DOMINÓS, TRIMINÓS… POLIMINÓS NA AULA

“Non hai problemas resoltos: hai problemas máis ou menos resoltos” H.Poincaré

WILLIAM O. FERNÁNDEZ FLORES RAMÓN M. VEIGA FERNÁNDEZ

o xogo posibilita o desenvolvemento de capacidades que procuramos que adquira o noso alumnado: autonomía e o desenvolvemento de estratexias que permitan a resolución de problemas. A conexión dos xogos coas matemáticas é múltiple e refírese tanto á aprendizaxe de conceptos como a de técnicas e de estratexias e relacionase de xeito directo coa resolución de problemas.-INVESTIGACIÓNS PROBLEMAS E RESOLUCIÓN DE Unha investigación é unha actividade aberta que procurará a resolución de problemas de diferentes formas. 2.1. No presente traballo presentaremos unha investigación do alumnado sobre os poliminós que xerará problemas abertos. .-INTRODUCCIÓN A utilización de xogos non é unha práctica habitual na clase de matemáticas. O contexto do xogo posibilitará o traballo cooperativo e o desenvolvemento da autonomíaa persoal. e xerará novos problemas. Nembargantes. As ventaxas de promover investigacións no eido do ensino son múltiples: *Fomentan o desenvolvemento do aspecto conceptual desenvolvido nas clases. O tempo destinado a xogar na clase de matemáticas pode ser unha grande inversión se sabemos escoller os xogos adecuados e conseguimos involucrar activamente ós alumnos nesta actividade. así como a adquisición de aspectos conceptuais.

Cando un alumno se enfrenta a un problema. Cando o neno xoga procura gañar buscando a estratexia gañadora de xeito lóxico.*Promoven o desnvolvemento de estratexias á hora de resolver problemas *Fomentan a autonomía persoal e social. nas que o alumno interveña de forma directa no proceso de resolución das mesmas. É preciso xerar situacións abertas. *Xeran a curiosidade e o interés científico no alumnado. senón que ademáis esta adquirindo hábitos mentais que lle serán de grande utilidade sen ningún xénero de dúbida. conxetura. A enseñanza activa non é aquela na que o alumno é un simple receptor de coñecementos senon na que é un constructor dos mesmos. que cree as súas . co que está empezando a investigar de xeito rudimentario. Todo o que un alumno adquire investigando é aprendido de xeito significativo e permanente. Hai que estimular a curiosidade do alumno. non está limitándose a adquirir coñecementos que poderán ser máis ou menos útiles nun futuro. facilitándolle este proceso a creación de estructuras lóxicas máis amplas a partires das que que tiña. que se interese por todo o que o rodea. se equivoca. . empregando inconscientemente o razoamento matemático. retrocede… en definitiva investiga. acerta. avanza. que analice o porque das cousas. debatindo ideas cos seus compañeiros e profesor.

en definitiva. *Aprender coñecemento. As investigacións deste tipo favorecen o desenvolvemento dos esquemas de Polya de resolución de problemas. do erro como xerador de *Fomenta o espíritu cooperativo. pero non a facelo con problemas abertos. *Desenvolver estratexias para a resolución de problemas. Entre as ventaxas das utilización investigacións na aula destacaremos: da *Mellora a actitude do alumno de cara ás matemáticas.propias iniciativas e as expoña sen medo . e todo leve a un pensamento máis lóxico e adecuado á súa realidade persoal. e ademáis o fan con tódolos alumnos do grupo á vez: . *Desenvolve a creatividade dos alumnos acostumados a resolver problemas no eido académico. que sepa pensar por el mesmo.

Ver se hai formas máis sinxelas de resolvelo. 4. 3. 2. Aplicar as estrategias á resolución do problema. Analizar os resultados obtidos. Senón buscarán un patrón para sacar adiante o problema.No caso de fracaso.Mirar cara atrás. Comprender o que se planteas e ser capaz de expresalo con palabras propias.Buscar xeralizacións do problema ..Configurar un plan..1..Executar o plan. utilizar a información para buscar outro plan. Buscarán unha estratexia para resolvelo..Entender o problema.Identificar se o problema xa foi resolto antes. incluso irán ó seu “baúl” a ver se hai algún método coñecido que lles permita resolvelo.

Máis adiante Martin Gardner tén publicado en dous dos seus libros (Novos pasatempos matemáticos e Festival máxico matemático). O nome de de poliminós débese ó matemático norteamericano Salomon W. Propremola en tres cursos diferentes: 1º de ESO (23 alumnos de 12 e 13 anos). que pretende ser unha investigación. Golomb de quen partíu a idea en 1954. A actividade. Chamaremos dominós.catro… cadrados respectivamente. Esto será suficiente para unha clase. 4º de ESO (12 alumnos de 15 e 16 anos) e 1º de Baharelato (24 alumnos de 16 e 17 anos) En primeiro lugar explicaremos o concepto de poliminó. para logo traballar algún problema de . xirará en torno a estas figuras.3. múltiples artículos sobre as ricas posibilidades que ofrecen os diferentes poliminós. Os máis pequenos máis adiante pedireilles que constrúan un xogo de tetraminós con cinco pezas de cada clase. para a continuación pedir ós alumnos que en grupos discutan cantos e que poliminós hai. triminós . tres .-DESCRICIÓN DA ACTIVIDADE Chámanse poliminós ás formas que se obteñen xuntando cadrados lado a lado.tetraminós… ás formas que se obteñen xuntando dous.

de xeito que cada dous deles teñen ó menos un lado común. Hexaminós: formados por seis cadrados. Triminós: formados por tres cadrados.recobremento. Tetraminós: formados por catro cadrados. Dominós: formados por dous cadrados. Máis adelante Martin Gardner tén publicado múltiples artículos sobre as ricas posibilidades que ofrecen os diferentes poliminós. A continuación xunto a actividade proposta. Tamén podemos definir o poliminó como un grupo de cadrados unidos polos lados. Introducción O nome de de poliminós débese ó matemático norteamericano Salomon W. Golomb definíu os poliminós como as configuracións que recobren cadros adxacentes dun taboleiro de xadrez. Golomb de quen partíu a idea en 1954. . Pentaminós: formados por cinco cadrados. Los poliminós se clasifican en: Uniminós: formados por un solo cadrado.

ACTIVIDADE 2 Debuxa distintos.Podes recobrer a figura 1 con dous tetraminós distintos?¿E de construir a . prácticamente non se utilizan. Facede o mesmo para os triminós. ó seren moi numerosos. Debuxade no caderno cantos dominós hai. os tetraminós que consideres Fíxate nos rectángulos.Os poliminós de ordes superiores.1. de orde 8369. de orde 9.285… ACTIVIDADE 1. De orde 7 sábese que existen 108 diferentes. ¿E os tetraminós? Podedes usar a táboa adxunta.

xa que os resultados acadados e a implicación do alumnado foron moi positivas. En canto á actitude nos grupos de 1º de ESO e Bacharelato. Aínda así as diferencias entre grupos son salientabeis. O grupo de 4º foi un pouco máis revoltoso e máis difícil de motivar abandonando algún dos alumnos a tarefa. á hora de calificar a experiencia faráo como satisfactoria. • .RESULTADOS E CONCLUSIÓNS Sen dúbida..figura 2 utilizando unha familia completa de tetraminós? 4. foi moi positiva. con un gran grado de implicación na resolución de problemas por parte de todo o alumnado.

xa que a ilusión e o interés por resolver o problema era a motivación da clase.• • • • • Resulta salientable o cambio de roles nos grupos: alumnos que noutro tipo de clase son líderes agora escoitan. Pregunteille que estaban facendo e contestáronme que estaban tentando buscar unha formula xeral para o número de poliminós. O grupo dos máis pequenos foi o máis lento no seu desenvolvemento.Pedíuse os alumnos que buscaran un patron de construcción e que . Nos grupos de primeiro e cuarto foi preciso explicar que había figuras iguais.Ata os profesores que viñan a continuación me preguntaron que fixeran decindo que había tempo que non estaban tan relaxados .Especialmente relevante é que un alumno con moitos problemas de conduta (foi expulsado moitas veces do centro) no seu grupo funcionaba como catalizador do mesmo. En 4º ese intento ía mal dirixido pois tentaba resolvelo aplicando a linealidade Outro dos aspectos sobresaíntes é que non foi necesario poñer orde en ningún momento.Algún dos grupos dos maiores foi capaz de ver que había 35 hexaminós Nos grupos de 4º e 1º de Bach. sorprendeume ver un alumno cunha calculadora.a ser posible o explicasen.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful