BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO

TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KINH TEÁ TP. HOÀ CHÍ MINH




LEÂ HOAØNG VINH




CHO DOANH NGHIEÄP VIEÄT NAM


LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ KINH TEÁ




TP. Hoà Chí Minh – Naêm 2008



BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO
TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KINH TEÁ TP. HOÀ CHÍ MINH




LEÂ HOAØNG VINH




CHO DOANH NGHIEÄP VIEÄT NAM

Chuyeân ngaønh: Kinh teá Taøi chính – Ngaân haøng
Maõ soá: 60 . 31 . 12

LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ KINH TEÁ

Ngöôøi höôùng daãn khoa hoïc: TS. LEÂ THÒ THANH HAØ


TP. Hoà Chí Minh – Naêm 2008
LÔØI CAM ÑOAN
X  W

Toâi cam ñoan ñaây laø coâng trình nghieân cöùu cuûa caù nhaân vaø chöa
töøng ñöôïc coâng boá. Soá lieäu söû duïng ñeå phaân tích, ñaùnh giaù laø keát
quaû cuûa cuoäc khaûo saùt do toâi thöïc hieän vaø tính toaùn theo baùo caùo
taøi chính cuûa caùc doanh nghieäp coâng boá; noäi dung luaän vaên ñaûm
baûo khoâng sao cheùp baát cöù coâng trình naøo khaùc.


Ngöôøi thöïc hieän


LEÂ HOAØNG VINH
Hoïc vieân cao hoïc lôùp TCDN3 – Khoùa 15
Tröôøng Ñaïi hoïc Kinh teá Tp. Hoà Chí Minh





MUÏC LUÏC
X U W

LÔØI CAM ÑOAN
DANH MUÏC CAÙC KYÙ HIEÄU
DANH MUÏC TÖØ VIEÁT TAÉT
DANH MUÏC CAÙC BAÛNG, BIEÅU
DANH MUÏC CAÙC ÑOÀ THÒ, HÌNH VEÕ
CAÙCH TRÌNH BAØY SOÁ LIEÄU
LÔØI MÔÛ ÑAÀU

Chöông 1:
LYÙ LUAÄN CHUNG VEÀ
CÔ CAÁU VOÁN HÔÏP LYÙ CUÛA DOANH NGHIEÄP
1.1. CÔ SÔÛ LYÙ LUAÄN VEÀ CÔ CAÁU VOÁN HÔÏP LYÙ CHO DOANH
NGHIEÄP ...................................................................................................... 1
1.1.1. Quyeát ñònh taøi trôï trong doanh nghieäp.................................................. 1
1.1.2. Khaùi nieäm vaø thaønh phaàn cuûa cô caáu voán ............................................ 3
1.1.3.. Caùc chæ tieâu phaûn aùnh cô caáu voán ....................................................... 5
1.1.4. Cô caáu voán hôïp lyù vaø nhöõng lôïi ích cô baûn cuûa noùù .............................. 7
1.2. NGUYEÂN TAÉC XAÂY DÖÏNG CÔ CAÁU VOÁN CHO DOANH NGHIEÄP ...... 8
1.3. CAÙC LYÙ THUYEÁT VEÀ CÔ CAÁU VOÁN CUÛA DOANH NGHIEÄP .............. 16
1.3.1. Lyù thuyeát cô caáu voán toái öu (Optimal Capital Structure) ................... 16
1.3.2. Lyù thuyeát lôïi nhuaän hoaït ñoäng roøng (The Net Operating Income
approach) .......................................................................................... 17
1.3.3. Lyù thuyeát MM veà cô caáu voán doanh nghieäp ........................................ 18
KEÁT LUAÄN CHÖÔNG 1 ................................................................................... 23



Chöông 2:
KHAÛO SAÙT THÖÏC TRAÏNG
XAÂY DÖÏNG CÔ CAÁU VOÁN CUÛA DOANH NGHIEÄP VIEÄT NAM
2.1. TÌNH HÌNH CHUNG VEÀ DOANH NGHIEÄP TRONG QUAÙ TRÌNH
PHAÙT TRIEÅN KINH TEÁ – XAÕ HOÄI VIEÄT NAM ............................................. 24
2.1.1. Soá löôïng doanh nghieäp lieân tuïc gia taêng qua caùc naêm ....................... 24
2.1.2. Quy moâ voán saûn xuaát kinh doanh bình quaân tính treân moät doanh
nghieäp cuõng lieân tuïc taêng qua caùc naêm ............................................ 25
2.1.3. Doanh nghieäp Vieät Nam ngaøy caøng coù nhieàu ñoùng goùp tích cöïc
vaøo söï phaùt trieån kinh teá – xaõ hoäi cuûa caû nöôùc .................................. 26
2.2. KHAÛO SAÙT THÖÏC TRAÏNG XAÂY DÖÏNG CÔ CAÁU VOÁN CUÛA
DOANH NGHIEÄP VIEÄT NAM ......................................................................... 29
2.2.1. Giôùi thieäu chung veà cuoäc khaûo saùt ..................................................... 29
2.2.2. Nhöõng thoâng tin toång quaùt veà caùc doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt.......... 30
2.2.3. Thöïc traïng phaân tích vaø quaûn trò taøi chính cuûa caùc doanh nghieäp
ñöôïc khaûo saùt .................................................................................... 32
2.2.4. Thöïc traïng xaây döïng cô caáu voán cuûa doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt .... 35
2.2.4.1. Quan ñieåm cuûa doanh nghieäp veà öu tieân nguoàn taøi trôï ............. 35
2.2.4.2. Quan ñieåm lôïi ích cuûa doanh nghieäp veà nôï vaø voán chuû sôû
höõu ............................................................................................ 36
2.2.4.3. Möùc ñoä quan taâm vaø caên cöù xaây döïng cô caáu voán .................... 38
2.2.4.4. Nhaân toá aûnh höôûng vaø muïc tieâu xaây döïng cô caáu voán .............. 40
2.3. NHAÄN ÑÒNH CHUNG VEÀ XAÂY DÖÏNG CÔ CAÁU VOÁN CUÛA
DOANH NGHIEÄP VIEÄT NAM ......................................................................... 43
KEÁT LUAÄN CHÖÔNG 2 ................................................................................... 45





Chöông 3:
XAÂY DÖÏNG MOÂ HÌNH CÔ CAÁU VOÁN HÔÏP LYÙ
CHO DOANH NGHIEÄP VIEÄT NAM
3.1. ÖÙNG DUÏNG MOÂ HÌNH KINH TEÁ LÖÔÏNG ÑEÅ XAÂY DÖÏNG CÔ
CAÁU VOÁN HÔÏP LYÙ CHO DOANH NGHIEÄP VIEÄT NAM .............................. 46
3.1.1. Ñònh höôùng chung veà moâ hình ............................................................ 46
3.1.2. Xaùc ñònh nhaân toá aûnh höôûng ñeán cô caáu voán ñeå öùng duïng moâ hình
kinh teá löôïng ...................................................................................... 47
3.1.3. Phöông trình bieåu dieãn moái quan heä giöõa heä soá nôï treân voán chuû
sôû höõu vôùi caùc nhaân toá aûnh höôûng ..................................................... 52
3.1.4. Trình töï thöïc hieän moâ hình kinh teá löôïng trong xaây döïng cô caáu
voán hôïp lyù cho doanh nghieäp.............................................................. 53
3.1.5. Ñieàu kieän söû duïng moâ hình ................................................................ 54
3.1.6. Khaû naêng öùng duïng moâ hình kinh teá löôïng trong xaây döïng cô caáu
voán hôïp lyù taïi caùc doanh nghieäp Vieät Nam ........................................ 55
3.1.6.1. Nhöõng thuaän lôïi .......................................................................... 55
3.1.6.2. Nhöõng khoù khaên .......................................................................... 56
3.2. VÍ DUÏ MINH HOÏA ÖÙNG DUÏNG MOÂ HÌNH KINH TEÁ LÖÔÏNG
TRONG XAÂY DÖÏNG CÔ CAÁU VOÁN HÔÏP LYÙ CHO DOANH
NGHIEÄP .................................................................................................... 57
3.3. GIAÛI PHAÙP HOÃ TRÔÏ XAÂY DÖÏNG MOÂ HÌNH CÔ CAÁU VOÁN HÔÏP
LYÙ CHO DOANH NGHIEÄP VIEÄT NAM ................................................. 64
3.3.1. Naâng cao hieäu quaû kinh doanh vaø naêng löïc taøi chính ........................ 64
3.3.2. Nhaän dieän tình traïng kieät queä taøi chính vaø döï baùo ruûi ro phaù saûn ..... 65
3.3.3. Naâng cao vai troø cuûa heä thoáng kieåm soaùt noäi boä ................................ 66
3.3.4. Minh baïch thoâng tin ........................................................................... 67
3.3.5. Chuù troïng ñaàu tö coâng taùc thu thaäp vaø löu tröõ thoâng tin .................... 68
3.3.6. Khai thaùc theâm keânh huy ñoäng voán .................................................... 68
3.3.7. Caùc bieän phaùp hoã trôï khaùc ................................................................. 69
KEÁT LUAÄN CHÖÔNG 3 ................................................................................... 70



KEÁT LUAÄN
DANH MUÏC COÂNG TRÌNH CUÛA TAÙC GIAÛ
TAØI LIEÄU THAM KHAÛO
PHUÏ LUÏC
Phuï luïc 1: Phieáu thaêm doø yù kieán
Phuï luïc 2: Danh saùch doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt
Phuï luïc 3: Moät soá thoâng tin toång hôïp keát quaû khaûo saùt
Phuï luïc 4: Phaân loaïi doanh nghieäp vöøa vaø nhoû ôû caùc nöôùc
Phuï luïc 5: Danh saùch doanh nghieäp söû duïng trong moâ hình kinh teá löôïng
Phuï luïc 6: Soá lieäu söû duïng cho moâ hình kinh teá löôïng
Phuï luïc 7: Xeáp haïng tín duïng doanh nghieäp
Phuï luïc 8: Coâng thöùc tính caùc chæ tieâu


DANH MUÏC CAÙC KYÙ HIEÄU

Kyù hieäu YÙ nghóa
ÑVT Ñôn vò tính
R
D
Chi phí söû duïng nôï bình quaân
SIZE Quy moâ hoaït ñoäng (ño löôøng theo doanh thu thuaàn)
t Thueá suaát thueá thu nhaäp doanh nghieäp
TAX Tyû leä chi phí thueá thu nhaäp doanh nghieäp hieän haønh treân toång
lôïi nhuaän tröôùc thueá vaø laõi vay
TSLÑ Taøi saûn löu ñoäng
IDR Indonesian Rupiah (ñôn vò tieàn teä cuûa Indonesia)
KRW Korean Won (ñôn vò tieàn teä cuûa Haøn Quoác)
MYR Malaysian Ringgit (ñôn vò tieàn teä cuûa Malaysia)
EUR Euro (ñôn vò tieàn teä cuûa Coäng ñoàng Chaâu AÂu)
CAD Canadian Dollar (ñôn vò tieàn teä cuûa Canada)


DANH MUÏC CAÙC TÖØ VIEÁT TAÉT

Töø vieát taét Tieáng Anh Tieáng Vieät
D Debt Nôï
DE hay D/E Debt-to-equity ratio Tyû leä nôï treân voán chuû sôû höõu
DOL Degree of Operating
Leverage
Ñoä baåy hoaït ñoäng
E Equity Voán chuû sôû höõu
EAT Eanings after taxes Lôïi nhuaän sau thueá
EBIT Earnings before interest
and taxes
Lôïi nhuaän tröôùc thueá vaø laõi vay
EBT Earning before taxes Lôïi nhuaän tröôùc thueá
I Interest expense Chi phí laõi vay
NPV Net Present Value Giaù trò hieän taïi roøng
OL Operating Leverage Ñoøn baåy hoaït ñoäng
PV Present Value Giaù trò hieän taïi (hieän giaù)
ROA Return on Assets Suaát sinh lôøi treân taøi saûn
ROE Return on Equity Suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû
höõu
WACC Weighted Average Cost of
Capital
Chi phí söû duïng voán trung bình
coù troïng soá (coøn goïi laø chi phí söû
duïng voán chung).
WTO World Trade Organization Toå chöùc Thöông maïi Theá giôùi

DANH MUÏC CAÙC BAÛNG, BIEÅU

Baûng 1.1. So saùnh nôï vaø voán chuû sôû höõu
Baûng 1.2. Caùc chæ tieâu phaûn aùnh cô caáu voán
Baûng 1.3. So saùnh ROA vaø ROE khi coù söï khaùc nhau cô caáu voán
Baûng 1.4. So saùnh thueá thu nhaäp doanh nghieäp giöõa hai tröôøng hôïp taøi trôï
Baûng 1.5. So saùnh giaù trò doanh nghieäp giöõa A vaø B
Baûng 1.6. Lôïi nhuaän vaø thueá vôùi hai cô caáu voán khaùc nhau
Baûng 2.1. Soá löôïng doanh nghieäp ñang hoaït ñoäng vaøo 31/12 haøng naêm
Baûng 2.2 Voán saûn xuaát kinh doanh cuûa doanh nghieäp qua caùc naêm
Baûng 2.3. Phaân loaïi doanh nghieäp theo quy moâ voán taïi thôøi ñieåm 31/12/2006
Baûng 2.4. Baûng phaân tích khaû naêng sinh lôøi cuûa doanh nghieäp
Baûng 2.5. Thueá vaø caùc khoaûn noäp ngaân saùch cuûa doanh nghieäp
Baûng 2.6. Phaân loaïi caùc doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt
Baûng 2.7. Phaân loaïi doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt theo soá naêm hoaït ñoäng
Baûng 2.8. Vai troø cuûa heä thoáng kieåm soaùt noäi boä
Baûng 2.9. Ngöôøi chòu traùch nhieäm phaân tích taøi chính
Baûng 2.10. Tính höõu ích cuûa baùo caùo taøi chính vaø phaân tích taøi chính
Baûng 2.11. Möùc ñoä quan taâm vaø caên cöù xaây döïng cô caáu voán muïc tieâu
Baûng 2.12. Heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu muïc tieâu
Baûng 2.13. Nhaân toá aûnh höôûng ñeán quyeát ñònh xaây döïng cô caáu voán muïc tieâu
Baûng 2.14. Muïc tieâu cuûa xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù
Baûng 2.15. Thöù töï öu tieân cuûa caùc muïc tieâu xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù
Baûng 3.1. Moâ taû thoáng keâ caùc bieán
Baûng 3.2. Ma traän töông quan giöõa caùc bieán
Baûng 3.3. Keát quaû hoài quy veà taùc ñoäng cuûa caùc bieán ñoäc laäp ñeán tyû leä nôï treân
voán chuû sôû höõu



DANH MUÏC CAÙC HÌNH VEÕ, ÑOÀ THÒ

Ñoà thò:
Ñoà thò 1.1. Cô caáu taøi saûn vaø nguoàn taøi trôï
Ñoà thò 1.2. Giaù trò doanh nghieäp khi coù laù chaén thueá vaø chi phí kieät queä taøi
chính
Ñoà thò 1.3. Chi phí voán theo lyù thuyeát cô caáu voán toái öu
Ñoà thò 1.4. Chi phí voán theo lyù thuyeát lôïi nhuaän hoaït ñoäng roøng
Ñoà thò 2.1. Soá lao ñoäng trong doanh nghieäp taïi thôøi ñieåm 31/12 haøng naêm
Ñoà thò 2.2. Lyù do löïa choïn söû duïng nôï vay
Ñoà thò 3.1. Moái quan heä giöõa suaát sinh lôøi treân taøi saûn vaø tyû leä nôï treân voán chuû
sôû höõu
Ñoà thò 3.2. Moái quan heä giöõa quy moâ hoaït ñoäng vaø tyû leä nôï treân voán chuû sôû höõu
Ñoà thò 3.3. Moái quan heä giöõa thueá thu nhaäp doanh nghieäp vaø tyû leä nôï treân voán
chuû sôû höõu

Hình veõ:
Hình 1.1. Nguyeân taéc toång giaù trò khoâng ñoåi theo quan ñieåm MM
Hình 2.1. Phaân loaïi doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt theo ngaønh ngheà
Hình 2.2. Lôïi ích cô baûn khi söû duïng voán chuû sôû höõu
Hình 3.1. Caùch tính Tinv




CAÙCH TRÌNH BAØY SOÁ LIEÄU

1. Daáu phaåy (,) theå hieän phaân caùch phaàn ngaøn.
Ví duï: 1,500 ñoàng ñoïc laø moät ngaøn naêm traêm ñoàng
2. Daáu chaám (.) theå hieän phaân caùch phaàn thaäp phaân.
Ví duï: 1.23% ñoïc laø moät phaåy hai möôi ba phaàn traêm

LÔØI MÔÛ ÑAÀU
Y U Z

Kc iu ||i c|in| i|uc irc i|cn| i|cn| .icn i|u 150 cuc 1c c|uc 1|ucnv
mci 1|c vici, ncn |in| ic Vici Ncm v|i n|cn n|icu su |icn ¡ucn ircnv, icc
1c icnv |in| ic nucc ic ncm 200¯ 1ci muc 8.48%, ccc n|ci ircnv 11 ncm
¡uc .c cunv |c icc 1c icnv irucnv i|ucc n|cm ccc sc .ci ccc nucc ircnv ||u
.uc (Sinvcpcrc ¯.5%, P|i||ippincs 6.6%, |n!cncsic 6.2%, 1|ci Icn 4%,
Mc|cusic 5.6%). 1|c n|unv ncn |in| ic cunv vcp p|ci mci sc ||c ||cn n|ci
1in| n|u iu |c |cm p|ci ccc, icc 1c icnv vic iicu !unv ncm 200¯ |c 12.63%,
|cn |cn cc icc 1c icnv irucnv |in| ic, |icu ¡uc |in| ic .c suc ccn| ircn|
ccn |cm, n|cp sicu icnv mcn|.
Dci .ci ccc !ccn| nv|icp, |ci n|cp |in| ic ¡ucc ic |c cc |ci 1c mc rcnv
i|i irucnv iicu i|u scn p|cm, iicp n|cn .c unv !unv ccnv nv|c, ¡uu irìn|
scn xuci |icn 1ci |cn |ccc |cc icp |in| nv|icm iu ccc nucc p|ci iricn ircnv
1icu |cn|, ¡ucn iri !ccn| nv|icp .c i|u |ui n|cn |uc cc irìn| 1c ccc. Mcc
!u |cnv |cci cc |ci 1c .c 1cnv xuci |icn n|unv mci ccu |ci |cn |ucn 1ci rc
rcnv. “1ci scc ccc !ccn| nv|icp Vici Ncm .cn ic .c rci |unv iunv .c vcp
n|icu irc nvci ||i cp |uc ccn| ircn| nvcu ccnv vcu vci ircn cc i|i irucnv
ircnv nucc |cn nucc nvcci?”
Ici vici c|c ccu |ci ircn xuci p|ci iu .cn 1c nci |uc cuc ccc !ccn|
nv|icp ccn ucu |cm sc .ci n|unv ucu ccu cuc ¡uc irìn| |ci n|cp |in| ic
¡ucc ic, ircnv 1c nci |ci |cn |c |icu ¡uc |cci 1cnv |in| !ccn| i|cp. Nvuucn
n|cn cuc |icn iucnv ncu icp irunv .cc n|unv ¡uuci 1in| ||cnv |cp |u,
||cnv 1cm |cc muc iicu cuc ¡ucn iri ici c|in| !ccn| nv|icp, ircnv 1c ¡uuci
1in| nvucn .cn |c 1cnv |cc 1cnv n|ci. K|i i|i irucnv c|unv ||ccn p|ci
iricn ||c mcn| ircnv |ci ncm 2006 .c 200¯, iu |cn| |uu 1cnv .cn iruucn
i|cnv |c .cu nvcn |cnv, n|icu !ccn| nv|icp 1c c|uucn 1cnv i|ci scnv p|ci
|cn| cc p|icu, nvcu cc n|unv !ccn| nv|icp ||cnv i|ucc n|cm ccnv iu cc
p|cn cunv n|cn| c|cnv i|uc |icn ccc i|u iuc ccn i|ici 1c p|ci |cn| cc
p|icu |cn 1cu rc ccnv c|unv mc ii ||i ccn n|cc 1cn n|u ccu .cn i|uc su
cuc !ccn| nv|icp |c |cc n|icu, i|ci |cn |cc |cu.
Sc !i ccc !ccn| nv|icp ircn| i|u p|ci |cn| cc p|icu ircnv i|ci vicn ncu
.ì n|u ccu cuc n|c 1cu iu ¡uc |cn n|unv .cn 1c scu xc |cn c|in| |c ccc 1ci
p|ci |cn| mcnv |ci c|c !ccn| nv|icp |ci ic| rci ic |cn iu n|unv ||ccn i|cnv
!u .cn cc p|cn, i|c n|unv cunv c|in| n|unv 1ci p|ci |cn| “c ci” 1c 1c
|cm p|c .c cc ccu .cn cuc n|icu !ccn| nv|icp. Vcn c|u sc |uu |uu 1cnv
1ucc rci n|icu n|unv n|u ccu 1cu iu cuc |cci 1cnv |in| !ccn| c|in| i|ì |ci
||cnv iucnv xunv .c i|c |c ccc !ccn| nv|icp |ci nv|i 1cn |ucnv 1cu iu ici
c|in| |c cc nvcn |cn |cn !ci |cn – mci |cci 1cnv 1cu iu irci nvcn| mc
n|icu !ccn| nv|icp Vici Ncm .cn c|uc 1cm |cc 1u iin| c|uucn nv|icp,
c|uc cc |c p|cn c|uucn ircc| ncn sc iicm cn rui rc rci ccc .c ncu i|uc |c
i|ì |cci 1cnv |in| !ccn| c|in| ||cnv i|c 1cm 1ucnv nci, !cn 1cn su sui
vicm 1cnv |c .c |icu ¡uc |in| !ccn| nci c|unv.
1rcnv n|unv i|cnv 1cu ncm 2008, su sui vicm 1cnv |c cuc i|i irucnv
c|unv ||ccn ||icn c|c .icc |uu 1cnv .cn cc p|cn |ci irc ncn ||c ||cn, ncu
¡ucu irc |ci .ci ircn i|i irucnv iin !unv i|ì |ci suci cunv 1c vic icnv ||c
ccc !cn 1cn ||c ncnv iicp ccn nvucn .cn .cu nvcn |cnv ||cnv !c !cnv,
|ci ¡uc |c ccc !ccn| nv|icp rci .cc iìn| ircnv i|icu |ui .cn 1cu iu |cci
1cnv |in| !ccn| c|in|, ici irc c|c ccc !u cn 1cu iu ||c i|i.
1rcnv |ci ccn| 1c, 1c ici nv|icn cuu “Xaây döïng moâ hình cô caáu voán
hôïp lyù cho doanh nghieäp Vieät Nam” irc ncn rci ccn i|ici .c cc u nv|ic cc
.c mci |u i|uuci |cn i|uc iicn.
• Muïc ñích vaøphöông phaùp nghi eân cöùu:
1rcn cc sc p|ucnv p|cp |ucn !uu .ci |icn c|unv .c p|ucnv p|cp ¡uu
ncp 1c ici iicn |cn| nv|icn cuu mci ¡ucn |c viuc ccc ¡uuci 1in| ici c|in|,
|u i|uuci cc ccu .cn ncn icnv .c |u i|uuci ici c|in| !ccn| nv|icp |icn 1ci
1c xcu !unv ncn n|unv |u |ucn c|unv .c cc ccu .cn |cp |u. 8cnv p|ucnv
p|cp 1icu irc ||cc sci, p|ucnv p|cp i|cnv |c mc ic .c sc scn| 1c ici 1cn|
vic i|uc ircnv xcu !unv cc ccu .cn cuc ccc !ccn| nv|icp Vici Ncm.
1u |u |ucn .c i|uc ircnv, 1c ici 1uc |ci ccc |in| nv|icm mcnv iin| c|ci
|u |ucn, n|cn |ici n|unv .cn 1c ccn icn ici .c i|cnv ¡uc 1c |icn nv|i vici
p|cp xcu !unv cc ccu .cn |cp |u c|c !ccn| nv|icp Vici Ncm n|cm 1cm |cc
iin| |icu ¡uc ircnv |in| !ccn| .c iicn 1cn vic icnv vic iri ici scn cuc c|u
sc |uu – muc iicu cuci cunv cuc ¡ucn iri ici c|in|. Vc 1cu cunv c|in| |c
muc 1ic| nv|icn cuu cuc 1c ici.
• Ñoái töôïng vaøphaïm vi nghi eân cöùu:
Dc ici nv|icn cuu |u |ucn, i|uc ircnv .c vici p|cp xcu !unv cc ccu .cn
|cp |u c|c !ccn| nv|icp Vici Ncm, cu i|c |c !ccn| nv|icp p|i ici c|in| .ci
ccc |in| .uc, nvcn| nv|c |in| !ccn| c|in| ||cc n|cu n|u scn xuci, i|ucnv
mci .c !ic| .u. Vc ircnv vici |cn nv|icn cuu cuc |ucn .cn, 1c ici |ucnv
1cn xcu !unv mc |ìn| |in| ic |ucnv n|cm xcc |cp cc ccu .cn iuu i|cc su
|ci |cp cuc ccc |icn 1cc |cp 1ucc |uc c|cn c mci nvcn| nv|c, mci !ccn|
nv|icp ircnv iunv i|ci |u p|ci iricn n|cm ccn |cnv |ci n|ucn .c rui rc.
Vicc nv|icn cuu, ||cc sci .c 1cn| vic i|uc ircnv 1ucc iicn |cn| 1ci .ci
ccc !ccn| nv|icp p|i ici c|in| |cci 1cnv |cci 1cnv ircn 1ic |cn 1|cn| p|c
Hc C|i Min| ircnv mci iucnv ¡ucn .ci n|unv 1cc 1icm c|unv .c su p|ci
iricn .c n|unv 1cnv vcp cuc !ccn| nv|icp cc nucc 1ci .ci ncn |in| ic Vici
Ncm.
• Noäi dung cuûa ñeàtaøi
Nvcci |ci mc 1cu, ccc !cn| muc, |ci |ucn .c p|u |uc, 1c ici 1ucc i|uc
|icn .ci 3 c|ucnv n|u scu.
¾ C|ucnv 1. Iu |ucn c|unv .c cc ccu .cn |cp |u cuc !ccn| nv|icp
¾ C|ucnv 2. K|cc sci i|uc ircnv xcu !unv cc ccu .cn cuc !ccn|
nv|icp Vici Ncm.
¾ C|ucnv 3. Xcu !unv mc |ìn| cc ccu .cn |cp |u c|c !ccn| nv|icp
Vici Ncm.








Chöông 1:
LYÙ LUAÄN CHUNG VEÀ



- 1 -
1.1. CÔ SÔÛ LYÙ LUAÄN VEÀ CÔ CAÁU VOÁN HÔÏP LYÙ CHO DOANH NGHIEÄP
1.1.1. Quyeát ñònh taøi trôï trong doanh nghieäp:
Muïc tieâu cuûa quaûn trò taøi chính laø toái ña hoùa lôïi nhuaän vaø tieán ñeán gia taêng giaù
trò doanh nghieäp, khoâng coù lôïi nhuaän thì chaúng ai chaáp nhaän boû voán ñaàu tö, ñoù laø
nguyeân lyù chung trong kinh doanh. Tuy nhieân ñieàu naøy khoâng coù nghóa laø doanh
nghieäp seõ tìm kieám lôïi nhuaän baát chaáp möùc ñoä ruûi ro cuûa caùc cô hoäi ñaàu tö. Beân
caïnh muïc tieâu sinh lôøi thì doanh nghieäp luoân caân nhaéc ñeán muïc tieâu an toaøn lieân
quan ñeán khaû naêng ñaûm baûo thanh toaùn nôï, ñaùp öùng nhu caàu chi tieâu cuûa hoaït
ñoäng kinh doanh.
Ñeå ñaït ñöôïc hai muïc tieâu treân, doanh nghieäp caàn giaûi quyeát toát nhaát haøng loaït
vaán ñeà nhö mua saém taøi saûn, duy trì möùc döï tröõ tieàn, löïa choïn phöông phaùp trích
khaáu hao, huy ñoäng voán baèng caùch ñi vay hay phaùt haønh coå phieáu, möùc ñoä söû
duïng ñoøn baåy taøi chính, chính saùch phaân phoái lôïi nhuaän, bieän phaùp kieåm soaùt maâu
thuaãn giöõa ngöôøi ñieàu haønh doanh nghieäp vaø chuû sôû höõu nhaèm haïn cheá thaáp nhaát
toån thaát lieân quan vaán ñeà ngöôøi ñaïi dieän,… ñoù laø caùc quyeát ñònh taøi chính.
Caùc quyeát ñònh taøi chính doanh nghieäp thöôøng ñöôïc phaân chia thaønh 3 nhoùm:
quyeát ñònh ñaàu tö, quyeát ñònh taøi trôï hay coøn goïi laø quyeát ñònh nguoàn voán vaø quyeát
ñònh quaûn lyù taøi saûn.
Quyeát ñònh ñaàu tö laø nhöõng quyeát ñònh lieân quan ñeán hình thaønh toång giaù trò
taøi saûn vaø giaù trò töøng yeáu toá taøi saûn doanh nghieäp caàn coù, bao goàm taøi saûn löu
ñoäng vaø taøi saûn coá ñònh; moái quan heä giöõa caùc boä phaän taøi saûn. Nhö vaäy, quyeát
ñònh ñaàu tö laø böôùc khôûi ñaàu coù yù nghóa quan troïng ñeå taïo ra giaù trò cho doanh
nghieäp. Vì vaäy, quyeát ñònh ñuùng seõ goùp phaàn laøm gia taêng giaù trò doanh nghieäp, töø
ñoù gia taêng giaù trò taøi saûn cho chuû sôû höõu vaø ngöôïc laïi, quyeát ñònh sai laàm seõ taïo
nhöõng toån thaát vaø laøm thieät haïi taøi saûn cuûa caùc chuû sôû höõu.
Trong hoaït ñoäng kinh doanh, doanh nghieäp khoâng chæ thöïc hieän caùc quyeát ñònh
ñaàu tö maø coøn phaûi xaùc ñònh nguoàn hình thaønh neân taøi saûn, ñoù chính laø caùc quyeát
ñònh taøi trôï.
Quyeát ñònh taøi trôï lieân quan ñeán phaàn beân phaûi cuûa baûng caân ñoái keá toaùn, bao
goàm nhöõng quyeát ñònh löïa choïn nguoàn taøi trôï cho taøi saûn phuïc vuï hoaït ñoäng saûn
xuaát kinh doanh. Quyeát ñònh taøi trôï ñöôïc chi tieát hoùa thaønh caùc quyeát ñònh sau:
Moät laø, quyeát ñònh nguoàn taøi trôï ngaén haïn caân nhaéc ñeán vieäc löïa choïn nguoàn
voán vay ngaén haïn hay khoaûn tín duïng thöông maïi töø nhaø cung caáp. Neáu doanh


- 2 -
nghieäp söû duïng tín duïng thöông maïi thì seõ maát ñi cô hoäi nhaän ñöôïc khoaûn chieát
khaáu thanh toaùn vaø ngöôïc laïi, neáu doanh nghieäp muoán höôûng khoaûn chieát khaáu
naøy thì coù theå phaûi ñi vay ngaén haïn ñeå thanh toaùn nôï cho nhaø cung caáp.
Hai laø, quyeát ñònh nguoàn taøi trôï daøi haïn goàm quyeát ñònh söû duïng nôï daøi haïn
thoâng qua phaùt haønh traùi phieáu hay vay daøi haïn töø ngaân haøng; phaùt haønh traùi phieáu
hay coå phieáu; phaùt haønh coå phieáu thöôøng hay coå phieáu öu ñaõi; phaùt haønh coå phieáu
cho coå ñoâng hieän höõu hay phaùt haønh ra coâng chuùng; hoaëc ñeå hình thaønh taøi saûn coá
ñònh doanh nghieäp coù theå mua hoaëc thueâ, vaø coù theå löïa choïn giöõa thueâ hoaït ñoäng
vaø thueâ taøi chính.
Ba laø, quyeát ñònh phaân phoái lôïi nhuaän caân nhaéc moái quan heä giöõa lôïi nhuaän
chia cho chuû sôû höõu vaø lôïi nhuaän giöõ laïi ñeå tieáp tuïc taùi ñaàu tö, chính saùch phaân
phoái lôïi nhuaän coù taùc ñoäng gì ñeán giaù trò doanh nghieäp hay giaù coå phieáu treân thò
tröôøng hay khoâng.
Caùc quyeát ñònh taøi trôï khoâng xem xeùt ñoäc laäp maø luoân caân nhaéc trong moái
quan heä haøi hoøa vôùi quyeát ñònh ñaàu tö. Söï phuø hôïp giöõa cô caáu nguoàn voán vaø cô
caáu taøi saûn goùp phaàn ñaûm baûo an toaøn, oån ñònh cho hoaït ñoäng kinh doanh vaø khaû
naêng thanh toaùn. Ngoaøi ra, khi noùi ñeán nguoàn taøi trôï, ngöôøi ra quyeát ñònh caàn ñaùnh
giaù chính xaùc taùc ñoäng cuûa nôï ñeán suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu vaø ruûi ro taøi
chính cuûa doanh nghieäp, qua ñoù xaùc ñònh möùc ñoä söû duïng nôï hôïp lyù nhaèm haïn cheá
thaáp nhaát ruûi ro kieät queä taøi chính vaø gia taêng lôïi nhuaän daønh cho caùc chuû sôû höõu.
Quyeát ñònh ñaàu tö vaø quyeát ñònh taøi trôï seõ hình thaønh neân taøi saûn cuûa moät
doanh nghieäp. Vaán ñeà tieáp theo caàn phaûi nghieân cöùu trong quaûn trò taøi chính laø
quaûn lyù vaø söû duïng taøi saûn nhö theá naøo ñeå mang laïi hieäu quaû cao nhaát vaø thöïc söï
ñoù laø nhöõng taøi saûn höõu ích phuïc vuï cho hoaït ñoäng kinh doanh taïo ra giaù trò cho
doanh nghieäp, haïn cheá nhöõng thaát thoaùt vaø laõng phí khi söû duïng,… nhöõng vaán ñeà
naøy ñöôïc xem xeùt trong caùc quyeát ñònh quaûn lyù taøi saûn, chaúng haïn nhö: doanh
nghieäp caàn phaûi laøm gì ñeå ñaåy nhanh toác ñoä luaân chuyeån voán, kieåm soaùt doøng tieàn
ra vaø doøng tieàn vaøo baèng caùch naøo ñeå haïn cheá thaát thoaùt, baûo quaûn haøng toàn kho
theo caùch thöùc naøo ñeå ñaûm baûo chaát löôïng, trích khaáu hao taøi saûn coá ñònh theo
phöông phaùp naøo, kieåm soaùt caùc khoaûn phaûi thu nhö theá naøo ñeå haïn cheá nhöõng
khoaûn nôï phaûi thu khoù ñoøi, vaán ñeà baûo haønh, baûo trì cho heä thoáng maùy moùc thieát
bò, daây chuyeàn saûn xuaát ra sao, cô cheá giaùm saùt ngöôøi ñieàu haønh – ngöôøi thay maët
chuû sôû höõu söû duïng taøi saûn phuïc vuï hoaït ñoäng kinh doanh.




- 3 -
1.1.2. Khaùi nieäm vaø thaønh phaàn cuûa cô caáu voán
Nhö ñaõ trình baøy, ñeå taøi trôï cho caùc phöông aùn kinh doanh, döï aùn ñaàu tö ñöôïc
löïa choïn doanh nghieäp coù theå huy ñoäng voán töø nhieàu nguoàn khaùc nhau, chaúng haïn
nhö taøi trôï cho nhu caàu taøi saûn löu ñoäng coù theå söû duïng nôï vay ngaén haïn, nôï vay
daøi haïn hoaëc voán chuû sôû höõu. Moãi loaïi nguoàn voán coù ñaëc ñieåm rieâng neân seõ taïo ra
nhöõng aûnh höôûng khaùc nhau ñeán tình hình taøi chính doanh nghieäp treân caùc khía
caïnh nhö ruûi ro thanh toaùn, tính oån ñònh cuûa cô caáu taøi chính, suaát sinh lôøi treân voán
chuû sôû höõu, thueá thu nhaäp doanh nghieäp, quyeàn kieåm soaùt cuûa chuû sôû höõu hieän
taïi,… Thoâng tin veà nguoàn voán cuûa doanh nghieäp ñöôïc trình baøy treân baûng caân ñoái
keá toaùn vaø ñöôïc giaûi thích chi tieát treân thuyeát minh baùo caùo taøi chính, bao goàm hai
nhoùm: nôï phaûi traû vaø voán chuû sôû höõu, ñöôïc saép xeáp theo tính oån ñònh taêng daàn.
Nôï phaûi traû laø caùc nguoàn voán hình thaønh do vay möôïn, mua chòu haøng hoùa,
dòch vuï cuûa nhaø cung caáp, caùc khoaûn nôï tích luõy (thueá chöa noäp cho ngaân saùch
nhaø nöôùc, löông vaø baûo hieåm xaõ hoäi chöa thanh toaùn cho ngöôøi lao ñoäng).
Khaùc vôùi nôï, voán chuû sôû höõu ñöôïc hình thaønh töø söï ñoùng goùp cuûa caùc chuû sôû
höõu hoaëc ñöôïc tích luõy trong quaù trình kinh doanh. Phaàn lôùn caùc khoaûn muïc trong
voán chuû sôû höõu coù ñaëc ñieåm laø khoâng phaûi hoaøn traû vaø tính oån ñònh cao.
Cô caáu voán (capital structure) laø thuaät ngöõ ñeà caäp ñeán quan heä tyû leä giöõa nôï
vaø voán chuû sôû höõu cuûa moät doanh nghieäp. Söï khaùc bieät giöõa nôï vaø voán chuû sôû höõu
ñöôïc theå hieän treân nhieàu khía caïnh nhö thôøi haïn thanh toaùn, traùch nhieäm thanh
toaùn, chi phí söû duïng voán vaø aûnh höôûng ñeán thueá thu nhaäp doanh nghieäp (xem
baûng 1.1).










- 4 -
Baûng 1.1. So saùnh nôï vaø voán chuû sôû höõu
Tieâu chí Nôï Voán chuû sôû höõu
1. Thôøi haïn thanh
toaùn
Coù thôøi haïn hoaøn traû Khoâng coù thôøi haïn hoaøn
traû
2. Traùch nhieäm
thanh toaùn
Phaûi traû laõi cho khoaûn tieàn
ñaõ vay, tröø caùc khoaûn nôï
chieám duïng.
Doanh nghieäp seõ bò phaù
saûn neáu khoâng thanh toaùn
ñöôïc nôï vaø laõi.
Khoâng phaûi traû laõi maø
chia lôøi tuøy theo keát quaû
hoaït ñoäng kinh doanh vaø
chính saùch phaân phoái lôïi
nhuaän.
Doanh nghieäp khoâng bò
phaù saûn neáu khoâng chia
laõi cho chuû sôû höõu.
3. AÛnh höôûng ñeán
thueá thu nhaäp
doanh nghieäp
Laõi vay ñöôïc tính vaøo chi
phí khi xaùc ñònh lôïi nhuaän
chòu thueá thu nhaäp, do vaäy,
laõi vay coù taùc ñoäng laøm
giaûm thueá thu nhaäp doanh
nghieäp.
Lôïi nhuaän chia cho chuû sôû
höõu khoâng laøm giaûm thueá
thu nhaäp doanh nghieäp.
4. Chi phí söû duïng
voán
Chi phí thaáp hôn so vôùi chi
phí söû duïng voán chuû sôû höõu
vì:
- Ruûi ro ñoái vôùi chuû nôï thaáp
hôn.
- Nôï vay taïo ra laù chaén
thueá neân gaùnh naëng laõi
vay thöïc teá doanh nghieäp
phaûi chòu thaáp hôn.
Chi phí söû duïng voán chuû
sôû höõu cao hôn chi phí söû
duïng nôï vì ruûi ro cuûa chuû
sôû höõu cao hôn so vôùi chuû
nôï, cuï theå nhö sau:
- Chuû sôû höõu ñöôïc chia lôïi
nhuaän sau khi traû laõi vay
vaø noäp thueá.
- Trong tröôøng hôïp giaûi
theå, phaù saûn thì hoï ñöôïc
xeáp thöù töï öu tieân cuoái
cuøng khi phaân chia taøi
saûn thanh lyù.



- 5 -
1.1.3. Caùc chæ tieâu phaûn aùnh cô caáu voán:
Trong heä thoáng baùo caùo taøi chính, giaù trò nôï vaø voán chuû sôû höõu cuûa doanh
nghieäp ñöôïc trình baøy treân baûng caân ñoái keá toaùn. Döïa vaøo baûng caân ñoái keá toaùn
coù theå xaùc ñònh cô caáu voán thoâng qua caùc chæ tieâu nhö: tyû soá nôï, tyû soá töï taøi trôï, heä
soá nôï treân voán chuû sôû höõu, heä soá ñoøn baåy taøi chính (xem baûng 1.2).
Baûng 1.2. Caùc chæ tieâu phaûn aùnh cô caáu voán
Chæ tieâu YÙ nghóa
100% x
voán Toång
Nôï
nôï soá Tyû =
Trong 100 ñoàng toång voán thì doanh
nghieäp söû duïng bao nhieâu ñoàng nôï,
tyû soá nôï lôùn hôn 50% cho bieát cô
caáu voán nghieâng veà nôï.
100% x
voán Toång
höõu sôû chuû Voán
trôï taøi töï soá Tyû =
Trong 100 ñoàng toång voán thì coù
bao nhieâu ñoàng voán chuû sôû höõu, tyû
soá töï taøi trôï lôùn hôn 50% cho bieát
trong cô caáu voán doanh nghieäp söû
duïng nhieàu voán chuû sôû höõu hôn so
vôùi nôï.
Heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu
höõu sôû chuû Voán
Nôï
=
Cöù 1 ñoàng voán chuû sôû höõu thì
“gaùnh” bao nhieâu ñoàng nôï, neáu heä
soá naøy lôùn hôn 1 nghóa laø cô caáu
voán nghieâng veà nôï, khaû naêng ñaûm
baûo thanh toaùn nôï thaáp vaø ngöôïc
laïi.
Heä soá ñoøn baåy taøi chính
höõu sôû chuû Voán
voán Toång
=
Toång voán cuûa doanh nghieäp gaáp
bao nhieâu laàn so vôùi voán chuû sôû
höõu, khi heä soá ñoøn baåy taøi chính
lôùn hôn 2 nghóa laø trong cô caáu
voán, nôï söû duïng nhieàu hôn so vôùi
voán chuû sôû höõu, töùc cô caáu voán
nghieâng veà nôï.



- 6 -
Moái quan heä giöõa caùc chæ tieâu phaûn aùnh cô caáu voán:
trôï taøi töï soá Tyû
1
höõu sôû chuû Voán
voán Toång
chính taøi baåy ñoøn soá Heä = =
höõu sôû chuû voán treân nôï soá Heä 1
nôï soá Tyû - 1
1
+ = =
Thoâng qua caùc chæ tieâu noùi treân coù theå ño löôøng söï ñoùng goùp cuûa chuû sôû höõu
trong toång soá voán maø doanh nghieäp ñang söû duïng. Neáu chuû sôû höõu ñoùng goùp nhieàu
vaøo toång nguoàn voán thì tyû soá töï taøi trôï cao, tyû soá nôï thaáp, heä soá ñoøn baåy taøi chính
thaáp vaø heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu cuõng thaáp vaø ngöôïc laïi. Ví duï: Tyû soá töï taøi
trôï laø 80% coù nghóa laø trong 100 ñoàng toång voán thì chuû sôû höõu ñoùng goùp 80 ñoàng
vaø 20 ñoàng coøn laïi laø nôï. Khi ñoù, tyû soá nôï laø 20%, heä soá ñoøn baåy taøi chính laø 1.25,
heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu laø 0.25.
Döïa vaøo caùc chæ tieâu veà cô caáu voán, chuû nôï thaáy ñöôïc möùc ñoä an toaøn ñoái vôùi
nhöõng moùn nôï ñaõ cho vay. Moät tyû soá nôï cao phaûn aùnh voán goùp cuûa chuû sôû höõu chæ
chieám moät phaàn nhoû treân toång nguoàn voán, ñieàu naøy coù theå trôû thaønh ñoäng cô
khuyeán khích thaùi ñoä thieáu traùch nhieäm cuûa chuû doanh nghieäp ñoái vôùi hoaït ñoäng
kinh doanh, hoï coù theå ñöa ra nhöõng quyeát ñònh ñaàu tö lieàu lónh vöôït ngoaøi khaû
naêng kieåm soaùt, ñaàu cô hoaëc kinh doanh traùi pheùp nhaèm tìm kieám suaát sinh lôøi cao
nhöng neáu thaát baïi thì chuû doanh nghieäp chæ maát ít, phaàn lôùn ruûi ro seõ do caùc chuû
nôï gaùnh chòu. Chính vì vaäy, caùc chuû nôï thöôøng thích doanh nghieäp duy trì moät tyû
soá nôï vöøa phaûi, tyû soá nôï caøng thaáp thì caùc moùn nôï caøng ñöôïc ñaûm baûo trong
tröôøng hôïp doanh nghieäp bò phaù saûn.
Coøn veà phía chuû doanh nghieäp, tyû soá nôï cao coù nghóa laø voán ñaàu tö hoaït ñoäng
kinh doanh chuû yeáu töø nôï vay. Chuû doanh nghieäp seõ ñöôïc lôïi laø vaãn naém ñöôïc
quyeàn kieåm soaùt vôùi moät soá voán ñoùng goùp raát ít hoaëc khoâng caàn goùp theâm voán.
Ngoaøi ra, chuû doanh nghieäp coøn coù cô hoäi gia taêng theâm suaát sinh lôøi treân voán chuû
sôû höõu khi hieäu quaû hoaït ñoäng kinh doanh toát (tyû suaát lôïi nhuaän treân soá voán vay
lôùn hôn laõi suaát vay). Nhö vaäy, chuû doanh nghieäp caàn xem xeùt töøng tröôøng hôïp
töông quan giöõa laõi suaát tieàn vay vaø tyû leä hoaøn voán ñeå ra quyeát ñònh moät tyû soá nôï
hôïp lyù. Doanh nghieäp coù tyû leä hoaøn voán thaáp hôn so vôùi laõi suaát vay seõ ít bò loã hôn
neáu möùc ñoä söû duïng nôï thaáp; hoaëc doanh nghieäp coù cô hoäi gia taêng lôïi nhuaän raát
nhanh neáu duy trì möùc ñoä söû duïng nôï cao vôùi tyû leä hoaøn voán lôùn hôn laõi suaát vay.
Ñoái vôùi nhaø ñaàu tö, moät doanh nghieäp coù tyû soá nôï cao thì ruûi ro taøi chính cao,
vì vaäy hoï seõ ñoøi hoûi suaát sinh lôøi lôùn hôn ñeå coù möùc ñeàn buø töông xöùng vôùi nhöõng


- 7 -
ruûi ro naøy vaø ngöôïc laïi. Ñaây laø moät caên cöù quan troïng giuùp caùc nhaø ñaàu tö xaùc
ñònh giaù trò noäi taïi cuûa caùc chöùng khoaùn vaø ra quyeát ñònh. Neáu doanh nghieäp
khoâng ñaùp öùng ñöôïc suaát sinh lôøi kyø voïng noùi treân thì hoï seõ khoâng chaáp nhaän ñaàu
tö voán hoaëc seõ tìm caùch ruùt voán vaø ngöôïc laïi.
Töø phaân tích treân cho thaáy gia taêng lôïi nhuaän laø ñieàu mong muoán cuûa caùc chuû
nôï, chuû sôû höõu vaø nhaø ñaàu tö nhöng ngöôïc laïi hoï khoâng thích ruûi ro; vì vaäy caùc
quyeát ñònh taøi chính caàn ñöôïc xem xeùt döïa treân söï caân baèng giöõa lôïi nhuaän vaø ruûi
ro.
1.1.4. Cô caáu voán hôïp lyù vaø nhöõng lôïi ích cô baûn cuûa noùù:
Töø nhöõng khaùc bieät giöõa phöông thöùc taøi trôï baèng nôï vaø phöông thöùc taøi trôï
baèng voán chuû sôû höõu keát hôïp vôùi nhu caàu vaø khaû naêng taøi chính cuûa doanh nghieäp
cuõng nhö ruûi ro trong quyeát ñònh ñaàu tö, caùc nhaø quaûn trò taøi chính seõ caân nhaéc ñeán
söï keát hôïp giöõa nôï vaø voán chuû sôû höõu sao cho hôïp lyù nhaèm goùp phaàn gia taêng giaù
trò taøi saûn cho chuû sôû höõu nhöng vaãn ñaûm baûo söï an toaøn trong kinh doanh.
Nhö vaäy, cô caáu voán hôïp lyù laø thuaät ngöõ ñeà caäp ñeán söï keát hôïp haøi hoøa giöõa
nôï vaø voán chuû sôû höõu tuøy thuoäc moãi ngaønh ngheà, moãi doanh nghieäp trong töøng
töøng giai ñoaïn phaùt trieån cuï theå nhaèm ñaûm baûo söï caân baèng giöõa lôïi nhuaän vaø
ruûi ro.
Nhöõng lôïi ích cô baûn khi doanh nghieäp xaây döïng ñöôïc cô caáu voán hôïp lyù:
- Tieát kieäm chi phí söû duïng voán.
- Taïo giaù trò doanh nghieäp cao nhaát, gia taêng giaù coå phieáu treân thò tröôøng,
taïo ñöôïc nieàm tin ñoái vôùi nhaø ñaàu tö vaø thuaän lôïi hôn cho doanh nghieäp
trong huy ñoäng voán khi caàn thieát.
- Kieåm soaùt ñöôïc nhöõng toån thaát lieân quan ñeán vaán ñeà ngöôøi ñaïi dieän.
- Taän duïng tích cöïc ñoøn baåy taøi chính, ñaûm baûo moái quan heä haøi hoøa giöõa
khaû naêng sinh lôøi vaø ruûi ro cho chuû sôû höõu doanh nghieäp.
- Cô caáu taøi chính ñaûm baûo tính oån ñònh vaø linh hoaït.
- Thieát laäp ñöôïc moät laù chaén thueá hôïp lyù cho doanh nghieäp.
- Toái thieåu hoùa chi phí kieät queä taøi chính, haïn cheá ruûi ro phaù saûn.


- 8 -
1.2. NGUYEÂN TAÉC XAÂY DÖÏNG CÔ CAÁU VOÁN CHO DOANH NGHIEÄP
Xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù laø moät yeâu caàu raát quan troïng ñoái vôùi doanh
nghieäp, noù aûnh höôûng ñeán söï thaønh coâng hay thaát baïi cuûa hoaït ñoäng kinh doanh.
Töø nhöõng lôïi ích maø doanh nghieäp coù theå ñaït ñöôïc khi thieát laäp ñöôïc cô caáu voán
hôïp lyù cuõng nhö xem xeùt moái quan heä giöõa quyeát ñònh ñaàu tö vaø quyeát ñònh taøi trôï,
nhaø quaûn trò taøi chính caàn xem xeùt caùc nguyeân taéc sau ñaây khi xaây döïng cô caáu
voán:
Thöù nhaát, cô caáu voán phaûi ñaûm baûo tieát kieäm chi phí söû duïng voán cuûa doanh
nghieäp.
Khi xuaát hieän nhu caàu voán taøi trôï cho hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh, doanh
nghieäp coù theå huy ñoäng nôï hoaëc voán chuû sôû höõu. Cuõng nhö baát kyø caùc yeáu toá ñaàu
vaøo khaùc, doanh nghieäp phaûi traû moät khoaûn chi phí nhaát ñònh cho vieäc söû duïng
voán, ñöôïc goïi laø chi phí söû duïng voán. Nhö vaäy, chi phí söû duïng voán laø caùi giaù maø
doanh nghieäp phaûi traû cho vieäc söû duïng nguoàn taøi trôï (lôïi nhuaän giöõ laïi, nôï vay
hay voán goùp cuûa chuû sôû höõu). Neáu ñöùng treân goùc ñoä ngöôøi cung caáp nguoàn voán thì
ñoù chính laø thu nhaäp maø hoï ñoøi hoûi doanh nghieäp phaûi chi traû, do ñoù, chi phí söû
duïng voán ñöôïc ño löôøng baèng tyû suaát sinh lôøi ñoøi hoûi cuûa ngöôøi sôû höõu voán. Tyû
suaát sinh lôøi ñoøi hoûi cuûa ngöôøi sôû höõu voán laïi phuï thuoäc möùc ñoä ruûi ro, nhöõng taøi
saûn hieän coù vaø cô caáu voán cuûa doanh nghieäp.
Moãi nguoàn voán maø doanh nghieäp söû duïng ñoøi hoûi moät möùc chi phí khaùc nhau,
chaúng haïn nhö nôï vay ngaén haïn coù chi phí thaáp hôn nôï vay daøi haïn, nôï vay coù chi
phí thaáp hôn voán chuû sôû höõu; cho neân, cô caáu voán nghieâng veà caùc khoaûn voán ngaén
haïn coù chi phí thaáp hôn so vôùi cô caáu voán nghieâng veà caùc khoaûn voán daøi haïn; hoaëc
cô caáu voán nghieâng veà nôï seõ cho chi phí thaáp hôn so vôùi cô caáu voán nghieâng veà
voán chuû sôû höõu.
Tuy nhieân, cô caáu nghieâng veà caùc khoaûn voán ngaén haïn hoaëc cô caáu voán
nghieâng veà nôï seõ tieàm aån ruûi ro khaû naêng thanh toaùn cao hôn, tính oån ñònh cuûa cô
caáu taøi chính keùm hôn. Ñieàu naøy ñoûi hoûi nhaø quaûn trò taøi chính caàn xem xeùt ñeán söï
phuø hôïp giöõa cô caáu voán vaø cô caáu taøi saûn.
Thöù hai, cô caáu voán phaûi phuø hôïp cô caáu taøi saûn.
Cô caáu voán phaûi phuø hôïp vôùi cô caáu taøi saûn ñaàu tö ñöôïc theå hieän qua nguyeân
taéc caân baèng taøi chính - thôøi gian luaân chuyeån giaù trò cuûa taøi saûn phaûi phuø hôïp vôùi
thôøi haïn hoaøn traû cuûa caùc nguoàn taøi trôï, cuï theå laø:


- 9 -
TSLÑ thôøi vuï
TSLÑ thöôøng xuyeân
- Taøi saûn coá ñònh vaø taøi saûn löu ñoäng thöôøng xuyeân
1
caàn ñöôïc taøi trôï baèng
nguoàn voán oån ñònh, bao goàm vay daøi haïn, thueâ taøi chính, phaùt haønh traùi phieáu
vaø voán chuû sôû höõu.
- Taøi saûn löu ñoäng thôøi vuï ñöôïc taøi trôï baèng caùc nguoàn voán ngaén haïn nhö caùc
khoaûn nôï chieám duïng, nôï tích luõy vaø vay ngaén haïn.
Taïi moät thôøi ñieåm baát kyø, trong cô caáu taøi chính, doanh nghieäp söû duïng nguoàn
voán ngaén haïn taøi trôï cho taøi saûn coá ñònh hoaëc taøi saûn löu ñoäng thöôøng xuyeân thì ruûi
ro veà khaû naêng thanh toaùn seõ cao, tính oån ñònh cuûa cô caáu taøi chính keùm. Neáu sau
khi chi traû caùc khoaûn nôï ngaén haïn, doanh nghieäp khoâng ñöôïc taùi taøi trôï thì hoaït
ñoäng kinh doanh seõ gaëp khoù khaên, thaäm chí maát khaû naêng thanh toaùn.
Nguyeân taéc phuø hôïp giöõa cô caáu taøi saûn vaø nguoàn voán cuûa doanh nghieäp ñöôïc
theå hieän thoâng qua ñoà thò 1.1.
Taøi saûn










Ñoà thò 1.1. Cô caáu taøi saûn vaø nguoàn taøi trôï
Thöù ba, nguyeân taéc caân ñoái giöõa lôïi nhuaän vaø ruûi ro.
Nguyeân taéc naøy ñoøi hoûi ngöôøi ra quyeát ñònh huy ñoäng voán phaûi caân nhaéc ñeán
moái quan heä giöõa ñoøn baåy hoaït ñoäng vaø ñoøn baåy taøi chính, möùc ñoä taùc ñoäng cuûa
nôï ñeán suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu (ROE).

1
Taøi saûn löu ñoäng thöôøng xuyeân laø taøi saûn löu ñoäng (bao goàm tieàn, toàn kho, khoaûn phaûi thu) ñöôïc duy trì
ñeàu ñaën trong suoát chu kyø kinh doanh ñaûm baûo cho hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp dieãn ra bình thöôøng vaø
lieân tuïc.
0
Taøi saûn coá ñònh
Thôøi gian

Nôï daøi haïn vaø
voán chuû sôû höõu
Nôï ngaén haïn


- 10 -
Ñoøn baåy hoaït ñoäng (OL) theå hieän möùc ñoä söû duïng chi phí hoaït ñoäng coá ñònh
cuûa doanh nghieäp. Nhöõng doanh nghieäp söû duïng ñoøn baåy hoaït ñoäng cao seõ coù khaû
naêng gia taêng lôïi nhuaän raát nhanh khi doanh thu taêng, nhöng lôïi nhuaän cuõng seõ suït
giaûm nhanh hôn khi doanh thu giaûm. Ñoøn baåy hoaït ñoäng do ñaëc ñieåm ngaønh ngheà
quyeát ñònh, caùc doanh nghieäp hoaït ñoäng trong ngaønh haøng khoâng vaø luyeän theùp coù
ñoøn baåy hoaït ñoäng cao trong khi doanh nghieäp hoaït ñoäng trong ngaønh dòch vuï nhö
tö vaán vaø du lòch coù ñoøn baåy hoaït ñoäng thaáp. Ngoaøi nhöõng raøng buoäc do ñaëc ñieåm
kinh doanh cuûa töøng ngaønh aûnh höôûng ñeán ñoøn baåy hoaït ñoäng, caùc ñieàu kieän khaùc
coù theå aûnh höôûng ñeán ñoøn baåy hoaït ñoäng ñoù laø vaán ñeà löïa choïn coâng ngheä vaø hình
thöùc sôû höõu taøi saûn. Moät doanh nghieäp coù ñoøn baåy hoaït ñoäng cao thì ruûi ro trong
hoaït ñoäng kinh doanh caøng cao, ñoù laø ruûi ro phaùt sinh ñoái vôùi taøi saûn ngay caû khi
doanh nghieäp khoâng söû duïng nôï vaø ñoä baåy hoaït ñoäng (DOL) seõ caøng cao khi saûn
löôïng hoaëc doanh thu caøng thaáp. Nhö vaäy, ñeå ñaûm baûo söï caân baèng giöõa lôïi nhuaän
vaø ruûi ro thì nhöõng doanh nghieäp hoaït ñoäng trong ngaønh coù ñoøn baåy hoaït ñoäng cao
thoâng thöôøng chæ cho pheùp caùc chuû sôû höõu löïa choïn ñoøn baåy taøi chính thaáp, töùc heä
soá nôï treân voán chuû sôû höõu nhoû vaø ngöôïc laïi, nhöõng ngaønh coù ruûi ro kinh doanh
thaáp (ñoøn baåy hoaït ñoäng thaáp) coù theå söû duïng ñoøn baåy taøi chính cao hôn.
Vaán ñeà tieáp theo trong nguyeân taéc thöù ba naøy caàn phaûi xem xeùt ñeán laø vieäc söû
duïng nôï coù taùc ñoäng tích cöïc ñeán ROE hay khoâng?
ROE cho bieát moät ñoàng voán chuû sôû höõu ñem laïi cho bao nhieâu ñoàng lôïi nhuaän
sau khi ñaõ tröø thueá thu nhaäp doanh nghieäp. Chuû sôû höõu laø ngöôøi ñöôïc phaân phoái
lôïi nhuaän cuoái cuøng, sau chuû nôï vaø Chính phuû, phaàn lôïi nhuaän maø chuû sôû höõu
nhaän ñöôïc coù theå bao goàm: lôïi nhuaän taïo ra töø chính voán chuû sôû höõu vaø phaàn lôïi
nhuaän taïo ra töø söû duïng nôï khi chi phí söû duïng nôï bình quaân sau thueá thaáp hôn
suaát sinh lôøi treân taøi saûn. Ñieàu naøy ñöôïc theå hieän baèng coâng thöùc sau:

höõu sôû chuû Voán
Nôï
R - (ROA ROA ROE
D
). + =
trong ñoù: ROE laø suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu
ROA laø suaát sinh lôøi treân taøi saûn
R
D
laø chi phí söû duïng nôï bình quaân sau thueá
Khi doanh nghieäp khoâng coù nôï, ROE = ROA
Khi doanh nghieäp coù nôï, neáu R
D
= ROA thì ñoøn baåy taøi chính khoâng coù taùc
duïng, nhöng neáu coù söï khaùc bieät giöõa R
D
vaø ROA thì ROE coù theå lôùn hôn hoaëc
nhoû hôn ROA. Söï khaùc bieät giöõa ROA vaø ROE chính laø taùc ñoäng cuûa ñoøn baåy taøi
chính, ñöôïc xaùc ñònh theo coâng thöùc
höõu sôû chuû Voán
Nôï
R - (ROA
D
). .


- 11 -
Ví duï: Ba doanh nghieäp A, B, C hoaït ñoäng trong cuøng ngaønh ngheà coù toång taøi
saûn nhö nhau laø 1000, hieäu quaû hoaït ñoäng kinh doanh cuõng nhö nhau vaø cuøng chòu
möùc thueá suaát thueá thu nhaäp doanh nghieäp 25%, chæ khaùc nhau veà cô caáu voán:
- Doanh nghieäp A khoâng vay nôï
- Doanh nghieäp B vay nôï 300 (laõi suaát 9%)
- Doanh nghieäp C vay nôï 500 (laõi suaát 11%)
Thoâng tin so saùnh ROE vaø ROA cuûa 3 doanh nghieäp theå hieän ôû baûng 1.3.
Baûng 1.3. So saùnh ROA vaø ROE khi coù söï khaùc nhau cô caáu voán
Chæ tieâu A B C
1. Doanh thu thuaàn 800 800 800
2. Chi phí hoaït ñoäng 700 700 700
3. Lôïi nhuaän tröôùc thueá vaø laõi vay 100 100 100
4. Chi phí laõi vay 0 27 55
5. Lôïi nhuaän tröôùc thueá 100 73 45
6. Thueá thu nhaäp doanh nghieäp 25 18.25 11.25
7. Lôïi nhuaän sau thueá 75 54.75 33.75
8. Cô caáu voán
- Voán chuû sôû höõu 1000 700 500
- Nôï 0 300 500
9. ROA 7.50% 7.50% 7.50%
10. ROE 7.50% 7.82% 6.75%
Keát quaû cuûa baûng 1.3 cho thaáy:
- Ñoái vôùi doanh nghieäp A khoâng söû duïng nôï neân khoâng coù taùc ñoäng cuûa ñoøn
baåy taøi chính, do ñoù ROE = ROA = 7.50%
- Ñoái vôùi doanh nghieäp B söû duïng heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu laø 3/7, coù R
D

(6.75%) nhoû hôn ROA (7.50%) neân vieäc söû duïng nôï coù taùc ñoäng laøm taêng ROE, cuï
theå nôï laøm taêng ROE theâm 0.32% so vôùi ROA.
- Ñoái vôùi doanh nghieäp C söû duïng heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu laø 5/5, coù R
D

(8.25%) lôùn hôn ROA (7.50%) neân vieäc söû duïng nôï coù taùc ñoäng laøm giaûm ROE,
cuï theå nôï laøm giaûm ROE theâm 0.75% so vôùi ROA.


- 12 -
Nhö vaäy, ñieàu kieän caàn ñeå moät doanh nghieäp coù theå söû duïng nôï trong cô caáu
voán laø suaát sinh lôøi treân taøi saûn lôùn hôn chi phí söû duïng nôï bình quaân sau thueá vaø
khi ñoù caøng taêng nôï thì suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu caøng taêng. Ngöôïc laïi,
doanh nghieäp khoâng neân vay nôï neáu khaû naêng sinh lôøi cuûa taøi saûn keùm hôn chi phí
söû duïng nôï bình quaân sau thueá, vì vieäc söû duïng nôï chæ laøm giaûm suaát sinh lôøi treân
voán chuû sôû höõu, laøm giaûm giaù trò doanh nghieäp hay giaûm giaù coå phieáu treân thò
tröôøng.
Thöù tö, gia taêng khoaûn tieát kieäm thueá thu nhaäp doanh nghieäp.
Thoâng qua so saùnh ROA vaø R
D
cho thaáy vieäc söû duïng nôï coù theå laøm taêng hoaëc
giaûm ROE, töø ñoù seõ aûnh höôûng ñeán giaù trò doanh nghieäp. Ngoaøi khaû naêng gia taêng
lôïi ích do taùc ñoäng cuûa nôï, coù theâm moät khoaûn lôïi ích khaùc khi söû duïng nôï cuõng
goùp phaàn laøm gia taêng giaù trò doanh nghieäp, ñoù laø khoaûn tieát kieäm thueá töø laõi vay
hay coøn ñöôïc goïi laø laù chaén thueá töø laõi vay.
Thueá thu nhaäp doanh nghieäp xaùc ñònh treân cô sôû thu nhaäp chòu thueá vaø thueá
suaát, trong ñoù thu nhaäp chòu thueá baèng doanh thu tröø taát caû caùc khoaûn chi phí hôïp
lyù phuïc vuï cho hoaït ñoäng kinh doanh (keå caû chi phí laõi vay vaø khaáu hao). Thueá thu
nhaäp doanh nghieäp laø moät khoaûn chi phí neân doanh nghieäp coù xu höôùng tìm kieám
moïi caùch ñeå thieát laäp nhöõng laù chaén thueá, ví duï nhö trích khaáu hao nhanh taøi saûn
coá ñònh hoaëc coù theå gia taêng söû duïng nôï vay thay cho voán chuû sôû höõu, töø ñoù toái
thieåu hoùa chi phí thueá thu nhaäp doanh nghieäp vaø khoaûn tieát kieäm thueá naøy seõ goùp
phaàn laøm gia taêng giaù trò doanh nghieäp.
Sôû dó nôï vay taïo ra laù chaén thueá laø do laõi vay ñöôïc tính vaøo chi phí hôïp lyù
tröôùc thueá neân noù coù taùc ñoäng laøm giaûm thu nhaäp chòu thueá vaø giaûm chi phí thueá
thu nhaäp doanh nghieäp. Ñieàu naøy ñöôïc theå hieän roõ hôn qua ví duï sau:
Doanh nghieäp ABC coù toång lôïi nhuaän tröôùc thueá vaø tröôùc laõi (EBIT) laø 500.
Xem xeùt hai tröôøng hôïp taøi trôï khaùc nhau cho hoaït ñoäng kinh doanh: söû duïng
100% voán chuû sôû höõu (khoâng söû duïng nôï) hoaëc vay nôï 2000 vôùi laõi suaát 10% vaø
voán chuû sôû höõu 2000. Giaû ñònh khoâng coù cheânh leäch vónh vieãn (thu nhaäp chòu thueá
baèng lôïi nhuaän keá toaùn tröôùc thueá) vaø thueá suaát thueá thu nhaäp doanh nghieäp laø
25%.


- 13 -
Baûng 1.4. So saùnh thueá thu nhaäp doanh nghieäp giöõa hai tröôøng hôïp taøi trôï









Qua soá lieäu baûng 1.4 cho thaáy chi phí thueá thu nhaäp doanh nghieäp khi khoâng
vay nôï laø 125, trong khi ñoù, neáu vay nôï thì thueá thu nhaäp doanh nghieäp chæ laø 75,
töùc cô caáu voán coù söû duïng nôï vay giuùp doanh nghieäp taïo ra khoaûn tieát kieäm thueá
50. Toång lôïi nhuaän maø ngöôøi goùp voán thu ñöôïc töø cô caáu voán khoâng coù nôï laø 375
[500 – 125], coøn cô caáu voán coù nôï laø 425 [300 – 75 + 200], cheânh leäch 50, ñuùng
baèng khoaûn tieát kieäm thueá töø laõi vay. Nhö vaäy, khoaûn tieát kieäm thueá töø laõi vay
cuõng laø lôïi nhuaän haøng naêm thuoäc veà doanh nghieäp vaø coù taùc ñoäng laøm gia taêng
giaù trò doanh nghieäp.
Nhö vaäy, doanh nghieäp coù theå söû duïng nôï nhaèm taän duïng lôïi ích cuûa khoaûn
tieát kieäm thueá goùp phaàn gia taêng giaù trò doanh nghieäp, tuy nhieân lôïi ích naøy coù theå
giaûm hoaëc maát ñi yù nghóa neáu Chính phuû khoâng ñaùnh thueá thu nhaäp doanh nghieäp
hoaëc doanh nghieäp ñang nhaän ñöôïc chính saùch öu ñaõi thueá hoaëc thueá suaát thueá thu
nhaäp caù nhaân ñoái vôùi nhaø ñaàu tö ñöôïc quy ñònh ôû möùc cao. Ñaëc bieät, khi möùc ñoä
söû duïng nôï cao coù theå lôïi ích töø khoaûn tieát kieäm thueá bò trieät tieâu bôûi söï gia taêng
lôùn hôn cuûa chi phí kieät queä taøi chính. Do ñoù, doanh nghieäp caàn xaùc ñònh möùc ñoä
söû duïng nôï hôïp lyù vöøa ñaûm baûo coù ñöôïc lôïi ích töø laù chaén thueá vöøa kieåm soaùt toát
chi phí kieät queä taøi chính.
Thöù naêm, kieåm soaùt vaø haïn cheá chi phí kieät queä taøi chính.
Kieät queä taøi chính (financial distress) xaûy ra khi doanh nghieäp khoâng ñuû khaû
naêng ñeå thöïc hieän nhöõng lôøi höùa vôùi chuû nôï hoaëc coù theå thöïc hieän nhöng raát khoù
khaên. Tình traïng naøy coù theå chæ laø taïm thôøi, gaây ra moät soá raéc roái cho hoaït ñoäng
kinh doanh, caùc döï aùn khaû thi bò trì hoaõn hoaëc huûy boû, naêng suaát lao ñoäng giaûm,
chuû nôï khoâng tieáp tuïc cho vay, nhaø cung caáp thaét chaët chính saùch baùn chòu,…;
Chæ tieâu Tröôøng hôïp 1 Tröôøng hôïp 2
1. EBIT 500 500
2. Chi phí laõi vay 0 200
3. EBT 500 300
4. Thueá thu nhaäp doanh nghieäp 125 75
5. Laù chaén thueá töø laõi vay 0 50


- 14 -
nhöng cuõng coù khi tình traïng kieät queä taøi chính seõ daãn ñeán phaù saûn vaø doanh
nghieäp phaûi chi nhöõng khoaûn tieàn lôùn cho luaät sö, toøa aùn, kieåm toaùn vieân, caùc nhaø
quaûn lyù.
Nhö vaäy, haàu heát caùc tröôøng hôïp, tình traïng kieät queä taøi chính ñeàu gaây ra
nhöõng toán keùm vaø caùc nhaø ñaàu tö cho raèng moät doanh nghieäp söû duïng nôï coù theå
rôi vaøo tình traïng kieät queä taøi chính, ñaây laø moät nhaân toá laøm giaûm giaù trò doanh
nghieäp. Chi phí kieät queä taøi chính (financial distress costs) phuï thuoäc vaøo khaû
naêng xaûy ra nhöõng khoù khaên taøi chính vaø ñoä lôùn caùc khoaûn chi phí phaùt sinh coù
lieân quan. Moái quan heä giöõa giaù trò doanh nghieäp khi khoâng söû duïng nôï, hieän giaù
khoaûn tieát kieäm thueá, hieän giaù caùc chi phí kieät queä taøi chính qua ñoà thò 1.2.
Giaù trò




PV (chi phí kieät queä taøi chính)



PV (laù chaén thueá)




Giaù trò doanh nghieäp
khi söû duïng 100% voán chuû sôû höõu


Heä soá nôï
heä soá nôï
toái öu
Ñoà thò 1.2. Giaù trò doanh nghieäp khi coù laù chaén thueá vaø chi phí kieät queä taøi chính
Khi heä soá nôï cuûa doanh nghieäp thaáp, ruûi ro kieät queä taøi chính ôû möùc khoâng
ñaùng keå vaø giaù trò hieän taïi cuûa chuùng raát nhoû so vôùi hieän giaù cuûa laù chaén thueá neân
giaù trò doanh nghieäp taêng leân cuøng vôùi söï gia taêng söû duïng nôï. Tuy nhieân, chi phí


- 15 -
kieät queä taøi chính caøng cao hôn khi heä soá nôï taêng leân, cho ñeán khi hieän giaù cuûa chi
phí kieät queä taøi chính baèng hieän giaù tieát kieäm thueá bieân teá thì giaù trò doanh nghieäp
ñaït cöïc ñaïi, taïi ñoù xaùc ñònh cô caáu voán toái öu. Khi heä soá nôï tieáp tuïc gia taêng, giaù
trò doanh nghieäp seõ giaûm xuoáng bôûi giaù trò hieän taïi cuûa chi phí kieät queä taøi chính
taêng nhanh hôn khoaûn hieän giaù tieát kieäm thueá töø laõi vay.
Thöù saùu, kieåm soaùt vaán ñeà ngöôøi ñaïi dieän (agency problem)
Töø nguyeân taéc thöù tö vaø nguyeân taéc thöù naêm, coù theå keát luaän: “vay nôï taïo ra
lôïi ích töø tieát kieäm thueá thu nhaäp doanh nghieäp nhöng cuõng gia taêng ruûi ro kieät
queä taøi chính neân doanh nghieäp caàn thieát laäp moät cô caáu voán hôïp lyù döïa treân khaû
naêng quaûn trò cuûa ngöôøi ñieàu haønh, khaû naêng kieåm soaùt nhöõng toån thaát coù theå phaùt
sinh lieân quan ñeán moái quan heä tyû leä giöõa nôï vaø voán chuû sôû höõu, ñoù chính laø vaán
ñeà ngöôøi ñaïi dieän”.
Vaán ñeà ngöôøi ñaïi dieän lieân quan ñeán cô caáu voán ñöôïc Jensen vaø Meckling
nghieân cöùu vôùi giaû ñònh quyeát ñònh ñaàu tö ñoäc laäp vôùi cô caáu voán (1976), ñeà caäp
ñeán vaán ñeà coå ñoâng cuûa moät doanh nghieäp vay nôï coù theå chieám höõu giaù trò taøi saûn
töø caùc chuû nôï baèng vieäc gia taêng ruûi ro ñaàu tö sau khi nhaän caùc khoaûn vay vaø haønh
vi naøy ñaõ taïo ra caùc chi phí ñaïi dieän (agency costs). Ngoaøi ra, Myers (1977) coøn
goïi yù xa hôn raèng söï hieän dieän cuûa nôï coù theå khieán nhöõng döï aùn coù giaù trò hieän taïi
roøng (NPV) döông bò töø choái; do khi chaáp nhaän döï aùn naøy thì ruûi ro taøi chính seõ
taêng (ruûi ro phaù saûn) vaø giaù trò seõ chuyeån töø coå ñoâng sang traùi chuû. Caùc coå ñoâng laø
ngöôøi duy nhaát nhaän ñöôïc coå töùc, vì vaäy hoï luoân muoán nhaän ñöôïc coå töùc caøng cao
caøng toát, ñaëc bieät khi coâng ty ñang ñoái maët vôùi ruûi ro vôõ nôï thì ít ra caùc coå ñoâng
cuõng nhaän ñöôïc moät phaàn lôïi nhuaän töø khoaûn ñaàu tö cuûa hoï vaøo doanh nghieäp
tröôùc khi tuyeân boá phaù saûn.
Chi phí ñaïi dieän khoâng chæ xuaát hieän ñoái vôùi nôï maø voán coå phaàn cuõng coù theå
phaùt sinh chi phí ñaïi dieän khi doanh nghieäp coù doøng tieàn vöôït quaù möùc caàn thieát
ñeå thöïc hieän taát caû caùc döï aùn coù NPV döông vaø oâng Jensen goïi doøng tieàn doâi ra
naøy laø doøng tieàn töï do. Ñieàu naøy ñöôïc theå hieän raát roõ neùt ôû coâng ty coå phaàn, caùc
coå ñoâng lôùn hoaëc coå ñoâng tham gia ñieàu haønh hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh coù
theå haønh ñoäng taïo ra lôïi ích caù nhaân maø qua ñoù laïi gaây thieät haïi cho coå ñoâng nhoû
hoaëc coå ñoâng beân ngoaøi, ví duï: hoï goùp tieàn cuûa doanh nghieäp vaøo muïc ñích töø
thieän nhaèm taïo tieáng taêm cho caù nhaân hay söû duïng doøng tieàn töï do cho caùc khoaûn
ñaàu tö hieäu quaû keùm, ñaàu tö daøn traûi ngoaøi khaû naêng kieåm soaùt. Coå ñoâng tham gia


- 16 -
quaûn lyù doanh nghieäp thöôøng naém nhieàu thoâng tin hôn caùc coå ñoâng khaùc vaø söï caân
xöùng thoâng tin laø ñoäng cô ñeå hoï thöïc hieän nhöõng haønh vi ñem laïi lôïi ích caù nhaân
nhöng gaây thieät haïi cho doanh nghieäp hay caùc coå ñoâng nhoû nhö che giaáu thua loã,
coâng boá thoâng tin taøi chính sai leäch, taïo laäp “quyõ ñen” khoâng coù muïc ñích roõ
raøng.…
Töø nhöõng phaân tích treân, yeâu caàu nhaø quaûn tri taøi chính caàn nhaän dieän vaø
kieåm soaùt caùc chi phí ñaïi dieän coù theå phaùt sinh, qua ñoù haïn cheá nhöõng toån thaát aûnh
höôûng ñeán giaù trò doanh nghieäp hoaëc giaù coå phieáu treân thò tröôøng.
Ngoaøi saùu nguyeân taéc ñaõ ñöôïc ñeà caäp, khi quyeát ñònh huy ñoäng voán taøi trôï cho
hoaït ñoäng kinh doanh ñaûm baûo thieát laäp cô caáu voán hôïp lyù, gia taêng giaù trò taøi saûn
cho chuû sôû höõu doanh nghieäp, coøn phaûi caân nhaéc caùc vaán ñeà khaùc nhö: tính baûo
maät thoâng tin lieân quan ñeán cô hoäi ñaàu tö, vò theá tín duïng cuûa doanh nghieäp, chính
saùch phaân phoái lôïi nhuaän, quyeàn kieåm soaùt cuûa chuû sôû höõu hieän taïi, tính linh hoaït
trong cô caáu voán, naêng löïc quaûn trò cuûa ngöôøi ñieàu haønh vaø möùc ñoä phaùt trieån cuûa
thò tröôøng taøi chính,…
1.3. CAÙC LYÙ THUYEÁT VEÀ CÔ CAÁU VOÁN CUÛA DOANH NGHIEÄP
1.3.1. Lyù thuyeát cô caáu voán toái öu (Optimal Capital Structure)
Lyù thuyeát naøy cho raèng coù moät cô caáu voán toái öu maø thoâng qua ñoù coù theå laøm
taêng giaù trò doanh nghieäp baèng caùch söû duïng heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu phuø
hôïp. Ñieàu ñaàu tieân trong lyù thuyeát naøy xem xeùt ñeán laø cô caáu voán toái öu seõ phaûi
coù söû duïng nôï ñeå giaûm chi phí söû duïng voán chung cuûa doanh nghieäp (WACC), vì
chi phí söû duïng nôï thaáp hôn chi phí söû duïng voán chuû sôû höõu.
Lyù do ñeå lyù thuyeát cô caáu voán toái öu cho raèng chi phí söû duïng nôï thaáp hôn chi
phí söû duïng voán chuû sôû höõu ñoù laø khoaûn tieát kieäm thueá. Khi doanh nghieäp söû duïng
nôï thì chi phí laõi phaûi traû ñöôïc ghi nhaän vaøo chi phí tröôùc thueá neân laøm giaûm thu
nhaäp chòu thueá vaø töø ñoù laøm giaûm thueá thu nhaäp doanh nghieäp; coøn lôïi nhuaän maø
doanh nghieäp chia cho chuû sôû höõu laáy töø lôïi nhuaän sau thueá neân khoâng taïo ra ñöôïc
khoaûn tieát kieäm thueá.
Tuy nhieân, lyù thuyeát cô caáu voán toái öu cuõng khuyeán caùo raèng khi taêng möùc ñoä
söû duïng nôï (heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu taêng leân) thì ruûi ro cuõng gia taêng vaø nhaø
ñaàu tö seõ gia taêng suaát sinh lôøi yeâu caàu. Luùc ñaàu, khi söï gia taêng suaát sinh lôøi yeâu
caàu cuûa nhaø ñaàu tö vaãn chöa theå xoùa boû hoaøn toaøn lôïi ích töø khoaûn tieát kieäm thueá
noùi treân vaø vieäc söû duïng nôï vaãn coøn ñöôïc xem laø moät nguoàn voán vôùi chi phí reû


- 17 -
hôn thì chi phí söû duïng voán chung cuûa doanh nghieäp vaãn tieáp tuïc giaûm khi gia taêng
söû duïng nôï. Vaø ñeán moät möùc ñoä söû duïng nôï nhaát ñònh naøo ñoù, söï gia taêng suaát
sinh lôøi yeâu caàu cuûa nhaø ñaàu tö “xoùa” ñi toaøn boä lôïi ích cuûa vieäc söû duïng nôï, luùc
naøy chi phí söû duïng voán chung seõ baét ñaàu coù xu höôùng taêng leân khi doanh nghieäp
taêng söû duïng nôï.
Ñoà thò 1.3 seõ minh hoïa laïi toaøn boä moái quan heä giöõa chi phí voán vaø heä soá nôï
treân voán chuû sôû höõu cuûa moät doanh nghieäp theo lyù thuyeát cô caáu voán toái öu.













Ñoà thò 1.3. Chi phí söû duïng voán theo lyù thuyeát cô caáu voán toái öu
1.3.2. Lyù thuyeát lôïi nhuaän hoaït ñoäng roøng (The Net Operating Income
approach)
Vôùi giaû ñònh trong moâi tröôøng khoâng coù thueá, thò tröôøng taøi chính hoaøn haûo,
doanh nghieäp chia toaøn boä lôïi nhuaän cho chuû sôû höõu vaø toác ñoä taêng tröôûng coå töùc
baèng khoâng; lyù thuyeát lôïi nhuaän hoaït ñoäng roøng cho raèng chi phí söû duïng voán
trung bình vaø giaù trò doanh nghieäp khoâng thay ñoåi khi cô caáu voán thay ñoåi. Nhö
vaäy, doanh nghieäp seõ khoâng coù cô caáu vôùi naøo toái öu vaø giaù coå phieáu cuõng nhö giaù
trò doanh nghieäp khoâng phuï thuoäc cô caáu voán. Lyù thuyeát naøy ñöôïc minh hoïa baèng
ví duï nhö sau:
Chi phí söû duïng voán
0
Heä soá nôï
toái öu

Chi phí söû duïng nôï
Chi phí söû duïng voán chuû sôû höõu
WACC
Heä soá nôï



- 18 -
Chi phí söû duïng voán
Cô caáu voán ban ñaàu cuûa doanh nghieäp N bao goàm: nôï vay 200 (laõi suaát 8%)
vaø voán chuû sôû höõu 800. Lôïi nhuaän hoaït ñoäng laø 120, ROA laø 12%. Nhö vaäy,
giaù trò doanh nghieäp ban ñaàu laø 1000 [=120/12%] vaø ROE laø 13% [=(120-200 .
8%)/800].
Neáu doanh nghieäp N thay ñoåi cô caáu voán theo chieàu höôùng taêng heä soá nôï treân
voán chuû sôû höõu töø 0.25 leân thaønh 1.00 nhöng toång taøi saûn khoâng ñoåi, coù nghóa laø
huy ñoäng nôï ñeå mua laïi voán coå phaàn. Do khoâng phuï thuoäc cô caáu voán neân ROA
vaãn laø 12%, lôïi nhuaän hoaït ñoäng laø 120 vaø giaù trò doanh nghieäp vaãn laø 1000,
nhöng ROE laø 16% [=(120-500 . 8%)/500].
Ví duï treân cho thaáy, khi doanh nghieäp N gia taêng möùc ñoä söû duïng nôï thì ROE
seõ taêng leân trong khi ROA vaø laõi suaát daønh cho chuû nôï khoâng ñoåi; ngoaøi ra, giaù trò
doanh nghieäp cuõng khoâng thay ñoåi khi coù söï thay ñoåi cô caáu voán (xem ñoà thò 1.4).











Ñoà thò 1.4. Chi phí voán theo lyù thuyeát lôïi nhuaän hoaït ñoäng roøng
1.3.3. Lyù thuyeát MM veà cô caáu voán doanh nghieäp
Lyù thuyeát naøy ñöôïc coâng boá trong American Economic Review soá 48, thaùng 6
naêm 1958 vôùi töïa ñeà “The cost of capital, Corporate Finance and The Theory of
Investment” cuûa hai nhaø nghieân cöùu Franco Modigliani vaø Merton Miller, do ñoù
thöôøng goïi laø lyù thuyeát MM.
0
Chi phí söû duïng nôï
Chi phí söû duïng voán
chuû sôû höõu
WACC
Heä soá nôï


- 19 -
Lyù thuyeát MM cho raèng toång ruûi ro ñoái vôùi nhöõng nhaø ñaàu tö chöùng khoaùn vaøo
moät doanh nghieäp khoâng bò aûnh höôûng bôûi söï thay ñoåi cô caáu voán cuûa chính doanh
nghieäp ñoù, coù nghóa laø toång giaù trò doanh nghieäp vaãn khoâng thay ñoåi vôùi baát söï
thay ñoåi naøo trong cô caáu nguoàn taøi trôï. Noùi moät caùch ñôn giaûn laø cho duø coù phaân
chia tyû leä giöõa nôï vaø voán chuû sôû höõu nhö theá naøo thì giaù trò ñaàu tö vaãn ñöôïc baûo
toaøn, quan ñieåm MM cho raèng coù söï chuyeån ñoåi giaù trò giöõa chuû nôï vaø chuû sôû höõu
khi thay ñoåi cô caáu voán, ñieàu naøy ñöôïc minh hoïa baèng 2 chieác baùnh coù toång dieän
tích baèng nhau cho duø phaân chia theo nhöõng tröôøng hôïp khaùc nhau cuûa cô caáu voán
(xem hình 1.1)

Giaù trò coå phaàn
Giaù trò nôï

Hình 1.1. Nguyeân taéc toång giaù trò khoâng ñoåi theo quan ñieåm MM
Lyù thuyeát MM ñöa ra ñöôïc döïa treân cô sôû toàn taïi hoaït ñoäng kinh doanh cheânh
leäch giaù vaø moät soá giaû ñònh (thò tröôøng taøi chính hoaøn haûo, khoâng coù thueá, chi phí
giao dòch vaø chi phí kieät queä taøi chính).
Neáu hai doanh nghieäp gioáng nhau veà moïi maët ngoaïi tröø cô caáu voán khaùc nhau,
neáu coù söï khaùc bieät veà giaù trò doanh nghieäp seõ xuaát hieän cô hoäi kinh doanh cheânh
leäch giaù vaø keát quaû cuõng seõ ñöa giaù trò cuûa hai doanh nghieäp veà traïng thaùi caân
baèng. Lyù thuyeát MM ñöôïc minh hoïa baèng ví duï sau:
Hai doanh nghieäp A vaø B gioáng nhau moïi maët, coù cuøng möùc ñoä ruûi ro kinh
doanh, ngoaïi tröø doanh nghieäp A khoâng söû duïng nôï trong khi ñoù doanh nghieäp B
söû duïng nôï thoâng qua phaùt haønh traùi phieáu 400 (giaû ñònh giaù trò thò tröôøng baèng giaù
trò soå saùch) laõi suaát 10%. Suaát sinh lôøi yeâu caàu cuûa chuû sôû höõu doanh nghieäp A laø
12% vaø doanh nghieäp B laø 12.5%. Bieát raèng hai doanh nghieäp coù cuøng EBIT laø
120. Giaù trò doanh nghieäp ñöôïc so saùnh taïi baûng 1.5.
Giaù trò coå phaà n
Giaù trò nôï
Cô caáu voán
nghieâng veà nôï
Cô caáu voán nghieâng
veà voán chuû sôû höõu


- 20 -
Baûng 1.5. So saùnh giaù trò doanh nghieäp giöõa A vaø B
Töø soá lieäu baûng 1.5 cho thaáy: doanh nghieäp B coù chi phí söû duïng voán chung
thaáp hôn vaø giaù trò doanh nghieäp cao hôn doanh nghieäp A. Maëc duø cô caáu voán
khaùc nhau nhöng doanh nghieäp B khoâng theå ñoøi hoûi moät möùc toång giaù trò cao hôn
doanh nghieäp A, do ñoù theo MM, chuû sôû höõu doanh nghieäp B seõ kinh doanh cheânh
leäch giaù baèng caùch baùn coå phieáu doanh nghieäp B (taøi saûn ñöôïc ñaùnh giaù cao) vaø
mua laïi coå phieáu doanh nghieäp A (taøi saûn bò ñaùnh giaù thaáp). Chaúng haïn, nhaø ñaàu
tö X ñang sôû höõu 1% voán coå phaàn doanh nghieäp B haønh ñoäng nhö sau:
(1) Baùn coå phieáu doanh nghieäp B ñöôïc 6.4.
(2) Vay 4 (töông ñöông 1% nôï doanh nghieäp B) vôùi laõi suaát 10%.
⇒ Toång voán coù theå söû duïng cho ñaàu tö doanh nghieäp A laø 10.4.
(3) Mua 1% voán coå phaàn doanh nghieäp A vôùi giaù 10.
⇒ Keát thuùc giao dòch nhaø ñaàu tö X sôû höõu 1% voán coå phaàn doanh nghieäp A vaø
thöøa soá tieàn laø 0.4.
⇒ Lôïi nhuaän maø nhaø ñaàu tö X kieám ñöôïc laø:
+ Lôïi nhuaän kyø voïng khi ñaàu tö doanh nghieäp B: 6.4
*
12,5% = 0.8
+ Lôïi nhuaän kyø voïng khi ñaàu tö doanh nghieäp A: 10
*
12% = 1.2
+ Laõi vay phaûi traû: 4
*
10% = 0.4
Chæ tieâu Doanh nghieäp A Doanh nghieäp B
1. EBIT 120 120
2. Chi phí laõi vay 0 40
3. EAT 120 80
4. Suaát sinh lôøi yeâu caàu voán chuû sôû höõu 12% 12.5%
5. Giaù trò thò tröôøng cuûa voán chuû sôû höõu 1000 [=120/12%] 640 [=80/12.5%]
6. Giaù trò thò tröôøng cuûa nôï 0 400
7. Giaù trò thò tröôøng doanh nghieäp 1000 [=1000+0] 1040 [=640+400]
8. Chi phí söû duïng voán chung 12% 11.54%


- 21 -
+ Lôïi nhuaän maø nhaø ñaàu tö X kieám ñöôïc sau khi thöïc hieän kinh doanh
cheânh leäch giaù: 1.2 – 0.4 = 0.8, ñuùng baèng lôïi nhuaän khi ñaàu tö vaøo doanh
nghieäp B nhöng soá voán boû ra ñaàu tö chæ coù 10 – 4 = 6 (thaáp hôn so vôùi ñaàu
tö vaøo doanh nghieäp B). Nhö vaäy, suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu khi ñaàu
tö vaøo doanh nghieäp A cao hôn neân nhaø ñaàu tö X thích mua coå phaàn doanh
nghieäp naøy hôn, vaø sôû dó thò tröôøng taøi chính nhö MM giaû ñònh laø hoaøn haûo
neân nhöõng nhaø ñaàu tö khaùc cuõng haønh ñoäng töông töï nhaø ñaàu tö X. Caùc giao
dòch seõ lieân tuïc dieãn ra khieán cho giaù coå phieáu doanh nghieäp B giaûm xuoáng
trong khi giaù coå phieáu doanh nghieäp A taêng leân cho ñeán khi toång giaù trò thò
tröôøng cuûa hai doanh nghieäp baèng nhau vaø hoaït ñoäng kinh doanh cheânh
leäch giaù keát thuùc. Töø ñoù, MM keát luaän raèng: giaù trò doanh nghieäp khoâng söû
duïng ñoøn baåy taøi chính vaø giaù trò doanh nghieäp coù söû duïng ñoøn baåy taøi
chính laø nhö nhau, hay noùi caùch khaùc, khoâng theå thay ñoåi giaù trò doanh
nghieäp hay chi phí söû duïng voán baèng caùch thay ñoåi cô caáu voán.
Lyù thuyeát MM tieáp tuïc ñöôïc nghieân cöùu trong moâi tröôøng coù thueá thu nhaäp
doanh nghieäp thì laïi nhaän thaáy raèng giaù trò doanh nghieäp seõ gia taêng khi doanh
nghieäp söû duïng ñoøn baåy taøi chính nhôø vaøo khoaûn tieát kieäm thueá, ñieàu naøy ñöôïc
minh hoïa baèng ví duï nhö sau:
Doanh nghieäp XYZ coù EBIT laø 500, hai tröôøng hôïp taøi trôï cho hoaït ñoäng kinh
doanh nhö sau: (1) söû duïng 100% voán chuû sôû höõu (khoâng söû duïng nôï), (2) vay nôï
2000 vôùi laõi suaát 10% vaø voán chuû sôû höõu 2000. Giaû ñònh khoâng coù cheânh leäch vónh
vieãn vaø thueá suaát thueá thu nhaäp doanh nghieäp laø 25%. Baûng 1.6 ñoái chieáu tình
hình lôïi nhuaän vaø thueá thu nhaäp doanh nghieäp cuûa hai tröôøng hôïp.
Baûng 1.6. Lôïi nhuaän vaø thueá vôùi hai cô caáu voán khaùc nhau
Chæ tieâu Tröôøng hôïp 1 Tröôøng hôïp 2
1. Lôïi nhuaän tröôùc thueá vaø laõi vay 500 500
2. Chi phí laõi vay 0 200
3. Lôïi nhuaän tröôùc thueá 500 300
4. Thueá thu nhaäp doanh nghieäp 125 75
5. Lôïi nhuaän sau thueá 375 225
6. Ngöôøi boû voán vaøo doanh nghieäp thu ñöôïc 375 425 [225 + 200]
7. Laù chaén thueá töø laõi vay 0 50


- 22 -
Qua baûng soá lieäu 1.6 noùi treân, toång lôïi nhuaän maø ngöôøi boû voán vaøo doanh
nghieäp thu ñöôïc töø tröôøng hôïp 1 laø 375, coøn tröôøng hôïp 2 laø 425, cheânh leäch 50,
ñuùng baèng khoaûn tieát kieäm thueá töø laõi vay. Nhö vaäy, coù theå noùi raèng khoaûn tieát
kieäm thueá cuõng laø lôïi nhuaän haøng naêm, do ñoù noù cuõng coù taùc ñoäng laøm gia taêng
giaù trò doanh nghieäp. Neáu doanh nghieäp coù keá hoaïch vay nôï coá ñònh vaø vónh vieãn,
töùc haøng naêm doanh nghieäp seõ coù moät khoaûn thu nhaäp döï kieán laø 50; khi ñoù giaù trò
doanh nghieäp taïo ra töø khoaûn tieát kieäm thueá baèng giaù trò hieän taïi cuûa nhöõng khoaûn
tieát kieäm thueá haøng naêm.
Giaù trò hieän taïi cuûa laù chaén thueá =
10%
50
= 500 (baèng 25%
*
2000)
Töø ví duï treân cho thaáy giaù trò doanh nghieäp taêng leân baèng thueá suaát thueá thu
nhaäp doanh nghieäp nhaân vôùi möùc nôï vay maø doanh nghieäp söû duïng, vaø nhö vaäy
giaù trò doanh nghieäp coù theå xaùc ñònh nhö sau:

Giaù trò doanh nghieäp
coù söû duïng nôï vay
=
Giaù trò doanh nghieäp khi
khoâng söû duïng nôï
+
Hieän giaù khoaûn
tieát kieäm thueá
Treân ñaây laø ba lyù thuyeát veà cô caáu voán cuûa doanh nghieäp ñaõ cung caáp cho caùc
nhaø quaûn trò taøi chính nhöõng lyù luaän cô baûn laøm neàn taûng cho quyeát ñònh taøi trôï,
trong ñoù: lyù thuyeát cô caáu voán toái öu cho raèng coù moät quan heä tyû leä giöõa nôï vaø voán
chuû sôû höõu maø taïi ñoù chi phí söû duïng voán chung cuûa doanh nghieäp (hay coøn goïi laø
chi phí söû duïng voán trung bình coù troïng soá) laø thaáp nhaát, giaù trò doanh nghieäp laø
cao nhaát, ñoù laø do coù khoaûn tieát kieäm thueá khi söû duïng nôï; trong khi ñoù lyù thuyeát
lôïi nhuaän hoaït ñoäng roøng vaø lyù thuyeát MM laïi cho raèng khoâng coù moät cô caáu voán
toái öu, giaù trò doanh nghieäp cuõng nhö chi phí söû duïng voán chung khoâng thay ñoåi
theo cô caáu voán vôùi nhöõng giaû ñònh nhö khoâng coù thueá, thò tröôøng taøi chính hoaøn
haûo, khoâng coù chi phí phaù saûn,…, vaø khi nhaän bieát ñöôïc nhöõng nhöôïc ñieåm trong lyù
thuyeát MM vôùi nhieàu giaû ñònh khoâng thöïc teá ñoù thì lyù thuyeát MM tieáp tuïc ñöôïc
hoaøn thieän trong moâi tröôøng coù thueá vôùi keát luaän raèng khi coù thueá thì cô caáu voán
seõ aûnh höôûng ñeán giaù trò doanh nghieäp vaø chi phí söû duïng voán.
Tuy nhieân, ba lyù thuyeát veà cô caáu voán noùi treân vaãn chöa quan taâm ñeán nhöõng
vaán ñeà nhö: chi phí kieät queä taøi chính, chi phí ñaïi dieän vaø söï baát caân xöùng thoâng
tin cuõng coù theå aûnh höôûng ñeán quyeát ñònh löïa choïn söû duïng nôï hay voán chuû sôû höõu
vaø xaùc ñònh cô caáu voán hôïp lyù.


- 23 -

KEÁT LUAÄN CHÖÔNG 1

Mci cc ccu .cn |cp |u sc vcp p|cn vic icnv ||c ncnv sin| |ci n|unv
.cn 1cm |cc ||c ncnv i|cn| iccn c|c !ccn| nv|icp. Vci u nv|ic 1c, c|ucnv
1 cuc đề tài 1c |c i|cnv |cc cc sc |u |ucn .c ccc ¡uuci 1in| ici c|in|, ircnv
1c 1cc |ici icp irunv p|cn iic| n|unv nvuucn icc xcu !unv cc ccu .cn .c
xcc 1in| n|unv |ci ic| ||i xcu !unv cc ccu .cn |cp |u, |cn ccn| 1c, c|ucnv
1 icm |ucc nci !unv cc |cn cuc |c |u i|uuci cc ccu .cn 1ucc ccnv |c ircnv
ccc nv|icn cuu irucc 1cu, 1cn| vic n|unv icn ici cuc ccc |u i|uuci ncu.
N|unv cc sc |u |ucn ncu sc 1ucc |icm c|unv i|uc ic xcu !unv cc ccu .cn
cuc !ccn| nv|icp Vici Ncm .c iìm |icm |icn p|cp |c irc !ccn| nv|icp xcu
!unv cc ccu .cn |cp |u.






Chöông 2:
KHAÛO SAÙT THÖÏC TRAÏNG



- 24 -
2.1. TÌNH HÌNH CHUNG VEÀ DOANH NGHIEÄP TRONG QUAÙ TRÌNH PHAÙT
TRIEÅN KINH TEÁ – XAÕ HOÄI VIEÄT NAM
Neàn kinh teá laø moät heä thoáng lôùn bao goàm caùc hoaït ñoäng lieân quan ñeán saûn
xuaát, phaân phoái, trao ñoåi vaø tieâu thuï haøng hoùa, dòch vuï treân laõnh thoå quoác gia hay
khu vöïc ñòa lyù nhaát ñònh. Chuû theå tham gia caùc hoaït ñoäng cuûa neàn kinh teá coù theå
laø doanh nghieäp, caù nhaân hay caùc toå chöùc chính trò – xaõ hoäi… trong ñoù doanh
nghieäp giöõ vai troø heát söùc quan troïng, ñoù chính laø nôi dieãn ra quaù trình taùi saûn xuaát
vaø taïo ra phaàn lôùn cuûa caûi cho xaõ hoäi vaø ñoùng goùp chuû yeáu vaøo toång saûn phaåm
quoác daân. Cuøng vôùi söï phaùt trieån chung cuûa neàn kinh teá trong xu theá hoäi nhaäp, caùc
doanh nghieäp Vieät Nam ñang phaùt trieån maïnh caû veà soá löôïng laãn chaát löôïng, theå
hieän treân caùc maët nhö sau:
2.1.1. Soá löôïng doanh nghieäp lieân tuïc gia taêng qua caùc naêm:
Keå töø sau Ñaïi hoäi Ñaûng toaøn quoác laàn thöù VI (thaùng 12 naêm 1986) vôùi ñieåm
nhaán quan troïng laø söï ra ñôøi cuûa Luaät Doanh nghieäp (ban haønh ngaøy 12 thaùng 6
naêm 1999) vaø ñöôïc hoaøn thieän hôn baèng Luaät Doanh nghieäp naêm 2005, soá löôïng
doanh nghieäp ñang hoaït ñoäng cuûa caû nöôùc gia taêng nhanh choùng qua caùc naêm, tuy
nhieân toác ñoä taêng coù xu höôùng giaûm daàn (xem baûng 2.1).
Baûng 2.1. Soá löôïng doanh nghieäp ñang hoaït ñoäng vaøo 31/12 haøng naêm
ÑVT: doanh nghieäp
Chæ tieâu 2003 2004 2005 2006
1. Soá löôïng doanh nghieäp 72,012 91,756 112,950 131,318
2. Toác ñoä taêng (giaûm) 27.42% 23.10% 16.26%
Nguoàn: Toång cuïc Thoáng keâ [19] vaø tính toaùn cuûa taùc giaû
Tính ñeán ngaøy 31/12/2003, caû nöôùc coù 72,012 doanh nghieäp ñang hoaït ñoäng,
gaáp 1.7 laàn so vôùi cuoái naêm 2000 (42,288 doanh nghieäp) thì ñeán cuoái naêm 2004 soá
löôïng doanh nghieäp taêng 27.42% so vôùi cuoái naêm 2003, ñaït möùc 91,756 doanh
nghieäp vaø sau ñoù tieáp tuïc taêng leân thaønh 112,950 doanh nghieäp vaøo cuoái naêm
2005 vaø 131,318 doanh nghieäp vaøo cuoái naêm 2006. Toác ñoä taêng bình quaân trong
giai ñoaïn 2003 – 2006 laø 22.17%.
Neáu tính ñeán ngaøy 31/12/2007 thì caû nöôùc ñaõ coù hôn 250,000 doanh nghieäp
ñöôïc thaønh laäp nhöng soá doanh nghieäp coøn hoaït ñoäng chæ chieám khoaûng 55% so
vôùi soá löôïng ñaêng kyù kinh doanh [11], nghóa laø ñeán cuoái naêm 2007 coù khoaûng


- 25 -
137,500 doanh nghieäp ñang hoaït ñoäng, taêng 4.71% so vôùi thôøi ñieåm cuoái naêm
2006.
2.1.2. Quy moâ voán saûn xuaát kinh doanh bình quaân tính treân moät doanh
nghieäp cuõng lieân tuïc taêng qua caùc naêm (xem baûng 2.2).
Baûng 2.2. Voán saûn xuaát kinh doanh cuûa doanh nghieäp qua caùc naêm
ÑVT: tyû ñoàng
Chæ tieâu 2003 2004 2005 2006
1. Voán bình quaân:
- Soá tieàn 1,567,179 1,966,512

2,430,727 3,035,416
- Toác ñoä taêng (giaûm) 25.48% 23.61% 24.88%
2. Voán bình quaân treân
moät doanh nghieäp
21.76 21.43 21.52 23.12
Nguoàn: Toång cuïc Thoáng keâ [19] vaø tính toaùn cuûa taùc giaû
Soá lieäu baûng 2.2 cho thaáy toång voán saûn xuaát kinh doanh bình quaân cuûa caùc
doanh nghieäp cuõng lieân tuïc gia taêng qua caùc naêm. Voán saûn xuaát kinh doanh bình
quaân naêm 2003 ñaït hôn 1,567 trieäu tyû ñoàng thì ñeán naêm 2006 ñaït möùc 3,035 trieäu
tyû ñoàng, taêng 24.88% so vôùi naêm 2005 vaø gaáp 1.94 laàn so vôùi naêm 2003. Maëc duø
toác ñoä taêng voán saûn xuaát kinh doanh coù giaûm nheï trong naêm 2005, nhöng ñaõ ñöôïc
taêng caûi thieän trong naêm 2006; toác ñoä taêng voán bình quaân haøng naêm trong giai
ñoaïn 2003 – 2006 laø 24.65%, cao hôn toác ñoä taêng bình quaân cuûa soá löôïng doanh
nghieäp ñang hoaït ñoäng. Ñieàu naøy cho thaáy möùc voán bình quaân treân moät doanh
nghieäp lieân tuïc taêng leân, töø möùc 21.43 tyû ñoàng naêm 2004, leân möùc 21.52 tyû ñoàng
naêm 2005 vaø naêm 2006 vöôït leân ñeán 23.12 tyû ñoàng. Quy moâ voán gia taêng goùp
phaàn caûi thieän naêng löïc taøi chính ñoái vôùi doanh nghieäp khi moâi tröôøng kinh doanh
ngaøy caøng coù nhieàu cô hoäi vaø thaùch thöùc môùi cuõng nhö aùp löïc caïnh tranh caøng gay
gaét hôn.
Maëc duø toång voán saûn xuaát kinh doanh bình quaân ñaõ coù xu höôùng caûi thieän hôn
qua caùc naêm nhöng phaàn lôùn doanh nghieäp Vieät Nam ñöôïc xeáp vaøo nhoùm quy moâ
nhoû vaø vöøa (xem baûng 2.3).
Tính ñeán cuoái naêm 2006, soá doanh nghieäp ñang hoaït ñoäng coù voán ñieàu leä döôùi
0.5 tyû ñoàng chieám 12.11%, töø 0.5 ñeán 1 tyû ñoàng chieám 16.61%, töø 1 ñeán 5 tyû ñoàng


- 26 -
chieám 28.84%, töø 5 ñeán 10 tyû chieám 9.51% vaø treân 10 tyû ñoàng chæ coù 12.93%. Quy
moâ voán nhoû beù laø moät trong nhöõng nguyeân nhaân laøm giaûm khaû naêng môû roäng hoaït
ñoäng saûn xuaát kinh doanh vaø aûnh höôûng ñeán söùc caïnh tranh cuûa caùc doanh nghieäp,
ñaëc bieät trong giai ñoaïn hieän nay khi Vieät Nam ñaõ chính thöùc gia nhaäp Toå chöùc
Thöông maïi Theá giôùi (WTO) vaø quaù trình hoäi nhaäp kinh teá khu vöïc vaø theá giôùi
cuûa nöôùc ta ngaøy caøng saâu roäng.
Baûng 2.3. Phaân loaïi doanh nghieäp theo quy moâ voán taïi thôøi ñieåm 31/12/2006
ÑVT: doanh nghieäp
Voán ñieàu leä Soá löôïng Tyû troïng
Döôùi 0.5 tyû ñoàng 15,908 12.11%
Töø 0.5 ñeán 1 tyû ñoàng 21,809 16.61%
Töø 1 ñeán 5 tyû ñoàng 64,137 48.84%
Töø 5 ñeán 10 tyû ñoàng 12,487 9.51%
Töø 10 ñeán 50 tyû ñoàng 11,502 8.76%
Treân 50 tyû ñoàng 5,475 4.17%
Toång coäng 131,318 100%
Nguoàn: Toång cuïc thoáng keâ [19] vaø tính toaùn cuûa taùc giaû
2.1.3. Doanh nghieäp Vieät Nam ngaøy caøng coù nhieàu ñoùng goùp tích cöïc vaøo söï
phaùt trieån kinh teá – xaõ hoäi cuûa caû nöôùc.
Thöù nhaát, caùc doanh nghieäp ñang laø nôi thu huùt moät löïc löôïng lao ñoäng doài
daøo, goùp phaàn tích cöïc vaøo giaûi quyeát vieäc laøm cho soá lao ñoäng taêng leân haøng
naêm vaø thuùc ñaåy taêng tröôûng kinh teá cuûa caû nöôùc. Theo thoâng tin töø Toång cuïc
Thoáng keâ ñöôïc trình baøy ôû ñoà thò 2.1, tính ñeán cuoái naêm 2006, caùc doanh nghieäp
ñaõ thu huùt hôn 6.7 trieäu lao ñoäng, taêng 7.66% so vôùi cuoái naêm 2005 vaø gaáp 1.9 laàn
so vôùi cuoái naêm 2000.
Tính ñeán cuoái naêm 2006, vôùi 43.3 trieäu lao ñoäng cuûa neàn kinh teá [18] thì lao
ñoäng laøm vieäc trong caùc loaïi hình doanh nghieäp chieám 15.51%, cho thaáy khaû naêng
thu huùt lao ñoäng cuûa khu vöïc doanh nghieäp khaù maïnh, tuy nhieân chaát löôïng lao
ñoäng vaãn coøn thaáp. Theo chaám ñieåm vaø xeáp haïng cuûa Dieãn ñaøn Kinh teá Theá giôùi


- 27 -
veà söùc caïnh tranh cuûa lao ñoäng (söû duïng thang ñieåm 100) thì Vieät Nam chæ ñaït 45
ñieåm veà khung phaùp lyù, 20 ñieåm veà naêng suaát lao ñoäng, 40 ñieåm veà thaùi ñoä lao
ñoäng, 16 ñieåm veà kyû luaän lao ñoäng vaø 32 ñieåm veà chaát löôïng lao ñoäng. Caùc nhaø
kinh teá theá giôùi caûnh baùo raèng neàn kinh teá coù chaát löôïng nguoàn nhaân löïc döôùi 35
ñieåm coù nguy cô maát söùc caïnh tranh treân thò tröôøng toaøn caàu [21].
ÑVT: ngaøn lao ñoäng
0
2,000
4,000
6,000
8,000
Soá lao ñoäng 3,537 3,933 4,658 5,175 5,771 6,237 6,715
2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006
Nguoàn: Toång cuïc Thoáng keâ [19]
Ñoà thò 2.1. Soá lao ñoäng trong doanh nghieäp taïi thôøi ñieåm 31/12 haøng naêm
Thöù hai, hieäu quaû kinh doanh coù xu höôùng gia taêng qua caùc naêm nhöng vaãn
coøn ôû möùc thaáp (xem baûng 2.4).
Baûng 2.4. Baûng phaân tích khaû naêng sinh lôøi cuûa doanh nghieäp
Chæ tieâu 2004 2005 2006
1. Tyû suaát lôïi nhuaän treân voán kinh doanh 4.853% 4.350% 4.935%
2. Tyû suaát lôïi nhuaän treân doanh thu 5.991% 5.231% 6.117%
3. Voøng quay voán kinh doanh (voøng) 0.8100 0.8316 0.8068
Nguoàn: Taïp chí Kinh teá vaø Döï baùo vaø tính toaùn cuûa taùc giaû [4]
Soá lieäu baûng 2.4 cho thaáy tyû suaát lôïi nhuaän treân voán kinh doanh naêm 2004 laø
4.835%, coù nghóa laø cöù 100 ñoàng voán ñaàu tö vaøo hoaït ñoäng kinh doanh thì naêm
2004 doanh nghieäp taïo ñöôïc 4.853 ñoàng lôïi nhuaän vaø con soá naøy naêm 2005 laø 4.35


- 28 -
ñoàng, giaûm 0.503 ñoàng so vôùi naêm 2004. Naêm 2006, tyû suaát lôïi nhuaän treân voán
kinh doanh ñaõ ñöôïc caûi thieän vaø ñaït möùc 4.935%, taêng 0.585% so vôùi naêm 2005
vaø cao hôn möùc sinh lôøi cuûa naêm 2004. Tyû suaát sinh lôøi treân voán kinh doanh ngaøy
caøng ñöôïc caûi thieän hôn seõ laø cô sôû quan troïng nhaát giuùp caùc doanh nghieäp gia
taêng khaû naêng tích tuï voán vaø naâng cao naêng löïc caïnh tranh. Tuy nhieân, tyû suaát
sinh lôøi treân voán kinh doanh qua caùc naêm ñeàu khoâng vöôït quaù 5% cho thaáy hieäu
quaû söû duïng voán cuûa caùc doanh nghieäp vaãn coøn ôû möùc khaù thaáp; thaáp hôn caû laõi
suaát traùi phieáu chính phuû trong cuøng thôøi kyø
2
.
Hieäu quaû kinh doanh thaáp laø moät trong nhöõng nguyeân nhaân laøm giaûm söùc caïnh
tranh cuûa doanh nghieäp Vieät Nam khi quaù trình hoäi nhaäp kinh teá khu vöïc vaø theá
giôùi ngaøy caøng maïnh meõ cuõng nhö coù nhöõng aûnh höôûng khoâng toát ñeán khaû naêng
huy ñoäng voán phuïc vuï saûn xuaát kinh doanh, thöïc hieän döï aùn ñaàu tö ñoái vôùi doanh
nghieäp treân thò tröôøng taøi chính.
Khaû naêng kieåm soaùt chi phí cuûa doanh nghieäp cuõng coù xu höôùng caûi thieän
trong naêm 2006 theå hieän ôû söï gia taêng cuûa tyû suaát lôïi nhuaän treân doanh thu ñaõ ñaït
ñöôïc 6.117%, taêng theâm 0.886% so vôùi naêm 2005, coù nghóa laø cöù 100 ñoàng doanh
thu thì caùc doanh nghieäp ñaõ kieåm soaùt, quaûn lyù chi phí hieäu quaû hôn vaø ñaõ giaûm
bôùt ñöôïc 0.886 ñoàng chi phí.
Voøng quay voán naêm 2006 cuûa caùc doanh nghieäp ñaït möùc 0.8068 voøng, töùc cöù
1 ñoàng voán söû duïng vaøo hoaït ñoäng kinh doanh thì taïo ra 0.8068 ñoàng doanh thu,
thaáp hôn so vôùi naêm 2005 vaø naêm 2004. Voøng quay voán giaûm cho thaáy toác ñoä luaân
chuyeån voán cuûa caùc doanh nghieäp keùm, töø ñoù laøm gia taêng nhu caàu voán kinh
doanh, aûnh höôûng khoâng toát ñeán khaû naêng sinh lôøi vaø khaû naêng thanh toaùn cuûa
doanh nghieäp.
Thöù ba, caùc doanh nghieäp ngaøy caøng coù nhöõng ñoùng goùp ñaùng keå vaøo toång thu
ngaân saùch nhaø nöôùc.
Thueá vaø caùc khoaûn noäp ngaân saùch cuûa doanh nghieäp lieân tuïc gia taêng qua caùc
naêm (xem baûng 2.5). Thu ngaân saùch nhaø nöôùc töø doanh nghieäp naêm 2004 laø
138,709 tyû ñoàng, naêm 2005 laø 158,659 tyû ñoàng, taêng 14.38% so vôùi naêm 2004 vaø
ñaït 205,444 tyû ñoàng vaøo naêm 2006, taêng 29.49% so vôùi naêm 2005. Maëc duø thueá
vaø caùc khoaûn noäp ngaân saùch cuûa khoái doanh nghieäp lieân tuïc taêng veà soá tuyeät ñoái,
tuy nhieân tyû troïng caùc khoaûn ñoùng goùp naøy trong toång thu ngaân saùch nhaø nöôùc coù
xu höôùng giaûm vaøo naêm 2005 so vôùi naêm 2004, töø möùc 72.65% xuoáng coøn 69.50%,

2
Laõi suaát traùi phieáu chính phuû qua caùc ñôït phaùt haønh töø naêm 2000 ñeán 2007 thaáp nhaát laø 6.5%/naêm


- 29 -
ñeán naêm 2006 ñaõ coù xu höôùng caûi thieän trôû laïi vaø ñaït möùc ñoùng goùp cao hôn naêm
2004, cöù 100 ñoàng toång thu ngaân saùch nhaø nöôùc naêm 2006 thì coù ñeán 73.51 ñoàng
töø doanh nghieäp. Söï ñoùng goùp raát lôùn naøy seõ taïo ñieàu kieän thöïc hieän caùc khoaûn
chi tieâu cuûa Chính phuû maø qua ñoù hoaøn thieän hôn moâi tröôøng kinh doanh ñeå phaùt
trieån neàn kinh teá Vieät Nam noùi chung vaø doanh nghieäp noùi rieâng.
Baûng 2.5. Thueá vaø caùc khoaûn noäp ngaân saùch cuûa doanh nghieäp
ÑVT: tyû ñoàng
Chæ tieâu 2004 2005 2006
1. Thu ngaân saùch töø doanh nghieäp 138,709 158,659 205,444
2. Toång thu ngaân saùch nhaø nöôùc 190,929 228,287 279,472
3. Tyû troïng thu ngaân saùch töø doanh nghieäp
trong toång thu ngaân saùch
72.65% 69.50% 73.51%
Nguoàn: Toång hôïp töø taïp chí [4] vaø tính toaùn cuûa taùc giaû.

2.2. KHAÛO SAÙT THÖÏC TRAÏNG XAÂY DÖÏNG CÔ CAÁU VOÁN CUÛA DOANH
NGHIEÄP VIEÄT NAM
2.2.1. Giôùi thieäu chung veà cuoäc khaûo saùt:
Nhaèm hoaøn thieän cô sôû lyù luaän ñaõ ñöôïc trình baøy ôû chöông 1, kieåm chöùng thöïc
teá ñeå ñöa ra giaûi phaùp phuø hôïp vaø coù yù nghóa ñoái vôùi doanh nghieäp Vieät Nam, taùc
giaû ñaõ tieán haønh nghieân cöùu thöïc traïng xaây döïng cô caáu voán cuûa caùc doanh nghieäp
treân ñòa baøn Thaønh phoá Hoà Chí Minh.
Cuoäc khaûo saùt ñöôïc tieán haønh trong khoaûng thôøi gian töø ngaøy 15 thaùng 03 naêm
2008 ñeán ngaøy 19 thaùng 05 naêm 2008 vôùi hình thöùc ñieàu tra thoâng qua phieáu thaêm
doø yù kieán. Phieáu thaêm doø yù kieán goàm 23 caâu hoûi, trong ñoù coù 10 caâu ñeà caäp ñeán
nhöõng thoâng tin chung veà doanh nghieäp vaø 13 caâu lieân quan ñeán coâng taùc xaây
döïng cô caáu voán taïi ñôn vò (xem noäi dung chi tieát taïi phuï luïc 1). Phieáu thaêm doø
ñöôïc göûi ñeán 55 doanh nghieäp vaø thu veà ñöôïc 50 phieáu.
Sau khi kieåm tra caùc phieáu thaêm doø yù kieán ñaõ ñöôïc ñaïi dieän caùc doanh nghieäp
traû lôøi, coù 2 phieáu khoâng söû duïng vì thieáu thoâng tin traû lôøi ôû raát nhieàu caâu hoûi. Nhö
vaäy, ñeà taøi seõ nghieân cöùu vaø ñaùnh giaù thöïc traïng xaây döïng cô caáu voán cuûa 48
doanh nghieäp (xem danh saùch doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt taïi phuï luïc 2).


- 30 -
Soá lieäu baûng 2.6 phaân loaïi caùc doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt theo hình thöùc sôû
höõu. Theo ñoù, coù 43.75% doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt laø coâng ty coå phaàn, 37.5%
laø coâng ty traùch nhieäm höõu haïn, 10.42% laø doanh nghieäp tö nhaân vaø coøn laïi 8.33%
laø coâng ty nhaø nöôùc. Nhö vaäy, maãu khaûo saùt ñaûm baûo haïn cheá söï can thieäp chuû
quan cuûa Nhaø nöôùc ñeán caùc quyeát ñònh taøi chính noùi chung vaø quyeát ñònh cô caáu
voán noùi rieâng trong doanh nghieäp.
Baûng 2.6. Phaân loaïi caùc doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt
Loaïi hình doanh nghieäp Soá löôïng Tyû troïng
Doanh nghieäp tö nhaân 5 10.42%
Coâng ty coå phaàn 21 43.75%
Coâng ty traùch nhieäm höõu haïn 18 37.50%
Coâng ty nhaø nöôùc 4 8.33%
Toång coäng 48 100%
Nguoàn: Toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt
Hình 2.1 minh hoïa veà cô caáu doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt theo ngaønh ngheà
kinh doanh chính, trong ñoù coù 45.83% laø doanh nghieäp saûn xuaát, 41.67% laø doanh
nghieäp dòch vuï vaø phaàn coøn laïi 12.5% laø doanh nghieäp thöông maïi..
45.83%
12.50%
41.67%
Saûn xuaát
Thöông maïi
Dòch vuï

Nguoàn: Toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt
Hình 2.1. Phaân loaïi doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt theo ngaønh ngheà
2.2.2. Nhöõng thoâng tin toång quaùt veà caùc doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt:
Soá lieäu baûng 2.7 phaân loaïi doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt theo soá naêm hoaït ñoäng,
trong ñoù 64.58% doanh nghieäp ñaõ hoaït ñoäng treân 5 naêm, 25% doanh nghieäp ñaõ
hoaït ñoäng töø 2 ñeán 5 naêm vaø 10.42% doanh nghieäp chæ môùi thaønh laäp trong thôøi


- 31 -
gian 2 naêm. Nhö vaäy, maãu khaûo saùt taäp trung vaøo nhöõng doanh nghieäp coù kinh
nghieäm nhaát ñònh trong ñieàu haønh hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh noùi chung, coâng
taùc hoaïch ñònh taøi chính vaø xaây döïng cô caáu voán noùi rieâng.
Baûng 2.7. Phaân loaïi doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt theo soá naêm hoaït ñoäng
Soá naêm hoaït ñoäng Soá löôïng Tyû troïng
Döôùi 2 naêm 5 10.42%
2 – 5 naêm 12 25.00%
5 – 10 naêm 21 43.75%
Treân 10 naêm 10 20.83%
Toång coäng 48 100%
Nguoàn: Toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt
Veà quy moâ hoaït ñoäng, caùc doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt qua 2 tieâu chí: doanh
thu thuaàn vaø toång giaù trò taøi saûn (xem soá lieäu chi tieát taïi phuï luïc 3).
Theo keát quaû toång hôïp töø cuoäc khaûo saùt, coù 20.83% doanh nghieäp ñöôïc khaûo
saùt ñaït möùc doanh thu thuaàn töø hoaït ñoäng baùn haøng vaø cung caáp dòch vuï haøng naêm
treân 200 tyû ñoàng, töø 100 tyû ñoàng ñeán 200 tyû ñoàng coù 8 doanh nghieäp, chieám tyû
troïng 16.67% vaø döôùi 100 tyû ñoàng coù 30 doanh nghieäp, chieám tyû troïng 62.5%. Khi
xem xeùt theo giaù trò taøi saûn thì coù ñeán 33 doanh nghieäp hoaït ñoäng vôùi quy moâ toång
taøi saûn döôùi 100 tyû ñoàng, chieám tyû troïng 68.75%; 10.42% doanh nghieäp coù toång
giaù trò taøi saûn bình quaân haøng naêm töø 100 tyû ñoàng ñeán 200 tyû ñoàng vaø treân 200 tyû
ñoàng laø 10 doanh nghieäp, chieám 20.83%.
Neáu caên cöù vaøo tieâu chí doanh thu vaø toång taøi saûn ñeå phaân loaïi doanh nghieäp
vöøa vaø nhoû ñöôïc söû duïng ôû moät soá nöôùc (xem phuï luïc 4) thì caùc doanh nghieäp
ñöôïc khaûo saùt chuû yeáu laø doanh nghieäp vöøa vaø nhoû, ñieàu naøy cuõng phuø hôïp vôùi
ñaëc ñieåm chung cuûa caùc doanh nghieäp Vieät Nam.
Theo khaûo saùt cuûa taùc giaû veà heä thoáng kieåm soaùt noäi boä vôùi caâu hoûi ñaët ra:
“Doanh nghieäp quyù vò coù heä thoáng kieåm soaùt noäi boä hay khoâng? Neáu coù, vai troø cuûa
kieåm soaùt noäi boä laø gì?”. Keát quaû nhaän ñöôïc laø 15 doanh nghieäp khoâng coù heä
thoáng kieåm soaùt noäi boä, chieám tyû troïng 31.25% soá doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt vaø
33 doanh nghieäp coøn laïi thì coù thieát laäp heä thoáng kieåm soaùt noäi boä.


- 32 -
Heä thoáng kieåm soaùt noäi boä coù nhöõng vai troø cô baûn nhö sau: (1) coâng cuï phaùt
hieän nhöõng yeáu keùm trong quaûn lyù, (2) coâng cuï quaûn lyù ruûi ro lieân quan hoaït ñoäng
cuûa doanh nghieäp, (3) giaûm thieåu khaû naêng gian laän, coâng boá thoâng tin sai leäch vaø
(4) goùp phaàn naâng cao hieäu quaû saûn xuaát kinh doanh. Theo toång hôïp töø keát quaû
khaûo saùt chæ coù 6 doanh nghieäp (chieám tyû troïng 18.18%) nhaän thöùc ñuû caû boán vai
troø treân, coøn laïi 27 doanh nghieäp chöa khai thaùc heát ñöôïc vai troø cuûa heä thoáng
kieåm soaùt noäi boä. Soá lieäu baûng 2.8 cho bieát coù 18/33 yù kieán ñoàng yù heä thoáng kieåm
soaùt noäi boä laø coâng cuï phaùt hieän nhöõng yeáu keùm trong quaûn lyù, coù 17/33 yù kieán
daønh cho vai troø “coâng cuï quaûn lyù ruûi ro lieân quan hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp”,
vaø cuõng coù 17/33 yù kieán daønh cho vai troø thöù ba vaø 16/33 yù kieán daønh cho vai troø
thöù tö.
Nhö vaäy, caùc doanh nghieäp ñaõ coù nhöõng chuù yù tích cöïc ñeán vieäc xaây döïng heä
thoáng kieåm soaùt noäi boä, tuy nhieân söï nhaän thöùc veà vai troø cuûa boä phaän naøy chöa
ñaày ñuû vaø thoáng nhaát. Ñieàu naøy cho thaáy khaû naêng kieåm soaùt vaán ñeà ngöôøi ñaïi
dieän cuûa caùc doanh nghieäp coøn thaáp, do ñoù tieàm aån nhöõng khoaûn chi phí ñaïi dieän
lôùn maø seõ coù aûnh höôûng nhaát ñònh ñeán quyeát ñònh taøi chính noùi chung vaø quyeát
ñònh huy ñoäng voán noùi rieâng.
Baûng 2.8. Vai troø cuûa heä thoáng kieåm soaùt noäi boä
Vai troø Soá yù kieán
3

1. Coâng cuï phaùt hieän nhöõng yeáu keùm trong quaûn lyù 18
2. Coâng cuï quaûn lyù ruûi ro lieân quan hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp 18
3. Giaûm thieåu khaû naêng gian laän, coâng boá thoâng tin sai leäch 17
4. Goùp phaàn naâng cao hieäu quaû saûn xuaát kinh doanh 16
Nguoàn: Toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt
2.2.3. Thöïc traïng phaân tích vaø quaûn trò taøi chính cuûa caùc doanh nghieäp ñöôïc
khaûo saùt:
Ñeå ñaùnh giaù veà coâng taùc phaân tích vaø quaûn trò taøi chính cuûa caùc doanh nghieäp,
ñeà taøi thaêm doø yù kieán thoâng qua 2 caâu hoûi:

3
Moät doanh nghieäp coù theå choïn nhieàu caâu traû lôøi veà vai troø cuûa heä thoáng kieåm soaùt noäi boä


- 33 -
(1) Doanh nghieäp quyù vò coù thöïc hieän phaân tích baùo caùo taøi chính phuïc vuï ra
quyeát ñònh lieân quan ñeán hoaït ñoäng kinh doanh hay khoâng? Neáu coù, ai laø
ngöôøi chòu traùch nhieäm thöïc hieän?
(2) Möùc ñoä höõu ích cuûa baùo caùo taøi chính vaø keát quaû phaân tích taøi chính ñeán
vieäc ra quyeát ñònh ñieàu haønh hoaït ñoäng kinh doanh?
Phaân tích taøi chính coù yù nghóa raát quan troïng trong vieäc ñaùnh giaù hieäu quaû
quaûn lyù chi phí, hieäu quaû quaûn lyù taøi saûn cuõng nhö vieäc duy trì moät cô caáu taøi
chính phuø hôïp nhaèm caân baèng giöõa hai muïc tieâu laø gia taêng lôïi nhuaän vaø kieåm
soaùt ruûi ro cuûa doanh nghieäp. Hôn theá nöõa, nhöõng thoâng tin coù ñöôïc töø phaân tích laø
moät trong nhöõng cô sôû ñeå nhaø quaûn trò ñöa ra caùc quyeát ñònh taøi chính phuø hôïp,
höôùng ñeán muïc tieâu gia taêng giaù trò doanh nghieäp.
Caùc doanh nghieäp Vieät Nam ñaõ nhaän thöùc ñöôïc söï caàn thieát cuûa phaân tích ñoái
vôùi coâng taùc quaûn trò taøi chính, ñieàu naøy theå hieän thoâng qua keát quaû khaûo saùt coù
ñeán 47 doanh nghieäp traû lôøi coù thöïc hieän phaân tích baùo caùo taøi chính phuïc vuï ra
quyeát ñònh lieân quan ñeán hoaït ñoäng kinh doanh, chieám tyû leä 97.92% vaø chæ duy
nhaát 1 doanh nghieäp traû lôøi laø khoâng thöïc hieän. Coâng vieäc phaân tích taøi chính chuû
yeáu do giaùm ñoác hoaëc keá toaùn tröôûng thöïc hieän taïi 41 doanh nghieäp, chieám tyû leä
87.23% (xem keát quaû khaûo saùt ôû baûng 2.9), trong khi ñoù chæ coù 5 doanh nghieäp
nhöõng ngöôøi chuû sôû höõu voán quan taâm thöïc hieän ñaùnh giaù tình hình taøi chính. Keát
quaû naøy cho thaáy tieàm aån ruûi ro lôùn ñoái vôùi chuû sôû höõu khi nhöõng ngöôøi quaûn lyù coù
yù ñònh tìm kieám lôïi ích caù nhaân töø hoaït ñoäng kinh doanh cuûa doanh nghieäp.
Baûng 2.9. Ngöôøi chòu traùch nhieäm phaân tích taøi chính
Ngöôøi phaân tích Soá löôïng Tyû troïng
Giaùm ñoác 20 42.55%
Keá toaùn tröôûng 21 44.68%
Chuû doanh nghieäp 5 10.64%
Khaùc 1 2.13%
Toång coäng 47 100%
Nguoàn: Toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt
Thoâng tin coù ñöôïc töø phaân tích taøi chính laø cô sôû raát quan troïng ñeå doanh
nghieäp ra caùc quyeát ñònh taøi chính vaø ñieàu haønh hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh.
Theo ñaùnh giaù cuûa caùc doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt, tính höõu ích cuûa baùo caùo taøi


- 34 -
chính vaø phaân tích taøi chính ñaït töø möùc ñoä khaù trôû leân laàn löôït laø 68.75% vaø
60.41%, vaãn coøn moät tyû leä khaù lôùn doanh nghieäp ñaùnh giaù möùc ñoä keùm vaø raát
keùm veà tính höõu ích cuûa phaân tích taøi chính laø 8.34% (xem baûng 2.10).
Baûng 2.10. Tính höõu ích cuûa baùo caùo taøi chính vaø phaân tích taøi chính
Möùc ñoä höõu ích
Nguoàn thoâng tin
Raát
keùm
Keùm Trung bình Khaù Toát
Baùo caùo taøi chính 2.08% 0.00% 29.17% 50.00% 18.75%
Phaân tích baùo caùo taøi chính 4.17% 4.17% 31.25% 43.75% 16.66%
Nguoàn: Toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt
Tính höõu ích cuûa thoâng tin taøi chính vaø ñaëc bieät laø keát quaû phaân tích taøi chính
chuû yeáu chæ ñöôïc söû duïng bôûi nhöõng ngöôøi quaûn lyù hoaëc nhöõng ngöôøi beân trong
doanh nghieäp, coøn ñoái vôùi nhöõng ngöôøi beân ngoaøi hoaëc nhöõng coå ñoâng nhoû thì khaû
naêng tieáp caän keát quaû phaân tích taøi chính ôû caùc doanh nghieäp Vieät Nam raát haïn
heïp, ngay caû nhöõng coâng ty nieâm yeát treân thò tröôøng chöùng khoaùn cuõng haïn cheá
cung caáp thoâng tin phaân tích cho coâng chuùng moät caùch roäng raõi vaø ñaày ñuû.
Trong cuoäc bình choïn baùo caùo thöôøng nieân toát nhaát naêm 2007 do Sôû giao dòch
chöùng khoaùn Thaønh phoá Hoà Chí Minh vaø Baùo Ñaàu tö chöùng khoaùn toå chöùc vôùi söï
taøi trôï cuûa Dragon Capital, chæ coù 33 trong toång soá 152 doanh nghieäp nieâm yeát
tham gia, chieám tyû leä 21.71%. Theo ñaùnh giaù cuûa nhieàu chuyeân gia haàu heát baùo
caùo thöôøng nieân naêm 2007 chöa tuaân thuû ñuùng quy ñònh taïi thoâng tö 38/2007/TT-
BTC cuûa Boä Taøi chính veà vieäc coâng boá thoâng tin treân thò tröôøng chöùng khoaùn hoaëc
neáu coù thì thoâng tin coøn sô saøi. Vôùi tyû leä raát nhoû doanh nghieäp tham gia cuoäc bình
choïn noùi treân cho thaáy nhieàu doanh nghieäp chöa yù thöùc ñöôïc taàm quan troïng cuûa
thoâng tin cung caáp trong baùo caùo thöôøng nieân. Baùo caùo thöôøng nieân cuûa caùc doanh
nghieäp Vieät Nam hieám khi coù phaân tích, ñaùnh giaù tình hình hoaït ñoäng kinh doanh
noùi chung, tình hình taøi chính doanh nghieäp noùi rieâng ñeå cung caáp cho caùc ñoái
töôïng beân ngoaøi söû duïng, ña phaàn chæ ñôn giaûn laø lieät keâ thoâng tin.
Vaø moät söï kieän noåi baät xaûy ra trong nhöõng thaùng ñaàu naêm 2008 ñaõ taïo taâm lyù
khoâng toát ñoái vôùi caùc nhaø ñaàu tö veà chaát löôïng thoâng tin töø baùo caùo taøi chính cuûa
coâng ty nieâm yeát treân thò tröôøng chöùng khoaùn, ñoù chính laø nhöõng gian laän trong
baùo caùo taøi chính vaø söï chaäm treã maø laïi khoâng trung thöïc, khoâng roõ raøng khi coâng
boá thoâng tin cuûa coâng ty coå phaàn boâng Baïch Tuyeát. Naêm 2006 coâng ty ñaõ coâng boá


- 35 -
laõi tröôùc thueá gaàn 2.3 tyû ñoàng, sau khi hoài toá laïi thì bò loã 8.48 tyû ñoàng, vaø töông töï
coâng ty tieáp tuïc coâng boá laõi tröôùc thueá naêm 2007 laø 3.44 tyû ñoàng nhöng sau khi hoài
toá thì khoaûn laõi ñaõ maát ñi maø thay vaøo ñoù laø loã ñeán 6.8 tyû ñoàng [29]. Töø nhöõng
thoâng tin treân cho thaáy vaán ñeà minh baïch thoâng tin, coâng boá thoâng tin trung thöïc
veà tình hình hoaït ñoäng kinh doanh noùi chung, keát quaû taøi chính noùi rieâng cuûa caùc
doanh nghieäp coøn yeáu keùm vaø ñaây cuõng chính laø haäu quaû söï phaân ñònh giöõa quyeàn
sôû höõu vaø quyeàn quaûn lyù maø noù seõ taïo nhöõng toån thaát raát lôùn neáu khoâng kieåm soaùt
toát.
2.2.4. Thöïc traïng xaây döïng cô caáu voán cuûa doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt:
Khi xem xeùt veà cô caáu voán cuûa doanh nghieäp, caùc nhaø nghieân cöùu kinh teá
thöôøng taäp trung vaøo tìm kieám lôøi giaûi cho baøi toaùn cô caáu voán toái öu vôùi 3 muïc
tieâu ñaët ra: (i) toái ña hoùa lôïi nhuaän, (ii) toái thieåu hoùa ruûi ro, (iii) chi phí söû duïng
voán thaáp nhaát. Treân cô sôû lyù luaän ñaõ ñeà caäp ôû chöông 1 vaø höôùng ñeán muïc tieâu
tìm ra maâu thuaãn cô baûn, töø ñoù kieán nghò giaûi phaùp thích hôïp trong quyeát ñònh löïa
choïn cô caáu voán cuûa caùc doanh nghieäp Vieät Nam, ñeà taøi tieán haønh khaûo saùt vaø
phaân tích thöïc traïng xaây döïng cô caáu voán taïi 48 doanh nghieäp vôùi caùc noäi dung ñi
töø nhaän thöùc ñeán caên cöù vaø caùch thöùc thöïc hieän. Caùc khía caïnh laàn löôït ñöôïc
nghieân cöùu nhö sau:
2.2.4.1. Quan ñieåm cuûa doanh nghieäp veà öu tieân nguoàn taøi trôï:
Vôùi caâu hoûi “Khi caàn huy ñoäng voán môû roäng hoaït ñoäng kinh doanh, doanh
nghieäp öu tieân choïn nguoàn taøi trôï naøo tröôùc?” thì coù 25% doanh nghieäp öu tieân
cho lôïi nhuaän giöõ laïi, 37.5% doanh nghieäp öu tieân söû duïng nôï vaø töông töï 37.5%
doanh nghieäp öu tieân huy ñoäng voán chuû sôû höõu (xem phuï luïc 3). Keát quaû treân cho
thaáy vieäc quyeát ñònh thöù töï öu tieân veà nguoàn taøi trôï giöõa caùc doanh nghieäp khoâng
coù söï thoáng nhaát vaø khoâng tuaân thuû theo caùc lyù thuyeát veà cô caáu voán, chaúng haïn
nhö ñoái vôùi lyù thuyeát traät töï phaân haïng (the pecking order theory) thì öu tieân söû
duïng nguoàn taøi trôï beân trong, ñoù chính laø lôïi nhuaän giöõ laïi, tieáp theo laø nguoàn taøi
trôï beân ngoaøi vôùi söï löïa choïn thöù nhaát laø ñi vay vaø löïa choïn thöù hai laø huy ñoäng
voán chuû sôû höõu.
Noùi veà ngöôøi ra quyeát ñònh cuoái cuøng löïa choïn nguoàn taøi trôï, theo toång hôïp töø
keát quaû khaûo saùt, coù 62.50% yù kieán laø chuû sôû höõu, 31.25% do ngöôøi ñieàu haønh
quyeát ñònh vaø phaàn coøn laïi 6.25% laø do hoäi ñoàng quaûn trò quyeát ñònh (xem phuï luïc
3). Tuy nhieân khaû naêng naém baét ñaày ñuû vaø chính xaùc thoâng tin veà hoaït ñoäng kinh
doanh cuûa ngöôøi chuû sôû höõu keùm cuõng nhö vieäc hoï ít quan taâm ñeán phaân tích taøi
chính tröôùc khi ra quyeát ñònh seõ laø moät trong nhöõng nguyeân nhaân daãn ñeán sai laàm


- 36 -
khi xaùc laäp nguoàn taøi trôï, naûy sinh söï khoâng phuø hôïp giöõa quyeát ñònh ñaàu tö vaø
quyeát ñònh taøi trôï maø qua ñoù seõ aûnh höôûng ñeán söï caân baèng giöõa lôïi nhuaän vaø ruûi
ro.
2.2.4.2. Quan ñieåm lôïi ích cuûa doanh nghieäp veà nôï vaø voán chuû sôû höõu:
Neáu phaân chia theo tính chaát sôû höõu thì nguoàn taøi trôï goàm hai loaïi: nôï vaø voán
chuû sôû höõu. Keát quaû khaûo saùt quan ñieåm veà lôïi ích ñoái vôùi doanh nghieäp töø vieäc
huy ñoäng voán chuû sôû höõu taøi trôï hoaït ñoäng kinh doanh coù 50% yù kieán nghieâng veà
söï ñaûm baûo töï chuû taøi chính, 39.47% yù kieán cho raèng khoâng bò aùp löïc thanh toaùn
nôï goác vaø 6.58% löïa choïn lôïi ích “khoâng bò aùp löïc thanh toaùn laõi”. Keát quaû khaûo
saùt ñöôïc minh hoïa roõ hôn thoâng qua hình 2.2.








Hình 2.2. Lôïi ích cô baûn khi söû duïng voán chuû sôû höõu
Nguoàn: Toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt
Ñoà thò 2.2 trình baøy keát quaû khaûo saùt caùc doanh nghieäp veà lyù do choïn nguoàn
taøi trôï töø nôï vay vaø ñöôïc saép xeáp thöù töï öu tieân. Theo ñoù, lyù do ñöôïc öu tieân soá 1
laø chi phí söû duïng nôï thaáp hôn chi phí söû duïng voán chuû sôû höõu vôùi 31.91% doanh
nghieäp choïn, öu tieân soá 2 laø chi phí laõi vay taïo ra laù chaén thueá thu nhaäp doanh
nghieäp coù 35.39% doanh nghieäp, 32.26% doanh nghieäp choïn öu tieân soá 3 laø nôï
vay seõ coù taùc ñoäng gia taêng suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu thoâng qua ñoøn baåy
taøi chính vaø 48.15% doanh nghieäp löïa choïn öu tieân soá 4 laø vay nôï khoâng bò chia seû
quyeàn kieåm soaùt do chuû nôï khoâng ñöôïc tham gia vaøo boä maùy quaûn lyù, ñieàu haønh
hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh. Beân caïnh nhöõng lyù do maø ñeà taøi nghieân cöùu ñöa
ra trong cuoäc khaûo saùt thì coù moät soá lyù do theo quan ñieåm rieâng ñöôïc vaøi doanh
nghieäp caân nhaéc khi vay nôï, ñoù laø nôï vay seõ naâng cao traùch nhieäm cuûa ban laõnh
ñaïo doanh nghieäp hay ñeå caân ñoái vôùi nhu caàu saûn xuaát kinh doanh, voán chuû sôû
höõu töøng thôøi kyø nhaát ñònh.
39.47%
50%
6.58%
3.95%
Ñaûm baûo töï chuû taøi chính
Khoâng bò aùp löïc traû nôï
Khoâng bò aùp löïc chia laõi
Khaùc


- 37 -
Nhö vaäy, caùc doanh nghieäp ñaõ nhaän thöùc khaù ñaày ñuû vaø hôïp lyù veà nôï vay cuõng
nhö aûnh höôûng cuûa noù ñeán tình hình taøi chính doanh nghieäp, ñieàu naøy seõ goùp phaàn
ñònh höôùng ñuùng ñaén cho caùc nhaø quaûn trò xaây döïng cô caáu voán phuø hôïp vôùi muïc
tieâu kinh doanh vaø ñieàu kieän thöïc teá cuûa doanh nghieäp.
31.91%
17.65%
16.13%
22.22%
29.79%
35.29%
25.81%
7.41%
12.77%
17.65%
48.15%
2.94%
23.40%
26.47%
32.26%
18.52%
25.81%
0.00%
2.13%
3.70%
0%
10%
20%
30%
40%
50%
60%
70%
80%
90%
100%
Öu tieân 1 Öu tieân 2 Öu tieân 3 Öu tieân 4
Khaùc
Khoâng bò chia seû quyeàn kieåm soaùt
Gia taêng suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu (ROE)
Tieát kieäm thueá (giaûm thueá thu nhaäp doanh nghieäp)
Chi phí söû duïng nôï thaáp hôn chi phí söû duïng voán chuû sôû höõu

Ñoà thò 2.2. Lyù do löïa choïn söû duïng nôï vay
Nguoàn: Toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt



- 38 -
2.2.4.3. Möùc ñoä quan taâm vaø caên cöù xaây döïng cô caáu voán:
Treân cô sôû nhaän ñònh ñaày ñuû lyù do cuõng nhö nhöõng am hieåu lôïi ích cuûa vieäc söû
duïng nôï vay vaø voán chuû sôû höõu ñeå taøi trôï cho hoaït ñoäng kinh doanh, caùc nhaø quaûn
trò seõ coù theå xaây döïng moät cô caáu voán hôïp lyù trong töøng thôøi kyø phaùt trieån vaø löïa
choïn chieán löôïc taøi trôï phuø hôïp, ñaûm baûo caân baèng lôïi nhuaän vaø ruûi ro.
Caâu hoûi ñaët ra laø: Taïi sao doanh nghieäp phaûi quan taâm ñeán cô caáu voán?
Ñeå traû lôøi caâu hoûi naøy, ñeà taøi ñaõ tieán haønh khaûo saùt doanh nghieäp veà möùc ñoä
aûnh höôûng cuûa cô caáu voán ñeán khaû naêng sinh lôøi vaø khaû naêng thanh toaùn – hai
muïc tieâu luoân ñöôïc xem xeùt trong caùc quyeát ñònh taøi chính (xem phuï luïc 3).
Keát quaû khaûo saùt coù 42 doanh nghieäp, chieám tyû leä 87.5% cho raèng vieäc thieát
laäp caùc cô caáu voán khaùc nhau seõ aûnh höôûng ñeán khaû naêng sinh lôøi vaø khaû naêng
thanh toaùn, trong ñoù coù 7 doanh nghieäp cho raèng nhöõng keát hôïp khaùc nhau giöõa nôï
vaø voán chuû sôû höõu seõ daãn ñeán nhöõng aûnh höôûng raát lôùn veà lôïi nhuaän vaø ruûi ro.
Tuy nhieân vaãn coøn ñeán 12.5% doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt cho raèng khoâng coù aûnh
höôûng hoaëc ít aûnh höôûng ñeán lôïi nhuaän vaø ruûi ro khi doanh nghieäp thay ñoåi cô caáu
voán.
Maëc duø caùc doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt ñaõ nhaän thöùc coù söï aûnh höôûng cuûa cô
caáu voán ñeán muïc tieâu quaûn trò taøi chính nhöng keát quaû khaûo saùt coù ñeán 22 doanh
nghieäp, chieám tyû leä 45.83% soá doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt khoâng quan taâm xaây
döïng chieán löôïc taøi trôï hoaït ñoäng kinh doanh; 6.25% doanh nghieäp löïa choïn chieán
löôïc taøi trôï maïo hieåm, töùc trong cô caáu taøi chính doanh nghieäp khoâng söû duïng
nguoàn voán daøi haïn taøi trôï taøi saûn löu ñoäng, keå caû taøi saûn löu ñoäng thöôøng xuyeân;
6.25% doanh nghieäp löïa choïn chieán löôïc taøi trôï baûo thuû, töùc trong cô caáu taøi chính,
nguoàn voán daøi haïn khoâng chæ ñuû ñeå taøi trôï cho taøi saûn daøi haïn maø coøn taøi trôï cho
taøi saûn löu ñoäng, keå caû moät phaàn taøi saûn löu ñoäng thôøi vuï; coøn laïi 41.67% doanh
nghieäp löïa choïn chieán löôïc taøi trôï trung dung nhaèm ñaûm baûo söï trung hoøa giöõa ruûi
ro thanh toaùn cao nhöng chi phí söû duïng voán thaáp cuûa chieán löôïc maïo hieåm vôùi ruûi
ro thanh toaùn thaáp nhöng chi phí söû duïng voán cao ñoái vôùi chieán löôïc baûo thuû (xem
phuï luïc 3).
Lieân quan ñeán möùc ñoä quan taâm vaø caên cöù xaây döïng cô caáu voán muïc tieâu,
baûng 2.11 cho thaáy coù 62.50% doanh nghieäp thöôøng xuyeân, trong khi ñoù vaãn coøn
12.5% doanh nghieäp thænh thoaûng, vaø coù ñeán 25% doanh nghieäp ít khi hoaëc khoâng
bao giôø quan taâm duy trì heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu muïc tieâu (xem baûng 2.11).



- 39 -
Baûng 2.11. Möùc ñoä quan taâm vaø caên cöù xaây döïng cô caáu voán muïc tieâu
Caâu hoûi Soá yù kieán Tyû troïng
Möùc ñoä quan taâm duy trì heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu muïc tieâu:
Thöôøng xuyeân quan taâm 30 62.50%
Thænh thoaûng quan taâm 6 12.50%
Ít khi quan taâm 11 22.92%
Khoâng bao giôø quan taâm 1 2.08%
Toång coäng 48 100%
Caên cöù xaây döïng cô caáu voán muïc tieâu:
Kinh nghieäm thöïc teá 29 45.31%
Moâ hình lyù thuyeát veà cô caáu voán 6 9.38%
Soá lieäu cuûa quaù khöù 14 21.88%
Caûm giaùc chuû quan 5 7.81%
Khoâng caên cöù cô sôû naøo 5 7.81%
Caên cöù khaùc 5 7.81%
Toång coäng 64 100%
Nguoàn: Toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt
Nhö vaäy, nhìn chung caùc nhaø quaûn lyù doanh nghieäp coù khuynh höôùng quan
taâm hôn ñeán xaây döïng cô caáu voán toái öu. Tuy nhieân, vieäc xaây döïng cô caáu voán taïi
ña soá caùc doanh nghieäp laïi döïa vaøo kinh nghieäm thöïc teá, caûm giaùc chuû quan vaø
khoâng coù caên cöù vaøo cô sôû khoa hoïc naøo. Soá lieäu baûng 2.11 cho thaáy 45.31%
doanh nghieäp xaây döïng cô caáu voán döïa treân cô sôû kinh nghieäm cuûa ngöôøi quaûn lyù,
21.88% doanh nghieäp caên cöù vaøo soá lieäu cuûa quaù khöù vaø chæ coù moät tyû leä nhoû
9.38% doanh nghieäp öùng duïng moâ hình lyù thuyeát veà cô caáu voán ñeå xaây döïng heä soá
nôï treân voán chuû sôû höõu toái öu. Ñieàu naøy cho thaáy raèng caùc lyù thuyeát cô caáu voán


- 40 -
chöa ñöôïc bieát vaø öùng duïng roäng raõi trong thöïc tieãn ôû Vieät Nam vaø kinh nghieäm
cuûa giaùm ñoác hoaëc chuû doanh nghieäp vaãn giöõ vai troø quan troïng hôn, thaäm chí coù
ñeán 15.62% doanh nghieäp xaây döïng cô caáu voán döïa treân caûm nhaän chuû quan cuûa
ngöôøi quaûn lyù hoaëc khoâng döïa treân baát kyø caên cöù naøo.
Ñeà caäp ñeán heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu muïc tieâu, 25% doanh nghieäp cho
bieát raèng cöù 1 ñoàng voán chuû sôû höõu thì hoï söû duïng ít hôn 0.5 ñoàng nôï vaø 50%
doanh nghieäp coù tyû leä naøy töø 0.5 ñeán 1 (xem baûng 2.12). Keát quaû naøy cho thaáy ña
soá caùc doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt taøi trôï chuû yeáu cho hoaït ñoäng saûn xuaát kinh
doanh baèng nguoàn voán chuû sôû höõu maø ít söû duïng nôï. Nguyeân nhaân cuûa hieän töôïng
naøy chuû yeáu xuaát phaùt töø hieäu quaû kinh doanh thaáp daãn ñeán khaû naêng tieáp caän
nguoàn voán tín duïng coøn thaáp, nhaát laø naêm 2008 coù nhöõng bieán ñoäng theo chieàu
höôùng gia taêng maïnh cuûa laõi suaát cho vay cuûa caùc ngaân haøng thöông maïi; hoaëc
trong nhöõng naêm gaàn ñaây, söï phaùt trieån vaø söùc haáp daãn cuûa thò tröôøng chöùng
khoaùn ñaõ thu huùt raát nhieàu nhaø ñaàu tö boû voán mua coå phieáu goùp phaàn gia taêng tính
thanh khoaûn cho coå phieáu taïo ñieàu kieän thuaän lôïi hôn cho caùc doanh nghieäp huy
ñoäng voán qua keânh thò tröôøng chöùng khoaùn, ñaëc bieät laø caùc ñôït phaùt haønh coå phieáu
laàn ñaàu ra coâng chuùng hoaëc phaùt haønh theâm trong khoaûng thôøi gian naêm 2006 vaø
naêm 2007 ñaõ taïo ra khoaûn thaëng dö voán raát lôùn cho caùc doanh nghieäp phaùt haønh
neân hoï caøng gia taêng huy ñoäng voán chuû sôû höõu, töø ñoù giaûm bôùt möùc ñoä söû duïng nôï
taøi trôï cho hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh.
Baûng 2.12. Heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu muïc tieâu
Heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu Soá yù kieán Tyû troïng
Döôùi 0.5 12 25.00%
0.5 – 1.0 24 50.00%
1.0 – 1.5 9 18.75%
Treân 1.5 3 6.25%
Toång coäng 48 100%
Nguoàn: Toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt
2.2.4.4. Nhaân toá aûnh höôûng vaø muïc tieâu xaây döïng cô caáu voán:
Khi khaûo saùt veà nhaân toá aûnh höôûng ñeán vieäc xaùc ñònh cô caáu voán muïc tieâu thì
46.38% yù kieán cho ñoù laø ñaëc ñieåm ngaønh ngheà (xem baûng 2.13), nghóa laø yeáu toá


- 41 -
ruûi ro kinh doanh ñöôïc ñaùnh giaù laø nhaân toá aûnh höôûng nhieàu nhaát ñeán vieäc xaùc
ñònh möùc ñoä söû duïng nôï vaø voán chuû sôû höõu cuûa caùc doanh nghieäp. Beân caïnh ñoù,
cuõng coù 33.33% yù kieán nghieâng veà hieäu quaû kinh doanh vaø 17.39% yù kieán laø naêng
löïc quaûn trò cuûa ngöôøi ñieàu haønh. Caùc doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt ít quan taâm aûnh
höôûng cuûa chính saùch thueá ñeán quyeát ñònh xaây döïng cô caáu voán, chæ chieám tyû leä
2.09%, ñieàu naøy khoâng phaûi caùc doanh nghieäp khoâng nhaän thaáy yù nghóa cuûa laù
chaén thueá lieân quan ñeán cô caáu voán coù söû duïng nôï maø phaàn lôùn caùc doanh nghieäp
naøy ñang nhaän chính saùch öu ñaõi thueá, cuï theå coù ñeán 50% doanh nghieäp ñöôïc
khaûo saùt chòu thueá döôùi möùc thoâng thöôøng 28% (xem phuï luïc 3). Vôùi keát quaû naøy
cho thaáy, seõ coù nhieàu nhaân toá aûnh höôûng ñeán quyeát ñònh löïa choïn cô caáu voán hôïp
lyù ñoái vôùi doanh nghieäp trong töøng thôøi kyø vaø nhö theá caùc nhaø quaûn trò taøi chính
caàn coù söï caân nhaéc moái quan heä, möùc ñoä taùc ñoäng cuõng nhö taàm quan troïng cuûa
caùc nhaân toá aûnh höôûng ñeán cô caáu voán nhaèm ñaûm baûo haøi hoøa hai muïc tieâu sinh
lôøi vaø muïc tieâu an toaøn.
Baûng 2.13. Nhaân toá aûnh höôûng ñeán quyeát ñònh xaây döïng cô caáu voán muïc tieâu
Nhaân toá Soá yù kieán Tyû troïng
Ñaëc ñieåm ngaønh ngheà (ruûi ro kinh doanh)
32 46.38%
Chính saùch thueá thu nhaäp doanh nghieäp
2 2.90%
Hieäu quaû hoaït ñoäng kinh doanh
(khaû naêng sinh lôøi cuûa taøi saûn)
23 33.33%
Naêng löïc ñieàu haønh cuûa nhaø quaûn trò
12 17.39%
Toång coäng
69 100%
Nguoàn: Toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt
Vaø caâu hoûi tieáp theo phaàn khaûo saùt thöïc traïng xaây döïng cô caáu voán ñaët ra ñoái
vôùi caùc doanh nghieäp laø: “…, cô caáu voán hôïp lyù caàn ñaûm baûo nhöõng muïc tieâu gì?”.
Traû lôøi caâu hoûi naøy coù ñeán 206 yù kieán töø 48 doanh nghieäp (xem baûng 2.14), coù
nghóa laø hoï luoân ñaët ra nhieàu muïc tieâu khi quyeát ñònh cô caáu voán sao cho ñaûm baûo
tính hôïp lyù ñoái vôùi doanh nghieäp, trung bình moãi doanh nghieäp coù hôn 4 muïc tieâu.
Muïc tieâu ñöôïc nhieàu yù kieán quan taâm laø haïn cheá thaáp nhaát ruûi ro thanh toaùn vôùi tyû
leä 21.36%, sôû dó caùc doanh nghieäp quan taâm nhieàu ñeán vaán ñeà naøy xuaát phaùt töø
hieäu quaû kinh doanh khoâng cao neân caàn phaûi caân nhaéc nhieàu veà khaû naêng chi traû
nôï goác vaø laõi khi quyeát ñònh möùc ñoä söû duïng nôï. YÙ kieán tieáp theo chieám tyû leä


- 42 -
20.39% laø cô caáu voán phaûi goùp phaàn laøm gia taêng suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû
höõu, töùc taùc ñoäng cuûa nôï laø tích cöïc; hoaëc 19.9% yù kieán daønh cho muïc tieâu chi phí
söû duïng voán laø thaáp nhaát, ñaây laø yù kieán phuø hôïp vôùi lyù thuyeát cô caáu voán toái öu ñaõ
trình baøy ôû chöông 1.
Baûng 2.14. Muïc tieâu cuûa xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù
Muïc tieâu Soá yù kieán Tyû troïng
Chi phí söû duïng voán thaáp nhaát
41 19.90%
Tieát kieäm thueá thu nhaäp doanh nghieäp
29 14.08%
Gia taêng suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu
42 20.39%
Gia taêng giaù coå phieáu treân thò tröôøng
26 12.62%
Haïn cheá thaáp nhaát ruûi ro maát khaû naêng thanh
toaùn
44 21.36%
Kieåm soaùt haønh vi cuûa nhöõng ngöôøi lieân quan
nhaèm ñaûm baûo muïc tieâu kinh doanh
24 11.65%
Toång coäng
206 100%
Nguoàn: Toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt
Neáu xeùt theo thöù töï öu tieân veà muïc tieâu cuûa cô caáu voán hôïp lyù thì öu tieân thöù
nhaát cuõng taäp trung raát nhieàu vaøo vaán ñeà ñaûm baûo khaû naêng thanh toaùn cho doanh
nghieäp, chieám tyû leä 35% trong toång soá yù kieán öu tieân thöù nhaát (xem baûng 2.15).
Maëc duø toång soá yù kieán daønh cho muïc tieâu gia taêng suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû
höõu cao hôn chi phí söû duïng voán thaáp nhaát, tuy nhieân chæ hôn keùm nhau 1 yù kieán
neân trong öu tieân thöù hai vaø caû öu tieân thöù ba, hai muïc tieâu naøy laïi chieám giöõ tyû leä
yù kieán ñoàng yù cao nhaát vaø ngang baèng nhau. Öu tieân thöù tö thuoäc veà gia taêng giaù
coå phieáu, töø ñoù gia taêng giaù trò doanh nghieäp treân thò tröôøng; muïc tieâu öu tieân thöù
naêm laø tieát kieäm thueá thu nhaäp doanh nghieäp vaø öu tieân cuoái cuøng laø vaán ñeà kieåm
soaùt haønh vi cuûa nhöõng nguôøi lieân quan, ñaëc bieät laø ngöôøi ñaïi dieän nhaèm ñaûm baûo
muïc tieâu kinh doanh vaø haïn cheá toån nhaát do phaân ñònh quyeàn sôû höõu vaø quyeàn
quaûn lyù.


- 43 -
Baûng 2.15. Thöù töï öu tieân cuûa caùc muïc tieâu xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù
Möùc ñoä öu tieân
Muïc tieâu
1 2 3 4 5 6
Chi phí söû duïng voán thaáp
nhaát
29% 34% 21% 6% 5% 0%
Tieát kieäm thueá thu nhaäp
doanh nghieäp
0% 7% 19% 26% 43% 5%
Gia taêng suaát sinh lôøi treân
voán chuû sôû höõu
23% 34% 21% 16% 10% 0%
Gia taêng giaù coå phieáu treân
thò tröôøng
10% 2% 12% 29% 14% 15%
Haïn cheá thaáp nhaát ruûi ro
maát khaû naêng thanh toaùn
35% 20% 19% 6% 19% 20%
Kieåm soaùt haønh vi cuûa
nhöõng ngöôøi lieân quan
2% 2% 7% 16% 10% 60%
Toång coäng 100% 100% 100% 100% 100% 100%
Nguoàn: Toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt
2.3. NHAÄN ÑÒNH CHUNG VEÀ XAÂY DÖÏNG CÔ CAÁU VOÁN CUÛA DOANH
NGHIEÄP VIEÄT NAM
Xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù laø ñoøi hoûi taát yeáu ñoái vôùi caùc doanh nghieäp nhaèm
ñaûm baûo hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh ñi ñuùng höôùng, giuùp nhaø quaûn trò taøi chính
ñaït ñöôïc muïc tieâu sinh lôøi vaø muïc tieâu an toaøn, xa hôn nöõa ñoù chính laø söï gia taêng
giaù trò taøi saûn cho caùc chuû sôû höõu. Qua cuoäc khaûo saùt veà thöïc traïng xaây döïng cô
caáu voán cuûa caùc doanh nghieäp Vieät Nam, coù theå ruùt ra nhöõng nhaän ñònh noåi baät
nhö sau:
Thöù nhaát, Caùc doanh nghieäp ñaõ nhaän thöùc khaù ñaày ñuû veà yù nghóa vaø taàm quan
troïng cuûa vieäc thieát laäp cô caáu voán hôïp lyù, ñaây laø ñieàu kieän tieàn ñeà naâng cao traùch
nhieäm vaø khaû naêng öùng duïng caùc coâng cuï quaûn trò taøi chính doanh nghieäp noùi
chung, quaûn trò nguoàn voán noùi rieâng vaøo thöïc tieãn Vieät Nam.
Thöù hai, Chaát löôïng thoâng tin töø baùo caùo taøi chính vaø phaân tích taøi chính vaãn
coøn nhieàu doanh nghieäp chöa quan taâm ñuùng möùc, heä quaû laø khaû naêng söû duïng
thoâng tin naøy cho quaù trình ra quyeát ñònh taøi chính noùi chung, quyeát ñònh löïa choïn
nguoàn taøi trôï vaø xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù noùi rieâng chöa cao. Nguyeân nhaân cuûa


- 44 -
vaán ñeà naøy coù theå xuaát phaùt töø kieán thöùc taøi chính, nhaát laø nhöõng lyù thuyeát veà cô
caáu voán cuûa ngöôøi ñieàu haønh chöa ñaày ñuû vaø vöõng chaéc.
Thöù ba, Maëc duø caùc doanh nghieäp nhaän thöùc khaù hôïp lyù veà nhaân toá aûnh höôûng
cuõng nhö muïc tieâu caàn ñaït ñöôïc khi xaây döïng moät cô caáu voán nhöng chuû nghóa
kinh nghieäm vaø caûm giaùc chuû quan vaãn ñoùng vai troø raát quan troïng trong caùc
quyeát ñònh xaây döïng cô caáu voán hôn laø öùng duïng caùc coâng cuï quaûn trò taøi chính.
Thöù tö, Khaû naêng tích luõy voán yeáu do hieäu quaû kinh doanh thaáp trong khi ñoù
keânh huy ñoäng voán taøi trôï cho hoaït ñoäng kinh doanh chöa ña daïng neân nhieàu
doanh nghieäp thöôøng coù taâm lyù huy ñoäng mang tính “cô hoäi”, ñaëc bieät khi coù söï
buøng noå cuûa thò tröôøng chöùng khoaùn naêm 2006 vaø 2007 maø khoâng caân nhaéc ñeán
khaû naêng haáp thuï voán vaø moái quan heä giöõa cô caáu voán vaø cô caáu taøi saûn, keát quaû
laø maát caân ñoái nguoàn voán vaø aûnh höôûng khoâng toát ñeán hieäu quaû söû duïng voán.
Thöù naêm, Khaû naêng tieáp caän nguoàn voán tín duïng thaáp. Nguyeân nhaân chuû yeáu
laø do naêng löïc taøi chính yeáu, ña phaàn laø doanh nghieäp vöøa vaø nhoû maø hieäu quaû
kinh doanh laïi thaáp.
Thöù saùu, Tính trung thöïc cuûa thoâng tin taøi chính keùm keát hôïp vôùi taâm lyù e ngaïi
cung caáp thoâng tin ñaày ñuû vaø roõ raøng ñaõ laøm cho vieäc huy ñoäng voán cuûa caùc doanh
trôû neân khoù khaên hôn, keå caû treân thò tröôøng tín duïng laãn thò tröôøng chöùng khoaùn.
Ngoaøi ra, khaû naêng kieåm soaùt vaán ñeà ngöôøi ñaïi dieän coøn thaáp do nhieàu doanh
nghieäp coøn thieáu vaéng heä thoáng kieåm soaùt noäi boä hoaëc heä thoáng kieåm soaùt noäi boä
chöa phaùt huy hieäu quaû vaø chính saùch thuø lao chöa phuø hôïp daãn ñeán nhöõng haønh
vi mang laïi lôïi ích caù nhaân cuûa moät vaøi ngöôøi lieân quan ñeán hoaït ñoäng kinh doanh
nhöng laïi gaây thieät haïi cho doanh nghieäp.
Thöù baûy, Coâng taùc quaûn trò taøi chính chöa mang tính chuyeân nghieäp neân haàu
nhö caùc doanh nghieäp chöa xaây döïng ñöôïc caùc chieán löôïc taøi chính daøi haïn maø
chuû yeáu chæ laø nhöõng keá hoaïch taøi chính ngaén haïn, taïm thôøi. Nguyeân nhaân chuû
yeáu xuaát phaùt töø söï thieáu huït raát lôùn nguoàn nhaân löïc coù trình ñoä chuyeân moân veà
taøi chính, ñaëc bieät chöùc danh giaùm ñoác taøi chính chöa ñöôïc quan taâm nhieàu ôû caùc
doanh nghieäp Vieät Nam.




- 45 -

KEÁT LUAÄN CHÖÔNG 2

Dccn| nv|icp 1ucc ||cc sci 1c n|cn i|uc icm ¡ucn ircnv cunv n|u su
ccn i|ici xcu !unv cc ccu .cn |cp |u n|cm 1cm |cc cn iccn ircnv |in|
!ccn| .c muc iicu sin| |ci, iu 1c iicn 1cn ici 1c |cc vic iri ici scn c|c c|u
sc |uu, 1cnv i|ci vcp p|cn p|ci iricn |in| ic – xc |ci cuc Vici Ncm 1unv
.unv ircnv xu i|c |ci n|cp |in| ic ||u .uc .c i|c vici. 1uu n|icn, ¡uuci
1in| xcu !unv cc ccu .cn cuc ccc !ccn| nv|icp c|u ucu c|i !uc .cc |in|
nv|icm .c ccm vicc c|u ¡ucn mc c|uc iucn i|u 1cu 1u ccc nvuucn icc xcu
!unv cc ccu .cn |cp |u .c i|icu su ¡ucn icm 1unv muc 1cn .icc unv !unv
ccc ccnv cu ¡ucn iri ici c|in|.






Chöông 3:












- 46 -
3.1. ÖÙNG DUÏNG MOÂ HÌNH KINH TEÁ LÖÔÏNG ÑEÅ XAÂY DÖÏNG CÔ CAÁU
VOÁN HÔÏP LYÙ CHO DOANH NGHIEÄP VIEÄT NAM
Ñoái vôùi baát kyø doanh nghieäp naøo ñeå xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù thì vaán ñeà
ñaàu tieân maø caùc nhaø quaûn trò doanh nghieäp caàn phaûi xaùc ñònh ñöôïc nhöõng nhaân toá
aûnh höôûng caàn caân nhaéc ñeán khi xaây döïng cô caáu voán, tieáp theo laø ño löôøng möùc
ñoä aûnh höôûng cuûa caùc nhaân toá naøy vaø treân cô sôû ñoù xaùc laäp moät heä soá nôï treân voán
chuû sôû höõu hôïp lyù.
3.1.1. Ñònh höôùng chung veà moâ hình:
Moâ hình kinh teá löôïng ñöôïc söû duïng trong xaây döïng cô caáu voán cho doanh
nghieäp coù theå trình baøy moät caùch toång quaùt theo phöông trình sau:
Y = β
0
+ β
i
. X
i
+ ε
i

trong ñoù:
Y - heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu (D/E)
X
i
- caùc nhaân toá aûnh höôûng ñeán quyeát ñònh xaây döïng D/E
β
i
- tham soá cuûa moâ hình – heä soá ño ñoä doác ñöôøng hoài quy
β
0
- haèng soá
ε
i
- thaønh phaàn ngaãu nhieân hay sai soá cuûa moâ hình
ÖÙng duïng moâ hình kinh teá löôïng ñeå giaûi quyeát baøi toaùn cô caáu voán hôïp lyù laø
vaán ñeà caàn thieát vaø noù coù theå mang laïi nhöõng lôïi ích nhaát ñònh cho doanh nghieäp
treân caùc khía caïnh nhö sau:
Thöù nhaát, tuøy theo ñaëc ñieåm rieâng cuûa töøng doanh nghieäp cuõng nhö khaû naêng
tieáp caän caùc nguoàn voán maø caùc nhaø quaûn trò taøi chính coù theå ñöa ra nhöõng nhaân toá
aûnh höôûng thích hôïp nhaèm höôùng ñeán xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù, töø ñoù ñaûm baûo
hoaøn thaønh toát nhaát muïc tieâu sinh lôøi vaø muïc tieâu an toaøn, xa hôn nöõa ñoù laø gia
taêng giaù trò doanh nghieäp.
Coù theå thaáy raèng baét ñaàu töø cuoái naêm 2007 ñeán nay, söï suït giaûm maïnh cuûa thò
tröôøng chöùng khoaùn laøm giaûm tính thanh khoaûn cuûa thò tröôøng thöù caáp cuøng nhöõng
aûnh höôûng khoâng toát ñeán taâm lyù, nieàm tin cuûa nhaø ñaàu tö ñaõ haïn cheá khaû naêng
huy ñoäng voán chuû sôû höõu cuûa caùc doanh nghieäp treân thò tröôøng sô caáp, beân caïnh
ñoù, laõi suaát treân thò tröôøng tín duïng cuõng lieân tuïc taêng keát hôïp vôùi nhöõng quy ñònh
ngaøy caøng khaét khe hôn, chaët cheõ hôn töø phía ngaân haøng thöông maïi ñaõ laøm cho
vieäc tìm kieám nguoàn huy ñoäng töø beân ngoaøi cuûa caùc doanh nghieäp laïi caøng khoù


- 47 -
khaên. Chính vì vaäy, caùc nhaø quaûn trò doanh nghieäp caàn caân nhaéc ñeán tieàm naêng
khai thaùc moät caùch trieät ñeå nguoàn löïc beân trong, chaúng haïn nhö taêng cöôøng kieåm
soaùt chaët cheõ hôn veà chi phí saûn xuaát kinh doanh nhaèm goùp phaàn gia taêng khaû
naêng sinh lôøi, taêng khaû naêng tích luõy voán vaø khi ñoù doanh nghieäp vaãn coù theå taïo
ñöôïc nguoàn voán phuïc vuï cho hoaït ñoäng kinh doanh töø lôïi nhuaän giöõ laïi.
Thöù hai, thoâng qua öùng duïng moâ hình kinh teá löôïng, caùc nhaø quaûn trò taøi chính
doanh nghieäp coù theå xaùc ñònh ñöôïc aûnh höôûng cuûa töøng nhaân toá ñeán möùc ñoä söû
duïng nôï, töø ñoù giuùp doanh nghieäp xaây döïng ñöôïc moät cô caáu voán hôïp lyù cho töøng
thôøi kyø, töøng giai ñoaïn phaùt trieån cuï theå. Hôn theá nöõa, doanh nghieäp coøn nhaän
thaáy ñöôïc raát roõ raøng veà moái quan heä giöõa lôïi nhuaän vaø ruûi ro, giöõa ruûi ro kinh
doanh vaø ruûi ro taøi chính,…töø ñoù tìm kieám bieän phaùp kieåm soaùt ruûi ro, haïn cheá toån
thaát trong quaù trình hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp.
Thöù ba, trong boái caûnh hoäi nhaäp kinh teá quoác teá ngaøy caøng maïnh meõ nhöng
naêng löïc taøi chính cuûa caùc doanh nghieäp coøn yeáu keùm maø noåi baät laø söï maát caân
ñoái trong cô caáu voán do khaû naêng hoaïch ñònh taøi chính coøn yeáu, moâ hình kinh teá
löôïng coù theå hoã trôï doanh nghieäp xaây döïng moät heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu muïc
tieâu cho kyø keá hoaïch treân cô sôû caùc thoâng tin keá hoaïch taøi chính khaùc. Ñeå thöïc
hieän öôùc löôïng moät heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu, caùc nhaø quaûn trò taøi chính chæ
caàn thay giaù trò cuûa caùc bieán soá X
i
vaøo phöông trình ñeå xaùc ñònh Y, keát quaû laø moät
heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu döï kieán vaø töø ñaây, seõ tieán haønh xaây döïng bieän phaùp
thöïc hieän, ñònh höôùng coâng taùc toå chöùc huy ñoäng voán cho kyø keá hoaïch.
3.1.2. Xaùc ñònh nhaân toá aûnh höôûng ñeán cô caáu voán ñeå öùng duïng moâ hình kinh
teá löôïng:
Tuøy theo nhu caàu vaø ñieàu kieän cuï theå cuûa töøng doanh nghieäp maø moät cô caáu
voán thöôøng ñöôïc xaây döïng döïa treân nhieàu cô sôû, tieâu chí cuõng nhö nhaân toá aûnh
höôûng khaùc nhau, nhöng nhìn chung, coù nhöõng nhaân toá cô baûn ñöôïc nhieàu doanh
nghieäp thöôøng xuyeân caân nhaéc khi quyeát ñònh huy ñoäng voán cuõng nhö xaùc laäp cô
caáu voán taøi trôï cho hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh ñaõ kieåm chöùng veà maët lyù luaän
vaø thöïc tieãn, ñoù laø:
Moät laø, ruûi ro kinh doanh do ñaëc ñieåm ngaønh ngheà cuûa moãi doanh nghieäp. Caùc
ngaønh ngheà khaùc nhau seõ taïo cho doanh nghieäp moät ñoøn baåy hoaït ñoäng töông öùng
maø thoâng qua ñoù cho bieát khi doanh thu bieán ñoäng thì lôïi nhuaän hoaït ñoäng kinh
doanh chính seõ bieán ñoäng nhö theá naøo vaø töø ñoù noù cuõng seõ chi phoái ñeán quyeát
ñònh xaây döïng cô caáu voán.


- 48 -
Ñoái vôùi moät doanh nghieäp coù ñoøn baåy hoaït ñoäng cao cho bieát lôïi nhuaän hoaït
ñoäng kinh doanh chính seõ bieán ñoäng maïnh khi coù söï thay ñoåi doanh thu baùn haøng
vaø cung caáp dòch vuï, nghóa laø ruûi ro kinh doanh cao, vaø do ñoù caùc nhaø quaûn trò taøi
chính thöôøng chæ duy trì moät möùc ñoä söû duïng nôï thaáp, nghóa laø heä soá nôï treân voán
chuû sôû höõu seõ nhoû nhaèm ñaûm baûo kieåm soaùt ruûi ro taøi chính; vaø ngöôïc laïi. Chæ tieâu
ñöôïc söû duïng ñeå ño löôøng taùc ñoäng cuûa ñoøn baåy hoaït ñoäng ñeán lôïi nhuaän laø ñoä
baåy hoaït ñoäng (DOL) vôùi coâng thöùc xaùc ñònh nhö sau:



Vaø kyø voïng raèng söï bieán ñoäng cuûa heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu seõ ngöôïc
chieàu vôùi ñoä baåy hoaït ñoäng, nghóa laø heä soá β < 0.
Hai laø, hieäu quaû söû duïng taøi saûn trong kinh doanh. Noùi veà hieäu quaû söû duïng taøi
saûn thì ñaàu tieân phaûi nhaéc ñeán ñoù chính laø khaû naêng taïo ra doanh thu töø vieäc söû
duïng taøi saûn maø khoâng phaân bieät taøi saûn hình thaønh töø nôï hay voán chuû sôû höõu.
Ñieàu naøy theå hieän qua chæ tieâu voøng quay toång taøi saûn ñöôïc xaùc ñònh theo coâng
thöùc:
quaân bình saûn taøi Toång
thu Doanh
saûn taøi toång quay Voøng =

Neáu voøng quay toång taøi saûn taêng leân, töùc 100 ñoàng taøi saûn seõ taïo ra nhieàu
doanh thu hôn, neáu hieäu quaû tieát kieäm chi phí khoâng ñoåi hay noùi caùch khaùc ñoøn
baåy hoaït ñoäng khoâng ñoåi thì seõ laøm gia taêng suaát sinh lôøi treân taøi saûn. Khi doanh
nghieäp coù suaát sinh lôøi treân taøi saûn cao hôn maø nhaát laø khi noù lôùn hôn chi phí söû
duïng nôï thì taùc ñoäng cuûa nôï seõ laøm taêng suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu, ñaây laø
cô sôû gia taêng giaù trò doanh nghieäp, chính vì vaäy, moät doanh nghieäp coù suaát sinh
lôøi treân taøi saûn cao seõ huy ñoäng nôï nhieàu hôn ñeå taän duïng lôïi ích töø ñoøn baåy taøi
chính vaø ngöôïc laïi, doanh nghieäp seõ duy trì ñoøn baåy taøi chính thaáp neáu hieäu quaû
kinh doanh thaáp, thaäm chí khoâng vay nôï neáu hieäu quaû kinh doanh thaáp hôn chi phí
söû duïng nôï. Nhö vaäy, kyø voïng veà daáu cuûa nhaân toá hieäu quaû söû duïng taøi saûn laø
döông (heä soá β > 0).
Toång hôïp hai nhaân toá hieäu quaû söû duïng taøi saûn vaø hieäu quaû tieát kieäm chi phí
(chòu aûnh höôûng bôûi ñoøn baåy hoaït ñoäng) seõ ñöôïc phaûn aùnh trong moâ hình kinh teá
löôïng thoâng qua chæ tieâu suaát sinh lôøi treân taøi saûn (ROA). Khi ñoù, suaát sinh lôøi treân
Ñoä baåy hoaït ñoäng
(DOL) taïi möùc saûn löôïng
(hoaëc doanh thu)
=
löôïng saûn hoaëc thu doanh ñoåi thay traêm Phaàn
EBIT ñoåi thay traêm Phaàn


- 49 -
taøi saûn coù theå aûnh höôûng cuøng chieàu hoaëc ngöôïc chieàu ñeán heä soá nôï treân voán chuû
sôû höõu. Ñieàu naøy coù theå giaûi thích theo hai khía caïnh:
- Lyù thuyeát traät töï phaân haïng cho raèng caùc nhaø quaûn trò doanh nghieäp thöôøng
öu tieân taøi trôï cho hoaït ñoäng kinh doanh töø nguoàn voán beân trong, roài sau ñoù
môùi ñeán nguoàn voán beân ngoaøi bao goàm huy ñoäng nôï hoaëc huy ñoäng theâm
voán chuû sôû höõu. Nhö vaäy, theo lyù thuyeát naøy doanh nghieäp coù ñöôïc khi suaát
sinh lôøi treân taøi saûn cao seõ coù khaû naêng tích luõy voán töø lôïi nhuaän giöõ laïi maø ít
huy ñoäng voán töø beân ngoaøi vaø seõ daãn ñeán vieäc duy trì heä soá nôï treân voán chuû
sôû höõu seõ thaáp.
- Nhöng ñoái vôùi caùc doanh nghieäp khi vay nôï taøi trôï cho hoaït ñoäng kinh doanh
seõ taïo ra laù chaén thueá vaø ñoù chính laø khoaûn lôïi nhuaän haøng naêm cuûa doanh
nghieäp, vay nôï caøng nhieàu thì laù chaén thueá caøng lôùn. Nhö vaäy, theo quan
ñieåm naøy thì doanh nghieäp coù khaû naêng sinh lôøi cuûa taøi saûn cao seõ vay nôï
nhieàu nhaèm taïo ra laù chaén thueá lôùn, beân caïnh ñoù nôï vay coù theå laøm taêng suaát
sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu khi lôïi nhuaän taïo ra töø nôï vay lôùn hôn chi phí söû
duïng nôï vay.
Ba laø, quy moâ hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp. Doanh thu thuaàn veà baùn haøng vaø
cung caáp dòch vuï laø chæ tieâu ñöôïc söû duïng ñeå ño löôøng quy moâ hoaït ñoäng cuûa
doanh nghieäp nhaèm laøm caên cöù xaùc ñònh nhaân toá aûnh höôûng ñeán quyeát ñònh löïa
choïn cô caáu voán. Moät doanh nghieäp coù doanh thu caøng cao, töùc quy moâ hoaït ñoäng
caøng lôùn cho thaáy ruûi ro phaù saûn thaáp neân khaû naêng vay nôï cao hôn vaø do ñoù seõ söû
duïng nôï nhieàu hôn nhaèm taän duïng khoaûn tieát kieäm thueá thu nhaäp doanh nghieäp
goùp phaàn gia taêng giaù trò doanh nghieäp vì luùc naøy chi phí kieät queä taøi chính ñaõ
ñöôïc kieåm soaùt toát hôn.
Ngoaøi ra, ñoái vôùi nhöõng doanh nghieäp ñaït quy moâ hoaït ñoäng lôùn thì chi phí ñaïi
dieän cuûa nôï thaáp do ñaûm baûo nguoàn thu, doøng tieàn ít bieán ñoäng vaø tình traïng baát
caân xöùng thoâng tin cuõng trôû neân ít hôn so vôùi caùc doanh nghieäp coù quy moâ nhoû
hôn. Khoâng nhöõng theá, khi doanh nghieäp ñaït ñöôïc doanh thu cao hôn thì khaû naêng
gia taêng lôïi nhuận hoaït ñoäng caøng cao, bôûi vì luùc naøy phaàn doanh thu taêng leân chæ
duøng ñeå buø ñaép phaàn chi phí bieán ñoåi gia taêng töông öùng vaø phaàn coøn laïi laø lôïi
nhuaän taêng theâm; doanh nghieäp taïo ñöôïc vuøng ñeäm an toaøn toát, ruûi ro kinh doanh
thaáp neân coù theå söû duïng ñoøn baåy taøi chính lôùn hôn.
Nhö vaäy, theo kyø voïng trong moâ hình kinh teá löôïng, nhaân toá quy moâ coù aûnh
höôûng cuøng chieàu vôùi heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu (heä soá β > 0).


- 50 -
Boán laø, thueá thu nhaäp doanh nghieäp. Ñoái vôùi doanh nghieäp, thueá thu nhaäp laø
moät khoaûn chi phí trong naêm taøi chính, ñöôïc tính treân cô sôû thu nhaäp chòu thueá sau
khi ñaõ tröø caùc chi phí hôïp lyù, noù theå hieän treân baùo caùo keát quaû kinh doanh qua chæ
tieâu chi phí thueá thu nhaäp doanh nghieäp hieän haønh. Vì vaäy, caùc quyeát ñònh taøi
chính thöôøng xuyeân ñöôïc caân nhaéc xem xeùt trong moâi tröôøng thueá vaø xuaát phaùt töø
lyù do laõi vay phaùt sinh ñöôïc ghi nhaän vaøo chi phí tröôùc khi tính thu nhaäp chòu thueá
neân caùc doanh nghieäp luoân coù xu höôùng vay nôï nhieàu ñeå laù chaén thueá lôùn hôn vaø
lôïi nhuaän daønh cho doanh nghieäp seõ gia taêng, ñaûm baûo ñöôïc muïc tieâu cuûa quaûn trò
taøi chính. Tuy nhieân ñieàu naøy seõ khoâng coøn yù nghóa ñoái vôùi nhöõng doanh nghieäp
ñang ñöôïc mieãn, giaûm thueá vaø hoï seõ coù xu höôùng ít söû duïng nôï hôn.
Ñeå phaûn aùnh moái quan heä aûnh höôûng cuûa thueá thu nhaäp doanh nghieäp ñeán
quyeát ñònh cô caáu voán caàn xaùc ñònh roõ khoaûn thueá thöïc söï maø doanh nghieäp phaûi
chòu trong naêm vaø chæ tieâu ñöôïc söû duïng ñeå ño löôøng laø tyû leä chi phí thueá thu nhaäp
doanh nghieäp hieän haønh treân toång lôïi nhuaän tröôùc thueá vaø laõi vay. Kyø voïng veà
daáu cuûa heä soá β ñoái vôùi bieán ñoäc laäp naøy laø döông, töùc tyû leä thueá maø doanh
nghieäp thöïc söï gaùnh chòu lôùn thì ñoøn baåy taøi chính seõ cao vaø ngöôïc laïi.
Naêm laø, naêng löïc quaûn trò vaø traùch nhieäm cuûa ngöôøi ñieàu haønh.
Ñaây laø nhaân toá ñònh tính coù aûnh höôûng ñeán xaây döïng cô caáu voán cho doanh
nghieäp, cuï theå nhö sau: neáu ngöôøi ñieàu haønh khoâng coù khaû naêng kieåm soaùt vaø
quaûn lyù toát hoaït ñoäng kinh doanh, töùc naêng löïc quaûn trò keùm hoaëc luoân ra quyeát
ñònh treân cô sôû lôïi ích caù nhaân, thieáu traùch nhieäm trong quaûn lyù thì doanh nghieäp
ñoù tieàm aån ruûi ro toån thaát lôùn do lieân quan ñeán ngöôøi ñaïi dieän, ruûi ro maát voán cao,
do ñoù hoï chæ duy trì heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu thaáp.
Naêng löïc quaûn trò toát seõ ñaët ra nhöõng ñoäng löïc phuø hôïp cho ngöôøi ñieàu haønh
theo ñuoåi caùc muïc tieâu naèm trong lôïi ích cuûa doanh nghieäp vaø caùc chuû sôû höõu, taïo
ñieàu kieän cho vieäc theo doõi, giaùm saùt hieäu quaû, giaûm thieåu gian laän. Ñieàu naøy seõ
giuùp xaây döïng neân möùc ñoä tin töôûng caàn thieát ñoái vôùi nhöõng chuû theå lieân quan, maø
qua ñoù doanh nghieäp coù theå huy ñoäng voán deã daøng hôn, coù theå söû duïng ñoøn baåy
taøi chính ôû möùc cao hôn.
Nhö vaäy, ngöôøi ñieàu haønh coù naêng löïc, uy tín vaø nhaän thöùc toát traùch nhieäm khi
ra quyeát ñònh taøi chính lieân quan ñeán hoaït ñoäng kinh doanh seõ laø cô sôû ñeå doanh
nghieäp coù theå söû duïng nôï nhieàu hôn vaø ngöôïc laïi, töø ñoù cho thaáy kyø voïng cuûa moâ
hình laø ñoøn baåy taøi chính seõ bieán ñoäng cuøng chieàu vôùi naêng löïc quaûn trò vaø traùch
nhieäm cuûa ngöôøi ñieàu haønh, töùc heä soá β > 0.


- 51 -
Saùu laø, möùc ñoä phaùt trieån vaø tính hieäu quaû cuûa thò tröôøng taøi chính. Ñaây laø
nhaân toá ñònh tính thöù hai theå hieän khaù roõ neùt ôû Vieät Nam trong thôøi gian gaàn ñaây,
ñaëc bieät laø nhöõng bieåu hieän treân thò tröôøng chöùng khoaùn. Khi coù söï phaùt trieån vöôït
troäi cuûa thò tröôøng chöùng khoaùn trong naêm 2006 vaø 2007, caùc doanh nghieäp lieân
tuïc phaùt haønh coå phieáu ñeå huy ñoäng voán hoaëc tích luõy voán thoâng qua traû coå töùc
baèng coå phieáu cuõng ñöôïc raát nhieàu nhaø ñaàu tö öa thích trong thôøi gian naøy neân
daãn ñeán voán chuû sôû höõu caøng nhieàu hôn vaø ñoøn baåy taøi chính giaûm thaáp. Hoaëc xeùt
treân thò tröôøng tín duïng cuûa heä thoáng caùc toå chöùc tín duïng noùi chung, ngaân haøng
thöông maïi noùi rieâng, vieäc gia taêng laõi suaát quaù cao vaø ñöa ra nhöõng bieän phaùp
khoâng hôïp lyù nhö kyù quyõ, tính laõi treân dö nôï ban ñaàu maø khoâng tính theo dö nôï
thöïc teá,… ñaõ laøm haïn cheá khaû naêng tieáp caän nguoàn voán tín duïng cuûa caùc doanh
nghieäp vaø heä quaû laø möùc ñoä söû duïng nôï seõ giaûm.
Beân caïnh ñoù, tính hieäu quaû veà maët thoâng tin treân thò tröôøng taøi chính cuõng raát
quan troïng ñoái vôùi vieäc huy ñoäng voán cuûa doanh nghieäp. Moät khi söï baát caân xöùng
thoâng tin quaù lôùn treân thò tröôøng taøi chính, nhaø ñaàu tö tieáp nhaän thoâng tin töø doanh
nghieäp cung caáp nhöng khoâng hoaøn toaøn tin töôûng thì hoï cuõng khoù loøng chaáp nhaän
boû ra ñaàu tö vaøo doanh nghieäp vaø nhö theá heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu cuõng thaáp.
Theo kyø voïng trong moâ hình, söï bieán ñoäng giöõa ñoøn baåy taøi chính vaø möùc ñoä
phaùt trieån, tính hieäu quaû cuûa thò tröôøng taøi chính coù theå cuøng chieàu hoaëc ngöôïc
chieàu, töùc heä soá β coù theå aâm hoaëc döông.
Baûy laø, vò theá tín duïng cuûa doanh nghieäp.
Vò theá tín duïng laø nhaân toá ñònh tính lieân quan ñeán vieäc thöïc hieän ñuùng haïn vaø
ñaày ñuû nhöõng cam keát cuûa doanh nghieäp ñoái vôùi ngöôøi cho vay. Vò theá tín duïng
cuûa doanh nghieäp phuï thuoäc vaøo lòch söû giao dòch cuûa doanh nghieäp trong quaù khöù,
naêng löïc taøi chính hieän taïi, keá hoaïch phaùt trieån vaø nhöõng ruûi ro coù theå gaëp phaûi.
Taïi Vieät Nam, Trung taâm thoâng tin tín duïng thuoäc Ngaân haøng Nhaø nöôùc ñaõ tieán
haønh xeáp haïng tín duïng doanh nghieäp vôùi 9 loaïi töø cao xuoáng thaáp theo caùc kyù
hieäu AAA, AA, A, BBB, BB, B, CCC, CC vaø C (xem chi tieát yù nghóa taïi phuï luïc 7).
Xeùt moái quan heä aûnh höôûng cuûa vò theá tín duïng ñeán cô caáu voán, neáu doanh nghieäp
ñöôïc ñaùnh giaù vôùi möùc ñoä tín nhieäm caøng cao thì khaû naêng huy ñoäng voán beân
ngoaøi cao vaø daãn ñeán heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu seõ taêng leân vaø ngöôïc laïi. Theo
ñoù, kyø voïng veà heä soá β trong moâ hình hoài quy laø döông.



- 52 -
Taùm laø, chu kyø kinh doanh. Moät doanh nghieäp coù chu kyø kinh doanh ñöôïc ruùt
ngaén hôn coù theå söû duïng nôï ít hôn, töùc söï bieán ñoäng cuûa heä soá nôï treân voán chuû sôû
höõu coù xu höôùng cuøng chieàu vôùi chu kyø kinh doanh, heä soá β > 0. Ñieàu naøy ñöôïc
giaûi thích nhö sau: chu kyø kinh doanh laø khoaûng thôøi gian trung bình keå töø khi
doanh nghieäp mua nguyeân vaät lieäu, haøng hoùa cho ñeán khi baùn ñöôïc saûn phaåm,
haøng hoùa vaø thu ñöôïc tieàn baùn haøng, neáu khoaûng thôøi gian naøy ñöôïc ruùt ngaén coù
nghóa laø doanh nghieäp coù theå ñaåy nhanh toác ñoä luaân chuyeån voán löu ñoäng, töø ñoù
laøm taêng khaû naêng sinh lôøi, taêng khaû naêng thanh toaùn vaø giaûm möùc ñoä phuï thuoäc
vaøo caùc khoaûn nôï vay.
Chín laø, nhöõng nhaân toá khaùc, chaúng haïn nhö moät doanh nghieäp coù tyû leä naém
giöõ voán cuûa Nhaø nöôùc cao seõ söû duïng nôï nhieàu hôn vì khaû naêng tieáp caän nguoàn
voán tín duïng deã daøng hôn hoaëc ñeå naâng cao hôn nöõa traùch nhieäm cuûa ngöôøi ñaïi
dieän; hay coù moät nhaân toá khaùc nöõa laø tyû leä laïm phaùt cuûa neàn kinh teá, toác ñoä taêng
giaù tieâu duøng cao seõ daãn ñeán laõi suaát cho vay cao ñeå ñaûm baûo laõi suaát thöïc döông
vaø daãn ñeán doanh nghieäp khoâng theå vay nôï hoaëc vay ít hôn, keát quaû laø heä soá nôï
treân voán chuû sôû höõu giaûm;… Nhö vaäy, heä soá β trong tröôøng hôïp naøy coù theå aâm
hoaëc döông tuøy theo vieäc xaùc ñònh vaø löïa choïn nhaân toá cuûa nhaø quaûn trò taøi chính
doanh nghieäp.
3.1.3. Phöông trình bieåu dieãn moái quan heä giöõa heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu
vôùi caùc nhaân toá aûnh höôûng.
Treân cô sôû nhaän ñònh veà caùc nhaân toá aûnh höôûng ñeán heä soá nôï treân voán chuû sôû
höõu, moâ hình kinh teá löôïng ñöôïc cuï theå hoùa theo phöông trình nhö sau:
DE = β
0
+ β
1
. ROA + β
2
. SIZE + β
3
. TAX + β
4
. AC + β
5
. FM
+ β
6
. CR + β
7
. OC + β
8
. OTHER + ε
i

trong ñoù:
(1) DE ñöôïc goïi laø bieán phuï thuoäc, theå hieän heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu
(2) ROA laø bieán ñoäc laäp ñònh löôïng, theå hieän khaû naêng sinh lôøi cuûa taøi saûn, DE
coù theå cuøng chieàu hoaëc ngöôïc chieàu vôùi ROA, töùc β
1
> 0 hoaëc β
1
< 0.
(3) SIZE laø bieán ñoäc laäp ñònh löôïng, theå hieän quy moâ hoaït ñoäng cuûa doanh
nghieäp, DE bieán ñoäng cuøng chieàu vôùi SIZE, töùc β
2
> 0.
(4) TAX laø bieán ñoäc laäp ñònh löôïng, theå hieän möùc thueá thu nhaäp thöïc söï doanh
nghieäp phaûi noäp cho ngaân saùch nhaø nöôùc, DE bieán ñoäng cuøng chieàu vôùi
TAX, töùc β
3
> 0.


- 53 -
(5) AC laø bieán ñoäc laäp ñònh tính, theå hieän naêng löïc quaûn trò vaø traùch nhieäm
cuûa ngöôøi ñieàu haønh, DE bieán ñoäng cuøng chieàu vôùi AC, töùc β
4
> 0.
(6) FM laø bieán ñoäc laäp ñònh tính, theå hieän möùc ñoä phaùt trieån vaø tính hieäu quaû
cuûa thò tröôøng taøi chính, DE coù theå bieán ñoäng cuøng chieàu hoaëc ngöôïc
chieàu vôùi FM, töùc β
5
> 0 hoaëc β
5
< 0.
(7) CR laø bieán ñoäc laäp ñònh tính, phaûn aùnh vò theá tín duïng cuûa doanh nghieäp
vaø DE coù bieán ñoäng cuøng chieàu vôùi CR, töùc β
6
> 0.
(8) OC laø bieán ñoäc laäp ñònh löôïng, phaûn aùnh chu kyø hoaït ñoäng hay coøn goïi laø
chu kyø kinh doanh cuûa doanh nghieäp vaø noù coù aûnh höôûng cuøng chieàu vôùi
DE, töùc β
7
> 0
(9) OTHER laø bieán ñoäc laäp khaùc, coù theå ñònh tính hoaëc ñònh löôïng, DE coù theå
bieán ñoäng cuøng chieàu hoaëc ngöôïc chieàu vôùi OTHER, töùc β
8
> 0 hoaëc β
8

< 0 tuøy tröôøng hôïp cuï theå.
(10) β
0
laø haèng soá cuûa moâ hình hoài quy.
(11) ε
i
laø sai soá cuûa moâ hình hoài quy.
3.1.4. Trình töï thöïc hieän moâ hình kinh teá löôïng trong xaây döïng cô caáu voán
hôïp lyù cho doanh nghieäp:
Moâ hình kinh teá löôïng ñöôïc xaây döïng ôû treân coù theå söû duïng ñeå xaùc ñònh cô
caáu voán trung bình cho moät ngaønh, moät nhoùm doanh nghieäp hay moät doanh nghieäp
cuï theå. Vôùi moãi muïc ñích nhaát ñònh seõ löïa choïn caùc bieán ñoäc laäp thích hôïp trong
soá caùc bieán ñaõ neâu treân hoaëc coù theå boå sung theâm nhöõng bieán khaùc tuøy theo ñieàu
kieän cuï theå.
Sau khi xaùc ñònh ñöôïc caùc bieán ñoäc laäp phuø hôïp seõ tieán haønh thu thaäp döõ lieäu,
coù theå söû duïng nhieàu nguoàn khaùc nhau: baùo caùo thöôøng nieân, baùo caùo taøi chính, soå
keá toaùn chi tieát, caùc soá lieäu thoáng keâ vaø keá hoaïch taøi chính ñöôïc löu tröõ taïi ñôn vò,
hoaëc cuõng coù theå laø thu thaäp töø ñoái taùc, caùc doanh nghieäp cuøng ngaønh, chính saùch
cuûa Nhaø nöôùc, hoaëc nhöõng ñaùnh giaù, nhaän ñònh cuûa caùc cô quaûn quaûn lyù, caùc toå
chöùc khaùc coù lieân quan nhö trung taâm thoâng tin tín duïng, sôû giao dòch chöùng khoaùn,
coâng ty chöùng khoaùn, hoaëc coù theå söû duïng caû yù kieán töø caùc chuyeân gia, nhaø
nghieân cöùu veà taøi chính.
Döõ lieäu thu thaäp ñöôïc seõ tieán haønh xöû lyù theo yeâu caàu cuûa moâ hình, sau ñoù
öùng duïng phaàn meàm Microsoft Office Excel hoaëc Eviews ñeå xaùc ñònh caùc heä soá β
cho moâ hình hoài quy kinh teá löôïng. Treân cô sôû keát quaû coù ñöôïc sau khi chaïy


- 54 -
chöông trình seõ tieán haønh thieát laäp phöông trình caùc nhaân toá aûnh höôûng ñeán heä soá
nôï treân voán chuû sôû höõu.
Vôùi phöông trình ñaõ ñöôïc thieát laäp, thay theá nhöõng keát hôïp khaùc nhau giöõa caùc
bieán ñoäc laäp ñeå xaùc ñònh heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu. Vaø ñeå coù theå löïa choïn
ñöôïc cô caáu voán hôïp lyù, caàn tieán haønh ñaùnh giaù taùc ñoäng cuûa töøng cô caáu voán ñaõ
xaùc ñònh ñeán khaû naêng sinh lôøi vaø khaû naêng thanh toaùn cuûa doanh nghieäp. Moät heä
soá nôï treân voán chuû sôû höõu ñöôïc xem laø hôïp lyù phaûi ñaûm gia taêng suaát sinh lôøi treân
voán chuû sôû höõu vaø kieåm soaùt ñöôïc ruûi ro thanh toaùn, ñaûm baûo chi traû ñaày ñuû vaø
ñuùng haïn nhöng phaûi naèm trong khaû naêng tìm kieám nguoàn taøi trôï.
Hoaëc coù theå caên cöù vaøo thoâng tin veà giaù trò caùc bieán ñoäc laäp cuûa kyø keá hoaïch
thay theá vaøo moâ hình seõ giuùp doanh nghieäp döï kieán ñöôïc cô caáu voán trong töông
lai, töø ñoù döï baùo nhöõng vaán ñeà coù theå phaùt sinh, bieát ñöôïc ñieåm maïnh, ñieåm yeáu,
cô hoäi, thaùch thöùc ñoái vôùi doanh nghieäp trong kyø keá hoaïch vaø treân cô sôû ñoù xaây
döïng caùc bieän phaùp thöïc hieän, quaûn lyù thích hôïp nhaèm ñaûm baûo caùc quyeát ñònh taøi
chính ñi ñuùng muïc tieâu cuûa quaûn trò taøi chính.
3.1.5. Ñieàu kieän söû duïng moâ hình:
Ñeå vaän duïng moâ hình hoài quy kinh teá löôïng trong caùc quyeát ñònh taøi chính noùi
chung vaø xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù cho doanh nghieäp noùi rieâng thì ñoøi hoûi phaûi
ñaùp öùng moät soá ñieàu kieän sau:
- Ngöôøi thöïc hieän phaûi coù kyõ naêng söû duïng maùy vi tính, ñaëc bieät naém vöõng
quy trình, nhöõng thao taùc xöû lyù kyõ thuaät cô baûn ñoái vôùi phaàn meàm Microsoft
Office Excel hoaëc Eviews.
- Khaû naêng nhaän dieän ñöôïc bieán ñoäc laäp aûnh höôûng ñeán heä soá nôï treân voán
chuû sôû höõu cuûa doanh nghieäp, nhö vaäy ñieàu kieän naøy ñoøi hoûi ngöôøi thöïc
hieän phaûi am hieåu veà lónh vöïc taøi chính doanh nghieäp noùi chung vaø cô caáu
voán noùi rieâng.
- Caùc doanh nghieäp caàn coù heä thoáng löu tröõ thoâng tin mang tính daøi haïn, ñaày
ñuû, chính xaùc vaø coù theå söû duïng moät caùch nhanh choùng, kòp thôøi khi caàn
thieát; khaû naêng thu thaäp khai thaùc caùc nguoàn thoâng tin beân ngoaøi toát. Ñieàu
kieän naøy coù yù nghóa raát quan troïng vì noù seõ aûnh höôûng ñeán möùc ñoä tin caäy
cuûa moâ hình hoài quy.


- 55 -
3.1.6. Khaû naêng öùng duïng moâ hình kinh teá löôïng trong xaây döïng cô caáu voán
hôïp lyù taïi caùc doanh nghieäp Vieät Nam:
3.1.6.1. Nhöõng thuaän lôïi:
ÖÙng duïng moâ hình hoài quy kinh teá löôïng trong xaây döïng cô caáu voán khoâng chæ
giuùp doanh nghieäp xaùc ñònh ñöôïc heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu maø coøn giuùp caùc
nhaø quaûn trò taøi chính nhaän thöùc ñöôïc nhaân toá naøo seõ aûnh höôûng ñeán cô caáu voán,
xu höôùng taùc ñoäng vaø taàm quan troïng cuûa töøng nhaân toá trong ñaùnh giaù vaø döï baùo
tình hình taøi chính doanh nghieäp. Ñoái vôùi caùc doanh nghieäp Vieät Nam hieän khaû
naêng öùng duïng moâ hình naøy coù nhöõng thuaän lôïi nhö sau:
- Caùc doanh nghieäp hieän nay ñaõ nhaän thöùc taàm quan troïng vaø nhöõng aûnh
höôûng cuûa vieäc xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù ñoái vôùi muïc tieâu quaûn trò taøi
chính noùi chung, muïc tieâu sinh lôøi vaø ñaûm baûo khaû naêng thanh toaùn noùi
rieâng trong quaù trình hoaït ñoäng kinh doanh.
- Coâng taùc löu tröõ thoâng tin lieân quan ñeán hoaït ñoäng kinh doanh, phöông aùn
kinh doanh, döï aùn ñaàu tö ñaõ ñöôïc caùc doanh nghieäp quan taâm nhieàu hôn,
khoâng chæ döøng laïi ôû muïc ñích ñaùp öùng yeâu caàu cô quan quaûn lyù maø coù theå
taùi xuaát söû duïng khi caàn thieát. Soá löôïng vaø chaát löôïng döõ lieäu löu tröõ ngaøy
caøng phong phuù, ñaày ñuû vaø ñaûm baûo ñoä tin caäy hôn xuaát phaùt töø nhu caàu
thoâng tin phuïc vuï quaûn lyù vaø hoaït ñoäng cuûa heä thoáng kieåm soaùt noäi boä,
kieåm toaùn ñoäc laäp hoaëc ñoøi hoûi minh baïch thoâng tin cuûa nhaø ñaàu tö treân thò
tröôøng taøi chính.
- Nguoàn thoâng tin beân ngoaøi töø moâi tröôøng kinh teá vó moâ nhö chính saùch tieàn
teä, laõi suaát, kieåm soaùt laïm phaùt hay nhöõng can thieäp khaùc cuûa Chính phuû coù
xu höôùng deã tieáp caän hôn thoâng qua caùc cô quan thoáng keâ. Chaát löôïng
thoâng tin, coâng trình nghieân cöùu cung caáp töø caùc phöông tieän thoâng tin nhö
baùo, ñaøi, taïp chí chuyeân ngaønh vaø caùc trang web ñieän töû,… ngaøy caøng ñaûm
baûo ñoä tin caäy hôn.
- Caùc toå chöùc hieäp hoäi ngheà nghieäp, cô quan quaûn lyù hoaëc caùc cô sôû ñaøo taïo
ñaõ coù nhöõng buoåi hoäi thaûo chuyeân ñeà, nhöõng khoùa huaán luyeän ñaûm baûo
chaát löôïng hôn lieân quan ñeán caùc quyeát ñònh taøi chính noùi chung vaø quyeát
ñònh nguoàn voán noùi rieâng. Qua ñoù, caùc nhaø quaûn lyù doanh nghieäp caäp nhaät
ñöôïc nhöõng kieán thöùc môùi vaø coù ích hôn, töø ñoù ñieàu haønh hoaït ñoäng kinh
doanh toát hôn.


- 56 -
- Söï ra ñôøi cuûa caùc toå chöùc chuyeân traùch veà ñieàu tra, xöû lyù vaø cung caáp thoâng
tin nhö Trung taâm thoâng tin tín duïng, Coâng ty coå phaàn Taøi Vieät –
Vietstock,… hoaëc söï ra ñôøi caùc dòch vuï tö vaán taøi chính doanh nghieäp taïi caùc
coâng ty chöùng khoaùn, coâng ty kieåm toaùn,… ñaõ giuùp doanh nghieäp giaûm bôùt
chi phí thu thaäp thoâng tin, vaø nhôø tính chaát chuyeân nghieäp cuûa nhöõng toå
chöùc naøy maø xaùc ñònh nhaân toá aûnh höôûng vaø thöïc hieän moâ hình hoài quy trôû
neân thuaän tieän vaø nhanh choùng hôn.
- Vaø moät thuaän lôïi lôùn coù yù nghóa quyeát ñònh ñeán khaû naêng öùng duïng moâ hình
hoài quy kinh teá löôïng trong xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù cho doanh nghieäp
ñoù chính laø nguoàn nhaân löïc ngaøy caøng ñöôïc ñaøo taïo baøi baûn hôn, kieán thöùc
kinh teá, taøi chính cuûa ñoäi nguõ nhaân vieân ñöôïc caäp nhaät ñaày ñuû vaø höõu ích
hôn töø caùc cô sôû ñaøo taïo hoaëc coâng trình nghieân cöùu cuûa caùc chuyeân gia veà
taøi chính. Beân caïnh ñoù thì kyõ thuaät xöû lyù thoâng tin vaø kinh nghieäm öùng duïng
coâng ngheä thoâng tin phuïc vuï cho hoaït ñoäng kinh doanh, ra quyeát ñònh cuõng
ñöôïc naâng cao hôn.
3.1.6.2. Nhöõng khoù khaên:
Maëc duø coù nhieàu thuaän lôïi ñaùng khích leä veà khaû naêng öùng duïng moâ hình hoài
quy kinh teá löôïng trong xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù cho doanh nghieäp nhö ñaõ trình
baøy nhöng vaãn coøn toàn taïi nhöõng khoù khaên nhaát ñònh nhö sau:
- Moät soá doanh nghieäp vaãn coøn taâm lyù baûo thuû, thaäm chí khoâng quan taâm ñeán
nhöõng kyõ thuaät, nhöõng moâ hình öùng duïng hieän ñaïi maø chuû yeáu chæ caên cöù
vaøo kinh nghieäm ñeå ra quyeát ñònh taøi chính, keå caû quyeát ñònh xaây döïng cô
caáu voán taøi trôï cho hoaït ñoäng kinh doanh.
- Nguoàn nhaân löïc coù trình ñoä chuyeân moân cao trong lónh vöïc taøi chính vaãn
ñang trong tình traïng thieáu, haàu nhö caùc doanh nghieäp Vieät Nam thieáu chöùc
danh giaùm ñoác taøi chính.
- Vaán ñeà minh baïch thoâng tin vaø khaû naêng kieåm soaùt vaán ñeà ngöôøi ñaïi dieän
trong caùc doanh nghieäp, ñaëc bieät laø doanh nghieäp nhaø nöôùc coøn keùm, nhieàu
doanh nghieäp thieáu vaéng heä thoáng kieåm soaùt noäi boä, khoâng quan taâm ñeán
vieäc kieåm toaùn baùo caùo taøi chính, thaäm chí coøn coù quan ñieåm coi kieåm toaùn,
kieåm soaùt nhö laø nhöõng caûnh saùt ñi tìm toäi phaïm maø khoâng nhaän thaáy ñöôïc
vai troø tö vaán cuûa hoï, thoâng tin caûnh baùo töø boä phaän kieåm toaùn, kieåm soaùt
chính laø caên cöù ñeå doanh nghieäp tìm kieám bieän phaùp thích hôïp naâng cao
hieäu quaû kinh doanh, ra caùc quyeát ñònh hôïp lyù hôn.


- 57 -
- Thoâng tin kinh teá vó moâ ñöôïc cung caáp töø caùc cô quan thoáng keâ chöa caäp
nhaät moät caùch kòp thôøi vaø ñaày ñuû.
- Moãi moâ hình hoài quy chæ coù theå thích hôïp vôùi töøng doanh nghieäp, khoâng theå
söû duïng moâ hình ñaõ xaây döïng cho doanh nghieäp naøy aùp duïng cho doanh
nghieäp khaùc, hoaëc ñaõ xaây döïng cho ngaønh naøy laïi ñem öùng duïng cho ngaønh
khaùc,… maø tuøy theo ñaëc ñieåm veà hoaït ñoäng cuûa töøng ñôn vò maø coù söï löïa
choïn caùc bieán thích hôïp. Ngay caû nhö ôû nhöõng thôøi kyø, giai ñoaïn phaùt trieån
khaùc nhau, hoaït ñoäng trong moâi tröôøng kinh teá ñaõ thay ñoåi cuõng phaûi tieán
haønh xaây döïng laïi moâ hình cho phuø hôïp. Ñieàu naøy ñoøi hoûi caùc doanh nghieäp
phaûi thöôøng xuyeân thieát laäp moâ hình ñeå ñaùnh giaù ñuùng vaø ñaày ñuû nhöõng
aûnh höôûng cuûa caùc nhaân toá ñeán cô caáu voán, töø ñoù ra quyeát ñònh hôïp lyù ñaûm
baûo muïc tieâu gia taêng giaù trò doanh nghieäp.
3.2. VÍ DUÏ MINH HOÏA ÖÙNG DUÏNG MOÂ HÌNH KINH TEÁ LÖÔÏNG TRONG
XAÂY DÖÏNG CÔ CAÁU VOÁN HÔÏP LYÙ CHO DOANH NGHIEÄP:
Ñeå minh hoïa veà öùng duïng moâ hình kinh teá löôïng trong xaây döïng cô caáu voán
hôïp lyù ñoái vôùi caùc doanh nghieäp Vieät Nam, ñeà taøi ñaõ tieán haønh nghieân cöùu soá lieäu
cuûa 34 doanh nghieäp phi taøi chính nieâm yeát treân thò tröôøng chöùng khoaùn Thaønh
phoá Hoà Chí Minh ñöôïc xeáp vaøo nhoùm doanh nghieäp quy moâ vöøa vaø nhoû [20] (xem
danh saùch doanh nghieäp ôû phuï luïc 5).
Trong moâ hình hoài quy kinh teá löôïng minh hoïa seõ xaùc ñònh nhaân toá aûnh höôûng
vaø thieát laäp phöông trình phaûn aùnh möùc aûnh höôûng cuûa caùc nhaân toá ñeán heä soá nôï
treân voán chuû sôû höõu vôùi 3 bieán ñoäc laäp:
(1) ROA - hieäu quaû kinh doanh xem xeùt qua khaû naêng sinh lôøi cuûa taøi saûn ño
löôøng baèng chæ tieâu suaát sinh lôøi treân taøi saûn.
(2) SIZE - quy moâ hoaït ñoäng ño löôøng qua chæ tieâu doanh thu thuaàn veà baùn
haøng vaø cung caáp dòch vuï.
(3) TAX - thueá thu nhaäp doanh nghieäp ño löôøng baèng chæ tieâu chi phí thueá thu
nhaäp doanh nghieäp hieän haønh treân toång lôïi nhuaän tröôùc thueá vaø laõi vay.
Treân ñaây cuõng laø nhöõng bieán ñoäc laäp ñònh löôïng ñöôïc quan taâm nhieàu nhaát
trong cuoäc khaûo saùt thöïc traïng xaây döïng cô caáu voán taïi caùc doanh nghieäp Vieät
Nam.
Moâ hình hoài quy trong ví duï minh hoïa thöïc hieän treân döõ lieäu 34 doanh nghieäp
noùi treân seõ coù daïng nhö sau:


- 58 -
DE = β
0
+ β
1
. ROA + β
2
. SIZE + β
3
. TAX + ε
i

Kyø voïng veà caùc heä soá β nhö sau: - β
0
laø haèng soá,
- β
1
coù theå lôùn hôn hoaëc nhoû hôn 0
- β
2
lôùn hôn 0
- β
3
lôùn hôn 0
Soá lieäu söû duïng cho moâ hình hoài quy kinh teá löôïng ñöôïc xöû lyù töø baùo caùo taøi
chính ñaõ kieåm toaùn naêm 2007 do caùc doanh nghieäp coâng boá treân caùc phöông tieän
thoâng tin ñaïi chuùng (xem chi tieát taïi phuï luïc 6).
Baûng 3.1 moâ taû thoáng keâ bieán phuï thuoäc vaø caùc bieán ñoäc laäp söû duïng trong
moâ hình hoài quy nhö sau:
(1) Heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu bình quaân cuûa caùc doanh nghieäp laø 0.8358,
coù nghóa laø cöù 1 ñoàng voán chuû sôû höõu thì bình quaân moãi doanh nghieäp söû duïng
0.8358 ñoàng nôï, ñieàu naøy cuõng phuø hôïp vôùi phaàn lôùn caùc doanh nghieäp trong
cuoäc khaûo saùt trình baøy ôû chöông 2 luoân duy trì heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu
nhoû hôn 1. Doanh nghieäp coù möùc ñoä söû duïng nôï cao nhaát laø 1.8851 vaø thaáp nhaát
laø 0.1016. Soá trung vò laø 0.7770 vaø ñoä leäch chuaån laø 0.5354.
(2) Suaát sinh lôøi treân taøi saûn bình quaân cuûa caùc doanh nghieäp laø 14.09%, töùc
cöù 100 ñoàng taøi saûn maø khoâng phaân bieät nguoàn hình thaønh töø nôï hay voán chuû sôû
höõu seõ taïo ra lôïi nhuaän tröôùc laõi vaø sau thueá bình quaân laø 14.09 ñoàng. Suaát sinh
lôøi treân taøi saûn ñaït möùc cao nhaát laø 57.48% vaø thaáp nhaát laø 5.97%. Soá trung vò laø
11.57% vaø ñoä leäch chuaån laø 9.77%.
(3) Doanh thu thuaàn baùn haøng vaø cung caáp dòch vuï cuûa caùc doanh nghieäp
bình quaân laø 232,046.4 trieäu ñoàng, möùc cao nhaát laø 1,066,528 trieäu ñoàng vaø
thaáp nhaát laø 32,037 trieäu ñoàng. Soá trung vò laø 155,679 vaø ñoä leäch chuaån 241,600
trieäu ñoàng.
(4) Tyû leä chi phí thueá thu nhaäp doanh nghieäp hieän haønh treân toång lôïi nhuaän
tröôùc thueá vaø laõi vay bình quaân laø 11.05%, cho thaáy cöù 100 ñoàng lôïi nhuaän tröôùc
thueá vaø laõi vay taïo ra trong naêm thì phaàn daønh cho Chính phuû laø 11.05 ñoàng. Tyû
leä naøy cao nhaát laø 26.12% vaø thaáp nhaát laø 0%. Soá trung vò laø 10.83% vaø ñoä leäch
chuaån laø 7.57%.




- 59 -
Baûng 3.1. Moâ taû thoáng keâ caùc bieán
DE ROA SIZE TAX
Mean 0.835824 0.140906 232046.4 0.110461
Median 0.776985 0.115706 155679.0 0.108336
Maximum 1.885097 0.574842 1066528. 0.261150
Minimum 0.101646 0.059669 32037.00 0.000000
Std. Dev. 0.535439 0.097789 241600.6 0.075688
Nguoàn: tính toaùn töø chöông trình Eviews
Nhìn vaøo ma traän töông quan giöõa caùc bieán trình baøy ôû baûng 3.2 cho thaáy
nhöõng moái quan heä giöõa bieán phuï thuoäc (DE) vaø caùc bieán ñoäc laäp (ROA, SIZE,
TAX). Theo ñoù, heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu coù moái quan heä ngöôïc chieàu vôùi
suaát sinh lôøi treân taøi saûn nhöng laïi cuøng chieàu vôùi quy moâ hoaït ñoäng vaø möùc chi
phí thueá thu nhaäp doanh nghieäp hieän haønh treân toång lôïi nhuaän tröôùc thueá vaø laõi
vay. Keát quaû naøy coù nghóa laø doanh nghieäp coù quy moâ caøng lôùn hoaëc möùc thueá
thu nhaäp thöïc söï phaûi noäp lôùn thì seõ söû duïng nôï nhieàu hôn vaø ngöôïc laïi neáu
doanh nghieäp coù suaát sinh lôøi treân taøi saûn cao seõ ít söû duïng nôï hôn.
Baûng 3.2. Ma traän töông quan giöõa caùc bieán
Variable DE ROA SIZE TAX
DE 1.000000 -0.328665 0.452453 0.568300
ROA -0.328665 1.000000 -0.124039 -0.041825
SIZE 0.452453 -0.124039 1.000000 0.203917
TAX 0.568300 -0.041825 0.203917 1.000000
Nguoàn: tính toaùn töø chöông trình Eviews
Sau khi nhaäp döõ lieäu vaø kieåm tra moái töông quan giöõa bieán ñoäc laäp vaø bieán
phuï thuoäc, keát quaû hoài quy caùc nhaân toá aûnh höôûng ñeán heä soá nôï treân voán chuû sôû
höõu coù ñöôïc töø chöông trình Eviews 4.1 theå hieän trong baûng 3.3.


- 60 -
Baûng 3.3. Keát quaû hoài quy veà taùc ñoäng cuûa caùc bieán ñoäc laäp ñeán heä soá nôï treân
voán chuû sôû höõu
Dependent Variable: DE
Method: Least Squares
Date: 08/08/08 Time: 15:36
Sample: 1 34
Included observations: 34
Variable Coefficient Std. Error t-Statistic Prob.
TAX 3.480954 0.921625 3.776976 0.0007
SIZE 7.07E-07 2.91E-07 2.430327 0.0213
ROA -1.470386 0.703782 -2.089263 0.0453
C 0.494551 0.168655 2.932326 0.0064
R-squared 0.512140 Mean dependent var 0.835824
Adjusted R-squared 0.463354 S.D. dependent var 0.535439
S.E. of regression 0.392242 Akaike info criterion 1.076256
Sum squared resid 4.615614 Schwarz criterion 1.255827
Log likelihood -14.29635 F-statistic 10.49769
Durbin-Watson stat 2.123553 Prob(F-statistic) 0.000070
Nguoàn: tính toaùn töø chöông trình Eviews
Ñeå quyeát ñònh coù theå söû duïng keát quaû hoài quy hay khoâng, caàn tieán haønh kieåm
ñònh giaû thieát veà söï phuø hôïp vaø möùc ñoä yù nghóa cuûa moâ hình.
Theo baûng 3.3 thì giaù trò Coefficient cuûa caùc bieán ñoäc laäp ROA, SIZE, TAX
laàn löôït laø -1.470386, 7.07 . 10
-7

vaø 3.480954 coù nghóa laø caùc heä soá β ñeàu khaùc 0
neân coù theå keát luaän raèng suaát sinh lôøi treân taøi saûn, quy moâ hoaït ñoäng vaø thueá thu
nhaäp doanh nghieäp coù aûnh höôûng ñeán heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu.


- 61 -
Theo pheùp kieåm ñònh F vôùi möùc yù nghóa 5% thì T
inv
= 2.03224 (xem caùch tính
ôû hình 3.1). Khi ñoù neáu bieán ñoäc laäp coù ⎢t-Statistic⎥ lôùn hôn T
inv
thì noù seõ coù yù
nghóa trong moâ hình.

Hình 3.1. Caùch tính T
inv
- Ñoái vôùi bieán ñoäc laäp ROA coù ⎢t-Statistic⎥ = 2.089263 > T
inv
, do ñoù chaáp
nhaän bieán ñoäc laäp ROA trong moâ hình hoài quy.
- Ñoái vôùi bieán ñoäc laäp SIZE coù ⎢t-Statistic⎥ = 2.430327 > T
inv
, do ñoù chaáp
nhaän bieán ñoäc laäp SIZE trong moâ hình hoài quy.
- Ñoái vôùi bieán ñoäc laäp TAX coù ⎢t-Statistic⎥ = 3.776976 > T
inv
, do ñoù chaáp
nhaän bieán ñoäc laäp TAX trong moâ hình hoài quy.
Maëc duø caùc heä soá β ñaõ xaùc ñònh khaùc 0 vaø ⎢t-Statistic⎥ > T
inv
, töùc ñaõ vöôït qua
ñöôïc kieåm ñònh giaû thieát nhöng cuõng chöa chaéc ñoù laø moâ hình hoài quy toát. Moät moâ
hình hoài quy toát phaûi ñaûm baûo phuø hôïp vôùi döõ lieäu, nghóa laø caùc quan saùt phaûi taäp
trung quanh ñöôøng hoài quy (xem ñoà thò 3.1, 3.2 vaø 3.3), noùi caùch khaùc laø sai soá cuûa
moâ hình phaûi nhoû vaø ñieàu naøy theå hieän thoâng qua chæ tieâu R-squared.
Keát quaû hoài quy ñaõ thöïc hieän ôû treân cho thaáy R-squared coù giaù trò 0.512140,
nghóa laø 51.214% söï bieán ñoäng heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu (DE) ñöôïc giaûi thích
bôûi söï thay ñoåi cuûa suaát sinh lôøi treân taøi saûn (ROA), quy moâ hoaït ñoäng (SIZE) vaø
möùc thueá thu nhaäp thöïc söï phaûi noäp (TAX). Nhö vaäy, moâ hình hoài quy ñöôïc chaáp
nhaän vôùi phöông trình nhö sau:


- 62 -
DE = 7.07
*
10
-7
*
SIZE – 1.470386
*
ROA + 3.480954
*
TAX + 0.494551
Töø phöông trình treân cho thaáy:
- Khi SIZE thay ñoåi 1 trieäu ñoàng thì DE seõ thay ñoåi 7.07
*
10
-7
theo höôùng
cuøng chieàu, cuï theå laø neáu doanh thu thuaàn veà baùn haøng vaø cung caáp dòch
vuï taêng 100 tyû ñoàng thì heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu seõ taêng theâm 0.0707
trong ñieàu kieän caùc nhaân toá khaùc coøn laïi trong moâ hình khoâng ñoåi.
- Khi ROA thay ñoåi 1% thì DE seõ thay ñoåi 0.01470386 theo höôùng ngöôïc
chieàu, cuï theå laø neáu suaát sinh lôøi treân taøi saûn taêng 1% thì heä soá nôï treân
voán chuû sôû höõu seõ giaûm bôùt 0.01470386 trong ñieàu kieän caùc nhaân toá khaùc
coøn laïi trong moâ hình khoâng ñoåi.
- Khi TAX thay ñoåi 1% thì DE seõ thay ñoåi 0.03480954 theo höôùng cuøng
chieàu, cuï theå laø neáu tyû leä chi phí thueá thu nhaäp doanh nghieäp hieän haønh
treân toång lôïi nhuaän tröôùc thueá vaø laõi vay taêng 1% thì heä soá nôï treân voán
chuû sôû höõu seõ taêng theâm 0.03480954 trong ñieàu kieän caùc nhaân toá khaùc
coøn laïi trong moâ hình khoâng ñoåi.
0.0
0.4
0.8
1.2
1.6
2.0
.0 .1 .2 .3 .4 .5 .6
ROA
D
E
DE vs. ROA

Ñoà thò 3.1. Moái quan heä giöõa suaát sinh lôøi treân taøi saûn vaø heä soá nôï treân
voán chuû sôû höõu


- 63 -
0.0
0.4
0.8
1.2
1.6
2.0
0 400000 800000 1200000
SIZE
D
E
DE vs. SIZE

Ñoà thò 3.2. Moái quan heä giöõa quy moâ hoaït ñoäng vaø heä soá nôï treân voán chuû
sôû höõu
0.0
0.4
0.8
1.2
1.6
2.0
.0 .1 .2 .3
TAX
D
E
DE vs. TAX

Ñoà thò 3.3. Moái quan heä giöõa thueá thu nhaäp doanh nghieäp vaø heä soá nôï treân
voán chuû sôû höõu


- 64 -
3.3. GIAÛI PHAÙP HOÃ TRÔÏ XAÂY DÖÏNG MOÂ HÌNH CÔ CAÁU VOÁN HÔÏP LYÙ
CHO DOANH NGHIEÄP VIEÄT NAM
Ñeå ñaûm baûo moâ hình hoài quy phuø hôïp, xaùc ñònh ñuùng vaø ño löôøng ñaày ñuû taùc
ñoäng cuûa caùc bieán ñoäc laäp ñeán heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu cuõng nhö taêng cöôøng
khaû naêng öùng duïng vaø khaéc phuïc nhöõng khoù khaên coøn toàn taïi goùp phaàn xaây döïng
cô caáu voán hôïp lyù cho doanh nghieäp, caàn coù moät soá giaûi phaùp hoã trôï nhö sau:
3.3.1. Naâng cao hieäu quaû kinh doanh vaø naêng löïc taøi chính:
Moät trong nhöõng ñieåm yeáu theå hieän roõ neùt nhaát cuûa caùc doanh nghieäp Vieät
Nam chính laø hieäu quaû kinh doanh vaø naêng löïc taøi chính keùm. Hieäu quaû kinh
doanh keùm daãn ñeán khaû naêng tích luõy voán thaáp, coøn naêng löïc taøi chính yeáu laøm
haïn cheá khaû naêng tieáp caän, thu huùt nguoàn voán beân ngoaøi, daãn ñeán nhöõng khoù khaên
trong vieäc ra quyeát ñònh taøi chính noùi chung vaø quyeát ñònh xaây döïng cô caáu voán
hôïp lyù noùi rieâng. Chính vì vaäy, naâng cao hieäu quaû kinh doanh vaø naêng löïc taøi
chính laø yeâu caàu taát yeáu ñoái vôùi caùc doanh nghieäp hieän nay, ñeå thöïc hieän ñöôïc
muïc tieâu naøy caàn chuù troïng thöïc hieän caùc bieän phaùp sau ñaây:
- Taêng cöôøng kieåm soaùt chi phí saûn xuaát kinh doanh, cuï theå laø: (1) thöôøng
xuyeân raø soaùt laïi caùc chæ tieâu ñònh möùc kinh teá – kyõ thuaät, ñònh möùc tieâu
hao nguyeân vaät lieäu ñeå saûn xuaát saûn phaåm, xaây döïng cô cheá khoaùn chi phí
ñoái vôùi nhöõng boä phaän giaùn tieáp ví duï nhö chi phí ñieän thoaïi, ñieän nöôùc,
vaên phoøng phaåm, chi phí hoäi nghò, coâng taùc phí,… (2) Xaây döïng cô cheá
thöôûng phaït lieân quan ñeán chi phí saûn xuaát vaø giaù thaønh saûn xuaát saûn
phaåm; (3) Kieåm soaùt giaù caùc yeáu toá ñaàu vaøo; (4) Thoâng tin vaø giaûi thích
moät caùch ñaày ñuû, roõ raøng söï khaùc bieät giöõa kieåm soaùt chi phí vôùi caét giaûm
chi phí ñeå taïo yù thöùc tieát kieäm ñoái vôùi nhaân vieân.
- Kieåm soaùt vaø ñaùnh giaù nghieâm tuùc caùc khoaûn ñaàu tö, nhaát laø nhöõng khoaûn
ñaàu tö traùi vôùi ngaønh ngheà kinh doanh chính. Caùc doanh nghieäp caàn coù keá
hoaïch huy ñoäng voán phuø hôïp vôùi nhu caàu ñaàu tö cho hoaït ñoäng saûn xuaát
kinh doanh chính ñeå traùnh hieän töôïng thöøa voán hoaëc thieáu huït nguoàn taøi
trôï, neáu thöøa voán thì tuøy theo tính chaát cuûa nguoàn voán naøy laø taïm thôøi hay
laâu daøi seõ löïa choïn hình thöùc ñaàu tö thích hôïp nhöng neân öu tieân ñaàu tö
vaøo lónh vöïc doanh nghieäp coù khaû naêng kieåm soaùt, quaûn lyù ruûi ro ñeå traùnh
hieän töôïng thua loã maø keát quaû hoaït ñoäng kinh doanh chính khoâng theå ñuû
söùc gaùnh vaùc caùc khoaûn chi phí hoaëc khoâng theå caïnh tranh vôùi caùc ñoái thuû.
- Xaây döïng chieán löôïc kinh doanh laø ñoøi hoûi taát yeáu ñoái vôùi caùc doanh
nghieäp vì thoâng qua ñoù coù theå thaáy ñöôïc muïc tieâu hoaït ñoäng cuûa doanh


- 65 -
nghieäp trong töøng thôøi kyø vaø laø caên cöù quan troïng xaây döïng caùc bieän phaùp
veà phaùt trieån saûn phaåm, thò tröôøng tieâu thuï, ñaàu tö cô sôû vaät chaát kyõ thuaät
vaø nguoàn cung caáp yeáu toá ñaàu vaøo vaø huy ñoäng voán hôïp lyù.
- Caàn chuù troïng hôn ñeán laäp keá hoaïch taøi chính ñònh kyø ñaày ñuû nhaèm ñònh
höôùng cho coâng taùc quaûn trò taøi chính doanh nghieäp ñaûm baûo muïc tieâu sinh
lôøi vaø khaû naêng thanh toaùn. Hôn theá nöõa, thoâng qua keá hoaïch taøi chính
giuùp doanh nghieäp thaáy ñöôïc ñieåm maïnh, ñieåm yeáu, cô hoäi vaø thöû thaùch
ñeå töø ñoù xaây döïng loä trình hoaït ñoäng kinh doanh thích hôïp.
- Quan taâm thöôøng xuyeân ñeán vieäc toå chöùc ñaùnh giaù, phaân tích hoaït ñoäng
doanh nghieäp, trong ñoù taäp trung phaân tích tình hình taøi chính doanh
nghieäp nhaèm phaùt hieän nhöõng yeáu keùm caàn khaéc phuïc vaø phaùt huy theá
maïnh vaø treân cô sôû ñoù ñaùnh giaù, döï tính ruûi ro vaø tieàm naêng trong töông lai
phuïc vuï cho caùc quyeát ñònh taøi chính.
- Naâng cao naêng suaát lao ñoäng thoâng qua ñaàu tö ñaøo taïo, boài döôõng trình ñoä
cho ngöôøi lao ñoäng hoaëc taêng cöôøng öùng duïng kyõ thuaät vaø coâng ngheä hieän
ñaïi vaøo quaù trình saûn xuaát kinh doanh.
3.3.2. Nhaän dieän tình traïng kieät queä taøi chính vaø döï baùo ruûi ro phaù saûn:
Moät vaán ñeà maø hieän nay ít doanh nghieäp quan taâm xaùc ñònh ñoù chính laø coâng
cuï nhaän dieän tình traïng kieät queä taøi chính ñang ôû möùc ñoä naøo vaø döï baùo ruûi ro phaù
saûn. Coâng cuï naøy ñaëc bieät coù yù nghóa ñoái vôùi doanh nghieäp coù söû duïng nôï vay taøi
trôï hoaït ñoäng kinh doanh, töùc heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu laø con soá lôùn hôn
khoâng (D/E > 0).
Ñeå xaây döïng coâng cuï naøy, doanh nghieäp coù theå tieán haønh theo caùc böôùc:
- Thieát laäp heä thoáng chæ tieâu tính theo giaù thò tröôøng veà khaû naêng sinh lôøi vaø
khaû naêng thanh toaùn cuõng nhö moái quan heä giöõa nhöõng chæ tieâu naøy.
- Xaây döïng tieâu chuaån cho caùc chæ tieâu ñaõ löïa choïn.
- Xaùc ñònh giaù trò cuûa caùc chæ cho doanh nghieäp trong töøng thôøi kyø, ñaëc bieät
laø kyø keá hoaïch.
- Tieán haønh phaân tích, ñaùnh giaù vaø ruùt ra keát luaän veà tình traïng kieät queä taøi
chính ôû caáp ñoä naøo vaø möùc ñoä tieàm aån xuaát hieän ruûi ro phaù saûn.
- Kieán nghò bieän phaùp ñeå caûi thieän hay tieáp tuïc phaùt huy tình traïng taøi chính
hieän taïi vaø töông lai cuûa doanh nghieäp


- 66 -
Hoaëc moät höôùng giaûi quyeát khaùc ñeå xaây döïng coâng cuï nhaän dieän tình traïng
kieät queä taøi chính vaø döï baùo ruûi ro phaù saûn maø doanh nghieäp coù theå aùp duïng moâ
hình kinh teá löôïng ñeå xaùc ñònh phöông trình hoài quy Y = f(X
i
) vôùi X
i
laø nhöõng
nhaân toá aûnh höôûng ñeán tình traïng kieät queä taøi chính, chaúng haïn suaát sinh lôøi treân
taøi saûn, khaû naêng tích luõy voán töø lôïi nhuaän giöõ laïi, tyû leä giaù thò tröôøng cuûa taøi saûn
so vôùi toång giaù trò nôï hieän taïi, … coøn Y laø giaù trò phaûn aùnh tình traïng kieät queä taøi
chính ôû caáp ñoä naøo, ví duï coù theå phaân chia thaønh 5 caáp ñoä (raát cao, cao, trung bình,
thaáp, raát thaáp) töông öùng vôùi moãi khoaûng caùch giaù trò cuûa Y.
3.3.3. Naâng cao vai troø cuûa heä thoáng kieåm soaùt noäi boä:
Moät heä thoáng kieåm soaùt noäi boä vöõng maïnh, hoaït ñoäng hieäu quaû seõ goùp phaàn
gia taêng möùc ñoä tin caäy veà thoâng tin töø caùc soá lieäu keá toaùn vaø baùo caùo taøi chính,
ñaûm baûo toå chöùc hoaït ñoäng kinh doanh hieäu quaû, söû duïng toái öu nguoàn löïc, giaûm
bôùt nguy cô xaûy ra ruûi ro trong kinh doanh, baûo veä taøi saûn, haïn cheá ruûi ro troäm caép,
gian laän vaø tuaân thuû chính saùch, quy ñònh cuûa toå chöùc. Ñeå coù theå xaây döïng heä
thoáng kieåm soaùt noäi boä vöõng maïnh, doanh nghieäp caàn tieán haønh nhöõng bieän phaùp
sau:
- Baûn thaân nhöõng ngöôøi quaûn lyù doanh nghieäp caàn nhaän thöùc taàm quan troïng
cuûa söï minh baïch thoâng tin vaø yù thöùc ñöôïc ñaïo ñöùc ngheà nghieäp. Treân cô sôû
ñoù, ñaùnh giaù ñuùng vai troø, chöùc naêng vaø quyeàn haïn cuûa heä thoáng kieåm soaùt
noäi boä laø kieåm tra, kieåm soaùt toaøn boä hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp vôùi tieâu chí
ngaên ngöøa laø chính, chöù khoâng phaûi tìm loãi vaø quy traùch nhieäm.
- Cô caáu toå chöùc caàn ñöôïc thieát keá hôïp lyù phuø hôïp vôùi ñaëc ñieåm hoaït ñoäng
cuûa coâng ty, ñaûm baûo söï phaân coâng coâng vieäc roõ raøng vaø xaùc ñònh ñuùng traùch
nhieäm cuûa töøng ñoái töôïng tham gia vaøo hoaït ñoäng kinh doanh.
- Tuyeån duïng lao ñoäng caàn quy ñònh tieâu chuaån roõ raøng vaø ñaûm baûo nhaát
quaùn vôùi tieâu chuaån ñaõ ñaët ra, töø ñoù boá trí coâng vieäc thích hôïp. Caùc doanh
nghieäp neân coù chính saùch luaân chuyeån caùn boä khi caàn thieát.
- Moãi doanh nghieäp caàn ban haønh ñaày ñuû baèng vaên baûn vaø phoå bieán roäng raõi
nhöõng chính saùch, cheá ñoä cuõng nhö quy trình thöïc hieän coâng vieäc cuï theå.
- Thöôøng xuyeân toå chöùc ñaùnh giaù chaát löôïng hoaït ñoäng cuûa heä thoáng kieåm
soaùt noäi theo ñònh kyø baèng ñeå kòp thôøi chaán chænh nhöõng sai soùt vaø ñoäng vieân
nhöõng nhaân vieân coù söï tuaân thuû toát nhöõng chuaån möïc ñeà ra.


- 67 -
3.3.4. Minh baïch thoâng tin:
Minh baïch thoâng tin laø moät yeâu caàu caáp thieát ñoái vôùi caùc doanh nghieäp khi huy
ñoäng voán töø beân ngoaøi vì thoâng qua ñoù chuû nôï hoaëc nhaø ñaàu tö seõ thaáy roõ hôn veà
naêng löïc taøi chính, tieàm naêng phaùt trieån doanh nghieäp vaø hôn theá nöõa hoï coøn bieát
ñöôïc voán ñaàu tö ñöôïc söû duïng nhö theá naøo vaøo hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh.
Nhö vaäy, minh baïch thoâng tin seõ giaûm thieåu vaán ñeà baát caân xöùng thoâng tin vaø caùc
nhaø ñaàu tö, chuû nôï seõ saün saøng chaáp nhaän möùc sinh lôøi kyø voïng thaáp hôn, töø ñoù
giaûm chi phí voán cho doanh nghieäp. Ñeå giaûi quyeát vaán ñeà minh baïch thoâng tin,
doanh nghieäp caàn thöïc hieän caùc bieän phaùp sau:
- Caàn coù nhaän thöùc ñuùng ñaén veà minh baïch thoâng tin, ñoù khoâng chæ laø ñaûm
baûo tuaân thuû ñuùng cheá ñoä, chuaån möïc keá toaùn – taøi chính theo quy ñònh maø
coøn phaûi ñaûm baûo caû tính höõu ích cuûa heä thoáng baùo caùo taøi chính vôùi vai troø
cung caáp thoâng tin cho caùc ñoái töôïng söû duïng ra quyeát ñònh taøi chính.
- Khi coâng khai baùo caùo taøi chính, caùc doanh nghieäp caàn tuaân thuû cung caáp
ñaày ñuû, khoâng chæ coù baûng caân ñoái keá toaùn, keát quaû kinh doanh, löu chuyeån
tieàn teä, thuyeát minh baùo caùo taøi chính maø coøn phaûi coâng khai caû baùo caùo kieåm
toaùn.
- Ngaên chaën haønh vi gian laän cuûa giaùm ñoác ñieàu haønh vaø nhöõng ngöôøi coù
lieân quan trong vieäc coâng boá thoâng tin ñeå mang laïi lôïi ích caù nhaân, ví duï gaén
lieàn lôïi ích doanh nghieäp vôùi lôïi ích ngöôøi ñaïi dieän trong daøi haïn thoâng qua
cho pheùp naém giöõ moät tyû leä voán nhaát ñònh vôùi ñieàu kieän keøm theo lieân quan
ñeán traùch nhieäm cuûa ngöôøi ñaïi dieän trong vieäc ñaûm baûo hieäu quaû kinh doanh
vaø nghóa vuï cung caáp thoâng tin; hoaëc caàn nghieâm khaéc xöû lyù thích ñaùng, thaäm
chí coù theå sa thaûi vaø nhôø ñeán söï can thieäp cuûa phaùp luaät neáu caàn thieát ñoái vôùi
nhöõng haønh vi gian laän ñaõ phaùt hieän.
- Naâng cao trình ñoä, kieán thöùc veà taøi chính – keá toaùn cuûa hoäi ñoàng quaûn trò
vaø ban kieåm soaùt nhaèm phaùt hieän vaø ngaên ngöøa nhöõng quyeát ñònh cuûa ngöôøi
ñieàu haønh coù xu höôùng ñi ngöôïc lôïi ích chung cuûa doanh nghieäp.
- Chuù troïng söû duïng ñeán vai troø cuûa kieåm toaùn ñoäc laäp, nhaát laø nhöõng coâng ty
kieåm toaùn coù uy tín vaø quy moâ lôùn nhö Coâng ty kieåm toaùn Vieät Nam (VACO),
Coâng ty traùch nhieäm höõu haïn Ernts & Young Vieät Nam (E&Y), Coâng ty traùch
nhieäm höõu haïn KPMG Vieät Nam (KPMG),…
- Xaây döïng ñöôøng daây noùng veà haønh vi gian laän thoâng tin trong doanh nghieäp
keøm chính saùch khuyeán khích vaø bieän phaùp xöû lyù thích hôïp.


- 68 -
3.3.5. Chuù troïng ñaàu tö coâng taùc thu thaäp vaø löu tröõ thoâng tin:
Yeáu toá quan troïng ñeå tìm ra keát quaû cuûa moâ hình hoài quy chính laø nguoàn döõ
lieäu ñaàu vaøo ñaày ñuû vaø ñaùng tin caäy, do ñoù caùc doanh nghieäp caàn chuù troïng ñaàu tö
hôïp lyù cho coâng taùc thu thaäp vaø löu tröõ thoâng tin thoâng qua caùc bieän phaùp cuï theå
nhö sau:
- Ñaàu tö xaây döïng heä thoáng maùy tính ñeå löu tröõ döõ lieäu coù ñaày ñuû chöùc naêng
baûo maät, ngaên chaën virus taán coâng hoaëc nhöõng taùc haïi khaùc töø moâi tröôøng
xung quanh.
- Haïn cheá soá löôïng ngöôøi coù theå tieáp caän thoâng tin löu tröõ, chaúng haïn chæ
daønh rieâng cho giaùm ñoác taøi chính, keá toaùn tröôûng hoaëc giaùm ñoác ñieàu haønh
hoaëc nhöõng ngöôøi chòu traùch nhieäm chính veà coâng ngheä thoâng tin taïi ñôn vò.
- Ña daïng hoùa hình thöùc löu tröõ thoâng tin döôùi daïng chöùng töø giaáy vaø baèng
chöùng töø ñieän töû treân caùc ñóa CD – ROM hoaëc ñóa DVD. Thöôøng xuyeân raø
soaùt, saép xeáp laïi thoâng tin cho phuø hôïp vôùi nhu caàu thöïc tieãn trong töøng giai
ñoaïn cuï theå ñeå coù theå xuaát söû duïng khi caàn thieát.
- Môû roäng hình thöùc thu thaäp döõ lieäu töø taïp chí chuyeân ngaønh, saùch thoáng keâ
vaø caùc website cuûa cô quan thoáng keâ. Ñaëc bieät chuù yù khi thu thaäp thoâng tin töø
nguoàn beân ngoaøi coù lieân quan thì caàn tieán haønh kieåm tra tính hôïp phaùp vaø ñoä
tin caäy cuûa thoâng tin, coù theå ñoái chieáu töø nhieàu nguoàn khaùc nhau, ví duï thoâng
tin
3.3.6. Khai thaùc theâm keânh huy ñoäng voán:
Trong thôøi gian qua, caùc doanh nghieäp chuû yeáu huy ñoäng voán taøi trôï hoaït ñoäng
saûn xuaát kinh doanh thoâng qua keânh truyeàn thoáng laø ñi vay ngaân haøng hoaëc gaàn
ñaây laø keânh thò tröôøng chöùng khoaùn, trong ñoù taäp trung vaøo huy ñoäng voán coå phaàn.
Khi thò tröôøng chöùng khoaùn suy giaûm, caùc nhaø ñaàu tö trôû neân thôø ô hôn vôùi coå
phieáu vaø laõi suaát cho vay treân thò tröôøng tín duïng ngaân haøng taêng cao neân khaû
naêng tieáp caän cuûa doanh nghieäp cuõng khoù khaên hôn, ñeå ñaûm baûo ñuû voán taøi trôï
cho hoaït ñoäng kinh doanh, caùc döï aùn ñaàu tö cuõng nhö vieäc xaây döïng cô caáu voán
hôïp trôû neân thuaän lôïi hôn thì caàn thieát ñoái vôùi caùc doanh nghieäp laø môû roäng keânh
huy ñoäng voán, chaúng haïn nhö:
- Phaùt haønh traùi phieáu chuyeån ñoåi keøm moät soá lôïi ích nhaát ñònh lieân quan ñeán
lónh vöïc maø ñoàng voán huy ñoäng seõ ñaàu tö;
- Vay voán töø caùc caùn boä coâng nhaân vieân hoaëc töø ngöôøi thaân, baïn beø vôùi laõi
suaát cao hôn laõi suaát tieát kieäm coù cuøng kyø haïn moät ít nhöng thaáp hôn laõi suaát


- 69 -
cho vay cuûa ngaân haøng, ñieàu naøy vöøa coù lôïi cho doanh nghieäp vöøa coù cho
ngöôøi tieát kieäm. Tuy nhieân, caàn nhaän thöùc roõ nguoàn voán naøy coù giôùi haïn veà
thôøi gian vaø soá löôïng, doanh nghieäp thöôøng chæ thöïc hieän trong thôøi gian ngaén,
hoã trôï trong nhöõng luùc khoù khaên veà nguoàn voán.
- Luoân duy trì, ñaûm baûo moái quan heä mua baùn toát vôùi nhaø cung caáp ñeå coù theå
taêng cöôøng khai thaùc toái ña nguoàn voán tín duïng thöông maïi töø caùc ñoái taùc moät
caùch hôïp lyù.
- Neáu doanh nghieäp ñang sôû höõu caùc khoaûn ñaàu tö taøi chính thì coù theå thanh
lyù ñeå taïo nguoàn voán taøi trôï cho hoaït ñoäng kinh doanh trong ñieàu kieän giaù thò
tröôøng thích hôïp thay vì huy ñoäng töø voán beân ngoaøi.
Maëc duø vieäc ña daïng hoùa keânh huy ñoäng voán goùp phaàn naâng cao khaû naêng taøi
trôï cho caùc döï aùn ñaàu tö, phöông aùn kinh doanh ñöôïc löïa choïn nhöng doanh
nghieäp caàn luoân caân nhaéc löïa choïn keânh huy ñoäng phuø hôïp vôùi nhu caàu vaø ñaëc
ñieåm phaùt trieån trong töøng thôøi kyø, traùnh hieän töôïng taêng voán quaù maïnh hoaëc vay
nôï quaù nhieàu laøm phaù vôõ cô caáu voán, maát caân ñoái giöõa nôï vaø voán chuû sôû höõu, töø
ñoù daãn ñeán söû duïng voán khoâng hieäu quaû.
3.3.7. Caùc bieän phaùp hoã trôï khaùc:
Ngoaøi caùc bieän phaùp hoã trôï ñaõ neâu treân, cuøng vôùi giaûi phaùp öùng moâ hình kinh
teá löôïng trong xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù cho doanh nghieäp, coøn coù moät soá giaûi
phaùp hoã trôï khaùc maø baûn thaân moãi doanh nghieäp khoâng theå hieän moät caùch hoaøn
haûo hoaëc khoâng thöïc hieän ñöôïc, ñoù laø:
- Phaùt trieån nguoàn nhaân löïc trong lónh vöïc taøi chính, ñaëc bieät chuù troïng ñaøo
taïo giaùm ñoác taøi chính.
- Xaây döïng toå chöùc ñònh möùc tín nhieäm nhaèm taêng tính hieäu quaû cho thò
tröôøng taøi chính, giaûm chi phí thoâng tin.
- UÛy ban chöùng khoaùn Nhaø nöôùc kieåm soaùt chaët cheõ keá hoaïch huy ñoäng voán
cuûa doanh nghieäp, chæ chaáp nhaän cho doanh nghieäp phaùt haønh coå phieáu, traùi
phieáu huy ñoäng voán khi muïc ñích söû duïng voán roõ raøng vaø hôïp lyù nhaèm traùnh
hieän töôïng huy ñoäng voán oà aït coù theå phaùt vôõ cô caáu voán hieän taïi coù theå daãn
ñeán thöøa voán ñaàu tö cho hoaït ñoäng kinh doanh chính, laõng phí chi phí söû duïng
voán hoaëc thieáu ngaân quyõ ñeå ñaùp öùng nhu caàu chi traû goác vaø laõi cho chuû nôï.
- Sôùm ban haønh luaät kieåm toaùn ñoäc laäp vaø hoaøn thieän khung phaùp lyù veà heä
thoáng kieåm soaùt noäi boä noùi chung vaø kieåm toaùn noäi boä noùi rieâng.


- 70 -
KEÁT LUAÄN CHÖÔNG 3

Dc viup !ccn| nv|icp cc sc xcu !unv cc ccu .cn ici irc c|c |cci 1cnv
scn xuci |in| !ccn| mci ccc| |cp |u, 1cm |cc muc iicu ¡ucn iri ici c|in|,
c|ucnv 3 cuc 1c ici 1c |ucnv !ccn| nv|icp unv !unv mci ccnv cu ||c |icn
1ci – mc |ìn| |ci ¡uu |in| ic |ucnv, i|cnv ¡uc mc |ìn| ncu !ccn| nv|icp
n|cn |ici c|in| xcc .c n|cn ic cn| |ucnv 1cn .icc xcu !unv cc ccu .cn,
|cn ccn| 1c ccn cc i|c n|cn 1in|, 1c |ucnv muc 1c icc 1cnv cuc iunv n|cn
ic .c ircn cc sc 1c iicn 1cn xcc |cp |c sc nc ircn .cn c|u sc |uu |cp |u.
Nvcci rc, ircnv c|ucnv 3, 1c ici cunv |icn nv|i i|cm mci sc vici p|cp
||cc c icm .i mc |cn .i mc n|cm |c irc c|c ccnv icc xcu !unv cc ccu .cn
cuc !ccn| nv|icp i|ucn |ci |cn.



KEÁT LUAÄN
Y U Z

Mci cc ccu .cn |cp |u 1ucc xcu !unv sc vcp p|cn ici irc c|c |cci 1cnv
scn xuci |in| !ccn| |icu ¡uc |cn, 1cm |cc su ccn |cnv viuc muc iicu .c
muc iicu cn iccn ircnv ¡ucn iri ici c|in| nci c|unv .c ¡ucn iri nvucn .cn
nci ricnv. Dicu ncu |ci ccnv 1cc |ici cc u nv|ic |cn 1ci .ci !ccn| nv|icp
|cci 1cnv ircnv |ci ccn| ncn |in| ic vcp n|unv ||c ||cn n|u. |cm p|ci ccc,
i|i irucnv c|unv ||ccn suu vicm ircm ircnv .c i|i irucnv iin !unv “1cnv
|cnv” !c |ci suci icnv ccc.
1rcn cc sc p|cn iic|, icnv |cp |icn i|uc mcnv iin| c|ci |u |ucn .c
nv|icn cuu i|uc iicn, 1c ici 1c i|uc |icn ccc ccnv .icc scu.
- Hc i|cnv |cc cc sc ||cc |cc .c cc ccu .cn, 1cc |ici |c 1c icp irunv
p|cn iic| n|unv nvuucn icc xcu !unv mci cc ccu .cn |cp |u c|c !ccn|
nv|icp .c n|unv |ci ic| cuc nc. Nvcci rc, 1c ici cunv 1c p|cn iic| c|i iici
ccc |u i|uuci cc ccu .cn ncn icnv n|cm |cm rc |cn .c mci |u |ucn cuc 1c
ici.
- P|cn iic| iìn| |ìn| c|unv .c !ccn| nv|icp ircnv ¡uc irìn| p|ci iricn
|in| ic – xc |ci c Vici Ncm. Dc ici 1c iicn |cn| ||cc sci .c p|cn iic|,
1cn| vic i|uc ircnv xcu !unv cc ccu .cn cuc ccc !ccn| nv|icp Vici Ncm,
¡uc 1c 1cn| vic mci iic| cuc .c mcn| !cn c|i rc n|unv icn ici c|u ucu ccn
||cc p|uc ircnv ¡ucn iri ici c|in| nci c|unv .c ¡ucn iri nvucn .cn nci
ricnv.
- 1u cc sc |u |ucn .c i|uc iicn 1c irìn| |cu, 1c ici 1uc rc vici p|cp unv
!unv mc |ìn| |ci ¡uu |in| ic |ucnv .c ccc vici p|cp |c irc mcnv icm .i mc
|cn .i mc n|cm 1cm |cc xcu !unv cc ccu .cn |cp |u ici irc c|c |cci 1cnv
|in| !ccn|, vcp p|cn ncnv ccc |icu ¡uc su !unv .cn .c ncnv |uc ccn|
ircn| c|c !ccn| nv|icp Vici Ncm, n|ci |c ||i n|unv ucu ccu cuc ¡uc irìn|
|ci n|cp |in| ic ¡ucc ic nvcu ccnv ||ci ||c |cn.
Ccc vici p|cp ircn ccn 1ucc iicn |cn| mci ccc| 1cnv |c mci cc i|c p|ci
|uu |icu ¡uc ccc n|ci. Cunv .ci n|unv nc |uc ncnv ccc ncnv |uc unv !unv
mc |ìn| |ci ¡uu |in| ic, i|uc |icn n|unv |icn p|cp |icm scci rui rc |ici
¡uc ici c|in| .c 1cm |cc min| |cc| i|cnv iin iu p|ic !ccn| nv|icp i|ì cunv
ccn cc su |c irc cuc N|c nucc 1cm |cc mci irucnv ccn| ircn| |cn| mcn|,
vic icnv iin| |icu ¡uc c|c i|i irucnv ici c|in| .c 1cu iu |cn nuc c|c vicc
!uc, 1cc icc n|cn |uc c|ci |ucnv ccc ircnv |in| .uc ici c|in|, n|ci |c nv|c
vicm 1cc ici c|in|.
1|uc ic c|c i|cu n|u ccu xcu !unv cc ccu .cn |cp |u cuc !ccn| nv|icp
|c rci ccn i|ici .c ccp |cc|, n|c 1c mc !ccn| nv|icp cc i|c 1cm |cc |cn .c
|icu ¡uc |in| !ccn|, vicm i|icu rui rc p|c scn |ccc vici i|c, |cn i|c nuc |c
su vic icnv ncnv |uc ccn| ircn| cuc !ccn| nv|icp nucc ic ircn cc i|i irucnv
ircnv nucc |cn nucc nvcci, vcp p|cn p|ci iricn |cn .unv .c ncnv ccc .ci
irc ncn |in| ic Vici Ncm 1ci .ci ||u .uc .c i|c vici. Vc c|in| u nv|ic ncu,
mci |cn nuc ||cnv 1in| ccc !ccn| nv|icp Vici Ncm |cu n|cn| c|cnv xcu
!unv cc ccu .cn |cp |u ici irc ici |cci 1cnv |in| !ccn| i|cc ucu ccu, 1icu
|icn p|ci iricn cuc iunv i|ci |u.


DANH MUÏC COÂNG TRÌNH CUÛA TAÙC GIAÛ

1. Baøi vieát “Caùc nguyeân taéc xaây döïng cô caáu voán cho doanh nghieäp”, Taïp
chí Coâng ngheä Ngaân haøng soá 27, naêm 2008.
2. Baøi vieát “Vaán ñeà ngöôøi ñaïi dieän trong caùc doanh nghieäp”, Taïp chí
Khoa hoïc vaø Ñaøo taïo Ngaân haøng soá 7, naêm 2007.
3. Baøi vieát “Vaän duïng löu chuyeån tieàn teä trong quan heä tín duïng ngaân
haøng”, Taïp chí Khoa hoïc vaø Ñaøo taïo Ngaân haøng soá 5, naêm 2004.
4. Baøi vieát “Hoaøn thieän heä thoáng thoâng tin cho qui trình tín duïng cuûa
Ngaân haøng thöông maïi Vieät Nam”, Taïp chí Khoa hoïc vaø Ñaøo taïo Ngaân
haøng soá 2, naêm 2004.






TAØI LIEÄU THAM KHAÛO

Tieáng Vieät:
1. Baùo caùo taøi chính ñaõ kieåm toaùn cuûa caùc doanh nghieäp nieâm yeát naêm 2007.
2. Cao Haøo Thi (2007 – 2008), Kinh teá löôïng, Baøi giaûng chöông trình giaûng
daïy kinh teá Fulbright.
3. Coâng ty coå phaàn Taøi Vieät – Vietstock (2007), Nieân giaùm doanh nghieäp nieâm
yeát 2007, NXB Thanh nieân.
4. GS. TSKH Nguyeãn Quang Thaùi (2008), Doanh nghieäp Vieät Nam qua caùc
cuoäc ñieàu tra gaàn ñaây, Taïp chí Kinh teá vaø döï baùo soá 8/2008.
5. GS.TS Traàn Ngoïc Thô, PGS.TS Nguyeãn Thò Ngoïc Trang, PGS.TS Phan Thò
Bích Nguyeät, TS Nguyeãn Thò Lieân Hoa, TS Nguyeãn Thò Uyeân Uyeân (2005),
Taøi chính doanh nghieäp hieän ñaïi, NXB Thoáng keâ.
6. Ngaân haøng Vieät Nam (2006), Cho vay doanh nghieäp vöøa vaø nhoû, Taøi lieäu
hoäi thaûo veà ñaùnh giaù tín duïng ngaân haøng caáp cho caùc doanh nghieäp vöøa vaø
nhoû taïi Tp. Hoà Chí Minh.
7. Huy Saùu (2008), Quaûn lyù voán nhaø nöôùc taïi doanh nghieäp: Naâng cao hôn nöõa
vai troø cuûa ngöôøi ñaïi dieän, Thôøi baùo Taøi chính ngaøy 28-07.
8. Leâ Hoaøng Vinh (2007), Vaán ñeà ngöôøi ñaïi dieän trong caùc doanh nghieäp, Taïp
chí Khoa hoïc vaø Ñaøo taïo Ngaân haøng soá 7.
9. Leâ Hoaøng Vinh (2008), Caùc nguyeân taéc xaây döïng cô caáu voán cho doanh
nghieäp, Taïp chí Coâng ngheä Ngaân haøng soá 27.
10. Mai Phöông (2008), Doanh nghieäp böôn chaûi tìm voán, Baùo Thanh nieân ngaøy
07 thaùng 05.
11. MBA Nguyeãn Ñaêng Khoa (2008), Taïi sao phaûi taùi caáu truùc nôï?,
http://inteves.com.
12. Nguyeãn Minh Tuaán (2007), Thoáng keâ öùng duïng trong kinh doanh baèng excel,
NXB Thoáng keâ.
13. PGS. TS Phan Thò Bích Nguyeät (2006 – 2007), Taøi chính doanh nghieäp, Baøi
giaûng cao hoïc.
14. Taäp ñoaøn Ngaân haøng ANZ (1998), Kyõ naêng phaân tích taøi chính. Taøi lieäu
phuïc vuï khoùa hoïc cho Ngaân haøng Nhaø nöôùc.
15. Thôøi baùo Kinh teá Vieät Nam, Kinh teá 2004 – 2005 – 2006 – 2007.
16. Ths Ngoâ Kim Phöôïng, TS Leâ Thò Thanh Haø, Ths Leâ Maïnh Höng, Leâ Hoaøng
Vinh (2007), Phaân tích taøi chính doanh nghieäp, Ñeà taøi nghieân cöùu khoa hoïc,
Tröôøng Ñaïi hoïc Ngaân haøng Tp. Hoà Chí Minh.
17. Ths Phaïm Trí Cao, Ths Vuõ Minh Chaâu (2006), Kinh teá löôïng öùng duïng,
NXB Lao ñoäng xaõ hoäi.
18. Toång cuïc Thoáng keâ (2008), Nieân giaùm thoáng keâ toùm taét naêm 2007, NXB
Thoáng keâ.
19. Toång cuïc Thoáng keâ, Thöïc traïng doanh nghieäp qua keát quaû ñieàu tra töø naêm
2000 ñeán naêm 2007, Soá lieäu thoáng keâ coâng boá treân website.
20. Trung taâm thoâng tin tín duïng (2007), Xeáp haïng tín duïng, NXB Lao ñoäng.
21. Trung taâm thoâng tin vaø döï baùo kinh teá – xaõ hoäi quoác gia (2006), Chaát löôïng
taêng tröôûng cuûa Vieät Nam vaø moät soá nöôùc Ñoâng AÙ, Boä Keá hoaïch vaø ñaàu tö.
22. TS Buøi Höõu Phöôùc, TS Leâ Thò Lanh, TS Laïi Tieán Dónh, TS Phan Thò Nhi
Hieáu (2005), Taøi chính doanh nghieäp, NXB Lao ñoäng xaõ hoäi.
23. TS Nguyeãn Minh Kieàu (2003 – 2004), ÖÙng duïng moâ hình toaùn trong quyeát
ñònh taøi chính coâng ty, Ñeà taøi nghieân cöùu khoa hoïc, Tröôøng Ñaïi hoïc Kinh teá
Tp. Hoà Chí Minh.
24. TS Nguyeãn Minh Kieàu (2006), Taøi chính doanh nghieäp, NXB Thoáng keâ.
25. TS Nguyeãn Thanh Lieâm (2007), Quaûn trò taøi chính, NXB Thoáng keâ.
26. TS. Nguyeãn Thò Lieân Hoa (2006 – 2007), Taøi chính quoác teá, Baøi giaûng cao
hoïc
27. UÛy ban Basel veà giaùm saùt ngaân haøng (2005), Taêng cöôøng quaûn trò doanh
nghieäp ñoái vôùi toå chöùc hoaït ñoäng ngaân haøng, Taøi lieäu tö vaán.
28. http://europa.eu.int
29. http://vneconomy.vn
30. www.cfo.com.vn
31. www.datumxchange.com
32. www.fpts.com.vn
33. www.gso.gov.vn
34. www.hsx.vn
35. www.ketoantruong.com
36. www.kiemtoan.com.vn
37. www.mof.gov.vn
38. www.saga.vn
39. www.smeda.org.pk
40. www.smeinfo.com.my
41. www.tintuc.timnhanh.com
42. www.vienkinhte.hochiminhcity.gov.vn
Tieáng Anh:
1. CFA Institute (2008), Financial Statement Analysis, CFA Program
Curriculum x Volume 3, Pearson Custom Publishing.
2. Eugene F. Fama, Michael C. Jensen (1983), Separation of Ownership and
Control, Journal of Law and Economics, Vol. XXVI.
3. JP Morgan (2004), Determining optimal capital structure, pp 1 – 13.
4. Michael C. Jensen (1986), Agency Costs of Free Cash Flow, Corporate Finance,
and Takeovers, Harvard Business School.
5. Stephen H. Penman (2001), Financial Statement Analysis and Security
Valuation, McGraw-Hill International Edition.
6. Terry S. Maness, John T. Zietlow (1998), Short-term financial management,
The Dryden Press, Harcourt Brace College Publishers.







PHUÏ LUÏC










PHUÏ LUÏC 1


PHIEÁU THAÊM DOØ YÙ KIEÁN
(söû duïng cho luaän vaên thaïc syõ kinh teá)

Ñeà taøi nghieân cöùu:
XAÂY DÖÏNG MOÂ HÌNH CÔ CAÁU VOÁN HÔÏP LYÙ
CHO DOANH NGHIEÄP VIEÄT NAM
Muïc ñích nghieân cöùu:
Phieáu thaêm doø yù kieán ñöôïc thöïc hieän nhaèm muïc ñích thu thaäp thoâng tin thöïc teá,
qua ñoù kieåm chöùng vaø hoaøn thieän cô sôû lyù luaän cuûa ñeà taøi, ñoàng thôøi thieát laäp caùc
giaûi phaùp xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù cho doanh nghieäp, goùp phaàn naâng cao söùc
caïnh tranh vaø phaùt trieån beàn vöõng doanh nghieäp Vieät Nam trong xu theá hoäi nhaäp
kinh teá quoác teá.
Cam keát baûo maät vaø phi thöông maïi thoâng tin:
Thoâng tin thu thaäp ñöôïc töø quyù doanh nghieäp chæ söû duïng ñeå kieåm chöùng cô sôû lyù
luaän cuûa moät luaän vaên thaïc syõ kinh teá, hoaøn toaøn khoâng coù muïc ñích kinh doanh
vaø chæ söû duïng cho nghieân cöùu ñeà taøi naøy.
Caùch traû lôøi caâu hoûi:
Ñeå traû lôøi caâu hoûi, raát mong quyù vò khoanh troøn vaøo thöù töï caâu traû lôøi ñöôïc ñaùnh
soá a,b,c,… maø quyù vò cho laø thích hôïp nhaát; hoaëc trong moät soá tröôøng hôïp, quyù vò
vui loøng ñieàn thoâng tin thích hôïp vaøo choã troáng ñeà nghò.
Kính mong söï hoã trôï cuûa quyù doanh nghieäp.
Xin chaân thaønh caùm ôn,
Ngöôøi thöïc hieän:
LEÂ HOAØNG VINH
Hoïc vieân Cao hoïc Khoùa 15, Tröôøng Ñaïi hoïc Kinh teá TP.HCM
NOÄI DUNG CAÂU HOÛI
Phaàn 1 – THOÂNG TIN KHAÙI QUAÙT VEÀ DOANH NGHIEÄP:
1.1. Ngaønh ngheà kinh doanh chính cuûa doanh nghieäp laø:
a Saûn xuaát
b Thöông maïi
c Dòch vuï
d Khaùc, ñoù laø . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
1.2. Loaïi hình doanh nghieäp cuûa quyù vò laø:
a Doanh nghieäp tö nhaân
b Coâng ty coå phaàn
c Coâng ty traùch nhieäm höõu haïn
d Coâng ty nhaø nöôùc
1.3. Doanh nghieäp cuûa quyù vò ñaõ thaønh laäp ñöôïc bao laâu?
a Döôùi 2 naêm
b 2 – 5 naêm
c 5 – 10 naêm
d Treân 10 naêm
1.4. Doanh thu thuaàn bình quaân töø naêm 2000 ñeán nay ñaït möùc:
a Döôùi 20 tyû ñoàng
b 20 – 50 tyû ñoàng
c 50 – 100 tyû ñoàng
d 100 – 200 tyû ñoàng
e Treân 200 tyû ñoàng
1.5. Lôïi nhuaän sau thueá bình quaân töø naêm 2000 ñeán nay ñaït möùc:
a Döôùi 5 tyû ñoàng
b 5 – 15 tyû ñoàng
c 15 – 30 tyû ñoàng
d Treân 30 tyû ñoàng
1.6. Toång giaù trò taøi saûn bình quaân töø naêm 2000 ñeán nay cuûa doanh nghieäp laø:
a Döôùi 20 tyû ñoàng
b 20 – 50 tyû ñoàng
c 50 – 100 tyû ñoàng
d 100 – 200 tyû ñoàng
e Treân 200 tyû ñoàng
1.7. Doanh nghieäp quyù vò coù thöïc hieän phaân tích baùo caùo taøi chính phuïc vuï ra
quyeát ñònh lieân quan ñeán hoaït ñoäng kinh doanh hay khoâng?
a Coù . Neáu choïn Coù, ai laø ngöôøi chòu traùch nhieäm thöïc hieän
a1 Giaùm ñoác
a2 Keá toaùn tröôûng
a3 Chuû doanh nghieäp
a4 Khaùc, ñoù laø: …………………………
b Khoâng thöïc hieän
1.8. Möùc ñoä höõu ích cuûa baùo caùo taøi chính vaø keát quaû phaân tích taøi chính ñeán
vieäc ra quyeát ñònh ñieàu haønh hoaït ñoäng kinh doanh?
Möùc ñoä höõu ích
Nguoàn thoâng tin Raát
keùm
Keùm
Trung
bình
Khaù Toát
Baùo caùo taøi chính a b c d e
Phaân tích baùo caùo taøi chính a b c d e
1.9. Doanh nghieäp quyù vò coù heä thoáng kieåm soaùt noäi boä hay khoâng?
a Coù . Neáu choïn Coù, theo quyù vò, vai troø cuûa kieåm soaùt noäi boä laø gì?
(coù theå choïn nhieàu caâu traû lôøi)
a1 Coâng cuï phaùt hieän nhöõng yeáu keùm trong quaûn lyù
a2 Coâng cuï quaûn lyù ruûi ro lieân quan hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp
a3 Giaûm thieåu khaû naêng gian laän, coâng boá thoâng tin sai leäch
a4 Goùp phaàn naâng cao hieäu quaû saûn xuaát kinh doanh
b Khoâng
1.10. Hieän nay, thueá suaát thueá thu nhaäp doanh nghieäp ñoái vôùi doanh nghieäp quyù
vò laø:………%. Neáu khaùc 28%, quyù vò vui loøng cho bieát lyù do:……………………

Phaàn 2 - THOÂNG TIN VEÀ QUYEÁT ÑÒNH CÔ CAÁU VOÁN TAÏI DOANH
NGHIEÄP:
2.1. Khi caàn huy ñoäng voán môû roäng hoaït ñoäng kinh doanh, doanh nghieäp öu tieân
choïn nguoàn taøi trôï naøo tröôùc?
a Nôï vay
b Voán chuû sôû höõu
c Lôïi nhuaän giöõ laïi
d Khaùc, ñoù laø: ……………………………..
2.2. Ngöôøi ra quyeát ñònh cuoái cuøng ñeå löïa choïn nguoàn taøi trôï laø:
a Chuû doanh nghieäp
b Giaùm ñoác ñieàu haønh
c Keá toaùn tröôûng
d Ngöôøi khaùc, ñoù laø: ……………………….
2.3. Theo quyù vò, lôïi ích cô baûn khi doanh nghieäp söû duïng voán chuû sôû höõu? (coù
theå choïn nhieàu caâu traû lôøi)
a Ñaûm baûo töï chuû taøi chính
b Khoâng bò aùp löïc traû nôï
c Khoâng bò aùp löïc chia laõi
d Khaùc, ñoù laø: ………………………………………………
2.4. Lyù do chính ñeå doanh nghieäp quyù vò quyeát ñònh löïa choïn nguoàn taøi trôï töø nôï
vay? (neáu choïn nhieàu lyù do thì cho bieát thöù töï öu tieân 1,2,3…)
Choïn Öu tieân Lyù do söû duïng nôï
a . . . . Chi phí söû duïng nôï thaáp hôn chi phí söû duïng voán chuû sôû höõu
b . . . . Tieát kieäm thueá (giaûm thueá thu nhaäp doanh nghieäp)
c . . . . Gia taêng suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu (ROE)
d . . . . Khoâng bò chia seû quyeàn kieåm soaùt
e . . . . Khaùc, ñoù laø : ………………………………………………
2.5. Doanh nghieäp quyù vò coù quan taâm xaùc ñònh tyû leä taøi trôï muïc tieâu cho taøi saûn
löu ñoäng baèng nguoàn voán daøi haïn hay khoâng?
a Khoâng
b Coù
Tyû leä muïc tieâu laø: ………… %
2.6. Chieán löôïc taøi trôï muïc tieâu cuûa doanh nghieäp quyù vò laø gì:
a Maïo hieåm – söû duïng nguoàn voán daøi haïn taøi trôï cho taøi saûn coá ñònh vaø
moät phaàn taøi saûn löu ñoäng thöôøng xuyeân
1
.
b Baûo thuû – söû duïng nguoàn voán daøi haïn taøi trôï cho taøi saûn coá ñònh, taøi
saûn löu ñoäng thöôøng xuyeân vaø moät phaàn taøi saûn löu ñoäng thôøi vuï.
c Trung dung – söû duïng nguoàn voán daøi haïn taøi trôï taøi saûn coá ñònh vaø
toaøn boä taøi saûn löu ñoäng thöôøng xuyeân.
d Khoâng quan taâm xaây döïng chieán löôïc taøi trôï
2.7. Doanh nghieäp quyù vò coù quan taâm duy trì heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu muïc
tieâu hay khoâng?
a Thöôøng xuyeân quan taâm
b Thænh thoaûng quan taâm
c Ít khi quan taâm
d Khoâng bao giôø quan taâm
2.8. Caên cöù xaây döïng cô caáu voán muïc tieâu cuûa doanh nghieäp quyù vò laø:
a Kinh nghieäm thöïc teá
b Moâ hình lyù thuyeát veà cô caáu voán
c Soá lieäu cuûa quaù khöù
d Caûm giaùc chuû quan
e Caên cöù khaùc,
Ñoù laø …………………………………………………………….
f Khoâng caên cöù cô sôû naøo

1
Taøi saûn löu ñoäng thöôøng xuyeân laø taøi saûn löu ñoäng (tieàn, toàn kho, khoaûn phaûi thu) ñöôïc duy trì ñeàu ñaën
trong suoát chu kyø kinh doanh ñaûm baûo cho hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp dieãn ra bình thöôøng vaø lieân tuïc.
2.9. Muïc tieâu duy trì heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu (tính baèng nôï phaûi traû chia
cho voán chuû sôû höõu) cuûa doanh nghieäp khoaûng bao nhieâu?
a Nhoû hôn 0.5
b 0.5 – 1.0
c 1.0 – 1.5
d Lôùn hôn 1.5
2.10. Cô caáu voán khaùc nhau (nhöõng keát hôïp khaùc nhau giöõa nôï vaø voán chuû sôû
höõu) coù aûnh höôûng ñeán khaû naêng sinh lôøi vaø khaû naêng thanh toaùn hay khoâng?
a Khoâng coù aûnh höôûng
b Ít khi aûnh höôûng
c Coù aûnh höôûng
d AÛnh höôûng raát lôùn
2.11. Nhaân toá naøo aûnh höôûng ñeán quyeát ñònh xaây döïng cô caáu voán muïc tieâu:
a Ñaëc ñieåm ngaønh ngheà (ruûi ro kinh doanh)
b Chính saùch thueá thu nhaäp doanh nghieäp
c Hieäu quaû hoaït ñoäng kinh doanh (khaû naêng sinh lôøi cuûa taøi saûn)
d Naêng löïc ñieàu haønh cuûa nhaø quaûn trò
e Khaùc, ñoù laø : ………………………………………………………
2.12. Theo quyù vò, cô caáu voán hôïp lyù caàn ñaûm baûo nhöõng muïc tieâu gì? (xeáp thöù
töï öu tieân 1,2,3,… neáu choïn nhieàu muïc tieâu)
Choïn Öu tieân Muïc tieâu xaùc ñònh cô caáu voán hôïp lyù
a . . . . Chi phí söû duïng voán thaáp nhaát
b . . . . Tieát kieäm thueá thu nhaäp doanh nghieäp
c . . . . Gia taêng suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu (ROE)
d . . . . Gia taêng giaù coå phieáu treân thò tröôøng
e . . . . Haïn cheá thaáp nhaát ruûi ro maát khaû naêng thanh toaùn
f . . . . Kieåm soaùt haønh vi cuûa nhöõng ngöôøi lieân quan nhaèm ñaûm
baûo muïc tieâu kinh doanh
g . . . . Khaùc, ñoù laø: ………………………………………………….

2.13. Nhöõng yù kieán khaùc cuûa quyù vò lieân quan ñeán xaây döïng cô caáu voán :
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………


Moät laàn nöõa xin chaân thaønh caùm ôn quyù vò ñaõ daønh thôøi gian traû lôøi caùc caâu hoûi.
Kính chuùc quyù vò luoân thaønh coâng trong coâng vieäc vaø cuoäc soáng.
PHUÏ LUÏC 2


DANH SAÙCH DOANH NGHIEÄP ÑÖÔÏC KHAÛO SAÙT

STT Teân doanh nghieäp
1 Coâng ty coå phaàn AÙnh Döông Vieät Nam
2 Coâng ty coå phaàn bao bì bia Saøi Goøn
3 Coâng ty coå phaàn bia Saøi Goøn Bình Taây
4 Coâng ty coå phaàn Cô khí vaø Xaây laép Coâng nghieäp
5 Coâng ty coå phaàn hôïp taùc kinh teá vaø xuaát nhaäp khaåu
6 Coâng ty coå phaàn in vaø bao bì Myõ Chaâu
7 Coâng ty coå phaàn ñaàu tö vaø vaän taûi Vinashin
8 Coâng ty coå phaàn ñaàu tö vaø xaây döïng Minh Huy
9 Coâng ty coå phaàn Ñaïi Nam Vieät
10 Coâng ty coå phaàn NGK Chöông Döông
11 Coâng ty coå phaàn Noâng Vieät
12 Coâng ty coå phaàn Phaân ñaïm vaø Hoùa chaát Daàu khí
13 Coâng ty coå phaàn Phong Phuù
14 Coâng ty coå phaàn toång hôïp vaø ñaàu tö TPHCM
15 Coâng ty coå phaàn truyeàn thoâng ADTEC
16 Coâng ty coå phaàn vaän taûi bieån Ñaïi Haûi
17 Coâng ty coå phaàn Vónh Phaùt
18 Coâng ty coå phaàn xaây döïng Ñoâng Nam Sôn
STT Teân doanh nghieäp
19 Coâng ty coå phaàn xaây döïng Saøi Goøn
20 Coâng ty coå phaàn xuaát nhaäp khaåu Quaän 1
21 Coâng ty TNHH Ba Vieân Ngoïc
22 Coâng ty TNHH Coâng Anh
23 Coâng ty TNHH du lòch Caùt Bình
24 Coâng ty TNHH Hoäi chôï trieån laõm AÂn Pha
25 Coâng ty TNHH Khang Tuaán
26 Coâng ty TNHH kinh doanh baát ñoäng saûn Ñöùc Troïng
27 Coâng ty TNHH Laøn Soùng Môùi
28 Coâng ty TNHH Maïnh Cöôøng An
29 Coâng ty TNHH Ñaïi Huøng Vinh
30 Coâng ty TNHH Phöôùc Thaùi
31 Coâng ty TNHH saûn xuaát – thöông maïi – dòch vuï Thieân AÂn
32 Coâng ty TNHH Sôn Tison
33 Coâng ty TNHH Taân Ñaïi Haûi
34 Coâng ty TNHH thöông maïi – xaây döïng – dòch vuï ñòa oác Traàn Tuaán
35 Coâng ty TNHH thöông maïi Thieân Quaân
36 Coâng ty TNHH thöông maïi xaây döïng baát ñoäng saûn Löu Nguyeãn
37 Coâng ty TNHH Thuøy Minh
38 Coâng ty TNHH TMDV Thaùi Laäp Thaønh
39 Coâng ty TNHH tö vaán moâi giôùi baát ñoäng saûn Quoác teá Baøn Kính
40 Coâng ty TNHH Tö vaán thieát keá vaø Xaây döïng Khoâng Gian Vieät
STT Teân doanh nghieäp
41 Coâng ty TNHH Troïng Khang
42 Coâng ty TNHH Uy Minh
43 Coâng ty TNHH xaây döïng, thöông maïi Hoaøng Ñöùc
44 Doanh nghieäp tö nhaân Baéc Nam Vaïn Lôïi
45 Doanh nghieäp tö nhaân Chính Loäc Thaønh
46 Doanh nghieäp tö nhaân Kim Linh
47 Doanh nghieäp tö nhaân Ngoïc Syõ
48 Doanh nghieäp tö nhaân Ñöùc Lan
PHUÏ LUÏC 3


MOÄT SOÁ THOÂNG TIN TOÅNG HÔÏP KEÁT QUAÛ KHAÛO SAÙT

Baûng PL3.1. Toång taøi saûn, doanh thu cuûa doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt
Chæ tieâu Soá löôïng Tyû troïng
Doanh thu thuaàn bình quaân haøng naêm
Döôùi 20 tyû ñoàng 9 18.75%
20 – 50 tyû ñoàng 7 14.58%
50 – 100 tyû ñoàng 14 29.17%
100 – 200 tyû ñoàng 8 16.67%
Treân 200 tyû ñoàng 10 20.83%
Toång coäng 48 100%
Toång giaù trò taøi saûn bình quaân haøng naêm
Döôùi 20 tyû ñoàng 11 22.92%
20 – 50 tyû ñoàng 9 18.75%
50 – 100 tyû ñoàng 13 27.08%
100 – 200 tyû ñoàng 5 10.42%
Treân 200 tyû ñoàng 10 20.83%
Toång coäng 48 100%

Baûng PL3.2. Öu tieân löïa choïn nguoàn taøi trôï
Nguoàn taøi trôï Soá löôïng Tyû troïng
Nôï vay 18 37.50%
Voán chuû sôû höõu 18 37.50%
Lôïi nhuaän giöõ laïi 12 25.00%
Toång coäng 48 100%

Baûng PL3.3. Ngöôøi quyeát ñònh cuoái cuøng löïa choïn nguoàn taøi trôï
Ngöôøi quyeát ñònh Soá löôïng Tyû troïng
Chuû sôû höõu 30 62.50%
Giaùm ñoác ñieàu haønh 15 31.25%
Hoäi ñoàng quaûn trò 3 6.25%
Toång coäng 48 100%

Baûng PL3.4. AÛnh höôûng cuûa cô caáu voán ñeán khaû naêng sinh lôøi
vaø khaû naêng thanh toaùn
Möùc aûnh höôûng Soá yù kieán Tyû troïng
Khoâng coù aûnh höôûng
1 2.08%
Ít khi aûnh höôûng
5 10.42%
Coù aûnh höôûng
35 72.92%
AÛnh höôûng raát lôùn
7 14.58%
Toång coäng
48 100%

Baûng PL3.5. Chieán löôïc taøi trôï muïc tieâu
Chieán löôïc Soá yù kieán Tyû troïng
Maïo hieåm 3 6.25%
Baûo thuû 3 6.25%
Trung dung 20 41.67%
Khoâng quan taâm 22 45.83%
Toång coäng
48 100%

Baûng PL3.6. Thueá suaát thueá thu nhaäp doanh nghieäp
Möùc thueá suaát Soá löôïng Tyû troïng
Döôùi 28% 24 50.00%
28% 24 50.00%
Toång coäng 48 100%
PHUÏ LUÏC 4


PHAÂN LOAÏI DOANH NGHIEÄP VÖØA VAØ NHOÛ ÔÛ CAÙC NÖÔÙC

Quoác gia
Tieâu chí doanh
thu
Tieâu chí toång taøi saûn
1. Indonesia ≤ 50 tyû IDR ≤ 10 tyû IDR
2. Haøn Quoác ≤ 8 trieäu KRW
3. Malaysia ≤ 25 trieäu MYR
4. Coäng ñoàng Chaâu AÂu ≤ 50 trieäu EUR ≤ 43 trieäu EUR
5. Canada ≤ 20 trieäu CAD
Nguoàn: Toång hôïp töø internet [28, 31, 39, 40]

PHUÏ LUÏC 5


DANH SAÙCH DOANH NGHIEÄP
SÖÛ DUÏNG TRONG MOÂ HÌNH KINH TEÁ LÖÔÏNG

STT Kyù hieäu Teân doanh nghieäp
1 ALT Coâng ty coå phaàn vaên hoùa Taân Bình
2 BMC Coâng ty coå phaàn khoaùng saûn Bình Ñònh
3 BPC Coâng ty coå phaàn bao bì Bæm Sôn
4 DIC Coâng ty coå phaàn ñaàu tö vaø thöông maïi DIC
5 DNP Coâng ty coå phaàn nhöïa xaây döïng Ñoàng Nai
6 DPC Coâng ty coå phaàn nhöïa Ñaø Naüng
7 DXP Coâng ty coå phaàn caûng Ñoaïn Xaù
8 GTA Coâng ty coå phaàn cheá bieán goã Thuaän An
9 HAS Coâng ty coå phaàn xaây laép böu ñieän Haø Noäi
10 HAX Coâng ty coå phaàn dòch vuï oâ toâ Haøng Xanh
11 HBD Coâng ty coå phaàn bao bì PP Bình Döông
12 HTV Coâng ty coå phaàn vaän taûi Haø Tieân
13 LBM Coâng ty coå phaàn vaät lieäu xaây döïng Laâm Ñoàng
14 MCP Coâng ty coå phaàn in vaø bao bì Myõ Chaâu
15 NAV Coâng ty coå phaàn Nam Vieät
16 NHC Coâng ty coå phaàn gaïch ngoùi Nhò Hieäp
17 NSC Coâng ty coå phaàn gioáng caây troàng Trung Öông
STT Kyù hieäu Teân doanh nghieäp
18 PJT Coâng ty coå phaàn vaän taûi xaêng daàu ñöôøng thuûy
19 PMS Coâng ty coå phaàn cô khí Xaêng daàu
20 PNC Coâng ty coå phaàn vaên hoùa Phöông Nam
21 RHC Coâng ty coå phaàn thuûy ñieän Ry Ninh II
22 RIC Coâng ty coå phaàn quoác teá Hoaøng Gia
23 SAF Coâng ty coå phaàn löông thöïc thöïc phaåm SAFOCO
24 SDN Coâng ty coå phaàn sôn Ñoàng Nai
25 SFC Coâng ty coå phaàn nhieân lieäu Saøi Goøn
26 SGC Coâng ty coå phaàn xuaát nhaäp khaåu Sa Giang
27 TCT Coâng ty coå phaàn caùp treo Nuùi Baø Taây Ninh
28 TMC Coâng ty coå phaàn thöông maïi xuaát nhaäp khaåu Thuû Ñöùc
29 TNA Coâng ty coå phaàn thöông maïi xuaát nhaäp khaåu Thieân Nam
30 TS4 Coâng ty coå phaàn thuûy saûn soá 4
31 UNI Coâng ty coå phaàn Vieãn Lieân
32 VGP Coâng ty coå phaàn Caûng rau quaû
33 VPK Coâng ty coå phaàn bao bì daàu thöïc vaät
34 VTC Coâng ty coå phaàn vieãn thoâng VTC

PHUÏ LUÏC 6


SOÁ LIEÄU SÖÛ DUÏNG CHO MOÂ HÌNH KINH TEÁ LÖÔÏNG

STT
Doanh
nghieäp
2

DE
(laàn)
SIZE
(trieäu ñoàng)
ROA
(%)
TAX
(%)
1 ALT 0.6489 180,245 7.53% 0.00%
2 BMC 0.2228 103,203 57.48% 12.71%
3 BPC 0.2506 143,343 12.81% 16.45%
4 DIC 1.5846 592,285 11.45% 21.40%
5 DNP 1.8851 149,368 8.51% 18.84%
6 DPC 0.7790 63,681 10.19% 7.97%
7 DXP 0.7182 73,016 17.23% 0.00%
8 GTA 0.6510 133,640 8.46% 9.75%
9 HAS 1.2715 152,022 5.97% 26.12%
10 HAX 1.8428 473,275 11.69% 23.39%
11 HBD 0.3374 51,841 10.08% 7.32%
12 HTV 0.1016 76,089 10.23% 10.69%
13 LBM 0.1451 57,599 9.38% 0.00%
14 MCP 1.6297 165,859 7.51% 10.15%
15 NAV 0.9343 212,485 22.60% 13.97%

2
Teân ñaày ñuû cuûa doanh nghieäp xem taïi phuï luïc 5
STT Doanh nghieäp
DE
(laàn)
SIZE
(trieäu ñoàng)
ROA
(%)
TAX
(%)
16 NHC 0.2028 43,050 25.40% 8.75%
17 NSC 0.6043 140,388 12.65% 0.91%
18 PJT 1.3062 732,810 12.25% 10.97%
19 PMS 0.7750 215,881 7.66% 25.71%
20 PNC 1.0268 214,657 6.02% 15.28%
21 RHC 1.1596 38,370 16.18% 13.44%
22 RIC 0.2906 159,336 8.86% 1.41%
23 SAF 0.6032 333,205 16.59% 0.00%
24 SDN 1.1361 49,288 13.95% 10.91%
25 SFC 0.8712 801,126 9.50% 10.65%
26 SGC 0.1648 118,917 23.40% 0.00%
27 TCT 0.1495 32,037 33.19% 13.96%
28 TMC 1.4901 1,066,528 15.34% 11.30%
29 TNA 1.1905 470,442 13.54% 18.92%
30 TS4 0.4350 172,904 6.88% 1.63%
31 UNI 1.3912 226,760 17.85% 16.80%
32 VGP 0.3137 195,843 12.45% 8.91%
33 VPK 0.8315 164,465 8.43% 10.76%
34 VTC 1.4732 85,619 7.83% 16.51%
Nguoàn: tính toaùn töø baùo caùo taøi chính cuûa caùc doanh nghieäp nieâm yeát
PHUÏ LUÏC 7


XEÁP HAÏNG TÍN DUÏNG DOANH NGHIEÄP
Nguoàn: Trung taâm thoâng tin tín duïng [20]

Xeáp haïng Noäi dung
AAA Loaïi toái öu:
- Doanh nghieäp hoaït ñoäng hieäu quaû cao.
- Khaû naêng töï chuû taøi chính raát toát.
- Trieån voïng phaùt trieån laâu daøi,
- Tieàm löïc taøi chính laønh maïnh.
- Lòch söû vay traû nôï toát.
- Ruûi ro thaáp.
AA Loaïi öu:
- Doanh nghieäp hoaït ñoäng hieäu quaû vaø oån ñònh.
- Khaû naêng töï chuû taøi chính toát.
- Trieån voïng phaùt trieån toát.
- Lòch söû vay traû nôï toát.
- Ruûi ro thaáp.
A Loaïi toát:
- Tình hình taøi chính oån ñònh,
- Hoaït ñoäng kinh doanh coù hieäu quaû
- Lòch söû vay traû nôï toát.
- Ruûi ro töông ñoái thaáp.

Xeáp haïng Noäi dung
BBB Loaïi khaù:
- Tình hình taøi chính oån ñònh.
- Hoaït ñoäng töông ñoái hieäu quaû.
- Coù haïn cheá nhaát ñònh veà tieàm löïc taøi chính.
- Ruûi ro trung bình.
BB Loaïi trung bình - khaù:
- Doanh nghieäp hoaït ñoäng toát trong hieän taïi nhöng deã
bò aûnh höôûng bôûi nhöõng bieán ñoäng lôùn trong kinh
doanh do söùc eùp caïnh tranh.
- Tieàm löïc taøi chính trung bình.
- Ruûi ro trung bình.
B Loaïi trung bình:
- Doanh nghieäp hoaït ñoäng chöa coù hieäu quaû.
- Khaû naêng töï chuû taøi chính thaáp.
- Ruûi ro töông ñoái cao.
CCC Loaïi trung bình - yeáu:
- Doanh nghieäp hoaït ñoäng coù hieäu quaû thaáp.
- Naêng löïc quaûn lyù keùm.
- Khaû naêng traû nôï thaáp, töï chuû taøi chính yeáu.
- Ruûi ro cao.
CC Loaïi yeáu:
- Doanh nghieäp hoaït ñoäng keùm hieäu quaû.
- Khaû naêng traû nôï keùm, töï chuû taøi chính yeáu keùm.
- Ruûi ro raát cao.

Xeáp haïng Noäi dung
C Loaïi yeáu keùm:
- Doanh nghieäp hoaït ñoäng yeáu keùm, thua loã keùo daøi,
khoâng töï chuû veà taøi chính.
- Naêng löïc quaûn lyù yeáu keùm.
- Coù nôï quaù haïn
- Ruûi ro raát cao.

PHUÏ LUÏC 8


COÂNG THÖÙC TÍNH CAÙC CHÆ TIEÂU

Chæ tieâu Coâng thöùc
D/E (hoaëc DE)
höõu sôû chuû Voán
Nôï

DOL
thuï) tieâu löôïng saûn (hoaëc thu doanh ñoåi thay traêm Phaàn
EBIT ñoåi thay traêm Phaàn

Giaù trò doanh
nghieäp
Giaù trò thò tröôøng cuûa nôï
+ Giaù trò thò tröôøng cuûa voán chuû sôû höõu
Laù chaén thueá töø
laõi vay
I . t
R
D
quaân bình Nôï
t) .(1 I −

ROA
quaân bình saûn taøi Toång
t) I.(1 EAT − +

ROE
quaân bình höõu sôû chuû Voán
EAT

WACC
Tyû soá töï taøi trôï
*
chi phí söû duïng voán chuû sôû höõu
+ Tyû soá nôï
*
chi phí söû duïng nôï

BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KINH TEÁ TP. HOÀ CHÍ MINH

LEÂ HOAØNG VINH

CHO DOANH NGHIEÄP VIEÄT NAM
Chuyeân ngaønh: Kinh teá Taøi chính – Ngaân haøng Maõ soá: 60 . 31 . 12

LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ KINH TEÁ
Ngöôøi höôùng daãn khoa hoïc: TS. LEÂ THÒ THANH HAØ

TP. Hoà Chí Minh – Naêm 2008

LÔØI CAM ÑOAN

Toâi cam ñoan ñaây laø coâng trình nghieân cöùu cuûa caù nhaân vaø chöa töøng ñöôïc coâng boá. Soá lieäu söû duïng ñeå phaân tích, ñaùnh giaù laø keát quaû cuûa cuoäc khaûo saùt do toâi thöïc hieän vaø tính toaùn theo baùo caùo taøi chính cuûa caùc doanh nghieäp coâng boá; noäi dung luaän vaên ñaûm baûo khoâng sao cheùp baát cöù coâng trình naøo khaùc.

Ngöôøi thöïc hieän

LEÂ HOAØNG VINH Hoïc vieân cao hoïc lôùp TCDN3 – Khoùa 15 Tröôøng Ñaïi hoïc Kinh teá Tp. Hoà Chí Minh

MUÏC LUÏC

LÔØI CAM ÑOAN DANH MUÏC CAÙC KYÙ HIEÄU DANH MUÏC TÖØ VIEÁT TAÉT DANH MUÏC CAÙC BAÛNG, BIEÅU DANH MUÏC CAÙC ÑOÀ THÒ, HÌNH VEÕ CAÙCH TRÌNH BAØY SOÁ LIEÄU LÔØI MÔÛ ÑAÀU

Chöông 1: LYÙ LUAÄN CHUNG VEÀ CÔ CAÁU VOÁN HÔÏP LYÙ CUÛA DOANH NGHIEÄP 1.1. CÔ SÔÛ LYÙ LUAÄN VEÀ CÔ CAÁU VOÁN HÔÏP LYÙ CHO DOANH NGHIEÄP ...................................................................................................... 1 1.1.1. Quyeát ñònh taøi trôï trong doanh nghieäp .................................................. 1 1.1.2. Khaùi nieäm vaø thaønh phaàn cuûa cô caáu voán ............................................ 3 1.1.3.. Caùc chæ tieâu phaûn aùnh cô caáu voán ....................................................... 5 1.1.4. Cô caáu voán hôïp lyù vaø nhöõng lôïi ích cô baûn cuûa noùù .............................. 7 1.2. NGUYEÂN TAÉC XAÂY DÖÏNG CÔ CAÁU VOÁN CHO DOANH NGHIEÄP ...... 8 1.3. CAÙC LYÙ THUYEÁT VEÀ CÔ CAÁU VOÁN CUÛA DOANH NGHIEÄP .............. 16 1.3.1. Lyù thuyeát cô caáu voán toái öu (Optimal Capital Structure) ................... 16 1.3.2. Lyù thuyeát lôïi nhuaän hoaït ñoäng roøng (The Net Operating Income approach) .......................................................................................... 17 1.3.3. Lyù thuyeát MM veà cô caáu voán doanh nghieäp ........................................ 18 KEÁT LUAÄN CHÖÔNG 1 ................................................................................... 23

Chöông 2: KHAÛO SAÙT THÖÏC TRAÏNG XAÂY DÖÏNG CÔ CAÁU VOÁN CUÛA DOANH NGHIEÄP VIEÄT NAM 2.1. TÌNH HÌNH CHUNG VEÀ DOANH NGHIEÄP TRONG QUAÙ TRÌNH PHAÙT TRIEÅN KINH TEÁ – XAÕ HOÄI VIEÄT NAM ............................................. 24 2.1.1. Soá löôïng doanh nghieäp lieân tuïc gia taêng qua caùc naêm ....................... 24 2.1.2. Quy moâ voán saûn xuaát kinh doanh bình quaân tính treân moät doanh nghieäp cuõng lieân tuïc taêng qua caùc naêm ............................................ 25 2.1.3. Doanh nghieäp Vieät Nam ngaøy caøng coù nhieàu ñoùng goùp tích cöïc vaøo söï phaùt trieån kinh teá – xaõ hoäi cuûa caû nöôùc .................................. 26 2.2. KHAÛO SAÙT THÖÏC TRAÏNG XAÂY DÖÏNG CÔ CAÁU VOÁN CUÛA DOANH NGHIEÄP VIEÄT NAM ......................................................................... 29 2.2.1. Giôùi thieäu chung veà cuoäc khaûo saùt ..................................................... 29 2.2.2. Nhöõng thoâng tin toång quaùt veà caùc doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt .......... 30 2.2.3. Thöïc traïng phaân tích vaø quaûn trò taøi chính cuûa caùc doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt .................................................................................... 32 2.2.4. Thöïc traïng xaây döïng cô caáu voán cuûa doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt .... 35 2.2.4.1. Quan ñieåm cuûa doanh nghieäp veà öu tieân nguoàn taøi trôï ............. 35 2.2.4.2. Quan ñieåm lôïi ích cuûa doanh nghieäp veà nôï vaø voán chuû sôû höõu ............................................................................................ 36 2.2.4.3. Möùc ñoä quan taâm vaø caên cöù xaây döïng cô caáu voán .................... 38 2.2.4.4. Nhaân toá aûnh höôûng vaø muïc tieâu xaây döïng cô caáu voán .............. 40 2.3. NHAÄN ÑÒNH CHUNG VEÀ XAÂY DÖÏNG CÔ CAÁU VOÁN CUÛA DOANH NGHIEÄP VIEÄT NAM ......................................................................... 43 KEÁT LUAÄN CHÖÔNG 2 ................................................................................... 45

Chöông 3: XAÂY DÖÏNG MOÂ HÌNH CÔ CAÁU VOÁN HÔÏP LYÙ CHO DOANH NGHIEÄP VIEÄT NAM 3.1. ÖÙNG DUÏNG MOÂ HÌNH KINH TEÁ LÖÔÏNG ÑEÅ XAÂY DÖÏNG CÔ CAÁU VOÁN HÔÏP LYÙ CHO DOANH NGHIEÄP VIEÄT NAM .............................. 46 3.1.1. Ñònh höôùng chung veà moâ hình ............................................................ 46 3.1.2. Xaùc ñònh nhaân toá aûnh höôûng ñeán cô caáu voán ñeå öùng duïng moâ hình kinh teá löôïng ...................................................................................... 47 3.1.3. Phöông trình bieåu dieãn moái quan heä giöõa heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu vôùi caùc nhaân toá aûnh höôûng ..................................................... 52 3.1.4. Trình töï thöïc hieän moâ hình kinh teá löôïng trong xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù cho doanh nghieäp .............................................................. 53 3.1.5. Ñieàu kieän söû duïng moâ hình ................................................................ 54 3.1.6. Khaû naêng öùng duïng moâ hình kinh teá löôïng trong xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù taïi caùc doanh nghieäp Vieät Nam ........................................ 55 3.1.6.1. Nhöõng thuaän lôïi .......................................................................... 55 3.1.6.2. Nhöõng khoù khaên .......................................................................... 56 3.2. VÍ DUÏ MINH HOÏA ÖÙNG DUÏNG MOÂ HÌNH KINH TEÁ LÖÔÏNG TRONG XAÂY DÖÏNG CÔ CAÁU VOÁN HÔÏP LYÙ CHO DOANH NGHIEÄP .................................................................................................... 57 3.3. GIAÛI PHAÙP HOÃ TRÔÏ XAÂY DÖÏNG MOÂ HÌNH CÔ CAÁU VOÁN HÔÏP LYÙ CHO DOANH NGHIEÄP VIEÄT NAM ................................................. 64 3.3.1. Naâng cao hieäu quaû kinh doanh vaø naêng löïc taøi chính ........................ 64 3.3.2. Nhaän dieän tình traïng kieät queä taøi chính vaø döï baùo ruûi ro phaù saûn ..... 65 3.3.3. Naâng cao vai troø cuûa heä thoáng kieåm soaùt noäi boä ................................ 66 3.3.4. Minh baïch thoâng tin ........................................................................... 67 3.3.5. Chuù troïng ñaàu tö coâng taùc thu thaäp vaø löu tröõ thoâng tin .................... 68 3.3.6. Khai thaùc theâm keânh huy ñoäng voán .................................................... 68 3.3.7. Caùc bieän phaùp hoã trôï khaùc ................................................................. 69 KEÁT LUAÄN CHÖÔNG 3 ................................................................................... 70

KEÁT LUAÄN DANH MUÏC COÂNG TRÌNH CUÛA TAÙC GIAÛ TAØI LIEÄU THAM KHAÛO PHUÏ LUÏC Phuï luïc 1: Phieáu thaêm doø yù kieán Phuï luïc 2: Danh saùch doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt Phuï luïc 3: Moät soá thoâng tin toång hôïp keát quaû khaûo saùt Phuï luïc 4: Phaân loaïi doanh nghieäp vöøa vaø nhoû ôû caùc nöôùc Phuï luïc 5: Danh saùch doanh nghieäp söû duïng trong moâ hình kinh teá löôïng Phuï luïc 6: Soá lieäu söû duïng cho moâ hình kinh teá löôïng Phuï luïc 7: Xeáp haïng tín duïng doanh nghieäp Phuï luïc 8: Coâng thöùc tính caùc chæ tieâu .

DANH MUÏC CAÙC KYÙ HIEÄU Kyù hieäu ÑVT RD SIZE t TAX TSLÑ IDR KRW MYR EUR CAD Ñôn vò tính YÙ nghóa Chi phí söû duïng nôï bình quaân Quy moâ hoaït ñoäng (ño löôøng theo doanh thu thuaàn) Thueá suaát thueá thu nhaäp doanh nghieäp Tyû leä chi phí thueá thu nhaäp doanh nghieäp hieän haønh treân toång lôïi nhuaän tröôùc thueá vaø laõi vay Taøi saûn löu ñoäng Indonesian Rupiah (ñôn vò tieàn teä cuûa Indonesia) Korean Won (ñôn vò tieàn teä cuûa Haøn Quoác) Malaysian Ringgit (ñôn vò tieàn teä cuûa Malaysia) Euro (ñôn vò tieàn teä cuûa Coäng ñoàng Chaâu AÂu) Canadian Dollar (ñôn vò tieàn teä cuûa Canada) .

World Trade Organization Toå chöùc Thöông maïi Theá giôùi WTO .DANH MUÏC CAÙC TÖØ VIEÁT TAÉT Töø vieát taét D DE hay D/E DOL E EAT EBIT EBT I NPV OL PV ROA ROE WACC Debt Tieáng Anh Nôï Tieáng Vieät Debt-to-equity ratio Degree of Leverage Equity Eanings after taxes Earnings before interest and taxes Earning before taxes Interest expense Net Present Value Operating Leverage Present Value Return on Assets Return on Equity Tyû leä nôï treân voán chuû sôû höõu Operating Ñoä baåy hoaït ñoäng Voán chuû sôû höõu Lôïi nhuaän sau thueá Lôïi nhuaän tröôùc thueá vaø laõi vay Lôïi nhuaän tröôùc thueá Chi phí laõi vay Giaù trò hieän taïi roøng Ñoøn baåy hoaït ñoäng Giaù trò hieän taïi (hieän giaù) Suaát sinh lôøi treân taøi saûn Suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu Weighted Average Cost of Chi phí söû duïng voán trung bình Capital coù troïng soá (coøn goïi laø chi phí söû duïng voán chung).

Phaân loaïi doanh nghieäp theo quy moâ voán taïi thôøi ñieåm 31/12/2006 Baûng 2. Nhaân toá aûnh höôûng ñeán quyeát ñònh xaây döïng cô caáu voán muïc tieâu Baûng 2.3.11.4. So saùnh giaù trò doanh nghieäp giöõa A vaø B Baûng 1. Möùc ñoä quan taâm vaø caên cöù xaây döïng cô caáu voán muïc tieâu Baûng 2.6. BIEÅU Baûng 1.1.3. Phaân loaïi doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt theo soá naêm hoaït ñoäng Baûng 2. Vai troø cuûa heä thoáng kieåm soaùt noäi boä Baûng 2.14.DANH MUÏC CAÙC BAÛNG.8. Lôïi nhuaän vaø thueá vôùi hai cô caáu voán khaùc nhau Baûng 2. So saùnh nôï vaø voán chuû sôû höõu Baûng 1.12.15.2. Heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu muïc tieâu Baûng 2. Thueá vaø caùc khoaûn noäp ngaân saùch cuûa doanh nghieäp Baûng 2. Tính höõu ích cuûa baùo caùo taøi chính vaø phaân tích taøi chính Baûng 2.10. Phaân loaïi caùc doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt Baûng 2. So saùnh thueá thu nhaäp doanh nghieäp giöõa hai tröôøng hôïp taøi trôï Baûng 1.7.13. So saùnh ROA vaø ROE khi coù söï khaùc nhau cô caáu voán Baûng 1. Soá löôïng doanh nghieäp ñang hoaït ñoäng vaøo 31/12 haøng naêm Baûng 2. Thöù töï öu tieân cuûa caùc muïc tieâu xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù .5.6.4.1.5. Caùc chæ tieâu phaûn aùnh cô caáu voán Baûng 1.9. Ngöôøi chòu traùch nhieäm phaân tích taøi chính Baûng 2. Baûng phaân tích khaû naêng sinh lôøi cuûa doanh nghieäp Baûng 2.2 Voán saûn xuaát kinh doanh cuûa doanh nghieäp qua caùc naêm Baûng 2. Muïc tieâu cuûa xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù Baûng 2.

3. Moâ taû thoáng keâ caùc bieán Baûng 3. Keát quaû hoài quy veà taùc ñoäng cuûa caùc bieán ñoäc laäp ñeán tyû leä nôï treân voán chuû sôû höõu . Ma traän töông quan giöõa caùc bieán Baûng 3.1.2.Baûng 3.

1. Cô caáu taøi saûn vaø nguoàn taøi trôï Ñoà thò 1. Phaân loaïi doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt theo ngaønh ngheà Hình 2. Moái quan heä giöõa thueá thu nhaäp doanh nghieäp vaø tyû leä nôï treân voán chuû sôû höõu Hình veõ: Hình 1.2. Moái quan heä giöõa quy moâ hoaït ñoäng vaø tyû leä nôï treân voán chuû sôû höõu Ñoà thò 3. Caùch tính Tinv .1.1.1.2.1. Lyù do löïa choïn söû duïng nôï vay Ñoà thò 3. Lôïi ích cô baûn khi söû duïng voán chuû sôû höõu Hình 3. Nguyeân taéc toång giaù trò khoâng ñoåi theo quan ñieåm MM Hình 2.2.DANH MUÏC CAÙC HÌNH VEÕ. Moái quan heä giöõa suaát sinh lôøi treân taøi saûn vaø tyû leä nôï treân voán chuû sôû höõu Ñoà thò 3.2.4.3. Soá lao ñoäng trong doanh nghieäp taïi thôøi ñieåm 31/12 haøng naêm Ñoà thò 2.3.1. Chi phí voán theo lyù thuyeát lôïi nhuaän hoaït ñoäng roøng Ñoà thò 2. Giaù trò doanh nghieäp khi coù laù chaén thueá vaø chi phí kieät queä taøi chính Ñoà thò 1. ÑOÀ THÒ Ñoà thò: Ñoà thò 1. Chi phí voán theo lyù thuyeát cô caáu voán toái öu Ñoà thò 1.

Ví duï: 1.23% ñoïc laø moät phaåy hai möôi ba phaàn traêm .CAÙCH TRÌNH BAØY SOÁ LIEÄU 1.) theå hieän phaân caùch phaàn thaäp phaân. Ví duï: 1.500 ñoàng ñoïc laø moät ngaøn naêm traêm ñoàng 2. Daáu phaåy (. Daáu chaám (.) theå hieän phaân caùch phaàn ngaøn.

Malaysia 5. trong ñoù quyeát ñònh nguoàn voán laø ñaùng baùo ñoäng nhaát. quy trình saûn xuaát hieän ñaïi hôn hoaëc hoïc taäp kinh nghieäm töø caùc nöôùc phaùt trieån trong ñieàu haønh. Ñoái vôùi caùc doanh nghieäp. khoâng ñaûm baûo muïc tieâu cuûa quaûn trò taøi chính doanh nghieäp. quaûn trò doanh nghieäp vaø thu huùt nhaân löïc coù trình ñoä cao. toác ñoä taêng kinh teá nöôùc ta naêm 2007 ñaït möùc 8. Nguyeân nhaân cuûa hieän töôïng naøy taäp trung vaøo nhöõng quyeát ñònh khoâng hôïp lyù. Theá nhöng neàn kinh teá cuõng gaëp phaûi moät soá khoù khaên nhaát ñònh nhö tyû leä laïm phaùt cao. neàn kinh teá Vieät Nam ghi nhaän nhieàu söï kieän quan troïng. . hieäu quaû kinh teá vaø söùc caïnh tranh coøn keùm.5%. Thaùi Lan 4%. thôøi haïn bao laâu. Phillippines 6. cao nhaát trong 11 naêm qua vaø cuõng laø toác ñoä taêng tröôûng thuoäc nhoùm cao so vôùi caùc nöôùc trong khu vöïc (Singapore 7.LÔØI MÔÛ ÑAÀU Keå töø khi chính thöùc trôû thaønh thaønh vieân thöù 150 cuûa Toå chöùc Thöông maïi Theá giôùi. toác ñoä taêng giaù tieâu duøng naêm 2007 laø 12.48%. ngay caû nhöõng doanh nghieäp khoâng thuoäc nhoùm coâng ty coå phaàn cuõng nhanh choùng thöïc hieän caùc thuû tuïc caàn thieát ñeå phaùt haønh coå phieáu laàn ñaàu ra coâng chuùng maø ít khi caân nhaéc ñeán nhu caàu voán thöïc söï cuûa doanh nghieäp laø bao nhieâu. lôùn hôn caû toác ñoä taêng tröôûng kinh teá.63%. nhieàu doanh nghieäp ñaõ chuyeån ñoäng thaùi sang phaùt haønh coå phieáu.6%). trong ñoù noåi baät leân laø hieäu quaû hoaït ñoäng kinh doanh thaáp. tieáp nhaän vaø öùng duïng coâng ngheä. Khi thò tröôøng chöùng khoaùn phaùt trieån khaù maïnh trong hai naêm 2006 vaø 2007.2%.6%. Maëc duø haøng loaït cô hoäi ñaõ vaø ñang xuaát hieän nhöng moät caâu hoûi lôùn luoân ñaët ra raèng: “Taïi sao caùc doanh nghieäp Vieät Nam vaãn toû veû raát luùng tuùng vaø gaëp nhieàu trôû ngaïi khi aùp löïc caïnh tranh ngaøy caøng gay gaét treân caû thò tröôøng trong nöôùc laãn nöôùc ngoaøi?” Lôøi giaûi cho caâu hoûi treân xuaát phaùt töø vaán ñeà noäi löïc cuûa caùc doanh nghieäp coøn yeáu keùm so vôùi nhöõng yeâu caàu cuûa quaù trình hoäi nhaäp kinh teá quoác teá. Indonesia 6. hoäi nhaäp kinh teá quoác teá laø cô hoäi ñeå môû roäng thò tröôøng tieâu thuï saûn phaåm. nhaäp sieâu taêng maïnh. töø keânh huy ñoäng voán truyeàn thoáng laø vay ngaân haøng.

söï suït giaûm ñaùng keå cuûa thò tröôøng chöùng khoaùn khieán cho vieäc huy ñoäng voán coå phaàn laïi trôû neân khoù khaên. nhaän bieát nhöõng vaán ñeà coøn toàn taïi vaø thoâng qua ñoù kieán nghò giaûi phaùp xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù cho doanh nghieäp Vieät Nam nhaèm ñaûm baûo tính hieäu quaû trong kinh doanh vaø tieán ñeán gia taêng giaù trò taøi saûn cuûa chuû sôû höõu – muïc tieâu cuoái cuøng cuûa quaûn trò taøi chính. daãn ñeán söï suït giaûm ñaùng keå veà hieäu quaû kinh doanh noùi chung. Vaø ñaây cuõng chính laø muïc ñích nghieân cöùu cuûa ñeà taøi. Voán chuû sôû höõu huy ñoäng ñöôïc raát nhieàu nhöng nhu caàu ñaàu tö cuûa hoaït ñoäng kinh doanh chính thì laïi khoâng töông xöùng vaø theá laø caùc doanh nghieäp laïi nghó ñeán höôùng ñaàu tö taøi chính keå caû ngaén haïn laãn daøi haïn – moät hoaït ñoäng ñaàu tö traùi ngaønh maø nhieàu doanh nghieäp Vieät Nam vaãn chöa ñaûm baûo ñuû tính chuyeân nghieäp.Sôû dó caùc doanh nghieäp tranh thuû phaùt haønh coå phieáu trong thôøi gian naøy vì nhu caàu cuûa nhaø ñaàu tö quaù lôùn nhöng vaán ñeà saâu xa hôn chính laø caùc ñôït phaùt haønh mang laïi cho doanh nghieäp lôïi ích raát to lôùn töø nhöõng khoaûn thaëng dö voán coå phaàn. taøi trôï cho caùc döï aùn ñaàu tö khaû thi. Töø lyù luaän vaø thöïc traïng. lyù thuyeát cô caáu voán neàn taûng vaø lyù thuyeát taøi chính doanh nghieäp hieän ñaïi ñeå xaây döïng neân nhöõng lyù luaän chung veà cô caáu voán hôïp lyù. phöông phaùp thoáng keâ moâ taû vaø so saùnh ñeà taøi ñaùnh giaù thöïc traïng xaây döïng cô caáu voán cuûa caùc doanh nghieäp Vieät Nam. chöa coù boä phaän chuyeân traùch neân seõ tieàm aån ruûi ro raát cao vaø neáu thua loã thì hoaït ñoäng kinh doanh chính khoâng theå ñaûm ñöông noåi. Trong nhöõng thaùng ñaàu naêm 2008. neáu quay trôû laïi vôùi treân thò tröôøng tín duïng thì laõi suaát cuõng ñaõ gia taêng khaù cao daãn ñeán khaû naêng tieáp caän nguoàn voán vay ngaân haøng khoâng deã daøng. Baèng phöông phaùp ñieàu tra khaûo saùt. keát quaû laø caùc doanh nghieäp rôi vaøo tình traïng thieáu huït voán ñaàu tö hoaït ñoäng kinh doanh chính. . Trong boái caûnh ñoù. ñeà taøi nghieân cöùu “Xaây döïng moâ hình cô caáu voán hôïp lyù cho doanh nghieäp Vieät Nam” trôû neân raát caàn thieát vaø coù yù nghóa caû veà maët lyù thuyeát laãn thöïc tieãn. theá nhöng cuõng chính nhöõng ñôït phaùt haønh “oà aït” ñoù ñaõ laøm phaù vôõ cô caáu voán cuûa nhieàu doanh nghieäp. ñeà taøi ñuùc keát caùc kinh nghieäm mang tính chaát lyù luaän. • Muïc ñích vaø phöông phaùp nghieân cöùu: Treân cô sôû phöông phaùp luaän duy vaät bieän chöùng vaø phöông phaùp quy naïp ñeà taøi tieán haønh nghieân cöùu moái quan heä giöõa caùc quyeát ñònh taøi chính.

ngaønh ngheà kinh doanh chính khaùc nhau nhö saûn xuaát. Chöông 3: Xaây döïng moâ hình cô caáu voán hôïp lyù cho doanh nghieäp Vieät Nam. ñeà taøi höôùng ñeán xaây döïng moâ hình kinh teá löôïng nhaèm xaùc laäp cô caáu voán tuøy theo söï keát hôïp cuûa caùc bieán ñoäc laäp ñöôïc löïa choïn ôû moãi ngaønh ngheà. cuï theå laø doanh nghieäp phi taøi chính vôùi caùc lónh vöïc. caùc danh muïc. Vieäc nghieân cöùu. thöông maïi vaø dòch vuï. . ñeà taøi ñöôïc thöïc hieän vôùi 3 chöông nhö sau: Chöông 1: Lyù luaän chung veà cô caáu voán hôïp lyù cuûa doanh nghieäp Chöông 2: Khaûo saùt thöïc traïng xaây döïng cô caáu voán cuûa doanh nghieäp Vieät Nam. thöïc traïng vaø giaûi phaùp xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù cho doanh nghieäp Vieät Nam. Vaø trong giôùi haïn nghieân cöùu cuûa luaän vaên.• Ñoái töôïng vaø phaïm vi nghieân cöùu: Ñeà taøi nghieân cöùu lyù luaän. khaûo saùt vaø ñaùnh giaù thöïc traïng ñöôïc tieán haønh ñoái vôùi caùc doanh nghieäp phi taøi chính hoaït ñang hoaït ñoäng treân ñòa baøn Thaønh phoá Hoà Chí Minh trong moái töông quan vôùi nhöõng ñaëc ñieåm chung veà söï phaùt trieån vaø nhöõng ñoùng goùp cuûa doanh nghieäp caû nöôùc ñoái vôùi neàn kinh teá Vieät Nam. keát luaän vaø phuï luïc. moãi doanh nghieäp trong töøng thôøi kyø phaùt trieån nhaèm caân baèng lôïi nhuaän vaø ruûi ro. • Noäi dung cuûa ñeà taøi Ngoaøi lôøi môû ñaàu.

Chöông 1: LYÙ LUAÄN CHUNG VEÀ .

löïa choïn phöông phaùp trích khaáu hao. bao goàm taøi saûn löu ñoäng vaø taøi saûn coá ñònh. Trong hoaït ñoäng kinh doanh. ñoù chính laø caùc quyeát ñònh taøi trôï.1. möùc ñoä söû duïng ñoøn baåy taøi chính. CÔ SÔÛ LYÙ LUAÄN VEÀ CÔ CAÁU VOÁN HÔÏP LYÙ CHO DOANH NGHIEÄP 1. Caùc quyeát ñònh taøi chính doanh nghieäp thöôøng ñöôïc phaân chia thaønh 3 nhoùm: quyeát ñònh ñaàu tö. doanh nghieäp caàn giaûi quyeát toát nhaát haøng loaït vaán ñeà nhö mua saém taøi saûn. moái quan heä giöõa caùc boä phaän taøi saûn. ñoù laø nguyeân lyù chung trong kinh doanh.1. doanh nghieäp khoâng chæ thöïc hieän caùc quyeát ñònh ñaàu tö maø coøn phaûi xaùc ñònh nguoàn hình thaønh neân taøi saûn. quyeát ñònh ñaàu tö laø böôùc khôûi ñaàu coù yù nghóa quan troïng ñeå taïo ra giaù trò cho doanh nghieäp. chính saùch phaân phoái lôïi nhuaän. quyeát ñònh nguoàn taøi trôï ngaén haïn caân nhaéc ñeán vieäc löïa choïn nguoàn voán vay ngaén haïn hay khoaûn tín duïng thöông maïi töø nhaø cung caáp. Quyeát ñònh ñaàu tö laø nhöõng quyeát ñònh lieân quan ñeán hình thaønh toång giaù trò taøi saûn vaø giaù trò töøng yeáu toá taøi saûn doanh nghieäp caàn coù. bieän phaùp kieåm soaùt maâu thuaãn giöõa ngöôøi ñieàu haønh doanh nghieäp vaø chuû sôû höõu nhaèm haïn cheá thaáp nhaát toån thaát lieân quan vaán ñeà ngöôøi ñaïi dieän.1.… ñoù laø caùc quyeát ñònh taøi chính. ñaùp öùng nhu caàu chi tieâu cuûa hoaït ñoäng kinh doanh. Quyeát ñònh taøi trôï lieân quan ñeán phaàn beân phaûi cuûa baûng caân ñoái keá toaùn. Ñeå ñaït ñöôïc hai muïc tieâu treân.-1- 1. Vì vaäy. quyeát ñònh sai laàm seõ taïo nhöõng toån thaát vaø laøm thieät haïi taøi saûn cuûa caùc chuû sôû höõu. bao goàm nhöõng quyeát ñònh löïa choïn nguoàn taøi trôï cho taøi saûn phuïc vuï hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh. khoâng coù lôïi nhuaän thì chaúng ai chaáp nhaän boû voán ñaàu tö. quyeát ñònh ñuùng seõ goùp phaàn laøm gia taêng giaù trò doanh nghieäp. quyeát ñònh taøi trôï hay coøn goïi laø quyeát ñònh nguoàn voán vaø quyeát ñònh quaûn lyù taøi saûn. Quyeát ñònh taøi trôï trong doanh nghieäp: Muïc tieâu cuûa quaûn trò taøi chính laø toái ña hoùa lôïi nhuaän vaø tieán ñeán gia taêng giaù trò doanh nghieäp. Beân caïnh muïc tieâu sinh lôøi thì doanh nghieäp luoân caân nhaéc ñeán muïc tieâu an toaøn lieân quan ñeán khaû naêng ñaûm baûo thanh toaùn nôï. huy ñoäng voán baèng caùch ñi vay hay phaùt haønh coå phieáu. Quyeát ñònh taøi trôï ñöôïc chi tieát hoùa thaønh caùc quyeát ñònh sau: Moät laø. duy trì möùc döï tröõ tieàn. töø ñoù gia taêng giaù trò taøi saûn cho chuû sôû höõu vaø ngöôïc laïi. Nhö vaäy. Neáu doanh . Tuy nhieân ñieàu naøy khoâng coù nghóa laø doanh nghieäp seõ tìm kieám lôïi nhuaän baát chaáp möùc ñoä ruûi ro cuûa caùc cô hoäi ñaàu tö.

chaúng haïn nhö: doanh nghieäp caàn phaûi laøm gì ñeå ñaåy nhanh toác ñoä luaân chuyeån voán. ngöôøi ra quyeát ñònh caàn ñaùnh giaù chính xaùc taùc ñoäng cuûa nôï ñeán suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu vaø ruûi ro taøi chính cuûa doanh nghieäp. Ba laø. daây chuyeàn saûn xuaát ra sao. vaán ñeà baûo haønh. qua ñoù xaùc ñònh möùc ñoä söû duïng nôï hôïp lyù nhaèm haïn cheá thaáp nhaát ruûi ro kieät queä taøi chính vaø gia taêng lôïi nhuaän daønh cho caùc chuû sôû höõu. vaø coù theå löïa choïn giöõa thueâ hoaït ñoäng vaø thueâ taøi chính. oån ñònh cho hoaït ñoäng kinh doanh vaø khaû naêng thanh toaùn. kieåm soaùt caùc khoaûn phaûi thu nhö theá naøo ñeå haïn cheá nhöõng khoaûn nôï phaûi thu khoù ñoøi. khi noùi ñeán nguoàn taøi trôï. Quyeát ñònh ñaàu tö vaø quyeát ñònh taøi trôï seõ hình thaønh neân taøi saûn cuûa moät doanh nghieäp. Ngoaøi ra. baûo quaûn haøng toàn kho theo caùch thöùc naøo ñeå ñaûm baûo chaát löôïng. trích khaáu hao taøi saûn coá ñònh theo phöông phaùp naøo. cô cheá giaùm saùt ngöôøi ñieàu haønh – ngöôøi thay maët chuû sôû höõu söû duïng taøi saûn phuïc vuï hoaït ñoäng kinh doanh. Söï phuø hôïp giöõa cô caáu nguoàn voán vaø cô caáu taøi saûn goùp phaàn ñaûm baûo an toaøn. baûo trì cho heä thoáng maùy moùc thieát bò. neáu doanh nghieäp muoán höôûng khoaûn chieát khaáu naøy thì coù theå phaûi ñi vay ngaén haïn ñeå thanh toaùn nôï cho nhaø cung caáp.… nhöõng vaán ñeà naøy ñöôïc xem xeùt trong caùc quyeát ñònh quaûn lyù taøi saûn. phaùt haønh coå phieáu thöôøng hay coå phieáu öu ñaõi. kieåm soaùt doøng tieàn ra vaø doøng tieàn vaøo baèng caùch naøo ñeå haïn cheá thaát thoaùt. phaùt haønh traùi phieáu hay coå phieáu. . hoaëc ñeå hình thaønh taøi saûn coá ñònh doanh nghieäp coù theå mua hoaëc thueâ. Caùc quyeát ñònh taøi trôï khoâng xem xeùt ñoäc laäp maø luoân caân nhaéc trong moái quan heä haøi hoøa vôùi quyeát ñònh ñaàu tö. Hai laø. phaùt haønh coå phieáu cho coå ñoâng hieän höõu hay phaùt haønh ra coâng chuùng. Vaán ñeà tieáp theo caàn phaûi nghieân cöùu trong quaûn trò taøi chính laø quaûn lyù vaø söû duïng taøi saûn nhö theá naøo ñeå mang laïi hieäu quaû cao nhaát vaø thöïc söï ñoù laø nhöõng taøi saûn höõu ích phuïc vuï cho hoaït ñoäng kinh doanh taïo ra giaù trò cho doanh nghieäp.-2- nghieäp söû duïng tín duïng thöông maïi thì seõ maát ñi cô hoäi nhaän ñöôïc khoaûn chieát khaáu thanh toaùn vaø ngöôïc laïi. quyeát ñònh phaân phoái lôïi nhuaän caân nhaéc moái quan heä giöõa lôïi nhuaän chia cho chuû sôû höõu vaø lôïi nhuaän giöõ laïi ñeå tieáp tuïc taùi ñaàu tö. quyeát ñònh nguoàn taøi trôï daøi haïn goàm quyeát ñònh söû duïng nôï daøi haïn thoâng qua phaùt haønh traùi phieáu hay vay daøi haïn töø ngaân haøng. haïn cheá nhöõng thaát thoaùt vaø laõng phí khi söû duïng. chính saùch phaân phoái lôïi nhuaän coù taùc ñoäng gì ñeán giaù trò doanh nghieäp hay giaù coå phieáu treân thò tröôøng hay khoâng.

… Thoâng tin veà nguoàn voán cuûa doanh nghieäp ñöôïc trình baøy treân baûng caân ñoái keá toaùn vaø ñöôïc giaûi thích chi tieát treân thuyeát minh baùo caùo taøi chính. Moãi loaïi nguoàn voán coù ñaëc ñieåm rieâng neân seõ taïo ra nhöõng aûnh höôûng khaùc nhau ñeán tình hình taøi chính doanh nghieäp treân caùc khía caïnh nhö ruûi ro thanh toaùn. chi phí söû duïng voán vaø aûnh höôûng ñeán thueá thu nhaäp doanh nghieäp (xem baûng 1.-3- 1. Khaùc vôùi nôï. Phaàn lôùn caùc khoaûn muïc trong voán chuû sôû höõu coù ñaëc ñieåm laø khoâng phaûi hoaøn traû vaø tính oån ñònh cao. löông vaø baûo hieåm xaõ hoäi chöa thanh toaùn cho ngöôøi lao ñoäng). mua chòu haøng hoùa. thueá thu nhaäp doanh nghieäp. Khaùi nieäm vaø thaønh phaàn cuûa cô caáu voán Nhö ñaõ trình baøy. dòch vuï cuûa nhaø cung caáp. quyeàn kieåm soaùt cuûa chuû sôû höõu hieän taïi. Cô caáu voán (capital structure) laø thuaät ngöõ ñeà caäp ñeán quan heä tyû leä giöõa nôï vaø voán chuû sôû höõu cuûa moät doanh nghieäp. tính oån ñònh cuûa cô caáu taøi chính. ñöôïc saép xeáp theo tính oån ñònh taêng daàn. ñeå taøi trôï cho caùc phöông aùn kinh doanh. nôï vay daøi haïn hoaëc voán chuû sôû höõu. bao goàm hai nhoùm: nôï phaûi traû vaø voán chuû sôû höõu. Nôï phaûi traû laø caùc nguoàn voán hình thaønh do vay möôïn. traùch nhieäm thanh toaùn. suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu. döï aùn ñaàu tö ñöôïc löïa choïn doanh nghieäp coù theå huy ñoäng voán töø nhieàu nguoàn khaùc nhau. Söï khaùc bieät giöõa nôï vaø voán chuû sôû höõu ñöôïc theå hieän treân nhieàu khía caïnh nhö thôøi haïn thanh toaùn.1). chaúng haïn nhö taøi trôï cho nhu caàu taøi saûn löu ñoäng coù theå söû duïng nôï vay ngaén haïn. caùc khoaûn nôï tích luõy (thueá chöa noäp cho ngaân saùch nhaø nöôùc.2.1. voán chuû sôû höõu ñöôïc hình thaønh töø söï ñoùng goùp cuûa caùc chuû sôû höõu hoaëc ñöôïc tích luõy trong quaù trình kinh doanh. .

cuï theå nhö sau: hôn.-4- Baûng 1. Traùch nhieäm thanh toaùn Nôï Coù thôøi haïn hoaøn traû Voán chuû sôû höõu Khoâng coù thôøi haïn hoaøn traû Phaûi traû laõi cho khoaûn tieàn Khoâng phaûi traû laõi maø ñaõ vay.1.Trong tröôøng hôïp giaûi theå.Nôï vay taïo ra laù chaén .Chuû sôû höõu ñöôïc chia lôïi thueá neân gaùnh naëng laõi nhuaän sau khi traû laõi vay vay thöïc teá doanh nghieäp vaø noäp thueá. tröø caùc khoaûn nôï chia lôøi tuøy theo keát quaû chieám duïng. AÛnh höôûng ñeán Laõi vay ñöôïc tính vaøo chi Lôïi nhuaän chia cho chuû sôû thueá thu nhaäp phí khi xaùc ñònh lôïi nhuaän höõu khoâng laøm giaûm thueá doanh nghieäp chòu thueá thu nhaäp. do vaäy. Thôøi haïn thanh toaùn 2. 3. . Chi phí söû duïng Chi phí thaáp hôn so vôùi chi Chi phí söû duïng voán chuû voán phí söû duïng voán chuû sôû höõu sôû höõu cao hôn chi phí söû vì: duïng nôï vì ruûi ro cuûa chuû . . phaù saûn thì hoï ñöôïc xeáp thöù töï öu tieân cuoái cuøng khi phaân chia taøi saûn thanh lyù. laõi vay coù taùc ñoäng laøm giaûm thueá thu nhaäp doanh nghieäp. So saùnh nôï vaø voán chuû sôû höõu Tieâu chí 1. hoaït ñoäng kinh doanh vaø Doanh nghieäp seõ bò phaù chính saùch phaân phoái lôïi saûn neáu khoâng thanh toaùn nhuaän. Doanh nghieäp khoâng bò phaù saûn neáu khoâng chia laõi cho chuû sôû höõu.Ruûi ro ñoái vôùi chuû nôï thaáp sôû höõu cao hôn so vôùi chuû nôï. ñöôïc nôï vaø laõi. thu nhaäp doanh nghieäp. 4. phaûi chòu thaáp hôn. .

heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu. töùc cô caáu voán nghieâng veà nôï.2. tyû soá töï taøi trôï. nôï söû duïng nhieàu hôn so vôùi voán chuû sôû höõu. tyû Voán chuû sôû höõu x 100% soá töï taøi trôï lôùn hôn 50% cho bieát Tyû soá töï taøi trôï = Toång voán trong cô caáu voán doanh nghieäp söû duïng nhieàu voán chuû sôû höõu hôn so vôùi nôï. tyû soá nôï lôùn hôn 50% cho bieát cô caáu voán nghieâng veà nôï. heä soá ñoøn baåy taøi chính (xem baûng 1. neáu heä soá naøy lôùn hôn 1 nghóa laø cô caáu voán nghieâng veà nôï.-5- 1.1.2). Döïa vaøo baûng caân ñoái keá toaùn coù theå xaùc ñònh cô caáu voán thoâng qua caùc chæ tieâu nhö: tyû soá nôï. Caùc chæ tieâu phaûn aùnh cô caáu voán Chæ tieâu Nôï x 100% Toång voán YÙ nghóa Trong 100 ñoàng toång voán thì doanh nghieäp söû duïng bao nhieâu ñoàng nôï. Toång voán cuûa doanh nghieäp gaáp bao nhieâu laàn so vôùi voán chuû sôû höõu. Heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu = Nôï Voán chuû sôû höõu Heä soá ñoøn baåy taøi chính = Toång voán Voán chuû sôû höõu .3. Cöù 1 ñoàng voán chuû sôû höõu thì “gaùnh” bao nhieâu ñoàng nôï. giaù trò nôï vaø voán chuû sôû höõu cuûa doanh nghieäp ñöôïc trình baøy treân baûng caân ñoái keá toaùn. Baûng 1. Tyû soá nôï = Trong 100 ñoàng toång voán thì coù bao nhieâu ñoàng voán chuû sôû höõu. khaû naêng ñaûm baûo thanh toaùn nôï thaáp vaø ngöôïc laïi. khi heä soá ñoøn baåy taøi chính lôùn hôn 2 nghóa laø trong cô caáu voán. Caùc chæ tieâu phaûn aùnh cô caáu voán: Trong heä thoáng baùo caùo taøi chính.

chuû doanh nghieäp caàn xem xeùt töøng tröôøng hôïp töông quan giöõa laõi suaát tieàn vay vaø tyû leä hoaøn voán ñeå ra quyeát ñònh moät tyû soá nôï hôïp lyù. tyû soá nôï cao coù nghóa laø voán ñaàu tö hoaït ñoäng kinh doanh chuû yeáu töø nôï vay. ñaàu cô hoaëc kinh doanh traùi pheùp nhaèm tìm kieám suaát sinh lôøi cao nhöng neáu thaát baïi thì chuû doanh nghieäp chæ maát ít. tyû soá nôï laø 20%. Nhö vaäy.Tyû soá nôï Thoâng qua caùc chæ tieâu noùi treân coù theå ño löôøng söï ñoùng goùp cuûa chuû sôû höõu trong toång soá voán maø doanh nghieäp ñang söû duïng. ñieàu naøy coù theå trôû thaønh ñoäng cô khuyeán khích thaùi ñoä thieáu traùch nhieäm cuûa chuû doanh nghieäp ñoái vôùi hoaït ñoäng kinh doanh. Khi ñoù. moät doanh nghieäp coù tyû soá nôï cao thì ruûi ro taøi chính cao.-6- Moái quan heä giöõa caùc chæ tieâu phaûn aùnh cô caáu voán: Heä soá ñoøn baåy taøi chính = = 1 Toång voán = Voán chuû sôû höõu Tyû soá töï taøi trôï 1 = 1 + Heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu 1 . Coøn veà phía chuû doanh nghieäp. phaàn lôùn ruûi ro seõ do caùc chuû nôï gaùnh chòu. Moät tyû soá nôï cao phaûn aùnh voán goùp cuûa chuû sôû höõu chæ chieám moät phaàn nhoû treân toång nguoàn voán. Ñoái vôùi nhaø ñaàu tö. hoaëc doanh nghieäp coù cô hoäi gia taêng lôïi nhuaän raát nhanh neáu duy trì möùc ñoä söû duïng nôï cao vôùi tyû leä hoaøn voán lôùn hôn laõi suaát vay. chuû doanh nghieäp coøn coù cô hoäi gia taêng theâm suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu khi hieäu quaû hoaït ñoäng kinh doanh toát (tyû suaát lôïi nhuaän treân soá voán vay lôùn hôn laõi suaát vay). Ví duï: Tyû soá töï taøi trôï laø 80% coù nghóa laø trong 100 ñoàng toång voán thì chuû sôû höõu ñoùng goùp 80 ñoàng vaø 20 ñoàng coøn laïi laø nôï. Ngoaøi ra. Döïa vaøo caùc chæ tieâu veà cô caáu voán. Doanh nghieäp coù tyû leä hoaøn voán thaáp hôn so vôùi laõi suaát vay seõ ít bò loã hôn neáu möùc ñoä söû duïng nôï thaáp. caùc chuû nôï thöôøng thích doanh nghieäp duy trì moät tyû soá nôï vöøa phaûi. tyû soá nôï caøng thaáp thì caùc moùn nôï caøng ñöôïc ñaûm baûo trong tröôøng hôïp doanh nghieäp bò phaù saûn. Chuû doanh nghieäp seõ ñöôïc lôïi laø vaãn naém ñöôïc quyeàn kieåm soaùt vôùi moät soá voán ñoùng goùp raát ít hoaëc khoâng caàn goùp theâm voán. Chính vì vaäy. vì vaäy hoï seõ ñoøi hoûi suaát sinh lôøi lôùn hôn ñeå coù möùc ñeàn buø töông xöùng vôùi nhöõng . hoï coù theå ñöa ra nhöõng quyeát ñònh ñaàu tö lieàu lónh vöôït ngoaøi khaû naêng kieåm soaùt. Neáu chuû sôû höõu ñoùng goùp nhieàu vaøo toång nguoàn voán thì tyû soá töï taøi trôï cao.25. chuû nôï thaáy ñöôïc möùc ñoä an toaøn ñoái vôùi nhöõng moùn nôï ñaõ cho vay. heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu laø 0. heä soá ñoøn baåy taøi chính laø 1.25. heä soá ñoøn baåy taøi chính thaáp vaø heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu cuõng thaáp vaø ngöôïc laïi. tyû soá nôï thaáp.

Toái thieåu hoùa chi phí kieät queä taøi chính. Nhöõng lôïi ích cô baûn khi doanh nghieäp xaây döïng ñöôïc cô caáu voán hôïp lyù: Tieát kieäm chi phí söû duïng voán. vì vaäy caùc quyeát ñònh taøi chính caàn ñöôïc xem xeùt döïa treân söï caân baèng giöõa lôïi nhuaän vaø ruûi ro. gia taêng giaù coå phieáu treân thò tröôøng. Nhö vaäy.-7- ruûi ro naøy vaø ngöôïc laïi. Cô caáu voán hôïp lyù vaø nhöõng lôïi ích cô baûn cuûa noùù: Töø nhöõng khaùc bieät giöõa phöông thöùc taøi trôï baèng nôï vaø phöông thöùc taøi trôï baèng voán chuû sôû höõu keát hôïp vôùi nhu caàu vaø khaû naêng taøi chính cuûa doanh nghieäp cuõng nhö ruûi ro trong quyeát ñònh ñaàu tö. caùc nhaø quaûn trò taøi chính seõ caân nhaéc ñeán söï keát hôïp giöõa nôï vaø voán chuû sôû höõu sao cho hôïp lyù nhaèm goùp phaàn gia taêng giaù trò taøi saûn cho chuû sôû höõu nhöng vaãn ñaûm baûo söï an toaøn trong kinh doanh. Taän duïng tích cöïc ñoøn baåy taøi chính. haïn cheá ruûi ro phaù saûn. chuû sôû höõu vaø nhaø ñaàu tö nhöng ngöôïc laïi hoï khoâng thích ruûi ro. ñaûm baûo moái quan heä haøi hoøa giöõa khaû naêng sinh lôøi vaø ruûi ro cho chuû sôû höõu doanh nghieäp. Töø phaân tích treân cho thaáy gia taêng lôïi nhuaän laø ñieàu mong muoán cuûa caùc chuû nôï. Ñaây laø moät caên cöù quan troïng giuùp caùc nhaø ñaàu tö xaùc ñònh giaù trò noäi taïi cuûa caùc chöùng khoaùn vaø ra quyeát ñònh. Cô caáu taøi chính ñaûm baûo tính oån ñònh vaø linh hoaït. Taïo giaù trò doanh nghieäp cao nhaát. - . 1.1. Kieåm soaùt ñöôïc nhöõng toån thaát lieân quan ñeán vaán ñeà ngöôøi ñaïi dieän. Neáu doanh nghieäp khoâng ñaùp öùng ñöôïc suaát sinh lôøi kyø voïng noùi treân thì hoï seõ khoâng chaáp nhaän ñaàu tö voán hoaëc seõ tìm caùch ruùt voán vaø ngöôïc laïi. moãi doanh nghieäp trong töøng töøng giai ñoaïn phaùt trieån cuï theå nhaèm ñaûm baûo söï caân baèng giöõa lôïi nhuaän vaø ruûi ro.4. Thieát laäp ñöôïc moät laù chaén thueá hôïp lyù cho doanh nghieäp. cô caáu voán hôïp lyù laø thuaät ngöõ ñeà caäp ñeán söï keát hôïp haøi hoøa giöõa nôï vaø voán chuû sôû höõu tuøy thuoäc moãi ngaønh ngheà. taïo ñöôïc nieàm tin ñoái vôùi nhaø ñaàu tö vaø thuaän lôïi hôn cho doanh nghieäp trong huy ñoäng voán khi caàn thieát.

Töø nhöõng lôïi ích maø doanh nghieäp coù theå ñaït ñöôïc khi thieát laäp ñöôïc cô caáu voán hôïp lyù cuõng nhö xem xeùt moái quan heä giöõa quyeát ñònh ñaàu tö vaø quyeát ñònh taøi trôï. nhaø quaûn trò taøi chính caàn xem xeùt caùc nguyeân taéc sau ñaây khi xaây döïng cô caáu voán: Thöù nhaát. doanh nghieäp phaûi traû moät khoaûn chi phí nhaát ñònh cho vieäc söû duïng voán. hoaëc cô caáu voán nghieâng veà nôï seõ cho chi phí thaáp hôn so vôùi cô caáu voán nghieâng veà voán chuû sôû höõu. Cô caáu voán phaûi phuø hôïp vôùi cô caáu taøi saûn ñaàu tö ñöôïc theå hieän qua nguyeân taéc caân baèng taøi chính . Neáu ñöùng treân goùc ñoä ngöôøi cung caáp nguoàn voán thì ñoù chính laø thu nhaäp maø hoï ñoøi hoûi doanh nghieäp phaûi chi traû.-8- 1. nôï vay coù chi phí thaáp hôn voán chuû sôû höõu. cô caáu voán phaûi phuø hôïp cô caáu taøi saûn.thôøi gian luaân chuyeån giaù trò cuûa taøi saûn phaûi phuø hôïp vôùi thôøi haïn hoaøn traû cuûa caùc nguoàn taøi trôï. Cuõng nhö baát kyø caùc yeáu toá ñaàu vaøo khaùc. Tuy nhieân. cô caáu nghieâng veà caùc khoaûn voán ngaén haïn hoaëc cô caáu voán nghieâng veà nôï seõ tieàm aån ruûi ro khaû naêng thanh toaùn cao hôn. cuï theå laø: . Khi xuaát hieän nhu caàu voán taøi trôï cho hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh. Moãi nguoàn voán maø doanh nghieäp söû duïng ñoøi hoûi moät möùc chi phí khaùc nhau. doanh nghieäp coù theå huy ñoäng nôï hoaëc voán chuû sôû höõu. Tyû suaát sinh lôøi ñoøi hoûi cuûa ngöôøi sôû höõu voán laïi phuï thuoäc möùc ñoä ruûi ro. cô caáu voán nghieâng veà caùc khoaûn voán ngaén haïn coù chi phí thaáp hôn so vôùi cô caáu voán nghieâng veà caùc khoaûn voán daøi haïn. cô caáu voán phaûi ñaûm baûo tieát kieäm chi phí söû duïng voán cuûa doanh nghieäp. nôï vay hay voán goùp cuûa chuû sôû höõu). chi phí söû duïng voán laø caùi giaù maø doanh nghieäp phaûi traû cho vieäc söû duïng nguoàn taøi trôï (lôïi nhuaän giöõ laïi.2. noù aûnh höôûng ñeán söï thaønh coâng hay thaát baïi cuûa hoaït ñoäng kinh doanh. ñöôïc goïi laø chi phí söû duïng voán. Ñieàu naøy ñoûi hoûi nhaø quaûn trò taøi chính caàn xem xeùt ñeán söï phuø hôïp giöõa cô caáu voán vaø cô caáu taøi saûn. chaúng haïn nhö nôï vay ngaén haïn coù chi phí thaáp hôn nôï vay daøi haïn. cho neân. tính oån ñònh cuûa cô caáu taøi chính keùm hôn. NGUYEÂN TAÉC XAÂY DÖÏNG CÔ CAÁU VOÁN CHO DOANH NGHIEÄP Xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù laø moät yeâu caàu raát quan troïng ñoái vôùi doanh nghieäp. do ñoù. chi phí söû duïng voán ñöôïc ño löôøng baèng tyû suaát sinh lôøi ñoøi hoûi cuûa ngöôøi sôû höõu voán. Thöù hai. Nhö vaäy. nhöõng taøi saûn hieän coù vaø cô caáu voán cuûa doanh nghieäp.

tính oån ñònh cuûa cô caáu taøi chính keùm. toàn kho. Cô caáu taøi saûn vaø nguoàn taøi trôï Thöù ba. Neáu sau khi chi traû caùc khoaûn nôï ngaén haïn. .Taøi saûn coá ñònh vaø taøi saûn löu ñoäng thöôøng xuyeân1 caàn ñöôïc taøi trôï baèng nguoàn voán oån ñònh. doanh nghieäp khoâng ñöôïc taùi taøi trôï thì hoaït ñoäng kinh doanh seõ gaëp khoù khaên. . Taøi saûn TSLÑ thôøi vuï Nôï ngaén haïn TSLÑ thöôøng xuyeân Taøi saûn coá ñònh 0 Ñoà thò 1. khoaûn phaûi thu) ñöôïc duy trì ñeàu ñaën trong suoát chu kyø kinh doanh ñaûm baûo cho hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp dieãn ra bình thöôøng vaø lieân tuïc. nôï tích luõy vaø vay ngaén haïn.Taøi saûn löu ñoäng thôøi vuï ñöôïc taøi trôï baèng caùc nguoàn voán ngaén haïn nhö caùc khoaûn nôï chieám duïng. bao goàm vay daøi haïn. doanh nghieäp söû duïng nguoàn voán ngaén haïn taøi trôï cho taøi saûn coá ñònh hoaëc taøi saûn löu ñoäng thöôøng xuyeân thì ruûi ro veà khaû naêng thanh toaùn seõ cao. Nguyeân taéc phuø hôïp giöõa cô caáu taøi saûn vaø nguoàn voán cuûa doanh nghieäp ñöôïc theå hieän thoâng qua ñoà thò 1. Nôï daøi haïn vaø voán chuû sôû höõu Thôøi gian Nguyeân taéc naøy ñoøi hoûi ngöôøi ra quyeát ñònh huy ñoäng voán phaûi caân nhaéc ñeán moái quan heä giöõa ñoøn baåy hoaït ñoäng vaø ñoøn baåy taøi chính. 1 Taøi saûn löu ñoäng thöôøng xuyeân laø taøi saûn löu ñoäng (bao goàm tieàn. thaäm chí maát khaû naêng thanh toaùn. trong cô caáu taøi chính.1.-9- . Taïi moät thôøi ñieåm baát kyø. thueâ taøi chính.1. phaùt haønh traùi phieáu vaø voán chuû sôû höõu. nguyeân taéc caân ñoái giöõa lôïi nhuaän vaø ruûi ro. möùc ñoä taùc ñoäng cuûa nôï ñeán suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu (ROE).

phaàn lôïi nhuaän maø chuû sôû höõu nhaän ñöôïc coù theå bao goàm: lôïi nhuaän taïo ra töø chính voán chuû sôû höõu vaø phaàn lôïi nhuaän taïo ra töø söû duïng nôï khi chi phí söû duïng nôï bình quaân sau thueá thaáp hôn suaát sinh lôøi treân taøi saûn. Nhö vaäy. Moät doanh nghieäp coù ñoøn baåy hoaït ñoäng cao thì ruûi ro trong hoaït ñoäng kinh doanh caøng cao.. nhöng neáu coù söï khaùc bieät giöõa RD vaø ROA thì ROE coù theå lôùn hôn hoaëc nhoû hôn ROA. caùc ñieàu kieän khaùc coù theå aûnh höôûng ñeán ñoøn baåy hoaït ñoäng ñoù laø vaán ñeà löïa choïn coâng ngheä vaø hình thöùc sôû höõu taøi saûn. Nhöõng doanh nghieäp söû duïng ñoøn baåy hoaït ñoäng cao seõ coù khaû naêng gia taêng lôïi nhuaän raát nhanh khi doanh thu taêng. nhöng lôïi nhuaän cuõng seõ suït giaûm nhanh hôn khi doanh thu giaûm. neáu RD = ROA thì ñoøn baåy taøi chính khoâng coù taùc duïng. Voán chuû sôû höõu . sau chuû nôï vaø Chính phuû. ñöôïc xaùc ñònh theo coâng thöùc (ROA -R D ). Ñieàu naøy ñöôïc theå hieän baèng coâng thöùc sau: ROE = ROA + (ROA . Ñoøn baåy hoaït ñoäng do ñaëc ñieåm ngaønh ngheà quyeát ñònh. Nôï . Ngoaøi nhöõng raøng buoäc do ñaëc ñieåm kinh doanh cuûa töøng ngaønh aûnh höôûng ñeán ñoøn baåy hoaït ñoäng. Söï khaùc bieät giöõa ROA vaø ROE chính laø taùc ñoäng cuûa ñoøn baåy taøi chính. ñeå ñaûm baûo söï caân baèng giöõa lôïi nhuaän vaø ruûi ro thì nhöõng doanh nghieäp hoaït ñoäng trong ngaønh coù ñoøn baåy hoaït ñoäng cao thoâng thöôøng chæ cho pheùp caùc chuû sôû höõu löïa choïn ñoøn baåy taøi chính thaáp. ñoù laø ruûi ro phaùt sinh ñoái vôùi taøi saûn ngay caû khi doanh nghieäp khoâng söû duïng nôï vaø ñoä baåy hoaït ñoäng (DOL) seõ caøng cao khi saûn löôïng hoaëc doanh thu caøng thaáp.R D ). nhöõng ngaønh coù ruûi ro kinh doanh thaáp (ñoøn baåy hoaït ñoäng thaáp) coù theå söû duïng ñoøn baåy taøi chính cao hôn.10 - Ñoøn baåy hoaït ñoäng (OL) theå hieän möùc ñoä söû duïng chi phí hoaït ñoäng coá ñònh cuûa doanh nghieäp. töùc heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu nhoû vaø ngöôïc laïi. Nôï Voán chuû sôû höõu trong ñoù: ROE laø suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu ROA laø suaát sinh lôøi treân taøi saûn RD laø chi phí söû duïng nôï bình quaân sau thueá Khi doanh nghieäp khoâng coù nôï. Vaán ñeà tieáp theo trong nguyeân taéc thöù ba naøy caàn phaûi xem xeùt ñeán laø vieäc söû duïng nôï coù taùc ñoäng tích cöïc ñeán ROE hay khoâng? ROE cho bieát moät ñoàng voán chuû sôû höõu ñem laïi cho bao nhieâu ñoàng lôïi nhuaän sau khi ñaõ tröø thueá thu nhaäp doanh nghieäp. ROE = ROA Khi doanh nghieäp coù nôï. caùc doanh nghieäp hoaït ñoäng trong ngaønh haøng khoâng vaø luyeän theùp coù ñoøn baåy hoaït ñoäng cao trong khi doanh nghieäp hoaït ñoäng trong ngaønh dòch vuï nhö tö vaán vaø du lòch coù ñoøn baåy hoaït ñoäng thaáp. Chuû sôû höõu laø ngöôøi ñöôïc phaân phoái lôïi nhuaän cuoái cuøng.

B. chæ khaùc nhau veà cô caáu voán: .Doanh nghieäp A khoâng vay nôï .50% .Ñoái vôùi doanh nghieäp B söû duïng heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu laø 3/7. Lôïi nhuaän tröôùc thueá vaø laõi vay 4. Lôïi nhuaän tröôùc thueá 6. C hoaït ñoäng trong cuøng ngaønh ngheà coù toång taøi saûn nhö nhau laø 1000.75 C 800 700 100 55 45 11..50% 7.Doanh nghieäp C vay nôï 500 (laõi suaát 11%) Thoâng tin so saùnh ROE vaø ROA cuûa 3 doanh nghieäp theå hieän ôû baûng 1. Doanh thu thuaàn 2. 1000 0 7. coù RD (8. Chi phí laõi vay 5.25%) lôùn hôn ROA (7.3. Chi phí hoaït ñoäng 3. Cô caáu voán . coù RD (6.75% so vôùi ROA. do ñoù ROE = ROA = 7.32% so vôùi ROA.3 cho thaáy: .75 . .50% 6.Ñoái vôùi doanh nghieäp A khoâng söû duïng nôï neân khoâng coù taùc ñoäng cuûa ñoøn baåy taøi chính. Thueá thu nhaäp doanh nghieäp 7.75% A 800 700 100 0 100 25 75 B 800 700 100 27 73 18.75%) nhoû hôn ROA (7.Nôï 9.50%) neân vieäc söû duïng nôï coù taùc ñoäng laøm taêng ROE. hieäu quaû hoaït ñoäng kinh doanh cuõng nhö nhau vaø cuøng chòu möùc thueá suaát thueá thu nhaäp doanh nghieäp 25%. ROE Keát quaû cuûa baûng 1.82% 500 500 7.3.25 33. Baûng 1.Voán chuû sôû höõu . So saùnh ROA vaø ROE khi coù söï khaùc nhau cô caáu voán Chæ tieâu 1.Ñoái vôùi doanh nghieäp C söû duïng heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu laø 5/5. ROA 10.11 - Ví duï: Ba doanh nghieäp A. cuï theå nôï laøm taêng ROE theâm 0.Doanh nghieäp B vay nôï 300 (laõi suaát 9%) .25 54.50% 700 300 7. Lôïi nhuaän sau thueá 8. cuï theå nôï laøm giaûm ROE theâm 0.50% 7.50%) neân vieäc söû duïng nôï coù taùc ñoäng laøm giaûm ROE.

trong ñoù thu nhaäp chòu thueá baèng doanh thu tröø taát caû caùc khoaûn chi phí hôïp lyù phuïc vuï cho hoaït ñoäng kinh doanh (keå caû chi phí laõi vay vaø khaáu hao). Sôû dó nôï vay taïo ra laù chaén thueá laø do laõi vay ñöôïc tính vaøo chi phí hôïp lyù tröôùc thueá neân noù coù taùc ñoäng laøm giaûm thu nhaäp chòu thueá vaø giaûm chi phí thueá thu nhaäp doanh nghieäp. Xem xeùt hai tröôøng hôïp taøi trôï khaùc nhau cho hoaït ñoäng kinh doanh: söû duïng 100% voán chuû sôû höõu (khoâng söû duïng nôï) hoaëc vay nôï 2000 vôùi laõi suaát 10% vaø voán chuû sôû höõu 2000. ñoù laø khoaûn tieát kieäm thueá töø laõi vay hay coøn ñöôïc goïi laø laù chaén thueá töø laõi vay. Thöù tö. coù theâm moät khoaûn lôïi ích khaùc khi söû duïng nôï cuõng goùp phaàn laøm gia taêng giaù trò doanh nghieäp. Giaû ñònh khoâng coù cheânh leäch vónh vieãn (thu nhaäp chòu thueá baèng lôïi nhuaän keá toaùn tröôùc thueá) vaø thueá suaát thueá thu nhaäp doanh nghieäp laø 25%. Thueá thu nhaäp doanh nghieäp laø moät khoaûn chi phí neân doanh nghieäp coù xu höôùng tìm kieám moïi caùch ñeå thieát laäp nhöõng laù chaén thueá. . töø ñoù toái thieåu hoùa chi phí thueá thu nhaäp doanh nghieäp vaø khoaûn tieát kieäm thueá naøy seõ goùp phaàn laøm gia taêng giaù trò doanh nghieäp. doanh nghieäp khoâng neân vay nôï neáu khaû naêng sinh lôøi cuûa taøi saûn keùm hôn chi phí söû duïng nôï bình quaân sau thueá. Ngöôïc laïi. töø ñoù seõ aûnh höôûng ñeán giaù trò doanh nghieäp. ñieàu kieän caàn ñeå moät doanh nghieäp coù theå söû duïng nôï trong cô caáu voán laø suaát sinh lôøi treân taøi saûn lôùn hôn chi phí söû duïng nôï bình quaân sau thueá vaø khi ñoù caøng taêng nôï thì suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu caøng taêng. Thoâng qua so saùnh ROA vaø RD cho thaáy vieäc söû duïng nôï coù theå laøm taêng hoaëc giaûm ROE. Ngoaøi khaû naêng gia taêng lôïi ích do taùc ñoäng cuûa nôï. ví duï nhö trích khaáu hao nhanh taøi saûn coá ñònh hoaëc coù theå gia taêng söû duïng nôï vay thay cho voán chuû sôû höõu. Ñieàu naøy ñöôïc theå hieän roõ hôn qua ví duï sau: Doanh nghieäp ABC coù toång lôïi nhuaän tröôùc thueá vaø tröôùc laõi (EBIT) laø 500. vì vieäc söû duïng nôï chæ laøm giaûm suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu.. laøm giaûm giaù trò doanh nghieäp hay giaûm giaù coå phieáu treân thò tröôøng. Thueá thu nhaäp doanh nghieäp xaùc ñònh treân cô sôû thu nhaäp chòu thueá vaø thueá suaát.12 - Nhö vaäy. gia taêng khoaûn tieát kieäm thueá thu nhaäp doanh nghieäp.

coøn cô caáu voán coù nôï laø 425 [300 – 75 + 200].13 - Baûng 1. nhaø cung caáp thaét chaët chính saùch baùn chòu. . Kieät queä taøi chính (financial distress) xaûy ra khi doanh nghieäp khoâng ñuû khaû naêng ñeå thöïc hieän nhöõng lôøi höùa vôùi chuû nôï hoaëc coù theå thöïc hieän nhöng raát khoù khaên. Toång lôïi nhuaän maø ngöôøi goùp voán thu ñöôïc töø cô caáu voán khoâng coù nôï laø 375 [500 – 125]. Laù chaén thueá töø laõi vay Tröôøng hôïp 1 500 0 500 125 0 Tröôøng hôïp 2 500 200 300 75 50 Qua soá lieäu baûng 1. töùc cô caáu voán coù söû duïng nôï vay giuùp doanh nghieäp taïo ra khoaûn tieát kieäm thueá 50. trong khi ñoù. Thueá thu nhaäp doanh nghieäp 5. cheânh leäch 50. Ñaëc bieät. Nhö vaäy.. Thöù naêm. So saùnh thueá thu nhaäp doanh nghieäp giöõa hai tröôøng hôïp taøi trôï Chæ tieâu 1. ñuùng baèng khoaûn tieát kieäm thueá töø laõi vay. tuy nhieân lôïi ích naøy coù theå giaûm hoaëc maát ñi yù nghóa neáu Chính phuû khoâng ñaùnh thueá thu nhaäp doanh nghieäp hoaëc doanh nghieäp ñang nhaän ñöôïc chính saùch öu ñaõi thueá hoaëc thueá suaát thueá thu nhaäp caù nhaân ñoái vôùi nhaø ñaàu tö ñöôïc quy ñònh ôû möùc cao. chuû nôï khoâng tieáp tuïc cho vay.…. Nhö vaäy. khoaûn tieát kieäm thueá töø laõi vay cuõng laø lôïi nhuaän haøng naêm thuoäc veà doanh nghieäp vaø coù taùc ñoäng laøm gia taêng giaù trò doanh nghieäp. neáu vay nôï thì thueá thu nhaäp doanh nghieäp chæ laø 75. EBIT 2. gaây ra moät soá raéc roái cho hoaït ñoäng kinh doanh. Do ñoù. khi möùc ñoä söû duïng nôï cao coù theå lôïi ích töø khoaûn tieát kieäm thueá bò trieät tieâu bôûi söï gia taêng lôùn hôn cuûa chi phí kieät queä taøi chính. naêng suaát lao ñoäng giaûm. doanh nghieäp caàn xaùc ñònh möùc ñoä söû duïng nôï hôïp lyù vöøa ñaûm baûo coù ñöôïc lôïi ích töø laù chaén thueá vöøa kieåm soaùt toát chi phí kieät queä taøi chính.4 cho thaáy chi phí thueá thu nhaäp doanh nghieäp khi khoâng vay nôï laø 125.4. doanh nghieäp coù theå söû duïng nôï nhaèm taän duïng lôïi ích cuûa khoaûn tieát kieäm thueá goùp phaàn gia taêng giaù trò doanh nghieäp. caùc döï aùn khaû thi bò trì hoaõn hoaëc huûy boû. kieåm soaùt vaø haïn cheá chi phí kieät queä taøi chính. Chi phí laõi vay 3. Tình traïng naøy coù theå chæ laø taïm thôøi. EBT 4.

