You are on page 1of 16

Reporter

CONGO nieuws
VREDESEILANDEN

VREDESEILANDEN NIEUWS | TIJDSCHRIFT VAN


DE VZW VREDESEILANDEN | VERSCHIJNT IN
JANUARI-APRIL-JUNI-AUGUSTUS-OKTOBER |
EXTRA EDITIE MEI 2007 | JAARGANG 27 NR 4 |
AFGIFTEKANTOOR 8500 KORTRIJK 1-2E AFD | P108038 |
VERANTWOORDELIJKE UITGEVER: JAN AERTSEN,
BLIJDE INKOMSTSTRAAT 50, 3000 LEUVEN

Lin Vanwayenbergh (26) studeerde communica-


tiewetenschappen en journalistiek in Antwerpen.
Na een jaar freelance werk voor De Standaard (re-
porter Regio Antwerpen) besloot ze een project in
het buitenland te doen. Met een beurs van Fonds
Pascal Decroos trok ze in 2005 naar Oost-Congo
om een verhaal te schrijven over de relatie tussen
de VN-blauwhelmen en de Congolese bevolking,
dat werd gepubliceerd in Mo*Magazine. Lin werkt
momenteel voor een vzw in Brussel, daarnaast
aanvaardt ze af en toe opdrachten als freelance
journaliste. Begin maart 2007 bezocht ze voor
‘Reporter’ de projecten van Vredeseilanden in en
rond Butembo, Oost-Congo.
Over de Democratische Republiek Congo
De afgelopen tien jaar kostten de Toch is, vooral in het Oosten van het betere toekomst ziet doorschemeren. vooral aan eigen inspanningen te
oorlog in de Democratische Republiek land, de situatie nog heel proble- De stad laat een mooi staaltje zien danken dat de heropbouw van start
Congo en de rechtstreekse gevolgen matisch. Hoewel sommige steden van het doorzettingsvermogen en is kunnen gaan. Op eigen kracht
ervan, het leven aan vier miljoen zijn gestabiliseerd, blijven verschil- optimisme dat de Congolese bevol- slaagden ze erin de Rwandese rebel-
mensen. Experts spreken over het lende regio’s, vooral dieper in het king, ondanks de harde omstandig- len weerstand te bieden, op eigen
bloedigste conflict dat Afrika ooit binnenland, geteisterd door bruut heden, blijft tonen. Overal steken de houtje voerden ze een systeem van
heeft gekend. Tenminste acht andere geweld en onrust. De recente rellen eerste tekenen van heropbouw de taksen in om de wegen te onder-
landen maakten zich schuldig aan in Kinshasa tonen aan hoe broos de kop op: nieuwe gebouwen worden houden. Lokale boerenorganisaties
geweld op het grondgebied van net verworven vrede is. Bovendien opgetrokken, investeerders vestigen deden grote inspanningen om hun
Congo. De gruwelverhalen van deze is, zelfs in de veilige regio’s van het zich in de stad, de wegen worden werking voort te zetten, zelfs tijdens
oorlog gaan ver voorbij het grootste land, de catastrofe enorm. De desas- hersteld, de stad herleeft langzaam. de oorlog.
inlevingsvermogen. treuze gevolgen van de oorlog zullen
zonder twijfel nog lang doorwer- Van Butembo wordt wel eens gezegd
Eind 2006 werden, onder zware ken. De bevolking heeft niets meer. dat het een stad is die het niet
internationale druk, democrati- Congo wordt, ondanks de onnoeme- slecht doet, maar dat
sche verkiezingen georganiseerd. lijke natuurlijke rijkdommen, gere- de regering of interna-
De enorme politieke en logistieke kend tot de allerarmste landen van tionale hulp daar weinig
uitdaging om een land met ongeveer de wereld. verdienste aan heeft.
60 miljoen inwoners, zonder enige De Nande, de etnische
infrastructuur, naar de stembus te groep die hier ongeveer ,JTBOHBOJ #VUFNCP
leiden, werd een succes. Onder het Over Butembo 90 procent van de bevol- .CBOEBLB 
(PQQB
leiderschap van President Kabila kan king uitmaakt, werd
Congo zich nu officieel een naoor- Het kantoor van Vredeseilanden gedurende de oorlog aan #VLBWV
logse staat noemen. De situatie Congo is gevestigd in Butembo, een haar lot overgelaten.
is gekalmeerd, de rebellen worden stad in de provincie Noord-Kivu, in Terwijl in omliggende
.CVJK.BZJ
langzaam maar zeker ingelijfd in het het oosten van het land. De stad telt steden als Beni, Goma .BUBEJ ,BOBOHB
nationale leger, de rust keert weer ongeveer 600.000 inwoners. Hoewel en Bukavu al snel een
(VMGPG(VJOFB

en de Congolese bevolking likt haar Noord-Kivu een van de ergst geteis- toestroom van interna-
wonden. terde provincies was tijdens de jaren- tionale hulporganisaties
lange oorlog, is Butembo een plaats en ngo’s op gang kwam,
waar je toch duidelijk hoop op een heeft Butembo het -VCVNCBTIJ

>
Over Vredeseilanden
in Congo
Het vraagt zonder twijfel een heel specifieke aanpak om in het
midden van een oorlogsgebied aan rurale ontwikkeling te doen.
Als er een idee centraal staat in de werking van Vredeseilanden,
is het dat ontwikkeling en het initiatief daartoe van de bevolking
zelf moet komen. Dit is echter niet vanzelfsprekend in deze regio
waar mensen vaak van niets moeten vertrekken en nog steeds
gebukt gaan onder trauma’s en een permanent gevoel van onveilig-
heid. Toch is het precies die instelling die Vredeseilanden in Congo
vandaag haar sterke positie geeft. Het kantoor neemt de rol op van
financiering en coördinatie van Congolese partnerorganisaties, maar
hoopt vooral hulp overbodig te kunnen maken. De lokale partners
hebben in de meeste gevallen al een jarenlange werking en hielden
zich overeind in de moeilijkste omstandigheden. Ze steunen volle-
dig op de capaciteiten van de lokale bevolking. Het is met die door-
winterde partners dat Vredeseilanden er nu in slaagt vooruitgang te
boeken in een regio die met moeite stabiel is te noemen.

<
konijnen
zijn zilver,
geiten goud
Vee is erg waardevol in een arm
land als Congo. Die waarde gaat
heel wat verder dan het vlees op
zich. Het is bijna onwaarschijnlijk
hoezeer een kip, konijn of geit het
levensniveau en zelfs de status
van een Congolees gezin omhoog
kan trekken.
Enkele konijnen kunnen al volstaan
om de kinderen naar school te
sturen. Leerkrachten worden in
Congo immers nog altijd niet door
de staat betaald, maar wel door
de ouders zelf, veelal in natura.
Konijnen zijn talrijk aanwezig bij
de maandelijkse uitbetaling van
de leraren, zoals ook te zien was
tijdens de Radio Congo-reportage
van Man Bijt Hond. Genoeg konij-
nen kunnen dus letterlijk de weg
banen naar een degelijke oplei-
ding.
Voor vrouwen betekent klein-
vee vaak ook een weg naar meer
emancipatie. Het dier brengt
immers het hele gezin in een
betere situatie. Bovendien krijgt
de vrouw mee beslissingsrecht
over wat er met het vee gebeurt,
wanneer het wordt geslacht, enz.
“Mijn man houdt terug meer van
mij sinds de konijnen er zijn”,
klinkt het vaak uit de monden van
vrouwen, betrokken in het project.
Een onwaarschijnlijke, maar ware
uitspraak zo blijkt.

Geiten zijn nog veel meer waard


dan konijnen of kippen. Niet
alleen geven zij melk, zij kunnen
ook worden gebruikt als bruids-
schat of kostbaar ruilmiddel.
Tijdens de oorlog vormden geiten
echter een regelrecht gevaar. Ze
waren immers een lokaas voor
rebellen en plunderaars. Dit was in
het verleden een grote hindernis
voor projecten van microkrediet,
want veel vrouwen weigerden een
geit. Ze verkozen een kip of een
konijn, dat ze nog dezelfde avond
konden opeten. Anders zouden
ze ongetwijfeld het slachtoffer
worden van plunderingen.

>
Genderwerking
Op 8 maart werd wereldwijd de Internationale Vrouwendag gevierd. Vrouwen nemen in Congo het grootste deel
van de landbouwtaken voor hun rekening. Helaas vertaalt dit zich niet in politieke macht. We vergezelden de
vrouwenbeweging Lofepanoki op een voorbereidende vergadering voor de Internationale Vrouwendag en spraken
met enkele Congolese "mama’s".

Thérèse Katungu leidt de Ligue houding. Ze maakt duidelijk indruk


des Organisations des Femmes op haar publiek. Vrouwen met
Paysannes de Congo (Lofepanoki) kinderen aan de borst luisteren
sinds 2000. Zij is een vrouw om “U’ met ingehouden adem. Een belang-
tegen te zeggen: een kloeke, opti- rijk punt op de agenda is de spaar-
mistische en goedlachse ‘mama’, kas die Lofepanoki beheert. Ze
zelf moeder van drie kinderen. proberen de vrouwen te overhalen
Haar felle tirades voor vrouwen- om zich hiervoor in te schrijven en
rechten worden regelmatig door- wat geld opzij te zetten op deze
broken door haar luide en vrolijke spaarkas. “Ook al zijn het maar
bulderlach. Problemen en oplossingen krediet af. Door de hoge kosten van enkele dollars, als de vrouwen een
Thérèse is vandaag op weg naar een de kooien, maar ook door ziekten en klein beetje opzij kunnen zetten,
voorbereidende vergadering voor Tegenwoordig hebben de meeste door de regelmatige plunderingen, hebben ze hun eigen leven meer in
de Vrouwendag. Onderweg vertelt organisaties, ook de lokale, een liep het project met de konijnen op handen. Het gaat erom dat ze iets
ze over haar motivaties in de strijd luik genderwerking en stilaan de meeste plaatsen niet succesvol opbouwen, dat ze een toekomst
voor vrouwenrechten. “Het leven komen de rechten van de vrouwen af, behalve in Biassa. Een uur lang uitbouwen. Het spaargeld zorgt
van een vrouw in Congo is enorm meer onder de aandacht. Maar de praat Thérèse met de vrouwen uit ervoor dat ze een grotere onafhan-
hard. Met het kind op de rug moet weg is nog lang. “Een voorbeeld: het dorp over het aantal nieuwe kelijkheid opbouwen.”
ze de hele dag op het veld werken. er zijn stilaan wel meer vrouwen jongen, over betere kooien, over de
Met het kind op de buik moet ze die naar school gaan,” vertelt reacties van hun mannen, kortom Na de toespraak is er tijd voor
daarna hout aanslepen uit het bos Thérèse, “maar vraag deze vrouwen over problemen en oplossingen. vragen. De meeste vrouwen besto-
om eten te kunnen maken en het eens wat ze met hun studies willen Een van de belangrijkste taken van ken Thérèse en haar team met
hele gezin te onderhouden. Veel doen. De meeste weten niet eens Thérèse is om deze vrouwen toe te heel concrete problemen: over de
mannen zitten ondertussen thuis waarvoor ze studeren, anderen spreken, ze een hart onder de riem konijnenkooien, de grote droogte
en drinken het weinige geld op dat geraken gewoon niet los uit het te steken en hoop te geven dat ze die hun planten in de tuin heeft
wordt bijeengespaard”. Thérèse gaat traditionele patroon. Deze vrou- op de goede weg zijn om dingen te verwoest, over hoe ze in gods-
heftig tekeer, maar haar verwij- wen belanden dan na hun studies veranderen. naam die enkele dollars moeten
ten zijn niet enkel tegen mannen gewoon terug op het veld. Kijk ook sparen als ze niet eens genoeg te
gericht. Ze is er zich heel bewust maar eens naar de recente verkie- eten hebben, over de plunderingen
van dat een werkelijke verandering zingen! Zoveel mensen in de rege- Zorgen en onzekerheid op het vee. Het is duidelijk dat de
ook een grotere bewustwording bij ring, maar geen enkele vrouw. We meeste vrouwen nog steeds met
de vrouwen zelf vraagt. “Een vrouw hebben nog heel wat werk voor de Na nog eens een rit van een uur, veel zorgen en onzekerheid zitten.
hier wordt op heel jonge leeftijd boeg”. arriveren we op de eigenlijke Hun problemen gaan werkelijk
moeder. De rest van haar leven bestemming: Lukanga. Hier zijn terug tot de basis. Toch bewijst de
zal ze gemiddeld elk jaar een kind Na een uur heen en weer gehob- vandaag enkele honderden vrou- massale opkomst van de vrouwen
krijgen... Élk jaar! Hoe moeten bel op de slechte wegen komt ons wen van heinde en ver naartoe dat er een zekere kentering bezig
die in godsnaam gevoed worden? busje tot stilstand. We zijn in het gewandeld. Ze zitten te wachten is. Het is alvast een feit dat de
Zowel mannen als vrouwen moeten dorpje Biassa. Lofepanoki werkt op een grote tribune in een donke- Congolese vrouwen steeds meer op
begrijpen dat zoveel kinderen aan een systeem van microkrediet re stoffige zaal. Al deze vrouwen hun rechten gaan staan.
krijgen alles behalve oplossingen met konijnen, geiten en cavia’s. De zijn leden van Lofepanoki of maken
biedt.” dieren worden verdeeld onder de deel uit van een van de partner-
vrouwen. Als het een jong werpt, organisaties. Wanneer Thérèse
gaat het terug naar Lofepanoki, haar toespraak begint, maakt haar
die het dan aan een andere vrouw vrolijkheid al snel plaats voor een
geeft. Op die manier lossen ze hun heel professionele, ietwat harde

<
De ‘piloot-rijstvelden’ werden aange-
legd in 1995. Meer dan tien jaar later
staat APADER al een heel eind, maar
niet ver genoeg. Vredeseilanden
werkt nu samen met hen om de rijst-
teelt nog te verbeteren. Voortdurend
wordt er gezocht naar nieuwe soorten
die beter gedijen op de vaak arme
grond en naar betere productiemoge-
lijkheden. Het zaad wordt verspreid
via een systeem van microkrediet: de
bevolking krijgt zaad, bij de volgen-
de oogst geven zij een hoeveelheid
terug, die gebruikt wordt voor het
in stand houden van een perma-
nente ‘zaadbank’. In 2006 werd er
zaad verdeeld onder 209 gezinnen in
Mwenda. Ondertussen is er ook een
geitenkwekerij opgericht en wordt

De Rijstvelden Van Apader er terug gestart met koffieplant-


jes. Verder werden er twee bruggen
gebouwd die de commerciële handel
Toen de bevolking van het dorp van de rijst moeten vereenvoudigen.
Stanley is de directeur van APADER de velden is zwaar werk, maar eens
Mwenda, in 1993 gevlucht voor (Association des Paysans pour de rijst geplant is, kan men relatief
de oorlog, na twee jaar naar le Développement Rural), een snel oogsten. Het zonnige en voch-
andere partnerorganisatie van tige klimaat dat we hier kennen, is
haar dorp terugkeerde, was er Vredeseilanden. APADER is een uitstekend voor rijstteelt. Bovendien
niets meer. Alle bezittingen boerenorganisatie, werkzaam in krijg je het gemakkelijk verkocht.
en velden waren vernietigd en Mwenda, een dorp in de omgeving De hoeveelheid die nu wordt gepro-
van het Rwenzorigebergte. In 1993 duceerd is ruim voldoende om het
geplunderd. Een experiment vluchtten de mensen hier weg voor dorp te voorzien en bovendien aan
met rijstteelt zorgde voor een de oorlog en de rebellen. “Twee jaar export te doen.” Overal in de omlig-
lang verscholen we ons in de wouden gende dorpen, tot op de markten van
onverwacht succes. Op tien jaar
in de omgeving. Maar honger en Butembo, spreekt men inderdaad
tijd zorgde de rijst voor een ondervoeding dreef de bevolking in over ‘rijst van APADER’.
relatieve welvaart in het dorp 1995 terug naar het dorp”, vertelt
Stanley. “Toen we hier terug aankwa- Het rijstverhaal van Mwenda laat zich
en groeide de rijst van APADER men troffen we echter een leeg en lezen als een echt succesverhaal. De
in de wijde omgeving uit tot geplunderd dorp aan. Er bleef abso- stad herleeft. Lemen hutjes maken
luut niets meer over!” beetje bij beetje plaats voor stenen
een heuse merknaam.
huizen met een steviger metalen dak.
Vroeger was koffie het belangrijk- Er zijn heel wat gezinnen met een
ste product in Mwenda, maar bij de eigen motorfiets. Er zitten wel 20
terugkeer van de bevolking bleken jongeren van Mwenda op de universi-
alle planten door ziekte verwoest. teit. Er is ook veel minder ondervoe- Echte maïsrijst!
Om te overleven begonnen de ding en bovendien slagen mensen
mensen opnieuw groenten te telen, er nu wel in de ziekenhuiskosten Hoewel rijst vaak als het meest
maar dit volstond niet. Velen leden te betalen. Maar er is iets dat nog typische voedsel van Afrika wordt
aan serieuze ondervoeding. Hoewel veel meer opvalt tijdens de wande- beschouwd, is het voor de meeste
er een medisch centrum in het dorp ling door het dorp: elektriciteitspa- gezinnen in Congo helemaal geen
was, kon de bevolking de facturen len! Hoewel in grote steden zoals dagelijkse kost. “Rijst is relatief
ervan toch niet betalen. Ze riskeer- Butembo momenteel nog altijd geen duur en bij veel Congolese gezin-
den dat de dokters dan maar hun elektriciteit is, maakte de bevolking nen komt het enkel op tafel bij
dekens in beslag namen in ruil voor van Mwenda haar eigen mini-hydrau- speciale gelegenheden”, vertelt
verzorging. Zieke mensen bleven dus lische installatie om elektriciteit op Leopold, landenvertegenwoordi-
noodgedwongen thuis. te wekken. ger van Vredeseilanden in Congo.
Al lachend vertelt hij hoe zijn
Het was in deze uitzichtloze situatie “Onze missie was oorspronkelijk moeder soms maïs verkruimelde
dat de huidige staf van APADER in louter om de landbouwsituatie te tot kleine witte stukjes. “Voila”,
1995 een experiment met rijst opzet- verbeteren”, glundert Stanley. “Maar zei ze dan. “Hier hebben jullie
te. Een zak van 114 kg zaden leverde als je ziet wat er hier in tussentijd rijst, echte maisrijst!” “Als er al
bij de eerste oogst al meteen meer allemaal veranderd is... We zijn zelf eens echte rijst op tafel kwam
dan het dubbele op. Een onverwacht enorm verheugd over deze vooruit- werden we verplicht eerst van
succes. De productie werd keer op gang. Dat hadden we nooit durven het andere eten op tafel te eten,
keer opgevoerd en groeide snel aan. dromen”. anders zouden we ons ziek eten
“Momenteel produceert de bevolking aan de rijst alleen, zonder van de
17 ton rijst per jaar”, vertelt Stanley. rest te proeven.”
“Rijstteelt is heel interessant voor
deze regio. De voorbereiding van

>
KYAVINYONGE,
vissers en parkwachters in conflict
????????????
Kyavinyonge is een vissersstad, gelegen aan de oever van het Edwardmeer, aan de andere kant begrensd door het Nationaal Virunga
Park. Haar ligging vormt al jaren een aanleiding tot conflict tussen de bewoners, het leger, rebellengroepen en de parkwachters van
Virunga. Door illegale visvangst is er bijna geen vis meer over. De bewoners zoeken noodgedwongen naar andere oplossingen. Maar
daarbij komen ze in aanraking met de wachters van Virunga, die het park in het verleden met geweld verdedigden.

Het is middag. Visserssloepen hongerige soldaten in de omgeving in de hoop daar iets te vinden, weer aangroeien.” Vredeseilanden
dobberen stil op het water van het die mee zorgden voor de absolute worden ze teruggedreven door financierde al een deel van die
Edwardmeer. De vissers zijn heel vernietiging van het visbestand in Ugandese patrouilles. Dit Grote nieuwe netten, maar er is veel
vroeg vanochtend teruggekeerd het Edwardmeer. Zelfs de broed- Meer ligt namelijk pal op de grens meer nodig om een stad van 18.000
van hun nachtelijke visvangst. De plaatsen zijn vandaag tot op de van Congo en Uganda. Hoewel inwoners nieuwe netten te geven.
buit ligt uitgestald op het strand. bodem leeggevist. Terwijl experten het oorlogsgeweld geluwd is, blij- “De mannen van de vissersfederatie
De vrouwen zijn op dit uur al druk in 1989 nog spraken van 15.000 ven de wanpraktijken van illegale zouden liefst morgen al de nieuwe
in de weer de vis te roken en te ton vis per jaar, is de huidige visvangst bestaan. regels van start laten gaan, maar
zouten - de twee voornaamste output bijna nul. Als de vissers De noodsituatie bracht de vissers zolang een paar kilometer verderop
manieren om vis te bewaren. Een zich iets verder op het meer wagen van Kyavinyonge jaren geleden de illegale vangst blijft doorgaan,
jonge knaap toont ons trots een samen in de ‘Federation des P zullen de resultaten gering blij-
gigantische baars die hij heeft êcheurs’. Deze vissersfederatie ven.”
gevangen. Exemplaren als dit zijn wordt ondersteund door de boeren-
helaas zeldzaam geworden in het vakbond SYDIP, tevens partner van Schietende
Edwardmeer. Door jarenlange ille- Vredeseilanden. Samen strijden ze natuurbeschermers
gale visvangst is er een groot voor de rechten van de vissers en De moeilijkheden van Kyavinyonge
tekort ontstaan aan vis. De vissers zoeken ze met hen naar mogelijke stoppen niet aan de oevers van het
spenderen elke nacht in hun boten oplossingen. Gustave van SYDIP meer. Aan de andere kant van het
om terug te keren met een vangst vertelt ons dat de eerste en belang- dorp zitten de bewoners verwikkeld
die nauwelijks volstaat om hun rijkste stap is om nieuwe regels in nog een andere strijd, die met de
gezin te voeden. voor de visvangst door te voeren. parkwachters van het ICCN (Institut
“Momenteel wordt er gevist met Congolais pour la Conservation de
Output nul netten met gaten van 4cm, maar la Nature), het Congolese Instituut
De jarenlange oorlog werkte de dat moet veranderen naar 4,5cm. voor Natuurbehoud. Dit Instituut,
maffiose vispraktijken sterk in Op die manier kunnen de kleine gesteund door WWF, kent sinds het
de hand. Behalve illegale visse- vissen blijven leven en kan het einde van de oorlog een tweede
rijen waren het vooral rebellen en visbestand langzaam maar zeker adem. De adembenemende natuur-

Lees verder op pag. 9


<
Een Gevarieerd Menu
Veel mensen in Congo overleven op een
“Onze prioriteit is om mensen om ook het kleinveeproject van
eenzijdig dieet van maniok, aardappelen voedselzekerheid te bieden. Niet APAV. Het gaat om een systeem
alleen meer voedsel maar vooral van microkrediet met geiten. Op
en bananen. Toch is er, zelfs met zeer ook meer afwisselende en gezon- de heuvel heeft APAV een aantal
de voeding. Daarvoor voeren wij houten stallen gebouwd die een
beperkte middelen, ruimte voor meer onderzoek naar verschillende honderdtal geiten herbergen.
soorten en variëteiten van gewas- “De lammeren van deze geiten
gevarieerde voeding. Boerenorganisatie sen”, vertelt Deo, de directeur van worden uitgedeeld aan vrouwen
de Association des Producteurs in de streek”, legt Deo uit. “Maar
APAV integreerde dit in haar werking. Agricoles de Vuhimba (APAV), de vrouwen krijgen die geiten
terwijl hij een rondleiding geeft niet zomaar. Er zijn een aantal
in de uitgestrekte groentetuin van voorwaarden aan verbonden. Het
de organisatie. Het aantal soorten moeten om te beginnen boerin-
groenten, fruit en kruiden hier is nen zijn die lid zijn van APAV. Ze
indrukwekkend: broccoli, citroen- moeten getrouwd zijn, zodat er een
basilicum, prei, papaja’s, korian- heel gezin mee geniet van de geit.
der, venkel, tomaten, ananas. Deze De vrouwen moeten bovendien ook
groentetuin zou helemaal niet doen aantonen dat ze de geiten goed
vermoeden dat we ons midden in behandelen.” Daartoe geeft APAV
het arme Oost-Congo bevinden. De een opleiding waarin bijvoorbeeld
variatie is enorm. Behalve de tien- wordt geleerd hoe de dieren langer
tallen soorten groenten en fruit leven en dikker worden als ze een
in de tuin, tonen de medewerkers mengeling van verschillende soor-
trots ook enkele dozijnen zaadsoor- ten gras krijgen in plaats van ze
ten, genoeg om nog eens enkele zomaar wat te laten grazen aan
honderden variaties te planten en de kant van de weg. Wanneer deze
te kweken. Er is bovendien recent geiten op hun beurt jongen krij-
ook een heuse champignonkweke- gen, worden die doorgegeven aan
rij aangelegd. Nog in de testfase andere vrouwen uit het dorp. Tot
weliswaar, maar Apav kan de vraag op heden werden al 450 geiten
nu al niet meer bijhouden, omdat uitgedeeld door APAV. Dankzij
de bevolking er zo van houdt. “Het het kweekprogramma, beschik-
team van APAV houdt nauwgezet ken nu 2.000 vrouwen over een
bij welke soorten goed groeien, geit. Hetzelfde principe wordt
maar vooral ook welke variëteiten momenteel uitgebreid met scha-
opnieuw zaad opleveren. Het zijn pen en kippen (zie kader). “Eens
die gewassen die het interessant- een project goed draait, moet het
ste zijn om onder de bevolking te ook niet meer veel kosten”, glun-
verspreiden.” dert Deo. “Dit project houdt zich-
Het bureau en de tuinen van APAV zelf in stand.” APAV is al jarenlang
zijn gelegen op een heuvel temid- een van de sterkere partners van
den van de regio Vuhimba, in een Vredeseilanden en de projecten
gebouwencomplex dat ooit voor lopen enorm goed.
de opvang van leprapatiënten
diende. De heuvel is als het ware De avond na onze ontmoeting,
uitgegroeid tot een vormings- en krijgt Deo nog goed nieuws te
studiecentrum waar de 15 mede- horen. APAV heeft zonet twee nieu-
werkers van APAV nu voortdurend we geiten gekregen van vrienden.
werken aan het verfijnen van de De laatste tijd is het heel moeilijk
meest interessante en productieve om nog nieuwe dieren te vinden,
gewassen. De kost van deze groen- dus elke extra geit in het project
tetuin bedroeg in totaal nog geen betekent weer een stap vooruit.
400 dollar. Vol trots toont hij ons zijn nieuwe
juweeltjes: twee zware bokken, die
De nieuwe gewassen zijn echter ons vanuit de kofferbak van zijn
niet genoeg om het gebrek aan jeep aangapen. De beesten lijken
voedseldiversiteit op te lossen. geenszins verstoord door al die
Een ander probleem in deze regio aandacht, maar Deo’s glimlach en
is het enorme tekort aan vlees. enthousiasme is ronduit hartver-
Vredeseilanden ondersteunt daar- warmend.

>
Broeden met een olielamp

Over deze eigenaardige ‘black box’ nachtrust komt er niet aan te pas
wordt dag en nacht gewaakt. In want om het kwartier moet hij met
de houten kist liggen een 200-tal een thermometertje opnieuw opme-
bevruchte kippeneieren. Justin, ten en de olielamp bijstellen.
een medewerker van APAV, koestert De broedtijd voor een ei bedraagt 21
de eieren alsof zijn leven ervan af dagen. Justin heeft er al 8 dagen en
hangt. Vroeger werden kippen inge- nachten op zitten. Of APAV binnen-
voerd vanuit Uganda, maar sinds de kort de geboorte van de kuikentjes
vogelgriep is dit verboden en het kan vieren, valt nog maar af te
tekort aan kippen is enorm. Dus wachten. (Een ploeg van Man Bijt
APAV probeert het op deze manier. Hond volgde Justin tot op de grote
dag. Het relaas was te zien in de
Met een olielamp houdt Justin de reportage “Radio Congo” van Man
eieren op de perfecte temperatuur. Bijt Hond.)
Hij heeft zijn matras naast deze
‘broedkast’ geïnstalleerd, maar veel

Vervolg van pag. 7

pracht van Oost-Congo kan eindelijk ning tussen de vissers en de park- Een weg uit de impasse? extra moeilijkheid is dat het voor
de aandacht krijgen die ze verdient. wachters bereikte een hoogtepunt niemand echt duidelijk is waar de
Tijdens de oorlog werden de nationa- toen de parkwachters samen met het Dat het geweld van het ICCN verder grenzen van het Virunga Park precies
le parken van Congo slachtoffer van Congolese leger het vuur openden gaat dan louter de bescherming beginnen en eindigen.”
rebellen, vluchtelingen en soldaten op de vissers. Officieel klonk het dat van het Park, blijkt ook uit het Om uit de impasse te geraken, gaan
die schaamteloos wild opjaagden. het geweld was gericht tegen rebel- takssysteem dat de parkwachters Vredeseilanden en WWF weldra rond
Gorilla’s, apen en neushoorns werden len die zich in Kyavinyonge zouden hebben ingevoerd. De vrouwen van de tafel zitten. Voormalig landen-
opgegeten of het vlees werd verkocht verschuilen. In feite leven de bewo- Kyavinyonge die hout zoeken om hun vertegenwoordiger André De Groote
voor nauwelijks enkele dollarcenten ners van Kyavinyonge en de wachters vis te roken, moeten langs het park volgt de evoluties op de voet en ziet
per kilo. Maar het gaat terug wat al jaren op grond van onenigheid passeren. De wachters eisen elke eigenlijk geen fundamentele tegen-
beter met het park. Inderdaad, op de naast elkaar. “De wachters zouden keer 50 cent, een grote som voor stelling. “Ook Vredeseilanden vindt
weg naar Kyavinyonge kuiert er een liefst van al willen dat de stad de mensen hier. Maar hout is hoogst het belangrijk dat de natuur van
olifant langs de wagen. Het natuur- Kyavinyonge gewoon verdwijnt”, noodzakelijk om de vis te roken en het park goed beheerd wordt. Maar
behoud in de parken is meer dan ooit legt Gustave uit. “Ze zien een voort- te kunnen bewaren. Als ze geen hout de mensen van Kyavinyonge moeten
terug een nationaal en internatio- durende bedreiging omdat mensen hebben, komt de voedselzekerheid evengoed een plaats krijgen.” Een
naal thema geworden. hier stilaan ook op zoek gaan naar sterk in het gedrang. oplossing moet volgens hem dan
landbouwgrond. Visvangst alleen is ook mogelijk zijn. “Als we het slim
Maar voor de vissers van Kyavinyonge, voor hen gewoon niet meer leefbaar. De organisatie SYDIP is gespecia- aanpakken, geraken we samen uit
die niet meer van hun oorspronke- liseerd in grens- en grondrechten. deze tegenstelling en worden de
lijke inkomsten kunnen overleven, “De stad Kyavinyonge bestaat al heel inwoners partners voor een duur-
vormen de parkwachters een bron lang. De mensen zijn hier wettelijk zaam natuurbehoud. Laat ons het
van angst en woede. De parkwach- en mogen hier blijven wonen. Dat oorlogseiland verlaten en evolueren
ters kregen een militaire opleiding werd heel lang geleden al op papier naar een vredeseiland”, besluit hij
en lopen gewapend rond. De span- vastgelegd”, vertelt Gustave. Een glimlachend.

<
Kan je kort uitleggen wat land waar infrastructuur momen- de bevolking hebben opgebouwd. Dat heeft hun positie erg verbe-
Vredeseilanden precies doet in teel bijna onbestaande is, maar het Het zijn precies die initiatieven die terd. Verder zijn er de laatste jaren
Congo? vormt wel een absolute voorwaarde we willen ondersteunen. Een groot enorm veel nieuwe gewassen geïn-
om enige ontwikkeling op gang te deel van ons werk is dan ook om troduceerd, waardoor de voedsel-
Onze projecten zijn gericht op rura- trekken. het eigenlijke ‘ontwikkelingswerk’ zekerheid sterk is verbeterd in de
le ontwikkeling. Het belangrijkste te delegeren en over te laten aan regio.
luik daarbinnen vormt voedselze- Volgens welke principes gaat andere organisaties. Het komt er
kerheid. In een land als Congo, dat Vredeseilanden Congo hierbij te vooral op aan om vertrouwen te Hoeveel mensen bereikt
net uit de oorlog komt, is het heel werk? schenken aan anderen. Vredeseilanden hier in Congo?
belangrijk om de bevolking terug
iets te helpen opbouwen, ze terug De teller van augustus 2006 staat
een basis te verschaffen. We leiden
projecten waarin gezocht wordt “Mensen hechten meer op 19.253. Dit is echter het aantal
mensen dat rechtstreeks voordeel
naar kwaliteitsvolle gewassen en
interessante variëteiten van zaden, waarde aan iets dat ze zelf ondervindt van onze projecten
met kleinvee en nieuwe gewassen.
die beter gedijen in deze regio. We
proberen via de vernieuwing van
landbouwtechnieken bij te dragen
gerealiseerd hebben” Het aantal is moeilijker te tellen
wanneer het bijvoorbeeld gaat
over de waterleiding en de wegen.
tot stabiliteit in de voedselzeker- De waterleiding naar Kyavinyonge
heid. We willen geen projecten implemen- Wat beschouw je zelf als de alleen al biedt water aan enkele
Maar rurale ontwikkeling is voor teren, maar investeren in bestaande grootste verwezenlijkingen van de tienduizenden mensen.
Vredeseilanden meer dan voedsel- initiatieven van de Congolese bevol- afgelopen tijd?
zekerheid alleen. De laatste jaren king zelf. Dat is echt heel belang- Vredeseilanden hecht ook veel
heeft Vredeseilanden veel geïn- rijk. Vele hulporganisaties introdu- Een van onze mooiste realisaties belang aan politiek werk. Hoe vul
vesteerd in infrastructuur: de weg ceren hun eigen, bestaande werking is het microkrediet-systeem met je dit in?
naar de Grabenvlakte, de twee in een nieuwe omgeving. Wij staan geiten. Ondertussen hebben bijna
bruggen op de weg naar Mwenda, niet achter dat idee. We zoeken 2000 vrouwen in de regio een We zijn momenteel druk bezig met
een waterleiding in het vissers- lokale organisaties die vaak al jaren geit gekregen via een systeem onderhandelingen over de proble-
dorp Kyavinyonge. Congo is een bezig zijn en een stevige basis bij van microkrediet (zie verderop). men rond het Edwardmeer. De situ-

> 10
Leopold
Mumbere
Enkele jaren geleden lag de vraag op tafel of Vredeseilanden met haar
werking in Congo zou doorgaan. De instabiliteit van de regio maakte werken
aan structurele verandering nagenoeg onmogelijk. De projecten werden op dat
moment geleid vanuit buurland Uganda. André De Groote, voormalig landen-
vertegenwoordiger, besliste het programma niet alleen voort te zetten, maar
ook sterk uit te breiden en te verdiepen. Het kantoor werd in Butembo geves-
tigd en de partners herbekeken. Drie jaar na die beslissingen praten we met
André’s opvolger en huidig landenvertegenwoordiger, Leopold Mumbere.

atie in Kyavinyonge (conflict tussen Toen Vredeseilanden hier drie jaar stelling tot vele ngo’s, rechtstreeks lijk hebben om die stap van nood-
de vissers en de parkwachters) geleden een nieuwe start nam, met de bevolking werken. hulp naar ontwikkeling te zetten,
vraagt om een politieke oplossing. werd beslist met veel minder maar het is de enige manier om
We praten zowel in België met de organisaties samen te werken. Wat vormt de grootste moeilijk- echt uit de miserie te geraken.
betrokken partijen (WWF) als hier Daarom werd de samenwerking heid in een land dat net uit een
ter plaaste met de parkwachters en met heel wat organisaties stopge- oorlog komt? Wat zijn uw verwachtingen ten
de bevolking. zet, wat soms kwaad bloed zette. aanzien van de nieuwe regering?
Verder is er de deal met World Food Vanwaar deze beslissing? Het moeilijke is dat mensen hier
Program die ons zeer nauw aan het echt niets meer hebben. De nood Iedereen is zich er heel bewust
hart ligt. WFP koopt nu alle voorra- Kijk, als een lokale organisatie geen is enorm. Maar tegelijkertijd is het van dat de nieuwe regering niet
den voor voedselhulp in het buiten- resultaten boekt, stoppen we ook belangrijk om over te schakelen van van vandaag op morgen efficiënt
land aan. Wij hebben de afgelopen met de samenwerking. Onze eis de idee van noodhulp naar ontwik- zal werken. Congo is een enorm
maanden zwaar gelobbyd om een naar partners toe is dat ze vooruit- keling. Je kan mensen elke maand land en na zoveel jaren dictatuur
contract binnen te slepen opdat ze gang kunnen bieden voor de bevol- gratis nieuw zaad of eten geven, en rebellie vraagt het ook een heel
die voorraden van de boeren hier king. Uiteindelijk zijn we aan de opdat ze overleven. Maar het is veel andere cultuur om democratie te
ter plaatse aankopen. Gelijkaardig slag met hele grote bedragen. Het belangrijker om hen daarnaast ook laten aarden. Mensen hier hebben
zijn onze onderhandelingen in is dan ook normaal dat we in ruil een vorming te geven over hoe ze al zo lang geen democratie meer
Rwanda. Men denkt er daar over effectiviteit eisen. We geven liever dit zaad best kunnen zaaien. Eens gekend.
om in de toekomst grote hoeveel- meer geld aan partners waarvan we ze geoogst hebben, vragen we ook Maar alleen al het feit dat er
heden maïs in Congo aan te kopen. merken dat ze echt bijdragen aan de een deel van het nieuwe zaad terug een wettelijk verkozen regering
Wij proberen via zulke onderhan- voedselzekerheid van de bevolking. opdat er een permanente zaadbank is aangesteld, heldert bepaalde
delingen een stabielere en grotere Op dit vlak zijn we inderdaad heel ontstaat, die door de bevolking belangrijke vraagstukken over legi-
markt te creëren voor de Congolese streng. zelf in stand kan worden gehou- timiteit op. Ook al loopt de samen-
boeren. Dat is trouwens ook de reden dat den. Dit vraagt een heel andere werking moeilijk, we kunnen nu
Vredeseilanden een sterk onder- aanpak, een heel andere instelling tenminste met iemand praten over
scheid maakt tussen boerenorga- ook. Maar mensen hechten veel mogelijke oplossingen. Er is echt
nisaties en ngo’s. We werken bijna meer waarde en belang aan iets dat veel hoop dat er stap voor stap
uitsluitend met boerenorganisaties ze zelf gerealiseerd hebben. verandering zal komen. Langzaam,
en syndicaten omdat zij, in tegen- Veel organisaties blijven het moei- maar zeker!

11 <
Pygmeeën
> 12
In en rond de wouden van de bomen vinden en eten veel vruch- lijks genoeg te eten”, vertelt Mbute, gemengde school en heel uitzonder-
Congo leven de pygmeeën. Door ten. Door de oorlogen kwamen veel de leider van de groep. “Tijdens de lijk wordt er een gemengd huwelijk
overbevolking en ontbossing vluchtelingen noodgedwongen in het oorlog werden onze dorpen voortdu- gesloten.” Het is onmogelijk de klok
krijgen veel groepen steeds meer woud leven; de pygmeeën moesten rend geplunderd door de rebellen die terug te draaien. Het komt er voor-
problemen om te leven van wat het uitwijken en hun evenwicht met de zich in het woud verschuilden. Ons al op aan een respectvolle manier
woud hen biedt. Vorig jaar startte natuur werd verstoord. Ik was vanaf vee werd gestolen, ons land bezet. te zoeken opdat ze hun eigenheid
Vredeseilanden een programma het begin verontwaardigd over het We werden voortdurend het slachtof- kunnen bewaren binnen deze nieuwe
op met de pygmeeën van Teule in leed van deze mensen.” Even zwijgt fer van de onrusten van de oorlog. realiteit.
het gebied Manguredjipa. Samen hij. Daarna voegt hij, zelf nogal klein Nu zijn de rebellen wel vertrokken,
zoeken zij naar alternatieven om van postuur, er met een speelse maar hebben de Nande (de grootste
genoeg voedsel in het dorp te glimlach aan toe: “Misschien was het bevolkingsgroep in de regio rond
garanderen en lobbyen ze om de ook gewoon mijn eigen lengte die Butembo) ons land bezet. De gebie-
problemen van pygmeeën onder de de interesse in dit volk heeft doen den voor de jacht worden steeds
aandacht te brengen. ontstaan.” kleiner, er is steeds minder voedsel
te vinden.” De mannen van het dorp
Manguredjipa ligt ongeveer 80 kilo- Na de adembenemende rit rest ons knikken instemmend.
meter van Butembo. De rit duurt nog een tocht van vijf kilometer
drie uur en leidt via de prachtige door het woud. Teule is de enige Vredeseilanden startte de samen-
wouden van Congo. We zijn op een groep pygmeeën hier in de omgeving werking met de pygmeeën van Teule Een Mysterieus Volk?
boogscheut van het Nationaal Park die redelijk gemakkelijk te bereiken heel recent, in 2006. Nu de jacht
van Virunga. Geregeld passeert er is. Anderen leven veel dieper in de en visvangst niet meer volstaan om Zelf noemen de pygmeeën
een kolossale vrachtwagen met hout wouden. Na een half uur stappen, te overleven, is landbouw één van van Congo zich Efe of Mbuti.
geladen, soms gehele boomstammen, komen gezang en tromgeroffel ons de mogelijke oplossingen voor de Door hun cultuur en econo-
soms al netjes verwerkte planken. tegemoet. Van achter de heuvel zien pygmeeën. Maar landbouw zit niet mie die nauw verbonden is met
Overal langs de weg zijn vrouwen we de bewoners van Teule aanko- sterk in hun traditie. Naast het dorp het woud, hebben ze een vrij
onderweg met grote stapels brand- men, dansend, zingend, sommigen bevinden zich wel enkele gemeen- gemarginaliseerde plaats in de
hout op hun rug. De bossen van met traditionele kleding aan. Het is schappelijke velden waarop pinda’s Centraal-Afrikaanse samenlevin-
Congo (dit land bezit het op één na hoogst uitzonderlijk dat er bezoek en rijst wordt geteeld, maar tot gen. Daar wordt naar hen gerefe-
grootste regenwoud van de wereld) komt en de pygmeeën van Teule zijn op heden was de oogst pover. De reerd als baTwa. Tot nog niet zo
worden inderdaad geregeld onder- niet van plan dit onopgemerkt te pygmeeën vroegen Vredeseilanden heel lang geleden beschouwden
broken door braakliggende gron- laten passeren. om ondersteuning bij deze prille buitenstaanders ze als curiosi-
den, velden vol omgehakte bomen. teit. Ook hier in België. Denk
De ontbossing gebeurt vooral door maar aan hun ‘optreden’ tijdens
buitenlandse handelaars, die sinds “Vroeger vonden we veel dieren de Wereldtentoonstelling van
het einde van de oorlog de strijd
om tropisch hout opnieuw hebben in het woud, maar nu vinden we 1897 in Brussel, en het initiatief
van het Champalle-park van Yvoir
opgedreven. Maar ook de Congolese
bevolking zelf, die nood heeft aan
nauwelijks genoeg te eten” in 2002 (al ging het in dit laat-
ste geval over Kameroenezen).
meer landbouwgrond en brandhout, Ook in Congo hangt er nu nog
kapt er lustig op los. Na een uitgebreid begroetingsritueel landbouw. Om voedselzekerheid te een wat mysterieuze sfeer rond
volgt een rondleiding in dit dorp. kunnen creëren moet worden gezocht de Pygmeeën. Ze vormen een
Het wordt al snel duidelijk dat de naar een efficiënte teelt. Zo wordt onuitputtelijke bron voor wilde
levensomstandigheden van de 124 nu volop prospectie uitgevoerd over verhalen. Zo staat J.P. Bemba, de
bewoners hier niet al te best zijn. mogelijk geschikte gewassen, de grote rivaal van president Kabila
Veel kinderen zijn ondervoed, het bevolking wordt ook begeleid. Een in de presidentsverkiezingen, in
medisch centrum staat op instor- ander aspect dat hen kan helpen de regio van Butembo bekend als
ten. Koepelvormige bladerwoningen is het kweken van champignons, geducht kannibaal. De geruch-
en kleine hutjes moeten onderdak die vroeger in de wouden werden tenmolen tijdens de verkiezingen
bieden aan veel te grote gezinnen. gezocht, maar nu moeilijker te vertelde dat hij tijdens zijn rebel-
De mannen van het dorp tonen vol vinden zijn. Het tekort aan vlees kan lie verschillende pygmeeën zou
trots hun jachtmateriaal en visnet- worden opgelost door het opstarten hebben opgegeten. Vele rebellen
ten. De vrouwen laten zien hoe ze van een kleinveeproject, zodat het geloofden dat ze uitzonderlijke
zelf manden, hoeden, en andere dorp eigen geiten en kippen heeft. moed, kracht en onoverwinne-
voorwerpen vlechten met blade- Vorming en landbouw zijn de speer- lijkheid zouden verkrijgen als ze
ren en riet uit het woud. De kinde- punten van de samenwerking tussen het hart van een pygmee opaten.
Onze gids voor vandaag is Buthelezi ren lachen uitgelaten om heel deze Vredeseilanden en de pygmeeën van In sommige regio’s zou seks met
Kambale Kakeuire. Hij is sinds drie vertoning, maar duiken toch ietwat Teule. pygmeeën als een geneesmiddel
jaar actief betrokken bij de vzw verschrikt weg als de vreemde bezoe- tegen AIDS beschouwd worden.
Preppyg die zich ontfermt over het kers te dicht komen. Na afloop van Maar Buthelezi benadrukt dat het er Maar vandaag dragen de pygmee-

n
lot van de pygmeeën. Pygmeeën de rondleiding wacht ons een fees- ook vooral op aan komt om mensen ën, net als alle andere Congolezen
vormen een etnische minderheid in telijke maaltijd. Op de tafel ligt van buitenaf te sensibiliseren over in het oosten van het land, voor-
Congo, maar ze leven verspreid over een voorraad vruchten uitgestald: de problematiek van de pygmeeën. al de gevolgen van de oorlog. De
verschillende provincies van het land. papaja’s, bananen, passievruchten, “Vandaag de dag leven de Nande en plunderingen en het verdwijnen
Buthelezi heeft geen rechtstreekse honing, allemaal dagelijkse kost voor de pygmeeën zeer dicht bij elkaar op van stukken woud, versterken
band met pygmeeën, maar woonde de pygmeeën van Teule. een kleine oppervlakte. Hoewel de de verpauperde en gemarginali-
vroeger in hun buurt en zag hoe ze Maar het gevoel wordt heel wat grim- woede groot is wanneer pygmeeën seerde positie die ze al hadden
hun leefwijze steeds meer aan de miger als gevraagd wordt naar de over de ‘indringers’ praten, leven zij nog meer.
kant moesten schuiven. “Pygmeeën problemen waar het dorp mee kampt. ondertussen wel naast elkaar en is de
jagen op apen, herten, ze vangen vis, “Vroeger vonden we veel dieren in grens niet altijd scherp onderschei-
zijn gek op de honing die ze boven in het woud, maar nu vinden we nauwe- den. In Manguredjipa is er zelfs een

13 <
Infrastructuur als element
van rurale ontwikkeling
Na decennia van dictatuur en ganisatie APAV in 2005 de aanleg van Door de slechte weg en een gebrek
oorlog, is de infrastructuur in de een weg om een betere commerciële aan bruggen, slaagde de bevolking
Democratische Republiek Congo bijna verbinding te hebben met de steden. er nauwelijks in om zijn producten
onbestaande. Dit land, dat zo groot Het was vooral de inzet van de te verhandelen. Houten boomstam-
is als West-Europa, telt in totaal bevolking zelf die maakte dat de weg men werden vervangen door sterke
300 km(!) verharde wegen. er kwam. Als Deo, de directeur van betonnen bruggen die nu toelaten
Elektriciteit en waterleidingen zijn APAV wordt gevraagd hoeveel meter om met vrachtwagens en motor-
in bepaalde regio’s onbestaande. ze gemiddeld per dag deden, lacht fietsen goederen te vervoeren naar
Nochtans vormt infrastructuur een hij voluit: “Meters? Millimeters zal nabijgelegen markten.
essentiële factor voor een land om je bedoelen! De rotsen die we uit de
vooruit te komen. Vandaag zien weg moesten ruimen waren enorm.
we de VN-vredesmissie, investeer- Bovendien hadden we nauwelijks De waterleiding van
ders en internationale organisaties materiaal. We hadden enkele hamers Kyavinyonge
acties ondernemen om hier iets aan uit China, maar die braken meteen op Toen Réseau WIMA (een netwerk
te veranderen. Ook Vredeseilanden de harde stenen.” De werken gingen van lokale ngo’s) en Vredeseilanden
draagt, samen met de bevolking, een moeizaam en duurden langer dan enkele jaren geleden een analyse
steentje bij. verwacht, het kostenplaatje steeg. maakten over de problemen in de
Maar de bevolking zette door. Zelfs vissersstad Kyavinyonge, kwam het den aan de oevers van het meer. De
de militairen uit de buurt begonnen gebrek aan drinkwater als meest aanleg ervan duurde bijna twee jaar
De weg van Graben mee te graven. Het resultaat is dan problematisch naar boven. Het en gebeurde met enorme inspannin-
De uitgestrekte vlakte van Graben ook indrukwekkend: de weg is dertien dodental ten gevolge van cholera lag gen van de plaatselijke bevolking. In
ligt gewrongen tussen de savanne kilometer lang en slingert tussen heel erg hoog. De ironie van een stad Kyavinyonge zelf (het eindpunt van
van het Nationale Virunga Park en de de rotsen van de bergen heen, van aan de oevers van het uitgestrekte deze waterleiding) werden 21 water-
bergen. Een toenemend tekort aan de bergen tot een heel eind op de Edwardmeer, zonder water, vroeg installaties geplaatst waardoor de
landbouwgrond, dreef vele boeren Grabenvlakte. om actie. Vredeseilanden besloot 18.000 inwoners nu kunnen genie-
naar de Grabenvlakte om daar aan te investeren in de aanleg van een ten van zuiver drinkwater. Het is
landbouw te doen. Maar de boeren waterleiding. Veel hogerop in de te vroeg om echte cijfers te geven,
moesten tot voor kort met hun De bruggen van Mwenda bergen ontspringen verschillende maar het aantal sterfgevallen van
oogst op de rug de steile bergflan- Mwenda is een stadje gelegen in de bronnen, waarvan zuiver water kon cholera lijkt zienderogen te dalen.
ken opklauteren om hun oogst op de schaduw van het Rwenzorigebergte, worden aangebracht. De waterleiding Ook in de dorpen hogerop, werden
dichtst bijgelegen markt te kunnen lang geleden een geliefde toeristi- werd op 9 maart 2007 officieel inge- naast de waterleiding aftakkingen
verkopen. De beklimming duurt sche regio. Hoewel Mwenda uit een huldigd, na twee jaar harde arbeid. met pompen geïnstalleerd. Nog eens
uren en vraagt een enorme fysieke diep dal kwam sinds het geslaagde De pijpleidingen tellen in totaal 20.000 mensen drinken daar nu
inspanning. Met financiële steun van rijstproject van APADER, lijdt het een lengte van 25 kilometer van de proper water.
Vredeseilanden startte de boerenor- dorp onder haar geïsoleerde ligging. top van de steile bergen tot bene-

> 14
Na lang en hard lobbyen bereikte
Vredeseilanden recent een akkoord met
het World Food Program, waardoor lokale
producenten in de toekomst voedsel zullen
leveren voor voedselhulpprogramma’s.
Deze deal is potentieel een enorme
economische impuls voor de lokale boeren.

Met vereende krachten


Partners maken zich klaar voor bestellingen Wereldvoedselprogramma

Vredeseilanden Congo heeft een COOCENKI, maar toch blijft het Twee partners van Vredeseilanden,
budget ter beschikking van 600.000 Belangrijke stimulans zoeken naar voldoende klanten COOCENKI en SYDIP, staan nu op de
euro per jaar. Met dit geld ondersteu- om de sterke postitie te behou- officiële lijst van leveranciers voor
nen ze de lokale partnerorganisaties In de gloednieuwe opslagplaats den. Tot kort geleden ook het het WFP. Ze brengen alles in gereed-
die samen met de bevolking werken van COOCENKI, in het centrum van Wereldvoedselprogramma haar heid om op korte termijn substanti-
aan een duurzame landbouw en op Butembo, worden uiteenlopende akkoord heeft gegeven om hier in de ële hoeveelheden te kunnen leveren.
die manier zorgen voor meer voed- producten zoals maïs, maniok, toekomst een deel van haar voed- Deze verwezenlijking betekent een
selzekerheid. Op enkele jaren tijd bonen, rijst en meel van de verschil- selhulp voor Congo aan te kopen. belangrijke stap voor de lokale orga-
zijn er indrukwekkende resultaten lende partnerorganisaties verza- Tot op heden kwam de voedselhulp nisaties en de boeren. Het is voor
geboekt. meld. Door het samenbrengen van voor vluchtelingen en oorlogsslacht- hen zowel economisch als mentaal
deze voorraden, wordt er een groot offers voornamelijk van landbouw- een bevestiging dat hun werk succes-
Een groot probleem blijft echter om vol is en moet voortgaan.
een afzetmarkt te creëren voor de
boeren. De productie neemt gestaag Voor Vredeseilanden gaat het lobby-
toe, maar het blijft heel moeilijk verhaal nog verder dan dit akkoord.
om die producten ook verkocht te Het WFP heeft immers Vredeseilanden
krijgen aan een goede en leefbare samen met een belangrijke Congolese
prijs. COOCENKI, een van de partner- boerenleider uitgenodigd om in Rome
organisaties van Vredeseilanden, is mee te discussiëren over het beleid
een coöperatieve die de oogst van van het WFP. Een onwaarschijnlijke
haar leden gezamenlijk verkoopt. gelegenheid om van op hoog niveau
Zo speelt ze een belangrijke rol in de voorwaarden te scheppen om
de commercialisering van de land- structurele ontwikkeling in Congo en
bouwproducten in en rond de grotere ver daarbuiten mogelijk te maken.
steden. In alliantie met de andere aanbod opgebouwd, waarvoor ze op overschotten van Europa en de VS.
partners (APAV, SYDIP, LOFEPACO, de markten in de steden een betere Maar het WFP wordt dikwijls bekriti-
APADER,...) proberen zij de krachten prijs voor kunnen verkrijgen. seerd voor die aanpak. Voedselhulp
van de Congolese boeren en boerin- die lokaal wordt aangekocht vormt
nen te bundelen en een sterkere Verschillende hulporganisaties immers een belangrijke motor om de
marktpositie voor hen te creëren . zijn sinds enige tijd afnemer bij lokale economie op gang te trekken.

15 <
VREDESEILANDEN NIEUWS | TIJDSCHRIFT VAN DE VZW VREDESEILANDEN | VERSCHIJNT IN JANUARI-APRIL-JUNI-AUGUSTUS-OKTOBER |
EXTRA EDITIE MEI 2007 | JAARGANG 27 NR 4 | AFGIFTEKANTOOR 8500 KORTRIJK 1-2E AFD | P108038 | VERANTWOORDELIJKE UITGEVER: Belgie/Belgique
JAN AERTSEN, BLIJDE INKOMSTSTRAAT 50, 3000 LEUVEN
PB/PP
hoofdkantoor Vredeseilanden | Blijde Inkomststraat 50, 3000 Leuven | tel. ++32(0)16/31 65 80 | fax ++32(0)16/31 65 81 | E-mail BC 6712
en website: info@vredeseilanden.be | www.vredeseilanden.be | Rekeningnummer: 000-0000052-52 | vrijwilligerscoördinatoren:
Nationaal Verantwoordelijke vrijwilligers: An Bosmans | Kaulillerweg 147, 3950 Bocholt | Tel 089/77.49.33 | 0496/27.79.17 | an.bosmans@
vredeseilanden.be | Vrijwilligerscoördinator Regio Oost: Filip Cuypers | Elshage 10, 2850 Boom | tel: 03/844.97.32 | gsm: 0485/57.54.66 | filip.
cuypers@vredeseilanden.be | Vrijwilligerscoördinator Regio West: Werner Musenbrock | Magerstraat 35, 9050 Gentbrugge | Tel: 09/232.32.49 |
gsm: 0474/87.54.49 | Vrijwilligerscoördinator Regio Centraal: Arianne De Caluwe | BVA-wijk B71, 9240 Zele | 052/44.77.64 | 0478/26.42.12 |
arianne.decaluwe@vredeseilanden.be | Vrijwilligerscoördinator regio Limburg: An Kindermans | Kampweg 48, 3582 Beringen | Tel 0494268765 |
an.kindermans@vredeseilanden.be | Voor leerkrachten en scholen: De scholenwerking over heel Vlaanderen wordt gecoördineerd door Nadia
Reynders. Je kan haar bereiken op het hoofdkantoor van Vredeseilanden: Tel: 016/31.65.80 fax: 016/31.65.81 | nadia.reynders@vredeseilanden.be |
TEKSTEN EN FOTO’s: Lin Vanwayenbergh | TEKSTCORRECTIE: Jelle Goossens | hoofdredactie: Jo Vermeersch Lay-out: theparkinglot.com |
Papier: Dit magazine wordt gedrukt op gerecycleerd papier

PRIJSVRAAG:
Wat gebeurt er hier?
a) Een participatief onderzoek om de toestand van een dorp te
visualiseren bij de start van een project: waar is armoede, waar
is rijkdom,...?
b) Een participatieve manier om een ruimtelijk ordeningsplan uit
te tekenen, waarbij bepaald wordt waar huizen kunnen gebouwd
worden en waar velden mogen aangelegd worden.
c) Een soort ganzenbordspel, waarbij de spelers van bij het
vertrekpunt (linksboven) zo snel mogelijk naar het eindpunt
(de kerk, linksbeneden) moeten geraken en daarbij de hinder-
nissen onderweg moeten trachten te ontwijken.

Stuur je antwoord voor 31 mei naar info@vredeseilanden.be en


maak kans op
een Afrikaans kunstwerk
Winnaar van Reporter Vietnam:
Familie Depuyt-Goyens uit Linden