You are on page 1of 34

İSTANBUL TİCARET ODASI

KOMPOZİT SEKTÖR RAPORU

Hazırlayan: Ozan Arıcasoy Aralık, 2006

İÇİNDEKİLER Sayfa No BİRİNCİ BÖLÜM 1. ÜRÜN TANIMI VE KAPSAMI 1.1 Kompozit Tarihçesi 1.2 Yoğun Olarak Kullanılan Matrisler ve Genel Özellikleri 1.3 Kompozit Malzemelerde Kullanılan Başlıca Elyaf Türleri 1.3.1. Cam Elyafı 1.3.2. Karbon Elyafı ve Üretim Süreci Aramid Elyafı ve Dezavantajları 10 Kompozit Malzeme Üretim Yöntemleri 11 1.4.1. Elle Yatırma( hand lay-up) 1.4.2. Püskürtme( spray-up) 1.4.3. Elyaf Sarma (filament winding) 1.4.4. Reçine transfer kalıplama RTM / reçine enjeksiyonu 1.4.5. Profil çekme / pultruzyon (pultrusion) 1.4.6. Hazır kalıplama / conmpression molding (SMC,BMC) 1.4.7. Hazır kalıplama pestili / SMC (sheet moulding composites) 1.4.8. Hazır kalıplama hamuru / BMC (bulk moulding composites) 1.4.9. Vakum bonding / vakum bagging 1.4.10. Otoklav / autoclave bonding 1.4.11. Preslenebilir takviyeli termoplastik/glass mat reinforced thermoplastics (GMT) 1.5. Kompozit Malzeme Kullanım Alanları 1.5.1. Havacılık Sanayi 1.5.2. Uçaklarda Kullanılan Kompozit Bileşenleri 1.5.2.1. Matris Malzemeleri 1.5.2.2. Epoksi Reçineleri 1.5.2.3. Polyesterler 1.5.2.4. Polyamidler –Naylonlar 1.5.2.5. Fiber Takviyeler 1.5.2.5.1. Cam Fiberler 1.5.2.5.2. Karbon Fiberler 1.5.2.5.3. Organik Fiberler 1.5.3. Denizcilik Sanayi 1.5.4. Spor Araçları 1.5.5. Korozyona Dayanıklı Ürünler 1.5.6. Sağlık 1.5.7. Ulaşım 1.5.8. Otomotiv 1.5.8.1. Formula 1 Arabaları 1.5.9. Müzik aletleri 1.5.10. Yapı sektörü Kompozit Malzemelerin Avantajları ve Dezavantajları 4 4 6 7 7 9

11 11 12 12 13 13 14 14 14 15 15 15 16 16 16 16 17 17 17 17 17 17 18 18 19 19 19 19 20 20 20 21

1.6.

2

İKİNCİ BÖLÜM 2. DÜNYA KOMPOZİT SEKTÖRÜ 2.1 Dünya Kompozit Sektörü İhracatı 2.2 Dünya Kompozit Sektörü İthalatı 2.3 İhracat ve İthalatta 2005 yılı Ülke Sıralaması ÜÇÜNCÜ BÖLÜM 3. TÜRKİYE KOMPOZİT SEKTÖRÜ 3.1. Türkiye Kompozit Sektör İhracatı 3.2. Türkiye Kompozit Sektör İthalatı DÖRDÜNCÜ BÖLÜM 4. SONUÇ VE DEĞERLENDİRME 4.1. Malzeme Teknolojilerinde Türkiye’nin 2023 Hedefleri Kaynakça TABLOLAR LİSTESİ
OTOMOTİV SANAYİİNE GENEL BAKIŞ TABLO 1 TABLO 2 TABLO 3 TABLO 4 TABLO 5 TABLO 6 TABLO 7 TABLO 8 TABLO 9 TABLO 10 TABLO 11 TABLO 12 TABLO 13 TABLO 14 : KOMPOZİT YAPISI : BELLİ BAŞLI TERMOPLASTİK REÇİNELERİ VE İŞLEM ISILARI(AZOM) : KARBON ELYAFI SINIFLARI : BELLİ BAŞLI ELYAFLARIN KARŞILAŞTIRILMASI 5 7 10 11

25 25 26 28

29 29 29

30 30 34

: YÜKSEK MUKAVEMETLİ MÜHENDİSLİK MALZEMELERİ VE KOMPOZİTLERİN FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ 23 : E,S,C CAMLARININ KİMYASAL BİLEŞİMLERİ 24 24 : KARBON, CAM VE KEVLAR 49 FİBERLERİNİN 20 oC DEKİ ÖZELLİKLERİ : DÜNYA KOMPOZİT SEKTÖR İHRACATI 25 : DÜNYA KOMPOZİT İTHALATI 26 : İHRACATTA ÜLKE SIRALAMASI (2005 YILI) 28 : İTHALATTA ÜLKE SIRALAMASI (2005 YILI) 28 : TÜRKİYE KOMPOZİT İHRACATI 29 : TÜRKİYE KOMPOZİT İTHALATI 30 : MALZEME TEKNOLOJİ VİZYONLARI 31

RESİMLER LİSTESİ
RESİM 1 RESİM 2 RESİM 3 RESİM 4 RESİM 5 : CAM ELYAFI ÜRETİMİ : PÜSKÜRTME YÖNTEM : ELYAF SARMA MAKİNESİ : RTM YÖNTEMİ : VAKUM BAGGING 8 12 12 13 15

3

3. Bu malzemeler yüksek dayanım (çekme ve basma dayanımı). sertlik. yayılgan (jenerik) alanlardan biridir. Savunma. denizcilik. ülkemiz için de önemli fırsat alanlarıdır. optoelektronik malzemeler gibi önümüzdeki yıllarda önemli çekim alanları oluşturacak ileri malzeme alanları. Kompozit Tarihçesi Malzeme sektörü. Bu gruptaki kompozit malzemeler uçak-uzay. mikro-elektronik. tüketim mallarında. 2.1. 1930'ların sonunda plastik malzemelerin özellikleri diğer malzeme çeşitleri ile boy ölçüşür düzeyde gelişmeye başlamıştır. ekonomide tüm faaliyetlere girdi sağlayan temel. Bu eksikliğin giderilmesi amacıyla 1950'lilerde polimer esaslı kompozit malzemeler geliştirilmiştir. Bu karışımın özelliği. elektrik-elektronik. Bir çok üstün özelliğinin yanı sıra sertlik ve dayanıklılık özelliklerin düşük olması plastik malzemelerin güçlendirilmesi için çalışmalar yapılmasına neden olmuştur. silisyum karbür (SiC). Bu bağlamda polimerik ve kompozit malzemeler. grafit. üstün yüzey kalitesi ve korozyona karşı dayanımı plastiğin yükselmesindeki en önemli özelliklerdir. Kolay biçim verilebilir olması. özellikle polimer kompozitler yüksek mukavemet. En tipik örnek. artık günümüzde gelenekselleşmeye başlayan ve "fiberglas" olarak bilinen polyester esaslı reçinelerin cam elyaf ile takviyesiyle üretilen malzemelerdir. yapı-inşaat.yüksek elastik modül ve yüksek tokluğa sahiptirler. akıllı ve işlevsel malzemeler. kendini oluşturan maddelerin özelliklerinden çok daha üstündür. Katkılar: Dolgular. metallere oranla düşük yoğunlukta olması. polietereterketon ve polietersulfon kullanımı da dikkat çekmektedir. Ayrıca kompozit malzemeler dayanıklılık ve sertlik yönünden metallerle yarışabilecek olmasının yanında çok da hafiftirler. epoksi reçine ve fenolik reçinelerin kullanımı da giderek yaygınlaşmaktadır. alümina. Doğadaki malzemelerin çoğu "kompozit" olarak adlandırılan bileşik yapılı maddelerden oluşur. Bunun yanı sıra vinil ester / bisfenol. Ancak bugün ileri kompozitler grubunda daha üstün fiziksel. havacılık. Bunlar: 1. bunların yanı sıra hibrid formda polietilen ve polibutilen tereftalat. proses ağırlıklı bir alana dönüşmesiyle birlikte ilerlemektedir. biyoteknoloji ve nanoteknoloji ile birlikte sınai üretimin karakterini dönüştürecek ana teknolojik alanlardan biri olarak kabul edilmektedir. iletişim ve otomotiv sektörlerinde kullanılacak ileri malzemelerin ortaya çıkışı.3). Bu niteliği açısından mikro-elektronik. Termosetler grubunda ağırlıklı olarak poliyesterler kullanılır. kara 4 . Termoplastik grubunda yaygın olarak poliamid ve polipropilen kullanımını görmekteyiz (yaklaşık % 68. Kompozit malzemelerin üç ana elemanı bulunmaktadır. malzeme biliminin bu gereksinimleri karşılayabilecek çok disiplinli. aşınmaya karşı dayanıklılık gibi özellikleriyle pek çok avantajlar sunarlar. Birbirine karışmayan iki veya daha fazla katının bileşimiyle oluşan katı malzemelere "kompozit malzeme" denir. ÜRÜN TANIMI VE KAPSAMI 1.1. Matriks: Termoset veya termoplastik polimer malzeme olarak sürekli fazı oluşturur. karbon. kimyasal ve mekanik özelliklere sahip elyaflar kullanılmaktadır. cam ve polietilen malzemelerin kısa veya uzun devamlı elyaf formunda kullanıldığı ve matriksi yaklaşık % 60 hacim oranında pekiştirici işlevi olan malzemelerdir. savunma. boyut ve termal kararlılık. İlk modern sentetik plastiklerin 1900'lerin başında geliştirilmesinin ardından. korozyon dayanımı gerektiren uygulamalarda. Kompozitler. boron. Takviye: Aramid. kimyasallar ve diğer katkılar matrikse niteliklerine göre özelliklerin geliştirilmesi amacıyla ilave edilirler.

metal bazen de sert polimerlerin elyafları ile güçlendirilerek ileri derecede faydalar sağlayan malzemeler üretmek mümkündür. paneller ve araba gövdelerinde kullanılmaktadır. Bazı karmaşık biçimler düşük maliyetler çerçevesinde üretilememektedir. Kompozit malzemeler katlı tabakalar veya ince tabakalar halinde uygulanabilmektedir. CTP ve diğer kompozit kombinasyonları günümüzde tercih edilmesinin ve kullanımlarındaki artışın mutlak sebepleri sağlamlıkları ve hafiflikleridir. TABLO 1 KOMPOZİT YAPISI Matris Malzemeleri Polimerler Metaller Seramikler Takviye Elemanları Lifler Granül Whiskers Pudra Yonga Kaynak: Ayhan Kompozit Yapının Şekli Tabakalar Kaplamalar Film-Folya Honey-Combs (Bal peteği) Filaman Sarılmış Yapılar Enşici. En çok kullanılan kompozit malzeme kombinasyonları. 3. FIBERGLASS) günümüzde en çok kullanılan ve ilk modern polimer esaslı kompozit malzemedir. malzeme üzerinde hasarların tolöre edilmesi ve korozyona dayanıklılık özellikleri bakımından avantaj sağlamaktadır. (Örn. karbon elyafı+epoksi ve aramid elyafı+epoksi birleşimleridir. Bugün üretilen tüm kompozit malzemelerin yaklaşık olarak % 85'i CTP'dir ve çoğunlukla tekne gövdeleri. mekanik özellikleri günümüz kompozitleri karşılamamaktadır. Yeni geliştirilen matris malzemelerle. Çeşitli plastik malzemelerin seramik.Titanyum ve çelik gibi metallerin bazı uygulamalarda ihtiyaç duyulan kritik düzeyde ısı. İçindeki plastik sayesinde kolaylıkla şekil verilebilen ve takviye elyaflar sayesinde son derece sağlam.taşıtlarında ve özel amaçlı uygulamalarda kullanılmaktadır. kompozitler her gün yepyeni uygulama alanlarında karşımıza çıkmaktadırlar. Bir diğer tanınmış kompozit ise kerpiçtir. Bazı ülkelerde.Yemen'de) bu yapı malzemesinden çok katlı yüksek yapılar inşa edilir. Cam elyafı+ polyester. spor araçları. Tüm bu faydalarına rağmen kompozitlerin tamamıyla metalin yerine geçmemesinin dört ana sebebi vardır. 5 . Çamur ve samanın karıştırılması ile oluşturulan bu malzeme oldukça eskiden beri bilinen belki de insanlık tarihinin en eski yapı malzemesidir ve halen Türkiye'de kırsal kesimde kullanılır. Çimento ve kumdan meydana gelen malzeme matris çelik çubuklar ile desteklenir. Özellikle otomotiv sektöründe giderek artan ve % 6’ya yaklaşan bir uygulama artış hızı görülmektedir. sert ve hafif olan bu malzeme kombinasyonları. Ayrıca metallere kıyasla malzeme yorulması. 2. 1. İTÜ Mimarlık Fakültesi Günümüzde en çok kullanılan kompozitlerden biri betondur. elyafların tüm karakteristik özellikleri metaller kadar bilinememektedir. 1940'larin sonlarında geliştirilen CTP (Cam Takviyeli Polyester-CTP/ Glassfiber Reinforced Polyester/GRP.

ıslakken 140ºC.polyesterden daha pahalı olması(4-7$/kg).iyi özellikler için ikincil kür işlemlerine ihtiyaç duyulması ve sertleşme sırasında yüksek oranda çekmesi gibi olumsuz özellikleri de vardır. kuru halde 250°C) çok yüksek maliyeti vardır(80 $/kg) Fenolikler. Esas olarak uçak endüstrisinde kullanılır. Silikon.’ nin yanı sıra Boytek Reçine.kolay kullanım ve çok düşük maliyetli olmasıdır( 0. Reçinelerin avantajları. Cynate Ester. ulaşım. Özellikle denizcilik ve inşaat alanında en çok kullanılan termoset reçinedir. deniz araçlarının motorlarında ve demiryollarında kullanılır.2.yüksek ısılarda ürün özelliklerini koruyabilme ve düşük maliyete sahiptir (30 $/kg’ dan az) Fakat kür işlemi için yüksek ısı gereklidir. Son derece yüksek kimyasal ve çevresel dayanıma sahip ve polyesterden daha yüksek mekanik özelliklere sahip olmasına karşın aşırı sitiren içermesi. Kompozit malzemelerde kullanılan 2 tür polyester reçine vardır. Poliimidler Poliüretan • • • • • • • • 6 .Son derece yüksek ısı dayanımının yanı sıra (yaşken 230°C.zehirli sitiren gazı yayma. daha yüksektir. Yaş durumda 200ºC’ ye kadar dayanımı vardır.orta mekanik özellikler ve kısa raf ömrüdür. yüksek ateş dayanımı.Ş. Uçak motorlarında ve yüksek ısıya maruz kalan parçalarda kullanılır.suya dayanım.dezavantajları ise yaş halde son derece zararlı olması. askeri ve deniz araçları elemanları gibi geniş kullanım alanına sahiptirler. Türkiye’de Cam Elyaf A. 1. Kür işleminin buharlaşma özelliği hava boşlukların oluşmasına ve yüzey kalitesinin düşmesine neden olur.4. spor.oldukça kırılgan ve düşük yüzey kalitesine sahip olmasıdır. Boya ve Kimya Sanayi Ticaret A. özellikle alüminyum. daha ekonomik olan ortoftalik ve suya dayanım gibi daha iyi özelliklere sahip olan isoftalik polyester.Avantajları iyi mekanik özellikler. Vinil ester.düşük maliyet (4 – 8 $/kg). gibi firmalar da genel amaçlı kullanımlar için polyester üretmektedir. Bismaleimid (BMI). kuruyken 220ºC ‘ye kadar ısı dayanımı ve sertleşme sırasında düşük oranda çekme.dezavantajları ise yüksek maliyet(5 – 25 $/ kg) cilde aşırı zararlı ve doğru karışımın hayati bir önemi olmasıdır. Polyester reçinelerini polimerizasyon süreçlerinin tamamlaması için katalizör ve hızlandırıcı olarak adlandırılan ek maddelere ihtiyaç duyarlar.Ş. Uçakların iç bölümlerinde. • Yoğun Olarak Kullanılan Matrisler ve Genel Özellikleri Polyester. Mükemmel yalıtkanlık özelliğine sahiptir. Kompozitler kg başına düşen üretim maliyeti rakamları metallerden.sertleşme sırasında yüksek oranda çekme.5 – 1 $/kg) dezavantajları ise. Epoksiler.Avantajları Yüksek ateş dayanımı. Ateşe dayanım ihtiyacı olan yerlerde kullanılır. havacılık.

Cam elyafı özel olarak tasarlanmış ve dibinde küçük deliklerin bulunduğu özel bir ocaktan eritilmiş camın itilmesiyle üretilir.polieterimid PAI. Cam elyafı. Cam elyafı Cam elyafı silika. Kompozit malzemelerde kullanılan başlıca elyaf türleri. Özellikle cam elyafı ile matris arası yapışma gücünü arttıran "silan" bazlı ve elyaf üzerinde ince film oluşturan kimyasalların sonra kullanım sahaları artmıştır.1. Cam elyafı halen aramid ve karbon elyaflarından daha yüksek dayanıklılık özelliğine sahiptir. Kevlar-DuPont) Bor elyafı Oksit elyafı Yüksek yoğunluklu polyetilen elyafı Poliamid elyafı Polyester elyafı Doğal organik elyaflar 1.3.poli eter sülfon PEI. elyaf takviyeli kompozitler arasında en bilinen ve kullanılandır. Elyaflar işlem sırasında dayanıklılıklarının %50‘sini kaybetmelerine rağmen son derece sağlamdırlar.fibersource. İşlemler sırasında değişik kimyasalların eklenmesi ve bazı özel üretim yöntemleri ile farklı türde cam elyafı üretilebilmektedir: 7 . kolemanit.polieter eter keton Kaynak: www.TABLO 2 BELLİ BAŞLI TERMOPLASTİK REÇİNELERİ VE İŞLEM ISILARI(AZOM) Malzeme PP PA PES. (PAN -polyacrylonitrile.ve zift kökenli) Aramid (Aromatic Polyamid) elyafı.com Erime sıcaklık aralığı (°C) 160-190 220-270 290-340 350-390 Maksimum işlem sıcaklığı (°C) 110 170 180 170 230 240 250 1. alüminyum oksit. Elyaf kumaşları genellikle sürekli cam elyafının lifleri ile üretilmektedir. soda gibi cam üretim maddelerinden üretilmektedir. (Ticari ismi.3. • • • • • • • • • Cam elyafı Karbon (Graphite) elyafı.polfenilen sulfit PEEK. Bu ince lifler soğutulduktan sonra makaralara sarılarak kompozit hammaddesi olarak nakliye edilir.poliamid imide PPS.

C Cam . Bülten Sayı 6 A Cam .RESİM 1 CAM ELYAFI ÜRETİMİ(PHILLIPS.Yüksek kimyasal direnç gösterir. depolama tankları gibi yerlerde kullanılır. Türkiye’de Sişecam Grubuna bağlı olan Cam Elyaf Sanayii A. hem yurt içine satış yapan firmadan doğrudan veya bayileri aracıyla ürün satın almak mümkündür. 1976’dan beri faaliyet gösteren firma Avrupa’nın önemli elyaf üreticilerinden biridir. Elyaf çapı ve demetteki lif sayısı farklılaşabilir.Yüksek maliyetli ve yüksek performanslı bir malzemedir. böylelikle elyaf sayısı fazlalaşır dolayısıyla birleşme özelliklerinin daha güçlü olması anlamına gelen daha sert yüzey elde edilebilmektedir. İyi yapışmamaktan dolayı birbirinden kayan takviye malzemesi ve matris. Yalnız uçak sanayisinde kullanılır. Bu durumun engellenmesi için elyaf kimyasallarla kaplanır. Elyaf ile reçinenin birbirine iyi yapışması çok önemlidir. Cam elyafı biçimlendirildikten sonra yıpranmaya dayanımın artması için kimyasallarla bir kaplama işlemi yapılır. 1989) Kaynak: Cam Elyaf. kompozit malzemenin sertliğini ve sağlamlık performansını düşürür.Ş. iyi yalıtım ve düşük su emiş oranı özelliklerine sahiptir. Hem yurtiçine. 8 .Pencerelerde ve şişelerde en çok kullanılan cam çeşididir. Kompozitlerde çok fazla kullanılmaz. S + R Cam . Elyaf içindeki tellerin çapları E Cam’ın yarısı kadardır. Düşük maliyet. Cam elyafının kullanım amacına bağlı olarak elyaf sarma biçimleri farklı olabilir. Kaplama malzemesi olarak genellikle elyafın kompozit malzemeye uygulanmasından önce kolaylıkla kaldırılabilen ve suyla çözülebilen polimerler kullanılmaktadır. tarafından E camı elyafı üretilmektedir. E Cam -Takviye elyaflarının üretiminde en çok kullanılan cam türüdür.

örgü. 2. Karbon elyafları piyasada 2 biçimde bulunmaktadır: Sürekli Elyaflar:Dokuma. Bu işlem sırasında elyafın rengi beyazdan kahverengiye. • • Zift PAN (Poliakrilonitril) Zift tabanlı karbon elyafları göreceli olarak daha düşük mekanik özelliklere sahiptir. ve prepreg‘ lar da kullanılmaktadır. PAN tabanlı karbon elyafları kompozit malzemeleri daha sağlam ve daha hafif olmaları için sürekli geliştirilmektedir. Kırpılmış elyaf : genellikle enjeksiyon kalıplamada ve basınçlı kalıplarda makine parçaları ve kimyasal valf yapımında kullanılırlar. 9 .2. Bütün reçinelerle kombine edilebilirler. ardından siyah olur. Karbon fiber üreticileri devamlı bir gelişim içerisinde çalışmalarından dolayı karbon elyaflarının çeşitleri sürekli değişmektedir. 1. Ardından karbonizasyon aşaması için elyaflar kesilerek graphite teknelerine konur. Karbonizasyon: Elyafların yanıcı olmayan atmosferde 3000° C’ye kadar ısıtılmasıyla liflerin 100% karbonlaşma sağlanması aşamasıdır. tel bobin uygulamalarında. Elde edilen ürünler mükemmel korozyon ve yorgunluk dayanımının yanı sıra yüksek sağlamlık ve sertlik özelliklerine de sahiptirler. Bu işlem. Artık karbon elyafı da grafit elyafı da aynı malzemeyi tanımlamaktadır. Karbon Elyafı ve Üretim Süreci Karbon lifi ilk defa karbonun çok iyi bir elektrik iletkeni olduğu bilinmesinden dolayı üretilmiştir.3. merdiven yapısından kararlı bir halka yapısına dönüşür. Buna bağlı olarak yapısal uygulamalarda nadiren kullanılırlar. PAN’ın karbon elyafına birbirini takip eden dört aşamada dönüştürülmektedir. spor gereçlerinde veya tıbbi malzemelerin yüksek değerli uygulamalarında kullanılmaktadır. Karbon elyafı epoksi matrisler ile birleştirildiğinde olağanüstü dayanıklılık ve sertlik özellikleri gösterir. Karbonizayon işleminde uygulanan sıcaklık üretilen elyafının sınıfını belirler.1. Yüzey İyileştirmesi karbonun yüzeyinin temizlenmesi ve elyafın kompozit malzemenin reçinesine daha iyi yapışabilmesi için elektrolitik banyoya yatırılır. Günümüzde ise bu fark ortadan kalkmaktadır. Karbon elyafının üretimi çok pahalı olduğu için ancak uçak sanayinde. Cam elyafının metale göre sertliğinin çok düşük olmasından dolayı sertliğin 3-5 kat artırılması çok belirgin bir amaçtı. elyaftan H’nin ayrılmasını daha uçucu olan O ‘nin eklenmesini sağlar. Polimer. 3. Karbon elyafı çoğunlukla iki malzemeden elde edilir. Karbon elyafları çok yüksek ısıl işlem uygulandığında elyaflar tam anlamıyla karbonlaşırlar ve bu elyaflara grafit elyafı denir. Oksidasyon: Bu aşamada elyaflar hava ortamında 300 derecede ısıtılır. tek yönlü bantlarda.

Dezavantajlar şöyle sıralanabilir. Elyaf reçine ile kaplanır. İTÜ Mimarlık Fakültesi 1. Ayhan Enşici. Önemli özellikleri.325 (Grafit) 2000 + Yüksek modülüs 325 + 200'e kadar 200 . • • • • • • • • • Yüksek dayanıklılık Yüksek darbe dayanımı Yüksek aşınma dayanımı Yüksek yorulma dayanımı Yüksek kimyasal dayanımı Kevlar elyaflı kompozitler Cam elyaflı kompozitlere göre 35% daha hafiftir E Cam türü elyaflara yakın basınç dayanıklılığı Genellikle rengi sarıdır Düşük yoğunlukludur. TABLO 3 KARBON ELYAFI SINIFLARI Karbon Elyafı Sınıfları (Grades) Karbonizasyon Isisi 1000'e (°C) kadar Karbon elyafı sınıfı Elastic modülüs (GPa) Düsük modülüs 1000-1500 Standart Modülüs 1500 2000 Orta modülüs 250 . Kaplama. Kompozit malzemede kullanılacak olan reçine ile elyaf arasında bir arayüz görevi görür.3.net/rapor/kompozit-malzemeler. Aramid Elyafı ve Dezavantajları Aramid kelimesi bir çeşit naylon olan aromatik poliamid’den maddesinden gelmektedir.turkcadcam. Karbon elyafının tüm diğer elyaflara göre en önemli avantajı yüksek modülüs özelliğidir. Karbon elyafı bilinen tüm malzemelerle eşit ağırlıklı olarak karşılaştırıldığında en sert malzemedir. Farklı uygulamaların ihtiyaçlarını karşılamak için birçok farklı özelliklerde aramid elyafı üretilmektedir.250 Kaynak: www.3. Elyafı sonraki işlemlerden (prepreg gibi) korumak için yapılan nötr bir sonlandırma işlemidir.4. Aramid elyafı piyasada daha çok ticari isimleri Kevlar (DuPont) ve Twaron (Akzo Nobel) olarak bilinmektedir. 10 . Genellikle bu kaplama işlemi için epoksi kullanılır.

Askeri kasklar.1.00 1. motorsiklet koruma giysileri.55 2. Elyaf yatırılmadan önce kalıp temizlenerek jelkot sürülür.. TABLO 4 BELLİ BAŞLI ELYAFLARIN KARŞILAŞTIRILMASI Yoğunluk (g/cm3) 2. • • • • • • • • • Balistik koruma uygulamaları. and Kevlar 49 olarak iki çeşidi bulunmaktadır. Bu yöntemlerden başlıcaları aşağıdadır. En çok bilinen ve kullanılan aramid elyafı Dupont firmasının tescilli ismi olan Kevlar’dır. salmastra vb.• • Bazı tür aramid elyafı ultraviole ışınlara maruz kaldığında bozulma göstermektedir. Jelkot sertleştikten sonra elyaf katları yatırılır.4. Kevlar 29. Bülten sayı 6 1.28 2. Reçine ise kompozit malzemenin hazır olması için en son sürülür Bu işlemde elyaf kumaşına reçinenin iyi nüfuz etmesi önemlidir. kurşun geçirmez yelekler. Kompozit malzeme üretim yöntemleri İstenilen özelliklerde ve biçimde kompozit malzeme üretimi için bir çok yöntem bulunmaktadır.4. 1. eldiven. Koruyucu giysiler.44 1. Bu çatlaklar malzeme yorulduğunda su emişine yol açmaktadır. avcılık giysi ve aksesuarları Yelkenliler ve yatlar için yelken direği Hava araçları gövde parçaları Tekne gövdesi Endüstri ve otomotiv uygulamaları için kemer ve hortum Fiberoptik ve elektromekanik kablolar Debriyajlarda bulunan sürtünme balatalarında ve fren kampanalarında Yüksek ısı ve basınçlarda kullanılan conta. Bu durumda reçinede mikroskopik çatlaklar oluşabilir.49 3.44 Çekme Dayanımı (MPa) 2000 4750 1950 2900 2860 3750 Modülüs (GPa) 80 89 297 525 64 136 Malzeme E-Cam S-Cam Alüminyum Karbon Kevlar 29 Kevlar 49 Kaynak: Cam Elyaf.. El yatırma tekniğinde en çok kullanılan polyester ve 11 . Elyaflar çok iyi birleşmeyebilirler. Sürekli karanlıkta saklanmaları gerekmektedir. Kevlar 29 üstün darbe dayanımı özelliğine sahiptir ve bu nedenle çoğunlukla kurşun geçirmez yelek gibi uygulamalarda kullanılırlar. Genellikle polimer matrisler için takviye elemanı olarak kullanılan aramid elyafının bazı kullanım alanları. Elle yatırma (hand lay-up) Dokuma veya kırpılmış elyaflarla hazırlanmış takviye kumaşları hazırlanmış olan kalıp üzerine elle yatırılarak üzerine sıvı reçine elyaf katmanlarına emdirilir.

2. borular.4. Sürekli liflerin farklı açılarla kalıba sarılmasıyla farklı mekanik özelliklerde ürünler elde edilebilir. Püskürtme (spray-up) Püskürtme yöntemi elle yatırma yöntemini aletli şekli olarak kabul edilebilir. Püskürtülme işlemi sonrası yüzeyin bir rulo ile düzeltilmesiyle ürün hazırlanmış olur. Kırpılmış elyaflar kalıp yüzeyine. Bu yöntemle yapılan ürünler genellikle silindirik.4. 1. RESİM 3 12 . araba şaftları. Elyafın kırpılma işlemi tabanca üzerinde bulunan ve bağımsız çalışan bir kırpıcı sayesinde yapılır. Elyaf sarma yöntemi sürekli elyaf liflerinin reçine ile ıslatıldıktan sonra bir makaradan çekilerek dönen bir kalıp üzerine sarılmasıdır. içine sertleştirici katılmış reçine ile birlikte özel bir tabanca ile püskürtülür. Ardından döner kalıp ayrılır. yat direkleri. RESİM 2 PÜSKÜRTME YÖNTEMİ Püskürtme Yöntemi Püskürtme Tabancası 1. uçak su tankları. Elle yatırma yoğun işçilik gerektirmesine rağmen düşük sayıdaki üretimler için çok uygundur.3.epoksi’nin yanısıra vinil ester ve fenolik reçineler de tercih edilmektedir. Yeterli sayıda elyaf katının sarılmasından sonra ürün sertleşir. Elyaf sarma (filament winding) Bu yöntem özel biçime sahip ürünlerin seri üretimine uygundur. dairesel basınç tanklarıdır.

RTM yöntemi çoğunluk jelkotlu veya jelkotsuz her iki yüzeyinde düzgün olması istenen parçalarda kullanılır. Bu süreç daha fazla zaman ister. Kalıbın kompozit malzemeyle yapılması çelik kalıp maliyetine göre daha düşük kalmasına neden olmaktadır. Kalıplar genellikle krom 13 . Bu yöntemde içerideki havanın dışarı çıkarılması ve reçinenin elyaf içine iyi işlemesi için vakum kullanılabilir. Reçine basınç altında kalıba pompalanır. Takviye malzemesi önceden kalıp boşluğu doldurulacak şekilde kalıba yerleştirilir ve kalıp kapatılır.4. Sisteme beslenen sürekli takviye malzemesi reçine banyosundan geçirildikten sonra 120-150 ºC’ye ısıtılmış şekillendirme kalıbından geçilerek sertleşmesi sağlanır. Reçine transfer kalıplama RTM / reçine enjeksiyonu Bu kompozit üretim yönteminde elle yatırma sistemlere daha hızlı ve uzun ömürlü olmakla birlikte iki parçalı kalıp kullanmak gereklidir. Takviye malzemesi kuru olarak keçe. Pull ve Extrusion kelimelerinden türetilmiştir. Profil çekme / pultruzyon (pultrusion) Pultruzyon işlemi sürekli sabit kesitli kompozit profil ürünlerin üretilebildiği düşük maliyetli seri üretim yöntemidir. Bu yöntemle karmaşık parçalar üretilebilir. kumaş veya ikisinin kombinasyonu kullanılır. Kalıp kapalı olduğu için ise zararlı gazlar azalır ve gözeneksik bir ürün elde edilebilir. Elyaflar matris içinde geç çözünen reçinelerle kaplanarak kalıp içerisinde sürüklenmesi önlenir.5. Elyafın kalıba yerleştirilmesini gerektirmesinden dolayı uzun sayılabilecek bir işçilik gerektirir. Matris enjeksiyonu soğuk.4.ELYAF SARMA MAKİNESİ 1. ılık veya en çok 80ºC’ye kadar ısıtılmış kaplarda uygulanabilir. F1 arabalarında bazı parçalar bu yöntemle hazırlanmaktadır.4. RESİM 4 RTM YÖNTEMİ 1. Concorde uçaklarında.

Hazır kalıplama hamuru / BMC (bulk moulding composites) BMC takviye malzemesi olarak kırpılmış lif ve dolgu malzemesi içeren bir reçinenin önceden birleştirilmesi ile oluşan hamur biçiminde malzemedir. Enine yükleri karşılayabilmek için özel dokumalar kullanmak gerekmektedir.4. Sürekli lifler. Hazır kalıplama yönteminde kullanılan bileşimler içeriklerine göstermekle beraber en çok iki tür hazır kalıplama bileşimi kullanılmaktadır. 1. Bu yöntemin dezavantajları kalıplama bileşimlerinin buzdolaplarında saklanmaları gerekliliği. katkı ve dolgu malzemeleri içeren kalıplamaya hazır. göre çeşitlilik 1. Hazır kalıplama pestili / SMC (sheet moulding composites) SMC takviye malzemesi olarak kırpılmış lif ile dolgu malzemesi içeren bir reçinenin önceden birleştirilmesi ile oluşan pestil biçiminde malzemedir. Iskarta oranı düşüktür.4. hazır kalıplama bileşimleri olarak adlandırılan kompozit malzemelerin (SMC. farklı cidar kalınlıkları gibi avantajları bulunmaktadır.6. Genellikle 1m genişliğinde ve 3mm. Farklılığı reçine/elyaf karışımın kalıp dışarısında karışmış ve eritilerek basınç altında boş kalıp içine enjekte ediliyor olmasındadır. enjeksiyon kalıplama (injection moulding) Bu yöntem RTM’ye benzer bir yöntemdir. Hazır kalıplama / compression molding (SMC. kalınlığında üretilir. Sadece düşük viskoziteye sahip termoset reçineler bu yöntemde kullanılabilir.4.7. boyanabilme ve kalıp içinde yüzeyin kaplanabilmesi Geri dönüştürülebilme ve hazırlığında geri dönüşümlü malzeme kullanabilme Metal gömme parçaların yerleştirilmesi ile montaj kolaylığı Yüksek alev dayanımı Sıcaklık dayanımı Soğukta kırılgan olmama. metal parçaların bünye içine gömülebilmesi. kalıpların metal olmasından dolayı diğer kalıplardan daha maliyetli olması ve büyük parçaların üretimi için büyük ve pahalı preslere ihtiyaç olmasıdır.BMC) Hazır kalıplama bünyesinde cam elyafı.8. Ayrıca ürünün iki yüzüde kalıp ile şekillenmektedir. Sürekli elyaf kullanılmasından dolayı takviye yönünde çok yüksek mekanik mukavemet elde edilir. 25-50 mm kırpılmış olarak ve kompozitin toplam ağırlığının %25-30 oranında kullanılır. reçine. Karmaşık şekillerin üretilebilmesi. Hazır kalıplama bileşimlerinin avantajları. Diğer 14 .kaplanmış parlak çelikten yapılmaktadır. Diğer kompozit malzeme üretim tekniklerinin olanak vermediği delik gibi komplike şekiller elde edilebilmektedir. • • • • • • • • Çok geniş tasarım esnekliği Düzgün yüzey Kolayca laklanabilme. 1.BMC) sıcak pres kalıplarla ürüne dönüştürülmesidir.

Bu yöntem sıklıkla elyaf sarma ve yatırma teknikleri ile bağlantılı olarak uygulanır.9. Kompozit malzeme tamir işlemlerinde de vakum bagging yöntemi kullanılmaktadır.yöntemlere göre daha hızlıdır. yatırılan malzemenin üzerine 1 atmosferlik basınç uygulayarak aşağıya çekilir. dışarıdan sıkıştırılmış gazın kompozit malzemenin içinde bulunduğu kaba verilmesidir.4. ısının ve emişin kontrol edilebildiği basınçlı bir kaptır. Vacum bagging yöntemi ile benzerdir. Çocuk oyuncaklarından uçak parçalarına kadar bir çok ürün bu yöntemle üretilebilmektedir. Otoklav / autoclave bonding Termoset kompozit malzemelerin performanslarını artırmak için elyaf/reçine oranını artırmak ve malzeme içinde oluşabilecek hava boşluklarını tamamen gidermek gerekmektedir. otoklav yönteminde de uygulanan ve kompleks şekillerde en çok kontrol edilebilen metod. Vakum bonding / vakum bagging Kompozit malzeme (genellikle geniş sandöviç yapılar) önce bir kalıba yerleştirilir.10. Vakum bagging yöntemindeki gibi sızdırmaz bir torba ile elyaf/reçine yatırmasına basınç uygulanabilir. Bu uygulama için. 1. Fırın yerine bir otoklav kullanılır. Fakat 1 atmosferden fazla düzenli ve kontrol edilebilir bir basıncın uygulanabilmesi için dışsal basınca ihtiyaç duyulur. RESİM 5 VAKUM BAGGING 1. Böylece özel amaçlar için 15 . Bunun sağlanması için malzemeyi yüksek ısı ve basınca uygulayarak sağlanabilir. Otoklav kesin basıncın. Sonraki aşamada tüm bileşim bir fırına yerleştirilerek reçinenin kür işlemi için ısıtılır. İçerideki havanın emilmesiyle vakum torbası.4. ardından bir vakum torbası en üst katman olarak yerleştirilir.

sistem dizaynının ana hatları ve maliyet karakterlerinin yarısına belirli navlun. emniyet. 1. tasarımlar. uzun hizmet ömrü. Diğer tüm koşulların eşit olduğu durumlarda.1. Bu yöntem diğerlerine oranla daha uzun sürede uygulanır ve daha pahalıdır. belirli navlun.2.11. Havacılık endüstrisinde. seyir sürati irtifa gibi performans gereksinimlerini karşılayacak şekilde dizayn edilirler. 1. Komposite malzemelerinin hafifliklerine oranla üstün mekanik özellikleri uçaklarda ve helikopterlerde sadece içi mekan değil yapısal parçalarını da polimer esaslı kompozitlerle üretilmesine neden olmaktadır. Uçaklarda Kullanılan Kompozit Bileşenleri 16 .5.yüksek kalitede kompozit üretebilmek için kür şartları tam olarak kontrol edilebilir. Özgül mukavemet ve özgül rijitlik değerleri esas alındığında. 1. Havacılık Sanayi Özellikle ileri kompozit malzemeler havacılık sanayinde çok geniş uygulama alanları bulmaktadır. mesafe. Bunlardan dolayı kompozit malzemelerin. düşük yoğunluklarından dolayı kompozit malzemeler de bu değerler konvensiyonel malzemelere üstünlük sağlamaktadır. Buna göre uygun özelliklere sahip hafif metaller en iyi verimi sağlayacaktır.4. GMT nin hazırlanması SMC ye benzemektedir.5. Ekstruderden çekilen bir termoplastik levha üzerine yumuşak haldeyken bir elyaf takviyesi yerleştirilir.5. Uçaklar genellikle gövde ağırlık kontrolu uzun hizmet ömrü. Sertleşen plakalar kesilerek preslenmeye hazır duruma getirilir. hava taşıtlarındaki kullanımı hızla yaygınlaşmaktadır. hız ve ekonomi kriterlerinin optimizasyonu ile gerçekleşir. ağırlığı en az tutulan dizayn kriteri en uygun olacaktır. Uzun zaman uçak sanayisindeki ihtiyaçların yönlendirdiği kompozit malzeme gelişimleri son dönemde yeni bir çok sektörde birçok farklı amaç için kullanılmaktadır. Hava taşıtlarında. irtifa gibi performans değerlerini sağlayan malzemelerden en düşük ağırlığa sahip olanı en uygun dizaynı sağlayacaktır. Kompozit Malzeme Kullanım Alanları Kompozit malzemeler artık gittikçe artan oranlarda ve yeni sektörlerde kullanılmaya başlanmıştır. 1. Kompozit malzemeler bu amaçla kullanılabilecek uygun bir malzeme grubunu oluşturmaktadır. mesafe seyir sürati. Kompozitler bu amaçlar için uygun bir malzeme grubunu oluşturmaktadır. Preslenebilir Takviyeli Termoplastik Keçe türünde elyaf takviyesi içeren termoplastik reçine ile yapılmış plaka şeklinde preslenebilir kalıplamaya hazır özel amaçlı bir takviyeli termoplastik çeşidini tanımlamaktadır. Bu katmanların üzerine bir diğer termoplastik levhada yumuşakken yerleştirilerek soğuk hadde silindirlerinin arasından geçirilir.

2.Yüksek kimyasal direnç 1. En çok kullanılanı.5.Polyester reçineleri .5. Matris Malzemeleri Uçak endüstrisinde kullanılan kompozitlerde matris görevi yapan polimer esaslı reçineler.4.2. . elektrik.1.silis camıdır.2. 1.matris malzemesi olarak seçilmesini sağlayan özellikleri şunlardır: .2.epoksi reçineleri .Polyamidler –naylonlarolarak sınıflandırılabilirler. fotoğraf film ve otomotiv endüstrisinde kullanılırlar. Polyesterler Asit ve alkollerin kondensasyonu ile elde edilen polyester reçineleri.2.2.5. cam. doymuş polyesterler.Düşük ve yüksek sıcaklıklarda sertleşebilmesi . 1. reaksiyona giren maddelerle farklı gruplara ayrılırlar. uzay ve havacılık endüstrisinde kullanılan kompozit malzemelerin üretilmesinde. kalsiyum. bor. Cam Fiberler Fiber üretiminde camın birçok farklı bileşimi kullanılır. çeşitli takviyelere –karbon. sodyum. Kompozit malzeme üretiminde kullanılan Naylon6 ve Naylon66 bu polyamidlerin en önemlileridir. 17 . demir ve alüminyum oksitlerini de içeren –S1O2.3.1.Çeşitli yüzeylere iyi yapışabilme .2.5. Epoksi reçinelerinin.1.5. Polyesterlerin bir cinsi olan alkidler. Kompozit malzemelerde. Epoksi Reçineleri Epoksi reçineleri isimlerini lineer polimer uçlarındaki epoksil -C-C. tekstil. bor vs. kaplayıcı madde yapımında.gruplarından alırlar.Yüksek aşınma direnci .cam fiber olarak en çok kullanılan üç değişik bileşim.5. 1. Fiber Takviyeler 1.5.. Polyamidler –Naylonlar Sert ve dayanıklı olan polyamidlerin birçok çeşidi vardır. Uçakların iç panellerinde kullanımı oldukça yaygın olan polyester çeşidi ise doymamış polyesterlerdir. Tablo 2 de verilmiştir.5.

Balsa ve polimer köpük üstüne cam. yüksek mukavemet ve rijitliğe sahip ve büyük oranda düzenli polimerlerdir. zift esaslı fiberler.E camı. sertlik. Boing 757 ve 767 lerde. S camı. Kevlar 29 ve Kevlar 49 gibi ticari isimleri olan çeşitleri vardır.3. 1. Aramid fiber+epoksi Airbus A320 uçaklarında kanatlarda. Organik fiberlerde karbon fiberler gibi anizotrapik davranış gösterirler. karbon fiber+epoksi A380 yolcu uçağı burun bölümü (radome). Kullanım alanları. Petrol türevlerinden elde edilen. yüksek sıcaklarda gösterdiği direnç nedeniyle. Tekne Arkası Platform Basamaklar.3.2. AV-8B uçaklarında. karbon takviyeli kompozitler kullanılmıştır. yatay ve dikey dengeleyiciler. büyük ölçüde dayanım dışı amaçlarla kullanılırlar. Airbus 300/600 uçaklarında kullanılan karbon takviyeli Polieterimid Uçak EAPS kapağı. yüksek young modülü. bor-epoksi komposit malzemesinden yapılmıştır. Karbon fiberler. F-16 larda. CTP A380 yolcu uçağı dikey stabilizer. Zemin Plakası. eleronlarda. kanatlar. fiber eksenine paralel olarak yönlendirildiği durumlarda en yüksek dayanım değerlerine ulaşılır. 1. yüksek mukavemet. kontrol yüzeyleri karbon-epoksi motor kaportaları karbon/avamid-epoksidir.5. elektriksel direnç özelliklerine sahiptir. hazırlandığı maddeye bağlı olarak iki gruba ayrılır. Grafit tabakalarının.5.5. karbon fiber+epoksi A380 yolcu uçağı kanat panelleri ve flapler. Karbon fiberlerin tasarım malzemesi olarak kullanılması. Cam karbon ve organik fiberlerin bazı fiziksel özellikleri. Denizcilik Sanayi • • • Yelkenli Gövdesi. uçak endüstrisinde geniş bir kullanım alanı bulmuştur. (Karbon Elyafı+PEEK) F-14 uçaklarında. Tablo 3 de karşılaştırılmıştır.2. fiber türleri vardır. aramid karbon dokumaları ile kaplanması Yat.üretilmiş fiberler kullanılır. Bu grup içinde yüksek dayanımlı. CTP 18 . 1. CTP.2. daha çok yüksek dayanımlı türü üzerinde yoğunlaşmaktadır. Organik fiberlerin. kuyruk takımlarında.5. ön gövde ve kontrol yüzeyleri karbon-epoksi olarak yapılmıştır. yatay ve dikey dengeleyicilerin yanısıra kontrol yüzeyleri de karbonepoksidir. F-15 lerde ise yatay ve dikey dengeleyiciler. Takviye malzemesi olarak genellikle polyacrylonitrile den –PAN. grafit tabakalarındaki karbon atomları arasındaki güçlü kimyasal bağ nedeniyle yüksek elastisite modülü ve çekme dayanımına sahiptirler. hız frenleri ve kontrol yüzeyleri. Karbon Fiberler Karbon fiberler.5. Organik Fiberler Nispeten yeni ve geleceği parlak bir fiber türü olan organik fiberler. C camının korozyon direnci yüksektir. F/A-18 uçaklarında kanat yüzeyleri. silindirik motor kılıflarında. spaylerde. yatay dengeleyiciler. • • • • • • • • • B2 bombardıman uçağı gövde panelleri. yatay dengeleyiciler.

6. Dağ bisikletleri en iyi katılık/ağırlık oranı ve en düşük ağırlık özellikleri kazanmak için karbon elyafı ile üretilmektedir. Karbon Fiber+Epoksi 1. cam elyafı karışımı+epoksi Kano küreği. (Karbon+Poliamid 6). CTP 1. Spor Araçları Kompozit malzemelerin popüler olduğu yeni sektörler arasında spor araç ve gereçleri her geçen gün daha da öne çıkmaktadır. CTP 1. yaklaşık 1kg ağırlığında Reebook Spor Ayakkabı. Korozyona dayanım. Ulaşım • • • • • Traktör Kaporta Kabin Oturma Birimi.5. CTP Yeraltı Boruları. SMC Toplu Taşıma Araçları Oturma Birimi. dolayısıyla hareket kabiliyetinin artması. Sağlık • • Tekerlekli sandalye.4. Marketlerde Dondurulmuş Gıda Reyonu Kaplaması. şok emme ve sağlamlık gibi üstün özellikler kazandırmaktadır. CTP Rasathane Kubbesi. Cam veya Karbon Elyaf takviyeli Polyester Tıbbi Tetkik Cihazları Dış Muhafazaları. termoplastik poliüretan. Ahşap üzerine sarılmış karbon.• Yelken Direği. Korozyona Dayanıklı Ürünler • • • • • • • • Su tankı.5. CTP Mazgal Olukları. ve dayanıklılığın artmasına neden olan cam ve karbon elyafı takviyeli kompozitler kullanılmaktadır. Kompozitler kano. tenis raketi gibi spor ürünlerinde ağırlığı düşürmek için karbon elyafı takviyeli kompozit malzemelerden üretilmektedirler. SMC Konteynır Tabanı. (%33 Cam+Poliftalamid) Su kaydırakları: CTP Sörf Tahtaları:. Aramid (Kevlar)+Epoksi Zıpkın Gövdesi.7. sörf ve yatlar için çok önemli olan malzeme yoğunluğu ve darbe dayanımı konusunda üstün özelliklere sahiptirler.5. Kevlar+Epoksi 1. Özellikle ağırlığın azalması.5. • • • • • • • • • • Su kayağı. Termoplastik prepreg Kar kayağı. Ayrıca golf sopası. Karbon Fiber+Epoksi Palet.5. GMT 19 . aramid. CTP İlan Panoları. Karbon Fiber+Epoksi Tenis Raketi. CTP Açık Saha Dolapları: CTP Çit. CTP Bisiklet. petek (honeycomb) Golf Sopası.

5. Corvette. Tasarım mühendisleri en az ağırlıkla en sağlam çözümü bulmak durumundadırlar.Böylece tekil zarar gören paneller hızla değiştirilebilmektedir. Ayrıca trenlerde malzemelerin yüksek katılığa sahip olmaları iskeletin desteklenmesine gerek olmaması anlamına gelmektedir ki böylece yolcu taşıma bölümü ayrılan mekan artırılabilmektedir. Kompozit malzemeler metal civatalar gibi bağlantı parçaları ile birleştirilmek yerine epoksi reçinesi ile birbirlerine bağlanmaktadır. %40 Cam+Poliamid 6 Dikiz Aynası.• • • • • • Otobüs Havalandırma Kanalları Port Bagaj Parçaları Gösterge Paneli. Ford. Alüminyumla 200’den fazla parçayla üretilen gövde ve şase beş parçaya düşürülmüştür. spoiler 20 . CTP Otomobil Yan Gövde İskeleti. Kompozit prepreg ve dokuma malzemeler türleri artan oranlarda tren konstrüksiyonunda maliyet ve ağırlık düşürmek amacıyla kullanılmaktadır. Mercedes. Maçka teleferiği Tren. Arabanın tüm ağırlığı 605 kilogramı aşmamalıdır. SMC CTP 1. CTP. BMW. • • • Motor kaplaması Burun kapağı Ön ve arka kanatlar. GMT Otomobil Spoiler. F1 arabalarında aşağıda belirtilenlerle beraber birçok parça kompozit malzeme kullanılmaktadır. CTP Otomobil kaporta.8.8. %30 Cam+PBT Hava Giriş Manifoldu. Hafifi otomobiller daha çabuk hızlanabilen. %30 Cam+PBT Fitre Kutusu. %30 Cam+Poliamid 6 Otomobil Gösterge Paneli. Formula 1 Arabaları Formula 1 arabalarının yapımına ait düzenlemeler çok özeldir ve titizlikle uygulatılmaktadır. • • • • • • • • • • Cam Sileceği. CTP Açık Alan Servis (Golf Arabası) araçları kaporta. Ford. daha çabuk durabilen ilerlemek için daha küçük bir motora ve daha az benzine ihtiyaç duyan araç anlamına gelmektedir.1. Tren konstrüksiyonunda kolay ve hızlı değişebilen genellikle prepreg levhalar kullanılır. Otomotiv Otomobil firması müşterilerinin ihtiyaçlarına karşılık vermek çevresel şartların baskısı altında daha hafif otomobiller üretmektedirler. tavan. %30 Cam+ABS Far Gövdesi. Ayrıca karmaşık parçaların kompozit malzemelerle üretilebilmesi F1 otomobillerin üretiminde gerekli parça sayısı azaltılabilmektedir.5. Mercedes. Daha önceleri yarış arabalarında hafif bir metal olan alüminyum kullanılmaktaydı artık kompozit malzemeler çok daha düşük ağırlıklarla serlik ikiye katlanabilmektedir. CTP Teleferik. İskelette ağırlığın düşürülmesi enerji tasarrufu sağlamakla beraber daha hızlı araçların geliştirilmesine katkıda bulunmaktadır. BMW. %35 Cam+Poliamid 66 Pedallar. 1.

Bu da malzeme ve işçilikten kazanç sağlar. • 21 . Yer karoları.CTP Taşıyıcı Konstrüksiyon. daha hafif ve ucuz ürünler elde edilir.9. • • • • Keman.CTP Tırabzanı.CTP Yürüme yolları. Kompozitlerin özgül ağırlıklarının düşük oluşu hafif konstrüksiyonlarda kullanımda büyük bir avantaj sağlamaktadır. İleri kompozit malzemelerle yapılan yaylı sazlarda boyun kısmının tellerin gerilmesinden dolayı deforme olması karşılaşılan temel sorunlardandır. Müzik aletleri London College of Furniture ve diğer bazı yerlerde ileri kompozit malzemelerle müzikal enstrümanlar yapılması üzerine çalışmalar bulunmaktadır. Böylece malzemeden tasarruf yapılarak. CTP Lavabo. CTP Kompozit Malzemelerin Avantajları ve Dezavantajları 1. Bunun yanında. Ayrıca kalıplama özelliklerinden dolayı kompozitlere istenen yönde ve bölgede gerekli mukavemet verilebilir.5. CTP Sokak Lambası. Yapı sektörü • • • • • • • • • • • Köprü Tabanı.5.CTP Kapı. Yüzme Havuzu.CTP Bina Balkon Korkuluğu.10. • Yüksek Mukavemet : Kompozitlerin çekme ve eğilme mukavemeti birçok metalik malzemeye göre çok daha yüksektir. Grafit-Epoksi Çello. ses ve elektrik izolasyonu sağlamaları da ilgili kullanım alanları için bir üstünlük sağlamaktadır. metal malzemelere göre önem kazanmışlardır. Karbon lamine tabakalar arası polimer köpük Akustik Gitar. Karbon Fiber+Epoksi Gitar. bu çalışmaların olumlu sonuçlanması halinde kompozit malzemeler metalik malzemelerin yarini alabilecektir. fiber takviyeli kompozit malzemelerin korozyona dayanımları. CTP 1. Kompozit malzemelerin birçok özelliklerinin metallerinkine göre çok farklılıklar göstermesinden dolayı. Karbon + Epoksi 1.• • Ana gövde. Kompozit malzemelerin dezavantajlı yanlarını ortadan kaldırmaya yönelik teorik çalışmalar yapılmakta olup. Kolay Şekillendirebilme : Büyük ve kompleks parçalar tek işlemle bir parça halinde kaplanabilir. Aşağıda bu malzemelerin avantajlı olan ve olmayan yanları kısaca ele alınmıştır.6. SMC Bina Kaplama Panelleri: CTP Küvet. Kapı Saçağı. Mühendislik Elektrik dağıtım Panoları.CTP Taşıyıcı Konstrüksiyon. ısı.

Çatlak yürümesi olayı da böylece minimize edilmiş olmaktadır. Bazı özel katkı maddeleri ile kompozitlerin ısıya dayanımı arttırılabilir.• Elektriksel Özellikler : Uygun malzemelerin seçilmesiyle çok üstün elektriksel özelliklere sahip kompozit ürünler elde edilebilir.Bu işlem ek bir masraf ve işçilik gerektirmez. Uçaklarda kullanılabilecek kalitede karbon elyafının bir metrekarelik kumaşının maliyeti yaklaşık 50 $ ’dır Lamine edilmiş kompozitlerin özellikleri her zaman ideal değildir. onarılmaları yeni problemler yaratabilir. hava etkilerinden. bu tür malzemelerde hassas imalattan söz edilemez. boru ve aspiratörler. kalınlık yönünde düşük dayanıklılık ve katlar arası düşük kesime dayanıklık özelliği bulunmaktadır Malzemenin kalitesi üretim yöntemlerinin kalitesine bağlıdır. iyi bir yalıtkan malzemesi olarak kullanılabilirler. Özellikle korozyona karşı mukavemetli olması. basma. Kompozitler kırılgan (gevrek) malzeme olmalarından dolayı kolaylıkla zarar görürler. Aynı kompozit malzeme için çekme. tekne ve diğer deniz araçları yapımında güvenle kullanılmaktadır. 22 . endüstride birçok alanda avantaj sağlamaktadır. kesme türü operasyonları liflerde açılmaya neden olduğundan. Bugün büyük enerji nakil hatlarında kompozitler iyi bir iletken ve gerektiğinde de başka bir yapıda. Korozyona ve Kimyasal Etkilere Karşı Mukavemet : Kompozitler. korozyondan ve çoğu kimyasal etkilerden zarar görmezler. kalıplama esnasında reçineye ilave edilen pigmentler sayesinde istenen renk verilebilir. Bu özellikleri nedeniyle kompozit malzemeler kimyevi madde tankları. Isıya ve Ateşe Dayanıklılığı : Isı iletim katsayısı düşük malzemelerden oluşabilen kompozitlerin ısıya dayanıklılık özelliği. Hammaddenin pahalı olması. Kalıcı Renklendirme : Kompozit malzemeye. Kompozit malzemeler değişik doğrultularda değişik mekanik özellikler gösterirler. yüksek ısı altında kullanılabilmesine olanak sağlamaktadır. • • • • Bütün bu olumlu yanların dışında kompozit malzemelerin uygun olmayan yanları da şu şekilde sıralanabilir: • • • • • • • • Kompozit malzemelerdeki hava zerrecikleri malzemenin yorulma özelliklerini olumsuz etkilemektedir. kesme ve eğilme mukavemet değerleri farklılıklar gösterir. standartlaşmış bir kalite yoktur. Titreşim Sönümlendirme : Kompozit malzemelerde süneklik nedeniyle doğal bir titreşim sönümleme ve şok yutabilme özelliği vardır. Kompozit malzemelerin delik delme.

• • • • Malzemelerin sınırlı raf ömürleri vardır.7 180 350 Su verilmiş ve 7. Sıcak kurutma gerekmektedir.18 207 2050 600 12-28 11 26. Bazı durumlarda bu zor olabilir.4 261-76 800 204 1200 26 16 24.85 temerlenmiş düşük alaşımlı çelik Minomic-90 Nikel esaslı alaşım Naylon 66 1. Kompozitler onarılmadan önce çok iyi olarak temizlenmeli ve kurutulmalıdır. ev eşyalarından tarım araçlarına kadar bir çok sanayi kolunda problemleri çözümleyecek bir malzemedir. bina cephe ve panolarından komple banyo ünitelerine. bazı dezavantajlarına rağmen çelik ve alüminyuma göre birçok avantaja sahiptir. Bazı tür kompozitlerin soğutularak saklanmaları gerekmektedir.9 147 1100 2 70 60 90 1. TABLO 5 YÜKSEK MUKAVEMETLİ MÜHENDİSLİK MALZEMELERİ VE KOMPOZİTLERİN FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ Is.14 8. Bazı kurutma teknikleri uzun zaman alabilmektedir.8 61 150 23 . Görüldüğü gibi kompozit malzemeler. Bu özellikleri ile kompozitler otomobil gövde ve tamponlarından deniz teknelerine.Gen. E/Y Katsayısı 10-61/oC GN/m2 24 25.

2 25 9.3 - TABLO 7 24 .3 9.3 0.com TABLO 6 E.8 10. Fe2O3 CaO MgO Na2O.50 i-fiberlere paralel ü-fiberlere dik Fiberlere rastgele 1.4 17.1 13.8 0.60 i.47 14 207 2.7 390 250 8.93 sıralanmış campolyester 1.5 110 25 25 5.4 25.6 -0.5 141 170 Fiberli tek yönlü 1.2 4.6 4.kimyamuhendisi.2 11 19.9 64.62 sıralanmış karbon epaksi Vt 0.4 4.4 3.com C camı 52.62 fiberlere paralel ü-fiberlere dik Fiberleri tek yönlü 1.6 0.4 14.S.Cam takviyeli naylon Vt 0.kimyamuhendisi.C CAMLARININ KİMYASAL BİLEŞİMLERİ CAM ÇEŞİDİ E camı SiO2 Al2O3.0 10.7 0. K2O Ba2O3 BaO Kaynak: www.6 S camı 64.25 1.2 30 135 865 260 38 10 750 22 1.8 0.1.93 Vt 0.5 71 230 Kaynak: www.55 yönlenmiş campolyester 220 7 1400 38 0.

2-2.7 1.7 7.0-9.Genleşme Katsayısı 10-6/oC 0-100 (0.95 390 2.1)(0.6 1.2 GN/m2 0.6-8.0 Is.9 Yoğunluk 103kg/m3 Young modülü GN/m 3 1.kimyamuhendisi. CAM VE KEVLAR 49 FİBERLERİNİN 20 oC DEKİ ÖZELLİKLERİ Karbon fiber (PAN esaslı) Tip 2 Tip 1 Çap m 7.6 1.com 2.04 0.5 125 8-14 11.8-3.4-2.2 2.8 4.04 Kaynak: www.Dünya Kompozit Sektörü İhracatı 25 .5 2.45 -0 eksene 12 paralel 2.KARBON. DÜNYA KOMPOZİT SEKTÖRÜ 2.5) 7-12 -2 eksene 7-12 paralel -3 radyal ısıl iletkenlik -eksene parelel105 24 1.5)-(-1.75 250 20 76 76 -1 -eksene dik Çekme dayanımı 2.56 1.9 -2 59 1.2) (-0.1.8-3.

TABLO 8 DÜNYA KOMPOZİT SEKTÖR İHRACATI İHRACAT ( MİLYON $ ) GTİP NO:390940 ALMANYA ABD JAPONYA FRANSA GTİP NO:854470 JAPONYA ABD ALMANYA FRANSA GTİP NO:391729 ABD ALMANYA İNGİLTERE FRANSA GTİP NO:391723 ABD ALMANYA KANADA İNGİLTERE 2001 125 106 75 73 1177 599 390 317 130 76 48 26 71 80 74 47 2002 134 110 105 68 149 209 184 232 110 91 55 32 81 70 59 46 2003 157 111 104 86 114 194 201 79 128 114 82 45 94 70 62 60 2004 183 142 134 105 150 220 214 104 144 162 102 80 137 73 72 78 DÜNYA KOMPOZİT SEKTÖR İHRACATI(DEVAMI) GTİP NO:281810 ÇİN ALMANYA ABD JAPONYA GTİP NO:701990 DANİMARKA ABD ALMANYA MEKSİKA GTİP NO:690390 ALMANYA İNGİLTERE ABD JAPONYA GTİP NO:392190 ALMANYA İTALYA JAPONYA ABD GTİP NO:381511 ABD ALMANYA HOLLANDA FRANSA 118 44 27 31 115 135 70 74 134 49 45 42 1016 460 362 437 81 53 50 28 128 44 32 28 172 120 75 63 122 34 47 31 1074 498 423 458 57 50 47 39 173 46 35 30 132 147 101 65 155 41 40 37 1291 613 641 428 78 62 46 51 222 62 43 32 252 165 106 67 183 45 39 41 1456 710 857 531 113 86 61 68 26 .

2 milyar ABD Doları seviyesindedir. 281810. 854470) bazında bakıldığında.Dünya Kompozit Sektörü İthalatı TABLO 9 DÜNYA KOMPOZİT İTHALATI İTHALAT (MİLYON $ ) GTİP NO:390940 ÇİN ABD ALMANYA FRANSA GTİP NO:854470 ABD KANADA ALMANYA JAPONYA 2001 96 96 59 46 666 228 180 122 2002 111 100 61 50 155 84 81 148 2003 124 118 70 56 154 68 87 112 2004 162 132 107 63 231 80 86 61 DÜNYA KOMPOZİT İTHALATI(DEVAMI) GTİP NO:391729 ABD ALMANYA KANADA MEKSİKA GTİP NO:391723 FRANSA ABD MEKSİKA KANADA GTİP NO:281810 ABD ALMANYA JAPONYA AVUSTURYA GTİP NO:701990 ABD MEKSİKA ALMANYA ÇİN GTİP NO:690390 ABD İTALYA GÜNEY AFRİKA ALMANYA 33 28 32 34 58 85 52 30 65 72 62 37 113 71 43 46 48 28 18 22 38 36 27 24 72 70 56 28 73 64 51 31 114 73 90 51 53 26 23 23 38 42 36 29 96 80 73 33 72 67 64 39 113 89 81 59 50 30 40 19 49 50 38 38 121 83 76 38 105 90 81 55 127 80 79 98 51 33 38 24 27 . 391723. Dünya ihracat sıralamasında. 690390.Kaynak: PC/TAS International Trade Statistics Dünyadaki kompozit ihracatına gtip numarası (381511. 701990. ABD ve Almanya dörder ürün grubunda ilk sırada yer almaktadırlar. 390940.2. 2. 391729. 392190. ilk 4 ülkenin ihracatı 7.

5 dialüminyum trioksit içeren suni 28 . TÜRK CUMHURİYETİ ÇEK CUM. A. 281810. 391723.3. 2. 391729.%97. 390940. 854470) bazında bakıldığında. ilk 4 ülkenin ithalatı 4. 3 ESTONYA ALMANYA ÖZBEKİSTAN ROMANYA RUSYA EGE SER. İhracat ve İthalatta 2005 yılı Ülke Sıralaması TABLO 10 İHRACATTA ÜLKE SIRALAMASI (2005 YILI) İHRACAT 2005 YILI ( $ ) GTİP NO 390940 854470 391729 391723 701990 690390 392190 381511 281810 28181090 28181010 ÜRÜN TANIMI FENOLİK REÇİNELER FİBER OPTİK KABLOLAR DİĞER PLASTİKLER VİNİL KLORÜR CAM YÜNÜNDEN MAMULLER DİĞER SERAMİK EŞYA PLASTİKTEN DİĞER LEVHA VS.3 milyar ABD Doları seviyesindedir. 690390. MOLDOVA SURİYE MOLDOVA 4 ROMANYA İTALYA YUGOSLAVYA BULGARİSTAN GÜRCİSTAN YUNANİSTAN İNGİLTERE DANİMARKA GÜRCİSTAN İRAN GÜRCİSTAN Kaynak: PC/TAS International Trade Statistics 2005 yılı için değerlendirecek olursak Fransa’ nın ilk sıralarda yer aldığı ürün sayısı daha çoktur. E.5 AL2O3) 1 ALMANYA FRANSA YUNANİSTAN ALMANYA İNGİLTERE İTALYA FRANSA AVUSTURYA FRANSA AVUSTURYA FRANSA 2 YUNANİSTAN HOLLANDA ROMANYA YUNANİSTAN ROMANYA BULGARİSTAN HOLLANDA AZERBAYCAN ÇEK CUM. 701990. Fransa fiber optik kablo. B. TAKVİYE KATALİZÖRLER SUNİ KORENDON SUNİ KORENDON DİĞERLERİ SUNİ KORENDON (%97.suni korendon. 392190. ALMANYA B. Dünya ithalat sıralamasında ABD 7 ürün grubunda ilk sırada yer almaktadır. K. K.GTİP NO:392190 ABD ALMANYA FRANSA İNGİLTERE GTİP NO:381511 ABD JAPONYA KORE 424 386 349 335 60 46 18 485 394 383 371 43 43 24 578 406 433 359 67 36 22 723 488 305 453 71 48 15 Kaynak: PC/TAS International Trade Statistics Dünyadaki kompozit ithalatına gtip numarası (381511.

313 14460.153 1164.659 15211. Bunlar ise.7751 81. Azerbaycan ve B.996 -2.65 2925.216 6030.054 1304.827 457.702 29760.196 1141.112 12957.75 28957.622 4544.15 2210.A. Fransa ithal edilen mamullerde de çoğunlukla ilk sıralarda görülmektedir.’dir.881 22489. Avusturya.333 4862.0902 -81.E.499 5302.197 4209.866 2004 2005 2005* 2006* %Değişi m -8. 392190 TAKVİYE KATALİZÖRLER 381511 2003 15987.458 8236.295 -14. 3.14 5447.71 96413.18 1331. Türkiye Kompozit Sektör İhracatı TABLO 12 TÜRKİYE KOMPOZİT İHRACATI İTHALAT İSTATİSTİK ( $ ) GTİP NO FENOLİK REÇİNELER 390940 FİBER OPTİK KABLOLAR 854470 DİĞER PLASTİKLER 391729 VİNİL KLORÜR 391723 CAM YÜNÜNDEN MAMULLER 701990 DİĞER SERAMİK EŞYA 690390 PLASTİKTEN DİĞER LEVHA VS.091 969.3659 20039.328 773.584 1544.677 107831.699 425.075 3541.İkinci sırada ise Almanya ve Hollanda bulunmaktadır. TÜRKİYE KOMPOZİT SEKTÖRÜ 3.971 1758.654 82084.734 29 .722 446.743 20403. 2005 yılı içerisinde sadece 3 ülkeye takviyeli katalizör ihracatı yapılmıştır.674 2545.5 28181010 AL2O3) Kaynak: PC/TAS International Trade Statistics 1 FRANSA FRANSA DANİMARKA FRANSA FRANSA HOLLANDA ALMANYA HOLLANDA FRANSA FRANSA FRANSA 2 ALMANYA HOLLANDA ALMANYA ALMANYA HOLLANDA ALMANYA İTALYA ALMANYA HOLLANDA HOLLANDA 3 İTALYA ALMANYA İTALYA İTALYA ALMANYA İTALYA İNGİLTERE İNGİLTERE ALMANYA ALMANYA 4 İNGİLTERE İTALYA İNGİLTERE İNGİLTERE İTALYA İNGİLTERE AVUSTURYA DANİMARKA İTALYA İTALYA İTALYA HOLLANDA ALMANYA Türkiye’ nin 2005 yılındaki ithalat rakamlarına bakılırsa.812 802.308 1687.222 6388. 381511 TAKVİYE KATALİZÖRLER 281810 SUNİ KORENDON 28181090 SUNİ KORENDON DİĞERLERİ SUNİ KORENDON (%97. TABLO 11 İTHALATTA ÜLKE SIRALAMASI (2005 YILI) İTHALAT ( $ ) 2005 YILI GTİP NO 390940 854470 391729 391723 701990 690390 ÜRÜN TANIMI FENOLİK REÇİNELER FİBER OPTİK KABLOLAR DİĞER PLASTİKLER VİNİL KLORÜR CAM YÜNÜNDEN MAMULLER DİĞER SERAMİK EŞYA PLASTİKTEN DİĞER LEVHA 392190 VS.korendon ve plastikten diğer levha vs gibi mamullerde en çok ihracat yaptığımız ülke olmuştur.27 2.926 2285.6948 -6.177 25092.763 8902.27223 33.1.

343 2005* 984.74 131.98 6501.Burada 2003.838 0.608 29317.61 19012.251 15768.724 11815.371 Kaynak: PC/TAS International Trade Statistics 30 .Fiber optik kabloda ve diğer plastiklerde ise 2005’ten sonra ciddi bir düşüş görülmektedir.62274 -3.679 41575.201 162.24 172.003 % Değişim -8.859 19800.049 37987.339 15.318 5652.2005’ in ilk dört ayı ve 2006’ nın ilk dört ayı içersindeki ithalat rakamları mevcuttur.079 7476. 3.074 2004 2209.132 1.455 7596.25 1860.58 3771.2005.687699 100 100 15489.771324 -41.564965 -35.317 39.003 92.117 2006* 907.505 58.64 402.278 9694.423 10. Fenolik reçine ithalatında 2006’ ya kadar sürekli bir artış olmasına rağmen 2006’ nın ilk dört ayında 2005’ e oranla % 8’ lik bir düşüş söz konusudur.2004.26892 21.06526 22.596 15346.703 1344. 392190 TAKVİYE KATALİZÖRLER 381511 SUNİ KORENDON 281810 SUNİ KORENDON DİĞERLERİ 28181090 SUNİ KORENDON (%97.627 2005 2926.311 0.091 6. Türkiye Kompozit Sektör İthalatı : TABLO 13 TÜRKİYE KOMPOZİT İTHALATI İHRACAT İSTATİSTİKLERİ ( $ ) GTİP NO FENOLİK REÇİNELER 390940 FİBER OPTİK KABLOLAR 854470 DİĞER PLASTİKLER 391729 VİNİL KLORÜR 391723 CAM YÜNÜNDEN MAMULLER 701990 DİĞER SERAMİK EŞYA 690390 PLASTİKTEN DİĞER LEVHA VS.265 97.725458 -28.494 321.97 3038.247 10.77 10098.682 10.739 3908.964 23312.464 16789.2.457 9130.569 4241.144 7863.08 29.516701 -25.319 2659.519 465.413 0.541 20716.483 100 Kaynak: PC/TAS International Trade Statistics Yukarıdaki tabloda Türkiye’nin gtip numaraları bazında ithalatını görmekteyiz.52 23038.166 603.456 20029.426 58544.905 60.15335 6539.236 14728.10924 97.317 15.5 AL2O3) 28181010 *:Ocak-Nisan 11972.5 AL2O3) 28181010 * : Ocak-Nisan 2003 1282. Genel olarak takviyeli katalizörler.417 23161.608 100 8189.954 4520.344 8201.595 30460.9 23019.SUNİ KORENDON 281810 SUNİ KORENDON DİĞERLERİ 28181090 SUNİ KORENDON (%97.cam yününden mamuller ve suni korendonlar hariç ithalat rakamlarında yüzde olarak bir azalma söz konusudur.

en büyük düşüş %41. gümüş. süs malzemeler. SONUÇ VE DEĞERLENDİRME 4.Örneğin. • Bor. bunlar elyaflı çimento. • Güçlü çelik sektöründe paslanmaz ve nitelikli çeliklerde önemli atılımlar mümkündür ve dünya liderliği hedeflenmelidir. Özellikle bor alanında önemli fırsat hidrojen kaynağı olarak kullanılmasıdır. • Ülkedeki konut açığına dayalı olarak yapı-inşaat sektörü büyük fırsatlar arz etmekte. de umut vericidir. işlevsel tekstil alanlarındaki arayışlarına kompozit teknolojileri de katılmışa benzemektedir.1. • Makine imalat sektörümüzün ve geleneksel anlamda teknisyenlik ve el becerisinin olduğu. Toryum ve mineral-kil zenginlikleri ürün esasına dönük olarak değerlendirilmelidir. hafif ve dayanımlı çimento.1 ‘ le 2005 yılı hariç her yıl azalan takviye katalizörlerdir. mamul sınıfı içerisine sıkışmış bulunmaktadır ancak Bu durumun hızla bütünleşmiş sistemler ve uygulamalara giden kapsam içerisinde hızla gelişmesi beklenmelidir. • Son 2-3 yılın otomotiv sektöründeki sıçramaları sürdürülebilir olmalıdır ve bu alanda önemli fırsatlar tasarımdan malzemeye kadar uzanan yelpazede değerlendirilmelidir. birikime dayalı olarak 20 yıllık süreçte önce Avrupa’ da birincilik ve dünya pazarlarında liderlik mümkündür. • Savunma büyük bir itici güç olarak Ar-ge’ den başlayan dinamikleriyle önemli açılımlara yol açacaktır. • Döküm alanındaki gelişim ve kazanılan bilgi. 4. yeni yapı malzemeleridir. • Kompozitler. porselen ve cam eşya. giderek bu alanda tasarım yeteneği ve üretim makinelerine dönük yatırımlarla güçlenmek olasıdır. • Farklılaşma ülke için de önemli gündem oluşturacaktır. 28181090 ve 28181010 gtip numaralı suni korendonların 2005 yılının ilk dört ayında ithalatı veya ihracatı mevcut değildir. kıymetli taş işlemeciliği. • Geleneksel seramiklerde öncelikle Avrupa’da liderlik konum ardından dünya liderliği hedeflenebilir. Örneğin tekstil sektöründeki arayışlar buna güzel örnek teşkil etmekte ve güçlü tekstil kuruluşlarının teknik. TABLO 14 MALZEME TEKNOLOJİ VİZYONLARI Kısa ve Orta Dönemde Malzeme Teknoloji Vizyonu Uzun dönemli vizyon 2023 • karbon ve aramid elyaf teknolojisinde • teknik tekstilde uzmanlaşma ve AB düşük liderliği maliyetli üretim teknikleri • kompozit elyaf örme teknolojisi • bu elyafların tüm sektörlere 31 SEKTÖRLER TEKSTİL . tasarım yeteneği ile bütünleşmiş güçlü bir makine imalat dalı malzeme sektörlerinin de itici gücü ile 2023 vizyonunun köşe taşı olmalıdır. plastik ve mühendislik plastiklerinde büyük ölçekli bir sektör yaratılabilir ve dünya liderliğine soyunabilir. bu alanda son 2-4 yılın gelişmeleri. Malzeme Teknolojilerinde Türkiye’nin 2023 Hedefleri • Ülkedeki sektörler yukarıda verilen şemada halen daha malzeme ve yarı mamul. çimento üretim kapasitelerine paralel olarak bu alanlarda yeni ve işlevsel nitelikte malzemelere dönük fırsatlar ortaya çıkmaktadır. çini ve geleneksel süs eşyaları gibi konular turizm potansiyeli ile de entegre edilerek büyük bir zenginlik yaratabilirler. • Yüzey kaplamalarda Avrupa’da ürün geliştirme liderliği hedeflenmelidir. ülke için son derece büyük imkanlar arz etmekte. platin işlemeciliği. • Takı malzemeleri.Aynı şekilde gtip numaraları bazında Türkiye’nin ihracatına bakıldığında ithalatta olduğu gibi yüzde oranında düşüşler vardır. Altın.

hafif. atıksız. ısı ve elektrik akımı ile değişen uygulanması SERAMİK • bor esaslı teknik seramiklerde dünya çapında liderlik YAPI-İNŞAAT yeni kentleşme biçimleri. 32 . enerji sakınım ve üretim. uydulaşma ve ulaştırma tekniklerinde gelişmelerle doğaya uyumlu. pakmaya gibi önder firmalarla •GAP bölgesinde odaklanma. kendi enerjisini kendi üreten. gıda ve ambalaj sektörlerinde uygulama becerisi • folyo teknolojisinde teknoloji yaratabilme yeteneği(Mg levha ve folyo) • geleneksel seramiklerde AB liderliği ve pazar kontrolü • işlevsel seramik ürünlerde marka yaratma • çimento ve diğer yapı inşaat malzemelerinde hafif. atık üretmeyen. DÖKÜM ÇELİK • dünyada ilk beş liderliği • hafifleştirilmiş çelik saçlarda dünya liderliği • çelik yapı teknolojilerinde önderlik(deprem tehdidi) • raylı ulaştırma sistemlerine(süper hızlı trenler) uygun vasıflı çelikler ALÜMİNYUM VE HAFİF ALAŞIMLAR MALZEME TEKNOLOJİ VİZYONLARI(DEVAMI) Mg levha malzemelerin otomotiv • alüminyum folyo teknolojisi dünya sektörüne liderliği. sağlam ve çok işlevli.KİMYA • tekstil makineleri geliştirme • deri ve teknik tekstil sinerjisi ile dünyada niş ürünlerde üstünlük • bor kimyasallarında dünya birinciliği ve işlenmiş bor ürünlerde dünya liderliği • sodyum bor hidrür geliştirme • tornada dünya liderliği • özellikli kimyasallarda atılım ve sıçrama • biyokimya sektörüne kimyasallarla destek •deri kimyasalları •vasıflı demir ve çelikte AB liderliği ve teknoloji liderliği • güçlü çelik üretimi ile dünyada ilk beº • kaplamalı saçlar ve otomotiv için üstün kalite mamuller uygulanması ve AB liderliği • sodyum bor hidrür ile enerji üretiminde dünya çapında devrimsel dönüşümde kilit rol • sektör biyoteknolojiye kayarak atılım yapabilir • gıda ile sinerji ve biyoteknolojide özel alanlarda liderlik. ışık. dayanımlı yeni malzemelerin yaygın uygulanması ve AB liderliği • elyaflı çimento • kompozit teknolojisi ile sinerji: yapı yenileme pazarı • mimari camlarda akıllı kabuk uygulamaları. etkin yalıtımlı yerleşkelere uygun yapı malzeme türleri.

üstün • bölge pazar kontrolü ses yalıtımlı. Al. mühendislik ve arge’de AB liderliği • yeni malzeme mühendislik uygulamaları ve yaygınlaşması:Mg. kıymetli taş ve mücevherat işlemeciliğinde liderlik • bor teknolojisindeki üstünlükten dolayı yeni enerji sistemlerini daha ucuza adapte ediyor • dünya yeni taşıt aracı teknolojisi için tasarım ve üretim üssü • kent-içi ve kentler arası süper hızlı raylı sistem ve alt-sistemlerin yerli üretimi • takı ve mücevherat işlemede dünya liderliği • kıymetli taş işlemeciliğinde ve tasarımında dünya çapında yetenek ve okullaşma • tasarım ve mikro-işlemecilikte gelişim • mikro-teknolojide tasarım ve imalat yeteneği kazanımı AMBALAJ MAKİNA İMALAT PLASTİK MALZEME TEKNOLOJİ VİZYONLARI(DEVAMI) • bölgesel odak teknolojiler:Gaziantep.cam özellikleri OTOMOTİV VE ULAŞTIRMA • tasarım. Maraş İşlevsel ambalaj. seçici • Al folyo ile birlikte lamine ambalaj koruma ve sistemleriyle AB liderliği ve gıda özellik katan yeni ambalaj teknolojilerinde sektöründe dünya pazarlarında iddialı üstünlük konum • nano-teknoloji üretim sistemlerinde • sayısal tezgahlarda AB liderliği önemli • metal şekil vermede AB liderliği yer • savunma sanayiinde atılım • süper hızlı tren teknolojisi için üretim • zırhlı araç tasarım kabiliyeti alt sistemleri • ihracat 5-7 milyar dolar • elektrikli makinelerde 5 milyar dolar ihracat • üstün performans plastik ürünlerde • hacim plastik malzemeler imalatında buluşa ve yaratıya dayanan teknolojik AB liderliği. hafif . porselen. kompozit ve diğer • 10-15 milyar dolar ihracat • çok güçlü yan sanayii • yan sanayii üretimi: 10 milyar dolar • otobüste ve midibüste dünya liderliği • süper hızlı raylı sistem uygulamaları ve yerli komponent üretimi TURİZM • takı ve mücevherat işlemeciliği ve satışları ile AB liderliği • 5-8 milyar dolar ihracat ve satış • süs eşyasında AB liderliği:cam. • yeni süper hızlı raylı sistemler için dönüştürülüyor . mukavim kompozit • üstün performanslı plastik malzemeler hammaddelerde atılım ve kapasite yaratma 33 . uzun ömür. büyük iç pazar avantaja geliştirmeler.

2001.htm > Composites / Plastics What's a Composite? www. 1997. Polimer Esaslı Lif Takviyeli Kompozit Malzemelerin arabirim Mukavemeti Üzerine Farklı Kür Metodlarının Etkisinin İncelenmesi. bor karbürden dolayı dünya liderliği • uzay – havacılık kurumu. Project Air Force.turkcadcam.Fibre Glast Developments Corp. 2002. Cam Elyaf Sanayi A.about. • savunma sanayiinde en yüksek teknoloji elektronik aksamı yerli üretiyor Kaynak: TUBİTAK KAYNAKÇA • • • • • • • • • • • • • • Olcay Y... Carbon Fiber . Graser J. Military Airframe Costs The Effects of Advanced Materials and Manufacturing Processes.net www. Cilt 7.com/library/weekly/aa060297. Kennedy M.geocities. Uludağ Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık fakültesi. Bursa Philips N.fibreglast.. The Design Council.htm > Peel Joint: FE Model www. Design with Advance Composite Materials. Springer-Verlag.msm. www.kimyamuhendisi.htm > Putting it together – the science and technology of composite materials www.. Pittsburg.com > FiberSource: The Manufactured Fiber Industry http://plastics.SAVUNMA • sensör teknolojilerinde büyük aşama • zırh teknolojisinin oluşması. USA Cam Elyaf.Türk NASA’sı kuruluyor ELEKTRONİK GEMİ İNŞA • üretim 15 milyar dolar. RAND.. L. Akyol M.com > Fiberglass.org. C I.fibersource.Ş.au/nova/059/059key.cam..com/CapeCanaveral/1320 > Vince Kelly's Carbon Fiber Homepage TUBİTAK Yayınları www.science..uk/phase-trans/2001/stef/img23. Sayı 1. www.ac. Gemci R. Great Britain Younnossi O. Bülten Sayı 6. • bölge ve AB de söz sahibi • yaratıcılık ve buluşlarla ön plana çıkıyor • ihracat 10 milyar dolar • tüketici elektroniğinde yeni teknoloji yaratıyor • tüketim cihazlarında AB lideri • askeri elektronikte sıçrama • AB gemi inşa liderliği • 5000 adetlik filo • kompozit gövde teknolojisinde lider • küçük ve orta boy tekne tasarım ve üretiminde lider • savunma platformlarında tasarım ve üretim yeteneği • iletişim ve uydu haberleşmesinde başa oynuyor • zırhlı araç teknolojisinde tasarım ve üretim yeteneği • yeni nesil tüketici elektroniğinde dünya çapında marka firmaları ile başa oynuyor.. İTÜ Mimarlık Fakültesi 34 .1989.com PC/TAS International Trade Statistics Ayhan Enşici.