HUTA CYNKU „MIASTECZKO ŚLĄSKIE” S.A. WCZORAJ I DZIŚ – spojrzenie z punktu widzenia pracownika zakładu 1.

PREZENTACJA ZAKŁADU Huta Cynku „Miasteczko Śląskie” S.A. jest nowoczesnym kombinatem metalurgicznym, w którym proces przerobu surowców i odpadów cynkowo – ołowiowych jest prowadzony metodą pieca szybowego IS umożliwiającą uzyskanie cynku i ołowiu w jednym ciągu technologicznym. Zakład jest zlokalizowany na terenach miasta Miasteczko Śląskie, poza obszarem budownictwa mieszkaniowego, na powierzchni 112 ha. Przedmiotem działania Huty jest produkcja i sprzedaż: - cynku rafinowanego i jego stopów – ok. 80 tys. ton /rok, - ołowiu rafinowanego i jego stopów – ok. 25 tys. ton/rok, - metalu dore o zawartości minimum 98,5% Ag, - kwasu siarkowego, - kadmu rafinowanego. Aktualny status prawny Huty to spółka akcyjna ze stuprocentowym udziałem Skarbu Państwa. 2. WSTĘP Procesem ISP zaczęto się interesować się w Polsce już w drugiej połowie lat 50 – tych XX wieku, czego końcowym efektem było podpisanie w grudniu 1959r umowy licencyjnej na zakup technologii i urządzeń procesu pieca szybowego do równoczesnego otrzymywania cynku i ołowiu, z firmą Imperial Smelting Processes z Bristolu. Przesłanki, które zdecydowały, o tym, iż z czterech możliwych lokalizacji w Polsce wybrano na miejsce budowy Huty Cynku – właśnie Miasteczko Śląskie były następujące: 1. bliskość pozyskiwania surowców cynkowo – ołowiowych (kopalnie w Bytomiu, Bukownie i Trzebini, zapasy zwałów pogórniczych i pohutniczych w rejonie Piekar Śl, Bytomia i Trzebini), 2. dobre połączenia komunikacyjne (linia kolejowa Tarnowskie Góry – północ kraju), 3. bliskość ujęć wodnych (Bibiela) i energetycznych, 4. możliwość stworzenia nowych miejsc pracy dla północnych rejonów województwa katowickiego (powiat tarnogórski i lubliniecki), 5. docelowa likwidacja przestarzałych zakładów w rejonie Katowic. Zakład zaprojektowano jako kombinat metalurgiczny, który będzie się składał z następujących wydziałów produkcyjnych: - Huta Tlenku Cynku – umożliwia przerób w piecach przewałowych rudy galmanowej oraz zwałów pogórniczych i pohutniczych o niskiej zawartości cynku (3 – 15%) i ołowiu (1 – 6%), otrzymując tlenki cynku o zawartości 40% cynku i 10% ołowiu do przerobu w piecu szybowym. - Kompleks Pieca Szybowego, składającego się z : 1. Wydziału Spiekalni i Fabryki Kwasu Siarkowego. 2. Wydziału Pieca Szybowego (piec szybowy IS). 3. Wydziału Rafinacji Cynku metodą rektyfikacji.

Z pozytywnych relacji Huty z miastem w tym okresie należy wymienić budowę osiedla awaryjnego z kotłownią dla nowych pracowników Huty. ten zaś przetwarzany jest na tlenek spiekany w Zakładzie „Waryński” w Brzezinach Śl. w związku z emisję pyłowo – gazową i nadmierną ilością ścieków.listopad 1968r – uruchomienie Rafinerii Ołowiu.wymienić należy: . „Zakład Miasteczko Śląskie w budowie w ZGH „Orzeł Biały” od dnia 01. . gdzie w kompleksie pieca szybowego przetwarzany jest na cynk. W tym okresie w Hucie Cynku pracuje już 8 pieców przewałowych. .06.1968r – uruchomienie I Pieca Szybowego IS – wyprodukowanie pierwszej tony cynku rafinowanego. które wyznaczały etapy budowy Huty .1967r – HCM podejmuje działalność eksploatacyjną.09. . Bytomia i Trzebini i żużel z pieca szybowego IS.15. .podjęto decyzje o budowie II kompleksu PS.1960r.1968r – przekazano do eksploatacji Wydział I Spiekalni i I FKS –u. Po przeniesieniu tej komórki organizacyjnej do Miasteczka Śląskiego Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z dnia 01.15. I BUDOWA I ROZBUDOWA HCM .07. w których przerabia się rudę galmanową z Kopalni „Orzeł Biały” w Bytomiu także zwały pogórnicze i pohutnicze z rejonu Piekar Śl.pierwszy z nich zakończył się w 1972r . Spośród ważniejszych wydarzeń.lata 1961-1972 Historia zakłądu rozpoczyna się od utworzenia komórki organizacyjnej pn.1966r – rozruch i rozpalenie pierwszego pieca przewałowego (rozpoczęcie produkcji ZnO surowego).Wydział Rafinacji Ołowiu – przerób ołowiu surowego z pieca szybowego IS oraz ołowiu surowego i złomów Pb z innych zakładów. z których produkuje się ZnO surowy.01.01. .1961r zostaje utworzona P.P „Huta Cynku Miasteczko Śląskie” w budowie. także udział w życiu sportowym miasta. W czterdziestosiedmioletniej historii stosunków Huty z miastem Miasteczko Śląskie można wyróżnić trzy okresy: I – budowa i rozbudowa Huty (1961 – 1972r) II – rozbudowa Huty przy znaczącym wzroście uciążliwości na środowisko (1971 – 1988r) III – Huta zakładem przyjaznym dla miasta i środowiska (1989 – 2008r).10.08. . w tym czasie w miarę wzrostu produkcji zaczęła narastać uciążliwość zakładu a w konsekwencji negatywny wpływ na środowisko naturalne. Zaznaczyć jednak należy iż. niwelowania i grodzenia terenu zakładu. a następnie transportowany z powrotem do Huty.01. Już w maju 1961r ruszają pierwsze prace – zaczyna się budowa dróg dojazdowych. . . które z dniem 04.1963r uzyskało prawa miejskie. których przerób w innych procesach jest niemożliwy a także innych materiałów odpadowych Zn i Pb. W tym czasie nastąpił również awans Miasteczka Śląskiego.Pozwoli on przerabiać koncentraty rud Zn i Pb siarczkowe kolektywne.23.wrzesień 1972r – przekazanie do użytku II taśmy spiekalniczej z II FKS –em.

na wysokim czwartym miejscu.1975r zostało włączone do Tarnowskich Gór . z których uzyskuje się równocześnie cynk rafinowany o zawartości 98.7% Zn i ołów surowy. III HCM ZAKŁADEM PRZYJAZNYM DLA MIASTA I ŚRODOWISKA (lata 1989 – 2008) W wyniku przemian ustrojowych w Polsce zmieniło się również spojrzenie władz na zakłady o znacznym stopniu uciążliwości dla środowiska. . zaś w całym Miasteczku śląskim wprowadzono zakaz budownictwa. Siarka zawarta w koncentratach rud jest utylizowana do produktu handlowego w postaci kwasu siarkowego w I i II Fabrykach Kwasu Siarkowego. m. a stała się zakładem przedsiębiorstwa wielozakładowego pod nazwą Górniczo Hutniczy Kombinat metali Nieżelaznych w Katowicach. Miało to znaczący wpływ na losy miasta Miasteczko Śląskie. to należało zwiększać wokół niego strefę ochronną.99% Pb. Filozofia ówczesnych władz była taka. używany do odkwaszania gleb. Żużel z pieca szybowego jest przerabiany w procesie przewałowym. Jak wynika z dalszej części referatu w konsekwencji fakt ten mógł doprowadzić do likwidacji miejscowości Miasteczko Śląskie. w związku ze wzrostem uciążliwości Huty na środowisko. Objęła ona połowę zamieszkałych obszarów Miasteczka Śląskiego i Żyglinka. co groziło fizyczną likwidacją zakładu. sprzedawanym jako nawóz magnezowo – wapniowy. że nie pozostają jego hałdy. jako jeden ze składników wsadu.11.in. Podsumowując ten okres działalności huty można stwierdzić.Ponadto otrzymywany żużel z pieców przewałowych jest również produktem handlowym. tak. W konsekwencji wraz ze wzrostem produkcji nastąpił wzrost emisji pyłowej do atmosfery. Docelowo w razie dalszego zwiększania mocy produkcyjnych Huty cały obszar zamieszkały Miasteczka Śląskiego miał znaleźć się w strefie ochronnej ze wszystkimi tego konsekwencjami. Wynikiem tego faktu było wpisanie HCM na Listę 80 – ciu najbardziej uciążliwych dla środowiska zakładów w Polsce”. W I kompleksie Pieca Szybowego przerabia się natomiast krajowe i zagraniczne koncentraty siarczkowe i tlenkowe rud cynku i ołowiu. sięgając kilkudziesięciu ton Zn i Pb na rok. iż pomimo uciążliwości zakładu dla okolicznych terenów nastąpiło jednocześnie ożywienie działalności gospodarczej miasta. że jeśli zakład zwiększał swą uciążliwość dla środowiska. jako najbardziej ujemnie oddziałujący na relację Huta – Miasto. jak to ma miejsce u innych licencjobiorców ISP.06. w 1974r rozpoczęto prace na terenie II kompleksu Pieca Szybowego. Huta Cynku w latach 1985 –1989r przestała być samodzielnym przedsiębiorstwem. DALSZA ROZBUDOWA HUTY –( lata 1973 –1988r) Okres ten można określić. które z dniem 01. jako dzielnica. II. które zakończono jego uruchomieniem 28. Ołów surowy na Wydziale Rafinerii Ołowiu jest następnie przetwarzany w procesach rafinacji ogniowej w kotłach rafinacyjnych o pojemności 150 t na ołów rafinowany o czystości 99. Zakład ulegał dalszej rozbudowie.1979r..

Wśród tych zadań należy wymienić m. którego wykonanie gwarantować będzie doprowadzenie do wypełnienia przez zakład wszystkich obowiązujących norm i wymagań dotyczących ochrony środowiska. pod warunkiem niezwłocznej znaczącej obniżki swojej uciążliwości dla środowiska. W związku z dużym zaawansowaniem realizacji zadań proekologicznych Główny Inspektor Ochrony Środowiska zaproponował Hucie Cynku „Miasteczko Śląskie”(jako jednemu z czterech zakładów w Polsce) przystąpienie do eksperymentu dotyczącego sprawdzenia możliwości zrealizowania „Programu Dostosowawczego”.in.zmiana sposobu odpylania z mokrego na suchy przy pomocy filtrów tkaninowych na Wydziałach II spiekalni i II Pieca Szybowego. gospodarki odpadami. Ograniczono o 39% ładunek metali ciężkich (Zn+Pb+Cd) w odprowadzanych ściekach.ołowiu o91%.zagospodarowanie składowiska wapna magnezowo – tlenkowego. W latach 1998 – 2004r w ramach tzw. Huta propozycję przyjęła i Komisja Negocjacyjna powołana przez Wojewodę Katowickiego wynegocjowała najbardziej korzystny dla środowiska harmonogram rozwiązywania wszystkich problemów ekologicznych w Hucie Cynku „Miasteczko Śląskie”.2004r.: . pomimo znaczącego wzrostu produkcji cynku do 80 000 ton/rok. wynikiem czego było otrzymanie przez HCM m. . . później całkowitym skreśleniem Huty z „listy 80” w dniu 09.ograniczenie strefy ochronnej wokół Huty (wyjście ze strefą z części zamieszkałej).zagospodarowanie terenów po I kompleksie Pieca Szybowego. .01. Wynegocjowany Program Dostosowawczy obejmował 10 zadań z zakresu ochrony powietrza.kadmu o 95% . Realizacją tych działań zaowocowała najpierw częściowym – w 1998r. koszty realizacji przedsięwzięć i źródła ich finansowania.wybudowanie składowiska odpadów niebezpiecznych.zamknięcie działalności produkcyjnej wydziałów Huty Tlenku Cynku i I Kompleksu Pieca szybowego (1990r). „Programu Dostosowawczego” dokonano dalszego znaczącego obniżenia uciążliwości Huty na środowisko. .optymalizacja warunków odpylania w posiadanych urządzeniach odpylających wraz ze zmianą rodzaju tkaniny filtracyjnej na włókniny (1994 – 96r).gospodarcze wykorzystanie żużla z Pieca Szybowego (uzyskanie aprobaty na żużel jako materiał przydatny w drogownictwie) . Uwzględniał on sposoby rozwiązywania problemów.budowę oddziału Rafinacji Cynku metodą rektyfikacji. w tym cynku o 95%.budowa nowych instalacji odciągowych gazu na Wydziale II Pieca Szybowego..W tej sytuacji w ramach porozumienia z okoliczną ludnością i władzami samorządowymi Huta dostała przyzwolenie społeczne na dalszą działalność. . emisję gazów o 95% w tym emisję dwutlenku siarki o 82% i tlenku węgla o 98%. Powyższe działania proekologiczne pozwoliły ograniczyć emisję pyłów o 86 %.: . W wyniku tego w HCM w latach 1990 – 96r dokonano szeregu przedsięwzięć proekologicznych.in. rekultywacji terenu i gospodarki wodno – ściekowej. Działania proekologiczne zostały również dostrzeżone przez organizacje ogólnopolskie. . . Do najważniejszych działań proekologicznych HCM w latach 1990 – 96r zaliczyć należy: .

5% Ag. W zakresie technologii produkcji cynku i ołowiu dzięki wybudowaniu Oddziału Rafinacji Cynku HCM mogła utrzymać się na rynkach. Ponadto w 1999r rozpoczęto produkcję tzw. również efektów ekologicznych. jak również kadm rafinowany. Pozytywne zmiany dokonane w HCM nie pozostały bez wpływu na sytuację Miasteczka Śląskiego.ograniczona zostaje strefa ochronna wokół Huty z 902 ha do 842 ha. Prezes fundacji NOT)1996r. Opracował: mgr inż. przy rozbudowie.w dniu 01.1995r Miasteczko Śląskie ponownie uzyskało prawa miejskie. metalu dore o zawartości 98.1998r. Ostatni okres stosunków Huta Cynku – Miasteczko Śląskie oceniać należy w kategoriach przyjaznego sąsiedztwa. bowiem może produkować cynk bezkadmowy o czystości 99. Antoni Bojanowski Miasteczko Śląskie kwiecień 2008 .ciepło dostarczane z HCM pozwala na likwidację kotłowni osiedlowej.01.99% Zn. środki pozyskiwane z Huty. W najbliższych latach zakład przygotowuje się do rozwoju technologii oraz maszyn i urządzeń w kierunku wykorzystania i przerobu tańszych materiałów wsadowych tlenkowych i odpadowych oraz zwiększania udziału w produkcji cynku w gatunku Z1 (SHG) i stopów cynkowych.. w którym jeden z partnerów stara się zminimalizować skutki swojej działalności gospodarczej a drugi ma możliwość własnego rozwoju w oparciu o m. . Nie poprzestajemy na uruchamianiu nowych technologii ale celem nadrzędnym jest uzyskanie.. a teraz tereny zakładu wynoszą 274 ha.01. PERSPEKTYWY HUTY Aktualnie Huta jest czołowym producentem cynku i ołowiu na rynku krajowym. .Przyznanie HCM Certyfikatu Systemu Jakości ISO BS EN 9002 (BVQI) z dnia 07. .Dyplomu „Wybitny Polski Eksporter – 2000r.. centrum Badań i Certyfikacji. w marcu 2004r HCM przeszedł pomyślnie kolejną weryfikację na zgodność z normą PN ISO 9001:2000.in. uwzględniając potrzeby odbiorców. 3.Nadanie HCM świadectwa nr 5/96 „Przedsiębiorstwo Czystej Produkcji” (Minister Przemysłu i Handlu. Dyplomu „ Lider Polskiej Ekologii” – 2002r .. a mianowicie: .cofnięty został zakaz budownictwa na terenie miasta. .