Sistem Saraf

Terminologi o Sistem saraf pusat (Central nervous system) : Sebahagian sistem saraf yang terdiri daripada otak dan saraf tunjang. o Sistem saraf periferi (Peripheral nervous system) : Sebahagian sistem saraf yang di luar daripada otak dan saraf tunjang.

Rajah 1: Gabungan sistem saraf pusat dan sistem saraf periferi o Neuron (Neuron) : Sel saraf yang menghubungkan system saraf yang terdiri daripada jasad sel, dendrite dan akson.

Rajah 2: Struktur neuron o Neuron aferen (Afferent neuron) : Neurone yang menghantar impuls dari reseptor ke otak atau saraf tunjang. o Neuron eferen (Efferent neuron) : Neuron yang menghantar impuls dari otak atau saraf tunjang ke otot atau kelenjar. o Rangsangan (Stimulus) : Perubahan pada persekitaran. o Reseptor (Receptor) : Struktur khusus yang peka terhadap rangsangan.
78

o Sistem saraf autonomik (Autonomic nervous system) : Sebahagian daripada sistem saraf periferi yang mengawal fungsi organ dalaman seperti mengawal otot licin. otot kardium dan kelenjar.Sistem Saraf o Efektor (Effector) : Struktur khusus yang menerima isyarat arahan daripada pusat kawalan dan bertindak mengikut isyarat yang dihantar. o Sistem saraf somatik (Somatic nervous system) : Sebahagian daripada sistem saraf periferi yang menyesuaikan badan dengan persekitaran luaran hasil interaksi reseptor saraf pusat dan otot. Rajah 3: Struktur synaps dan neurotransmitter o Tindakan reflex (Reflex arc) : Tindakan luar kawalan yang melibatkan otot rangka berlaku secara spontan. o Sinaps (Synapse) : Tempat bertemunya neuron yang terdiri daripada pre-sinaptik membrane (akson) dengan ruang sinaptik dan pos-sinaptik membrane (dendrite). o Parasimpatetik (Parasympathetic) : Pembahagian daripada sistem saraf autonomik yang mengawal organ dalaman dengan mengekalkan keadaan normal badan. o Impuls (Impulse) : Maklumat rangsangan yang telah ditukarkan kepada isyarat elektrik. o Neurotransmitter (Neurotransmitter) : Bahan kimia yang terdapat di hujung akson yang bertanggungjawab dalam memindahkan impuls merentasi sinaps. 79 .

2. 80 . Sistem saraf berfungsi mengkoordinasi. Neuron motor: Menghantar impuls tindak balas kepada organ terlibat. Sistem ini meliputi sistem saraf pusat dan sistem saraf periferi. 3. 1.Sistem Saraf o Simpatetik (Sympathetic) : Pembahagian daripada sistem saraf autonomik yang menyediakan diri terutamanya persekitaran dalaman semasa situasi kecemasan. Neuron sensori: Menghantar impuls rangsangan. Terdapat tiga jenis neuron utama di dalam sistem saraf. Saraf memindahkan maklumat iaitu impuls yang mana dalam bentuk arus elektrik melalui jaringan sel saraf yang menjadi unit asasnya iaitu neuron. mentafsir dan mengawal sistem lain dalam badan. Neuron penghubung: Menghubungkan neuron sensori dengan neuron motor. Rajah 4: Sistem autonomik (simpatetik dan para-simpatetik) Sistem Saraf Apa itu sistem saraf? Sistem saraf tersusun oleh berjuta-juta sel saraf yang mempunyai bentuk bervariasi dan berhubung antara satu sama lain.

Sistem saraf periferi pula terbahagi kepada somatik dan autonomik. Simpatetik dan para-simpatetik pula terletak di bawah bahagian saraf autonomik. Sistem Saraf Periferi Pusat Somatik Autonomik Simpatetik ParaSimpatetik Rajah 6: Rumusan komponen dalam sistem saraf 81 .Sistem Saraf Rajah 5: Jenis-jenis neuron Sistem saraf terbahagi kepada dua bahagian iaitu sistem saraf pusat dan periferi.

Otak berfungsi sebagai pusat pemprosesan maklumat yang diterima serta menghasilkan gerakbalas dan koordinasi yang sesuai. Sistem saraf pusat berfungsi menghantar impuls sensori sama ada somatik atau autonomik ke otak serta membawa impuls motor dari otak ke efektor yang berkaitan.Sistem Saraf Sistem saraf pusat Rajah 7: Struktur sistem saraf pusat Sistem saraf pusat meliputi bahagian otak dan saraf tunjang. Berikut merupakan struktur otak dan fungsinya: 82 .

pembelajaran. mengasingkan data. emosi serta menghasilkan tindakbalas tingkahlaku kompleks. c) Medulla oblongata: Mengawal sistem pernafasan. d) Kelenjar pituitari: Lobus posterior. memainkan peranan dalam pembelajaran dan mengingati perlakuan motor. mengunyah dan pencernaan. percakapan. Lobus anterior. f) Thalamus: Pusat input bagi data sensori untuk ke cerebrum. e) Hypothalamus: Pusat kawalan homeostatik. b) Cerebellum (otak kecil): Mengkoordinasi pergerakan tubuh. menyimpan dan menghasilkan dua jenis hormon yang dihasilkan oleh hypothalamus. aliran darah. mengawal kelenjar pituitari. menghasilkan dan merembes pelbagai jenis hormon yang menetapkan fungsi tubuh yang pelbagai. Pusat output bagi perlakuan motor meninggalkan cerebrum.Sistem Saraf Otak Rajah 8: Struktur otak Berikut merupakan bahagian otak berserta fungsinya: a) Cerebrum (otak besar): Memainkan peranan penting dalam ingatan. 83 .

Sistem Saraf Saraf tunjang Rajah 9: Struktur saraf dalam saraf tunjang a) White matter: Mengandungi saraf fiber (akson). c) Dorsal root: Laluan di mana neuron sensori memasuki tulang belakang. d) Ganglion: Mengandungi sel tubuh neuron sensori. Sistem saraf periferi Sistem ini terdiri daripada serabut saraf yang bermula dari saraf pusat hingga reseptor deria. e) Ventral root: Laluan di mana neuron motor meninggalkan tulang belakang. Sistem saraf periferi terdiri dari sistem saraf sedar (somatik) dan sistem saraf tak sedar (autonomik). Sistem saraf sedar mengawal aktiviti oleh otak. b) Grey matter: Saraf sel tubuh dan dendrite. Sel yang membawa impuls dari sistem saraf pusat ke otot dan organ tumpuan ialah saraf motor. sedangkan saraf autonomik 84 . Sel yang membawa masuk impuls dan maklumat tentang rangsangan dari reseptor deria merupakan sel sensori. Fungsinya adalah untuk menghantar impuls dari reseptor ke saraf pusat dan dari saraf pusat ke organ yang berkenaan untuk tindakan yang bersesuaian.

Rajah 10: Laluan bagi neuron motor somatik dan autonomik Saraf kranial Saraf kranial merupakan jaringan saraf yang terhasil dari bahagian bawah otak. Terdapat 12 pasang saraf kranial (kanan dan kiri). Rajah 11: Struktur bahagian dalam saraf kranial 85 . Terdapat dua jenis saraf yang terlibat dalam system ini iaitu saraf kranial dan saraf spinal.Sistem Saraf mengawal aktiviti yang tidak dapat dikawal otak.

Rajah 12: Struktur saraf spinal 86 . 3. Bahagian Maxillary – ke rahang atas (upper jaw) iii. 11. Jadual 1: Bahagian saraf kranial dan fungsi 1. Accessory nerve Saraf aksesori kerana kelihatan seperti sebahagian daripada saraf vagus. 12. 2. 7. Bahagian Ophthalmic – ke orbit mata ii. saraf spinal dibezakan kepada 8 pasang saraf serviks. 12 pasang saraf thoracic. Facial nerve Saraf otot muka. thorax dan abdomen. Saraf ke otot mata. Saraf otot mata superior oblique yang mempunyai penyangkuk. 5 pasang saraf lumbar. Trigeminial nerve Saraf tri-geminal kerana ada tiga bahagian: i. Bahagian Mandibular – ke rahang bawah (lower jaw) 6. Saraf spinal berjumlah 31 pasang saraf gabungan.Sistem Saraf Struktur saraf cranial berserta fungsinya: Fungsi Saraf untuk bau. Vestibular nerve – untuk keseimbangan ii. 5 pasang saraf sacral dan satu pasang saraf coccygeal. 4. Abducent nerve Saraf otot lateral rektus yang abdusikan bola mata. Vestibule-Cochlear nerve Terdiri daripada dua bahagian: i. 5. Hypoglossal nerve Saraf ke otot lidah yang bergerak ke bawah lidah sebelum mensarafinya. Saraf untuk melihat. Vagus nerve Saraf „merayau‟ (vagrant wandering) kerana mensarafi kawasan yang meluas ke leher. Asalnya. 8. Glossopharyngeal nerve Ke lidah (glosso-lidah) dan pharynx 10. Bahagian Offactory nerve Optic nerve Occulomotor nerve Throchlear nerve Saraf spinal Saraf spinal terbentuk daripada akar dorsal dan akar ventral saraf tunjang. Cochlear nerve – untuk pendengaran 9.

kadar perpeluhan dan lain-lain akan menurun menjadi normal. kadar pernafasan. reseptor sensori akan mengesan regangan di tendon. maklumat tersebut akan dihantar ke neuron motor dan menyebabkan otot quadriceps mengecut sekali gus menyentak kaki ke hadapan. kadar pernafasan. Hal ini akan merubah system di dalam badan. Kadar denyutan jantung. Para-simpatetik Sistem ini pula menyediakan badan untuk keadaan yang tenang selepas menghadapi keadaan simpatetik. Sensori neuron seterusnya akan menghantar maklumat kepada CNS (sistem saraf pusat . kadar perpeluhan dan lain-lain akan meningkat sebagai menyediakan badan untuk menghadapi keadaan tersebut. Di dalam CNS. Keadaan ini dipanggil sebagai “rest and digest”.saraf tunjang). Kadar denyutan jantung. Sebagai contoh seperti dalam keadaan dikejar babi hutan. ii.Sistem Saraf Saraf refleksi Rajah 13: Tindakbalas saraf refleksi Apabila lutut (patella) diketuk. Sistem saraf autonomik Sistem ini mengawal tindakan luar sedar dan luar kawalan di mana melibatkan otot licin dan otot kardiak. Keadaan ini juga dipanggil “fight or flight”. 87 . sistem saraf autonomik terbahagi kepada dua bahagian iaitu: i. Simpatetik Sistem ini menyediakan badan dalam menjalankan tindakan semasa badan dalam keadaan tertekan atau terancam.

Sistem Saraf Rajah 14: Tindakan simpatetik dan para-simpatetik Para-simpatetik   Simpatetik   pengecilan pupil memperlahankan kadar respirasi pembesaran pupil nemingkatkan kadar respirasi  memperlahankan kadar denyutan jantung  meningkatkan kadar denyutan jantung  penghasilan air liur yang banyak  menghalang penghasilan air liur   merangsang pencernaan menghasilkan hormon noradrenalin  menghalang pencernaan  menghasilkan hormon adrenalin Jadual 2: Contoh tindakan simpatetik dan para-simpatetik 88 .

Sistem Saraf Rajah 15: Keadaan simpatetik dan para-simpatetik Fungsi sistem saraf Menerima rangsangan sensori dari reseptor dan organ lain dan menghantar ke CNS Fungsi sistem saraf Menghasilkan tindakbalas yang sesuai dan menghantar ke organ melalui saraf motor Mentafsir dan mengintegrasi maklumat Rajah 16: Fungsi sistem saraf 89 .

html 90 . (2006). 2011 http://www.wordpress.com/2010/05/12/saraf-kranial-saraf-otak/ The Autonomic Nervous System. Reflex Action.com/blog/2006/08/top-ten-principles-of-yachigusa-ryu_18. Retrieved on January 7th. Kuala Lumpur: Mc Graw Hill Companies. Peter H.html Saraf Kranial.S.cliffsnotes. Retrieved on January 7th.articleId-21948. (2008).topicArticleId 22032. 2011 from http://www. Retrieved on Janyuary 8th.Sistem Saraf Rujukan Madder. (2004). S. Raven. 2011 from http://panmedical.com/study_guide/The-Autonomic-Nervous-System. Boston: Mc Graw Hill Companies. Biology Ninth Edition. Biology for Matriculation.yachigusaryu.

Sistem Saraf Rajah 15: Keadaan simpatetik dan para-simpatetik Fungsi sistem saraf 80 .

Matriculation. Reflex Action. Lumpur: Mc Companies.html 78 . Rajah 16: Fungsi sistem saraf http://panmedical. Boston: S.wordpress. Mc (2008).com/2010/05/12/saraf-kranial-saraf-otak/ Kranial.com/study_guide/The-Autonomic-Nervous-System.com/blog/2006/08/top-ten- 2011 from The 7th.html Saraf Retrieved on Janyuary 8th. principles-of-yachigusa-ryu_18. (2006). for Raven. 2011 from http://www. 2011 http://www. Retrieved on January Retrieved on January 7th.topicArticleId 22032. Autonomic Nervous System.articleId-21948.cliffsnotes. Graw Hill Biology Ninth Companies. Edition. Peter Biology Kuala Graw Hill H.Sistem Saraf Rujukan Madder.yachigusaryu. (2004).S.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful