TEKNOLOGI BAHAN UNIT 1: STRUKTUR BAHAN -Sesuatu bahan berasal daripada struktur dalaman bahan tersebut.

Struktur dalaman bahan melibatkanatom-atom dan bagaimana atom-atom dihubungankan dengan atom-atom bersebelahan untukmembentuk hablur, molekul dan struktur mikro. Hablur -terdiri daripada atom-atom yang tersusun dalam keadaan 3 dimensi mengikut corak berulang-ulang atau sekata. Molekul -terdiri dua atau lebih atom-atom bergabung secara kimia, samada dari jenis atom yang samaatau berlainan jenis. Struktur mikro -adalah struktur yang dipisahkan oleh sempadan ira (bijian). Struktur ini biasanyamemerlukan pembesaran untuk dilihat. Atom -Merupakan satu zarah asas yang membentuk segala bahan sama ada dalam bentuk pepejal, gasatau cecair. Saiz atom adalah sa ngat kecil, walaubagaimana pun ia mempunyai berat dan sifat -sifat tersendiri. Atom terdiri daripada tiga zarah asas iaitu protn ,neutron dan electron. ZARAH Proton Neutron Elektron Positif Neutral Negatif CAS

Cas, atom adalah neutral kerana proton mempunyai cas yang bertentangan dengan elektron. Nukleusterdiri daripada proton dan neutron. Manakala elektron berputar mengelilinginya. Susunan elektrondidalam atom ditunjukkan pada Rajah 1.2

Nucleus yg mengandungi proton & neutron

menghasilkan besi sulfida.Pepejal berhablur terdiri daripada atom-atom yang tersusun dalam tiga dimensi mengikut corak berulang-ulang atau sekata. . Ianya berada dalam keadaan tulen.Contoh: logam yang kurang relatif seperti emas dan paltinium. Ikatan yang trjadi dipanggil ikata n kimia.Sebatian semulajadi sangat stabil kerana zarah -zarah didalamnya dipegang dengan kuat. Jadi ia tidak akan mudah terurai.Hablur terdiri dari logam dan bukan logam. grafit dan sulphur. Bukan logam seperti intan.Elemen/Unsur -merupakan gabungan 2 atau lebih atom -atom sejenis. Hablur -Pepejal boleh dikelaskan kepada pepejal berhablur dan pepejal amorfus. Campuran -merupakan gabungan antara 2 atau lebih atom -atom yang berlainan jenis tetapi tidak bergabung secara kimia. Hablur tunggal ialah pepejal dengan sel unit tersusun sekata manakala hablur polihablur pula terdiri daripada banyak hablur tunggal. Contoh : Besi + Sulfida dan dipanaskan. Sebatian -merupakan gabungan antara 2 atau lebih atom -atom yang berlainan jenis bergabung secara kimia. Cth : Natrium Klorida hanya boleh diuraikan pada suhu 800°C.

Jenis-Jenis Ikatan y Ikatan ionic -terjadi apabila satu atau lebih elektron dipindahkan (didermakan) daripada satu atom kesatu atom yang alin. . Setiap atom membekalkan satu @ lebih elektron yang bergerak keseluruh hablur logam berkenaan . Biasanya bahan (material) yang mempunyai ikatan ini adalah rapuh y Ikatan Logam ( Metalik ) -atomnya tersusun sangat rapat antara satu sama lain. y Ikatan kovalen -Perkongsian antara elektron supaya elektron luarnya (elektron valensi) sentiasa terisipenuh. Tarikan antara ion logam positif dan elektron yang bebas akan menghasilkan daya ikatan yang kuat. Atom yang kehilangan elektron menjadi ion +ve (kation) manakala atom yangmenerima elektron bercas ve (anion). Terhasil daripada tarikan diantara elektron yang dikongsi ini dengan nukleus positif bagi atomyang masuk kedalam ikatan.

-Sifat-sifat logam kekuatan rintangan elektrik bertambah. -Logam lebih rapuh dan keras dan akan pecah / retak jika terus diproses. -Mendapatkan pelbagai darjah kekerasan dengan mengenakan pelbagai kerja sejuk. . KERJA SEJUK -Proses pengubahan plastik yang dijalankan pada suhu di bawah takat penghabluran semula -Proses dijalankan pada suhu bilik.UNIT 2 ALOI PENDUAAN DAN BAHAN FEROS UNIT 3 KERJA LOGAM.Proses mengelek. -Semasa proses (kepingan / jongkong) struktur hablur diubah dan terherot sertamemanjang kea rah kerja dilakukan. -Contoh :.PROSES TUANGAN & RAWATAN HABA Kerja logam Proses yang dilakukan ke atas logam sebelum ianya boleh dikeluarkan untuk kegunaan/ pasaran.menarik.menekan dan biasanya pada logam yang sudahdikerja sejuk. -Proses pengakhiran (Finishing) Fungsi :-Membolehkan dimensi yang tepat didapati pada hasil kerjanya. -Mendapatkan kemasan permukaan yang bersih / licin. -Logam jadi keras dan kekuatan berubah menjadi tegasan dalaman akan bertambah dankemuluran berkurangan.

-Hanya logam mempunyai kemuluran tinggi sahaja (disepuhlindap).1.Proses Menarik -Penghasilan dawai. -Penggelek besar menyokong/resapgeteran ketebaan yang tetap. kesan licin dan tekanan yang kuat berlaku dibahagian persentuhan antaraacuan dengan bahan dan memanaskan bahagian ini.rod dan tiub. -Penyejukan diberikan.kepingan jalur/skrip. -Bahan acuan mestilah cukup keras / kuat menentang kehausan / lelasan yang dibawaoleh kesan-kesan tersebut -harus diperhatikan telah dikerja sejuk dengan lengkap dan sejuk dengan cepat elakherot/putus 2. -Dengan 4 penggelek -Penggelek kecil untik nipiskan logam. -Bahan pelincir diberikan sebelum dan selepas proses. Proses Menggelek -Produk. -Geseran. untuk elak berlakunyapertumbuhan bijian. Kebaikan sejuk & keburukan kerja  Kebaikan -kemasan permukaan yg baik -ketepatan ukuran yg tinggi -Meninggikan ciri2 kemasan logam supaya kemasan yang baik dan membaiki kekuatan dan tegangan  Keburukan -Kos yg tinggi berbanding dgn proses kerja panas -Bahan menjadi rapuh kurang mulur disebabkan pengerasan kerja . -Ditarik melalui satu acuan yang bergaris pusat tirus.

-Kepingan/jonkong dihantam dengan tukul/punch.Proses Menggelek Panas -Proses menipis/meratakan jongkong. Jenis-jenis Kerja Panas. -Contoh :. -Digelek satu peringkat atau beberapa peringkat sehingga ketebalan yang dikehendaki.KERJA PANAS 1.Berlaku canggan plastic pada struktur bijian. -Bahan ikut isipadu atau dilebihkan bahan slesh mengalir keluar. -Tempaan panas -Penyemperitan pana 1.Pembentukan logam yang dilakukan sedikit diatas suhu penghabluran semula. bolt. 3. -Apabila daya diberikan kedua -dua bahan awan ini akan bercantum menjadi satu awan(awan tertutup).Jika suhu lebih tinggi kerja mudah dilakukan tanpa risiko logam meretak. 5. -Menggelek panas. -Bahan kerja (logam) diletak diantara dua awan.Penghabluran semula akan memulihkan kekisi asas. 2. 4. 2.Tempaan Panas.Rangka pembinaan. .Spanar. -Acuan diikat pada tukul (atas) dan anvil (bawah). sama ada guna gravity ataupneumatic. bar bulat guna penggelek bentuk khas.rod penyambung. -Contoh :. -Struktur atau bijian akan berubah orentasi. Jika panas lampau akan berlaku pengoksidaan dan melemahkan bahan.Jika suhu rendah lebih banyak daya diperlukan untuk mengherotkan logam.

melalui saluranorifis/die. -Permukaan akhir tidak kemas.kemuluran. berkecairan baik. aloi loyang dan aluminium serta alloinya Kebaikan dan Keburukan Kerja Panas. .rongga -rongga (blow hole) akan terhapus.Jika dibawah tekanan tinggi dikenakan. -Berlakupengoksidaan di permukaan pada suhu yabgtinggi. -Jika suhu kemasan yang betul.Untuk membaiki bendanya haruslah melaluikerja sejuk semula. Keburukan -Dimensi akhir agak sukar diperolehi logampanas mengecut. -Bahan kerja adalah terhad dimana bahan yang takat lebur rendah. Bentuk yang rumit dengan ketepatandimensi yang baik. pengahalusan bijian akan didapati. -Jongkong (ingot) ditekan sehingga menyalir dibawah tekanan tinggi. . -Kelebihannya adalah hasil dapat dipelbagaikan. Kebaikan -Memecahkan struktur hablur yang besar/kasaryang terdapat didalam jongkong.tembaga.Kekuatan.3.Penyemperitan (Extrution). -Penolakan satu billet panas melalui satu awan dengan menggunakan kuasa hidraulik.keliatan benda kerja lebih baik bebanding dengan proses kerja sejuk.

Bahagian atas acuan dinamakan COPE dan bahagian bawah pula dipanggil DRAG c) Disebabkan kekonduksian haba yang rendah pada pasir pengacuan. mengelilingi satu bentuk corak komponen yang biasanya diperbuat dari kayu.Tuangan Pasir ( sand casting) a) Satu acuan dihasilkan dengan memadatkan pasir -pasir pengacuan (campuran pasir silika dengan satu kadar tanah liat yang berfungsi sebagai pelekat). kadar pemejalandalam tuangan pasir amat kecil. Ini menyebabkan terjadinya struktur bijian yang kasa rpada hasil tuangan. d)Tuangan pasir dianggap sesuai bagi menghasilkan tuangan berbagai bentuk bagihampir semua logam pada sebarang saiz dengan kos acuan yang mura h . b) Acuan ini terbahagi kepada dua bahagian atau lebih.PROSES TUANGAN Tuangan -Proses tuangan adalah satu proses pengeluaran di mana bahan yang diperlukan. dipanaskansehingga lebur dan kemudiannya dituangkan ke dalam acuan dan dibiarkan memejal melaluipenyejukan tersendiri sebelum dikeluarkan untuk dibersihkan atau di mesin semulamenggunakan acuan daripada pasir. Kaedah-kaedah tuangan : a)Tuangan pasir ( sand casting ) b)Tuangan lilin hilang ( lost wax/investment ) c)Tuangan acuan tekanan (pressure die-casting ) d)Tuangan gravity ( acuan kekal ) dan kelompang 1.

Kemudi an dibiarkan mengeras di keseluruhan bekas acuan bagi membentuk acuan. Bahan peleburan yang digunakan terdiri daripada bahanpengeras dan pasir silica -Acuan lilin kemudian dipanaskan di dalam relau pada julat suhu 100°C sehingga 200ºC. Logam lebur dimasukkan ke dalam kebuk. -Acuan akan dikeluarkan daripada relau dan diterbalikkan.Tuangan Lilin Hilang -Corak tuangan lilin dihasilkan dengan menggunakan lilin. . Bahan peleburan dituangkan ke dalam bekas acuan.2. Corak lilin dicelup ke dalam pekatan bahan penyalut tahan panas untuk menghasilkan permukaan yang licin pada bahagian dalam dinding acuan.Corak lilin yang disaluti bahan tahan panas diletakkan ke dalam bekas acuan logam.Tuangan Acuan Tekanan Langkah-langkah Penghasilan Produk Tuangan Acuan Tekanan. Bila logam lebur telah memejal. produk tuangan bolehlah dikeluarkan 3. Logam lebur akan dituang ke dalamrongga acuan. Coraklilin akan lebu r dan mengalir keluar untuk menghasilkan rongga acuan. Pin penolak akan menolak produk tuangan keluar dari die PROSES RAWATAN HABA . Teras dikeluarkan dan die pengeluar digerakkan ke belakang.

.

kekerasan dan kemuluran. -Untuk menilai prestasi bahan dalam keadaan perkhidmatan yang tertentu.UNIT 4 UJIAN BAHAN Tujuan -Untuk menentukan mutu/kualiti sesuatu bahan -Untuk menentukan sifat-sifat mekanikal seperti kekuatan.Kebolehtempaan (Malleability) -Kemampuan sesuatu bahan menerima canggaa n atau ubah-bentuk plastik olehdaya mampatan tanpa pecah(boleh dibentuk dengan mudah). -Untuk mengesan kecacatan dalam bahan komponen yang dihasilkan. Sifat Bahan(Logam) -Sifat sesuatu logam akan menentukan perlakuan logam terhadap persekitaran/kerja yangdikenakan terhadap nya.Sifat ini adalahpenting dalam proses tarikan (drawing) dan tekanan (pressing) Contoh : Logam mulur Tembaga dan Aluminium(sangat sesuai untuk dibuatdawai/rod) 2.Sifat inimembolehkan bahan itu ditempa dan digelek Contoh : Kepala rivet .yang diuji menggunakan alat penguji tertentu. 1.berkarat bila terdedah pada suhu yang lembap -patah/pecah bila dikenakan beban SIFAT MEKANIKAL -Ialah sifat yang menunjukkan perlakuan sesuatu logam.Kemuluran (Ductility) -Kebolehan sesuatu bahan ditarik oleh daya tegangan tanpa putus. Contoh : Logam .

ia mene ntukan mutu atau kualiti sesuatu bahan.Kerapuhan (Brittleness) -Ketidak mampuan sesuatu bahan mengalami ubah -bentuk plastik dan pecah jikadihentamkan secara mengejut. 4.keluli tahan lasak dan keluli alat(boleh dijadikan alat pemotong selepas proses pengerasan dan pembajaan ) UJIAN MUSNAH -Ujian musnah merupakan satu pemeriksaan ujian bahan yang dijalankan ke atas bahan dania akan mengakibatkan kerosakan pada bahan itu. Ujian Kekerasan (Hardness Test) -Kekerasan diukur dengan mengunakan satu pelekuk yang ditusuk di atas permukaanlogam. Ujianmusnah juag menilaiprestasi bahan dalam keadaan perkhidmatan yang tertentu.kehausan dan tembusan Contoh : Logam keras Keluli berkarbon.Kekerasan (Hardness) -Kebolehan sesuatu bahan menentang cakaran.tungsten karbida/keluli yang dikeraskan.     Ujian Brinell Ujian Vickers Ujian Rodwell Ujian Shore Soleroscope . 5. -Pelekuk berbentuk berbola.Keliatan (Toughness) -Kebolehan sesuatu bahan menyerap tenaga dan mengalami ubah-bentuk plastiksebelum ianya patah semasa menerima hentaman dan kejutan.Ujian ini amat penting bagi menentukan sifat-sifat mekaniikal sesuatu bahan sepertikekuatan. -Dibuat daripada bahan yang keras-berlian.pyramid/kon.3. kekerasan dan kemuluran.

Proses PemesinanKecacatan : retak.keliangan terjadi di atsas atau bawah permukaan benda kerja .melibatkan satu siri aturcara pemeriksaan yang rapi -Penggunaan alat-alat kelengkapan yang sofistikated -Memerlukan tenaga yang mahir/kepakaran tinggi Tujuan 1)Mengesan sebarang kecacatan 2)meningkatkan produktiviti dimana UTM/NDT dapat mengesan kecacatan pada peringkat awal proses 3)Pemeriksaan kecacatan dalam komponen boleh membawa kepada kawalan kualiti komponen mempunyai tahap keselamatan yang tinggi 4)Meningkatkan perkhidmatan dimana kecacatan yang wujud boleh mengurangkan hayat gua\na dapat dikenalpasti pada peringkat awal Jenis Kecacatan -Bahan Yang Telah proses biasanya akan mengalami kecacatan-kecacatan akibat keterikandalaman. .Ujian Hentaman (Impact Test) -Untuk menentukan keliatan sesuatu bahan itu. -Sifat ini ialah gabungan antara kekuatan dan kemuluran. -Kaedah yang biasa digunakan ialah  Ujian Izod  Ujian Charp UJIAN TANPA MUSNAH/NON DESTRUCTIVE TEST -Ujian yang dilakukan tanpa memusnahkan komponen/spesimen yang diuj i -Ujian yang mahal. Contoh : Proses Tuangan.

ii.Kecacatan boleh dikategori ke dalam 3 kategori i. pembentukan (forming) . Kecatatan Terwujud ( inheren discontinuity ) -Kecatatan yang berhubung dgn proses pemejalan logam spt tuangan. iii. menggelek . Kecatatan Perkhidmatan -Kecatatan yg berhubung dgn berbagai keadaan atau suasana perkhidmatan spt kakisan dan kelesuan. KAEDAH UJIAN TANPA MUSNAH -Ujian Penusukan -Ujian Serbuk Magnet -Ujian Ultrasonik -Ujian Sinar X -Ujian Arus Pusar -Ujian Penglihatan . extrusi . kimpalan & rawatan haba. Kecatatan Proses -Kecatatan berhubung dgn berbagai jenis proses spt memesin . tempaan .

UNIT 5 KAKISAN DAN LOGAM BUKAN FERUS .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful