logisch gevolg aangezien zij bezorgder zijn over hun privacy dan digital natives. Bij digital natives ligt het aandeel dat bepaalde cases kent wel hoger. Ze zijn dan ook volledig gentegreerd in de digitale wereld en vangen volgens mij de nieuwtjes sneller op. De grootste verschillen zijn waar te nemen bij de Facebookcases, vooral het Facebookduimpje. De immigrants zijn veel kritischer voor Facebook dan hun jongere generatie. Hoewel er verschillen aanwezig zijn, zijn die allesbehalve groot. Ik denk dat de grens tussen digital natives en digital immigrants hoger moet liggen zoals ik bij enkele cases aantoonde. Misschien benen de immigrants hun natives werkelijk bij. Grotere verschillen waren er waar te nemen bij de geslachten; een grote verrassing voor mij. Vrouwen sluiten in hun gedrag het best aan bij de hypothetische digital immigrants en de 50

mannen bij de hypothetische digital natives zoals in het begin van mijn eindwerk beschreven. De cijfers van vrouwen en mannen liggen wel verder uiteen dan die van digital natives en digital immigrants. De reden hiervoor ligt waarschijnlijk in de wetenschap dat mannen meer technisch gericht zijn dan vrouwen en dat vrouwen meer begaan zijn met correcte communicatie dan mannen. Bedienden en studenten (anderen) staan meestal het minst kritisch tegenover de cases. Gepensioneerden en ambtenaren vormen dan weer het andere uiterste. Wat je vooral moet onthouden is dat Google en Facebook nog steeds commercile bedrijven zijn en commercile bedrijven zijn nu eenmaal uit op winst. Winst die gemaakt wordt door het verkrijgen en gebruiken van jouw persoonlijke gegevens. De volgende stap is het koppelen van alle gegevens want beetje bij beetje nemen die bedrijven ons een stukje privacy af en wij consumenten lijken het te accepteren. Naar mijn mening gaan deze multinationals hun beleid niet aanpassen. Onze persoonlijke gegevens vormen eenmaal een grote bron van inkomsten voor hen. Het lijkt me aangewezen dat er een externe instantie (ideaal op Europees vlak) opgericht wordt die een voorlichtings- en sensibiliseringscampagne opstart om de burger te beschermen en te informeren op een begrijpelijke manier. Het lijkt mij ook achterhaald dat websites de wetgeving volgen van het land waarin ze de gegevens bewaren. Ik vind dat de wensen van de gebruikers gerespecteerd moeten worden en dat aan de hand van de wetgeving van het land waar deze gebruikers in wonen.

51

Aantal Vlamingen per leeftijd (2010) 18 tot 30 jaar 31 tot 45 jaar 46 tot 60 jaar Meer dan 60 jaar Totaal 981 525 1 288 956 1 325 402 1 430 674 5 026 557

Bron: http://www4.vlaanderen.be/dar/svr/cijfers/Exceltabellen/demografie/1_Bevolking/1_Gewesten/5_Bev olking_naar_leeftijd_en_geslacht_per_gewest.xls Internetgebruik per leeftijd (2010) 18 tot 30 jaar 31 tot 45 jaar 46 tot 60 jaar Meer dan 60 jaar Totaal 96% 93% 75% 35% 940 300,95 1 202 595,9 998 027,71 505 027,92 3 645 952,5

Bron: http://www4.vlaanderen.be/dar/svr/cijfers/Exceltabellen/ict/huishoudens/Vlaanderen/kloofeerste-graad/MEDIICTHVK1006.xls Aantal Vlamingen ouder dan 18 die online actief zijn: 3 645 952,5 / 5 026 557 = 72,53%

52

60,00% 56,29% 50,00% 45,70% 40,00% helemaal niet 30,00% 20,00% 10,00% 0,00% 6,29% Begin 32,78% 18,21% 19,21% 7,28% 7,95% 3,31% 2,98% Einde niet niet echt een beetje heel veel

60,00%
50,00% 40,00% 30,00% 20,00% 10,00% 32,75% 25,76% 17,47% 16,59% 3,49% 2,62% Einde 49,78% 44,54% helemaal niet niet niet echt een beetje heel veel

3,93%
0,00% 3,06% Begin

53

60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% 7,28% 7,95% 6,29% 45,70% helemaal niet 32,78% 25,76% 17,47% 3,06% 3,93% niet niet echt een beetje

49,78%

heel veel

Digital Natives

Digital Immigrants

Privacy perceptie op het einde van de enqute


60% 56,29%

50%
44,54% 40% helemaal niet 30% 19,21% 20% 18,21% 10% 3,31% 0% 2,98% 16,59% 3,49% 2,62% 32,75%

niet
niet echt een beetje heel veel

Digital Natives

Digital Immigrants

54

man (n=271)

vrouw (n=257) 53% 42% 32% 15%

28% 8%

3%

6% 5% niet niet echt een beetje

8%

helemaal niet

heel veel

op het einde van de enqute per geslacht


man (n=271) vrouw (n=257) 57%
46% 28% 22% 12% 5% 1% 4% 2% niet niet echt een beetje heel veel

23%

helemaal niet

55

arbeider bediende zelfstandige ambtenaar vrij beroep gepensioneerd studenten n=20 n=219 n=54 n=29 n=6 n=19 n=114 helemaal niet 5% 5% 9% 3% 0% 5% 7% niet 0% 7% 0% 0% 0% 5% 7% niet echt 40% 31% 28% 21% 17% 11% 33% een beetje 45% 46% 46% 55% 67% 63% 43% heel veel 10% 11% 17% 21% 17% 16% 10%

arbeider bediende zelfstandige Ambtenaar vrij beroep gepensioneerd studenten n=20 n=219 n=54 n=29 n=6 n=19 n=114 helemaal niet 0% 3% 7% 0% 0% 5% 2% niet 0% 5% 0% 3% 0% 5% 3% niet echt 20% 19% 24% 10% 17% 5% 21% een beetje 65% 51% 37% 52% 33% 21% 54% heel veel 15% 23% 31% 34% 50% 63% 21%

56

fb applicaties vrienden fb duimpje fb niet verantwoordelijk fb behoudt je gegevens fb applicaties gegevens derden fb connect gegevens derden screenen gmail cookies slaan je surfgedrag op

73% 73% 72% 61% 56% 50% 40% 19%

fb applicaties vrienden fb behoudt je gegevens koppeling cookies fb applicaties gegevens derden fb niet verantwoordelijk screenen gmail

96% 89% 85% 84% 83% 80% 77% 76% 60%

google gezichtsherkenning
fb connect gegevens derden fb duimpje cookies slaan je surfgedrag op

50%

57

fb applicaties vrienden
fb connect gegevens derden 58% cookies slaan je surfgedrag op fb duimpje 16% 40% 30% 69%

82% 80%

58

Online enqute De verschuiving van het begrip online privacy Algemene vragen Gebruikt u Facebook? o Ja o Nee Gebruikt u Google? o Ja o Nee Gebruikt u Gmail? o Ja o Nee Maakt u zich zorgen om uw privacy online? o Helemaal niet o Niet o Niet echt o Een beetje o Heel veel Denkt u na voor u informatie over uzelf online plaatst? o Ja o Nee Indien ja, bij welke informatie? Hebt u zelf al eens gecontroleerd wat er over u te vinden is op het internet? o Ja o Nee Hoe hebt u dat gecontroleerd? o Ik heb mijn naam ingetikt via Google o Ander: Wat vond u daar onaangenaam aan? Met welke informatie over u op het internet zou u geen probleem hebben? Ik zou er geen probleem mee hebben indien : o Mijn e-mailadres online terug te vinden is o Mijn gsmnummer online terug te vinden is o Mijn geboortedatum online terug te vinden is o Anderen kunnen zien wie mijn vrienden en kennissen zijn o Mijn interesses en hobbys terug te vinden zijn op internet o Ik advertenties ontving die afgestemd zijn op mijn persoonlijke gegevens en/of surfgedrag o Anderen fotos van mijzelf kunnen terugvinden op het internet o Ander :

59

Cases In wat volgt leg ik u enkele voorbeelden voor die betrekking hebben tot uw privacy op het internet. Ik vraag vooral uw mening. Ook als u het voorgelegde voorbeeld niet kent, vraag ik u uw mening. Ik zorg in dat geval voor voldoende uitleg. 1. Cookies : Kleine bestandjes die ongemerkt door bepaalde websites op uw pc geplaatst worden om uw
surfgedrag anoniem te volgen. U bent dus niet gekend bij naam maar u draagt een soort nummer.

Bent u ervan op de hoogte dat cookies uw surfgedrag opslaan? o Ja o Nee - Vindt u dat dit kan? o Ja o Nee - Indien u wist dat een bepaalde website een cookie plaatste op uw computer, zou u die website dan vermijden? o Ja o Nee - Er wordt momenteel gewerkt aan een programma dat cookies van verschillende websites koppelt. Als u zich op n van deze sites registreert (eventueel door het inschrijven op een nieuwsbrief) worden alle gegevens gekoppeld en bent u niet langer een nummer en anoniem maar een reel persoon voor al die sites. Vindt u dat dit kan? o Ja o Nee 2. Facebookduimpje : Knop op bepaalde sites waarmee u kan aangeven dat u iets leuk vindt zoals een nieuwsbericht, een video, U kan deze knop op om het even welke site
aantreffend. Voorbeelden zijn nieuwssites, blogs, wedstrijden, websites van bepaalde merken,

Hebt u dit duimpje al opgemerkt op sites buiten Facebook? o Ja o Nee Vind je die duimpjes vervelend? o Ja o Nee Wist u dat die duimpjes niet enkel het surfgedrag van Facebook gebruikers volgen maar ook van alle andere bezoekers op die site? o Ja o Nee Vindt u dat dit kan? o Ja o Nee Zou u websites vermijden omwille van het Facebookduimpje? o Ja o Nee

60

3. Facebook Connect : Facebook Connect is een toepassing waarmee je gemakkelijk met behulp van je
Facebook gegevens kan inloggen op andere sites. Zo hoef je geen registratieprocedure meer te doorlopen op die nieuwe site en kan je gewoon je login en wachtwoord van Facebook ingeven.

De gegevens die u deelt met Facebook worden gezien als hun bezit. Zij bepalen in hoeverre ze die informatie delen met anderen. Wist u dat Facebook uw persoonlijke gegevens meteen deelt met deze externe website als u inlogt met Facebook Connect? o Ja o Nee - Vindt u dat dit kan? o Ja o Nee - Zou u het inloggen met Facebook Connect vermijden vanwege bovenstaande reden? o Ja o Nee 4. Facebookapplicaties: Een applicatie is veelal terug te vinden in de vorm van een spelletje. Je installeert
de toepassing als het ware op je Facebook en dan kan je het spel spelen en eventueel in competitie tegen je vrienden. Farmville is hier een voorbeeld van.

Hebt u ooit al zon Facebookapplicatie gebruikt? o Ja o Nee Leest u het verzoek voor toestemming? (zie afbeelding) (enkel voor zij die Ja antwoorden op de vorige vraag) o Ja o Nee Bent u zich ervan bewust dat deze applicaties niet van Facebook zijn? o Ja o Nee Wist u dat de commercile organisatie achter deze applicatie altijd toegang krijgt tot je gegevens van zodra je deze applicatie genstalleerd hebt, ook als je de applicatie niet (meer) gebruikt? o Ja o Nee Vindt u dat dit kan? o Ja o Nee Zou u Facebook applicaties vermijden vanwege deze reden? o Ja o Nee

61

Wist u dat je door het toestaan van zon applicatie ook de gegevens van je vrienden doorsluist aan deze commercile applicatie zonder de toestemming van je vrienden? o Ja o Nee Vindt u dat dit kan? o Ja o Nee Zou u het gebruik van Facebookapplicaties vermijden vanwege bovenstaande redenen? o Ja o Nee

5. Privacybeleid - Heeft u het privacybeleid van Facebook al gelezen? o Ja o Nee - Wist u dat Facebook daarin vermeldt dat hun veiligheidsmaatregelen niet onfeilbaar zijn en dat ze zich onttrekken van alle verantwoordelijkheid indien iemand anders uw gegevens onbedoeld toch in handen krijgt? (enkel voor zij die op de vorige vraag Ja antwoorden) o Ja o Nee - Vindt u dat dit kan? o Ja o Nee - Netlog, een Belgisch sociaal netwerk garandeert dat uw gegevens maximum 6 maanden na het verwijderen van uw profiel gewist zijn. Wist u dat Facebook de gegevens van de gebruikers bijhoudt, ook nadat die zijn profiel verwijderd heeft? o Ja o Nee - Vindt u dat dit kan? o Ja o Nee - Na alle informatie die u hierboven gekregen hebt, zou u nog steeds een Facebookaccount aanmaken of aangemaakt hebben? o Ja o Nee

62

6. Google gezichtsherkenning - Google werkt momenteel aan een programma waarbij het mogelijk zal zijn om aan de hand van een foto van een persoon informatie op te zoeken over die persoon. U neemt bijvoorbeeld een foto van een bekende persoon en het programma zal u informatie geven over die persoon. Het kan ook andersom, een voor u onbekend persoon kan een foto van u nemen en zo gegevens over u opzoeken zonder dat u dat weet. Kan dit voor u? o Ja o Nee 7. Gmail : Gmail is een webgebaseerde e-maildienst. Dat betekent dat u uw e-mail om het even waar vanop
welke computer ook kan raadplegen. Uw e-mails worden dus ergens op een server bewaard en niet op uw computer zoals dat het geval is bij Microsoft Outlook. Gmail is een dienst van Google.

Gmail screent de inhoud van uw e-mails om hun advertenties daarop aan te passen. Wanneer u dus een e-mail ontvangt van een vriend die vertelt over zijn nieuwe tuinstoelen is het heel goed mogelijk dat er aan de rechterkant advertenties te vinden zijn van meubelzaken. Wist u dat? o Ja o Nee Denkt u dat het screen van uw mails legaal is? o Ja o Nee Wist u dat u hiermee instemt wanneer u een Gmail account aanmaakt? o Ja o Nee Vindt u dat dit kan? o Ja o Nee Indien u dat geweten had, zou u een Gmail account aangemaakt hebben? o Ja o Nee

Samenvatting cases Nu u een beter zicht hebt op wat er allemaal kan gebeuren op internet, mag ik u dan vragen in welke mate u bezorgd bent over uw online privacy? o Helemaal niet o Niet o Niet echt o Een beetje o Heel veel

63

Gegevens over de respondent Wat is uw geslacht? o Man o Vrouw Wat is uw leeftijd? o < 18 jaar o 18 30 (tot hier digital natives) o 31 45 (vanaf hier digital immigrant) o 46 60 o > 60 jaar Hoeveel jaren hebt u een opleiding gevolgd? (Lagere, Middelbare en Hogeschool of Universiteit) o 0 9 jaar o 10 13 jaar o Minstens 14 jaar Welk beroep oefent u uit? o Arbeider o Bediende o Zelfstandige o Ambtenaar o Vrij beroep o Gepensioneerd o Ander Hoe lang gebruikt u het internet al? o 0 1 jaar o 1 5 jaar o 5 10 jaar o Meer dan 10 jaar

64

API: toepassing die de mogelijkheid biedt om data van de ene software naar de andere over te zetten. Browser: Software die je toelaat om op het internet te surften vb. Internet Explorer. Clickstream: De weg die een internetgebruiker aflegt tijdens het bezoek op het internet. Digital immigrants: Oudere generaties die het vaak moeilijk hebben om zich aan te passen aan het digitale tijdperk. Digital natives: Jongeren na 1980 geboren, ze zijn van opgegroeid met technologische ontwikkelingen zoals het internet. Ze herstructureren hun eigen wereld en die om hun heen, door vragen te stellen over hun eigen identiteit, politieke en sociale betrokkenheid, culturele en wetenschappelijke nalatenschap, duurzaamheid, onderwijs en welzijn.
(OneWorld, Internet, 2011)

Disclaimer: Korte tekst waarin iemand zijn of haar aansprakelijkheid in een bepaalde risicohoudende aangelegenheid of situatie afwijst of beperkt. (Wikipedia, Internet, 2011) Identificeerbaar: persoon die direct of indirect kan worden gedentificeerd, met name aan de hand van een identificatienummer of van n of meer specifieke elementen die kenmerkend zijn voor zijn of haar fysieke, fysiologische, psychische, economische, culturele of sociale identiteit. Opt-out: Het betekent dat je automatisch voor iets ingeschreven bent en dat je je kan uitschrijven. Persoonsgegevens: iedere informatie betreffende een gedentificeerde of identificeerbare natuurlijke persoon. Url: Een adres dat verwijst naar een bepaalde internetpagina.

65

a.

Boeken

GRAUX (H.), DUMORTIER (J.), Privacywetgeving in de praktijk. 1e druk, Heule, UGA, 2009, 439 p. KOOIKER (R.), BROEKHOFF (M.), STUMPEL (H.), Marktonderzoek. 7e druk, Houten, WoltersNoordhoff, 2007, 339 p. PALFREY (J.), GASSER (U.), Born Digital. 1e druk, Philadelphia, Basic Books, 2008, 375 p. WALRAVE (M.), E-marketing & privacy: zo geclickt? 1e druk, Leuven, Universitaire Pers, 2001, 160 p.

b.

Elektronische communicatie

Steve De Veirman, Steve@bseen.be, 10/05/2011, e-mail naar Joke Bruneel, joke.bruneel@proximity.bbdo.be Steve De Veirman, Steve@bseen.be, 13/05/2011, e-mail naar Joke Bruneel, joke.bruneel@proximity.bbdo.be c. Internet

Advocatenkantoor Elfri De Neve, on line op: http://www.elfri.be/juridische-informatie/het-totaleverlies-aan-privacy-door-internet-en-andere-technologische-toepassi (14/04/2011) AllAboutCookies, on line op: http://www.allaboutcookies.org/cookies/cookies-the-same.html (10/05/2011) Android Apps, on line op: http://www.androidapps.com/tech/articles/7406-google-s-facerecognition-app-raises-privacy-concerns (20/04/2011) Blr, on line op: http://bler.webschuur.com/privacy_top_gebruik_scroogle_om_te_zoeken (14/04/2011) Cnet, on line op: http://news.cnet.com/8301-1023_3-20069853-93/facebook-quietly-rolls-outfacial-recognition-tool/?part=rss&tag=feed&subj=Webware&dlvrit=200048 (07/06/2011) ComScore, on line op: http://www.comscore.com/Press_Events/Press_Releases/2010/1/Global_Search_Market_Grow 66

s_46_Percent_in_2009 (19/05/2011) Cookie Central, on line op: http://www.cookiecentral.com/ccstory/cc5.htm (11/05/2011) Dutch Cowboys, on line op: http://www.dutchcowboys.nl/socialmedia/15641 (12/05/2011) Dutch Cowboys, on line op: http://www.dutchcowboys.nl/online/18254 (14/04/2011) Facebook, on line op: http://www.Facebook.com/policy.php#!/policy.php (20/04/2011) Facebook, on line op: http://www.Facebook.com/press/info.php?statistics (11/05/2011) Facebookblog, on line op: http://Facebookblog.nl/nieuws/Facebook-de-grootste-netwerk-site-inmeer-dan-115-landen/ (18/05/2011) Google, on line op: http://www.google.com/intl/en/privacy/privacy-policy.html (20/04/2011) Google Adwords, on line op: https://adwords.google.com/support/aw/bin/answer.py?hl=nl&answer=80588 (09/05/2011) Google Alerts, on line op: http://www.google.com/alerts (09/05/2011) Google code, on line op : http://code.google.com/intl/nlNL/apis/analytics/docs/concepts/gaConceptsCookies.html (18/05/2011) Google Watch, on line op: http://www.google-watch.org/bigbro.html (11/05/2011) IAB, on line op: http://www.iab-belgium.be/news.aspx?id=9150&blogid=40646 (29/03/2011) Mijn IP.net, on line op: http://www.mijn-ip.net/ip_adres_verbergen.asp (09/05/2011) Netlog, on line op: http://nl.Netlog.com/go/about/legal/view=privacy (20/04/2011) Nu.nl, on line op: http://www.nu.nl/internet/2255951/Facebook-zwicht-kritiek-privacy.html (11/05/2011) Nu.nl, on line op: http://www.nu.nl/internet/2409573/problemen-verschil-privacywetgeving-vs-eneu.html (25/06/2011) OneWorld, on line op: http://oneworld.nl/Nieuws/Achtergrond/article/23772/Digital_Natives_hebben_de_toekomst (20/04/2011)

67

Portaal Belgische Overheid, on line op: http://www.belgium.be/nl/justitie/privacy/internet/ (18/04/2011) Privacywet, on line op: http://cwisdb.kuleuven.be/pisa/nl/juridisch/privacywet.htm (03/06/2011) Rechtennieuws.nl, on line op: http://rechtennieuws.nl/31550/de-nieuwe-e-privacy-richtlijn-eencookie-van-eigen-deeg-uit-brussel.html (10/05/2011) Resistance and Life, on line op: http://wallpaperandlife.blogspot.com/2011/04/no-privacy-forweb-based-email.html (18/04/2011) Sebastian Anthony, on line op: http://downloadsquad.switched.com/2010/06/18/figures-showgoogle-Gmail-and-docs-destroying-outlooks-market-s/ (27/05/2011) Security.nl, on line op: http://www.security.nl/article/15872/1 (05/05/2011) Security.nl, on line op: http://security.nl/artikel/35316/1/FTC_wil_%22do_not_track_cookie%22_voor_browsers.html (25/06/2011) Seodvize, on line op: http://www.seodvize.be/marktaandeel-google-in-belgie-2010-2011/ (11/05/2011) SiggyVolgt, on line op: http://www.siggyvolgt.nl/2011/03/cookie-wet-25-mei-2011.html (10/05/2011) Studiedienst van de Vlaamse regering, on line op: http://www4.vlaanderen.be/dar/svr/cijfers/Exceltabellen/demografie/1_Bevolking/1_Gewesten/5 _Bevolking_naar_leeftijd_en_geslacht_per_gewest.xls (27/05/2011) Studiedienst van de Vlaamse regering, on line op: http://www4.vlaanderen.be/dar/svr/cijfers/Exceltabellen/ict/huishoudens/Vlaanderen/kloofeerste-graad/MEDIICTHVK1006.xls (27/05/2011) Tom Krazit, on line op: http://news.cnet.com/8301-30684_3-10311150-265.html (27/05/2011) US Legal, on line op: http://internetlaw.uslegal.com/privacy/ (25/06/2011) Webwereld, on line op: http://webwereld.nl/nieuws/67806/obama-voert-internetprivacywettenin.html (25/06/2011)

68

Wikipedia, on line op: http://en.wikipedia.org/wiki/Internet_privacy#Laws_for_Internet_Privacy_Protection (25/06/2011) Wikipedia, on line op: http://nl.wikipedia.org/wiki/Disclaimer (09/05/2011) Wikipedia, on line op: http://nl.wikipedia.org/wiki/Google_Analytics (10/05/2011) Wikipedia, on line op: http://nl.wikipedia.org/wiki/Hotmail (18/04/2011) QueroMedia, on line op: http://www.zoekmachine-marketing-blog.com/6872/internet-privacybedreigt-google-analytics.html (10/05/2011) ZDNet, on line op: http://www.zdnet.be/news/100255/Facebook-herkent-je-smoel/ (14/04/2011) ZDNet, on line op: http://www.zdnet.be/news/126341/Gmail-advertenties-voortaan-beter-gericht/ (14/04/2011) ZDNet, on line op: http://www.zdnet.be/news/126788/privacy-op-Facebook-kost-59-euro (14/04/2011)

d.

Interview

DE VEIRMAN (S.), Business Intelligence Manager bij Netlash-bSeen, genterviewd te Gent, 13/05/2011 VAN DINGENEN (S.), Client Service Director bij Mia, genterviewd te Antwerpen, 6/5/2011 e. Multimedia

VERSLUIS (J.), KRO Reporter Facebook, KRO (KRO Reporter), 23/04/2011, reportage f. Tijdschriften

VAN POPPEL (A.), Sector werkt zelfregulering voor cookies uit. In: Indirect, 3 (05/2011) 24, p. 8-9

69