You are on page 1of 14

Eenzaamheid…

DOE ER IETS AAN!

Jeannette Rijks
MAAKT U DESKUNDIG BIJ EENZAAMHEID

.......................................................................................7 Hoe groot is het probleem?.......................................12 Wat kan ik doen bij eenzaamheid?......7 Als je niets doet.............................................. wat dan?.................3 Hoe ontstaat eenzaamheid?....Inhoud Wat is eenzaamheid eigenlijk?..........................................................6 Waarom is eenzaamheid een probleem?............................................10 Hoe kan het wel? ................14 ..............................12 Wat kan ik doen voor iemand anders?.............................................................................................................................................13 Tips voor hulpverleners....................................9 Factoren omrekening mee te houden................................................4 Verstoorde patronen...........................

Het gaat dus puur om je eigen ervaring. Ook de vraag of iemand sociaal geïsoleerd is hangt af van de behoeften van de persoon zelf. Het gevoel geen contact te hebben. Onvoldoende contacten hebben maakt je kwetsbaar. Veel mensen met een psychiatrie achtergrond ervaren deze vorm van isolement. waardoor je niet wordt geaccepteerd. door hoe je bent of bijvoorbeeld door ziekte of armoede.Wat is eenzaamheid eigenlijk? Eenzaamheid is een gevoel.Maar… wat te weinig is voor de één is al veel te veel voor de ander. In deze brochure gaat het vooral over eenzaamheid. of kippen in je aanrechtkastje. Doordat je je niet verzorgt of doordat je afwijkt van de rest. Dat kan door allerlei omstandigheden komen. E info@faktor5. Buitengesloten worden maakt eenzaam. Te weinig om je leven prettig te leven en om in geval van nood een beroep op te kunnen doen. Als er niemand is aan wie je kunt vragen een boodschap te doen als je ziek bent. Sociaal uitgesloten wil zeggen dat je wordt geïsoleerd. dat maakt eenzaam.nl / M 0644574009 / KvK 22057651 T 0165 316626 / Ambachtenstraat 13 / 4731 RE Oudenbosch 3 . dus over hoe mensen hun eigen situatie ervaren. Kippen houden in een aanrechtkastje Gaat het om alleen zijn.. Eenzaamheid wordt ook wel aangeduid als sociaal isolement. of niet het contact dat je zou willen hebben. Doordat je dertig katten in je huis houdt. als je niemand hebt om op terug te vallen als je je hart zou willen luchten. Toch is dat iets heel anders. Het hoort bij het leven. Sociaal isolement wil zeggen dat je contact met een heel klein aantal mensen hebt. Volgens de definitie: Het ervaren verschil tussen aanwezige en gewenste contacten. buitengesloten. sociaal isolement of sociale uitsluiting? Het is goed de verschillen te kennen. We kennen dat gevoel allemaal wel.

We kunnen vaak geen touw vastknopen aan hoe het nu in dit geval precies komt. Het is het gevoel alleen te zijn op een manier die ons verdrietig maakt. Niet zo maar iemand. Kortom: het is complex. Dat leren we in de wieg. je bent te veel alleen!’. eenzaamheid of sociaal isolement of sociale uitsluiting. Die moet het anders aanpakken. Wat eenzaamheid is leren we in de wieg. iemand die vertrouwd is en van wie je houdt. Hoe ontstaat eenzaamheid? Duidelijk wordt uit onderzoeken dat eenzaamheid onder alle mensen in de samenleving voorkomt en dat het zich niet veel aantrekt van leeftijd of sociale status. Eenzaam is als je je eenzaam voelt. Eenzaamheid is een menselijk overlevingsmechanisme. Voor een volwassene niet. We hebben nu eenmaal andere mensen nodig om ons heen.Hoe je het ook benoemt. E info@faktor5. Eenzaamheid is altijd een signaal dat je waarschuwt dat je meer contact nodig hebt. het wezenlijke probleem zit in hoe mensen hun leven ervaren. Het is een seintje van je lichaam: ‘stop.nl / M 0644574009 / KvK 22057651 T 0165 316626 / Ambachtenstraat 13 / 4731 RE Oudenbosch 4 . Alleen leven is voor een mens niet gezond. Het gevoel van eenzaamheid stimuleert ons op zoek te gaan naar mensen waar we contact mee zouden willen hebben. Eenzaamheid is een waarschuwing: ‘let op. dit gaat niet goed!’ Als baby ga je dan huilen tot er iemand komt die jou kan troosten. Het is van groot belang te begrijpen hoe eenzaamheid ontstaat om een goede aanpak te kunnen vinden voor dit probleem. om ons prettig te voelen en om elkaar te steunen. Voor een baby is huilen een goede reactie.Dat signaal mag je niet in de wind slaan.

we zijn enorm mobiel… en verliezen ongemerkt contacten. dan is eenzaamheid een probleem geworden. dat seintje: ga opzoek naar andere mensen.nl / M 0644574009 / KvK 22057651 T 0165 316626 / Ambachtenstraat 13 / 4731 RE Oudenbosch 5 . Een gezonde wederkerige relatie. Eenzaamheid is altijd een individueel probleem dat vraagt om een individuele oplossing. die loopt het risico dat die eenzaamheid niet weggaat. Eenzaamheid is altijd een gevolg van een verstoring van patronen.Velen van ons zijn niet grootgebracht met de kennis en vaardigheden die nodig zijn om evenwichtig te leven met anderen. We leren rekenen en schrijven. aardrijkskunde en geschiedenis. Oude verbanden worden losser. Lukt dat niet. met diegene die bij jou past. Contact met mensen is net zo noodzakelijk voor onze gezondheid als gezond eten en drinken. nee. Met gevolg dat je je steeds minder gelukkig gaat voelen en steeds minder in staat raakt om precies dat te doen wat nodig is: contact hebben met ‘jouw mensen’. Niet zo maar contact met willekeurig wie. families verspreiden zich over de aardbol. Of het nu gaat om vriendschap of een liefdesrelatie. Eenzaamheid kan dan ook op veel manieren ontstaan. E info@faktor5. Toch is dat precies wat we in deze tijd nodig hebben. maar we leren niet zo heel goed hoe we een gezond familieleven moeten opbouwen en een netwerk van vrienden. het gaat erom dat je passende contacten hebt. Wiens behoeften jij kunt vervullen en die jouw behoeften kan vervullen. mensen waar jij je bij thuis voelt’. Wie er niet in slaagt om goed te reageren op dat signaal dat eenzaamheid afgeeft. Iets verandert in je leven en zonder dat je het zag aankomen staat eenzaamheid je aan te staren.

Verstoorde patronen Bijvoorbeeld: • • • • na pensionering van de één voelen beide partners zich plotseling eenzaam na die mooie promotie slaat eenzaamheid toe je verhuisde naar je droomhuis en… je bent na een operatie niet zo snel hersteld als je dacht… We verwachten ons eenzaam te voelen als we een dierbare verliezen. Dat heeft gevolgen die je niet altijd tevoren kunt overzien. Aan eenzaamheid is best iets te doen. We voelen ons verdrietig. Als dat niet lukt loop je kans je te vaak eenzaam te voelen. maar je moet wel weten dat het eenzaamheid is waar je mee worstelt. maar eenzaamheid komt veel vaker voor. Dat maakt het nogal ongrijpbaar en soms realiseren we ons niet eens dat het om eenzaamheid gaat. onzeker… Als een vast patroon in je leven is veranderd zijn je relaties met mensen meestal ook veranderd. ook als ons leven ‘over rozen’ lijkt te gaan.nl / M 0644574009 / KvK 22057651 T 0165 316626 / Ambachtenstraat 13 / 4731 RE Oudenbosch 6 . E info@faktor5. Vaak is het nodig nieuwe contacten te vinden of oude contacten anders in te vullen.

en zorgt voor voortdurende stress. Sterk eenzaam wil E info@faktor5. Of het nu om emotionele eenzaamheid gaat (het missen van een diepere en/of intieme relatie) of sociale eenzaamheid (waarbij vooral een ondersteunend netwerk wordt gemist). ga toch eens onder de mensen…’ Lang niet altijd is dat de oplossing en vele mensen die met eenzaamheid kampen ervaren dit advies (terecht) als een miskenning van hun probleem. depressie en angst en andere (chronische) psychische en/of lichamelijke klachten. De gevolgen zijn niet alleen voor henzelf negatief. Mensen die hun eenzaamheid niet kunnen oplossen komen in een staat van permanente stress. Dat is heel ongezond. Mensen worden minder flexibel. ten grondslag aan opname in een verzorgingshuis. Daardoor wordt al gauw gezegd: ‘je moet er ook eens uit. Het wordt steeds duidelijker uit onderzoek dat eenzaamheid de afweer ondermijnt. Er is een verband tussen eenzaamheid.nl / M 0644574009 / KvK 22057651 T 0165 316626 / Ambachtenstraat 13 / 4731 RE Oudenbosch 7 . Bij ouderen ligt eenzaamheid en de vraag of men zich dus wel zelfstandig kan redden. Het grote probleem van eenzaamheid zit hem in de onbekendheid van mensen met wat het nu eigenlijk is en wat ze er aan kunnen doen. soms zelfs boos en achterdochtig. … een hart vol liefde en niemand om het aan te geven… Hoe groot is het probleem? In de Nederlandse volwassen bevolking voelt drieënhalf miljoen mensen zich eenzaam. eenzaamheid is gevoel dat ons verdrietig maakt. Eenzaamheid ondermijnt de draagkracht van mensen. waarvan ruim een miljoen sterk eenzame mensen.Waarom is eenzaamheid een probleem? Vereenzaming heeft negatieve gevolgen voor de gezondheid.

E info@faktor5. Een van de oorzaken voor het mislukken van hulpverlening ligt in het feit dat eenzaamheid iedereen kan overkomen.zeggen: chronisch eenzaam. Eenzaamheid is een complex probleem. Het feit dat al deze mensen bellen met een volstrekte vreemde om te praten over hun diepste problemen doet al vermoeden dat er sprake is van eenzaamheid. Het vraagt naast goede bedoelingen en betrokkenheid ook deskundigheid op dit gebied. Sensoor (voorheen vertrouwenstelefoon) krijgt landelijk veel gesprekken waarin eenzaamheid als onderwerp wordt genoemd. De aanpak van eenzaamheid is ook behoorlijk lastig. Dat is niet terecht.nl / M 0644574009 / KvK 22057651 T 0165 316626 / Ambachtenstraat 13 / 4731 RE Oudenbosch 8 . Uit onderzoek blijkt dat projecten om eenzaamheid te verminderen of op te lossen in de regel dit doel niet bereiken. met duidelijk herkenbare lichamelijke kenmerken. Hoewel er veel aandacht voor is en landelijk tal van projecten worden uitgevoerd om eenzaamheid aan te pakken is het resultaat uitermate bedroevend. 95% van de projecten mislukt. ook als dat niet wordt benoemd. Iedereen denkt daardoor te weten wat het is en hoe het aan te pakken. Vrijwilligers en professionals die iets aan eenzaamheid doen moeten goed zijn opgeleid. Het probleem is dus groot. Onderzoek naar eenzaamheid onder kinderen is nauwelijks uitgevoerd. wil hun werk succesvol zijn. Bij 5% zijn mensen er na de hulp beroerder aan toe dan voorheen.

Het risico is te vergelijken met het risico van roken.Als je niets doet. je bent te veel alleen!’. Te lang eenzaam maakt ongezond. TV kijken winkelen drank gaan gebruiken verslavende middelen gebruiken hopen dat het vanzelf overgaat hulp zoeken die niet gericht is op eenzaamheid E info@faktor5. Een van de gevolgen is een verminderde afweer. Langdurige eenzaamheid is een gezondheidsrisico. des te meer negatieve gevolgen er ontstaan. des te lastiger is het er iets aan te doen. wat dan? Eenzaamheid is een seintje. Wie dat signaal negeert loopt werkelijk risico. Niet alleen is het leven lastiger zonder een netwerk om op terug te vallen of zonder een partner om het leven mee te delen. Hoe langer die situatie van eenzaamheid duurt. Wie tien jaar last heeft van eenzaamheid heeft ongeveer tien maal grotere kans te overlijden dan leeftijdgenoten. een waarschuwing van het lichaam dat zegt: ‘je loopt risico.nl / M 0644574009 / KvK 22057651 T 0165 316626 / Ambachtenstraat 13 / 4731 RE Oudenbosch 9 . Een slechte aanpak van eenzaamheid is: · · · · · · afleiding zoeken. waardoor ziektes meer kans krijgen en genezen langer duurt. Hoe langer eenzaamheid duurt.

Factoren omrekening mee te houden Eenzaamheid komt voor op alle leeftijden en onder alle bevolkingsgroepen. maar het kan ook heel recent zijn. Pas op hoge leeftijd (80-plussers) is de kans op ernstige eenzaamheid groter dan in andere leeftijdscategorieën. ik vermaak me prima… E info@faktor5. Ik?! Hoe kom je erbij. Je kunt alleen aanpakken wat je erkent. zodat het onderwerp soms niet eens besproken wordt. …Eenzaam. Het zal duidelijk zijn dat een passende aanpak anders is voor een tachtigjarige dan voor een tiener. Ook voor vele hulpverleners is het een taboe. Te denken valt aan studenten die een heel nieuw leven beginnen.nl / M 0644574009 / KvK 22057651 T 0165 316626 / Ambachtenstraat 13 / 4731 RE Oudenbosch 10 . Toch zal niet altijd dit soort gebeurtenissen leiden tot eenzaamheid. Eenzaamheid kan een probleem zijn dat al jaren woekert.. het verlies van de partner of het veranderen van de gezondheid. Dat maakt het wel heel erg lastig hen te helpen. Eenzaamheid is lang zo’n groot taboe geweest dat mensen eraan kunnen lijden en het toch met stelligheid zullen ontkennen. Te denken valt aan het wegvallen van sociale relaties door het verlies van werk of inkomen. Het is dan ook lastig te beoordelen of er überhaupt sprake is van eenzaamheid. Wat voor de één een uitkomst is. Elke vorm van eenzaamheid heeft een andere aanpak nodig. De aanpak van eenzaamheid moet passend zijn bij de behoefte van het individu. Het kan zijn oorzaak vinden in een traumatische jeugdervaring maar ook in een verlies op latere leeftijd. Het algemene beeld dat ouderdom onlosmakelijk verbonden is met eenzaamheid klopt niet. Nog een belemmerende factor is: het taboe. Er zijn wel factoren die een rol spelen in het veroorzaken of verergeren van eenzaamheid. kan voor een ander totaal geen optie zijn. Alleen een individuele aanpak werkt. jonge moeders die hun hele leven zien veranderen en kinderen die een scheiding meemaken.

anders had je het niet zo lang al zelf gered… Er zijn omstandigheden waarin je bepaalde dingen niet kunt. Dat moet wel. Zorg voor goede hulp. Onderschat jezelf niet: iemand die last heeft van eenzaamheid is sterk. Denk erom: zoek goede hulp.nl / M 0644574009 / KvK 22057651 T 0165 316626 / Ambachtenstraat 13 / 4731 RE Oudenbosch 11 . Weten houdt in dat iemand: • • • zich bewust is van zijn eenzaamheidsprobleem bekend is met mogelijke vormen van hulp de mogelijkheden ziet die een bepaalde hulp kan bieden Willen betreft de motivatie om er zelf iets aan te doen. financiën.Hoe kan het wel? Hulp bij eenzaamheid heeft alleen kans van slagen als aan drie voorwaarden is voldaan. Mensen die last hebben van eenzaamheid zijn vaak (te) bescheiden. en zelfvertrouwen. Medicatie is geen oplossing voor eenzaamheid. Kunnen duidt op de mogelijkheden die iemand heeft om aan de geboden hulp mee te doen. namelijk “weten”. van de vaardigheid voor jezelf op te komen. Wat kan ik doen bij eenzaamheid? Als het jezelf betreft: leer wat over eenzaamheid en over wat er aan is te doen. maar een teken van kracht. zoals gezondheid. In dat geval ben je het aan jezelf verplicht om hulp te vragen. Ga naar de huisarts voor hulp. Om hulp vragen is geen teken van zwakte. “willen” en “kunnen”. Realiseer je dat hoe dan ook de eerste stap door jou gezet moet worden. Toch kan het goed zijn met medicijnen een depressie te lijf te gaan om zo het leven weer aan te kunnen. Ook nu geldt: je moet er zelf iets aan willen doen en je moet het ook kunnen. E info@faktor5.

Denk daarbij aan de volgende punten: Zorg dat je weet wat eenzaamheid is. Geef geen tips. Want dat is uiteindelijk de enige oplossing: mensen moet zelf stappen ondernemen om eenzaamheid aan te pakken. die kan niet eenzaam zijn’. Wat iemand nodig heeft is zo afhankelijk van de ernst van de klacht dat het nauwelijks mogelijk is een algemeen advies te geven.nl / M 0644574009 / KvK 22057651 T 0165 316626 / Ambachtenstraat 13 / 4731 RE Oudenbosch 12 . De ander moet namelijk wel willen.Wat kan ik doen voor iemand anders? Fijn dat je iets wilt betekenen voor een ander. Soms is alleen je aanwezigheid al een grote steun. Iedereen weet wat eenzaamheid is. Oordeel niet te snel. Als iemand zegt eenzaam te zijn. soms de weg wijzen naar hulp. Je kunt er zijn. Eenzaamheid kan werkelijk je leven beheersen. Niet altijd is een oplossing mogelijk. dan is dat ook zo. of ander bezoek. kun je er voorzichtig naar vragen. Ten dele komt dat doordat ze niet worden gehoord en serieus genomen. Vraag niet te veel van jezelf. Als je het vermoed. Zo maar tips geven kan mensen doen besluiten maar niets te doen omdat ze zich niet begrepen voelen. Het is ontzettend moeilijk in te schatten of iemand die met allerlei klachten komt last heeft van eenzaamheid. Luisteren en hun probleem erkennen is al fantastisch. Zo erken je dat je de ander serieus neemt. Soms kan dat net zijn wat iemand nodig heeft om zelf actie te ondernemen. Eenzaamheid kun je niet voor een ander oplossen. achterdochtiger dan anderen. Mensen die chronisch last hebben van eenzaamheid zijn vaak teleurgesteld. Onderschat het niet. Niet alleen jouw eigen ervaring telt. Denk niet: ‘die en die heeft best nog familie. boos. steun bieden. E info@faktor5. niet iedereen heeft er op dezelfde momenten op dezelfde manier last van.

Maak het bespreekbaar. Soms is een oplossing niet direct mogelijk. acceptatie en aanraking. alleen op zichzelf gericht zijn. niet oplossen. Blijf positief in je houding. negatief zelfbeeld. Het helpt mensen stap voor stap naar een leven zonder eenzaamheid. verongelijkt en boos. Dat je er bent is al geweldig! Voel je niet verantwoordelijk voor het oplossen van eenzaamheid. Het programma wordt aangeboden door daarvoor opgeleide trainers. Er zijn. Tips voor hulpverleners • • • • • • • • • • • • Signalen van eenzaamheid zijn: klagerig gedrag. een luisterend oor bieden is dan prachtig. ongeacht de ‘soort’ eenzaamheid.nl / M 0644574009 / KvK 22057651 T 0165 316626 / Ambachtenstraat 13 / 4731 RE Oudenbosch 13 . erken dat de ander het als probleem ervaart Luisteren is vaak al fijn voor de ander… maar het lost eenzaamheid niet op! Maak de ander duidelijk dat zij of hij gerichte hulp moet zoeken Had iemand als kind al veel last van eenzaamheid. Zoek met de ander naar de oorzaak van de klachten: is het wel eenzaamheid? Onderschat eenzaamheid niet. dan is therapie aangewezen. Je kunt helpen.Eenzaamheid vraagt om deskundigheid Niet voor niets is het programma Creatief Leven ontwikkeld. Zij kunnen ook eventueel aanvullende hulp bieden of verwijzen naar de juiste therapievorm. Vraag de ander wat zij of hij vandaag kan doen om zich beter te voelen… Denk om de drie A’s: aandacht. Want het gaat wel om het geluk van mensen. maar… Eenzaamheid herken je niet zonder meer. achterdocht. die precies weten wat ze doen. E info@faktor5.

nl Lezingen en consult: www.linkedin.faktor5.nl Kennis van eenzaamheid: www. verbinden en delen www.nl Faktor5 Ambachtenstraat 13 4731 RE Oudenbosch 0165 316626 06 44574009 www.Faktor5.nl E info@faktor5.nl / M 0644574009 / KvK 22057651 T 0165 316626 / Ambachtenstraat 13 / 4731 RE Oudenbosch 14 .eenzaamheid.info Hulp bij eenzaamheid: Cursus Creatief Leven Zelfhulp: Werkboek Creatief Leven (in de boekhandel) Linkedin groep voor hulpverleners: eenzaamheid.Training in hulp geven bij eenzaamheid: www.jeannetterijks.