Giaù trò doanh nghieäp khi coù laù chaén thueá vaø chi phí kieät queä taøi chính Khi heä soá nôï cuûa doanh nghieäp thaáp.2. chi phí . tình traïng kieät queä taøi chính ñeàu gaây ra nhöõng toán keùm vaø caùc nhaø ñaàu tö cho raèng moät doanh nghieäp söû duïng nôï coù theå rôi vaøo tình traïng kieät queä taøi chính. Giaù trò PV (chi phí kieät queä taøi chính) PV (laù chaén thueá) Giaù trò doanh nghieäp khi söû duïng 100% voán chuû sôû höõu Heä soá nôï heä soá nôï toái öu Ñoà thò 1. kieåm toaùn vieân. toøa aùn. ruûi ro kieät queä taøi chính ôû möùc khoâng ñaùng keå vaø giaù trò hieän taïi cuûa chuùng raát nhoû so vôùi hieän giaù cuûa laù chaén thueá neân giaù trò doanh nghieäp taêng leân cuøng vôùi söï gia taêng söû duïng nôï.2. Nhö vaäy.14 - nhöng cuõng coù khi tình traïng kieät queä taøi chính seõ daãn ñeán phaù saûn vaø doanh nghieäp phaûi chi nhöõng khoaûn tieàn lôùn cho luaät sö. ñaây laø moät nhaân toá laøm giaûm giaù trò doanh nghieäp. Tuy nhieân. Chi phí kieät queä taøi chính (financial distress costs) phuï thuoäc vaøo khaû naêng xaûy ra nhöõng khoù khaên taøi chính vaø ñoä lôùn caùc khoaûn chi phí phaùt sinh coù lieân quan. Moái quan heä giöõa giaù trò doanh nghieäp khi khoâng söû duïng nôï. hieän giaù khoaûn tieát kieäm thueá. haàu heát caùc tröôøng hôïp.. caùc nhaø quaûn lyù. hieän giaù caùc chi phí kieät queä taøi chính qua ñoà thò 1.

Ñieàu naøy ñöôïc theå hieän raát roõ neùt ôû coâng ty coå phaàn. ñoù chính laø vaán ñeà ngöôøi ñaïi dieän”. Caùc coå ñoâng laø ngöôøi duy nhaát nhaän ñöôïc coå töùc. do khi chaáp nhaän döï aùn naøy thì ruûi ro taøi chính seõ taêng (ruûi ro phaù saûn) vaø giaù trò seõ chuyeån töø coå ñoâng sang traùi chuû.15 - kieät queä taøi chính caøng cao hôn khi heä soá nôï taêng leân. Myers (1977) coøn goïi yù xa hôn raèng söï hieän dieän cuûa nôï coù theå khieán nhöõng döï aùn coù giaù trò hieän taïi roøng (NPV) döông bò töø choái. ví duï: hoï goùp tieàn cuûa doanh nghieäp vaøo muïc ñích töø thieän nhaèm taïo tieáng taêm cho caù nhaân hay söû duïng doøng tieàn töï do cho caùc khoaûn ñaàu tö hieäu quaû keùm. Khi heä soá nôï tieáp tuïc gia taêng. vì vaäy hoï luoân muoán nhaän ñöôïc coå töùc caøng cao caøng toát. taïi ñoù xaùc ñònh cô caáu voán toái öu.. Vaán ñeà ngöôøi ñaïi dieän lieân quan ñeán cô caáu voán ñöôïc Jensen vaø Meckling nghieân cöùu vôùi giaû ñònh quyeát ñònh ñaàu tö ñoäc laäp vôùi cô caáu voán (1976). khaû naêng kieåm soaùt nhöõng toån thaát coù theå phaùt sinh lieân quan ñeán moái quan heä tyû leä giöõa nôï vaø voán chuû sôû höõu. giaù trò doanh nghieäp seõ giaûm xuoáng bôûi giaù trò hieän taïi cuûa chi phí kieät queä taøi chính taêng nhanh hôn khoaûn hieän giaù tieát kieäm thueá töø laõi vay. ñaëc bieät khi coâng ty ñang ñoái maët vôùi ruûi ro vôõ nôï thì ít ra caùc coå ñoâng cuõng nhaän ñöôïc moät phaàn lôïi nhuaän töø khoaûn ñaàu tö cuûa hoï vaøo doanh nghieäp tröôùc khi tuyeân boá phaù saûn. caùc coå ñoâng lôùn hoaëc coå ñoâng tham gia ñieàu haønh hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh coù theå haønh ñoäng taïo ra lôïi ích caù nhaân maø qua ñoù laïi gaây thieät haïi cho coå ñoâng nhoû hoaëc coå ñoâng beân ngoaøi. coù theå keát luaän: “vay nôï taïo ra lôïi ích töø tieát kieäm thueá thu nhaäp doanh nghieäp nhöng cuõng gia taêng ruûi ro kieät queä taøi chính neân doanh nghieäp caàn thieát laäp moät cô caáu voán hôïp lyù döïa treân khaû naêng quaûn trò cuûa ngöôøi ñieàu haønh. ñaàu tö daøn traûi ngoaøi khaû naêng kieåm soaùt. cho ñeán khi hieän giaù cuûa chi phí kieät queä taøi chính baèng hieän giaù tieát kieäm thueá bieân teá thì giaù trò doanh nghieäp ñaït cöïc ñaïi. Thöù saùu. Ngoaøi ra. kieåm soaùt vaán ñeà ngöôøi ñaïi dieän (agency problem) Töø nguyeân taéc thöù tö vaø nguyeân taéc thöù naêm. Coå ñoâng tham gia . ñeà caäp ñeán vaán ñeà coå ñoâng cuûa moät doanh nghieäp vay nôï coù theå chieám höõu giaù trò taøi saûn töø caùc chuû nôï baèng vieäc gia taêng ruûi ro ñaàu tö sau khi nhaän caùc khoaûn vay vaø haønh vi naøy ñaõ taïo ra caùc chi phí ñaïi dieän (agency costs). Chi phí ñaïi dieän khoâng chæ xuaát hieän ñoái vôùi nôï maø voán coå phaàn cuõng coù theå phaùt sinh chi phí ñaïi dieän khi doanh nghieäp coù doøng tieàn vöôït quaù möùc caàn thieát ñeå thöïc hieän taát caû caùc döï aùn coù NPV döông vaø oâng Jensen goïi doøng tieàn doâi ra naøy laø doøng tieàn töï do.

Ngoaøi saùu nguyeân taéc ñaõ ñöôïc ñeà caäp. vì chi phí söû duïng nôï thaáp hôn chi phí söû duïng voán chuû sôû höõu. Ñieàu ñaàu tieân trong lyù thuyeát naøy xem xeùt ñeán laø cô caáu voán toái öu seõ phaûi coù söû duïng nôï ñeå giaûm chi phí söû duïng voán chung cuûa doanh nghieäp (WACC). quyeàn kieåm soaùt cuûa chuû sôû höõu hieän taïi.3.… Töø nhöõng phaân tích treân. gia taêng giaù trò taøi saûn cho chuû sôû höõu doanh nghieäp. yeâu caàu nhaø quaûn tri taøi chính caàn nhaän dieän vaø kieåm soaùt caùc chi phí ñaïi dieän coù theå phaùt sinh. Luùc ñaàu. Lyù thuyeát cô caáu voán toái öu (Optimal Capital Structure) Lyù thuyeát naøy cho raèng coù moät cô caáu voán toái öu maø thoâng qua ñoù coù theå laøm taêng giaù trò doanh nghieäp baèng caùch söû duïng heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu phuø hôïp. khi quyeát ñònh huy ñoäng voán taøi trôï cho hoaït ñoäng kinh doanh ñaûm baûo thieát laäp cô caáu voán hôïp lyù. naêng löïc quaûn trò cuûa ngöôøi ñieàu haønh vaø möùc ñoä phaùt trieån cuûa thò tröôøng taøi chính. taïo laäp “quyõ ñen” khoâng coù muïc ñích roõ raøng. coøn phaûi caân nhaéc caùc vaán ñeà khaùc nhö: tính baûo maät thoâng tin lieân quan ñeán cô hoäi ñaàu tö. lyù thuyeát cô caáu voán toái öu cuõng khuyeán caùo raèng khi taêng möùc ñoä söû duïng nôï (heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu taêng leân) thì ruûi ro cuõng gia taêng vaø nhaø ñaàu tö seõ gia taêng suaát sinh lôøi yeâu caàu.… 1.. coøn lôïi nhuaän maø doanh nghieäp chia cho chuû sôû höõu laáy töø lôïi nhuaän sau thueá neân khoâng taïo ra ñöôïc khoaûn tieát kieäm thueá. vò theá tín duïng cuûa doanh nghieäp. tính linh hoaït trong cô caáu voán.1. Lyù do ñeå lyù thuyeát cô caáu voán toái öu cho raèng chi phí söû duïng nôï thaáp hôn chi phí söû duïng voán chuû sôû höõu ñoù laø khoaûn tieát kieäm thueá. chính saùch phaân phoái lôïi nhuaän. Khi doanh nghieäp söû duïng nôï thì chi phí laõi phaûi traû ñöôïc ghi nhaän vaøo chi phí tröôùc thueá neân laøm giaûm thu nhaäp chòu thueá vaø töø ñoù laøm giaûm thueá thu nhaäp doanh nghieäp. Tuy nhieân.16 - quaûn lyù doanh nghieäp thöôøng naém nhieàu thoâng tin hôn caùc coå ñoâng khaùc vaø söï caân xöùng thoâng tin laø ñoäng cô ñeå hoï thöïc hieän nhöõng haønh vi ñem laïi lôïi ích caù nhaân nhöng gaây thieät haïi cho doanh nghieäp hay caùc coå ñoâng nhoû nhö che giaáu thua loã. coâng boá thoâng tin taøi chính sai leäch. khi söï gia taêng suaát sinh lôøi yeâu caàu cuûa nhaø ñaàu tö vaãn chöa theå xoùa boû hoaøn toaøn lôïi ích töø khoaûn tieát kieäm thueá noùi treân vaø vieäc söû duïng nôï vaãn coøn ñöôïc xem laø moät nguoàn voán vôùi chi phí reû . qua ñoù haïn cheá nhöõng toån thaát aûnh höôûng ñeán giaù trò doanh nghieäp hoaëc giaù coå phieáu treân thò tröôøng.3. CAÙC LYÙ THUYEÁT VEÀ CÔ CAÁU VOÁN CUÛA DOANH NGHIEÄP 1.

17 - hôn thì chi phí söû duïng voán chung cuûa doanh nghieäp vaãn tieáp tuïc giaûm khi gia taêng söû duïng nôï. söï gia taêng suaát sinh lôøi yeâu caàu cuûa nhaø ñaàu tö “xoùa” ñi toaøn boä lôïi ích cuûa vieäc söû duïng nôï. Chi phí söû duïng voán Chi phí söû duïng voán chuû sôû höõu WACC Chi phí söû duïng nôï Heä soá nôï 0 Heä soá nôï toái öu Ñoà thò 1.3 seõ minh hoïa laïi toaøn boä moái quan heä giöõa chi phí voán vaø heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu cuûa moät doanh nghieäp theo lyù thuyeát cô caáu voán toái öu.3. thò tröôøng taøi chính hoaøn haûo. lyù thuyeát lôïi nhuaän hoaït ñoäng roøng cho raèng chi phí söû duïng voán trung bình vaø giaù trò doanh nghieäp khoâng thay ñoåi khi cô caáu voán thay ñoåi. Nhö vaäy. doanh nghieäp chia toaøn boä lôïi nhuaän cho chuû sôû höõu vaø toác ñoä taêng tröôûng coå töùc baèng khoâng.3. Lyù thuyeát naøy ñöôïc minh hoïa baèng ví duï nhö sau: . luùc naøy chi phí söû duïng voán chung seõ baét ñaàu coù xu höôùng taêng leân khi doanh nghieäp taêng söû duïng nôï. Lyù thuyeát lôïi nhuaän hoaït ñoäng roøng (The Net Operating Income approach) Vôùi giaû ñònh trong moâi tröôøng khoâng coù thueá. Vaø ñeán moät möùc ñoä söû duïng nôï nhaát ñònh naøo ñoù. doanh nghieäp seõ khoâng coù cô caáu vôùi naøo toái öu vaø giaù coå phieáu cuõng nhö giaù trò doanh nghieäp khoâng phuï thuoäc cô caáu voán.2. Chi phí söû duïng voán theo lyù thuyeát cô caáu voán toái öu 1.. Ñoà thò 1.

Lyù thuyeát MM veà cô caáu voán doanh nghieäp Lyù thuyeát naøy ñöôïc coâng boá trong American Economic Review soá 48. Ví duï treân cho thaáy. do ñoù thöôøng goïi laø lyù thuyeát MM.3. ROA laø 12%. Do khoâng phuï thuoäc cô caáu voán neân ROA vaãn laø 12%.4). 8%)/500]. ngoaøi ra. 8%)/800]. giaù trò doanh nghieäp ban ñaàu laø 1000 [=120/12%] vaø ROE laø 13% [=(120-200 .4. thaùng 6 naêm 1958 vôùi töïa ñeà “The cost of capital. Chi phí voán theo lyù thuyeát lôïi nhuaän hoaït ñoäng roøng 1.3. . Lôïi nhuaän hoaït ñoäng laø 120. Chi phí söû duïng voán Chi phí söû duïng voán chuû sôû höõu WACC Chi phí söû duïng nôï 0 Heä soá nôï Ñoà thò 1.18 - Cô caáu voán ban ñaàu cuûa doanh nghieäp N bao goàm: nôï vay 200 (laõi suaát 8%) vaø voán chuû sôû höõu 800. lôïi nhuaän hoaït ñoäng laø 120 vaø giaù trò doanh nghieäp vaãn laø 1000. nhöng ROE laø 16% [=(120-500 . khi doanh nghieäp N gia taêng möùc ñoä söû duïng nôï thì ROE seõ taêng leân trong khi ROA vaø laõi suaát daønh cho chuû nôï khoâng ñoåi. Nhö vaäy.00 nhöng toång taøi saûn khoâng ñoåi.25 leân thaønh 1. Corporate Finance and The Theory of Investment” cuûa hai nhaø nghieân cöùu Franco Modigliani vaø Merton Miller. coù nghóa laø huy ñoäng nôï ñeå mua laïi voán coå phaàn. giaù trò doanh nghieäp cuõng khoâng thay ñoåi khi coù söï thay ñoåi cô caáu voán (xem ñoà thò 1.. Neáu doanh nghieäp N thay ñoåi cô caáu voán theo chieàu höôùng taêng heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu töø 0.

.1. Lyù thuyeát MM ñöôïc minh hoïa baèng ví duï sau: Hai doanh nghieäp A vaø B gioáng nhau moïi maët. Bieát raèng hai doanh nghieäp coù cuøng EBIT laø 120. khoâng coù thueá.5%. coù cuøng möùc ñoä ruûi ro kinh doanh. Nguyeân taéc toång giaù trò khoâng ñoåi theo quan ñieåm MM Lyù thuyeát MM ñöa ra ñöôïc döïa treân cô sôû toàn taïi hoaït ñoäng kinh doanh cheânh leäch giaù vaø moät soá giaû ñònh (thò tröôøng taøi chính hoaøn haûo. Suaát sinh lôøi yeâu caàu cuûa chuû sôû höõu doanh nghieäp A laø 12% vaø doanh nghieäp B laø 12.. Noùi moät caùch ñôn giaûn laø cho duø coù phaân chia tyû leä giöõa nôï vaø voán chuû sôû höõu nhö theá naøo thì giaù trò ñaàu tö vaãn ñöôïc baûo toaøn. Giaù trò doanh nghieäp ñöôïc so saùnh taïi baûng 1. ñieàu naøy ñöôïc minh hoïa baèng 2 chieác baùnh coù toång dieän tích baèng nhau cho duø phaân chia theo nhöõng tröôøng hôïp khaùc nhau cuûa cô caáu voán (xem hình 1. quan ñieåm MM cho raèng coù söï chuyeån ñoåi giaù trò giöõa chuû nôï vaø chuû sôû höõu khi thay ñoåi cô caáu voán. neáu coù söï khaùc bieät veà giaù trò doanh nghieäp seõ xuaát hieän cô hoäi kinh doanh cheânh leäch giaù vaø keát quaû cuõng seõ ñöa giaù trò cuûa hai doanh nghieäp veà traïng thaùi caân baèng. coù nghóa laø toång giaù trò doanh nghieäp vaãn khoâng thay ñoåi vôùi baát söï thay ñoåi naøo trong cô caáu nguoàn taøi trôï. ngoaïi tröø doanh nghieäp A khoâng söû duïng nôï trong khi ñoù doanh nghieäp B söû duïng nôï thoâng qua phaùt haønh traùi phieáu 400 (giaû ñònh giaù trò thò tröôøng baèng giaù trò soå saùch) laõi suaát 10%. chi phí giao dòch vaø chi phí kieät queä taøi chính).19 - Lyù thuyeát MM cho raèng toång ruûi ro ñoái vôùi nhöõng nhaø ñaàu tö chöùng khoaùn vaøo moät doanh nghieäp khoâng bò aûnh höôûng bôûi söï thay ñoåi cô caáu voán cuûa chính doanh nghieäp ñoù. Neáu hai doanh nghieäp gioáng nhau veà moïi maët ngoaïi tröø cô caáu voán khaùc nhau.5.1) Giaù trò coå phaàn Giaù trò nôï Cô caáu voán nghieâng veà nôï Cô caáu voán nghieâng Giaù trò coå phaàn veà voán chuû sôû höõu Giaù trò nôï Hình 1.

.4.4 . Chi phí laõi vay 3. Giaù trò thò tröôøng cuûa voán chuû sôû höõu 6. Chaúng haïn.5%] 400 1040 [=640+400] 11. do ñoù theo MM.5 cho thaáy: doanh nghieäp B coù chi phí söû duïng voán chung thaáp hôn vaø giaù trò doanh nghieäp cao hôn doanh nghieäp A. Maëc duø cô caáu voán khaùc nhau nhöng doanh nghieäp B khoâng theå ñoøi hoûi moät möùc toång giaù trò cao hôn doanh nghieäp A.4. EBIT 2.4 * 12.2 + Laõi vay phaûi traû: 4 * 10% = 0.20 - Baûng 1.5. EAT 4.5% = 0. ⇒ Lôïi nhuaän maø nhaø ñaàu tö X kieám ñöôïc laø: + Lôïi nhuaän kyø voïng khi ñaàu tö doanh nghieäp B: 6. ⇒ Toång voán coù theå söû duïng cho ñaàu tö doanh nghieäp A laø 10. (3) Mua 1% voán coå phaàn doanh nghieäp A vôùi giaù 10. nhaø ñaàu tö X ñang sôû höõu 1% voán coå phaàn doanh nghieäp B haønh ñoäng nhö sau: (1) Baùn coå phieáu doanh nghieäp B ñöôïc 6. Giaù trò thò tröôøng doanh nghieäp 8. Giaù trò thò tröôøng cuûa nôï 7. So saùnh giaù trò doanh nghieäp giöõa A vaø B Chæ tieâu 1. (2) Vay 4 (töông ñöông 1% nôï doanh nghieäp B) vôùi laõi suaát 10%.5% 640 [=80/12. chuû sôû höõu doanh nghieäp B seõ kinh doanh cheânh leäch giaù baèng caùch baùn coå phieáu doanh nghieäp B (taøi saûn ñöôïc ñaùnh giaù cao) vaø mua laïi coå phieáu doanh nghieäp A (taøi saûn bò ñaùnh giaù thaáp).4.8 + Lôïi nhuaän kyø voïng khi ñaàu tö doanh nghieäp A: 10 * 12% = 1. Chi phí söû duïng voán chung Doanh nghieäp A 120 0 120 12% 1000 [=120/12%] 0 1000 [=1000+0] 12% Doanh nghieäp B 120 40 80 12. Suaát sinh lôøi yeâu caàu voán chuû sôû höõu 5.54% Töø soá lieäu baûng 1. ⇒ Keát thuùc giao dòch nhaø ñaàu tö X sôû höõu 1% voán coå phaàn doanh nghieäp A vaø thöøa soá tieàn laø 0.

(2) vay nôï 2000 vôùi laõi suaát 10% vaø voán chuû sôû höõu 2000. Lyù thuyeát MM tieáp tuïc ñöôïc nghieân cöùu trong moâi tröôøng coù thueá thu nhaäp doanh nghieäp thì laïi nhaän thaáy raèng giaù trò doanh nghieäp seõ gia taêng khi doanh nghieäp söû duïng ñoøn baåy taøi chính nhôø vaøo khoaûn tieát kieäm thueá. Baûng 1. suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu khi ñaàu tö vaøo doanh nghieäp A cao hôn neân nhaø ñaàu tö X thích mua coå phaàn doanh nghieäp naøy hôn. Töø ñoù. khoâng theå thay ñoåi giaù trò doanh nghieäp hay chi phí söû duïng voán baèng caùch thay ñoåi cô caáu voán. Lôïi nhuaän sau thueá 6. ñieàu naøy ñöôïc minh hoïa baèng ví duï nhö sau: Doanh nghieäp XYZ coù EBIT laø 500. Ngöôøi boû voán vaøo doanh nghieäp thu ñöôïc 7. Laù chaén thueá töø laõi vay Tröôøng hôïp 1 500 0 500 125 375 375 0 Tröôøng hôïp 2 500 200 300 75 225 425 [225 + 200] 50 . Chi phí laõi vay 3. MM keát luaän raèng: giaù trò doanh nghieäp khoâng söû duïng ñoøn baåy taøi chính vaø giaù trò doanh nghieäp coù söû duïng ñoøn baåy taøi chính laø nhö nhau.8. hay noùi caùch khaùc. Baûng 1. Lôïi nhuaän vaø thueá vôùi hai cô caáu voán khaùc nhau Chæ tieâu 1.6. Lôïi nhuaän tröôùc thueá vaø laõi vay 2. ñuùng baèng lôïi nhuaän khi ñaàu tö vaøo doanh nghieäp B nhöng soá voán boû ra ñaàu tö chæ coù 10 – 4 = 6 (thaáp hôn so vôùi ñaàu tö vaøo doanh nghieäp B).2 – 0.6 ñoái chieáu tình hình lôïi nhuaän vaø thueá thu nhaäp doanh nghieäp cuûa hai tröôøng hôïp. Lôïi nhuaän tröôùc thueá 4. Nhö vaäy. Caùc giao dòch seõ lieân tuïc dieãn ra khieán cho giaù coå phieáu doanh nghieäp B giaûm xuoáng trong khi giaù coå phieáu doanh nghieäp A taêng leân cho ñeán khi toång giaù trò thò tröôøng cuûa hai doanh nghieäp baèng nhau vaø hoaït ñoäng kinh doanh cheânh leäch giaù keát thuùc.21 - + Lôïi nhuaän maø nhaø ñaàu tö X kieám ñöôïc sau khi thöïc hieän kinh doanh cheânh leäch giaù: 1. hai tröôøng hôïp taøi trôï cho hoaït ñoäng kinh doanh nhö sau: (1) söû duïng 100% voán chuû sôû höõu (khoâng söû duïng nôï).. Giaû ñònh khoâng coù cheânh leäch vónh vieãn vaø thueá suaát thueá thu nhaäp doanh nghieäp laø 25%. Thueá thu nhaäp doanh nghieäp 5.4 = 0. vaø sôû dó thò tröôøng taøi chính nhö MM giaû ñònh laø hoaøn haûo neân nhöõng nhaø ñaàu tö khaùc cuõng haønh ñoäng töông töï nhaø ñaàu tö X.

trong ñoù: lyù thuyeát cô caáu voán toái öu cho raèng coù moät quan heä tyû leä giöõa nôï vaø voán chuû sôû höõu maø taïi ñoù chi phí söû duïng voán chung cuûa doanh nghieäp (hay coøn goïi laø chi phí söû duïng voán trung bình coù troïng soá) laø thaáp nhaát. töùc haøng naêm doanh nghieäp seõ coù moät khoaûn thu nhaäp döï kieán laø 50.….22 - Qua baûng soá lieäu 1. vaø khi nhaän bieát ñöôïc nhöõng nhöôïc ñieåm trong lyù thuyeát MM vôùi nhieàu giaû ñònh khoâng thöïc teá ñoù thì lyù thuyeát MM tieáp tuïc ñöôïc hoaøn thieän trong moâi tröôøng coù thueá vôùi keát luaän raèng khi coù thueá thì cô caáu voán seõ aûnh höôûng ñeán giaù trò doanh nghieäp vaø chi phí söû duïng voán. ñuùng baèng khoaûn tieát kieäm thueá töø laõi vay. toång lôïi nhuaän maø ngöôøi boû voán vaøo doanh nghieäp thu ñöôïc töø tröôøng hôïp 1 laø 375. chi phí ñaïi dieän vaø söï baát caân xöùng thoâng tin cuõng coù theå aûnh höôûng ñeán quyeát ñònh löïa choïn söû duïng nôï hay voán chuû sôû höõu vaø xaùc ñònh cô caáu voán hôïp lyù. Nhö vaäy. Neáu doanh nghieäp coù keá hoaïch vay nôï coá ñònh vaø vónh vieãn. Tuy nhieân. ba lyù thuyeát veà cô caáu voán noùi treân vaãn chöa quan taâm ñeán nhöõng vaán ñeà nhö: chi phí kieät queä taøi chính. Giaù trò hieän taïi cuûa laù chaén thueá = 50 = 500 (baèng 25% * 2000) 10% Töø ví duï treân cho thaáy giaù trò doanh nghieäp taêng leân baèng thueá suaát thueá thu nhaäp doanh nghieäp nhaân vôùi möùc nôï vay maø doanh nghieäp söû duïng.6 noùi treân. . coøn tröôøng hôïp 2 laø 425. giaù trò doanh nghieäp cuõng nhö chi phí söû duïng voán chung khoâng thay ñoåi theo cô caáu voán vôùi nhöõng giaû ñònh nhö khoâng coù thueá. coù theå noùi raèng khoaûn tieát kieäm thueá cuõng laø lôïi nhuaän haøng naêm. cheânh leäch 50. khoâng coù chi phí phaù saûn. ñoù laø do coù khoaûn tieát kieäm thueá khi söû duïng nôï. trong khi ñoù lyù thuyeát lôïi nhuaän hoaït ñoäng roøng vaø lyù thuyeát MM laïi cho raèng khoâng coù moät cô caáu voán toái öu.. thò tröôøng taøi chính hoaøn haûo. do ñoù noù cuõng coù taùc ñoäng laøm gia taêng giaù trò doanh nghieäp. giaù trò doanh nghieäp laø cao nhaát. khi ñoù giaù trò doanh nghieäp taïo ra töø khoaûn tieát kieäm thueá baèng giaù trò hieän taïi cuûa nhöõng khoaûn tieát kieäm thueá haøng naêm. vaø nhö vaäy giaù trò doanh nghieäp coù theå xaùc ñònh nhö sau: Giaù trò doanh nghieäp coù söû duïng nôï vay = Giaù trò doanh nghieäp khi khoâng söû duïng nôï + Hieän giaù khoaûn tieát kieäm thueá Treân ñaây laø ba lyù thuyeát veà cô caáu voán cuûa doanh nghieäp ñaõ cung caáp cho caùc nhaø quaûn trò taøi chính nhöõng lyù luaän cô baûn laøm neàn taûng cho quyeát ñònh taøi trôï.

beân caïnh ñoù. Vôùi yù nghóa ñoù.. ñaùnh giaù nhöõng toàn taïi cuûa caùc lyù thuyeát naøy. chöông 1 toùm löôïc noäi dung cô baûn cuûa ba lyù thuyeát cô caáu voán ñöôïc coâng boá trong caùc nghieân cöùu tröôùc ñaây. Nhöõng cô sôû lyù luaän naøy seõ ñöôïc kieåm chöùng thöïc teá xaây döïng cô caáu voán cuûa doanh nghieäp Vieät Nam vaø tìm kieám bieän phaùp hoã trôï doanh nghieäp xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù. chöông 1 cuûa đề tài ñaõ heä thoáng hoùa cô sôû lyù luaän veà caùc quyeát ñònh taøi chính. .23 - KEÁT LUAÄN CHÖÔNG 1 Moät cô caáu voán hôïp lyù seõ goùp phaàn gia taêng khaû naêng sinh lôøi nhöng vaãn ñaûm baûo khaû naêng thanh toaùn cho doanh nghieäp. trong ñoù ñaëc bieät taäp trung phaân tích nhöõng nguyeân taéc xaây döïng cô caáu voán vaø xaùc ñònh nhöõng lôïi ích khi xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù.

Chöông 2: KHAÛO SAÙT THÖÏC TRAÏNG .

950 doanh nghieäp vaøo cuoái naêm 2005 vaø 131. Chuû theå tham gia caùc hoaït ñoäng cuûa neàn kinh teá coù theå laø doanh nghieäp. Neáu tính ñeán ngaøy 31/12/2007 thì caû nöôùc ñaõ coù hôn 250.000 doanh nghieäp ñöôïc thaønh laäp nhöng soá doanh nghieäp coøn hoaït ñoäng chæ chieám khoaûng 55% so vôùi soá löôïng ñaêng kyù kinh doanh [11].288 doanh nghieäp) thì ñeán cuoái naêm 2004 soá löôïng doanh nghieäp taêng 27. ñaït möùc 91. soá löôïng doanh nghieäp ñang hoaït ñoäng cuûa caû nöôùc gia taêng nhanh choùng qua caùc naêm. caû nöôùc coù 72.756 doanh nghieäp vaø sau ñoù tieáp tuïc taêng leân thaønh 112. caùc doanh nghieäp Vieät Nam ñang phaùt trieån maïnh caû veà soá löôïng laãn chaát löôïng. theå hieän treân caùc maët nhö sau: 2.1.24 - 2.012 2004 91.17%.7 laàn so vôùi cuoái naêm 2000 (42..1). Baûng 2.42% so vôùi cuoái naêm 2003. gaáp 1. TÌNH HÌNH CHUNG VEÀ DOANH NGHIEÄP TRONG QUAÙ TRÌNH PHAÙT TRIEÅN KINH TEÁ – XAÕ HOÄI VIEÄT NAM Neàn kinh teá laø moät heä thoáng lôùn bao goàm caùc hoaït ñoäng lieân quan ñeán saûn xuaát. Cuøng vôùi söï phaùt trieån chung cuûa neàn kinh teá trong xu theá hoäi nhaäp. phaân phoái. caù nhaân hay caùc toå chöùc chính trò – xaõ hoäi… trong ñoù doanh nghieäp giöõ vai troø heát söùc quan troïng.318 doanh nghieäp vaøo cuoái naêm 2006. trao ñoåi vaø tieâu thuï haøng hoùa.10% 2006 131. ñoù chính laø nôi dieãn ra quaù trình taùi saûn xuaát vaø taïo ra phaàn lôùn cuûa caûi cho xaõ hoäi vaø ñoùng goùp chuû yeáu vaøo toång saûn phaåm quoác daân. Soá löôïng doanh nghieäp lieân tuïc gia taêng qua caùc naêm: Keå töø sau Ñaïi hoäi Ñaûng toaøn quoác laàn thöù VI (thaùng 12 naêm 1986) vôùi ñieåm nhaán quan troïng laø söï ra ñôøi cuûa Luaät Doanh nghieäp (ban haønh ngaøy 12 thaùng 6 naêm 1999) vaø ñöôïc hoaøn thieän hôn baèng Luaät Doanh nghieäp naêm 2005. Soá löôïng doanh nghieäp 2. nghóa laø ñeán cuoái naêm 2007 coù khoaûng .318 16.1. Soá löôïng doanh nghieäp ñang hoaït ñoäng vaøo 31/12 haøng naêm ÑVT: doanh nghieäp Chæ tieâu 1. Toác ñoä taêng bình quaân trong giai ñoaïn 2003 – 2006 laø 22.26% Nguoàn: Toång cuïc Thoáng keâ [19] vaø tính toaùn cuûa taùc giaû Tính ñeán ngaøy 31/12/2003.42% 2005 112. tuy nhieân toác ñoä taêng coù xu höôùng giaûm daàn (xem baûng 2. Toác ñoä taêng (giaûm) 2003 72.950 23.1. dòch vuï treân laõnh thoå quoác gia hay khu vöïc ñòa lyù nhaát ñònh.1.012 doanh nghieäp ñang hoaït ñoäng.756 27.

76 1.43 2.61% 21.12 tyû ñoàng. Quy moâ voán saûn xuaát kinh doanh bình quaân tính treân moät doanh nghieäp cuõng lieân tuïc taêng qua caùc naêm (xem baûng 2.430.Toác ñoä taêng (giaûm) 2.48% 21. nhöng ñaõ ñöôïc taêng caûi thieän trong naêm 2006.2.512 25..52 3.5 ñeán 1 tyû ñoàng chieám 16. leân möùc 21.12 2003 2004 2005 2006 Nguoàn: Toång cuïc Thoáng keâ [19] vaø tính toaùn cuûa taùc giaû Soá lieäu baûng 2. Tính ñeán cuoái naêm 2006.416 24.567 trieäu tyû ñoàng thì ñeán naêm 2006 ñaït möùc 3.2).179 1.25 - 137. Maëc duø toác ñoä taêng voán saûn xuaát kinh doanh coù giaûm nheï trong naêm 2005. töø 1 ñeán 5 tyû ñoàng . Maëc duø toång voán saûn xuaát kinh doanh bình quaân ñaõ coù xu höôùng caûi thieän hôn qua caùc naêm nhöng phaàn lôùn doanh nghieäp Vieät Nam ñöôïc xeáp vaøo nhoùm quy moâ nhoû vaø vöøa (xem baûng 2.88% 23.Soá tieàn . soá doanh nghieäp ñang hoaït ñoäng coù voán ñieàu leä döôùi 0.567. cao hôn toác ñoä taêng bình quaân cuûa soá löôïng doanh nghieäp ñang hoaït ñoäng. toác ñoä taêng voán bình quaân haøng naêm trong giai ñoaïn 2003 – 2006 laø 24.500 doanh nghieäp ñang hoaït ñoäng. Voán saûn xuaát kinh doanh cuûa doanh nghieäp qua caùc naêm ÑVT: tyû ñoàng Chæ tieâu 1. taêng 24.88% so vôùi naêm 2005 vaø gaáp 1.5 tyû ñoàng chieám 12.71% so vôùi thôøi ñieåm cuoái naêm 2006. Baûng 2. töø möùc 21. Voán saûn xuaát kinh doanh bình quaân naêm 2003 ñaït hôn 1. Voán bình quaân treân moät doanh nghieäp 21.2. taêng 4. töø 0.2 cho thaáy toång voán saûn xuaát kinh doanh bình quaân cuûa caùc doanh nghieäp cuõng lieân tuïc gia taêng qua caùc naêm.3). 2.035 trieäu tyû ñoàng.11%.966.43 tyû ñoàng naêm 2004. Voán bình quaân: .94 laàn so vôùi naêm 2003. Ñieàu naøy cho thaáy möùc voán bình quaân treân moät doanh nghieäp lieân tuïc taêng leân.61%.65%.035.52 tyû ñoàng naêm 2005 vaø naêm 2006 vöôït leân ñeán 23.1. Quy moâ voán gia taêng goùp phaàn caûi thieän naêng löïc taøi chính ñoái vôùi doanh nghieäp khi moâi tröôøng kinh doanh ngaøy caøng coù nhieàu cô hoäi vaø thaùch thöùc môùi cuõng nhö aùp löïc caïnh tranh caøng gay gaét hôn.727 23.

66% so vôùi cuoái naêm 2005 vaø gaáp 1.9 laàn so vôùi cuoái naêm 2000.137 12.908 21. Phaân loaïi doanh nghieäp theo quy moâ voán taïi thôøi ñieåm 31/12/2006 ÑVT: doanh nghieäp Voán ñieàu leä Döôùi 0. ñaëc bieät trong giai ñoaïn hieän nay khi Vieät Nam ñaõ chính thöùc gia nhaäp Toå chöùc Thöông maïi Theá giôùi (WTO) vaø quaù trình hoäi nhaäp kinh teá khu vöïc vaø theá giôùi cuûa nöôùc ta ngaøy caøng saâu roäng. caùc doanh nghieäp ñang laø nôi thu huùt moät löïc löôïng lao ñoäng doài daøo.84% 9.51% vaø treân 10 tyû ñoàng chæ coù 12.318 Tyû troïng 12.5 ñeán 1 tyû ñoàng Töø 1 ñeán 5 tyû ñoàng Töø 5 ñeán 10 tyû ñoàng Töø 10 ñeán 50 tyû ñoàng Treân 50 tyû ñoàng Toång coäng Soá löôïng 15. Theo chaám ñieåm vaø xeáp haïng cuûa Dieãn ñaøn Kinh teá Theá giôùi .51% 8.76% 4.84%. cho thaáy khaû naêng thu huùt lao ñoäng cuûa khu vöïc doanh nghieäp khaù maïnh.502 5..1. caùc doanh nghieäp ñaõ thu huùt hôn 6. Doanh nghieäp Vieät Nam ngaøy caøng coù nhieàu ñoùng goùp tích cöïc vaøo söï phaùt trieån kinh teá – xaõ hoäi cuûa caû nöôùc.26 - chieám 28.3. Thöù nhaát.809 64.7 trieäu lao ñoäng.475 131. vôùi 43.1.61% 48. Theo thoâng tin töø Toång cuïc Thoáng keâ ñöôïc trình baøy ôû ñoà thò 2. tuy nhieân chaát löôïng lao ñoäng vaãn coøn thaáp.17% 100% Nguoàn: Toång cuïc thoáng keâ [19] vaø tính toaùn cuûa taùc giaû 2.3.93%.3 trieäu lao ñoäng cuûa neàn kinh teá [18] thì lao ñoäng laøm vieäc trong caùc loaïi hình doanh nghieäp chieám 15.11% 16. goùp phaàn tích cöïc vaøo giaûi quyeát vieäc laøm cho soá lao ñoäng taêng leân haøng naêm vaø thuùc ñaåy taêng tröôûng kinh teá cuûa caû nöôùc.487 11. töø 5 ñeán 10 tyû chieám 9.51%. Quy moâ voán nhoû beù laø moät trong nhöõng nguyeân nhaân laøm giaûm khaû naêng môû roäng hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh vaø aûnh höôûng ñeán söùc caïnh tranh cuûa caùc doanh nghieäp. taêng 7.5 tyû ñoàng Töø 0. tính ñeán cuoái naêm 2006. Tính ñeán cuoái naêm 2006. Baûng 2.

8316 2006 4.35 .. Tyû suaát lôïi nhuaän treân doanh thu 3.27 - veà söùc caïnh tranh cuûa lao ñoäng (söû duïng thang ñieåm 100) thì Vieät Nam chæ ñaït 45 ñieåm veà khung phaùp lyù.117% 0. Baûng phaân tích khaû naêng sinh lôøi cuûa doanh nghieäp Chæ tieâu 1.4). 16 ñieåm veà kyû luaän lao ñoäng vaø 32 ñieåm veà chaát löôïng lao ñoäng. Voøng quay voán kinh doanh (voøng) 2004 4.000 0 2000 2001 3. Tyû suaát lôïi nhuaän treân voán kinh doanh 2.175 2004 5. 20 ñieåm veà naêng suaát lao ñoäng.8068 Nguoàn: Taïp chí Kinh teá vaø Döï baùo vaø tính toaùn cuûa taùc giaû [4] Soá lieäu baûng 2.933 2002 4. hieäu quaû kinh doanh coù xu höôùng gia taêng qua caùc naêm nhöng vaãn coøn ôû möùc thaáp (xem baûng 2.4 cho thaáy tyû suaát lôïi nhuaän treân voán kinh doanh naêm 2004 laø 4.000 2.853 ñoàng lôïi nhuaän vaø con soá naøy naêm 2005 laø 4.537 Nguoàn: Toång cuïc Thoáng keâ [19] Ñoà thò 2.835%.231% 0. 40 ñieåm veà thaùi ñoä lao ñoäng. Baûng 2. Caùc nhaø kinh teá theá giôùi caûnh baùo raèng neàn kinh teá coù chaát löôïng nguoàn nhaân löïc döôùi 35 ñieåm coù nguy cô maát söùc caïnh tranh treân thò tröôøng toaøn caàu [21].991% 0.237 2006 6.715 Soá lao ñoäng 3.658 2003 5.000 4.4.853% 5. coù nghóa laø cöù 100 ñoàng voán ñaàu tö vaøo hoaït ñoäng kinh doanh thì naêm 2004 doanh nghieäp taïo ñöôïc 4.1. Soá lao ñoäng trong doanh nghieäp taïi thôøi ñieåm 31/12 haøng naêm Thöù hai.8100 2005 4. ÑVT: ngaøn lao ñoäng 8.771 2005 6.000 6.350% 5.935% 6.

Hieäu quaû kinh doanh thaáp laø moät trong nhöõng nguyeân nhaân laøm giaûm söùc caïnh tranh cuûa doanh nghieäp Vieät Nam khi quaù trình hoäi nhaäp kinh teá khu vöïc vaø theá giôùi ngaøy caøng maïnh meõ cuõng nhö coù nhöõng aûnh höôûng khoâng toát ñeán khaû naêng huy ñoäng voán phuïc vuï saûn xuaát kinh doanh. quaûn lyù chi phí hieäu quaû hôn vaø ñaõ giaûm bôùt ñöôïc 0. Voøng quay voán naêm 2006 cuûa caùc doanh nghieäp ñaït möùc 0.50%.28 - ñoàng. Voøng quay voán giaûm cho thaáy toác ñoä luaân chuyeån voán cuûa caùc doanh nghieäp keùm. coù nghóa laø cöù 100 ñoàng doanh thu thì caùc doanh nghieäp ñaõ kieåm soaùt. aûnh höôûng khoâng toát ñeán khaû naêng sinh lôøi vaø khaû naêng thanh toaùn cuûa doanh nghieäp. tuy nhieân tyû troïng caùc khoaûn ñoùng goùp naøy trong toång thu ngaân saùch nhaø nöôùc coù xu höôùng giaûm vaøo naêm 2005 so vôùi naêm 2004.886 ñoàng chi phí. taêng 14. Thueá vaø caùc khoaûn noäp ngaân saùch cuûa doanh nghieäp lieân tuïc gia taêng qua caùc naêm (xem baûng 2.65% xuoáng coøn 69.444 tyû ñoàng vaøo naêm 2006. thaáp hôn so vôùi naêm 2005 vaø naêm 2004. töø möùc 72.709 tyû ñoàng.5%/naêm . Naêm 2006. naêm 2005 laø 158. töùc cöù 1 ñoàng voán söû duïng vaøo hoaït ñoäng kinh doanh thì taïo ra 0. Maëc duø thueá vaø caùc khoaûn noäp ngaân saùch cuûa khoái doanh nghieäp lieân tuïc taêng veà soá tuyeät ñoái.38% so vôùi naêm 2004 vaø ñaït 205. 2 Laõi suaát traùi phieáu chính phuû qua caùc ñôït phaùt haønh töø naêm 2000 ñeán 2007 thaáp nhaát laø 6.49% so vôùi naêm 2005.503 ñoàng so vôùi naêm 2004.935%. taêng 0. tyû suaát sinh lôøi treân voán kinh doanh qua caùc naêm ñeàu khoâng vöôït quaù 5% cho thaáy hieäu quaû söû duïng voán cuûa caùc doanh nghieäp vaãn coøn ôû möùc khaù thaáp.117%. Thu ngaân saùch nhaø nöôùc töø doanh nghieäp naêm 2004 laø 138. tyû suaát lôïi nhuaän treân voán kinh doanh ñaõ ñöôïc caûi thieän vaø ñaït möùc 4. thaáp hôn caû laõi suaát traùi phieáu chính phuû trong cuøng thôøi kyø2. giaûm 0.5). thöïc hieän döï aùn ñaàu tö ñoái vôùi doanh nghieäp treân thò tröôøng taøi chính. Khaû naêng kieåm soaùt chi phí cuûa doanh nghieäp cuõng coù xu höôùng caûi thieän trong naêm 2006 theå hieän ôû söï gia taêng cuûa tyû suaát lôïi nhuaän treân doanh thu ñaõ ñaït ñöôïc 6. caùc doanh nghieäp ngaøy caøng coù nhöõng ñoùng goùp ñaùng keå vaøo toång thu ngaân saùch nhaø nöôùc.8068 voøng.8068 ñoàng doanh thu. Tyû suaát sinh lôøi treân voán kinh doanh ngaøy caøng ñöôïc caûi thieän hôn seõ laø cô sôû quan troïng nhaát giuùp caùc doanh nghieäp gia taêng khaû naêng tích tuï voán vaø naâng cao naêng löïc caïnh tranh. taêng 29. taêng theâm 0. Thöù ba.886% so vôùi naêm 2005..585% so vôùi naêm 2005 vaø cao hôn möùc sinh lôøi cuûa naêm 2004. töø ñoù laøm gia taêng nhu caàu voán kinh doanh.659 tyû ñoàng. Tuy nhieân.

coù 2 phieáu khoâng söû duïng vì thieáu thoâng tin traû lôøi ôû raát nhieàu caâu hoûi. Phieáu thaêm doø ñöôïc göûi ñeán 55 doanh nghieäp vaø thu veà ñöôïc 50 phieáu.2. Thueá vaø caùc khoaûn noäp ngaân saùch cuûa doanh nghieäp ÑVT: tyû ñoàng Chæ tieâu 1.. Tyû troïng thu ngaân saùch töø doanh nghieäp trong toång thu ngaân saùch 2004 138.659 228. 2.287 69. cöù 100 ñoàng toång thu ngaân saùch nhaø nöôùc naêm 2006 thì coù ñeán 73.1.472 73. kieåm chöùng thöïc teá ñeå ñöa ra giaûi phaùp phuø hôïp vaø coù yù nghóa ñoái vôùi doanh nghieäp Vieät Nam. Phieáu thaêm doø yù kieán goàm 23 caâu hoûi. Sau khi kieåm tra caùc phieáu thaêm doø yù kieán ñaõ ñöôïc ñaïi dieän caùc doanh nghieäp traû lôøi. Thu ngaân saùch töø doanh nghieäp 2.51% Nguoàn: Toång hôïp töø taïp chí [4] vaø tính toaùn cuûa taùc giaû. Baûng 2. taùc giaû ñaõ tieán haønh nghieân cöùu thöïc traïng xaây döïng cô caáu voán cuûa caùc doanh nghieäp treân ñòa baøn Thaønh phoá Hoà Chí Minh. Nhö vaäy.5. Söï ñoùng goùp raát lôùn naøy seõ taïo ñieàu kieän thöïc hieän caùc khoaûn chi tieâu cuûa Chính phuû maø qua ñoù hoaøn thieän hôn moâi tröôøng kinh doanh ñeå phaùt trieån neàn kinh teá Vieät Nam noùi chung vaø doanh nghieäp noùi rieâng.29 - ñeán naêm 2006 ñaõ coù xu höôùng caûi thieän trôû laïi vaø ñaït möùc ñoùng goùp cao hôn naêm 2004.709 190.50% 2006 205. .444 279.51 ñoàng töø doanh nghieäp. Cuoäc khaûo saùt ñöôïc tieán haønh trong khoaûng thôøi gian töø ngaøy 15 thaùng 03 naêm 2008 ñeán ngaøy 19 thaùng 05 naêm 2008 vôùi hình thöùc ñieàu tra thoâng qua phieáu thaêm doø yù kieán.65% 2005 158.2. Giôùi thieäu chung veà cuoäc khaûo saùt: Nhaèm hoaøn thieän cô sôû lyù luaän ñaõ ñöôïc trình baøy ôû chöông 1.929 72. Toång thu ngaân saùch nhaø nöôùc 3. KHAÛO SAÙT THÖÏC TRAÏNG XAÂY DÖÏNG CÔ CAÁU VOÁN CUÛA DOANH NGHIEÄP VIEÄT NAM 2. trong ñoù coù 10 caâu ñeà caäp ñeán nhöõng thoâng tin chung veà doanh nghieäp vaø 13 caâu lieân quan ñeán coâng taùc xaây döïng cô caáu voán taïi ñôn vò (xem noäi dung chi tieát taïi phuï luïc 1). ñeà taøi seõ nghieân cöùu vaø ñaùnh giaù thöïc traïng xaây döïng cô caáu voán cuûa 48 doanh nghieäp (xem danh saùch doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt taïi phuï luïc 2).

trong ñoù coù 45. coù 43. trong ñoù 64.83% laø doanh nghieäp saûn xuaát. Phaân loaïi caùc doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt Loaïi hình doanh nghieäp Doanh nghieäp tö nhaân Coâng ty coå phaàn Coâng ty traùch nhieäm höõu haïn Coâng ty nhaø nöôùc Toång coäng Nguoàn: Toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt Hình 2. 10. maãu khaûo saùt ñaûm baûo haïn cheá söï can thieäp chuû quan cuûa Nhaø nöôùc ñeán caùc quyeát ñònh taøi chính noùi chung vaø quyeát ñònh cô caáu voán noùi rieâng trong doanh nghieäp. 25% doanh nghieäp ñaõ hoaït ñoäng töø 2 ñeán 5 naêm vaø 10.58% doanh nghieäp ñaõ hoaït ñoäng treân 5 naêm.50% 8.42% laø doanh nghieäp tö nhaân vaø coøn laïi 8. Theo ñoù..1.1 minh hoïa veà cô caáu doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt theo ngaønh ngheà kinh doanh chính.5% laø coâng ty traùch nhieäm höõu haïn.75% doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt laø coâng ty coå phaàn.67% laø doanh nghieäp dòch vuï vaø phaàn coøn laïi 12.75% 37.2.42% doanh nghieäp chæ môùi thaønh laäp trong thôøi . Nhöõng thoâng tin toång quaùt veà caùc doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt: Soá lieäu baûng 2.7 phaân loaïi doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt theo soá naêm hoaït ñoäng.33% laø coâng ty nhaø nöôùc.6.42% 43. Baûng 2. 12.50% Saûn xuaát 45.2. Nhö vaäy.67% Thöông maïi Dòch vuï Soá löôïng 5 21 18 4 48 Tyû troïng 10..33% 100% Nguoàn: Toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt Hình 2. Phaân loaïi doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt theo ngaønh ngheà 2.6 phaân loaïi caùc doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt theo hình thöùc sôû höõu.5% laø doanh nghieäp thöông maïi.83% 41. 37. 41.30 - Soá lieäu baûng 2.

Phaân loaïi doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt theo soá naêm hoaït ñoäng Soá naêm hoaït ñoäng Döôùi 2 naêm 2 – 5 naêm 5 – 10 naêm Treân 10 naêm Toång coäng Nguoàn: Toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt Veà quy moâ hoaït ñoäng. Nhö vaäy. coâng taùc hoaïch ñònh taøi chính vaø xaây döïng cô caáu voán noùi rieâng. chieám tyû troïng 16. Theo khaûo saùt cuûa taùc giaû veà heä thoáng kieåm soaùt noäi boä vôùi caâu hoûi ñaët ra: “Doanh nghieäp quyù vò coù heä thoáng kieåm soaùt noäi boä hay khoâng? Neáu coù. Keát quaû nhaän ñöôïc laø 15 doanh nghieäp khoâng coù heä thoáng kieåm soaùt noäi boä.83%. caùc doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt qua 2 tieâu chí: doanh thu thuaàn vaø toång giaù trò taøi saûn (xem soá lieäu chi tieát taïi phuï luïc 3).83% 100% . Theo keát quaû toång hôïp töø cuoäc khaûo saùt. Baûng 2.5%. ñieàu naøy cuõng phuø hôïp vôùi ñaëc ñieåm chung cuûa caùc doanh nghieäp Vieät Nam. chieám 20. töø 100 tyû ñoàng ñeán 200 tyû ñoàng coù 8 doanh nghieäp.. chieám tyû troïng 31. chieám tyû troïng 68.75% 20. 10. vai troø cuûa kieåm soaùt noäi boä laø gì?”. maãu khaûo saùt taäp trung vaøo nhöõng doanh nghieäp coù kinh nghieäm nhaát ñònh trong ñieàu haønh hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh noùi chung. coù 20.42% doanh nghieäp coù toång giaù trò taøi saûn bình quaân haøng naêm töø 100 tyû ñoàng ñeán 200 tyû ñoàng vaø treân 200 tyû ñoàng laø 10 doanh nghieäp.83% doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt ñaït möùc doanh thu thuaàn töø hoaït ñoäng baùn haøng vaø cung caáp dòch vuï haøng naêm treân 200 tyû ñoàng.75%.67% vaø döôùi 100 tyû ñoàng coù 30 doanh nghieäp.00% 43.7.25% soá doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt vaø 33 doanh nghieäp coøn laïi thì coù thieát laäp heä thoáng kieåm soaùt noäi boä.42% 25. Khi xem xeùt theo giaù trò taøi saûn thì coù ñeán 33 doanh nghieäp hoaït ñoäng vôùi quy moâ toång taøi saûn döôùi 100 tyû ñoàng. Soá löôïng 5 12 21 10 48 Tyû troïng 10.31 - gian 2 naêm. chieám tyû troïng 62. Neáu caên cöù vaøo tieâu chí doanh thu vaø toång taøi saûn ñeå phaân loaïi doanh nghieäp vöøa vaø nhoû ñöôïc söû duïng ôû moät soá nöôùc (xem phuï luïc 4) thì caùc doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt chuû yeáu laø doanh nghieäp vöøa vaø nhoû.

8 cho bieát coù 18/33 yù kieán ñoàng yù heä thoáng kieåm soaùt noäi boä laø coâng cuï phaùt hieän nhöõng yeáu keùm trong quaûn lyù. Theo toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt chæ coù 6 doanh nghieäp (chieám tyû troïng 18. Soá lieäu baûng 2.18%) nhaän thöùc ñuû caû boán vai troø treân. coâng boá thoâng tin sai leäch 4. Coâng cuï quaûn lyù ruûi ro lieân quan hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp 3. do ñoù tieàm aån nhöõng khoaûn chi phí ñaïi dieän lôùn maø seõ coù aûnh höôûng nhaát ñònh ñeán quyeát ñònh taøi chính noùi chung vaø quyeát ñònh huy ñoäng voán noùi rieâng. Baûng 2..3. Giaûm thieåu khaû naêng gian laän. (3) giaûm thieåu khaû naêng gian laän. coâng boá thoâng tin sai leäch vaø (4) goùp phaàn naâng cao hieäu quaû saûn xuaát kinh doanh. coøn laïi 27 doanh nghieäp chöa khai thaùc heát ñöôïc vai troø cuûa heä thoáng kieåm soaùt noäi boä. Coâng cuï phaùt hieän nhöõng yeáu keùm trong quaûn lyù 2. Nhö vaäy.32 - Heä thoáng kieåm soaùt noäi boä coù nhöõng vai troø cô baûn nhö sau: (1) coâng cuï phaùt hieän nhöõng yeáu keùm trong quaûn lyù. caùc doanh nghieäp ñaõ coù nhöõng chuù yù tích cöïc ñeán vieäc xaây döïng heä thoáng kieåm soaùt noäi boä. Ñieàu naøy cho thaáy khaû naêng kieåm soaùt vaán ñeà ngöôøi ñaïi dieän cuûa caùc doanh nghieäp coøn thaáp. tuy nhieân söï nhaän thöùc veà vai troø cuûa boä phaän naøy chöa ñaày ñuû vaø thoáng nhaát. (2) coâng cuï quaûn lyù ruûi ro lieân quan hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp.2. vaø cuõng coù 17/33 yù kieán daønh cho vai troø thöù ba vaø 16/33 yù kieán daønh cho vai troø thöù tö. coù 17/33 yù kieán daønh cho vai troø “coâng cuï quaûn lyù ruûi ro lieân quan hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp”.8. Thöïc traïng phaân tích vaø quaûn trò taøi chính cuûa caùc doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt: Ñeå ñaùnh giaù veà coâng taùc phaân tích vaø quaûn trò taøi chính cuûa caùc doanh nghieäp. Goùp phaàn naâng cao hieäu quaû saûn xuaát kinh doanh Nguoàn: Toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt 2. Vai troø cuûa heä thoáng kieåm soaùt noäi boä Vai troø 1. ñeà taøi thaêm doø yù kieán thoâng qua 2 caâu hoûi: Soá yù kieán3 18 18 17 16 3 Moät doanh nghieäp coù theå choïn nhieàu caâu traû lôøi veà vai troø cuûa heä thoáng kieåm soaùt noäi boä .

- 33 -

(1) Doanh nghieäp quyù vò coù thöïc hieän phaân tích baùo caùo taøi chính phuïc vuï ra quyeát ñònh lieân quan ñeán hoaït ñoäng kinh doanh hay khoâng? Neáu coù, ai laø ngöôøi chòu traùch nhieäm thöïc hieän? (2) Möùc ñoä höõu ích cuûa baùo caùo taøi chính vaø keát quaû phaân tích taøi chính ñeán vieäc ra quyeát ñònh ñieàu haønh hoaït ñoäng kinh doanh? Phaân tích taøi chính coù yù nghóa raát quan troïng trong vieäc ñaùnh giaù hieäu quaû quaûn lyù chi phí, hieäu quaû quaûn lyù taøi saûn cuõng nhö vieäc duy trì moät cô caáu taøi chính phuø hôïp nhaèm caân baèng giöõa hai muïc tieâu laø gia taêng lôïi nhuaän vaø kieåm soaùt ruûi ro cuûa doanh nghieäp. Hôn theá nöõa, nhöõng thoâng tin coù ñöôïc töø phaân tích laø moät trong nhöõng cô sôû ñeå nhaø quaûn trò ñöa ra caùc quyeát ñònh taøi chính phuø hôïp, höôùng ñeán muïc tieâu gia taêng giaù trò doanh nghieäp. Caùc doanh nghieäp Vieät Nam ñaõ nhaän thöùc ñöôïc söï caàn thieát cuûa phaân tích ñoái vôùi coâng taùc quaûn trò taøi chính, ñieàu naøy theå hieän thoâng qua keát quaû khaûo saùt coù ñeán 47 doanh nghieäp traû lôøi coù thöïc hieän phaân tích baùo caùo taøi chính phuïc vuï ra quyeát ñònh lieân quan ñeán hoaït ñoäng kinh doanh, chieám tyû leä 97.92% vaø chæ duy nhaát 1 doanh nghieäp traû lôøi laø khoâng thöïc hieän. Coâng vieäc phaân tích taøi chính chuû yeáu do giaùm ñoác hoaëc keá toaùn tröôûng thöïc hieän taïi 41 doanh nghieäp, chieám tyû leä 87.23% (xem keát quaû khaûo saùt ôû baûng 2.9), trong khi ñoù chæ coù 5 doanh nghieäp nhöõng ngöôøi chuû sôû höõu voán quan taâm thöïc hieän ñaùnh giaù tình hình taøi chính. Keát quaû naøy cho thaáy tieàm aån ruûi ro lôùn ñoái vôùi chuû sôû höõu khi nhöõng ngöôøi quaûn lyù coù yù ñònh tìm kieám lôïi ích caù nhaân töø hoaït ñoäng kinh doanh cuûa doanh nghieäp. Baûng 2.9. Ngöôøi chòu traùch nhieäm phaân tích taøi chính Ngöôøi phaân tích Giaùm ñoác Keá toaùn tröôûng Chuû doanh nghieäp Khaùc Toång coäng Nguoàn: Toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt Thoâng tin coù ñöôïc töø phaân tích taøi chính laø cô sôû raát quan troïng ñeå doanh nghieäp ra caùc quyeát ñònh taøi chính vaø ñieàu haønh hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh. Theo ñaùnh giaù cuûa caùc doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt, tính höõu ích cuûa baùo caùo taøi Soá löôïng 20 21 5 1 47 Tyû troïng 42.55% 44.68% 10.64% 2.13% 100%

- 34 -

chính vaø phaân tích taøi chính ñaït töø möùc ñoä khaù trôû leân laàn löôït laø 68.75% vaø 60.41%, vaãn coøn moät tyû leä khaù lôùn doanh nghieäp ñaùnh giaù möùc ñoä keùm vaø raát keùm veà tính höõu ích cuûa phaân tích taøi chính laø 8.34% (xem baûng 2.10). Baûng 2.10. Tính höõu ích cuûa baùo caùo taøi chính vaø phaân tích taøi chính Nguoàn thoâng tin Baùo caùo taøi chính Phaân tích baùo caùo taøi chính Möùc ñoä höõu ích Raát keùm 2.08% 4.17% Keùm 0.00% 4.17% Trung bình Khaù Toát

29.17% 50.00% 18.75% 31.25% 43.75% 16.66%

Nguoàn: Toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt Tính höõu ích cuûa thoâng tin taøi chính vaø ñaëc bieät laø keát quaû phaân tích taøi chính chuû yeáu chæ ñöôïc söû duïng bôûi nhöõng ngöôøi quaûn lyù hoaëc nhöõng ngöôøi beân trong doanh nghieäp, coøn ñoái vôùi nhöõng ngöôøi beân ngoaøi hoaëc nhöõng coå ñoâng nhoû thì khaû naêng tieáp caän keát quaû phaân tích taøi chính ôû caùc doanh nghieäp Vieät Nam raát haïn heïp, ngay caû nhöõng coâng ty nieâm yeát treân thò tröôøng chöùng khoaùn cuõng haïn cheá cung caáp thoâng tin phaân tích cho coâng chuùng moät caùch roäng raõi vaø ñaày ñuû. Trong cuoäc bình choïn baùo caùo thöôøng nieân toát nhaát naêm 2007 do Sôû giao dòch chöùng khoaùn Thaønh phoá Hoà Chí Minh vaø Baùo Ñaàu tö chöùng khoaùn toå chöùc vôùi söï taøi trôï cuûa Dragon Capital, chæ coù 33 trong toång soá 152 doanh nghieäp nieâm yeát tham gia, chieám tyû leä 21.71%. Theo ñaùnh giaù cuûa nhieàu chuyeân gia haàu heát baùo caùo thöôøng nieân naêm 2007 chöa tuaân thuû ñuùng quy ñònh taïi thoâng tö 38/2007/TTBTC cuûa Boä Taøi chính veà vieäc coâng boá thoâng tin treân thò tröôøng chöùng khoaùn hoaëc neáu coù thì thoâng tin coøn sô saøi. Vôùi tyû leä raát nhoû doanh nghieäp tham gia cuoäc bình choïn noùi treân cho thaáy nhieàu doanh nghieäp chöa yù thöùc ñöôïc taàm quan troïng cuûa thoâng tin cung caáp trong baùo caùo thöôøng nieân. Baùo caùo thöôøng nieân cuûa caùc doanh nghieäp Vieät Nam hieám khi coù phaân tích, ñaùnh giaù tình hình hoaït ñoäng kinh doanh noùi chung, tình hình taøi chính doanh nghieäp noùi rieâng ñeå cung caáp cho caùc ñoái töôïng beân ngoaøi söû duïng, ña phaàn chæ ñôn giaûn laø lieät keâ thoâng tin. Vaø moät söï kieän noåi baät xaûy ra trong nhöõng thaùng ñaàu naêm 2008 ñaõ taïo taâm lyù khoâng toát ñoái vôùi caùc nhaø ñaàu tö veà chaát löôïng thoâng tin töø baùo caùo taøi chính cuûa coâng ty nieâm yeát treân thò tröôøng chöùng khoaùn, ñoù chính laø nhöõng gian laän trong baùo caùo taøi chính vaø söï chaäm treã maø laïi khoâng trung thöïc, khoâng roõ raøng khi coâng boá thoâng tin cuûa coâng ty coå phaàn boâng Baïch Tuyeát. Naêm 2006 coâng ty ñaõ coâng boá

- 35 -

laõi tröôùc thueá gaàn 2.3 tyû ñoàng, sau khi hoài toá laïi thì bò loã 8.48 tyû ñoàng, vaø töông töï coâng ty tieáp tuïc coâng boá laõi tröôùc thueá naêm 2007 laø 3.44 tyû ñoàng nhöng sau khi hoài toá thì khoaûn laõi ñaõ maát ñi maø thay vaøo ñoù laø loã ñeán 6.8 tyû ñoàng [29]. Töø nhöõng thoâng tin treân cho thaáy vaán ñeà minh baïch thoâng tin, coâng boá thoâng tin trung thöïc veà tình hình hoaït ñoäng kinh doanh noùi chung, keát quaû taøi chính noùi rieâng cuûa caùc doanh nghieäp coøn yeáu keùm vaø ñaây cuõng chính laø haäu quaû söï phaân ñònh giöõa quyeàn sôû höõu vaø quyeàn quaûn lyù maø noù seõ taïo nhöõng toån thaát raát lôùn neáu khoâng kieåm soaùt toát. 2.2.4. Thöïc traïng xaây döïng cô caáu voán cuûa doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt: Khi xem xeùt veà cô caáu voán cuûa doanh nghieäp, caùc nhaø nghieân cöùu kinh teá thöôøng taäp trung vaøo tìm kieám lôøi giaûi cho baøi toaùn cô caáu voán toái öu vôùi 3 muïc tieâu ñaët ra: (i) toái ña hoùa lôïi nhuaän, (ii) toái thieåu hoùa ruûi ro, (iii) chi phí söû duïng voán thaáp nhaát. Treân cô sôû lyù luaän ñaõ ñeà caäp ôû chöông 1 vaø höôùng ñeán muïc tieâu tìm ra maâu thuaãn cô baûn, töø ñoù kieán nghò giaûi phaùp thích hôïp trong quyeát ñònh löïa choïn cô caáu voán cuûa caùc doanh nghieäp Vieät Nam, ñeà taøi tieán haønh khaûo saùt vaø phaân tích thöïc traïng xaây döïng cô caáu voán taïi 48 doanh nghieäp vôùi caùc noäi dung ñi töø nhaän thöùc ñeán caên cöù vaø caùch thöùc thöïc hieän. Caùc khía caïnh laàn löôït ñöôïc nghieân cöùu nhö sau: 2.2.4.1. Quan ñieåm cuûa doanh nghieäp veà öu tieân nguoàn taøi trôï: Vôùi caâu hoûi “Khi caàn huy ñoäng voán môû roäng hoaït ñoäng kinh doanh, doanh nghieäp öu tieân choïn nguoàn taøi trôï naøo tröôùc?” thì coù 25% doanh nghieäp öu tieân cho lôïi nhuaän giöõ laïi, 37.5% doanh nghieäp öu tieân söû duïng nôï vaø töông töï 37.5% doanh nghieäp öu tieân huy ñoäng voán chuû sôû höõu (xem phuï luïc 3). Keát quaû treân cho thaáy vieäc quyeát ñònh thöù töï öu tieân veà nguoàn taøi trôï giöõa caùc doanh nghieäp khoâng coù söï thoáng nhaát vaø khoâng tuaân thuû theo caùc lyù thuyeát veà cô caáu voán, chaúng haïn nhö ñoái vôùi lyù thuyeát traät töï phaân haïng (the pecking order theory) thì öu tieân söû duïng nguoàn taøi trôï beân trong, ñoù chính laø lôïi nhuaän giöõ laïi, tieáp theo laø nguoàn taøi trôï beân ngoaøi vôùi söï löïa choïn thöù nhaát laø ñi vay vaø löïa choïn thöù hai laø huy ñoäng voán chuû sôû höõu. Noùi veà ngöôøi ra quyeát ñònh cuoái cuøng löïa choïn nguoàn taøi trôï, theo toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt, coù 62.50% yù kieán laø chuû sôû höõu, 31.25% do ngöôøi ñieàu haønh quyeát ñònh vaø phaàn coøn laïi 6.25% laø do hoäi ñoàng quaûn trò quyeát ñònh (xem phuï luïc 3). Tuy nhieân khaû naêng naém baét ñaày ñuû vaø chính xaùc thoâng tin veà hoaït ñoäng kinh doanh cuûa ngöôøi chuû sôû höõu keùm cuõng nhö vieäc hoï ít quan taâm ñeán phaân tích taøi chính tröôùc khi ra quyeát ñònh seõ laø moät trong nhöõng nguyeân nhaân daãn ñeán sai laàm

15% doanh nghieäp löïa choïn öu tieân soá 4 laø vay nôï khoâng bò chia seû quyeàn kieåm soaùt do chuû nôï khoâng ñöôïc tham gia vaøo boä maùy quaûn lyù. Theo ñoù. naûy sinh söï khoâng phuø hôïp giöõa quyeát ñònh ñaàu tö vaø quyeát ñònh taøi trôï maø qua ñoù seõ aûnh höôûng ñeán söï caân baèng giöõa lôïi nhuaän vaø ruûi ro. Beân caïnh nhöõng lyù do maø ñeà taøi nghieân cöùu ñöa ra trong cuoäc khaûo saùt thì coù moät soá lyù do theo quan ñieåm rieâng ñöôïc vaøi doanh nghieäp caân nhaéc khi vay nôï.39% doanh nghieäp. 2. ñoù laø nôï vay seõ naâng cao traùch nhieäm cuûa ban laõnh ñaïo doanh nghieäp hay ñeå caân ñoái vôùi nhu caàu saûn xuaát kinh doanh. Keát quaû khaûo saùt ñöôïc minh hoïa roõ hôn thoâng qua hình 2.26% doanh nghieäp choïn öu tieân soá 3 laø nôï vay seõ coù taùc ñoäng gia taêng suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu thoâng qua ñoøn baåy taøi chính vaø 48. Keát quaû khaûo saùt quan ñieåm veà lôïi ích ñoái vôùi doanh nghieäp töø vieäc huy ñoäng voán chuû sôû höõu taøi trôï hoaït ñoäng kinh doanh coù 50% yù kieán nghieâng veà söï ñaûm baûo töï chuû taøi chính.47% yù kieán cho raèng khoâng bò aùp löïc thanh toaùn nôï goác vaø 6.95% Ñaûm baûo töï chuû taøi chính Khoâng bò aùp löïc traû nôï Khoâng bò aùp löïc chia laõi Khaùc 50% 39. lyù do ñöôïc öu tieân soá 1 laø chi phí söû duïng nôï thaáp hôn chi phí söû duïng voán chuû sôû höõu vôùi 31. Lôïi ích cô baûn khi söû duïng voán chuû sôû höõu Nguoàn: Toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt Ñoà thò 2.4. ñieàu haønh hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh. 6. .. 39.58% 3. öu tieân soá 2 laø chi phí laõi vay taïo ra laù chaén thueá thu nhaäp doanh nghieäp coù 35. 32. voán chuû sôû höõu töøng thôøi kyø nhaát ñònh.2.2.2.36 - khi xaùc laäp nguoàn taøi trôï.47% Hình 2.2.2 trình baøy keát quaû khaûo saùt caùc doanh nghieäp veà lyù do choïn nguoàn taøi trôï töø nôï vay vaø ñöôïc saép xeáp thöù töï öu tieân. Quan ñieåm lôïi ích cuûa doanh nghieäp veà nôï vaø voán chuû sôû höõu: Neáu phaân chia theo tính chaát sôû höõu thì nguoàn taøi trôï goàm hai loaïi: nôï vaø voán chuû sôû höõu.91% doanh nghieäp choïn.58% löïa choïn lôïi ích “khoâng bò aùp löïc thanh toaùn laõi”.

13% 12.94% 17.70% 25.2. 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 35.13% 22.29% 29.00% 3. Lyù do löïa choïn söû duïng nôï vay Nguoàn: Toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt .65% 16.91% 17.65% 0.52% 25.77% 2..41% 31. ñieàu naøy seõ goùp phaàn ñònh höôùng ñuùng ñaén cho caùc nhaø quaûn trò xaây döïng cô caáu voán phuø hôïp vôùi muïc tieâu kinh doanh vaø ñieàu kieän thöïc teá cuûa doanh nghieäp.47% 32.26% 48.81% 30% 20% 10% 0% Öu tieân 1 Öu tieân 2 7.37 - Nhö vaäy.15% 2.81% 23.22% Öu tieân 3 Öu tieân 4 Khaùc Khoâng bò chia seû quyeàn kieåm soaùt Gia taêng suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu (ROE) Tieát kieäm thueá (giaûm thueá thu nhaäp doanh nghieäp) Chi phí söû duïng nôï thaáp hôn chi phí söû duïng voán chuû sôû höõu Ñoà thò 2.79% 18.40% 26. caùc doanh nghieäp ñaõ nhaän thöùc khaù ñaày ñuû vaø hôïp lyù veà nôï vay cuõng nhö aûnh höôûng cuûa noù ñeán tình hình taøi chính doanh nghieäp.

Möùc ñoä quan taâm vaø caên cöù xaây döïng cô caáu voán: Treân cô sôû nhaän ñònh ñaày ñuû lyù do cuõng nhö nhöõng am hieåu lôïi ích cuûa vieäc söû duïng nôï vay vaø voán chuû sôû höõu ñeå taøi trôï cho hoaït ñoäng kinh doanh. keå caû taøi saûn löu ñoäng thöôøng xuyeân. ñaûm baûo caân baèng lôïi nhuaän vaø ruûi ro. caùc nhaø quaûn trò seõ coù theå xaây döïng moät cô caáu voán hôïp lyù trong töøng thôøi kyø phaùt trieån vaø löïa choïn chieán löôïc taøi trôï phuø hôïp. vaø coù ñeán 25% doanh nghieäp ít khi hoaëc khoâng bao giôø quan taâm duy trì heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu muïc tieâu (xem baûng 2. 6.25% doanh nghieäp löïa choïn chieán löôïc taøi trôï baûo thuû. Keát quaû khaûo saùt coù 42 doanh nghieäp.38 - 2. chieám tyû leä 87.2.5% doanh nghieäp thænh thoaûng. nguoàn voán daøi haïn khoâng chæ ñuû ñeå taøi trôï cho taøi saûn daøi haïn maø coøn taøi trôï cho taøi saûn löu ñoäng.67% doanh nghieäp löïa choïn chieán löôïc taøi trôï trung dung nhaèm ñaûm baûo söï trung hoøa giöõa ruûi ro thanh toaùn cao nhöng chi phí söû duïng voán thaáp cuûa chieán löôïc maïo hieåm vôùi ruûi ro thanh toaùn thaáp nhöng chi phí söû duïng voán cao ñoái vôùi chieán löôïc baûo thuû (xem phuï luïc 3). . Caâu hoûi ñaët ra laø: Taïi sao doanh nghieäp phaûi quan taâm ñeán cô caáu voán? Ñeå traû lôøi caâu hoûi naøy.83% soá doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt khoâng quan taâm xaây döïng chieán löôïc taøi trôï hoaït ñoäng kinh doanh. Tuy nhieân vaãn coøn ñeán 12.. Lieân quan ñeán möùc ñoä quan taâm vaø caên cöù xaây döïng cô caáu voán muïc tieâu. ñeà taøi ñaõ tieán haønh khaûo saùt doanh nghieäp veà möùc ñoä aûnh höôûng cuûa cô caáu voán ñeán khaû naêng sinh lôøi vaø khaû naêng thanh toaùn – hai muïc tieâu luoân ñöôïc xem xeùt trong caùc quyeát ñònh taøi chính (xem phuï luïc 3).11 cho thaáy coù 62. coøn laïi 41. trong ñoù coù 7 doanh nghieäp cho raèng nhöõng keát hôïp khaùc nhau giöõa nôï vaø voán chuû sôû höõu seõ daãn ñeán nhöõng aûnh höôûng raát lôùn veà lôïi nhuaän vaø ruûi ro. trong khi ñoù vaãn coøn 12. Maëc duø caùc doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt ñaõ nhaän thöùc coù söï aûnh höôûng cuûa cô caáu voán ñeán muïc tieâu quaûn trò taøi chính nhöng keát quaû khaûo saùt coù ñeán 22 doanh nghieäp.4. baûng 2.5% cho raèng vieäc thieát laäp caùc cô caáu voán khaùc nhau seõ aûnh höôûng ñeán khaû naêng sinh lôøi vaø khaû naêng thanh toaùn.25% doanh nghieäp löïa choïn chieán löôïc taøi trôï maïo hieåm. töùc trong cô caáu taøi chính.50% doanh nghieäp thöôøng xuyeân.5% doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt cho raèng khoâng coù aûnh höôûng hoaëc ít aûnh höôûng ñeán lôïi nhuaän vaø ruûi ro khi doanh nghieäp thay ñoåi cô caáu voán. keå caû moät phaàn taøi saûn löu ñoäng thôøi vuï. 6. chieám tyû leä 45. töùc trong cô caáu taøi chính doanh nghieäp khoâng söû duïng nguoàn voán daøi haïn taøi trôï taøi saûn löu ñoäng.3.11).

92% 2.88% 7.. Soá lieäu baûng 2. vieäc xaây döïng cô caáu voán taïi ña soá caùc doanh nghieäp laïi döïa vaøo kinh nghieäm thöïc teá.38% doanh nghieäp öùng duïng moâ hình lyù thuyeát veà cô caáu voán ñeå xaây döïng heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu toái öu. 21.38% 21.50% 12. caûm giaùc chuû quan vaø khoâng coù caên cöù vaøo cô sôû khoa hoïc naøo. Ñieàu naøy cho thaáy raèng caùc lyù thuyeát cô caáu voán 29 6 14 5 5 5 64 45.81% 100% 30 6 11 1 48 62. nhìn chung caùc nhaø quaûn lyù doanh nghieäp coù khuynh höôùng quan taâm hôn ñeán xaây döïng cô caáu voán toái öu.39 - Baûng 2. Tuy nhieân.88% doanh nghieäp caên cöù vaøo soá lieäu cuûa quaù khöù vaø chæ coù moät tyû leä nhoû 9.81% 7.11 cho thaáy 45.08% 100% .11.81% 7.50% 22.31% doanh nghieäp xaây döïng cô caáu voán döïa treân cô sôû kinh nghieäm cuûa ngöôøi quaûn lyù. Möùc ñoä quan taâm vaø caên cöù xaây döïng cô caáu voán muïc tieâu Caâu hoûi Soá yù kieán Tyû troïng Möùc ñoä quan taâm duy trì heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu muïc tieâu: Thöôøng xuyeân quan taâm Thænh thoaûng quan taâm Ít khi quan taâm Khoâng bao giôø quan taâm Toång coäng Caên cöù xaây döïng cô caáu voán muïc tieâu: Kinh nghieäm thöïc teá Moâ hình lyù thuyeát veà cô caáu voán Soá lieäu cuûa quaù khöù Caûm giaùc chuû quan Khoâng caên cöù cô sôû naøo Caên cöù khaùc Toång coäng Nguoàn: Toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt Nhö vaäy.31% 9.

nhaát laø naêm 2008 coù nhöõng bieán ñoäng theo chieàu höôùng gia taêng maïnh cuûa laõi suaát cho vay cuûa caùc ngaân haøng thöông maïi.4.5 Toång coäng Nguoàn: Toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt 2. 25% doanh nghieäp cho bieát raèng cöù 1 ñoàng voán chuû sôû höõu thì hoï söû duïng ít hôn 0. Keát quaû naøy cho thaáy ña soá caùc doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt taøi trôï chuû yeáu cho hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh baèng nguoàn voán chuû sôû höõu maø ít söû duïng nôï.5 0.5 ñoàng nôï vaø 50% doanh nghieäp coù tyû leä naøy töø 0.4.38% yù kieán cho ñoù laø ñaëc ñieåm ngaønh ngheà (xem baûng 2.5 Treân 1.25% 100% . Nhaân toá aûnh höôûng vaø muïc tieâu xaây döïng cô caáu voán: Khi khaûo saùt veà nhaân toá aûnh höôûng ñeán vieäc xaùc ñònh cô caáu voán muïc tieâu thì 46.00% 18. ñaëc bieät laø caùc ñôït phaùt haønh coå phieáu laàn ñaàu ra coâng chuùng hoaëc phaùt haønh theâm trong khoaûng thôøi gian naêm 2006 vaø naêm 2007 ñaõ taïo ra khoaûn thaëng dö voán raát lôùn cho caùc doanh nghieäp phaùt haønh neân hoï caøng gia taêng huy ñoäng voán chuû sôû höõu. hoaëc trong nhöõng naêm gaàn ñaây. Ñeà caäp ñeán heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu muïc tieâu.40 - chöa ñöôïc bieát vaø öùng duïng roäng raõi trong thöïc tieãn ôû Vieät Nam vaø kinh nghieäm cuûa giaùm ñoác hoaëc chuû doanh nghieäp vaãn giöõ vai troø quan troïng hôn.13). thaäm chí coù ñeán 15..0 1.75% 6. töø ñoù giaûm bôùt möùc ñoä söû duïng nôï taøi trôï cho hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh.5 – 1. Heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu muïc tieâu Heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu Döôùi 0.5 ñeán 1 (xem baûng 2.2. söï phaùt trieån vaø söùc haáp daãn cuûa thò tröôøng chöùng khoaùn ñaõ thu huùt raát nhieàu nhaø ñaàu tö boû voán mua coå phieáu goùp phaàn gia taêng tính thanh khoaûn cho coå phieáu taïo ñieàu kieän thuaän lôïi hôn cho caùc doanh nghieäp huy ñoäng voán qua keânh thò tröôøng chöùng khoaùn. Nguyeân nhaân cuûa hieän töôïng naøy chuû yeáu xuaát phaùt töø hieäu quaû kinh doanh thaáp daãn ñeán khaû naêng tieáp caän nguoàn voán tín duïng coøn thaáp. nghóa laø yeáu toá Soá yù kieán 12 24 9 3 48 Tyû troïng 25.00% 50.0 – 1.12).62% doanh nghieäp xaây döïng cô caáu voán döïa treân caûm nhaän chuû quan cuûa ngöôøi quaûn lyù hoaëc khoâng döïa treân baát kyø caên cöù naøo. Baûng 2.12.

cuõng coù 33. cuï theå coù ñeán 50% doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt chòu thueá döôùi möùc thoâng thöôøng 28% (xem phuï luïc 3). möùc ñoä taùc ñoäng cuõng nhö taàm quan troïng cuûa caùc nhaân toá aûnh höôûng ñeán cô caáu voán nhaèm ñaûm baûo haøi hoøa hai muïc tieâu sinh lôøi vaø muïc tieâu an toaøn. Baûng 2. cô caáu voán hôïp lyù caàn ñaûm baûo nhöõng muïc tieâu gì?”. trung bình moãi doanh nghieäp coù hôn 4 muïc tieâu.38% 2.39% yù kieán laø naêng löïc quaûn trò cuûa ngöôøi ñieàu haønh.36%.39% 100% . chæ chieám tyû leä 2.. Muïc tieâu ñöôïc nhieàu yù kieán quan taâm laø haïn cheá thaáp nhaát ruûi ro thanh toaùn vôùi tyû leä 21. coù nghóa laø hoï luoân ñaët ra nhieàu muïc tieâu khi quyeát ñònh cô caáu voán sao cho ñaûm baûo tính hôïp lyù ñoái vôùi doanh nghieäp. ñieàu naøy khoâng phaûi caùc doanh nghieäp khoâng nhaän thaáy yù nghóa cuûa laù chaén thueá lieân quan ñeán cô caáu voán coù söû duïng nôï maø phaàn lôùn caùc doanh nghieäp naøy ñang nhaän chính saùch öu ñaõi thueá.09%. seõ coù nhieàu nhaân toá aûnh höôûng ñeán quyeát ñònh löïa choïn cô caáu voán hôïp lyù ñoái vôùi doanh nghieäp trong töøng thôøi kyø vaø nhö theá caùc nhaø quaûn trò taøi chính caàn coù söï caân nhaéc moái quan heä. Nhaân toá aûnh höôûng ñeán quyeát ñònh xaây döïng cô caáu voán muïc tieâu Nhaân toá Ñaëc ñieåm ngaønh ngheà (ruûi ro kinh doanh) Chính saùch thueá thu nhaäp doanh nghieäp Hieäu quaû hoaït ñoäng kinh doanh (khaû naêng sinh lôøi cuûa taøi saûn) Naêng löïc ñieàu haønh cuûa nhaø quaûn trò Toång coäng Nguoàn: Toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt Vaø caâu hoûi tieáp theo phaàn khaûo saùt thöïc traïng xaây döïng cô caáu voán ñaët ra ñoái vôùi caùc doanh nghieäp laø: “…. sôû dó caùc doanh nghieäp quan taâm nhieàu ñeán vaán ñeà naøy xuaát phaùt töø hieäu quaû kinh doanh khoâng cao neân caàn phaûi caân nhaéc nhieàu veà khaû naêng chi traû nôï goác vaø laõi khi quyeát ñònh möùc ñoä söû duïng nôï.13. Traû lôøi caâu hoûi naøy coù ñeán 206 yù kieán töø 48 doanh nghieäp (xem baûng 2. Caùc doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt ít quan taâm aûnh höôûng cuûa chính saùch thueá ñeán quyeát ñònh xaây döïng cô caáu voán. Vôùi keát quaû naøy cho thaáy. Beân caïnh ñoù.33% yù kieán nghieâng veà hieäu quaû kinh doanh vaø 17. YÙ kieán tieáp theo chieám tyû leä Soá yù kieán 32 2 23 12 69 Tyû troïng 46.33% 17.41 - ruûi ro kinh doanh ñöôïc ñaùnh giaù laø nhaân toá aûnh höôûng nhieàu nhaát ñeán vieäc xaùc ñònh möùc ñoä söû duïng nôï vaø voán chuû sôû höõu cuûa caùc doanh nghieäp.14).90% 33.

65% 100% . chieám tyû leä 35% trong toång soá yù kieán öu tieân thöù nhaát (xem baûng 2. Muïc tieâu cuûa xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù Muïc tieâu Chi phí söû duïng voán thaáp nhaát Tieát kieäm thueá thu nhaäp doanh nghieäp Gia taêng suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu Gia taêng giaù coå phieáu treân thò tröôøng Haïn cheá thaáp nhaát ruûi ro maát khaû naêng thanh toaùn Kieåm soaùt haønh vi cuûa nhöõng ngöôøi lieân quan nhaèm ñaûm baûo muïc tieâu kinh doanh Toång coäng Nguoàn: Toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt Neáu xeùt theo thöù töï öu tieân veà muïc tieâu cuûa cô caáu voán hôïp lyù thì öu tieân thöù nhaát cuõng taäp trung raát nhieàu vaøo vaán ñeà ñaûm baûo khaû naêng thanh toaùn cho doanh nghieäp. töø ñoù gia taêng giaù trò doanh nghieäp treân thò tröôøng. hoaëc 19.62% 21. töùc taùc ñoäng cuûa nôï laø tích cöïc. Baûng 2.08% 20. ñaây laø yù kieán phuø hôïp vôùi lyù thuyeát cô caáu voán toái öu ñaõ trình baøy ôû chöông 1.90% 14. ñaëc bieät laø ngöôøi ñaïi dieän nhaèm ñaûm baûo muïc tieâu kinh doanh vaø haïn cheá toån nhaát do phaân ñònh quyeàn sôû höõu vaø quyeàn quaûn lyù. tuy nhieân chæ hôn keùm nhau 1 yù kieán neân trong öu tieân thöù hai vaø caû öu tieân thöù ba.9% yù kieán daønh cho muïc tieâu chi phí söû duïng voán laø thaáp nhaát. Soá yù kieán 41 29 42 26 44 24 206 Tyû troïng 19..36% 11. hai muïc tieâu naøy laïi chieám giöõ tyû leä yù kieán ñoàng yù cao nhaát vaø ngang baèng nhau. muïc tieâu öu tieân thöù naêm laø tieát kieäm thueá thu nhaäp doanh nghieäp vaø öu tieân cuoái cuøng laø vaán ñeà kieåm soaùt haønh vi cuûa nhöõng nguôøi lieân quan.14. Öu tieân thöù tö thuoäc veà gia taêng giaù coå phieáu.15).42 - 20. Maëc duø toång soá yù kieán daønh cho muïc tieâu gia taêng suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu cao hôn chi phí söû duïng voán thaáp nhaát.39% laø cô caáu voán phaûi goùp phaàn laøm gia taêng suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu.39% 12.

giuùp nhaø quaûn trò taøi chính ñaït ñöôïc muïc tieâu sinh lôøi vaø muïc tieâu an toaøn. Chaát löôïng thoâng tin töø baùo caùo taøi chính vaø phaân tích taøi chính vaãn coøn nhieàu doanh nghieäp chöa quan taâm ñuùng möùc. quyeát ñònh löïa choïn nguoàn taøi trôï vaø xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù noùi rieâng chöa cao.43 - Baûng 2. heä quaû laø khaû naêng söû duïng thoâng tin naøy cho quaù trình ra quyeát ñònh taøi chính noùi chung. ñaây laø ñieàu kieän tieàn ñeà naâng cao traùch nhieäm vaø khaû naêng öùng duïng caùc coâng cuï quaûn trò taøi chính doanh nghieäp noùi chung.3. Caùc doanh nghieäp ñaõ nhaän thöùc khaù ñaày ñuû veà yù nghóa vaø taàm quan troïng cuûa vieäc thieát laäp cô caáu voán hôïp lyù. coù theå ruùt ra nhöõng nhaän ñònh noåi baät nhö sau: Thöù nhaát. quaûn trò nguoàn voán noùi rieâng vaøo thöïc tieãn Vieät Nam.15. Thöù töï öu tieân cuûa caùc muïc tieâu xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù Muïc tieâu Chi phí söû duïng voán thaáp nhaát Tieát kieäm thueá thu nhaäp doanh nghieäp Gia taêng suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu Gia taêng giaù coå phieáu treân thò tröôøng Haïn cheá thaáp nhaát ruûi ro maát khaû naêng thanh toaùn Kieåm soaùt haønh vi cuûa nhöõng ngöôøi lieân quan Toång coäng Möùc ñoä öu tieân 1 29% 0% 23% 10% 35% 2% 100% 2 34% 7% 34% 2% 20% 2% 100% 3 21% 19% 21% 12% 19% 7% 100% 4 6% 26% 16% 29% 6% 16% 100% 5 5% 43% 10% 14% 19% 10% 100% 6 0% 5% 0% 15% 20% 60% 100% Nguoàn: Toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt 2. xa hôn nöõa ñoù chính laø söï gia taêng giaù trò taøi saûn cho caùc chuû sôû höõu.. Nguyeân nhaân cuûa . Qua cuoäc khaûo saùt veà thöïc traïng xaây döïng cô caáu voán cuûa caùc doanh nghieäp Vieät Nam. Thöù hai. NHAÄN ÑÒNH CHUNG VEÀ XAÂY DÖÏNG CÔ CAÁU VOÁN CUÛA DOANH NGHIEÄP VIEÄT NAM Xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù laø ñoøi hoûi taát yeáu ñoái vôùi caùc doanh nghieäp nhaèm ñaûm baûo hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh ñi ñuùng höôùng.

. Khaû naêng tích luõy voán yeáu do hieäu quaû kinh doanh thaáp trong khi ñoù keânh huy ñoäng voán taøi trôï cho hoaït ñoäng kinh doanh chöa ña daïng neân nhieàu doanh nghieäp thöôøng coù taâm lyù huy ñoäng mang tính “cô hoäi”. Nguyeân nhaân chuû yeáu xuaát phaùt töø söï thieáu huït raát lôùn nguoàn nhaân löïc coù trình ñoä chuyeân moân veà taøi chính. keát quaû laø maát caân ñoái nguoàn voán vaø aûnh höôûng khoâng toát ñeán hieäu quaû söû duïng voán. Thöù tö.. Thöù baûy. Maëc duø caùc doanh nghieäp nhaän thöùc khaù hôïp lyù veà nhaân toá aûnh höôûng cuõng nhö muïc tieâu caàn ñaït ñöôïc khi xaây döïng moät cô caáu voán nhöng chuû nghóa kinh nghieäm vaø caûm giaùc chuû quan vaãn ñoùng vai troø raát quan troïng trong caùc quyeát ñònh xaây döïng cô caáu voán hôn laø öùng duïng caùc coâng cuï quaûn trò taøi chính. Coâng taùc quaûn trò taøi chính chöa mang tính chuyeân nghieäp neân haàu nhö caùc doanh nghieäp chöa xaây döïng ñöôïc caùc chieán löôïc taøi chính daøi haïn maø chuû yeáu chæ laø nhöõng keá hoaïch taøi chính ngaén haïn. Nguyeân nhaân chuû yeáu laø do naêng löïc taøi chính yeáu. Thöù naêm. nhaát laø nhöõng lyù thuyeát veà cô caáu voán cuûa ngöôøi ñieàu haønh chöa ñaày ñuû vaø vöõng chaéc. Tính trung thöïc cuûa thoâng tin taøi chính keùm keát hôïp vôùi taâm lyù e ngaïi cung caáp thoâng tin ñaày ñuû vaø roõ raøng ñaõ laøm cho vieäc huy ñoäng voán cuûa caùc doanh trôû neân khoù khaên hôn. taïm thôøi.44 - vaán ñeà naøy coù theå xuaát phaùt töø kieán thöùc taøi chính. Ngoaøi ra. Thöù ba. keå caû treân thò tröôøng tín duïng laãn thò tröôøng chöùng khoaùn. Khaû naêng tieáp caän nguoàn voán tín duïng thaáp. khaû naêng kieåm soaùt vaán ñeà ngöôøi ñaïi dieän coøn thaáp do nhieàu doanh nghieäp coøn thieáu vaéng heä thoáng kieåm soaùt noäi boä hoaëc heä thoáng kieåm soaùt noäi boä chöa phaùt huy hieäu quaû vaø chính saùch thuø lao chöa phuø hôïp daãn ñeán nhöõng haønh vi mang laïi lôïi ích caù nhaân cuûa moät vaøi ngöôøi lieân quan ñeán hoaït ñoäng kinh doanh nhöng laïi gaây thieät haïi cho doanh nghieäp. ñaëc bieät khi coù söï buøng noå cuûa thò tröôøng chöùng khoaùn naêm 2006 vaø 2007 maø khoâng caân nhaéc ñeán khaû naêng haáp thuï voán vaø moái quan heä giöõa cô caáu voán vaø cô caáu taøi saûn. ña phaàn laø doanh nghieäp vöøa vaø nhoû maø hieäu quaû kinh doanh laïi thaáp. Thöù saùu. ñaëc bieät chöùc danh giaùm ñoác taøi chính chöa ñöôïc quan taâm nhieàu ôû caùc doanh nghieäp Vieät Nam.

ñoàng thôøi goùp phaàn phaùt trieån kinh teá – xaõ hoäi cuûa Vieät Nam ñöùng vöõng trong xu theá hoäi nhaäp kinh teá khu vöïc vaø theá giôùi.45 - KEÁT LUAÄN CHÖÔNG 2 Doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt ñaõ nhaän thöùc taàm quan troïng cuõng nhö söï caàn thieát xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù nhaèm ñaûm baûo an toaøn trong kinh doanh vaø muïc tieâu sinh lôøi.. . quyeát ñònh xaây döïng cô caáu voán cuûa caùc doanh nghieäp chuû yeáu chæ döïa vaøo kinh nghieäm vaø caûm giaùc chuû quan maø chöa tuaân thuû ñaày ñuû caùc nguyeân taéc xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù vaø thieáu söï quan taâm ñuùng möùc ñeán vieäc öùng duïng caùc coâng cuï quaûn trò taøi chính. Tuy nhieân. töø ñoù tieán ñeán toái ña hoùa giaù trò taøi saûn cho chuû sôû höõu.

Chöông 3: .

1.46 - 3.1.heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu (D/E) Xi .haèng soá εi . xa hôn nöõa ñoù laø gia taêng giaù trò doanh nghieäp. Coù theå thaáy raèng baét ñaàu töø cuoái naêm 2007 ñeán nay.tham soá cuûa moâ hình – heä soá ño ñoä doác ñöôøng hoài quy β0 . Ñònh höôùng chung veà moâ hình: Moâ hình kinh teá löôïng ñöôïc söû duïng trong xaây döïng cô caáu voán cho doanh nghieäp coù theå trình baøy moät caùch toång quaùt theo phöông trình sau: Y = β0 + βi . tieáp theo laø ño löôøng möùc ñoä aûnh höôûng cuûa caùc nhaân toá naøy vaø treân cô sôû ñoù xaùc laäp moät heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu hôïp lyù. söï suït giaûm maïnh cuûa thò tröôøng chöùng khoaùn laøm giaûm tính thanh khoaûn cuûa thò tröôøng thöù caáp cuøng nhöõng aûnh höôûng khoâng toát ñeán taâm lyù. 3.caùc nhaân toá aûnh höôûng ñeán quyeát ñònh xaây döïng D/E βi . chaët cheõ hôn töø phía ngaân haøng thöông maïi ñaõ laøm cho vieäc tìm kieám nguoàn huy ñoäng töø beân ngoaøi cuûa caùc doanh nghieäp laïi caøng khoù . ÖÙNG DUÏNG MOÂ HÌNH KINH TEÁ LÖÔÏNG ÑEÅ XAÂY DÖÏNG CÔ CAÁU VOÁN HÔÏP LYÙ CHO DOANH NGHIEÄP VIEÄT NAM Ñoái vôùi baát kyø doanh nghieäp naøo ñeå xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù thì vaán ñeà ñaàu tieân maø caùc nhaø quaûn trò doanh nghieäp caàn phaûi xaùc ñònh ñöôïc nhöõng nhaân toá aûnh höôûng caàn caân nhaéc ñeán khi xaây döïng cô caáu voán. töø ñoù ñaûm baûo hoaøn thaønh toát nhaát muïc tieâu sinh lôøi vaø muïc tieâu an toaøn. nieàm tin cuûa nhaø ñaàu tö ñaõ haïn cheá khaû naêng huy ñoäng voán chuû sôû höõu cuûa caùc doanh nghieäp treân thò tröôøng sô caáp. Xi + εi trong ñoù: Y .. beân caïnh ñoù.thaønh phaàn ngaãu nhieân hay sai soá cuûa moâ hình ÖÙng duïng moâ hình kinh teá löôïng ñeå giaûi quyeát baøi toaùn cô caáu voán hôïp lyù laø vaán ñeà caàn thieát vaø noù coù theå mang laïi nhöõng lôïi ích nhaát ñònh cho doanh nghieäp treân caùc khía caïnh nhö sau: Thöù nhaát.1. laõi suaát treân thò tröôøng tín duïng cuõng lieân tuïc taêng keát hôïp vôùi nhöõng quy ñònh ngaøy caøng khaét khe hôn. tuøy theo ñaëc ñieåm rieâng cuûa töøng doanh nghieäp cuõng nhö khaû naêng tieáp caän caùc nguoàn voán maø caùc nhaø quaûn trò taøi chính coù theå ñöa ra nhöõng nhaân toá aûnh höôûng thích hôïp nhaèm höôùng ñeán xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù.

47 - khaên. Hôn theá nöõa. caùc nhaø quaûn trò taøi chính chæ caàn thay giaù trò cuûa caùc bieán soá Xi vaøo phöông trình ñeå xaùc ñònh Y. Caùc ngaønh ngheà khaùc nhau seõ taïo cho doanh nghieäp moät ñoøn baåy hoaït ñoäng töông öùng maø thoâng qua ñoù cho bieát khi doanh thu bieán ñoäng thì lôïi nhuaän hoaït ñoäng kinh doanh chính seõ bieán ñoäng nhö theá naøo vaø töø ñoù noù cuõng seõ chi phoái ñeán quyeát ñònh xaây döïng cô caáu voán. Ñeå thöïc hieän öôùc löôïng moät heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu. taêng khaû naêng tích luõy voán vaø khi ñoù doanh nghieäp vaãn coù theå taïo ñöôïc nguoàn voán phuïc vuï cho hoaït ñoäng kinh doanh töø lôïi nhuaän giöõ laïi. caùc nhaø quaûn trò doanh nghieäp caàn caân nhaéc ñeán tieàm naêng khai thaùc moät caùch trieät ñeå nguoàn löïc beân trong. haïn cheá toån thaát trong quaù trình hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp. nhöng nhìn chung. Thöù hai. 3. coù nhöõng nhaân toá cô baûn ñöôïc nhieàu doanh nghieäp thöôøng xuyeân caân nhaéc khi quyeát ñònh huy ñoäng voán cuõng nhö xaùc laäp cô caáu voán taøi trôï cho hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh ñaõ kieåm chöùng veà maët lyù luaän vaø thöïc tieãn. Chính vì vaäy. töø ñoù giuùp doanh nghieäp xaây döïng ñöôïc moät cô caáu voán hôïp lyù cho töøng thôøi kyø. Thöù ba. thoâng qua öùng duïng moâ hình kinh teá löôïng. Xaùc ñònh nhaân toá aûnh höôûng ñeán cô caáu voán ñeå öùng duïng moâ hình kinh teá löôïng: Tuøy theo nhu caàu vaø ñieàu kieän cuï theå cuûa töøng doanh nghieäp maø moät cô caáu voán thöôøng ñöôïc xaây döïng döïa treân nhieàu cô sôû.2. ruûi ro kinh doanh do ñaëc ñieåm ngaønh ngheà cuûa moãi doanh nghieäp. seõ tieán haønh xaây döïng bieän phaùp thöïc hieän. tieâu chí cuõng nhö nhaân toá aûnh höôûng khaùc nhau.1. keát quaû laø moät heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu döï kieán vaø töø ñaây. ñònh höôùng coâng taùc toå chöùc huy ñoäng voán cho kyø keá hoaïch.. töøng giai ñoaïn phaùt trieån cuï theå. doanh nghieäp coøn nhaän thaáy ñöôïc raát roõ raøng veà moái quan heä giöõa lôïi nhuaän vaø ruûi ro. giöõa ruûi ro kinh doanh vaø ruûi ro taøi chính. . trong boái caûnh hoäi nhaäp kinh teá quoác teá ngaøy caøng maïnh meõ nhöng naêng löïc taøi chính cuûa caùc doanh nghieäp coøn yeáu keùm maø noåi baät laø söï maát caân ñoái trong cô caáu voán do khaû naêng hoaïch ñònh taøi chính coøn yeáu. caùc nhaø quaûn trò taøi chính doanh nghieäp coù theå xaùc ñònh ñöôïc aûnh höôûng cuûa töøng nhaân toá ñeán möùc ñoä söû duïng nôï. moâ hình kinh teá löôïng coù theå hoã trôï doanh nghieäp xaây döïng moät heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu muïc tieâu cho kyø keá hoaïch treân cô sôû caùc thoâng tin keá hoaïch taøi chính khaùc.…töø ñoù tìm kieám bieän phaùp kieåm soaùt ruûi ro. chaúng haïn nhö taêng cöôøng kieåm soaùt chaët cheõ hôn veà chi phí saûn xuaát kinh doanh nhaèm goùp phaàn gia taêng khaû naêng sinh lôøi. ñoù laø: Moät laø.

Noùi veà hieäu quaû söû duïng taøi saûn thì ñaàu tieân phaûi nhaéc ñeán ñoù chính laø khaû naêng taïo ra doanh thu töø vieäc söû duïng taøi saûn maø khoâng phaân bieät taøi saûn hình thaønh töø nôï hay voán chuû sôû höõu.48 - Ñoái vôùi moät doanh nghieäp coù ñoøn baåy hoaït ñoäng cao cho bieát lôïi nhuaän hoaït ñoäng kinh doanh chính seõ bieán ñoäng maïnh khi coù söï thay ñoåi doanh thu baùn haøng vaø cung caáp dòch vuï. hieäu quaû söû duïng taøi saûn trong kinh doanh.. nghóa laø heä soá β < 0. Khi doanh nghieäp coù suaát sinh lôøi treân taøi saûn cao hôn maø nhaát laø khi noù lôùn hôn chi phí söû duïng nôï thì taùc ñoäng cuûa nôï seõ laøm taêng suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu. Toång hôïp hai nhaân toá hieäu quaû söû duïng taøi saûn vaø hieäu quaû tieát kieäm chi phí (chòu aûnh höôûng bôûi ñoøn baåy hoaït ñoäng) seõ ñöôïc phaûn aùnh trong moâ hình kinh teá löôïng thoâng qua chæ tieâu suaát sinh lôøi treân taøi saûn (ROA). Hai laø. moät doanh nghieäp coù suaát sinh lôøi treân taøi saûn cao seõ huy ñoäng nôï nhieàu hôn ñeå taän duïng lôïi ích töø ñoøn baåy taøi chính vaø ngöôïc laïi. doanh nghieäp seõ duy trì ñoøn baåy taøi chính thaáp neáu hieäu quaû kinh doanh thaáp. Nhö vaäy. Chæ tieâu ñöôïc söû duïng ñeå ño löôøng taùc ñoäng cuûa ñoøn baåy hoaït ñoäng ñeán lôïi nhuaän laø ñoä baåy hoaït ñoäng (DOL) vôùi coâng thöùc xaùc ñònh nhö sau: Ñoä baåy hoaït ñoäng Phaàn traêm thay ñoåi EBIT (DOL) taïi möùc saûn löôïng = Phaàn traêm thay ñoåi doanh thu hoaëc saûn löôïng (hoaëc doanh thu) Vaø kyø voïng raèng söï bieán ñoäng cuûa heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu seõ ngöôïc chieàu vôùi ñoä baåy hoaït ñoäng. vaø do ñoù caùc nhaø quaûn trò taøi chính thöôøng chæ duy trì moät möùc ñoä söû duïng nôï thaáp. neáu hieäu quaû tieát kieäm chi phí khoâng ñoåi hay noùi caùch khaùc ñoøn baåy hoaït ñoäng khoâng ñoåi thì seõ laøm gia taêng suaát sinh lôøi treân taøi saûn. nghóa laø ruûi ro kinh doanh cao. vaø ngöôïc laïi. kyø voïng veà daáu cuûa nhaân toá hieäu quaû söû duïng taøi saûn laø döông (heä soá β > 0). Khi ñoù. thaäm chí khoâng vay nôï neáu hieäu quaû kinh doanh thaáp hôn chi phí söû duïng nôï. töùc 100 ñoàng taøi saûn seõ taïo ra nhieàu doanh thu hôn. suaát sinh lôøi treân . ñaây laø cô sôû gia taêng giaù trò doanh nghieäp. chính vì vaäy. nghóa laø heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu seõ nhoû nhaèm ñaûm baûo kieåm soaùt ruûi ro taøi chính. Ñieàu naøy theå hieän qua chæ tieâu voøng quay toång taøi saûn ñöôïc xaùc ñònh theo coâng thöùc: Voøng quay toång taøi saûn = Doanh thu Toång taøi saûn bình quaân Neáu voøng quay toång taøi saûn taêng leân.

doanh nghieäp taïo ñöôïc vuøng ñeäm an toaøn toát. Moät doanh nghieäp coù doanh thu caøng cao.Lyù thuyeát traät töï phaân haïng cho raèng caùc nhaø quaûn trò doanh nghieäp thöôøng öu tieân taøi trôï cho hoaït ñoäng kinh doanh töø nguoàn voán beân trong. ñoái vôùi nhöõng doanh nghieäp ñaït quy moâ hoaït ñoäng lôùn thì chi phí ñaïi dieän cuûa nôï thaáp do ñaûm baûo nguoàn thu. roài sau ñoù môùi ñeán nguoàn voán beân ngoaøi bao goàm huy ñoäng nôï hoaëc huy ñoäng theâm voán chuû sôû höõu. doøng tieàn ít bieán ñoäng vaø tình traïng baát caân xöùng thoâng tin cuõng trôû neân ít hôn so vôùi caùc doanh nghieäp coù quy moâ nhoû hôn. theo kyø voïng trong moâ hình kinh teá löôïng. Nhö vaäy. Ngoaøi ra. Nhö vaäy. ruûi ro kinh doanh thaáp neân coù theå söû duïng ñoøn baåy taøi chính lôùn hôn. khi doanh nghieäp ñaït ñöôïc doanh thu cao hôn thì khaû naêng gia taêng lôïi nhuận hoaït ñoäng caøng cao. quy moâ hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp. beân caïnh ñoù nôï vay coù theå laøm taêng suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu khi lôïi nhuaän taïo ra töø nôï vay lôùn hôn chi phí söû duïng nôï vay. theo lyù thuyeát naøy doanh nghieäp coù ñöôïc khi suaát sinh lôøi treân taøi saûn cao seõ coù khaû naêng tích luõy voán töø lôïi nhuaän giöõ laïi maø ít huy ñoäng voán töø beân ngoaøi vaø seõ daãn ñeán vieäc duy trì heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu seõ thaáp. Nhö vaäy. Ñieàu naøy coù theå giaûi thích theo hai khía caïnh: . .49 - taøi saûn coù theå aûnh höôûng cuøng chieàu hoaëc ngöôïc chieàu ñeán heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu. vay nôï caøng nhieàu thì laù chaén thueá caøng lôùn. nhaân toá quy moâ coù aûnh höôûng cuøng chieàu vôùi heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu (heä soá β > 0). . Ba laø. theo quan ñieåm naøy thì doanh nghieäp coù khaû naêng sinh lôøi cuûa taøi saûn cao seõ vay nôï nhieàu nhaèm taïo ra laù chaén thueá lôùn.Nhöng ñoái vôùi caùc doanh nghieäp khi vay nôï taøi trôï cho hoaït ñoäng kinh doanh seõ taïo ra laù chaén thueá vaø ñoù chính laø khoaûn lôïi nhuaän haøng naêm cuûa doanh nghieäp. bôûi vì luùc naøy phaàn doanh thu taêng leân chæ duøng ñeå buø ñaép phaàn chi phí bieán ñoåi gia taêng töông öùng vaø phaàn coøn laïi laø lôïi nhuaän taêng theâm. Khoâng nhöõng theá.. töùc quy moâ hoaït ñoäng caøng lôùn cho thaáy ruûi ro phaù saûn thaáp neân khaû naêng vay nôï cao hôn vaø do ñoù seõ söû duïng nôï nhieàu hôn nhaèm taän duïng khoaûn tieát kieäm thueá thu nhaäp doanh nghieäp goùp phaàn gia taêng giaù trò doanh nghieäp vì luùc naøy chi phí kieät queä taøi chính ñaõ ñöôïc kieåm soaùt toát hôn. Doanh thu thuaàn veà baùn haøng vaø cung caáp dòch vuï laø chæ tieâu ñöôïc söû duïng ñeå ño löôøng quy moâ hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp nhaèm laøm caên cöù xaùc ñònh nhaân toá aûnh höôûng ñeán quyeát ñònh löïa choïn cô caáu voán.

coù theå söû duïng ñoøn baåy taøi chính ôû möùc cao hôn. thueá thu nhaäp doanh nghieäp. töùc tyû leä thueá maø doanh nghieäp thöïc söï gaùnh chòu lôùn thì ñoøn baåy taøi chính seõ cao vaø ngöôïc laïi. thueá thu nhaäp laø moät khoaûn chi phí trong naêm taøi chính. giaûm thieåu gian laän. giaûm thueá vaø hoï seõ coù xu höôùng ít söû duïng nôï hôn. caùc quyeát ñònh taøi chính thöôøng xuyeân ñöôïc caân nhaéc xem xeùt trong moâi tröôøng thueá vaø xuaát phaùt töø lyù do laõi vay phaùt sinh ñöôïc ghi nhaän vaøo chi phí tröôùc khi tính thu nhaäp chòu thueá neân caùc doanh nghieäp luoân coù xu höôùng vay nôï nhieàu ñeå laù chaén thueá lôùn hôn vaø lôïi nhuaän daønh cho doanh nghieäp seõ gia taêng. naêng löïc quaûn trò vaø traùch nhieäm cuûa ngöôøi ñieàu haønh.. noù theå hieän treân baùo caùo keát quaû kinh doanh qua chæ tieâu chi phí thueá thu nhaäp doanh nghieäp hieän haønh. maø qua ñoù doanh nghieäp coù theå huy ñoäng voán deã daøng hôn. ñaûm baûo ñöôïc muïc tieâu cuûa quaûn trò taøi chính. Ñieàu naøy seõ giuùp xaây döïng neân möùc ñoä tin töôûng caàn thieát ñoái vôùi nhöõng chuû theå lieân quan. Ñeå phaûn aùnh moái quan heä aûnh höôûng cuûa thueá thu nhaäp doanh nghieäp ñeán quyeát ñònh cô caáu voán caàn xaùc ñònh roõ khoaûn thueá thöïc söï maø doanh nghieäp phaûi chòu trong naêm vaø chæ tieâu ñöôïc söû duïng ñeå ño löôøng laø tyû leä chi phí thueá thu nhaäp doanh nghieäp hieän haønh treân toång lôïi nhuaän tröôùc thueá vaø laõi vay. giaùm saùt hieäu quaû. töø ñoù cho thaáy kyø voïng cuûa moâ hình laø ñoøn baåy taøi chính seõ bieán ñoäng cuøng chieàu vôùi naêng löïc quaûn trò vaø traùch nhieäm cuûa ngöôøi ñieàu haønh. Vì vaäy. ñöôïc tính treân cô sôû thu nhaäp chòu thueá sau khi ñaõ tröø caùc chi phí hôïp lyù. Naêm laø. Naêng löïc quaûn trò toát seõ ñaët ra nhöõng ñoäng löïc phuø hôïp cho ngöôøi ñieàu haønh theo ñuoåi caùc muïc tieâu naèm trong lôïi ích cuûa doanh nghieäp vaø caùc chuû sôû höõu. taïo ñieàu kieän cho vieäc theo doõi. Ñoái vôùi doanh nghieäp. uy tín vaø nhaän thöùc toát traùch nhieäm khi ra quyeát ñònh taøi chính lieân quan ñeán hoaït ñoäng kinh doanh seõ laø cô sôû ñeå doanh nghieäp coù theå söû duïng nôï nhieàu hôn vaø ngöôïc laïi. töùc heä soá β > 0. cuï theå nhö sau: neáu ngöôøi ñieàu haønh khoâng coù khaû naêng kieåm soaùt vaø quaûn lyù toát hoaït ñoäng kinh doanh. Ñaây laø nhaân toá ñònh tính coù aûnh höôûng ñeán xaây döïng cô caáu voán cho doanh nghieäp. thieáu traùch nhieäm trong quaûn lyù thì doanh nghieäp ñoù tieàm aån ruûi ro toån thaát lôùn do lieân quan ñeán ngöôøi ñaïi dieän. .50 - Boán laø. Tuy nhieân ñieàu naøy seõ khoâng coøn yù nghóa ñoái vôùi nhöõng doanh nghieäp ñang ñöôïc mieãn. töùc naêng löïc quaûn trò keùm hoaëc luoân ra quyeát ñònh treân cô sôû lôïi ích caù nhaân. Nhö vaäy. Kyø voïng veà daáu cuûa heä soá β ñoái vôùi bieán ñoäc laäp naøy laø döông. do ñoù hoï chæ duy trì heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu thaáp. ruûi ro maát voán cao. ngöôøi ñieàu haønh coù naêng löïc.

Trung taâm thoâng tin tín duïng thuoäc Ngaân haøng Nhaø nöôùc ñaõ tieán haønh xeáp haïng tín duïng doanh nghieäp vôùi 9 loaïi töø cao xuoáng thaáp theo caùc kyù hieäu AAA. CCC.51 - Saùu laø. Hoaëc xeùt treân thò tröôøng tín duïng cuûa heä thoáng caùc toå chöùc tín duïng noùi chung. Taïi Vieät Nam. CC vaø C (xem chi tieát yù nghóa taïi phuï luïc 7). tính hieäu quaû veà maët thoâng tin treân thò tröôøng taøi chính cuõng raát quan troïng ñoái vôùi vieäc huy ñoäng voán cuûa doanh nghieäp. Vò theá tín duïng cuûa doanh nghieäp phuï thuoäc vaøo lòch söû giao dòch cuûa doanh nghieäp trong quaù khöù. . BB. caùc doanh nghieäp lieân tuïc phaùt haønh coå phieáu ñeå huy ñoäng voán hoaëc tích luõy voán thoâng qua traû coå töùc baèng coå phieáu cuõng ñöôïc raát nhieàu nhaø ñaàu tö öa thích trong thôøi gian naøy neân daãn ñeán voán chuû sôû höõu caøng nhieàu hôn vaø ñoøn baåy taøi chính giaûm thaáp. Theo kyø voïng trong moâ hình. keá hoaïch phaùt trieån vaø nhöõng ruûi ro coù theå gaëp phaûi. Baûy laø. möùc ñoä phaùt trieån vaø tính hieäu quaû cuûa thò tröôøng taøi chính. naêng löïc taøi chính hieän taïi. Khi coù söï phaùt trieån vöôït troäi cuûa thò tröôøng chöùng khoaùn trong naêm 2006 vaø 2007. A. Beân caïnh ñoù. AA. kyø voïng veà heä soá β trong moâ hình hoài quy laø döông. neáu doanh nghieäp ñöôïc ñaùnh giaù vôùi möùc ñoä tín nhieäm caøng cao thì khaû naêng huy ñoäng voán beân ngoaøi cao vaø daãn ñeán heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu seõ taêng leân vaø ngöôïc laïi. ngaân haøng thöông maïi noùi rieâng. tính laõi treân dö nôï ban ñaàu maø khoâng tính theo dö nôï thöïc teá. nhaø ñaàu tö tieáp nhaän thoâng tin töø doanh nghieäp cung caáp nhöng khoâng hoaøn toaøn tin töôûng thì hoï cuõng khoù loøng chaáp nhaän boû ra ñaàu tö vaøo doanh nghieäp vaø nhö theá heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu cuõng thaáp.… ñaõ laøm haïn cheá khaû naêng tieáp caän nguoàn voán tín duïng cuûa caùc doanh nghieäp vaø heä quaû laø möùc ñoä söû duïng nôï seõ giaûm. söï bieán ñoäng giöõa ñoøn baåy taøi chính vaø möùc ñoä phaùt trieån. vieäc gia taêng laõi suaát quaù cao vaø ñöa ra nhöõng bieän phaùp khoâng hôïp lyù nhö kyù quyõ. vò theá tín duïng cuûa doanh nghieäp.. Ñaây laø nhaân toá ñònh tính thöù hai theå hieän khaù roõ neùt ôû Vieät Nam trong thôøi gian gaàn ñaây. Theo ñoù. BBB. Vò theá tín duïng laø nhaân toá ñònh tính lieân quan ñeán vieäc thöïc hieän ñuùng haïn vaø ñaày ñuû nhöõng cam keát cuûa doanh nghieäp ñoái vôùi ngöôøi cho vay. Xeùt moái quan heä aûnh höôûng cuûa vò theá tín duïng ñeán cô caáu voán. Moät khi söï baát caân xöùng thoâng tin quaù lôùn treân thò tröôøng taøi chính. ñaëc bieät laø nhöõng bieåu hieän treân thò tröôøng chöùng khoaùn. B. tính hieäu quaû cuûa thò tröôøng taøi chính coù theå cuøng chieàu hoaëc ngöôïc chieàu. töùc heä soá β coù theå aâm hoaëc döông.

theå hieän möùc thueá thu nhaäp thöïc söï doanh nghieäp phaûi noäp cho ngaân saùch nhaø nöôùc. keát quaû laø heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu giaûm. töø ñoù laøm taêng khaû naêng sinh lôøi. neáu khoaûng thôøi gian naøy ñöôïc ruùt ngaén coù nghóa laø doanh nghieäp coù theå ñaåy nhanh toác ñoä luaân chuyeån voán löu ñoäng. DE bieán ñoäng cuøng chieàu vôùi SIZE. töùc söï bieán ñoäng cuûa heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu coù xu höôùng cuøng chieàu vôùi chu kyø kinh doanh. heä soá β trong tröôøng hôïp naøy coù theå aâm hoaëc döông tuøy theo vieäc xaùc ñònh vaø löïa choïn nhaân toá cuûa nhaø quaûn trò taøi chính doanh nghieäp. töùc β3 > 0. chaúng haïn nhö moät doanh nghieäp coù tyû leä naém giöõ voán cuûa Nhaø nöôùc cao seõ söû duïng nôï nhieàu hôn vì khaû naêng tieáp caän nguoàn voán tín duïng deã daøng hôn hoaëc ñeå naâng cao hôn nöõa traùch nhieäm cuûa ngöôøi ñaïi dieän. OTHER + εi trong ñoù: (1) DE ñöôïc goïi laø bieán phuï thuoäc. ROA + β2 . töùc β1 > 0 hoaëc β1 < 0. nhöõng nhaân toá khaùc. (3) SIZE laø bieán ñoäc laäp ñònh löôïng. 3. DE bieán ñoäng cuøng chieàu vôùi TAX. haøng hoùa vaø thu ñöôïc tieàn baùn haøng. moâ hình kinh teá löôïng ñöôïc cuï theå hoùa theo phöông trình nhö sau: DE = β0 + β1 ..52 - Taùm laø. Phöông trình bieåu dieãn moái quan heä giöõa heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu vôùi caùc nhaân toá aûnh höôûng. theå hieän quy moâ hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp. Treân cô sôû nhaän ñònh veà caùc nhaân toá aûnh höôûng ñeán heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu. chu kyø kinh doanh. theå hieän heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu (2) ROA laø bieán ñoäc laäp ñònh löôïng. FM + β6 . theå hieän khaû naêng sinh lôøi cuûa taøi saûn. Ñieàu naøy ñöôïc giaûi thích nhö sau: chu kyø kinh doanh laø khoaûng thôøi gian trung bình keå töø khi doanh nghieäp mua nguyeân vaät lieäu. heä soá β > 0. OC + β8 . . DE coù theå cuøng chieàu hoaëc ngöôïc chieàu vôùi ROA.1. TAX + β4 . taêng khaû naêng thanh toaùn vaø giaûm möùc ñoä phuï thuoäc vaøo caùc khoaûn nôï vay. Moät doanh nghieäp coù chu kyø kinh doanh ñöôïc ruùt ngaén hôn coù theå söû duïng nôï ít hôn. SIZE + β3 . AC + β5 . (4) TAX laø bieán ñoäc laäp ñònh löôïng. hay coù moät nhaân toá khaùc nöõa laø tyû leä laïm phaùt cuûa neàn kinh teá. Chín laø. CR + β7 .… Nhö vaäy. haøng hoùa cho ñeán khi baùn ñöôïc saûn phaåm. töùc β2 > 0. toác ñoä taêng giaù tieâu duøng cao seõ daãn ñeán laõi suaát cho vay cao ñeå ñaûm baûo laõi suaát thöïc döông vaø daãn ñeán doanh nghieäp khoâng theå vay nôï hoaëc vay ít hôn.3.

chính saùch cuûa Nhaø nöôùc. nhaän ñònh cuûa caùc cô quaûn quaûn lyù. theå hieän möùc ñoä phaùt trieån vaø tính hieäu quaû cuûa thò tröôøng taøi chính. töùc β5 > 0 hoaëc β5 < 0. (11) εi laø sai soá cuûa moâ hình hoài quy.4. coù theå ñònh tính hoaëc ñònh löôïng. DE coù theå bieán ñoäng cuøng chieàu hoaëc ngöôïc chieàu vôùi OTHER. DE bieán ñoäng cuøng chieàu vôùi AC. DE coù theå bieán ñoäng cuøng chieàu hoaëc ngöôïc chieàu vôùi FM. phaûn aùnh vò theá tín duïng cuûa doanh nghieäp vaø DE coù bieán ñoäng cuøng chieàu vôùi CR. Treân cô sôû keát quaû coù ñöôïc sau khi chaïy . soå keá toaùn chi tieát.53 - (5) AC laø bieán ñoäc laäp ñònh tính. töùc β8 > 0 hoaëc β8 < 0 tuøy tröôøng hôïp cuï theå. Sau khi xaùc ñònh ñöôïc caùc bieán ñoäc laäp phuø hôïp seõ tieán haønh thu thaäp döõ lieäu. 3. (8) OC laø bieán ñoäc laäp ñònh löôïng. töùc β4 > 0. (10) β0 laø haèng soá cuûa moâ hình hoài quy. theå hieän naêng löïc quaûn trò vaø traùch nhieäm cuûa ngöôøi ñieàu haønh. phaûn aùnh chu kyø hoaït ñoäng hay coøn goïi laø chu kyø kinh doanh cuûa doanh nghieäp vaø noù coù aûnh höôûng cuøng chieàu vôùi DE.1. moät nhoùm doanh nghieäp hay moät doanh nghieäp cuï theå. Döõ lieäu thu thaäp ñöôïc seõ tieán haønh xöû lyù theo yeâu caàu cuûa moâ hình. (7) CR laø bieán ñoäc laäp ñònh tính. hoaëc cuõng coù theå laø thu thaäp töø ñoái taùc. sau ñoù öùng duïng phaàn meàm Microsoft Office Excel hoaëc Eviews ñeå xaùc ñònh caùc heä soá β cho moâ hình hoài quy kinh teá löôïng. hoaëc coù theå söû duïng caû yù kieán töø caùc chuyeân gia. caùc toå chöùc khaùc coù lieân quan nhö trung taâm thoâng tin tín duïng. coù theå söû duïng nhieàu nguoàn khaùc nhau: baùo caùo thöôøng nieân. coâng ty chöùng khoaùn. caùc doanh nghieäp cuøng ngaønh. töùc β6 > 0. sôû giao dòch chöùng khoaùn.. caùc soá lieäu thoáng keâ vaø keá hoaïch taøi chính ñöôïc löu tröõ taïi ñôn vò. Trình töï thöïc hieän moâ hình kinh teá löôïng trong xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù cho doanh nghieäp: Moâ hình kinh teá löôïng ñöôïc xaây döïng ôû treân coù theå söû duïng ñeå xaùc ñònh cô caáu voán trung bình cho moät ngaønh. nhaø nghieân cöùu veà taøi chính. hoaëc nhöõng ñaùnh giaù. töùc β7 > 0 (9) OTHER laø bieán ñoäc laäp khaùc. Vôùi moãi muïc ñích nhaát ñònh seõ löïa choïn caùc bieán ñoäc laäp thích hôïp trong soá caùc bieán ñaõ neâu treân hoaëc coù theå boå sung theâm nhöõng bieán khaùc tuøy theo ñieàu kieän cuï theå. (6) FM laø bieán ñoäc laäp ñònh tính. baùo caùo taøi chính.

Ngöôøi thöïc hieän phaûi coù kyõ naêng söû duïng maùy vi tính. nhöõng thao taùc xöû lyù kyõ thuaät cô baûn ñoái vôùi phaàn meàm Microsoft Office Excel hoaëc Eviews. Ñieàu kieän naøy coù yù nghóa raát quan troïng vì noù seõ aûnh höôûng ñeán möùc ñoä tin caäy cuûa moâ hình hoài quy. ñaûm baûo chi traû ñaày ñuû vaø ñuùng haïn nhöng phaûi naèm trong khaû naêng tìm kieám nguoàn taøi trôï. chính xaùc vaø coù theå söû duïng moät caùch nhanh choùng. . töø ñoù döï baùo nhöõng vaán ñeà coù theå phaùt sinh. Vaø ñeå coù theå löïa choïn ñöôïc cô caáu voán hôïp lyù. nhö vaäy ñieàu kieän naøy ñoøi hoûi ngöôøi thöïc hieän phaûi am hieåu veà lónh vöïc taøi chính doanh nghieäp noùi chung vaø cô caáu voán noùi rieâng..Caùc doanh nghieäp caàn coù heä thoáng löu tröõ thoâng tin mang tính daøi haïn.54 - chöông trình seõ tieán haønh thieát laäp phöông trình caùc nhaân toá aûnh höôûng ñeán heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu. ñieåm yeáu. bieát ñöôïc ñieåm maïnh. khaû naêng thu thaäp khai thaùc caùc nguoàn thoâng tin beân ngoaøi toát. . Hoaëc coù theå caên cöù vaøo thoâng tin veà giaù trò caùc bieán ñoäc laäp cuûa kyø keá hoaïch thay theá vaøo moâ hình seõ giuùp doanh nghieäp döï kieán ñöôïc cô caáu voán trong töông lai. 3. cô hoäi. thaùch thöùc ñoái vôùi doanh nghieäp trong kyø keá hoaïch vaø treân cô sôû ñoù xaây döïng caùc bieän phaùp thöïc hieän. Vôùi phöông trình ñaõ ñöôïc thieát laäp. quaûn lyù thích hôïp nhaèm ñaûm baûo caùc quyeát ñònh taøi chính ñi ñuùng muïc tieâu cuûa quaûn trò taøi chính. ñaëc bieät naém vöõng quy trình. kòp thôøi khi caàn thieát.5. thay theá nhöõng keát hôïp khaùc nhau giöõa caùc bieán ñoäc laäp ñeå xaùc ñònh heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu. Ñieàu kieän söû duïng moâ hình: Ñeå vaän duïng moâ hình hoài quy kinh teá löôïng trong caùc quyeát ñònh taøi chính noùi chung vaø xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù cho doanh nghieäp noùi rieâng thì ñoøi hoûi phaûi ñaùp öùng moät soá ñieàu kieän sau: . ñaày ñuû.Khaû naêng nhaän dieän ñöôïc bieán ñoäc laäp aûnh höôûng ñeán heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu cuûa doanh nghieäp. caàn tieán haønh ñaùnh giaù taùc ñoäng cuûa töøng cô caáu voán ñaõ xaùc ñònh ñeán khaû naêng sinh lôøi vaø khaû naêng thanh toaùn cuûa doanh nghieäp.1. . Moät heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu ñöôïc xem laø hôïp lyù phaûi ñaûm gia taêng suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu vaø kieåm soaùt ñöôïc ruûi ro thanh toaùn.

kieåm soaùt laïm phaùt hay nhöõng can thieäp khaùc cuûa Chính phuû coù xu höôùng deã tieáp caän hôn thoâng qua caùc cô quan thoáng keâ.Nguoàn thoâng tin beân ngoaøi töø moâi tröôøng kinh teá vó moâ nhö chính saùch tieàn teä. Chaát löôïng thoâng tin. Qua ñoù.6.1. xu höôùng taùc ñoäng vaø taàm quan troïng cuûa töøng nhaân toá trong ñaùnh giaù vaø döï baùo tình hình taøi chính doanh nghieäp. . Nhöõng thuaän lôïi: ÖÙng duïng moâ hình hoài quy kinh teá löôïng trong xaây döïng cô caáu voán khoâng chæ giuùp doanh nghieäp xaùc ñònh ñöôïc heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu maø coøn giuùp caùc nhaø quaûn trò taøi chính nhaän thöùc ñöôïc nhaân toá naøo seõ aûnh höôûng ñeán cô caáu voán. Khaû naêng öùng duïng moâ hình kinh teá löôïng trong xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù taïi caùc doanh nghieäp Vieät Nam: 3. ñaøi. caùc nhaø quaûn lyù doanh nghieäp caäp nhaät ñöôïc nhöõng kieán thöùc môùi vaø coù ích hôn. khoâng chæ döøng laïi ôû muïc ñích ñaùp öùng yeâu caàu cô quan quaûn lyù maø coù theå taùi xuaát söû duïng khi caàn thieát.Caùc toå chöùc hieäp hoäi ngheà nghieäp. nhöõng khoùa huaán luyeän ñaûm baûo chaát löôïng hôn lieân quan ñeán caùc quyeát ñònh taøi chính noùi chung vaø quyeát ñònh nguoàn voán noùi rieâng. phöông aùn kinh doanh. döï aùn ñaàu tö ñaõ ñöôïc caùc doanh nghieäp quan taâm nhieàu hôn. taïp chí chuyeân ngaønh vaø caùc trang web ñieän töû.Coâng taùc löu tröõ thoâng tin lieân quan ñeán hoaït ñoäng kinh doanh. coâng trình nghieân cöùu cung caáp töø caùc phöông tieän thoâng tin nhö baùo. .. Soá löôïng vaø chaát löôïng döõ lieäu löu tröõ ngaøy caøng phong phuù.55 - 3. muïc tieâu sinh lôøi vaø ñaûm baûo khaû naêng thanh toaùn noùi rieâng trong quaù trình hoaït ñoäng kinh doanh.Caùc doanh nghieäp hieän nay ñaõ nhaän thöùc taàm quan troïng vaø nhöõng aûnh höôûng cuûa vieäc xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù ñoái vôùi muïc tieâu quaûn trò taøi chính noùi chung.1. laõi suaát.6. . kieåm toaùn ñoäc laäp hoaëc ñoøi hoûi minh baïch thoâng tin cuûa nhaø ñaàu tö treân thò tröôøng taøi chính. .1.… ngaøy caøng ñaûm baûo ñoä tin caäy hôn. cô quan quaûn lyù hoaëc caùc cô sôû ñaøo taïo ñaõ coù nhöõng buoåi hoäi thaûo chuyeân ñeà. töø ñoù ñieàu haønh hoaït ñoäng kinh doanh toát hôn. ñaày ñuû vaø ñaûm baûo ñoä tin caäy hôn xuaát phaùt töø nhu caàu thoâng tin phuïc vuï quaûn lyù vaø hoaït ñoäng cuûa heä thoáng kieåm soaùt noäi boä. Ñoái vôùi caùc doanh nghieäp Vieät Nam hieän khaû naêng öùng duïng moâ hình naøy coù nhöõng thuaän lôïi nhö sau: .

taøi chính cuûa ñoäi nguõ nhaân vieân ñöôïc caäp nhaät ñaày ñuû vaø höõu ích hôn töø caùc cô sôû ñaøo taïo hoaëc coâng trình nghieân cöùu cuûa caùc chuyeân gia veà taøi chính. ra quyeát ñònh cuõng ñöôïc naâng cao hôn. xöû lyù vaø cung caáp thoâng tin nhö Trung taâm thoâng tin tín duïng. thoâng tin caûnh baùo töø boä phaän kieåm toaùn. thaäm chí khoâng quan taâm ñeán nhöõng kyõ thuaät. kieán thöùc kinh teá. ra caùc quyeát ñònh hôïp lyù hôn. haàu nhö caùc doanh nghieäp Vieät Nam thieáu chöùc danh giaùm ñoác taøi chính.Nguoàn nhaân löïc coù trình ñoä chuyeân moân cao trong lónh vöïc taøi chính vaãn ñang trong tình traïng thieáu..2.… ñaõ giuùp doanh nghieäp giaûm bôùt chi phí thu thaäp thoâng tin. nhöõng moâ hình öùng duïng hieän ñaïi maø chuû yeáu chæ caên cöù vaøo kinh nghieäm ñeå ra quyeát ñònh taøi chính. kieåm soaùt nhö laø nhöõng caûnh saùt ñi tìm toäi phaïm maø khoâng nhaän thaáy ñöôïc vai troø tö vaán cuûa hoï. ñaëc bieät laø doanh nghieäp nhaø nöôùc coøn keùm. Beân caïnh ñoù thì kyõ thuaät xöû lyù thoâng tin vaø kinh nghieäm öùng duïng coâng ngheä thoâng tin phuïc vuï cho hoaït ñoäng kinh doanh. . khoâng quan taâm ñeán vieäc kieåm toaùn baùo caùo taøi chính.Moät soá doanh nghieäp vaãn coøn taâm lyù baûo thuû. .… hoaëc söï ra ñôøi caùc dòch vuï tö vaán taøi chính doanh nghieäp taïi caùc coâng ty chöùng khoaùn. kieåm soaùt chính laø caên cöù ñeå doanh nghieäp tìm kieám bieän phaùp thích hôïp naâng cao hieäu quaû kinh doanh.Söï ra ñôøi cuûa caùc toå chöùc chuyeân traùch veà ñieàu tra. . Nhöõng khoù khaên: Maëc duø coù nhieàu thuaän lôïi ñaùng khích leä veà khaû naêng öùng duïng moâ hình hoài quy kinh teá löôïng trong xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù cho doanh nghieäp nhö ñaõ trình baøy nhöng vaãn coøn toàn taïi nhöõng khoù khaên nhaát ñònh nhö sau: . .Vaø moät thuaän lôïi lôùn coù yù nghóa quyeát ñònh ñeán khaû naêng öùng duïng moâ hình hoài quy kinh teá löôïng trong xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù cho doanh nghieäp ñoù chính laø nguoàn nhaân löïc ngaøy caøng ñöôïc ñaøo taïo baøi baûn hôn.56 - . nhieàu doanh nghieäp thieáu vaéng heä thoáng kieåm soaùt noäi boä.Vaán ñeà minh baïch thoâng tin vaø khaû naêng kieåm soaùt vaán ñeà ngöôøi ñaïi dieän trong caùc doanh nghieäp. 3.1. vaø nhôø tính chaát chuyeân nghieäp cuûa nhöõng toå chöùc naøy maø xaùc ñònh nhaân toá aûnh höôûng vaø thöïc hieän moâ hình hoài quy trôû neân thuaän tieän vaø nhanh choùng hôn. Coâng ty coå phaàn Taøi Vieät – Vietstock. keå caû quyeát ñònh xaây döïng cô caáu voán taøi trôï cho hoaït ñoäng kinh doanh.6. coâng ty kieåm toaùn. thaäm chí coøn coù quan ñieåm coi kieåm toaùn.

2. (3) TAX .hieäu quaû kinh doanh xem xeùt qua khaû naêng sinh lôøi cuûa taøi saûn ño löôøng baèng chæ tieâu suaát sinh lôøi treân taøi saûn. Moâ hình hoài quy trong ví duï minh hoïa thöïc hieän treân döõ lieäu 34 doanh nghieäp noùi treân seõ coù daïng nhö sau: . 3. .Thoâng tin kinh teá vó moâ ñöôïc cung caáp töø caùc cô quan thoáng keâ chöa caäp nhaät moät caùch kòp thôøi vaø ñaày ñuû. hoaëc ñaõ xaây döïng cho ngaønh naøy laïi ñem öùng duïng cho ngaønh khaùc. (2) SIZE . ñeà taøi ñaõ tieán haønh nghieân cöùu soá lieäu cuûa 34 doanh nghieäp phi taøi chính nieâm yeát treân thò tröôøng chöùng khoaùn Thaønh phoá Hoà Chí Minh ñöôïc xeáp vaøo nhoùm doanh nghieäp quy moâ vöøa vaø nhoû [20] (xem danh saùch doanh nghieäp ôû phuï luïc 5).57 - . Trong moâ hình hoài quy kinh teá löôïng minh hoïa seõ xaùc ñònh nhaân toá aûnh höôûng vaø thieát laäp phöông trình phaûn aùnh möùc aûnh höôûng cuûa caùc nhaân toá ñeán heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu vôùi 3 bieán ñoäc laäp: (1) ROA . Ñieàu naøy ñoøi hoûi caùc doanh nghieäp phaûi thöôøng xuyeân thieát laäp moâ hình ñeå ñaùnh giaù ñuùng vaø ñaày ñuû nhöõng aûnh höôûng cuûa caùc nhaân toá ñeán cô caáu voán. Ngay caû nhö ôû nhöõng thôøi kyø.thueá thu nhaäp doanh nghieäp ño löôøng baèng chæ tieâu chi phí thueá thu nhaäp doanh nghieäp hieän haønh treân toång lôïi nhuaän tröôùc thueá vaø laõi vay. hoaït ñoäng trong moâi tröôøng kinh teá ñaõ thay ñoåi cuõng phaûi tieán haønh xaây döïng laïi moâ hình cho phuø hôïp.. töø ñoù ra quyeát ñònh hôïp lyù ñaûm baûo muïc tieâu gia taêng giaù trò doanh nghieäp. giai ñoaïn phaùt trieån khaùc nhau.Moãi moâ hình hoài quy chæ coù theå thích hôïp vôùi töøng doanh nghieäp. VÍ DUÏ MINH HOÏA ÖÙNG DUÏNG MOÂ HÌNH KINH TEÁ LÖÔÏNG TRONG XAÂY DÖÏNG CÔ CAÁU VOÁN HÔÏP LYÙ CHO DOANH NGHIEÄP: Ñeå minh hoïa veà öùng duïng moâ hình kinh teá löôïng trong xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù ñoái vôùi caùc doanh nghieäp Vieät Nam. khoâng theå söû duïng moâ hình ñaõ xaây döïng cho doanh nghieäp naøy aùp duïng cho doanh nghieäp khaùc. Treân ñaây cuõng laø nhöõng bieán ñoäc laäp ñònh löôïng ñöôïc quan taâm nhieàu nhaát trong cuoäc khaûo saùt thöïc traïng xaây döïng cô caáu voán taïi caùc doanh nghieäp Vieät Nam.… maø tuøy theo ñaëc ñieåm veà hoaït ñoäng cuûa töøng ñôn vò maø coù söï löïa choïn caùc bieán thích hôïp.quy moâ hoaït ñoäng ño löôøng qua chæ tieâu doanh thu thuaàn veà baùn haøng vaø cung caáp dòch vuï.

05 ñoàng.58 - DE = β0 + β1 . SIZE + β3 .57%.83% vaø ñoä leäch chuaån laø 7. ROA + β2 .4 trieäu ñoàng.037 trieäu ñoàng. TAX + εi Kyø voïng veà caùc heä soá β nhö sau: .8358 ñoàng nôï.7770 vaø ñoä leäch chuaån laø 0.β1 coù theå lôùn hôn hoaëc nhoû hôn 0 .066. (3) Doanh thu thuaàn baùn haøng vaø cung caáp dòch vuï cuûa caùc doanh nghieäp bình quaân laø 232.600 trieäu ñoàng.05%. Baûng 3.1016. Tyû leä naøy cao nhaát laø 26.β3 lôùn hôn 0 Soá lieäu söû duïng cho moâ hình hoài quy kinh teá löôïng ñöôïc xöû lyù töø baùo caùo taøi chính ñaõ kieåm toaùn naêm 2007 do caùc doanh nghieäp coâng boá treân caùc phöông tieän thoâng tin ñaïi chuùng (xem chi tieát taïi phuï luïc 6). Soá trung vò laø 0.8851 vaø thaáp nhaát laø 0. coù nghóa laø cöù 1 ñoàng voán chuû sôû höõu thì bình quaân moãi doanh nghieäp söû duïng 0. Doanh nghieäp coù möùc ñoä söû duïng nôï cao nhaát laø 1.β2 lôùn hôn 0 . möùc cao nhaát laø 1.97%.046.57% vaø ñoä leäch chuaån laø 9.12% vaø thaáp nhaát laø 0%.09 ñoàng. (2) Suaát sinh lôøi treân taøi saûn bình quaân cuûa caùc doanh nghieäp laø 14.679 vaø ñoä leäch chuaån 241. Suaát sinh lôøi treân taøi saûn ñaït möùc cao nhaát laø 57. (4) Tyû leä chi phí thueá thu nhaäp doanh nghieäp hieän haønh treân toång lôïi nhuaän tröôùc thueá vaø laõi vay bình quaân laø 11.48% vaø thaáp nhaát laø 5.09%. . . töùc cöù 100 ñoàng taøi saûn maø khoâng phaân bieät nguoàn hình thaønh töø nôï hay voán chuû sôû höõu seõ taïo ra lôïi nhuaän tröôùc laõi vaø sau thueá bình quaân laø 14. Soá trung vò laø 155. Soá trung vò laø 11.528 trieäu ñoàng vaø thaáp nhaát laø 32.8358.5354.β0 laø haèng soá. cho thaáy cöù 100 ñoàng lôïi nhuaän tröôùc thueá vaø laõi vay taïo ra trong naêm thì phaàn daønh cho Chính phuû laø 11.1 moâ taû thoáng keâ bieán phuï thuoäc vaø caùc bieán ñoäc laäp söû duïng trong moâ hình hoài quy nhö sau: (1) Heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu bình quaân cuûa caùc doanh nghieäp laø 0. Soá trung vò laø 10. ñieàu naøy cuõng phuø hôïp vôùi phaàn lôùn caùc doanh nghieäp trong cuoäc khaûo saùt trình baøy ôû chöông 2 luoân duy trì heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu nhoû hôn 1.77%..

115706 0. Moâ taû thoáng keâ caùc bieán DE Mean Median Maximum Minimum Std.101646 0. TAX).000000 0. Theo ñoù. SIZE.2 cho thaáy nhöõng moái quan heä giöõa bieán phuï thuoäc (DE) vaø caùc bieán ñoäc laäp (ROA. Dev.075688 Nguoàn: tính toaùn töø chöông trình Eviews Nhìn vaøo ma traän töông quan giöõa caùc bieán trình baøy ôû baûng 3.124039 1.140906 0. heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu coù moái quan heä ngöôïc chieàu vôùi suaát sinh lôøi treân taøi saûn nhöng laïi cuøng chieàu vôùi quy moâ hoaït ñoäng vaø möùc chi phí thueá thu nhaäp doanh nghieäp hieän haønh treân toång lôïi nhuaän tröôùc thueá vaø laõi vay.568300 ROA -0.568300 -0.110461 0.776985 1.203917 1..097789 SIZE 232046.574842 0.108336 0.059669 0.1. .3.1 theå hieän trong baûng 3.328665 1. 0.124039 -0.203917 TAX 0.59 - Baûng 3. Baûng 3.885097 0.000000 -0.2.00 241600.535439 ROA 0. 32037. Ma traän töông quan giöõa caùc bieán Variable DE ROA SIZE TAX DE 1.041825 0.328665 0.4 155679.452453 0.835824 0.6 TAX 0. Keát quaû naøy coù nghóa laø doanh nghieäp coù quy moâ caøng lôùn hoaëc möùc thueá thu nhaäp thöïc söï phaûi noäp lôùn thì seõ söû duïng nôï nhieàu hôn vaø ngöôïc laïi neáu doanh nghieäp coù suaát sinh lôøi treân taøi saûn cao seõ ít söû duïng nôï hôn.000000 -0.041825 SIZE 0.261150 0.000000 0. keát quaû hoài quy caùc nhaân toá aûnh höôûng ñeán heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu coù ñöôïc töø chöông trình Eviews 4.452453 -0.0 1066528.000000 Nguoàn: tính toaùn töø chöông trình Eviews Sau khi nhaäp döõ lieäu vaø kieåm tra moái töông quan giöõa bieán ñoäc laäp vaø bieán phuï thuoäc.

835824 0.123553 Std.0064 0.512140 0. TAX laàn löôït laø -1.07E-07 -1.932326 Prob.921625 2. dependent var Akaike info criterion Schwarz criterion F-statistic Prob(F-statistic) Nguoàn: tính toaùn töø chöông trình Eviews Ñeå quyeát ñònh coù theå söû duïng keát quaû hoài quy hay khoâng.29635 2.255827 10.463354 0.0007 0.49769 0.60 - Baûng 3.91E-07 0.494551 0.168655 t-Statistic 3. Theo baûng 3.430327 -2.0213 0. 7. caàn tieán haønh kieåm ñònh giaû thieát veà söï phuø hôïp vaø möùc ñoä yù nghóa cuûa moâ hình. Keát quaû hoài quy veà taùc ñoäng cuûa caùc bieán ñoäc laäp ñeán heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu Dependent Variable: DE Method: Least Squares Date: 08/08/08 Time: 15:36 Sample: 1 34 Included observations: 34 Variable TAX SIZE ROA C R-squared Adjusted R-squared S.480954 coù nghóa laø caùc heä soá β ñeàu khaùc 0 neân coù theå keát luaän raèng suaát sinh lôøi treân taøi saûn.000070 Mean dependent var S.392242 4. 10-7 vaø 3.089263 2.076256 1.0453 0.. SIZE.E. Error 0.470386 0. .07 .480954 7.535439 1. 0.470386. of regression Sum squared resid Log likelihood Durbin-Watson stat Coefficient 3. quy moâ hoaït ñoäng vaø thueá thu nhaäp doanh nghieäp coù aûnh höôûng ñeán heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu.615614 -14.3.703782 0.3 thì giaù trò Coefficient cuûa caùc bieán ñoäc laäp ROA.776976 2.D.

nghóa laø caùc quan saùt phaûi taäp trung quanh ñöôøng hoài quy (xem ñoà thò 3. Moät moâ hình hoài quy toát phaûi ñaûm baûo phuø hôïp vôùi döõ lieäu. Ñoái vôùi bieán ñoäc laäp SIZE coù ⎢t-Statistic⎥ = 2. töùc ñaõ vöôït qua ñöôïc kieåm ñònh giaû thieát nhöng cuõng chöa chaéc ñoù laø moâ hình hoài quy toát.61 - Theo pheùp kieåm ñònh F vôùi möùc yù nghóa 5% thì Tinv = 2. Maëc duø caùc heä soá β ñaõ xaùc ñònh khaùc 0 vaø ⎢t-Statistic⎥ > Tinv . noùi caùch khaùc laø sai soá cuûa moâ hình phaûi nhoû vaø ñieàu naøy theå hieän thoâng qua chæ tieâu R-squared. Keát quaû hoài quy ñaõ thöïc hieän ôû treân cho thaáy R-squared coù giaù trò 0.2 vaø 3. Ñoái vôùi bieán ñoäc laäp TAX coù ⎢t-Statistic⎥ = 3.1).430327 > Tinv . Hình 3. Caùch tính Tinv Ñoái vôùi bieán ñoäc laäp ROA coù ⎢t-Statistic⎥ = 2. 3. do ñoù chaáp nhaän bieán ñoäc laäp TAX trong moâ hình hoài quy. do ñoù chaáp nhaän bieán ñoäc laäp SIZE trong moâ hình hoài quy. Khi ñoù neáu bieán ñoäc laäp coù ⎢t-Statistic⎥ lôùn hôn Tinv thì noù seõ coù yù nghóa trong moâ hình.1.776976 > Tinv .214% söï bieán ñoäng heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu (DE) ñöôïc giaûi thích bôûi söï thay ñoåi cuûa suaát sinh lôøi treân taøi saûn (ROA). nghóa laø 51..089263 > Tinv .512140. moâ hình hoài quy ñöôïc chaáp nhaän vôùi phöông trình nhö sau: . Nhö vaäy.3).03224 (xem caùch tính ôû hình 3. quy moâ hoaït ñoäng (SIZE) vaø möùc thueá thu nhaäp thöïc söï phaûi noäp (TAX). do ñoù chaáp nhaän bieán ñoäc laäp ROA trong moâ hình hoài quy.1.

ROA 2. cuï theå laø neáu tyû leä chi phí thueá thu nhaäp doanh nghieäp hieän haønh treân toång lôïi nhuaän tröôùc thueá vaø laõi vay taêng 1% thì heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu seõ taêng theâm 0. Khi ROA thay ñoåi 1% thì DE seõ thay ñoåi 0.01470386 trong ñieàu kieän caùc nhaân toá khaùc coøn laïi trong moâ hình khoâng ñoåi.01470386 theo höôùng ngöôïc chieàu.07*10-7 theo höôùng cuøng chieàu.480954 * TAX + 0. Khi TAX thay ñoåi 1% thì DE seõ thay ñoåi 0.494551 Töø phöông trình treân cho thaáy: Khi SIZE thay ñoåi 1 trieäu ñoàng thì DE seõ thay ñoåi 7.07 * 10-7* SIZE – 1.2 . DE vs. cuï theå laø neáu suaát sinh lôøi treân taøi saûn taêng 1% thì heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu seõ giaûm bôùt 0.3 ROA .0707 trong ñieàu kieän caùc nhaân toá khaùc coøn laïi trong moâ hình khoâng ñoåi.0 .5 .03480954 trong ñieàu kieän caùc nhaân toá khaùc coøn laïi trong moâ hình khoâng ñoåi.8 0.1.4 0.03480954 theo höôùng cuøng chieàu. Moái quan heä giöõa suaát sinh lôøi treân taøi saûn vaø heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu . cuï theå laø neáu doanh thu thuaàn veà baùn haøng vaø cung caáp dòch vuï taêng 100 tyû ñoàng thì heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu seõ taêng theâm 0.4 .2 DE 0.0 - - .6 1.62 - DE = 7.6 Ñoà thò 3..0 1.470386 * ROA + 3.1 .

3 Ñoà thò 3.2 DE 0. TAX 2.8 0.. SIZE 2. Moái quan heä giöõa quy moâ hoaït ñoäng vaø heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu DE vs.2.0 .0 . Moái quan heä giöõa thueá thu nhaäp doanh nghieäp vaø heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu .6 1.0 1.2 .8 0.0 0 400000 SIZE 800000 1200000 Ñoà thò 3.3.2 DE 0.4 0.6 1.0 1.1 TAX .63 - DE vs.4 0.

3. roõ raøng söï khaùc bieät giöõa kieåm soaùt chi phí vôùi caét giaûm chi phí ñeå taïo yù thöùc tieát kieäm ñoái vôùi nhaân vieân.3. chi phí hoäi nghò. thu huùt nguoàn voán beân ngoaøi. xaùc ñònh ñuùng vaø ño löôøng ñaày ñuû taùc ñoäng cuûa caùc bieán ñoäc laäp ñeán heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu cuõng nhö taêng cöôøng khaû naêng öùng duïng vaø khaéc phuïc nhöõng khoù khaên coøn toàn taïi goùp phaàn xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù cho doanh nghieäp. (3) Kieåm soaùt giaù caùc yeáu toá ñaàu vaøo. Naâng cao hieäu quaû kinh doanh vaø naêng löïc taøi chính: Moät trong nhöõng ñieåm yeáu theå hieän roõ neùt nhaát cuûa caùc doanh nghieäp Vieät Nam chính laø hieäu quaû kinh doanh vaø naêng löïc taøi chính keùm. ñeå thöïc hieän ñöôïc muïc tieâu naøy caàn chuù troïng thöïc hieän caùc bieän phaùp sau ñaây: Taêng cöôøng kieåm soaùt chi phí saûn xuaát kinh doanh. Chính vì vaäy.1. ñònh möùc tieâu hao nguyeân vaät lieäu ñeå saûn xuaát saûn phaåm. caàn coù moät soá giaûi phaùp hoã trôï nhö sau: 3. naâng cao hieäu quaû kinh doanh vaø naêng löïc taøi chính laø yeâu caàu taát yeáu ñoái vôùi caùc doanh nghieäp hieän nay. xaây döïng cô cheá khoaùn chi phí ñoái vôùi nhöõng boä phaän giaùn tieáp ví duï nhö chi phí ñieän thoaïi.. GIAÛI PHAÙP HOÃ TRÔÏ XAÂY DÖÏNG MOÂ HÌNH CÔ CAÁU VOÁN HÔÏP LYÙ CHO DOANH NGHIEÄP VIEÄT NAM Ñeå ñaûm baûo moâ hình hoài quy phuø hôïp. coøn naêng löïc taøi chính yeáu laøm haïn cheá khaû naêng tieáp caän. cuï theå laø: (1) thöôøng xuyeân raø soaùt laïi caùc chæ tieâu ñònh möùc kinh teá – kyõ thuaät. ñieän nöôùc. neáu thöøa voán thì tuøy theo tính chaát cuûa nguoàn voán naøy laø taïm thôøi hay laâu daøi seõ löïa choïn hình thöùc ñaàu tö thích hôïp nhöng neân öu tieân ñaàu tö vaøo lónh vöïc doanh nghieäp coù khaû naêng kieåm soaùt. Kieåm soaùt vaø ñaùnh giaù nghieâm tuùc caùc khoaûn ñaàu tö. vaên phoøng phaåm. Xaây döïng chieán löôïc kinh doanh laø ñoøi hoûi taát yeáu ñoái vôùi caùc doanh nghieäp vì thoâng qua ñoù coù theå thaáy ñöôïc muïc tieâu hoaït ñoäng cuûa doanh - - . (4) Thoâng tin vaø giaûi thích moät caùch ñaày ñuû.64 - 3. coâng taùc phí. Caùc doanh nghieäp caàn coù keá hoaïch huy ñoäng voán phuø hôïp vôùi nhu caàu ñaàu tö cho hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh chính ñeå traùnh hieän töôïng thöøa voán hoaëc thieáu huït nguoàn taøi trôï. daãn ñeán nhöõng khoù khaên trong vieäc ra quyeát ñònh taøi chính noùi chung vaø quyeát ñònh xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù noùi rieâng.… (2) Xaây döïng cô cheá thöôûng phaït lieân quan ñeán chi phí saûn xuaát vaø giaù thaønh saûn xuaát saûn phaåm. Hieäu quaû kinh doanh keùm daãn ñeán khaû naêng tích luõy voán thaáp. quaûn lyù ruûi ro ñeå traùnh hieän töôïng thua loã maø keát quaû hoaït ñoäng kinh doanh chính khoâng theå ñuû söùc gaùnh vaùc caùc khoaûn chi phí hoaëc khoâng theå caïnh tranh vôùi caùc ñoái thuû. nhaát laø nhöõng khoaûn ñaàu tö traùi vôùi ngaønh ngheà kinh doanh chính.

Caàn chuù troïng hôn ñeán laäp keá hoaïch taøi chính ñònh kyø ñaày ñuû nhaèm ñònh höôùng cho coâng taùc quaûn trò taøi chính doanh nghieäp ñaûm baûo muïc tieâu sinh lôøi vaø khaû naêng thanh toaùn. ñaàu tö cô sôû vaät chaát kyõ thuaät vaø nguoàn cung caáp yeáu toá ñaàu vaøo vaø huy ñoäng voán hôïp lyù. Quan taâm thöôøng xuyeân ñeán vieäc toå chöùc ñaùnh giaù. Hôn theá nöõa. cô hoäi vaø thöû thaùch ñeå töø ñoù xaây döïng loä trình hoaït ñoäng kinh doanh thích hôïp. töùc heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu laø con soá lôùn hôn khoâng (D/E > 0). thoâng qua keá hoaïch taøi chính giuùp doanh nghieäp thaáy ñöôïc ñieåm maïnh. döï tính ruûi ro vaø tieàm naêng trong töông lai phuïc vuï cho caùc quyeát ñònh taøi chính.65 - nghieäp trong töøng thôøi kyø vaø laø caên cöù quan troïng xaây döïng caùc bieän phaùp veà phaùt trieån saûn phaåm. Tieán haønh phaân tích. Naâng cao naêng suaát lao ñoäng thoâng qua ñaàu tö ñaøo taïo. Xaùc ñònh giaù trò cuûa caùc chæ cho doanh nghieäp trong töøng thôøi kyø. - - 3. Ñeå xaây döïng coâng cuï naøy. boài döôõng trình ñoä cho ngöôøi lao ñoäng hoaëc taêng cöôøng öùng duïng kyõ thuaät vaø coâng ngheä hieän ñaïi vaøo quaù trình saûn xuaát kinh doanh. trong ñoù taäp trung phaân tích tình hình taøi chính doanh nghieäp nhaèm phaùt hieän nhöõng yeáu keùm caàn khaéc phuïc vaø phaùt huy theá maïnh vaø treân cô sôû ñoù ñaùnh giaù. doanh nghieäp coù theå tieán haønh theo caùc böôùc: Thieát laäp heä thoáng chæ tieâu tính theo giaù thò tröôøng veà khaû naêng sinh lôøi vaø khaû naêng thanh toaùn cuõng nhö moái quan heä giöõa nhöõng chæ tieâu naøy. Xaây döïng tieâu chuaån cho caùc chæ tieâu ñaõ löïa choïn. Kieán nghò bieän phaùp ñeå caûi thieän hay tieáp tuïc phaùt huy tình traïng taøi chính hieän taïi vaø töông lai cuûa doanh nghieäp . Nhaän dieän tình traïng kieät queä taøi chính vaø döï baùo ruûi ro phaù saûn: Moät vaán ñeà maø hieän nay ít doanh nghieäp quan taâm xaùc ñònh ñoù chính laø coâng cuï nhaän dieän tình traïng kieät queä taøi chính ñang ôû möùc ñoä naøo vaø döï baùo ruûi ro phaù saûn.3. ñaëc bieät laø kyø keá hoaïch. ñaùnh giaù vaø ruùt ra keát luaän veà tình traïng kieät queä taøi chính ôû caáp ñoä naøo vaø möùc ñoä tieàm aån xuaát hieän ruûi ro phaù saûn. Coâng cuï naøy ñaëc bieät coù yù nghóa ñoái vôùi doanh nghieäp coù söû duïng nôï vay taøi trôï hoaït ñoäng kinh doanh. phaân tích hoaït ñoäng doanh nghieäp. ñieåm yeáu. thò tröôøng tieâu thuï.2..

cao. .3. chaúng haïn suaát sinh lôøi treân taøi saûn. chöù khoâng phaûi tìm loãi vaø quy traùch nhieäm. ví duï coù theå phaân chia thaønh 5 caáp ñoä (raát cao. .66 - Hoaëc moät höôùng giaûi quyeát khaùc ñeå xaây döïng coâng cuï nhaän dieän tình traïng kieät queä taøi chính vaø döï baùo ruûi ro phaù saûn maø doanh nghieäp coù theå aùp duïng moâ hình kinh teá löôïng ñeå xaùc ñònh phöông trình hoài quy Y = f(Xi) vôùi Xi laø nhöõng nhaân toá aûnh höôûng ñeán tình traïng kieät queä taøi chính..Thöôøng xuyeân toå chöùc ñaùnh giaù chaát löôïng hoaït ñoäng cuûa heä thoáng kieåm soaùt noäi theo ñònh kyø baèng ñeå kòp thôøi chaán chænh nhöõng sai soùt vaø ñoäng vieân nhöõng nhaân vieân coù söï tuaân thuû toát nhöõng chuaån möïc ñeà ra. baûo veä taøi saûn. ñaûm baûo söï phaân coâng coâng vieäc roõ raøng vaø xaùc ñònh ñuùng traùch nhieäm cuûa töøng ñoái töôïng tham gia vaøo hoaït ñoäng kinh doanh.Tuyeån duïng lao ñoäng caàn quy ñònh tieâu chuaån roõ raøng vaø ñaûm baûo nhaát quaùn vôùi tieâu chuaån ñaõ ñaët ra. . Treân cô sôû ñoù. ñaùnh giaù ñuùng vai troø. gian laän vaø tuaân thuû chính saùch. . giaûm bôùt nguy cô xaûy ra ruûi ro trong kinh doanh. Caùc doanh nghieäp neân coù chính saùch luaân chuyeån caùn boä khi caàn thieát. khaû naêng tích luõy voán töø lôïi nhuaän giöõ laïi.Moãi doanh nghieäp caàn ban haønh ñaày ñuû baèng vaên baûn vaø phoå bieán roäng raõi nhöõng chính saùch. hoaït ñoäng hieäu quaû seõ goùp phaàn gia taêng möùc ñoä tin caäy veà thoâng tin töø caùc soá lieäu keá toaùn vaø baùo caùo taøi chính. Naâng cao vai troø cuûa heä thoáng kieåm soaùt noäi boä: Moät heä thoáng kieåm soaùt noäi boä vöõng maïnh. . … coøn Y laø giaù trò phaûn aùnh tình traïng kieät queä taøi chính ôû caáp ñoä naøo. töø ñoù boá trí coâng vieäc thích hôïp. raát thaáp) töông öùng vôùi moãi khoaûng caùch giaù trò cuûa Y. tyû leä giaù thò tröôøng cuûa taøi saûn so vôùi toång giaù trò nôï hieän taïi. haïn cheá ruûi ro troäm caép.3. quy ñònh cuûa toå chöùc. cheá ñoä cuõng nhö quy trình thöïc hieän coâng vieäc cuï theå. doanh nghieäp caàn tieán haønh nhöõng bieän phaùp sau: . söû duïng toái öu nguoàn löïc. 3. trung bình. thaáp. ñaûm baûo toå chöùc hoaït ñoäng kinh doanh hieäu quaû. chöùc naêng vaø quyeàn haïn cuûa heä thoáng kieåm soaùt noäi boä laø kieåm tra. Ñeå coù theå xaây döïng heä thoáng kieåm soaùt noäi boä vöõng maïnh.Baûn thaân nhöõng ngöôøi quaûn lyù doanh nghieäp caàn nhaän thöùc taàm quan troïng cuûa söï minh baïch thoâng tin vaø yù thöùc ñöôïc ñaïo ñöùc ngheà nghieäp. kieåm soaùt toaøn boä hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp vôùi tieâu chí ngaên ngöøa laø chính.Cô caáu toå chöùc caàn ñöôïc thieát keá hôïp lyù phuø hôïp vôùi ñaëc ñieåm hoaït ñoäng cuûa coâng ty.

. keát quaû kinh doanh. khoâng chæ coù baûng caân ñoái keá toaùn. minh baïch thoâng tin seõ giaûm thieåu vaán ñeà baát caân xöùng thoâng tin vaø caùc nhaø ñaàu tö. Minh baïch thoâng tin: Minh baïch thoâng tin laø moät yeâu caàu caáp thieát ñoái vôùi caùc doanh nghieäp khi huy ñoäng voán töø beân ngoaøi vì thoâng qua ñoù chuû nôï hoaëc nhaø ñaàu tö seõ thaáy roõ hôn veà naêng löïc taøi chính. thaäm chí coù theå sa thaûi vaø nhôø ñeán söï can thieäp cuûa phaùp luaät neáu caàn thieát ñoái vôùi nhöõng haønh vi gian laän ñaõ phaùt hieän. tieàm naêng phaùt trieån doanh nghieäp vaø hôn theá nöõa hoï coøn bieát ñöôïc voán ñaàu tö ñöôïc söû duïng nhö theá naøo vaøo hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh.67 - 3. . chuaån möïc keá toaùn – taøi chính theo quy ñònh maø coøn phaûi ñaûm baûo caû tính höõu ích cuûa heä thoáng baùo caùo taøi chính vôùi vai troø cung caáp thoâng tin cho caùc ñoái töôïng söû duïng ra quyeát ñònh taøi chính.3..Khi coâng khai baùo caùo taøi chính. löu chuyeån tieàn teä. thuyeát minh baùo caùo taøi chính maø coøn phaûi coâng khai caû baùo caùo kieåm toaùn. ví duï gaén lieàn lôïi ích doanh nghieäp vôùi lôïi ích ngöôøi ñaïi dieän trong daøi haïn thoâng qua cho pheùp naém giöõ moät tyû leä voán nhaát ñònh vôùi ñieàu kieän keøm theo lieân quan ñeán traùch nhieäm cuûa ngöôøi ñaïi dieän trong vieäc ñaûm baûo hieäu quaû kinh doanh vaø nghóa vuï cung caáp thoâng tin.Ngaên chaën haønh vi gian laän cuûa giaùm ñoác ñieàu haønh vaø nhöõng ngöôøi coù lieân quan trong vieäc coâng boá thoâng tin ñeå mang laïi lôïi ích caù nhaân. Ñeå giaûi quyeát vaán ñeà minh baïch thoâng tin. nhaát laø nhöõng coâng ty kieåm toaùn coù uy tín vaø quy moâ lôùn nhö Coâng ty kieåm toaùn Vieät Nam (VACO). Coâng ty traùch nhieäm höõu haïn KPMG Vieät Nam (KPMG). ñoù khoâng chæ laø ñaûm baûo tuaân thuû ñuùng cheá ñoä.Chuù troïng söû duïng ñeán vai troø cuûa kieåm toaùn ñoäc laäp.… . töø ñoù giaûm chi phí voán cho doanh nghieäp.Caàn coù nhaän thöùc ñuùng ñaén veà minh baïch thoâng tin. Coâng ty traùch nhieäm höõu haïn Ernts & Young Vieät Nam (E&Y).Xaây döïng ñöôøng daây noùng veà haønh vi gian laän thoâng tin trong doanh nghieäp keøm chính saùch khuyeán khích vaø bieän phaùp xöû lyù thích hôïp. Nhö vaäy. . chuû nôï seõ saün saøng chaáp nhaän möùc sinh lôøi kyø voïng thaáp hôn. . caùc doanh nghieäp caàn tuaân thuû cung caáp ñaày ñuû. hoaëc caàn nghieâm khaéc xöû lyù thích ñaùng. .Naâng cao trình ñoä. doanh nghieäp caàn thöïc hieän caùc bieän phaùp sau: . kieán thöùc veà taøi chính – keá toaùn cuûa hoäi ñoàng quaûn trò vaø ban kieåm soaùt nhaèm phaùt hieän vaø ngaên ngöøa nhöõng quyeát ñònh cuûa ngöôøi ñieàu haønh coù xu höôùng ñi ngöôïc lôïi ích chung cuûa doanh nghieäp.4.

Ñaëc bieät chuù yù khi thu thaäp thoâng tin töø nguoàn beân ngoaøi coù lieân quan thì caàn tieán haønh kieåm tra tính hôïp phaùp vaø ñoä tin caäy cuûa thoâng tin. saùch thoáng keâ vaø caùc website cuûa cô quan thoáng keâ. . baïn beø vôùi laõi suaát cao hôn laõi suaát tieát kieäm coù cuøng kyø haïn moät ít nhöng thaáp hôn laõi suaát .3.68 - 3. Thöôøng xuyeân raø soaùt. coù theå ñoái chieáu töø nhieàu nguoàn khaùc nhau..Vay voán töø caùc caùn boä coâng nhaân vieân hoaëc töø ngöôøi thaân. trong ñoù taäp trung vaøo huy ñoäng voán coå phaàn.6.Ñaàu tö xaây döïng heä thoáng maùy tính ñeå löu tröõ döõ lieäu coù ñaày ñuû chöùc naêng baûo maät. . caùc nhaø ñaàu tö trôû neân thôø ô hôn vôùi coå phieáu vaø laõi suaát cho vay treân thò tröôøng tín duïng ngaân haøng taêng cao neân khaû naêng tieáp caän cuûa doanh nghieäp cuõng khoù khaên hôn. caùc doanh nghieäp chuû yeáu huy ñoäng voán taøi trôï hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh thoâng qua keânh truyeàn thoáng laø ñi vay ngaân haøng hoaëc gaàn ñaây laø keânh thò tröôøng chöùng khoaùn. Khai thaùc theâm keânh huy ñoäng voán: Trong thôøi gian qua. caùc döï aùn ñaàu tö cuõng nhö vieäc xaây döïng cô caáu voán hôïp trôû neân thuaän lôïi hôn thì caàn thieát ñoái vôùi caùc doanh nghieäp laø môû roäng keânh huy ñoäng voán. ví duï thoâng tin 3. .Ña daïng hoùa hình thöùc löu tröõ thoâng tin döôùi daïng chöùng töø giaáy vaø baèng chöùng töø ñieän töû treân caùc ñóa CD – ROM hoaëc ñóa DVD. Chuù troïng ñaàu tö coâng taùc thu thaäp vaø löu tröõ thoâng tin: Yeáu toá quan troïng ñeå tìm ra keát quaû cuûa moâ hình hoài quy chính laø nguoàn döõ lieäu ñaàu vaøo ñaày ñuû vaø ñaùng tin caäy. chaúng haïn nhö: .Phaùt haønh traùi phieáu chuyeån ñoåi keøm moät soá lôïi ích nhaát ñònh lieân quan ñeán lónh vöïc maø ñoàng voán huy ñoäng seõ ñaàu tö. . ñeå ñaûm baûo ñuû voán taøi trôï cho hoaït ñoäng kinh doanh. keá toaùn tröôûng hoaëc giaùm ñoác ñieàu haønh hoaëc nhöõng ngöôøi chòu traùch nhieäm chính veà coâng ngheä thoâng tin taïi ñôn vò.Haïn cheá soá löôïng ngöôøi coù theå tieáp caän thoâng tin löu tröõ. do ñoù caùc doanh nghieäp caàn chuù troïng ñaàu tö hôïp lyù cho coâng taùc thu thaäp vaø löu tröõ thoâng tin thoâng qua caùc bieän phaùp cuï theå nhö sau: .5. chaúng haïn chæ daønh rieâng cho giaùm ñoác taøi chính.3.Môû roäng hình thöùc thu thaäp döõ lieäu töø taïp chí chuyeân ngaønh. saép xeáp laïi thoâng tin cho phuø hôïp vôùi nhu caàu thöïc tieãn trong töøng giai ñoaïn cuï theå ñeå coù theå xuaát söû duïng khi caàn thieát. ngaên chaën virus taán coâng hoaëc nhöõng taùc haïi khaùc töø moâi tröôøng xung quanh. Khi thò tröôøng chöùng khoaùn suy giaûm.

Tuy nhieân. töø ñoù daãn ñeán söû duïng voán khoâng hieäu quaû.. 3.7.UÛy ban chöùng khoaùn Nhaø nöôùc kieåm soaùt chaët cheõ keá hoaïch huy ñoäng voán cuûa doanh nghieäp. coøn coù moät soá giaûi phaùp hoã trôï khaùc maø baûn thaân moãi doanh nghieäp khoâng theå hieän moät caùch hoaøn haûo hoaëc khoâng thöïc hieän ñöôïc. cuøng vôùi giaûi phaùp öùng moâ hình kinh teá löôïng trong xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù cho doanh nghieäp. . ñoù laø: .Xaây döïng toå chöùc ñònh möùc tín nhieäm nhaèm taêng tính hieäu quaû cho thò tröôøng taøi chính.Sôùm ban haønh luaät kieåm toaùn ñoäc laäp vaø hoaøn thieän khung phaùp lyù veà heä thoáng kieåm soaùt noäi boä noùi chung vaø kieåm toaùn noäi boä noùi rieâng. . . . hoã trôï trong nhöõng luùc khoù khaên veà nguoàn voán. ñaëc bieät chuù troïng ñaøo taïo giaùm ñoác taøi chính.69 - cho vay cuûa ngaân haøng. giaûm chi phí thoâng tin. Caùc bieän phaùp hoã trôï khaùc: Ngoaøi caùc bieän phaùp hoã trôï ñaõ neâu treân. maát caân ñoái giöõa nôï vaø voán chuû sôû höõu. ñieàu naøy vöøa coù lôïi cho doanh nghieäp vöøa coù cho ngöôøi tieát kieäm. laõng phí chi phí söû duïng voán hoaëc thieáu ngaân quyõ ñeå ñaùp öùng nhu caàu chi traû goác vaø laõi cho chuû nôï. phöông aùn kinh doanh ñöôïc löïa choïn nhöng doanh nghieäp caàn luoân caân nhaéc löïa choïn keânh huy ñoäng phuø hôïp vôùi nhu caàu vaø ñaëc ñieåm phaùt trieån trong töøng thôøi kyø.Luoân duy trì. .Neáu doanh nghieäp ñang sôû höõu caùc khoaûn ñaàu tö taøi chính thì coù theå thanh lyù ñeå taïo nguoàn voán taøi trôï cho hoaït ñoäng kinh doanh trong ñieàu kieän giaù thò tröôøng thích hôïp thay vì huy ñoäng töø voán beân ngoaøi. caàn nhaän thöùc roõ nguoàn voán naøy coù giôùi haïn veà thôøi gian vaø soá löôïng. traùnh hieän töôïng taêng voán quaù maïnh hoaëc vay nôï quaù nhieàu laøm phaù vôõ cô caáu voán. doanh nghieäp thöôøng chæ thöïc hieän trong thôøi gian ngaén. chæ chaáp nhaän cho doanh nghieäp phaùt haønh coå phieáu. Maëc duø vieäc ña daïng hoùa keânh huy ñoäng voán goùp phaàn naâng cao khaû naêng taøi trôï cho caùc döï aùn ñaàu tö.Phaùt trieån nguoàn nhaân löïc trong lónh vöïc taøi chính.3. ñaûm baûo moái quan heä mua baùn toát vôùi nhaø cung caáp ñeå coù theå taêng cöôøng khai thaùc toái ña nguoàn voán tín duïng thöông maïi töø caùc ñoái taùc moät caùch hôïp lyù. . traùi phieáu huy ñoäng voán khi muïc ñích söû duïng voán roõ raøng vaø hôïp lyù nhaèm traùnh hieän töôïng huy ñoäng voán oà aït coù theå phaùt vôõ cô caáu voán hieän taïi coù theå daãn ñeán thöøa voán ñaàu tö cho hoaït ñoäng kinh doanh chính.

ñaûm baûo muïc tieâu quaûn trò taøi chính. ño löôøng möùc ñoä taùc ñoäng cuûa töøng nhaân toá vaø treân cô sôû ñoù tieán ñeán xaùc laäp heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu hôïp lyù.. beân caïnh ñoù coøn coù theå nhaän ñònh. chöông 3 cuûa ñeà taøi ñaõ höôùng doanh nghieäp öùng duïng moät coâng cuï khaù hieän ñaïi – moâ hình hoài quy kinh teá löôïng. trong chöông 3. Ngoaøi ra. thoâng qua moâ hình naøy doanh nghieäp nhaän bieát chính xaùc veà nhaân toá aûnh höôûng ñeán vieäc xaây döïng cô caáu voán. . ñeà taøi cuõng kieán nghò theâm moät soá giaûi phaùp khaùc ôû taàm vi moâ laãn vó moâ nhaèm hoã trôï cho coâng taùc xaây döïng cô caáu voán cuûa doanh nghieäp thuaän lôïi hôn.70 - KEÁT LUAÄN CHÖÔNG 3 Ñeå giuùp doanh nghieäp cô sôû xaây döïng cô caáu voán taøi trôï cho hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh moät caùch hôïp lyù.

ñaûm baûo söï caân baèng giöõa muïc tieâu vaø muïc tieâu an toaøn trong quaûn trò taøi chính noùi chung vaø quaûn trò nguoàn voán noùi rieâng. ñaëc bieät laø ñaõ taäp trung phaân tích nhöõng nguyeân taéc xaây döïng moät cô caáu voán hôïp lyù cho doanh nghieäp vaø nhöõng lôïi ích cuûa noù.Phaân tích tình hình chung veà doanh nghieäp trong quaù trình phaùt trieån kinh teá – xaõ hoäi ôû Vieät Nam. ñeà taøi ñaõ thöïc hieän caùc coâng vieäc sau: . thò tröôøng chöùng khoaùn suy giaûm traàm troïng vaø thò tröôøng tín duïng “ñoùng baêng” do laõi suaát taêng cao. ñaùnh giaù thöïc traïng xaây döïng cô caáu voán cuûa caùc doanh nghieäp Vieät Nam. ñeà taøi cuõng ñaõ phaân tích chi tieát caùc lyù thuyeát cô caáu voán neàn taûng nhaèm laøm roõ hôn veà maët lyù luaän cuûa ñeà taøi. qua ñoù ñaùnh giaù maët tích cöïc vaø maïnh daïn chæ ra nhöõng toàn taïi chuû yeáu caàn khaéc phuïc trong quaûn trò taøi chính noùi chung vaø quaûn trò nguoàn voán noùi rieâng. toång hôïp kieán thöùc mang tính chaát lyù luaän vaø nghieân cöùu thöïc tieãn. thöïc hieän nhöõng bieän phaùp kieåm soaùt ruûi ro kieät queä taøi chính vaø ñaûm baûo minh baïch thoâng tin töø phía doanh nghieäp thì cuõng .Töø cô sôû lyù luaän vaø thöïc tieãn ñaõ trình baøy. Ñeà taøi ñaõ tieán haønh khaûo saùt vaø phaân tích. goùp phaàn naâng cao hieäu quaû söû duïng voán vaø naêng löïc caïnh tranh cho doanh nghieäp Vieät Nam. Treân cô sôû phaân tích. nhaát laø khi nhöõng yeâu caàu cuûa quaù trình hoäi nhaäp kinh teá quoác teá ngaøy caøng khaét khe hôn. Ñieàu naøy laïi caøng ñaëc bieät coù yù nghóa hôn ñoái vôùi doanh nghieäp hoaït ñoäng trong boái caûnh neàn kinh teá gaëp nhöõng khoù khaên nhö: laïm phaùt cao.Heä thoáng hoùa cô sôû khoa hoïc veà cô caáu voán. . Ngoaøi ra. ñeà taøi ñöa ra giaûi phaùp öùng duïng moâ hình hoài quy kinh teá löôïng vaø caùc giaûi phaùp hoã trôï mang taàm vi moâ laãn vó moâ nhaèm ñaûm baûo xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù taøi trôï cho hoaït ñoäng kinh doanh. Caùc giaûi phaùp treân caàn ñöôïc tieán haønh moät caùch ñoàng boä môùi coù theå phaùt huy hieäu quaû cao nhaát.KEÁT LUAÄN Moät cô caáu voán hôïp lyù ñöôïc xaây döïng seõ goùp phaàn taøi trôï cho hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh hieäu quaû hôn. . Cuøng vôùi nhöõng noã löïc naâng cao naêng löïc öùng duïng moâ hình hoài quy kinh teá.

gia taêng tính hieäu quaû cho thò tröôøng taøi chính vaø ñaàu tö hôn nöõa cho giaùo duïc. moät laàn nöõa khaúng ñònh caùc doanh nghieäp Vieät Nam haõy nhanh choùng xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù taøi trôï taøi hoaït ñoäng kinh doanh theo yeâu caàu. Vaø chính yù nghóa naøy.caàn coù söï hoã trôï cuûa Nhaø nöôùc ñaûm baûo moâi tröôøng caïnh tranh laønh maïnh. nhaát laø ngheà giaùm ñoác taøi chính. ñaøo taïo nhaân löïc chaát löôïng cao trong lónh vöïc taøi chính. goùp phaàn phaùt trieån beàn vöõng vaø naâng cao vai troø neàn kinh teá Vieät Nam ñoái vôùi khu vöïc vaø theá giôùi. ñieàu kieän phaùt trieån cuûa töøng thôøi kyø. nhôø ñoù maø doanh nghieäp coù theå ñaûm baûo hôn veà hieäu quaû kinh doanh. giaûm thieåu ruûi ro phaù saûn hoaëc giaûi theå. . hôn theá nöõa laø söï gia taêng naêng löïc caïnh tranh cuûa doanh nghieäp nöôùc ta treân caû thò tröôøng trong nöôùc laãn nöôùc ngoaøi. Thöïc teá cho thaáy nhu caàu xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù cuûa doanh nghieäp laø raát caàn thieát vaø caáp baùch.

Baøi vieát “Hoaøn thieän heä thoáng thoâng tin cho qui trình tín duïng cuûa Ngaân haøng thöông maïi Vieät Nam”. naêm 2008. Baøi vieát “Caùc nguyeân taéc xaây döïng cô caáu voán cho doanh nghieäp”. naêm 2004. Taïp chí Khoa hoïc vaø Ñaøo taïo Ngaân haøng soá 7. Taïp chí Khoa hoïc vaø Ñaøo taïo Ngaân haøng soá 2. . Baøi vieát “Vaán ñeà ngöôøi ñaïi dieän trong caùc doanh nghieäp”. Taïp chí Coâng ngheä Ngaân haøng soá 27. naêm 2007. naêm 2004. 4. Baøi vieát “Vaän duïng löu chuyeån tieàn teä trong quan heä tín duïng ngaân haøng”. 2.DANH MUÏC COÂNG TRÌNH CUÛA TAÙC GIAÛ 1. Taïp chí Khoa hoïc vaø Ñaøo taïo Ngaân haøng soá 5. 3.

Taøi lieäu hoäi thaûo veà ñaùnh giaù tín duïng ngaân haøng caáp cho caùc doanh nghieäp vöøa vaø nhoû taïi Tp. Coâng ty coå phaàn Taøi Vieät – Vietstock (2007). 9. GS. 7. Nguyeãn Minh Tuaán (2007). MBA Nguyeãn Ñaêng Khoa (2008). Leâ Hoaøng Vinh (2007). NXB Thanh nieân. 6.com. http://inteves. Doanh nghieäp Vieät Nam qua caùc cuoäc ñieàu tra gaàn ñaây. Baùo caùo taøi chính ñaõ kieåm toaùn cuûa caùc doanh nghieäp nieâm yeát naêm 2007. Cao Haøo Thi (2007 – 2008). Cho vay doanh nghieäp vöøa vaø nhoû. NXB Thoáng keâ. Caùc nguyeân taéc xaây döïng cô caáu voán cho doanh nghieäp. Taïi sao phaûi taùi caáu truùc nôï?. NXB Thoáng keâ. Hoà Chí Minh.TS Nguyeãn Thò Ngoïc Trang. 12. 10. 3. Taøi chính doanh nghieäp hieän ñaïi. Nieân giaùm doanh nghieäp nieâm yeát 2007. 8. PGS. Thoáng keâ öùng duïng trong kinh doanh baèng excel. Mai Phöông (2008). Leâ Hoaøng Vinh (2008). Huy Saùu (2008). Doanh nghieäp böôn chaûi tìm voán. 5.TS Phan Thò Bích Nguyeät.TS Traàn Ngoïc Thô. PGS. Ngaân haøng Vieät Nam (2006). TS Nguyeãn Thò Uyeân Uyeân (2005). TS Nguyeãn Thò Lieân Hoa. . Vaán ñeà ngöôøi ñaïi dieän trong caùc doanh nghieäp.TAØI LIEÄU THAM KHAÛO Tieáng Vieät: 1. Quaûn lyù voán nhaø nöôùc taïi doanh nghieäp: Naâng cao hôn nöõa vai troø cuûa ngöôøi ñaïi dieän. Taïp chí Coâng ngheä Ngaân haøng soá 27. TSKH Nguyeãn Quang Thaùi (2008). Baøi giaûng chöông trình giaûng daïy kinh teá Fulbright. Kinh teá löôïng. Taïp chí Kinh teá vaø döï baùo soá 8/2008. Thôøi baùo Taøi chính ngaøy 28-07. 11. 4. 2. GS. Taïp chí Khoa hoïc vaø Ñaøo taïo Ngaân haøng soá 7. Baùo Thanh nieân ngaøy 07 thaùng 05.

TS Buøi Höõu Phöôùc. Taäp ñoaøn Ngaân haøng ANZ (1998). Hoà Chí Minh. 20. TS Nguyeãn Minh Kieàu (2006). ÖÙng duïng moâ hình toaùn trong quyeát ñònh taøi chính coâng ty. Ths Ngoâ Kim Phöôïng. Leâ Hoaøng Vinh (2007). NXB Lao ñoäng. Baøi giaûng cao hoïc. Phaân tích taøi chính doanh nghieäp. UÛy ban Basel veà giaùm saùt ngaân haøng (2005). TS Phan Thò Bích Nguyeät (2006 – 2007). Boä Keá hoaïch vaø ñaàu tö. Taøi chính quoác teá. 21. Quaûn trò taøi chính. Ths Leâ Maïnh Höng. Taøi chính doanh nghieäp. TS Leâ Thò Lanh. Baøi giaûng cao hoïc 27. NXB Thoáng keâ. Nguyeãn Thò Lieân Hoa (2006 – 2007). Ths Phaïm Trí Cao. 14. Kinh teá löôïng öùng duïng. Xeáp haïng tín duïng. Taøi lieäu phuïc vuï khoùa hoïc cho Ngaân haøng Nhaø nöôùc. NXB Thoáng keâ. Thöïc traïng doanh nghieäp qua keát quaû ñieàu tra töø naêm 2000 ñeán naêm 2007. Taøi chính doanh nghieäp. TS Leâ Thò Thanh Haø. NXB Lao ñoäng xaõ hoäi. 22. Tröôøng Ñaïi hoïc Kinh teá Tp. Taøi lieäu tö vaán. Soá lieäu thoáng keâ coâng boá treân website. Kinh teá 2004 – 2005 – 2006 – 2007. TS Laïi Tieán Dónh. Hoà Chí Minh. Taêng cöôøng quaûn trò doanh nghieäp ñoái vôùi toå chöùc hoaït ñoäng ngaân haøng. Taøi chính doanh nghieäp. 24. Ñeà taøi nghieân cöùu khoa hoïc. Kyõ naêng phaân tích taøi chính. 19. Thôøi baùo Kinh teá Vieät Nam. TS Phan Thò Nhi Hieáu (2005). Trung taâm thoâng tin vaø döï baùo kinh teá – xaõ hoäi quoác gia (2006). Trung taâm thoâng tin tín duïng (2007). TS. . NXB Lao ñoäng xaõ hoäi. 17. Tröôøng Ñaïi hoïc Ngaân haøng Tp. Ths Vuõ Minh Chaâu (2006). Ñeà taøi nghieân cöùu khoa hoïc.13. PGS. 18. 16. Toång cuïc Thoáng keâ. Toång cuïc Thoáng keâ (2008). 26. Nieân giaùm thoáng keâ toùm taét naêm 2007. 25. NXB Thoáng keâ. Chaát löôïng taêng tröôûng cuûa Vieät Nam vaø moät soá nöôùc Ñoâng AÙ. TS Nguyeãn Thanh Lieâm (2007). TS Nguyeãn Minh Kieàu (2003 – 2004). 15. 23.

XXVI. CFA Program Curriculum Volume 3. 2. www.28. www. 3. and Takeovers.vienkinhte.vn 38.vn 31. Short-term financial management.vn 35. www. Michael C. Michael C. Journal of Law and Economics. 6. Eugene F.com 32. www. Jensen (1986).com 36.com. Zietlow (1998). 5. http://europa. Harcourt Brace College Publishers.gov. www.gov.smeda. The Dryden Press.gso.vn Tieáng Anh: 1. www.my 41. McGraw-Hill International Edition.kiemtoan. Vol.int 29.hsx. Fama.fpts.timnhanh.pk 40. Penman (2001). Harvard Business School.vn 30.com 42. www. CFA Institute (2008).tintuc.mof.hochiminhcity. . Separation of Ownership and Control.datumxchange. Financial Statement Analysis. 4.vn 39. JP Morgan (2004). Maness. www. Jensen (1983).eu.smeinfo.com.gov. www.cfo.vn 34.vn 33. Agency Costs of Free Cash Flow.ketoantruong. Terry S. Determining optimal capital structure. www. Pearson Custom Publishing.com. Corporate Finance. Financial Statement Analysis and Security Valuation. pp 1 – 13. www. www. www. http://vneconomy. John T.org.com.saga.vn 37. Stephen H.

PHUÏ LUÏC .

goùp phaàn naâng cao söùc caïnh tranh vaø phaùt trieån beàn vöõng doanh nghieäp Vieät Nam trong xu theá hoäi nhaäp kinh teá quoác teá. Xin chaân thaønh caùm ôn.… maø quyù vò cho laø thích hôïp nhaát. ñoàng thôøi thieát laäp caùc giaûi phaùp xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù cho doanh nghieäp. quyù vò vui loøng ñieàn thoâng tin thích hôïp vaøo choã troáng ñeà nghò.PHUÏ LUÏC 1 PHIEÁU THAÊM DOØ YÙ KIEÁN (söû duïng cho luaän vaên thaïc syõ kinh teá) Ñeà taøi nghieân cöùu: XAÂY DÖÏNG MOÂ HÌNH CÔ CAÁU VOÁN HÔÏP LYÙ CHO DOANH NGHIEÄP VIEÄT NAM Muïc ñích nghieân cöùu: Phieáu thaêm doø yù kieán ñöôïc thöïc hieän nhaèm muïc ñích thu thaäp thoâng tin thöïc teá. qua ñoù kieåm chöùng vaø hoaøn thieän cô sôû lyù luaän cuûa ñeà taøi. Tröôøng Ñaïi hoïc Kinh teá TP.HCM . Kính mong söï hoã trôï cuûa quyù doanh nghieäp. Ngöôøi thöïc hieän: LEÂ HOAØNG VINH Hoïc vieân Cao hoïc Khoùa 15.b.c. hoaëc trong moät soá tröôøng hôïp. Cam keát baûo maät vaø phi thöông maïi thoâng tin: Thoâng tin thu thaäp ñöôïc töø quyù doanh nghieäp chæ söû duïng ñeå kieåm chöùng cô sôû lyù luaän cuûa moät luaän vaên thaïc syõ kinh teá. raát mong quyù vò khoanh troøn vaøo thöù töï caâu traû lôøi ñöôïc ñaùnh soá a. Caùch traû lôøi caâu hoûi: Ñeå traû lôøi caâu hoûi. hoaøn toaøn khoâng coù muïc ñích kinh doanh vaø chæ söû duïng cho nghieân cöùu ñeà taøi naøy.

. Lôïi nhuaän sau thueá bình quaân töø naêm 2000 ñeán nay ñaït möùc: . . . . . Doanh nghieäp tö nhaân Coâng ty coå phaàn Coâng ty traùch nhieäm höõu haïn Coâng ty nhaø nöôùc Döôùi 2 naêm 2 – 5 naêm 5 – 10 naêm Treân 10 naêm Döôùi 20 tyû ñoàng 20 – 50 tyû ñoàng 50 – 100 tyû ñoàng 100 – 200 tyû ñoàng Treân 200 tyû ñoàng Döôùi 5 tyû ñoàng 5 – 15 tyû ñoàng 15 – 30 tyû ñoàng Treân 30 tyû ñoàng 1. .3. . . ñoù laø . . . . .1. Doanh nghieäp cuûa quyù vò ñaõ thaønh laäp ñöôïc bao laâu? 1. . .5. . . . . Loaïi hình doanh nghieäp cuûa quyù vò laø: 1. Doanh thu thuaàn bình quaân töø naêm 2000 ñeán nay ñaït möùc: 1. . .NOÄI DUNG CAÂU HOÛI Phaàn 1 – THOÂNG TIN KHAÙI QUAÙT VEÀ DOANH NGHIEÄP: 1. .4. .2. Ngaønh ngheà kinh doanh chính cuûa doanh nghieäp laø: a b c d a b c d a b c d a b c d e a b c d Saûn xuaát Thöông maïi Dòch vuï Khaùc. . .

Neáu choïn Coù. Neáu choïn Coù. coâng boá thoâng tin sai leäch Goùp phaàn naâng cao hieäu quaû saûn xuaát kinh doanh Khoâng .1.8. Doanh nghieäp quyù vò coù thöïc hieän phaân tích baùo caùo taøi chính phuïc vuï ra quyeát ñònh lieân quan ñeán hoaït ñoäng kinh doanh hay khoâng? a Coù . ñoù laø: ………………………… Khoâng thöïc hieän 1.9. ai laø ngöôøi chòu traùch nhieäm thöïc hieän a1 a2 a3 a4 b Giaùm ñoác Keá toaùn tröôûng Chuû doanh nghieäp Khaùc. Doanh nghieäp quyù vò coù heä thoáng kieåm soaùt noäi boä hay khoâng? a Coù . vai troø cuûa kieåm soaùt noäi boä laø gì? (coù theå choïn nhieàu caâu traû lôøi) a1 a2 a3 a4 b Coâng cuï phaùt hieän nhöõng yeáu keùm trong quaûn lyù Coâng cuï quaûn lyù ruûi ro lieân quan hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp Giaûm thieåu khaû naêng gian laän.6.7. Toång giaù trò taøi saûn bình quaân töø naêm 2000 ñeán nay cuûa doanh nghieäp laø: a b c d e Döôùi 20 tyû ñoàng 20 – 50 tyû ñoàng 50 – 100 tyû ñoàng 100 – 200 tyû ñoàng Treân 200 tyû ñoàng 1. theo quyù vò. Möùc ñoä höõu ích cuûa baùo caùo taøi chính vaø keát quaû phaân tích taøi chính ñeán vieäc ra quyeát ñònh ñieàu haønh hoaït ñoäng kinh doanh? Nguoàn thoâng tin Baùo caùo taøi chính Phaân tích baùo caùo taøi chính Raát keùm a a Möùc ñoä höõu ích Trung Keùm Khaù bình b b c c d d Toát e e 1.

Chuû doanh nghieäp Giaùm ñoác ñieàu haønh Keá toaùn tröôûng Ngöôøi khaùc.. Hieän nay. Lyù do chính ñeå doanh nghieäp quyù vò quyeát ñònh löïa choïn nguoàn taøi trôï töø nôï vay? (neáu choïn nhieàu lyù do thì cho bieát thöù töï öu tieân 1.THOÂNG TIN VEÀ QUYEÁT ÑÒNH CÔ CAÁU VOÁN TAÏI DOANH NGHIEÄP: 2.2. ñoù laø: ……………………………………………… 2. Lyù do söû duïng nôï Chi phí söû duïng nôï thaáp hôn chi phí söû duïng voán chuû sôû höõu Tieát kieäm thueá (giaûm thueá thu nhaäp doanh nghieäp) Gia taêng suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu (ROE) Khoâng bò chia seû quyeàn kieåm soaùt Khaùc. ñoù laø: ………………………. 2. quyù vò vui loøng cho bieát lyù do:…………………… Phaàn 2 . .1.. Theo quyù vò. thueá suaát thueá thu nhaäp doanh nghieäp ñoái vôùi doanh nghieäp quyù vò laø:………%.. .1.4.2.. .. Ngöôøi ra quyeát ñònh cuoái cuøng ñeå löïa choïn nguoàn taøi trôï laø: 2... ñoù laø: …………………………….. doanh nghieäp öu tieân choïn nguoàn taøi trôï naøo tröôùc? a b c d a b c d Nôï vay Voán chuû sôû höõu Lôïi nhuaän giöõ laïi Khaùc.. .... lôïi ích cô baûn khi doanh nghieäp söû duïng voán chuû sôû höõu? (coù theå choïn nhieàu caâu traû lôøi) a b c d Ñaûm baûo töï chuû taøi chính Khoâng bò aùp löïc traû nôï Khoâng bò aùp löïc chia laõi Khaùc. Khi caàn huy ñoäng voán môû roäng hoaït ñoäng kinh doanh. ñoù laø : ……………………………………………… . Neáu khaùc 28%.3…) Choïn a b c d e Öu tieân ...10.3...

1 . Trung dung – söû duïng nguoàn voán daøi haïn taøi trôï taøi saûn coá ñònh vaø toaøn boä taøi saûn löu ñoäng thöôøng xuyeân.5. Doanh nghieäp quyù vò coù quan taâm xaùc ñònh tyû leä taøi trôï muïc tieâu cho taøi saûn löu ñoäng baèng nguoàn voán daøi haïn hay khoâng? a b Khoâng Coù Tyû leä muïc tieâu laø: ………… % 2.6. Chieán löôïc taøi trôï muïc tieâu cuûa doanh nghieäp quyù vò laø gì: a b c d Maïo hieåm – söû duïng nguoàn voán daøi haïn taøi trôï cho taøi saûn coá ñònh vaø moät phaàn taøi saûn löu ñoäng thöôøng xuyeân1.2.8. Caên cöù xaây döïng cô caáu voán muïc tieâu cuûa doanh nghieäp quyù vò laø: Taøi saûn löu ñoäng thöôøng xuyeân laø taøi saûn löu ñoäng (tieàn. khoaûn phaûi thu) ñöôïc duy trì ñeàu ñaën trong suoát chu kyø kinh doanh ñaûm baûo cho hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp dieãn ra bình thöôøng vaø lieân tuïc. Ñoù laø ……………………………………………………………. Khoâng caên cöù cô sôû naøo 2. toàn kho. Baûo thuû – söû duïng nguoàn voán daøi haïn taøi trôï cho taøi saûn coá ñònh. Khoâng quan taâm xaây döïng chieán löôïc taøi trôï 2. taøi saûn löu ñoäng thöôøng xuyeân vaø moät phaàn taøi saûn löu ñoäng thôøi vuï. Doanh nghieäp quyù vò coù quan taâm duy trì heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu muïc tieâu hay khoâng? a b c d a b c d e f Thöôøng xuyeân quan taâm Thænh thoaûng quan taâm Ít khi quan taâm Khoâng bao giôø quan taâm Kinh nghieäm thöïc teá Moâ hình lyù thuyeát veà cô caáu voán Soá lieäu cuûa quaù khöù Caûm giaùc chuû quan Caên cöù khaùc.7.

. Nhaân toá naøo aûnh höôûng ñeán quyeát ñònh xaây döïng cô caáu voán muïc tieâu: 2.12. ñoù laø: ………………………………………………….. Cô caáu voán khaùc nhau (nhöõng keát hôïp khaùc nhau giöõa nôï vaø voán chuû sôû höõu) coù aûnh höôûng ñeán khaû naêng sinh lôøi vaø khaû naêng thanh toaùn hay khoâng? a b c d a b c d e Khoâng coù aûnh höôûng Ít khi aûnh höôûng Coù aûnh höôûng AÛnh höôûng raát lôùn Ñaëc ñieåm ngaønh ngheà (ruûi ro kinh doanh) Chính saùch thueá thu nhaäp doanh nghieäp Hieäu quaû hoaït ñoäng kinh doanh (khaû naêng sinh lôøi cuûa taøi saûn) Naêng löïc ñieàu haønh cuûa nhaø quaûn trò Khaùc. Muïc tieâu xaùc ñònh cô caáu voán hôïp lyù Chi phí söû duïng voán thaáp nhaát Tieát kieäm thueá thu nhaäp doanh nghieäp Gia taêng suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu (ROE) Gia taêng giaù coå phieáu treân thò tröôøng Haïn cheá thaáp nhaát ruûi ro maát khaû naêng thanh toaùn Kieåm soaùt haønh vi cuûa nhöõng ngöôøi lieân quan nhaèm ñaûm baûo muïc tieâu kinh doanh Khaùc..0 1...5 – 1.5 Lôùn hôn 1. Muïc tieâu duy trì heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu (tính baèng nôï phaûi traû chia cho voán chuû sôû höõu) cuûa doanh nghieäp khoaûng bao nhieâu? a b c d Nhoû hôn 0.... . ñoù laø : ……………………………………………………… 2... .. . Theo quyù vò.5 0.3..2.0 – 1..11..... .. . . .2.10.… neáu choïn nhieàu muïc tieâu) Choïn a b c d e f g Öu tieân .. cô caáu voán hôïp lyù caàn ñaûm baûo nhöõng muïc tieâu gì? (xeáp thöù töï öu tieân 1..9.5 2..

Nhöõng yù kieán khaùc cuûa quyù vò lieân quan ñeán xaây döïng cô caáu voán : ………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………… Moät laàn nöõa xin chaân thaønh caùm ôn quyù vò ñaõ daønh thôøi gian traû lôøi caùc caâu hoûi.2. Kính chuùc quyù vò luoân thaønh coâng trong coâng vieäc vaø cuoäc soáng.13. .

PHUÏ LUÏC 2 DANH SAÙCH DOANH NGHIEÄP ÑÖÔÏC KHAÛO SAÙT STT 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 Teân doanh nghieäp Coâng ty coå phaàn AÙnh Döông Vieät Nam Coâng ty coå phaàn bao bì bia Saøi Goøn Coâng ty coå phaàn bia Saøi Goøn Bình Taây Coâng ty coå phaàn Cô khí vaø Xaây laép Coâng nghieäp Coâng ty coå phaàn hôïp taùc kinh teá vaø xuaát nhaäp khaåu Coâng ty coå phaàn in vaø bao bì Myõ Chaâu Coâng ty coå phaàn ñaàu tö vaø vaän taûi Vinashin Coâng ty coå phaàn ñaàu tö vaø xaây döïng Minh Huy Coâng ty coå phaàn Ñaïi Nam Vieät Coâng ty coå phaàn NGK Chöông Döông Coâng ty coå phaàn Noâng Vieät Coâng ty coå phaàn Phaân ñaïm vaø Hoùa chaát Daàu khí Coâng ty coå phaàn Phong Phuù Coâng ty coå phaàn toång hôïp vaø ñaàu tö TPHCM Coâng ty coå phaàn truyeàn thoâng ADTEC Coâng ty coå phaàn vaän taûi bieån Ñaïi Haûi Coâng ty coå phaàn Vónh Phaùt Coâng ty coå phaàn xaây döïng Ñoâng Nam Sôn .

STT 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 Teân doanh nghieäp Coâng ty coå phaàn xaây döïng Saøi Goøn Coâng ty coå phaàn xuaát nhaäp khaåu Quaän 1 Coâng ty TNHH Ba Vieân Ngoïc Coâng ty TNHH Coâng Anh Coâng ty TNHH du lòch Caùt Bình Coâng ty TNHH Hoäi chôï trieån laõm AÂn Pha Coâng ty TNHH Khang Tuaán Coâng ty TNHH kinh doanh baát ñoäng saûn Ñöùc Troïng Coâng ty TNHH Laøn Soùng Môùi Coâng ty TNHH Maïnh Cöôøng An Coâng ty TNHH Ñaïi Huøng Vinh Coâng ty TNHH Phöôùc Thaùi Coâng ty TNHH saûn xuaát – thöông maïi – dòch vuï Thieân AÂn Coâng ty TNHH Sôn Tison Coâng ty TNHH Taân Ñaïi Haûi Coâng ty TNHH thöông maïi – xaây döïng – dòch vuï ñòa oác Traàn Tuaán Coâng ty TNHH thöông maïi Thieân Quaân Coâng ty TNHH thöông maïi xaây döïng baát ñoäng saûn Löu Nguyeãn Coâng ty TNHH Thuøy Minh Coâng ty TNHH TMDV Thaùi Laäp Thaønh Coâng ty TNHH tö vaán moâi giôùi baát ñoäng saûn Quoác teá Baøn Kính Coâng ty TNHH Tö vaán thieát keá vaø Xaây döïng Khoâng Gian Vieät .

STT 41 42 43 44 45 46 47 48 Teân doanh nghieäp Coâng ty TNHH Troïng Khang Coâng ty TNHH Uy Minh Coâng ty TNHH xaây döïng. thöông maïi Hoaøng Ñöùc Doanh nghieäp tö nhaân Baéc Nam Vaïn Lôïi Doanh nghieäp tö nhaân Chính Loäc Thaønh Doanh nghieäp tö nhaân Kim Linh Doanh nghieäp tö nhaân Ngoïc Syõ Doanh nghieäp tö nhaân Ñöùc Lan .

75% 27.PHUÏ LUÏC 3 MOÄT SOÁ THOÂNG TIN TOÅNG HÔÏP KEÁT QUAÛ KHAÛO SAÙT Baûng PL3.92% 18.75% 14.58% 29. doanh thu cuûa doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt Chæ tieâu Doanh thu thuaàn bình quaân haøng naêm Döôùi 20 tyû ñoàng 20 – 50 tyû ñoàng 50 – 100 tyû ñoàng 100 – 200 tyû ñoàng Treân 200 tyû ñoàng Toång coäng Toång giaù trò taøi saûn bình quaân haøng naêm Döôùi 20 tyû ñoàng 20 – 50 tyû ñoàng 50 – 100 tyû ñoàng 100 – 200 tyû ñoàng Treân 200 tyû ñoàng Toång coäng 11 9 13 5 10 48 22.83% 100% Soá löôïng Tyû troïng .17% 16.83% 100% 9 7 14 8 10 48 18.1.08% 10. Toång taøi saûn.42% 20.67% 20.

00% 100% Baûng PL3.50% 31.25% 6. Öu tieân löïa choïn nguoàn taøi trôï Nguoàn taøi trôï Nôï vay Voán chuû sôû höõu Lôïi nhuaän giöõ laïi Toång coäng Soá löôïng 18 18 12 48 Tyû troïng 37.50% 25.42% 72. Ngöôøi quyeát ñònh cuoái cuøng löïa choïn nguoàn taøi trôï Ngöôøi quyeát ñònh Chuû sôû höõu Giaùm ñoác ñieàu haønh Hoäi ñoàng quaûn trò Toång coäng Soá löôïng 30 15 3 48 Tyû troïng 62.58% 100% .3.4.2.50% 37.92% 14.Baûng PL3. AÛnh höôûng cuûa cô caáu voán ñeán khaû naêng sinh lôøi vaø khaû naêng thanh toaùn Möùc aûnh höôûng Khoâng coù aûnh höôûng Ít khi aûnh höôûng Coù aûnh höôûng AÛnh höôûng raát lôùn Toång coäng Soá yù kieán 1 5 35 7 48 Tyû troïng 2.25% 100% Baûng PL3.08% 10.

67% 45.5. Chieán löôïc taøi trôï muïc tieâu Chieán löôïc Maïo hieåm Baûo thuû Trung dung Khoâng quan taâm Toång coäng Soá yù kieán 3 3 20 22 48 Tyû troïng 6.25% 41.6.25% 6.Baûng PL3.00% 100% . Thueá suaát thueá thu nhaäp doanh nghieäp Möùc thueá suaát Döôùi 28% 28% Toång coäng Soá löôïng 24 24 48 Tyû troïng 50.00% 50.83% 100% Baûng PL3.

39. Indonesia 2. 40] . Coäng ñoàng Chaâu AÂu 5.PHUÏ LUÏC 4 PHAÂN LOAÏI DOANH NGHIEÄP VÖØA VAØ NHOÛ ÔÛ CAÙC NÖÔÙC Quoác gia 1. 31. Haøn Quoác 3. Malaysia 4. Canada Tieâu chí doanh thu ≤ 50 tyû IDR ≤ 8 trieäu KRW ≤ 25 trieäu MYR ≤ 50 trieäu EUR ≤ 20 trieäu CAD Tieâu chí toång taøi saûn ≤ 10 tyû IDR ≤ 43 trieäu EUR Nguoàn: Toång hôïp töø internet [28.

PHUÏ LUÏC 5 DANH SAÙCH DOANH NGHIEÄP SÖÛ DUÏNG TRONG MOÂ HÌNH KINH TEÁ LÖÔÏNG STT 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 Kyù hieäu ALT BMC BPC DIC DNP DPC DXP GTA HAS HAX HBD HTV LBM MCP NAV NHC NSC Teân doanh nghieäp Coâng ty coå phaàn vaên hoùa Taân Bình Coâng ty coå phaàn khoaùng saûn Bình Ñònh Coâng ty coå phaàn bao bì Bæm Sôn Coâng ty coå phaàn ñaàu tö vaø thöông maïi DIC Coâng ty coå phaàn nhöïa xaây döïng Ñoàng Nai Coâng ty coå phaàn nhöïa Ñaø Naüng Coâng ty coå phaàn caûng Ñoaïn Xaù Coâng ty coå phaàn cheá bieán goã Thuaän An Coâng ty coå phaàn xaây laép böu ñieän Haø Noäi Coâng ty coå phaàn dòch vuï oâ toâ Haøng Xanh Coâng ty coå phaàn bao bì PP Bình Döông Coâng ty coå phaàn vaän taûi Haø Tieân Coâng ty coå phaàn vaät lieäu xaây döïng Laâm Ñoàng Coâng ty coå phaàn in vaø bao bì Myõ Chaâu Coâng ty coå phaàn Nam Vieät Coâng ty coå phaàn gaïch ngoùi Nhò Hieäp Coâng ty coå phaàn gioáng caây troàng Trung Öông .

STT 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 Kyù hieäu PJT PMS PNC RHC RIC SAF SDN SFC SGC TCT TMC TNA TS4 UNI VGP VPK VTC Teân doanh nghieäp Coâng ty coå phaàn vaän taûi xaêng daàu ñöôøng thuûy Coâng ty coå phaàn cô khí Xaêng daàu Coâng ty coå phaàn vaên hoùa Phöông Nam Coâng ty coå phaàn thuûy ñieän Ry Ninh II Coâng ty coå phaàn quoác teá Hoaøng Gia Coâng ty coå phaàn löông thöïc thöïc phaåm SAFOCO Coâng ty coå phaàn sôn Ñoàng Nai Coâng ty coå phaàn nhieân lieäu Saøi Goøn Coâng ty coå phaàn xuaát nhaäp khaåu Sa Giang Coâng ty coå phaàn caùp treo Nuùi Baø Taây Ninh Coâng ty coå phaàn thöông maïi xuaát nhaäp khaåu Thuû Ñöùc Coâng ty coå phaàn thöông maïi xuaát nhaäp khaåu Thieân Nam Coâng ty coå phaàn thuûy saûn soá 4 Coâng ty coå phaàn Vieãn Lieân Coâng ty coå phaàn Caûng rau quaû Coâng ty coå phaàn bao bì daàu thöïc vaät Coâng ty coå phaàn vieãn thoâng VTC .

97% 0.51% 22.45% 8.245 103.6297 0.69% 10.343 592.71% 16.485 ROA (%) 7.6510 1.681 73.15% 13.368 63.00% 10.2228 0.022 473.8851 0.81% 11.2715 1.9343 SIZE (trieäu ñoàng) 180.51% 10.00% 12.6489 0.48% 12.089 57.69% 0.275 51.23% 8.016 133.7182 0.97% 2 Teân ñaày ñuû cuûa doanh nghieäp xem taïi phuï luïc 5 .46% 5.3374 0.45% 21.640 152.12% 23.2506 1.599 165.PHUÏ LUÏC 6 SOÁ LIEÄU SÖÛ DUÏNG CHO MOÂ HÌNH KINH TEÁ LÖÔÏNG STT 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Doanh nghieäp2 ALT BMC BPC DIC DNP DPC DXP GTA HAS HAX HBD HTV LBM MCP NAV DE (laàn) 0.84% 7.60% TAX (%) 0.285 149.38% 7.39% 7.32% 10.859 212.19% 17.841 76.97% 11.8428 0.1451 1.23% 9.53% 57.40% 18.75% 26.203 143.5846 1.7790 0.00% 9.1016 0.08% 10.

8712 0.4350 1.528 470.51% Nguoàn: tính toaùn töø baùo caùo taøi chính cuûa caùc doanh nghieäp nieâm yeát .917 32.76% 16.619 ROA (%) 25.95% 9.4901 1.91% 10.00% 10.6043 1.843 164.2028 0.1361 0.02% 16.45% 8.80% 8.25% 7.66% 6.63% 16.97% 25.657 38.0268 1.050 140.86% 16.881 214.85% 12.126 118.00% 13.91% 10.442 172.6032 1.288 801.65% 0.8315 1.71% 15.1905 0.810 215.3912 0.40% 33.40% 12.41% 0.83% TAX (%) 8.370 159.75% 0.50% 23.7750 1.037 1.904 226.066.2906 0.96% 11.1648 0.205 49.465 85.44% 1.65% 12.91% 10.43% 7.19% 15.92% 1.STT 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 Doanh nghieäp NHC NSC PJT PMS PNC RHC RIC SAF SDN SFC SGC TCT TMC TNA TS4 UNI VGP VPK VTC DE (laàn) 0.54% 6.3137 0.30% 18.336 333.88% 17.1596 0.59% 13.28% 13.34% 13.1495 1.18% 8.388 732.4732 SIZE (trieäu ñoàng) 43.3062 0.760 195.

Trieån voïng phaùt trieån toát. . A Loaïi toát: . . . .PHUÏ LUÏC 7 XEÁP HAÏNG TÍN DUÏNG DOANH NGHIEÄP Nguoàn: Trung taâm thoâng tin tín duïng [20] Xeáp haïng AAA Loaïi toái öu: Noäi dung . AA Loaïi öu: .Hoaït ñoäng kinh doanh coù hieäu quaû .Trieån voïng phaùt trieån laâu daøi. . . . .Ruûi ro thaáp.Tình hình taøi chính oån ñònh.Lòch söû vay traû nôï toát. . .Doanh nghieäp hoaït ñoäng hieäu quaû cao.Tieàm löïc taøi chính laønh maïnh.Lòch söû vay traû nôï toát.Doanh nghieäp hoaït ñoäng hieäu quaû vaø oån ñònh. . .Ruûi ro töông ñoái thaáp.Khaû naêng töï chuû taøi chính raát toát.Khaû naêng töï chuû taøi chính toát.Ruûi ro thaáp.Lòch söû vay traû nôï toát.

Khaû naêng töï chuû taøi chính thaáp.Ruûi ro trung bình.Ruûi ro trung bình. .Doanh nghieäp hoaït ñoäng coù hieäu quaû thaáp. . BB Loaïi trung bình .Doanh nghieäp hoaït ñoäng chöa coù hieäu quaû.Tieàm löïc taøi chính trung bình.Tình hình taøi chính oån ñònh. .Ruûi ro cao. .Ruûi ro raát cao.Ruûi ro töông ñoái cao. . CCC Loaïi trung bình . . .Doanh nghieäp hoaït ñoäng keùm hieäu quaû.Xeáp haïng BBB Loaïi khaù: Noäi dung .yeáu: . .Hoaït ñoäng töông ñoái hieäu quaû.Coù haïn cheá nhaát ñònh veà tieàm löïc taøi chính. CC Loaïi yeáu: .khaù: .Naêng löïc quaûn lyù keùm. . töï chuû taøi chính yeáu keùm. . . B Loaïi trung bình: .Doanh nghieäp hoaït ñoäng toát trong hieän taïi nhöng deã bò aûnh höôûng bôûi nhöõng bieán ñoäng lôùn trong kinh doanh do söùc eùp caïnh tranh. töï chuû taøi chính yeáu.Khaû naêng traû nôï thaáp.Khaû naêng traû nôï keùm. . .

Coù nôï quaù haïn . khoâng töï chuû veà taøi chính. .Xeáp haïng C Loaïi yeáu keùm: Noäi dung . . .Naêng löïc quaûn lyù yeáu keùm.Ruûi ro raát cao. thua loã keùo daøi.Doanh nghieäp hoaït ñoäng yeáu keùm.

(1 − t) Nôï bình quaân EAT + I.PHUÏ LUÏC 8 COÂNG THÖÙC TÍNH CAÙC CHÆ TIEÂU Chæ tieâu D/E (hoaëc DE) DOL Giaù trò doanh nghieäp Laù chaén thueá töø laõi vay RD Coâng thöùc Nôï Voán chuû sôû höõu Phaàn traêm thay ñoåi EBIT Phaàn traêm thay ñoåi doanh thu (hoaëc saûn löôïng tieâu thuï) Giaù trò thò tröôøng cuûa nôï + Giaù trò thò tröôøng cuûa voán chuû sôû höõu I.(1 − t) Toång taøi saûn bình quaân EAT Voán chuû sôû höõu bình quaân Tyû soá töï taøi trôï * chi phí söû duïng voán chuû sôû höõu + Tyû soá nôï * chi phí söû duïng nôï ROA ROE WACC .t I .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful