desktop-course-book-student

H c Ubuntu 7.

10 phiên b n Desktop

1 / 407

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop Giao di n ti ng Anh

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 2 / 407

Written by and attributed to Canonical Ltd. and the Ubuntu Training community. 2007. This license is bound by the Creative Commons: CC by NC SA Under this license, you are free: to Share - to copy, distribute and transmit the work to Remix - to adapt the work Under the following conditions: Attribution. You must attribute the work in the manner specified by the author or licensor (but not in any way that suggests that they endorse you or your use of the work). Non-commercial. You may not use this work for commercial purposes. Share Alike. If you alter, transform, or build upon this work, you may distribute the resulting work only under the same or similar license to this one. For any reuse or distribution, you must make clear to others the license terms of this work. The best way to do this is with a link to this web page. Any of the above conditions can be waived if you get permission from the copyright holder. Nothing in this license impairs or restricts the author’s moral rights. For more information on this Copyright, please refer to: http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/legalcode Tài li u này đư c công ty TNHH Canonical Ltd. và c ng đ ng Ubuntu Training biên so n năm 2007. B n d ch ti ng Vi t do Nguy n Đình Trung <nguyendinhtrung141@gmail.com> đóng góp. Tài li u này tuân theo nh ng quy đ nh c a gi y phép Creative Commons: CC by NC SA Theo nh ng đi u kho n trong gi y phép, b n đư c t do làm nh ng vi c sau: Chia s - sao chép, phân ph i và chuy n giao tài li u l i S a l i - biên so n l i cho phù h p Dư i nh ng đi u kho n sau: Ghi công (by): Ngư i nh n đư c gi y phép có th sao chép, phân ph i, trưng bày và trình di n tác ph m và t o ra các tác ph m phái sinh d a theo tác ph m g c v i đi u ki n là h ph i ghi công tác gi ho c ngư i trao gi y phép theo cách h yêu c u. Phi thương m i (NC): Ngư i nh n gi y phép có th sao chép, phân ph i, trưng bày, và trình di n tác ph m và t o ra các tác ph m phái sinh d a trên tác ph m g c ch v i m c đích phi thương m i. Chia s tương t (SA): Ngư i nh n gi y phép có th phân ph i tác ph m phái sinh nhưng b t bu c ph i dùng l i gi y phép y h t như gi y phép đã c p cho tác ph m g c. Khi s d ng ho c phân ph i l i tài li u này, b n ph i đ m b o n i dung ghi trong gi y phép. Cách hay nh t đ đ m b o đi u này là chèn liên k t t i trang web sau. T t c nh ng đi u ki n ghi trên ch đư c phép s a đ i n u b n xin phép ngư i gi gi y phép. Trong gi y phép không có nh ng đi u kho n h n ch quy n h n c a tác gi . Đ bi t chi ti t v thông tin b n quy n mà tài li u này s d ng, xin xem trang web: http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/legalcode

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 3 / 407

M cl c
1 T ng quan v khoá h c 1.1 1.2 1.3 2 Đ i tư ng c a khoá h c và các yêu c u . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Yêu c u dành cho h c viên . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . K ho ch làm vi c . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4 4 4 5 8 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8 8 8 9 11 11 12 13 13 14 16 18 21 21 23 23 36 39 43 44 45 47 47 47

Gi i thi u v Ubuntu 2.1 2.2 Nói v Mã ngu n m

Ph n m m t do, Mã ngu n m và Linux . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.2.1 2.2.2 Ph n m m t do . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Mã ngu n m và Linux . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

2.3

Nói v Ubuntu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.3.1 2.3.2 2.3.3 2.3.4 Cam k t c a Ubuntu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Các phiên b n Ubuntu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Các d án khác b t ngu n t Ubuntu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S phát tri n c a Ubuntu và c ng đ ng Ubuntu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

2.4

Ubuntu và Microsoft Windows: Nh ng khác bi t cơ b n . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.4.1 2.4.2 Cài đ t . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Các ng d ng . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

2.5 2.6 3

T ng k t bài gi ng . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Câu h i ôn t p . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Tìm hi u môi trư ng làm vi c trên Ubuntu 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7 3.8 3.9 Các thành ph n trên môi trư ng làm vi c GNOME . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Thay đ i ngôn ng m c đ nh . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . T o tài kho n ngư i dùng và Chuy n nhanh ngư i dùng . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Thêm b t các ng d ng . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Hi u ng giao di n đ ho - Compiz Fusion . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Công c tìm ki m . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . T ng k t bài h c . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Câu h i ôn t p . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Th c hành trên máy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 4 / 407

4

S d ng Internet 4.1 Truy c p vào Internet . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.1.1 4.1.2 4.1.3 4.1.4 4.2 4.3 Network Manager . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . S d ng k t n i thông qua cáp m ng . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Dùng card m ng không dây . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . K t n i Dial-up . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

49 49 50 50 52 53 55 57 58 62 67 67 76 83 87 88 95 97 97 97 98 100

Duy t Web . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Xem tin t c . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.3.1 4.3.2 Trình đ c tin Liferea . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Thunderbird . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

4.4

G i và nh n thư đi n t 4.4.1 4.4.2

Dùng trình duy t thư Evolution . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Dùng m t trình qu n lý thư đi n t khác . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

4.5 4.6

G i tin nh n nhanh . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . G i đi n tho i b ng đi n tho i m m . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.6.1 4.6.2 4.6.3 Dùng Ekiga . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Cài đ t WengoPhone . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Skype . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

4.7 4.8 4.9 5

T ng k t bài gi ng . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Câu h i ôn t p . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Th c hành . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

S d ng OpenOffice.org 5.1

Gi i thi u b công c văn phòng OpenOffice.org . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100 5.1.1 5.1.2 5.1.3 5.1.4 5.1.5 5.1.6 OpenOffice.org Writer . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 101 OpenOffice.org Calc . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 101 OpenOffice.org Impress . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 101 OpenOffice.org Base . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 102 OpenOffice.org Draw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 102 OpenOffice.org Math . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 102

5.2

S d ng OpenOffice.org Writer . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 102 5.2.1 5.2.2 Các tính năng chính c a OpenOffice.org Writer . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 102 Th c hi n các thao tác cơ b n trong x lý văn b n v i Writer . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103

5.3

S d ng OpenOffice.org Calc . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 120 5.3.1 5.3.2 Các tính năng chính c a OpenOffice.org Calc . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 120 Th c hi n các tác v b ng tính cơ b n . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 121

5.4

S d ng OpenOffice.org Impress . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 137 5.4.1 5.4.2 Các tính năng chính c a OpenOffice.org Impress . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 137 T o các trình di n đa phương ti n . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 137

5.5

S d ng OpenOffice.org Draw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 156 5.5.1 Các tính năng chính c a OpenOffice.org Draw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 156

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 5 / 407

5.5.2 5.6

Các thao tác v cơ b n . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 156

S d ng OpenOffice.org Math . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 168 5.6.1 5.6.2 Các tính năng chính c a OpenOffice.org Math . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 168 T o và s a công th c . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 169

5.7

Các ng d ng khác . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 178 5.7.1 5.7.2 5.7.3 K toán v i GnuCash . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 178 Scribus . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 180 Evince . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 181

5.8 5.9

T ng k t bài gi ng . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 182 Câu h i ôn t p . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 182

5.10 Th c hành . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 183 6 Trò chơi trên Ubuntu 6.1 187

Cài trò chơi trên Ubuntu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 187 6.1.1 Cài đ t trò chơi t kho ph n m m . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 187

6.2

Chơi các trò chơi trên Ubuntu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 191 6.2.1 6.2.2 Chơi Frozen-Bubble . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 191 Chơi PlanetPenguin Racer . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 195

6.3

Chơi các trò chơi khác . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 199 6.3.1 6.3.2 Cài đ t Wine . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 199 Chơi m t trò chơi c a Microsoft Windows trên Ubuntu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 199

6.4 6.5 6.6 7

T ng k t bài gi ng . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 199 Câu h i ôn t p . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 200 Lab Exercise . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 200 201

Tuỳ bi n môi trư ng làm vi c và các ng d ng 7.1 7.2

Gi i thi u . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 201 Tuỳ bi n môi trư ng làm vi c . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 201 7.2.1 7.2.2 7.2.3 7.2.4 Thay nh n n . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 202 Tuỳ ch nh s c thái giao di n (Nút & bi u tư ng...) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 209 Tùy ch nh b o v màn hình . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 216 Tuỳ ch nh đ phân gi i màn hình . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 218

7.3 7.4

Hi u ng 3D . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 219 X lý các t p tin v i Nautilus . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 220 7.4.1 7.4.2 Các tính năng c a Nautilus . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 220 Trình qu n lý t p tin Nautilus . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 220

7.5

Các trình qu n lý gói . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 225 7.5.1 Phân lo i các trình qu n lý gói . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 225

7.6 7.7 7.8

Dùng Add/Remove Applications . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 226 S d ng Synaptic Package Manager . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 233 Cài đ t m t gói ph n m m đơn l . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 242 7.8.1 Cài và g b các gói Debian . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 243

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 6 / 407

7.9

Các kho ph n m m . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 243 7.9.1 Các h ng m c ph n m m trong kho Ubuntu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 243

7.10 Thêm thi t l p ngôn ng m i . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 250 7.11 T ng k t bài gi ng . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 250 7.12 Câu h i ôn t p . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 251 7.13 Th c hành . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 251 8 Các thao tác trên nh 8.1 8.2 253

Gi i thi u các ng d ng đ ho . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 253 Xem nh b ng gThumb . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 254 8.2.1 8.2.2 Xem nh . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 254 Xoá m t đ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 260

8.3 8.4

GIMP . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 262 Qu n lý nh b ng F-Spot . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 264 8.4.1 8.4.2 8.4.3 Nh p nh trong F-Spot . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 265 Xem nh . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 270 T ch c nh . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 272

8.5

V v i Inkscape . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 273 8.5.1 8.5.2 Cài Inkscape . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 273 T o các nh vector b ng Inkscape . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 278

8.6

S d ng máy quét . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 279 8.6.1 8.6.2 Ki m tra tính tương thích c a máy quét . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 279 Quét nh . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 280

8.7 8.8 8.9 9

T ng k t bài gi ng . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 281 Câu h i ôn t p . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 281 Th c hành . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 282 283

Phát nh c và phim 9.1 9.2

H n ch pháp lý . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 283 Nghe nh c trên Ubuntu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 283 9.2.1 Phát nh c b ng Rhythmbox . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 283

9.3

Nghe và trích xu t các đĩa CD âm thanh . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 293 9.3.1 9.3.2 Nghe CD âm thanh . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 293 Trích xu t CD âm thanh . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 296

9.4 9.5 9.6

Ghi đĩa CD âm thanh . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 300 Phát các đ nh d ng có s h u . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 304 Dùng máy iPod . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 311 9.6.1 Nghe nh c trên iPod . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 311

9.7

T o và s a các t p tin âm thanh . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 315 9.7.1 9.7.2 T o các t p tin âm thanh . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 315 Biên t p âm thanh . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 318

9.8

Phát đĩa DVD . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 326

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 7 / 407

9.8.1 9.8.2 9.9

Phát DVD trong Totem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 326 Sao lưu các đĩa DVD . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 331

Nghe nh c và xem phim tr c tuy n . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 335 9.9.1 Xem video trong trình duy t web . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 335

9.10 Biên t p video . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 343 9.10.1 Biên t p video b ng Pitivi video editor . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 343 9.11 T ng k t bài gi ng . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 351 9.12 Câu h i ôn t p . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 352 9.13 Th c hành . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 352 10 H tr s d ng Ubuntu 355

10.1 Gi i thi u . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 355 10.2 Tài li u h th ng . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 356 10.3 Các tài li u tr c tuy n . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 357 10.4 C ng đ ng h tr . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 361

10.4.1 Hòm thư chung . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 361 10.4.2 Di n đàn . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 366 10.4.3 Các kênh IRC . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 369 10.4.4 LoCo Teams . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 371 10.4.5 Wiki c a Ubuntu Team . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 373 10.5 Launchpad . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 373 10.5.1 Gi i đáp k thu t trên Launchpad . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 375 10.5.2 Tính năng theo dõi l i c a Launchpad: Malone . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 379 10.5.3 Shipit . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 382 10.6 Fridge . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 383 10.7 Các d ch v thương m i . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 384 10.7.1 D ch v H tr Chuyên nghi p t Canonical . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 384 10.7.2 Canonical Marketplace . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 386 10.8 T ng k t bài gi ng . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 388 10.9 Câu h i ôn t p . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 389 11 Phân vùng và kh i đ ng 390

11.1 Phân vùng là gì? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 390 11.2 T o m t phân vùng . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 393 11.2.1 Đ cài đ t GParted b ng Synaptic Package Manager . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 393 11.2.2 Phân vùng c ng v i Gparted . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 398

11.3 Các tuỳ ch n khi kh i đ ng . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 403 11.3.1 T đ ng ch y m t l nh h th ng trong quá trình kh i đ ng . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 403 11.3.2 Thay đ i h đi u hành m c đ nh khi kh i đ ng máy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 405 11.3.3 C u hình các d ch v kh i đ ng . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 406 11.4 T ng k t bài gi ng . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 406 11.5 Câu h i ôn t p . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 407 11.6 Th c hành . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 407

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 8 / 407

Chương 1

T ng quan v khoá h c
M c đích c a khoá h c Ubuntu là m t h đi u hành Linux do c ng đ ng phát tri n,đư c cung c p mi n phí, và ho t đ ng t t trên các máy tính xách tay, máy đ bàn th m chí c các máy ch . Khoá h c này nh m hư ng d n ngư i m i dùng Ubuntu cách dùng các ng d ng chính, bao g m các ng d ng văn phòng, k t n i và duy t Internet, các công c x lý đ ho , cũng như nghe nh c và xem phim, c th là trên Ubuntu phiên b n 7.10. Sau khi hoàn t t khoá h c, b n có th : • Hi u rõ các khái ni m v mã ngu n m , và liên h gi a mã ngu n m v i Ubuntu • S khác bi t cũng như nh ng ưu đi m khi dùng Ubuntu làm H đi u hành trên máy b n • Tuỳ bi n giao di n c a môi trư ng làm vi c trên Ubuntu • Duy t và tìm ki m các t p tin trong h th ng • K t n i và s d ng Internet • M t s thao tác x lý văn b n và b ng tính cơ b n trên OpenOffice.org • Cài đ t và chơi các trò chơi • Thêm, xoá và c p nh t các gói ph n m m thông qua các trình qu n lý gói • Xem, v , x lý và quét nh v i Ubuntu • Xem, hi u ch nh và t ch c các t p tin video và nh c s • Các ngu n thông tin tr giúp v Ubuntu, thương m i cũng như phi thương m i • Phân vùng c ng và cài nhi u h đi u hành song song

1.1

Đ i tư ng c a khoá h c và các yêu c u

Khoá h c giúp ngư i dùng thông thư ng cũng như ngư i dùng chuyên sâu th c hành cách dùng Ubuntu. H c viên không c n có ki n th c t trư c v Ubuntu, tuy nhiên h c viên cũng c n bi t các thao tác máy tính cơ b n. Ubuntu 7.10 ph i đư c cài đ t lên c ng trư c khi b t đ u khoá h c. Khoá h c Ubuntu 7.10 đư c chia làm nhi u ph n, và thông thư ng kéo dài trong vòng 2 ngày. Trong m t s trư ng h p đ c bi t, ta có th dành toàn b 1 bu i h c đ đ c p đ n m t s n i dung c n thi t, liên quan đ n m c tiêu c a khoá h c. Các tài li u tham kh o và bài t p có th đư c l y t gói ubuntu-desktop-course-resources. Gói m i nh t có th đư c l y t canonical-training PPA (Personal Package Archive) trên Launchpad: https://launchpad.net/~canonical-training/+archive.

1.2

Yêu c u dành cho h c viên
l i cho t i khi gi i tán l p. Báo cho gi ng viên n u đ n mu n.

• H c viên ph i đ n đúng gi và

• Tích c c tham gia th o lu n trong l p. Ngay c v i m t s ch đ đã r t quen thu c v i m t s ngư i, vi c chia s kinh nghi m là r t có ích cho nh ng ngư i khác.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 9 / 407

• Đ đi n tho i di đ ng

ch đ rung.

• Đ hoàn thi n d n khoá h c, h c viên hãy g i các ý ki n c a mình v khoá h c. T t c h c viên ph i đi n đ y đ form đánh giá vào cu i bu i h c. • Xin cung c p các ph n h i t i: training@canonical.com.

1.3

K ho ch làm vi c

B ng sau li t kê các n i dung c n đ c p, cũng như th i gian cho phép. Đ xem chi ti t hơn v phân ph i th i gian cho l p h c, gi ng viên c n xem ph n bài gi ng.

N i dung NGÀY 1 Gi i thi u v khoá h c Gi i thi u v Ubuntu Th nào là Mã ngu n m Ph n m m t do, Mã ngu n m và Linux Nói v Ubuntu Các phân lo i ph n m m và các kho ph n m m So sánh gi a Ubuntu và Microsoft Windows T ng k t bài gi ng Th c hành

Th i lư ng (phút) 20 60

Tìm hi u môi trư ng làm vi c trên Ubuntu Các thành ph n c a môi trư ng làm vi c GNOME Thay đ i ngôn ng m c đ nh T o Tài kho n ngư i dùng m i và Đ i nhanh ngư i dùng Thêm/Xoá các ng d ng Hi u ng đ ho - Compiz Fusion B tìm ki m T ng k t bài gi ng Th c hành

75

S d ng Internet K t n i và s d ng Internet Duy t Web Đ c tin G i và nh n E-mail Tin nh n nhanh G i đi n tho i b ng Softphone Truy c p vào B đ c tin Ôn t p Th c hành

100

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 10 / 407

S d ng b công c văn phòng OpenOffice Gi i thi u OpenOffice.org S d ng OpenOffice.org Writer S d ng OpenOffice.org Calc S d ng OpenOffice.org Impress S d ng OpenOffice.org Draw S d ng OpenOffice.org Math Các ng d ng b tr T ng k t bài gi ng Ôn t p Th c hành

180

Trò chơi trong Ubuntu Cài đ t các trò chơi trong Ubuntu Chơi các trò chơi c a Ubuntu Chơi các trò chơi ph thông khác T ng k t bài gi ng Th c hành

40

N i dung NGÀY 2 Tuỳ bi n môi trư ng làm vi c và các ng d ng Gi i thi u Tuỳ bi n môi trư ng làm vi c Hi u ng 3D Làm vi c v i các t p tin trong h th ng b ng Nautilus Các trình qu n lý gói Dùng Thêm/b t ng d ng Dùng Trình qu n lý gói Synaptic Cài đ t riêng m t gói ph n m m Các kho ph n m m Cài thêm các thi t l p ngôn ng T ng k t bài gi ng Ôn t p Th c hành

Th i lư ng (phút) không tính th c hành 80

Làm vi c hi u qu v i Hình nh Gi i thi u các ng d ng đ ho Xem nh v i gThumb X lý nh v i GIMP Qu n lý nh v i F-Spot V v i Inkscape Dùng máy quét T ng k t bài gi ng Ôn t p Th c hành

60

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 11 / 407

Phát nh c và phim H n ch v pháp lý Phát các t p tin âm thanh Phát và trích xu t CD âm thanh Ghi CD âm thanh Phát các đ nh d ng âm thanh có s h u Dùng iPod T o và ch nh s a các t p tin âm thanh S d ng DVD Xem phim ho c nghe nh c tr c tuy n X lý Video T ng k t bài gi ng Ôn t p Th c hành

60

Ubuntu: Tr giúp Gi i thi u Các ngu n thông tin tr giúp mi n phí Tài li u h th ng Tài li u tr c tuy n C ng đ ng h tr Launchpad Fridge Các d ch v h tr thương m i T ng k t bài gi ng Ôn t p

60

Phân vùng c ng và các tuỳ ch n kh i đ ng Phân vùng c ng là gì? T o m t phân vùng Tuỳ ch n khi kh i đ ng T ng k t bài gi ng Ôn t p Th c hành T ng k t khoá h c

60

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 12 / 407

Chương 2

Gi i thi u v Ubuntu
Tr ng tâm Trong bài này, b n s h c: • Các khái ni m cơ b n v mã ngu n m • M i liên h gi a Ph n m m T do, Mã ngu n m và Linux • Ubuntu g n li n v i mã ngu n m như th nào • Ubuntu đư c phát tri n như th nào • Các phiên b n c a Ubuntu • S khác bi t cơ b n gi a Ubuntu và Microsoft Windows

2.1

Nói v Mã ngu n m

Ubuntu là m t h đi u hành mã ngu n m d a trên Linux. Thu t ng ’mã ngu n m ’ đư c dùng đ ch m t ph n m m đư c phát hành kèm theo mã ngu n t o ra nó, đ cho ngư i dùng có th s d ng, s a đ i, hoàn thi n nó mà không ph i lo l ng v các gi i h n pháp lý. Ph n m m ngu n m cho phép ngư i dùng phân ph i l i, tái t o, s a đ i n i dung đ phù h p v i yêu c u công vi c đ ng th i c i ti n ph n m m. Linux và các ph n m m ngu n m đã tr i qua r t nhi u giai đo n phát tri n đ có đư c t m c như ngày nay. Tư tư ng trong vi c phân ph i mã ngu n kèm theo chương trình là nh m khuy n khích s h p tác làm vi c và nh ng đóng góp tình nguy n trong vi c s a l i, c i ti n ph n m m, phát tri n thêm các ch c năng m i và chia s thông tin gi a m i ngư i. Nh có s h p tác làm vi c c a r t nhi u l p trình viên, cũng như s đóng góp c a nh ng ngư i tình nguy n, ph n m m đ n v i ngư i dùng ngày càng hoàn thi n v m t ch t lư ng và tr nên t t hơn các ph n m m s h u tương ng. Ngư i dùng đư c khuy n khích đ tuỳ bi n chương trình theo nhu c u c a b n thân, và đây th c s là m t tư tư ng t t đ p. Các d án mã ngu n m đã huy đ ng đư c tài năng c a r t nhi u ngư i, v i r t nhi u các k năng khác nhau, ngoài k năng l p trình. R t nhi u d án ph n m m ngu n m đã đư c xây d ng nh các ho sĩ, nh c sĩ, nhà thi t k giao di n ngư i dùng và nh ng ngư i biên so n tài li u, nh đó t o ra m t s n ph m hoàn ch nh.

2.2

Ph n m m t do, Mã ngu n m và Linux

Ngư i ta hay nh m l n gi a mã ngu n m , ph n m m t do và Linux. C 3 khái ni m này đ u liên quan m t thi t đ n nhau, nhưng chúng hoàn toàn là 3 khái ni m khác nhau. Ta d dàng phân bi t đư c chúng n u bi t qua v quá trình ra đ i c a 3 khái ni m này.

2.2.1

Ph n m m t do

Trong nh ng năm 1960, các ph n m m thư ng đư c phân ph i t do b i các công ty như IBM ho c đư c chia s gi a ngư i dùng v i nhau. Ph n m m đư c coi là công c đi kèm ph n c ng mà các công ty này s n xu t ra. Ph n m m đư c cung c p kèm theo mã ngu n đ có th s a

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 13 / 407

đ i và c i ti n; đây chính là h t gi ng đ u tiên cho ph n m m ngu n m . Tuy nhiên, theo th i gian, các thi t b ph n c ng tr nên r hơn và l i nhu n c a các công ty gi m xu ng trong nh ng năm 1970 khi n các nhà s n xu t b t đ u coi ph n m m là s n ph m kinh doanh. Vào tháng 9 năm 1983, Richard Matthew Stallman, l p trình viên c a phòng thí nghi m MIT Artificial Intelligence đã sáng l p ra d án GNU đ t o ra m t h đi u hành mi n phí gi ng như UNIX. Stallman quan tâm t i s phát tri n nhanh chóng c a các ph n m m s h u và vi c ngư i dùng không có kh năng xem và s a l i các chương trình n m trên máy h . Nh ng nhà phát tri n ph n m m cũng b hàn ch , và đi u này trái ngư c v i s t do v mã ngu n có trư c đó. B ng vi c sáng l p d án GNU, Stallman đã phát đ ng phong trào Ph n m m T do và t i tháng 10 năm 1985, ông l p ra T ch c Ph n m m T do. Stallman đã đ t n n móng cho đ nh nghĩa và nh ng tính ch t c a mã ngu n m , cũng như khái ni m v ’copyleft’. Ông là tác gi chính c a m t s gi y phép copyleft, bao g m GNU General Public License (GPL), gi y phép ph n m m t do đư c dùng r ng rãi nh t hi n nay.

B n có bi t? Đ xem thêm thông tin v Richard_stallman

Richard Stallman và d

án GNU, hãy truy c p t i đ a ch sau: http://en.wikipedia.org/wiki/-

Trong năm 1991, m t s công c GNU, bao g m trình biên d ch GNU (GCC), đã đư c t o ra. Tuy nhiên, m t nhân mi n phí v n chưa ra đ i, nên vi c xây d ng m t h đi u hành t do s d ng các công c này v n chưa th c hi n đư c.

2.2.2

Mã ngu n m và Linux

S khác bi t gi a ph n m m t do và mã ngu n m là, ph n m m t do ch m t hi n tư ng xã h i, trong khi mã ngu n m ch m t phương pháp phát tri n ph n m m. Linux th c ra ch là m t nhân h đi u hành – chương trình luôn đư c th c thi t khi máy tính đư c m t i khi t t máy – hay chính là xương s ng c a ki n trúc ngu n m . Tháng 8 năm 1991, Linus Benedict Torvalds, m t sinh viên năm th 2 trư ng ĐH Helsinki, Ph n Lan, ti p xúc v i Minix.

Hình 2.1: Linus Benedict Torvalds

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 14 / 407

B n có bi t? Minix là m t h đi u hành gi ng UNIX, nhưng có mã ngu n m , đư c giáo sư Andrew S. Tanenbaum vi t ra v i m c đích d y sinh viên c a mình v các ti n trình bên trong m t h đi u hành.

Thi t k ban đ u c a Linux gi ng như Minix, và Linus Torvalds có th ch y nó trên máy tính c a mình. Gi a tháng 9 năm đó, Torvalds phát hành nhân Linux đ u tiên, mang s hi u 0.01. Trong năm 1994, nhân Linux phiên b n 1.0 đã đư c phát hành theo gi y phép GNU GPL. Ph n nhân mi n phí và các công c GNU đã t o ra m t môi trư ng thích h p cho nh ng l p trình viên nhi t huy t. Gi ng như UNIX, Linux ban đ u ch cung c p m t giao di n dòng l nh cho ngư i dùng; ch t sau khi h th ng X Window System ra đ i, Linux có thêm giao di n đ ho ngư i dùng (Graphical User Interface – GUI).

B n có bi t? Linux không thu c s h u c a cá nhân hay công ty nào, ngay c Linus Torvalds, ngư i b t đ u Linux. Tuy nhiên, Torvalds v n liên quan r t nhi u đ n quá trình phát tri n ph n nhân và ông cũng s h u thương hi u Linux.

Mã ngu n m c a Linux: • M i ngư i đ u có th l y v và xem đư c nó. • Tuỳ theo nhu c u cá nhân và n n ph n c ng, m i ngư i đ u có th c i ti n ho c tuỳ bi n ph n nhân Linux cho phù h p. • M i ngư i đ u có th phân ph i l i nó trong d ng g c, ho c d ng đã s a đ i Ban đ u, Linux đư c coi là (và đư c dùng như) m t công c l p trình mã ngu n m r t ph c t p, lõi c ng. Hàng ngàn nhà phát tri n ph n m m đã đóng góp vào thành công c a nó, và Linux đã phát tri n thành r t nhi u phiên b n thương m i cũng như phi thương m i, giúp ngư i dùng s d ng các ng d ng ph bi n hàng ngày. Năm 1998, Jon "maddog" Hall, Larry Augustin, Eric S. Raymond, Bruce Perens đã sáng l p t ch c Phát tri n Ngu n m . H đã đ nh hư ng các ph n m m ngu n m ra ngoài n n t ng k thu t ban đ u.

Hình 2.2: Nh ng ngư i sáng l p ra t ch c Phát tri n Ngu n m
Ph n m m ngu n m và dot.com bùng n trong nh ng năm cu i th p niên 1990, khi n cho Linux đư c truy n bá rông rãi, và xu t hi n r t nhi u các công ty làm vi c cùng mã ngu n m như Corel (Corel Linux), Sun Microsystems (OpenOffice.org) và IBM (OpenAFS). Trong nh ng năm đ u th k 21, khi dot.com lên t i đ nh đi m, mã ngu n m đã đ ng v trí ch c ch n đ thay th các ph n m m s h u đ t ti n có ch c năng tương t . S c m nh c a mã ngu n m đư c tăng cư ng khi các ph n m m d dùng và thân thi n ra đ i. Và như v y, cái ban đ u ch là ý tư ng đã tr thành m t phong trào cách m ng gi i phóng ngư i dùng kh i nh ng lu t l và gi y phép nghiêm ng t trong công nghi p. V i giá thành r hơn đáng k và các tính năng s d ng ngày càng đư c c i ti n, Linux tr thành gi i pháp ph n m m cho các doanh nghi p cũng như cá nhân.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 15 / 407

2.3

Nói v Ubuntu

Ubuntu là m t h đi u hành d a trên Linux, do c ng đ ng phát tri n, và r t phù h p cho máy tính xách tay, máy tính đ bàn, th m chí là các máy ch . Ubuntu bao g m t t c các ng d ng mà b n c n – bao g m m t trình duy t web, b trình chi u, x lý tài li u văn b n và b ng tính, chương trình g i tin nh n nhanh và nhi u nhi u ph n m m n a.

B n có bi t? Ubuntu là m t t g c Châu Phi, có nghĩa là ’Con ngư i hư ng đ n con ngư i’, ho c là ’Tôi là tôi vì t t c chúng ta đ u th ’.

L ch s c a Ubuntu b t đ u t tháng 4 năm 2004 khi Mark Shuttleworth l p ra m t nhóm phát tri n phát tri n mã ngu n m đ t o ra m t h đi u hành Linux m i.

Hình 2.3: Mark Shuttleworth
Ubuntu phát hành đ nh kỳ, d a trên n n t ng Debian và môi trư ng làm vi c GNOME, và tư tư ng t do, nhóm này đã b t đ u công vi c t trang web http://no-name-yet.com. Sau hơn 3 năm, Ubuntu đã đư c h tr b i m t c ng đ ng phát tri n có t i hơn 12,000 thành viên, và s ngư i dùng ư c tính lên t i hơn 8 tri u (tính t i tháng 6 năm 2007).

2.3.1

Cam k t c a Ubuntu

• Ubuntu cũng như các b n c p nh t b o m t và các phiên b n dành cho doanh nghi p s luôn luôn mi n phí.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 16 / 407

• Ubuntu luôn đư c cung c p d ch v h tr thương m i t công ty Canonical và hàng trăm công ty khác trên kh p th gi i. • Ubuntu có t t c các b n d ch cũng như ngu n tr giúp mà c ng đ ng ph n m m t do cung c p. • Ubuntu CD ch ch a các ph n m m t do; Ubuntu khuy n khích b n dùng các ph n m m t do và mã ngu n m , c i ti n chúng và cung c p chúng cho ngư i khác.

2.3.2

Các phiên b n Ubuntu

Trong tháng 10 năm 2004, Ubuntu phát hành phiên b n đ u tiên. M t phiên b n m i c a Ubuntu đư c phát hành đ nh kỳ 6 tháng 1 l n và vi c nâng c p lên phiên b n m i hoàn toàn mi n phí. Ngư i dùng đư c khuy n khích nâng c p lên phiên b n m i đ có th s d ng các tính năng m i nh t mà ng d ng cung c p. Các phiên b n Ubuntu đư c đ t tên theo d ng Y.MM (tên), trong đó Y tương ng v i năm phát hành, và MM tương ng v i tháng phát hành. Tên trong ngo c là tên hi u đư c đ t cho phiên b n trư c khi phát hành chính th c. M i phiên b n Ubuntu thông thư ng đư c h tr trong vòng 18 tháng; Các phiên b n H tr dài h n - Long Term Support (LTS) đư c h tr trong vòng 3 năm đ i v i máy tính đ bàn và 5 năm đ i v i máy ch .

Hình 2.4: Các phiên b n c a Ubuntu
Tóm t t các phiên b n đã phát hành: • Ubuntu 4.10 (Warty Warthog) Ubuntu 4.10 đư c phát hành vào tháng 10 năm 2004.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 17 / 407

B n có bi t? Sounder là tên c a c ng đ ng ch y th Ubuntu phiên b n 4.10. Hòm thư chung Sounder ti p t c ho t đ ng đ n ngày nay, như m t di n đàn trao đ i cho c ng đ ng. Phiên b n này đư c h tr t i tháng 4 năm 2006.

• Ubuntu 5.04 (Hoary Hedgehog) Ubuntu 5.04 là phiên b n phát hành th 2, vào tháng 4 năm 2005. Phiên b n này đư c h tr t i tháng 10 năm 2006. • Ubuntu 5.10 (Breezy Badger) Ubuntu 5.10 là phiên b n phát hành th 3, vào tháng 10 năm 2005. Đư c h tr t i tháng 4 năm 2007. • Ubuntu 6.06 LTS (Dapper Drake) Ubuntu 6.06 LTS là b n phát hành th 4 c a Ubuntu và là b n H tr dài h n đ u tiên; nó đư c phát hành vào tháng 6 năm 2006. Phiên b n H tr dài h n đư c đ m b o h tr trong 3 năm đ i v i máy tính đ bàn và 5 năm đ i v i máy ch . T t c các phiên b n khác ch đư c h tr 18 tháng cho c máy bàn và máy ch . Vi c h tr dài h n như v y cho phép tri n khai h th ng Ubuntu quy mô l n. Đ i v i máy tính đ bàn, phiên b n này đư c h tr t i tháng 6 năm 2009, và v i máy ch là tháng 6 năm 2011. • Ubuntu 6.10 (Edgy Eft) Ubuntu 6.10 là b n phát hành th 5, vào tháng 10 năm 2006. Phiên b n này có quá trình kh i đ ng đư c t i ưu hoá. Nó đư c h tr t i tháng 4 năm 2007. • Ubuntu 7.04 (Feisty Fawn) Ubuntu 7.04 phát hành trong tháng 4 năm 2007. Phiên b n này có đư c nh ng c i ti n r t l n trong tác v m ng. Nó đư c h tr t i tháng 10 năm 2008. • Ubuntu 7.10 (Gutsy Gibbon) L n phát hành th 7 c a Ubuntu, tháng 10 năm 2007. Tính năng n i tr i c a phiên b n này là các hi u ng đ ho m c đ nh, ch c năng chuy n ngư i dùng nhanh đ i v i các máy có nhi u ngư i s d ng, ch c năng t đ ng nh n máy in, tính năng tìm ki m nhanh t p tin. Nó đư c h tr t i tháng 4 năm 2009. • Ubuntu 8.04 LTS (Hardy Heron) Phiên b n th 8 c a Ubuntu s ra đ i vào tháng 4 năm 2008 và đây là phiên b n H tr dài h n th 2 c a Ubuntu. Máy tính đ bàn s đư c h tr t i tháng 4 năm 2011; Máy ch s đư c h tr t i tháng 4 năm 2013.

2.3.3

Các d án khác b t ngu n t Ubuntu

Ubuntu đư c chia thành nhi u phiên b n khác nhau, như Ubuntu, Edubuntu, Kubuntu và Xubuntu. Edubuntu là b n phân ph i d a trên Ubuntu, nhưng chú tr ng t i các ng d ng ph c v công tác giáo d c. Kubuntu là b n phân ph i khác s d ng môi trư ng làm vi c KDE thay vì GNOME. Xubuntu s d ng môi trư ng làm vi c XFCE, v n nh g n hơn GNOME hay KDE, và r t phù h p v i các máy tính c u hình th p hay yêu c u t c đ cao.

2.3.4

S phát tri n c a Ubuntu và c ng đ ng Ubuntu

Ubuntu là m t d án liên k t gi a các thành viên trong c ng đ ng ngư i dùng Ubuntu trên kh p th gi i, v i s tài tr c a công ty Canonical. T khi ra đ i vào năm 2004, nh có s đóng góp c a hàng nghìn ngư i tham gia vào c ng đ ng, Ubuntu ngày càng phát tri n l n m nh hơn. Các đo n mã đư c hoàn thi n d n, cùng v i giao di n đ ho cũng như ngôn ng ngày càng đư c h tr t t hơn. Quá trình phát tri n c a Ubuntu hoàn toàn m đ i v i m i ngư i, dù là chuyên gia máy tính hay ngư i m i dùng. Ubuntu luôn khuy n khích m i ngư i tham gia vào vi c c i ti n nó. Làm sao đ tham gia vào vi c phát tri n Ubuntu? C ng đ ng Ubuntu bao g m r t nhi u cá nhân và nhóm làm vi c trên nh ng lĩnh v c khác nhau. N u b n là nhà l p trình, b n có th tham gia vào vi c phát tri n h lõi, vi t các ng d ng m i, đóng gói các ph n m m m i ho c s a l i cho chúng. N u b n làm trong lĩnh v c ngh thu t, hãy đóng góp b ng cách thi t k s c thái giao di n đ ho ho c âm thanh m i cho Ubuntu. B n cũng có th tham gia tư v n tr c tuy n, vi t tài li u, biên so n các tư li u gi ng d y, tham gia vào di n đàn và hòm thư chung c a Ubuntu. Có r t nhi u cách đ b n tham gia vào c ng đ ng này! Lãnh v c phát tri n ph n m m Ph n này bao g m các nhà phát tri n ph n m m ch u trách nhi m t o và đóng gói ph n m m, s a l i cũng như duy trì h lõi c a Ubuntu. H ch u trách nhi m đ m b o r ng Ubuntu có m t h th ng ph n m m đ y đ và ho t đ ng suôn s , n đ nh. Cách hay nh t đ b t đ u tham gia vào lĩnh v c này là b n th đóng gói ph n m m, tham gia vào MOTU – xem thêm https://wiki.ubuntu.com/MOTU/GettingStarted đ bi t thông tin chi ti t.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 18 / 407

Đóng góp ý tư ng N u b n có nh ng ý tư ng m i l cho Ubuntu, dù r ng b n không c n tri n khai ý tư ng đó, hãy đóng góp nó cho chúng tôi. Xin g i nó t ihttps://wiki.ubuntu.com/IdeaPool. Dân k thu t N u b n có m t s ki n th c k thu t nh t đ nh, b n có th đóng góp cho c ng đ ng b ng nh ng cách sau: • Ch y th các phiên b n Ubuntu đ tìm và s a l i trư c khi phát hành chính th c. • Báo l i và giúp đ nhóm phát tri n tìm nguyên nhân gây ra l i đó. • Hi u ch nh và phân lo i các l i đã g p đ s p x p chúng trư c khi chúng đư c s a. • Tham gia vào hòm thư chung ho c hòm thư h tr c a Ubuntu. • Tham gia vào di n đàn Ubuntu và tr l i các câu h i c a ngư i dùng m i. • Tham gia vào kênh IRC h tr c a Ubuntu. Ngư i dùng thông thư ng M c dù không ph i là dân k thu t, b n v n có th giúp đ cho c ng đ ng b ng các cách sau: • Thi t k giao di n • D ch ph n m m và tài li u • Biên so n tài li u • Chia s Ubuntu v i m i ngư i V vi c biên so n giáo trình này M t nhi m v c a Canonical (Canonical b o tr cho Ubuntu) là cho phép tri n khai r ng rãi Ubuntu trên th t nhi u máy tính trên kh p th gi i. Vi c hu n luy n ngư i dùng đư c coi là tr ng tâm c a nhi m v này, và giáo trình này đã ra đ i v i m c đích công nh n các chuyên gia v Ubuntu, giúp các đ i tác tri n khai Ubuntu và nh ng ngư i dùng thông thư ng có th s d ng Ubuntu hi u qu nh t có th . Thông tin chi ti t v các khoá h c Ubuntu và ch ng ch , xin xem thêm t i http://www.ubuntu.com/training. Gi ng như s phát tri n c a chính ph n m m, giáo trình này cũng đư c nh ng thành viên tích c c trong c ng đ ng c i ti n và phát tri n. Chính c ng đ ng ngư i dùng đã đ t ra n i dung và c u trúc c a tài li u gi ng d y, b ng cách xác đ nh đư c nh ng yêu c u t phía ngư i dùng; h cũng h tr Canonical và nh ng ngư i biên so n bên ngoài trong vi c phát tri n n i dung và s a l i. Thông tin chi ti t v c ng đ ng Gi ng d y Ubuntu, xin xem http://wiki.ubuntu.com/Training. Toàn b quá trình phát tri n n i dung gi ng d y cũng tuân theo tinh th n Ubuntu và các thông l mã ngu n m đ ra.

2.4

Ubuntu và Microsoft Windows: Nh ng khác bi t cơ b n
m t s đi m sau:

Mã ngu n m khác bi t so v i mô hình ph n m m s h u • Khuy n khích s thay đ i c i ti n ph n m m.

• D a trên cơ s mô hình kinh doanh ’d ch v đi kèm’ thay vì kinh doanh thông qua phí b n quy n và gi y phép s d ng. • S d ng đư c s c m nh t ng h p t s h p tác đa phương và đóng góp c ng đ ng, thay vì các công trình do m t nhóm nh nh ng nhà phát tri n t o ra. Ubuntu và Microsoft Windows có r t nhi u đi m khác bi t. Các y u t như giá thành, phiên b n, tính b o m t, đ m m d o và linh ho t s đư c gi i thi u dư i đây. Ta s đ c p chi ti t đ n các m c li t kê b ng trên:

Giá thành đi kèm: Microsoft Windows là m t h đi u hành s h u và giá thành c a nó tăng lên khi b n mu n thêm ch c năng cũng như ng d ng m i. Giá thành đi kèm tăng lên m i khi b n ph i mua các ng d ng c a nhà cung c p khác, ngoài Microsoft đ cài đ t lên máy. Còn v i Ubuntu, các ph n m m ng d ng và phiên b n m i phát hành đ u hoàn toàn mi n phí. Phát hành phiên b n m i: Luôn ch có 1 b n Ubuntu m i phát hành và do đó, tính năng cung c p cho m i ngư i dùng đ u như nhau. So sánh v i Windows, phiên b n Home và Professional hoàn toàn khác bi t. Ví d , Microsoft Windows Professional có nhi u tính năng b o m t hơn là phiên b n Home.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 19 / 407

Attribute Giá thành s n ph m

Ubuntu • Không m t phí b n quy n

Microsoft Windows • Thu phí đ i v i m i cá nhân và (có th ) đ i v i t ch c • Kh năng b o m t c a phiên b n Professional cao hơn phiên b n Home • K ho ch phát hành phiên b n m i không đư c công b

Phiên b n phát hành

• Cùng m t s tính năng và phiên b n đ i v i c ngư i dùng thông thư ng l n chuyên gia • Phát hành phiên b n m i đ nh kỳ 6 tháng

• Khoá quy n qu n tr M cđ b om t • Ít b t n công b i các ph n m m gây h i và virus

• D dàng th c hi n các tính năng qu n tr • Thư ng xuyên b t n công b i ph n m m gây h i và virus • H đi u hành đã đư c chu n hoá, r t ít tuỳ ch n đ ch nh s a theo ý mình • Khi mu n cài đ t thêm ng d ng, ngư i dùng ph i tr thêm ti n

• D dàng thi t k và ch nh s a theo ý mình M c đ tuỳ bi n • Có th ch y nhi u môi trư ng làm vi c song song • R t d dàng đ nâng c p ho c h c p h th ng Lưu tr d li u • D li u c a m i ngư i dùng đư c lưu t i thư m c chính c a h • D dàng sao chép ho c sao lưu c d li u và c u hình t i m t máy khác

• D li u ngư i dùng đư c đ t t i nhi u v trí khác nhau • R t khó sao lưu ho c sao chép sang máy khác

B ng 2.1: Đ c tính

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 20 / 407

Ubuntu đư c phát hành phiên b n m i m i 6 tháng do v y ngư i dùng luôn có đư c nh ng ph n m m ng d ng m i nh t. Vi c nâng c p t phiên b n này sang phiên b n k ti p cũng hoàn toàn mi n phí và đư c h tr đ y đ . Microsoft không thư ng xuyên phát hành phiên b n Windows m i và vi c đó cũng không đư c công khai r ng rãi như Ubuntu. V n đ b o m t: Ubuntu r t ít b dính malware và viruses. Các tác v qu n tr ch đư c th c hi n b i ngư i dùng root, nhưng theo m c đ nh ngư i dùng này đư c khoá l i. Trong khi đó, Microsoft Windows cung c p môi trư ng làm vi c trong đó m i ngư i đ u có th th c hi n đư c các tác v qu n tr m t cách tr c ti p.

Hình 2.5: Ubuntu Security
Kh năng tuỳ bi n: Trong khoá h c này, b n s th y r ng Ubuntu hoàn toàn thu c v b n và b n có th tuỳ bi n nó theo ý mình. B n có th cài đ t nhi u môi trư ng làm vi c khác nhau, như Kubuntu (KDE) ch y song song v i Ubuntu (GNOME) và l a ch n môi trư ng làm vi c mình mu n dùng m i khi b t máy. Hơn 17000 luôn có s n trên m ng đ b n t i v và cài đ t. K t qu là, n u không v a ý v i h th ng hi n t i, b n luôn có quy n lưaj ch n m t h th ng khác thích h p hơn. Microsoft Windows là m t h đi u hành chu n v i m t s ít tuỳ ch n đ b n ch nh l i theo ý mình. M c dù có nhi u ng d ng vi t cho Windows, nhưng h u h t chúng đ u là các s n ph m s h u và yêu c u b n tr ti n đ có th s d ng.

Hình 2.6: Tuỳ bi n môi trư ng làm vi c
Lưu tr d li u: D li u c a ngư i dùng thư ng đư c s p x p t i r t nhi u v trí trên Microsoft Windows, vi c này làm cho thao tác di chuy n d li u sang máy khác tr nên b t ti n. V i Ubuntu, các thông tin cá nhân c a b n đư c lưu l i trong thư m c chính c a b n. B n ch vi c chép l i toàn b thư m c này và ghi lên máy khác đ di chuy n ho c sao lưu d li u cá nhân.

2.4.1

Cài đ t

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 21 / 407

Cài đ t

Ubuntu • Có th t i v mi n phí t trên Internet ho c yêu c u g i CD mi n phí • Có th ch y tr c ti p live-CD ch đ

Microsoft Windows • Yêu c u mua • H đi u hành nh t đ nh ph i đư c cài lên c ng

Cài đ t h đi u hành

• R t nhi u ng d ng đư c cung c p m c đ nh Cài đ t ph n m m • T t c các ng d ng đ u mi n phí và có th t i v và cài đ t t Internet.

• R t ít ph n m m đư c cài đ t m c đ nh • Ngư i dùng có th mua và t i v m t s ph n m m t Internet, m t s khác ch có th đư c cài đ t th công.

B ng 2.2: Các đi m khác bi t khi cài đ t
• Cài đ t: C Microsoft Windows và Ubuntu đ u phát hành dư i d ng cài đ t s n trên máy tính. Tuy nhiên, ta có th t i Ubuntu t Internet ho c yêu c u CD cài đ t mi n phí, trong khi b t c phiên b n Microsoft Windows nào cũng yêu c u ngư i dùng tr ti n. Ubuntu ch y đư c ch đ live-CD, cho phép b n s d ng nó trư c khi cài đ t vào c ng. B n có th xem th xem mình có thích nó hay không trư c khi quy t đ nh cài đ t. N u b n không thích, hãy chuy n nó cho b n bè mình. Ch đ Live-CD còn đư c dùng trong vi c ph c h i h th ng. Quá trình cài đ t Microsoft Windows và Ubuntu đ u r t d dàng và b t đ u b ng vi c kh i đ ng t CD cài đ t. Quá trình cài đ t c a chúng nhanh hay ch m s tuỳ thu c vào c u hình máy tính b n có, trung bình là t 20 - 30 phút. • Cài đ t ph n m m: Ta có th cài thêm các ph n m m lên Ubuntu thông qua Add/Remove Application và Synaptic Package Manager. Add/Remove Application cho phép ta tìm toàn b các ng d ng mi n phí Ubuntu khuyên dùng và cài đ t v máy. Trên Microsoft Windows, các chương trình đ u có phương th c cài đ t riêng. Microsoft Vista có tính năng Digital Locker cho phép ngư i dùng mua ph n m m qua m ng và t i v thông qua phương th c b o m t riêng.

Hình 2.7: Cài đ t các ph n m m ng d ng

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 22 / 407

2.4.2

Các ng d ng

B ng dư i đây so sánh các ng d ng ch y trên Ubuntu và Microsoft Windows:

ng d ng Trình duy t Web và E-mail

Ubuntu • Trình duy t web Firefox • Qu n lý thư đi n t v i Evolution • B ng d ng văn phòng OpenOffice.org • M t s chương trình đ x lý video và âm thanh, như Sound Juicer, Rythmbox, Serpentine, Movie Player và Sound Recorder • Trình qu n lý nh F-Spot

Microsoft Windows • Trình duy t Internet Explorer • Qu n lý thư đi n t v i Outlook

X lý văn b n

• Chương trình WordPad

Truy n thông đa phương ti n

• Microsoft Windows Media Player 11 (WMP) và Microsoft Windows Media Center (WMC)

ng d ng Picture Gallery

Qu n lý và hi u ch nh nh

• B x lý nh Gimp

• Paint

B ng 2.3: So sánh các ng d ng
Ta s đ c p đ n t ng m c trong b ng trên m t cách chi ti t: Duy t web và thư đi n t Vi c cài đ t m ng trên c Ubuntu và Microsoft Windows đ u r t d dàng. Các tính năng duy t web tương đ i gi ng nhau trên c 2 h đi u hành. Mozilla Firefox đư c dùng làm trình duy t m c đ nh trên Ubuntu, và Internet Explorer đư c ch n m c đ nh trên Vista. B n cũng có th cài đ t Firefox trên Microsoft Windows. Evolution là chương trình xem và qu n lý thư đi n t m c đ nh trên Ubuntu. Nó h tr các giao th c POP và IMAP, r t thu n ti n cho các hòm thư ki u UNIX và Exchange thông qua Outlook Web Access. Evolution còn có c m t Trình qu n lý Thông tin cá nhân (Personal Information Manager (PIM)) và b qu n lý l ch làm vi c cũng như cu c h n trong ngày c a b n. ng d ng Microsoft Windows Mail trong Vista là m t phiên b n đư c vi t l i c a Outlook Express, thêm vào ng d ng qu n lý l ch làm vi c, Microsoft Windows Calendar. B n ph i nâng c p trình Outlook n u dùng trình qu n lý l ch làm vi c thư ng xuyên, ho c b n c n trình qu n lý thông tin cá nhân. Nh ng ngư i dùng Ubuntu hoàn toàn tho mãn v i chương trình duy t thư đi n t và qu n lý l ch làm vi c Evolution.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 23 / 407

Hình 2.8: Duy t thư đi n t và qu n lý l ch làm vi c v i Evolution
X lý văn b n: B ng d ng văn phòng OpenOffice.org đư c cài đ t s n trên Ubuntu có r t nhi u tính năng tương đương v i b Microsoft Office trên Windows. Tuy nhiên, v i Windows Vista, ch có chương trình WordPad đư c cài đ t t trư c; n u mu n dùng b n đ y đ c a Microsoft Word (hay Office), b n s ph i m t thêm ti n mua b n quy n.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 24 / 407

Hình 2.9: OpenOffice.org Writer
Truy n thoong đa phương ti n: M t s chương trình phát nh c và phim đã đư c tích h p s n trên Ubuntu, như Sound Juicer, Rythmbox, Serpentine, Movie Player và Sound Recorder. Sound Juicer là ng d ng phát CD âm thanh m c đ nh. N u b n c m m t máy iPod vào Ubuntu, Rhythmbox s s p x p các t p tin âm thanh trong đó và t o ra danh sách phát cho b n. Tính năng này tương t như trong Microsoft Windows Media Player. B n có th dùng Serpentine đ ghi đĩa CD âm thanh. Đ phát đ nh d ng âm thanh mp3 trên Ubuntu, b n ph i cài đ t m t b mã hoá mp3. Ubuntu không đư c tích h p b mã hoá mp3 vì lý do b n quy n. Vi c phát l i các t p tin mp3 đư c cài đ t m c đ nh trong m t s phiên b n Microsoft Windows. Vista có 2 chương trình truy n thông đa phương ti n là Windows Media Player 11 (WMP) và Windows Media Center (WMC). WMP r t phù h p trong vi c phát l i nh c, và WMC thư ng đư c ch y khi b n dùng máy tính làm h th ng gi i trí chính. WMP có th ch a thư vi n âm nh c r t l n. V i h th ng tìm ki m thông qua ch m c trên WMP, b n có th tìm ki m t p tin âm thanh mu n phát d a trên tiêu chu n v ca sĩ trình bày ho c tên bài hát. Qu n lý và X lý nh: ng d ng Picture Gallery trên Microsoft Vista cho phép b n thêm thông tin ph chú cho nh và t i chúng lên m ng Internet. B n cũng có th s p x p phân lo i các t m hình m t cách nhanh chóng nh có thông tin ph chú có th đư c thêm vào b ng vài l n b m chu t. Trên Ubuntu, trình F-Spot giúp b n qu n lý các t m nh có trên máy mình. Nó tích h p t t v i các cơ s d li u nh d a trên n n Web, như Flickr và Picasa Web. Ubuntu còn có công c Gimp đ hi u đính và x lý hình nh. Đây là m t công c r t m nh, ngang v i Adobe Photoshop. Microsoft Windows Vista ch cung c p cho b n ng d ng ’Paint’, v n ch có m t s ch c năng x lý hình nh cơ b n.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 25 / 407

Hình 2.10: GIMP

2.5

T ng k t bài gi ng

Trong bài này, b n đã tìm hi u v : • Các khái ni m cơ b n v mã ngu n m • M i liên h gi a Ph n m m t do, Mã ngu n m và Linux • Ubuntu g n li n v i mã ngu n m như th nào • Ubuntu đư c phát tri n như th nào • Các phiên b n Ubuntu • So sánh gi a Ubuntu và Microsoft Windows

2.6

Câu h i ôn t p

Câu h i 1 Ý nghĩa c a thu t ng ’ph n m m t do’ là gì? Câu h i 2 Ubuntu cam k t nh ng gì? Câu h i 3 So kh p các phiên b n Ubuntu v i th i gian phát hành c a chúng.

1) 7.04 2) 4.10 3) 6.06 4) 7.10

a) Tháng 6 năm 2006 b) Tháng 10 năm 2007 c) Tháng 4 năm 2007 d) Tháng 10 năm 2004

Câu h i 4 Li t kê ba cách mà nh ng ngư i dùng thông thư ng có th tham gia đóng góp cho s phát tri n c a Ubuntu. Câu h i 5

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 26 / 407

Trình duy t web m c đ nh mà Ubuntu s d ng là _________________. Câu h i 6 Trình xem và qu n lý thư đi n t m c đ nh trên Ubuntu là __________________. Câu h i 7 L i ích c a vi c Ubuntu phát hành đ nh kỳ 6 tháng 1 l n?

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 27 / 407

Chương 3

Tìm hi u môi trư ng làm vi c trên Ubuntu
Tr ng tâm Trong ph n này, b n s h c v : • Môi trư ng làm vi c GNOME trên Ubuntu • Làm cách nào đ chuy n đ i ngôn ng m c đ nh • Làm sao đ t o m t tài khoàn ngư i dùng m i và chuy n đ i nhanh gi a các tài kho n ngư i dùng • Thêm và b t các ng d ng như th nào • Hi u ng 3D • Công c tìm ki m trên Ubuntu Ph n này đóng vai trò m t bài t ng quan v môi trư ng làm vi c trên Ubuntu. Trong các bài sau, các thông tin chi ti t s đư c đ c p t i.

3.1

Các thành ph n trên môi trư ng làm vi c GNOME

GNOME Môi trư ng làm vi c GNOME đư c ch n làm môi trư ng làm vi c m c đ nh cho Ubuntu 7.10. GNOME (GNU Network Object Model Environment) là m t môi trư ng làm vi c—giao di n đ ho ngư i dùng trong h th ng máy tính—hoàn ch nh đư c r t nhi u ngư i trên th gi i xây d ng, hoàn toàn d a trên các ph n m m t do. GNOME bao g m khung phát tri n ph n m m đ ngư i dùng có th vi t m i các ng d ng trên nó, các ti n ích đ l a ch n và ch y các ng d ng, cũng như x lý các t p tin và qu n lý tác v trong h th ng. Các thành viên c a c ng đ ng trên kh p th gi i đã đóng góp các b n d ch và các ti n ích cho môi trư ng GNOME đ nó h tr r t nhi u ngôn ng khác nhau. (Tham kh o: http://en.wikipedia.org/wiki/GNOME) Các thành ph n chính trong môi trư ng làm vi c trên Ubuntu 7.10 Khi b t máy tính, màn hình đ u tiên Ubuntu hi n th là màn hình đăng nh p đ b n gõ tên ngư i dùng và m t kh u. Màn hình xu t hi n sau đó là màn hình môi trư ng làm vi c c a Ubuntu. Không gi ng như các h đi u hành khác, Ubuntu có s n m t màn hình n n m c đ nh tr ng không, không có bi u tư ng nào c .

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 28 / 407

Hình 3.1: Màn hình n n m c đ nh c a Ubuntu
B n có th s p x p các bi u tư ng nàv t p tin lên màn hình n n đ d dàng m ho c truy c p vào thư m c hay dùng đ n. N u m t đĩa CD, c ng hay các thi t b bên ngoài đư c k t n i t i máy tính c a b n, Ubuntu s hi n th bi u tư ng c a nó đ b n d dàng truy c p vào n i dung bên trong các thi t b đó.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 29 / 407

Hình 3.2: Các bi u tư ng trên màn hình n n
Trên màn hình làm vi c, có 2 thanh ngang n m bên trên và bên dư i, đư c g i là ’b ng’.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 30 / 407

Hình 3.3: Các thanh ngang trên màn hình làm vi c
Có 3 trình đơn chính n m bên trái c a thanh ngang n m trên: Applications, Places và System. • Applications: Các trình đơn này ch a t t c các ng d ng đã đư c cài đ t vào trong máy b n, như các trò chơi, trình phát nh c và phim, trình duy t web và xem thư đi n t .

Hình 3.4: Trình đơn Application

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 31 / 407

• Places: Trình đơn này cho phép b n d dàng truy c p vào thư m c chính c a mình, các thi t b bên ngoài và các v trí trên m ng n i b mà máy tính b n đư c k t n i.

Hình 3.5: Trình đơn Places

Chú ý: Thư m c chính ’Home’ đư c t o ra cho m i ngư i dùng, và t đ ng l y theo tên ngư i dùng. Thư m c này ch a t t c các t p tin dành cho ngư i dùng. Trong m t h th ng có nhi u ngư i dùng, d li u cá nhân c a m i ngư i dùng s đư c lưu trong thư m c Home c a h .

• System: Trình đơn này cho phép b n thay đ i các thi t l p h th ng cho máy mình. B n có th truy c p vào h th ng tr giúp c a Ubuntu và t t máy thông qua trình đơn này.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 32 / 407

Hình 3.6: Trình đơn System
Có 3 bi u tư ng l i t t m c đ nh bên c nh các trình đơn trên thanh bên trên màn hình n n: Mozilla Firefox, Evolution và Help. B n có th t o ra các phím t t khác t i các ng d ng trong h th ng trên vùng này đ ch y chúng nhanh hơn.

Hình 3.7: Các bi u tư ng l i t t
Đ thêm các bi u tư ng l i t t lên trên thanh, b n: 1. B m chu t ph i lên vùng tr ng trên thanh ngang bên trên và ch n Add to Panel. H p tho i Add to Panel xu t hi n.

Hình 3.8: Thêm m t bi u tư ng l i t t
2. H p tho i Add to Panel li t kê t t c các ng d ng có trong h th ng. Ch n m t ng d ng và nh n Add đ thêm nó vào vùng tr ng trên thanh ngang. N u b n mu n ch y các chương trình n m trong trình đơn Applications, hãy nh n Application Launcher. Chú ý: Ngoài cách này, b n còn có th dùng thao tác kéo th , kéo m t bi u tư ng trong h p tho i Add to Panel và th nó lên trên thanh ngang đ t o l i t t cho ng d ng đó.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 33 / 407

Hình 3.9: Thêm Application Launchers
3. Các ng d ng đư c nhóm l i theo t ng h ng m c tương t như trong trình đơn Applications s xu t hi n. B n ch n m t ng d ng trong danh sách và nh n Add.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 34 / 407

Hình 3.10: Ch n ng d ng
Bi u tư ng c a ng d ng đư c ch n s xu t hi n trong vùng tr ng c a thanh ngang bên trên.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 35 / 407

Hình 3.11: Thêm Application Launcher
B n có th thay đ i v trí c a bi u tư ng m i t o b ng cách b m ph i vào nó và ch n Move. Di chuy n bi u tư ng sang v trí khác trên thanh và b m chu t trái đ k t thúc vi c di chuy n.

Hình 3.12: Di chuy n bi u tư ng
Bên c nh vùng tr ng trong thanh ngang bên trên (nơi b n t o các bi u tư ng l i t t) là bi u tư ng đ i nhanh ngư i dùng. Bi u tư ng này hi n th tên ngư i dùng đang làm vi c trên máy. B n có th b m lên nó đ xem các ngư i dùng khác có trong máy b n và chuy n sang tài kho n khác. Chú ý: B n s bi t thêm v ph n chuy n đ i ngư i dùng nhanh chóng

ph n Chuy n nhanh ngư i dùng trong bài này.

Hình 3.13: Bi u tư ng Chuy n ngư i dùng nhanh
Bên c nh bi u tư ng chuy n nhanh ngư i dùng là bi u tư ng công c tìm ki m. Bi u tư ng này giúp b n nhanh chóng tìm ra thông tin mình c n trên máy. B m vào nó, h p tho i Deskbar Applet s xu t hi n đ b n nh p t khoá tìm ki m vào h p Search. B n cũng có th m h p tho i này b ng phím t t F11. H p tho i này cũng cho phép b n:

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 36 / 407

• Ch y các ng d ng b ng cách gõ tên ng d ng ho c tên t p tin th c thi nó. • Tra c u m t t thông qua t đi n.

Hình 3.14: Công c tìm ki m
N m k bên công c tìm ki m là khay System. Nó ch a bi u tư ng m ng và âm thanh đ b n có th đi u ch nh các thi t l p khi truy c p Internet và âm lư ng khi nghe nh c. Ngày gi hi n t i cũng đư c bi u di n bên c nh khay System. N u b n nh n vào ô ngày gi , m t c a s l ch s xu t hi n. T i đây b n có th thay đ i ngày hi n t i. Bi u tư ng cu i cùng trên thanh ngang phía trên là bi u tư ng t t máy, kh i đ ng l i, ng đông ho c khoá máy tính và đ nó vào ch đ ch .

Hình 3.15: Các bi u tư ng trên thanh ngang bên trên
Bi u tư ng đ u tiên c a thanh ngang bên dư i cho phép b n m nhanh vào màn hình n n. Nh n vào nó đ thu nh t t c các c a s đang m trong vùng làm vi c. N u nh n thêm l n n a, tr ng thái c a các c a s s đư c ph c h i.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 37 / 407

Hình 3.16: Xem màn hình n n
Bên c nh bi u tư ng đ thu nh các c a s đang m là m t vùng tr ng li t kê các ng d ng đang m , tương t như thanh tác v c a Windows. Khi b n m m t ng d ng, c a s ch a ng d ng đó s đư c li t kê trong ùng này đ b n d dàng truy c p t i, gi ng như trong hình dư i đây:

Hình 3.17: Các ng d ng đang ch y
Bi u tư ng k bên, vùng làm vi c, cho phép b n đ t các c a s đang m vào các vùng làm vi c khác nhau. B n có th di chuy n gi a các vùng làm vi c b ng t h p CTRL+ALT và mũi tên trái ph i. Nh v y, các c a s s tr nên g n gàng hơn và b n thao tác v i chúng cũng d hơn. Ví d , b n đang ch y Firefox, OpenOffice, công c tìm ki m và máy tính cùng m t lúc

Hình 3.18: Bi u tư ng Vùng làm vi c
B n có th di chuy n c a s Firefox sang vùng làm vi c khác b ng cách gi phím CTRL+ALT+SHIFT và nh n mũi tên trái ho c ph i. Hai vùng làm vi c đư c bi u di n góc dư i bên ph i c a màn hình – m t vùng làm vi c ch a c a s Firefox và vùng làm vi c còn l i ch a các c a s khác.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 38 / 407

Hình 3.19: Chuy n đ i vùng làm vi c
Gi , b n có 2 vùng làm vi c riêng bi t. Lưu ý là c a s Firefox đư c di chuy n t i vùng làm vi c ban đ u. Vì v y, tuỳ thu c vào tác v b n th c thi, b n có th đ t các c a s ra các vùng làm vi c khác nhau.

Hình 3.20: Đ t các c a s vào nh ng vùng làm vi c khác nhau
Ubuntu ban đ u có s n 2 vùng làm vi c. N u b n mu n Ubuntu có thêm vùng làm vi c, hãy b m chu t ph i lên bi u tư ng vùng làm vi c và nh n Preferences. H p tho i Workspace Switcher Preferences xu t hi n.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 39 / 407

Hình 3.21: T o thêm vùng làm vi c
Trong h p tho i Workspace Switcher Preferences, gõ ho c ch n s vùng làm vi c t danh sách Number of workspaces và nh n Close.

Hình 3.22: Workspace Switcher Preferences
Gi , s vùng làm vi c m i s đư c c p nh t vào trong góc dư i bên ph i c a màn hình làm vi c. Bi u tư ng cu i cùng trên thanh ngang n m dư i là Waste basket, tương t như Recycle Bin trong Microsoft Windows. Nó ch a các t p tin đã đư c xoá trên máy b n. B m ph i vào bi u tư ng này và nh n Open đ m c a s Trash .

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 40 / 407

Hình 3.23: Bi u tư ng Waste Basket
B n có th xoá h n kh i máy tính m t m c trong c a s b ng cách nh n phím DELETE sau khi ch n nó. Chú ý: M t cách khác, b n có th b m chu t ph i vào m c c n xoá và nh n Delete from Trash đ xoá hoàn toàn nó kh i máy tính.

N u b n mu n khôi ph c các m c đã xoá kh i màn hình n n, hãy kéo m c đó t c a s Trash và th nó vào màn hình n n.

Hình 3.24: Xoá các m c kh i Waste basket

3.2

Thay đ i ngôn ng m c đ nh

Ubuntu h tr hơn 100 ngôn ng . B n có th ch n ngôn ng m c đ nh cho máy mình trong quá trình cài d t Ubuntu ho c sau khi cài xong. Đ chuy n ngôn ng m c đ nh trong khi cài đ t, ch n ngôn ng c n dùng khi đư c h i. Đ chuy n ngôn ng m c đ nh sau khi cài đ t xong: 1. Trong trình đơn System, ch n Administration và nh n Language Support. H th ng s h i b n thông tin v ngôn ng c n cài và các nâng c p c n th c hi n đ i v i môi trư ng làm vi c.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 41 / 407

Hình 3.25: C u hình Language Support
2. Nh n Install đ ti p t c. Sau khi hoàn t t vi c c p nh t, h p tho i Language Support xu t hi n.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 42 / 407

Hình 3.26: Cài đ t các c p nh t h tr ngôn ng
3. Trong h p tho i Language Support, ph n Supported Languages li t kê các ngôn ng đư c Ubuntu h tr , b n đánh d u ngôn ng c n dùng.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 43 / 407

Hình 3.27: Cài đ t H tr ngôn ng m c đ nh
4. Nh n vào Apply và nh n OK. Ubuntu s t i v và cài đ t các gói c n thi t vào máy b n. Ngôn ng đư c ch n s xu t hi n trong ô Default Language. 5. Ch n ngôn ng mà b n mu n dùng làm m c đ nh, và nh n OK. 6. Đ các thay đ i có hi u l c, hãy đăng xu t và đăng nh p l i.

Có th b n chưa bi t? B n có th thay đ i ngôn ng nhi u l n, và vi c này tuỳ thu c vào v trí c a b n. L y ví d , hãy chuy n ngôn ng sang ti ng Nga khi c n trình di n b ng ti ng Nga trong khi đi công tác t i đó.

3.3

T o tài kho n ngư i dùng và Chuy n nhanh ngư i dùng

Có th máy c a b n đư c nhi u ngư i dùng chung. Trong trư ng h p này, d li u có th b x lý nh m, gây ra hi n tư ng h ng, m t mát. Đ tránh nguy cơ này, b n có th t o ra các tài kho n ngư i dùng cho m i ngư i mu n dùng máy, và m i ngư i s có các thi t l p cho riêng mình. Ví d , b n cung c p cho các con mình tài kho n ngư i dùng riêng và m i đ a s có thi t l p h th ng c a riêng mình. Đ t o ra m t tài kho n ngư i dùng m i trên Ubuntu: 1. Trong trình đơn System, ch n Administration và nh n Users and Groups. H p tho i User settings xu t hi n.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 44 / 407

Hình 3.28: Thêm b t ngư i dùng
2. Trong h p tho i User settings, nh n Add User đ t o m t tài kho n m i trên h th ng. H p tho i New user account xu t hi n.

Hình 3.29: Thêm ngư i dùng m i
3. Thi t l p các tham s cơ b n cho tài kho n, thông tin liên h và m t kh u vào trong h p tho i New user account. a. Gõ tên đăng nh p vào trong ô Username. b. Gõ tên đ y đ vào trong ô Real name. c. Ch n lo i ngư i dùng trong ô Profile. d. Gõ đ a ch văn phòng làm vi c vào trong ô Office location. e. Gõ s đi n tho i nơi làm vi c vào ô Work phone. f. Gõ s đi n tho i nhà vào trong ô Home phone. g. Gõ m t kh u c a tài kho n m i vào trong ô User password. Chú ý: Nh ng thông tin này ch mang tính lưu tr , nh ng ngư i khác không th xem đư c chúng.

Nh n Close đ lưu l i các thi t l p.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 45 / 407

Hình 3.30: C u hình tài kho n m i
4. M t tài kho n ngư i dùng m i s xu t hi n trong h p tho i User settings. H p tho i này báo v i b n v tên đ y đ và tên đăng nh p c a

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 46 / 407

ngư i dùng m i. Nó cũng cho bi t v trí c a ngư i dùng m i đư c t o ra.

Hình 3.31: Tài kho n ngư i dùng m i
N u b n nh n vào bi u tư ng chuy n nhanh ngư i dùng, s có 2 tài kho n đư c li t kê và bên c nh tài kho n ngư i dùng đang đăng nh p vào máy tính s có m t d u ki m bên c nh.

Hình 3.32: Chuy n ngư i dùng
Tính năng này tránh cho b n ph i đăng xu t r i đăng nh p l i m i khi mu n chuy n đ i ngư i dùng. Nó cũng cho phép nhi u ngư i dùng có th chuy n qua l i tr ng thái trong khi v n đăng nh p. B ng cách b m chu t lên bi u tư ng chuy n nhanh ngư i dùng, m t danh sách các tên ngư i dùng s xu t hi n. Ch n tài kho n ngư i dùng mà b n mu n chuy n sang. Gõ tên ngư i dùng và m t kh u, và b n s đăng nh p vào màn hình làm vi c c a ngư i dùng m i. Khi b n chuy n sang m t ngư i tài kho n dùng khác, tài kho n ngư i dùng trư c đó s đư c khoá l i, đ cho nh ng ngư i khác không th thay đ i các thi t l p cho tài kho n đó.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 47 / 407

3.4

Thêm b t các ng d ng

Dùng ng d ng Add/Remove Applications khi b n c n: • Dùng các ph n m m không cài đ t s n trong Ubuntu. • Th ch y m t ng d ng thay th cho ph n m m mà b n đã có trên Ubuntu. Ubuntu có s n các ph n m m đ b n cài đ t lên máy tính khi c n. B n có th cài đ t các ph n m m b ng công c Add/Remove application ho c trình Synaptic Package Manager. Đ m Add/Remove application, ch n trình đơn Applications, nh n Add/Remove.

Hình 3.33: Ch y công c Add/Remove Applications
Đ ch y Synaptic Package Manager, trên trình đơn System, ch n Administration và b m vào bi u tư ng Synaptic Package Manager.

Hình 3.34: Ch y chương trình Synaptic Package Manager

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 48 / 407

Synaptic cung c p m t quy trình cài đ t ph n m m r t tiên ti n. N u b n không th tìm ra chương trình mình c n trong m c Add/Remove Applications, b n có th tìm nó trong Synaptic. Synaptic tìm ki m t t c các ph n m m có trong các kho lưu trên m ng, bao g m c các thư vi n ph n m m không có chương trình.

3.5

Hi u ng giao di n đ ho - Compiz Fusion

Compiz Fusion là m t trình qu n lý c a s 3D s d ng tính năng tăng t c x lý 3D mà các card đ ho ngày nay cung c p trên r t nhi u máy tính đ bàn và xách tay. Nó cung c p m t s hi u ng th giác đ làm cho môi trư ng làm vi c trên Linux vui m t hơn khi b n làm vi c. Ví d , b n có th đ t các vùng làm vi c trên m t hình h p, khi di chuy n t vùng này sang vùng khác thì h p này s xoay. Compiz Fusion đư c cài đ t s n trong Ubuntu 7.10 và ho t đ ng t t v i các card đ ho m nh. Nó b t các hi u ng đ ho 3D trong môi trư ng làm vi c đ c i thi n m c s d ng và giao di n đ ho cho h th ng. Đ xem các hi u ng đ ho trên Ubuntu: 1. Trong trình đơn System, ch n Preferences và nh n Appearance. H p tho i Appearance Preferences xu t hi n.

Hình 3.35: M h p tho i Appearance Preferences
2. Trong h p tho i Appearance Preferences có 3 m c hi u ng đư c c u hình s n: No effects, Normal effects và Extra effects. B n có th ch n m t trong 3 m c có s n này:

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 49 / 407

Hình 3.36: C u hình Visual Effects
N u b n ch c n m t môi trư ng làm vi c đơn gi n, không có hi u ng, hãy ch n None. N u b n mu n cân b ng gi a giao di n đ ho đ p và t c đ x lý không b nh hư ng quá nhi u, hãy ch n Normal. N u b n mu n có th t nhi u hi u ng đ ho , như c a s rung (wobbly windows), h p (desktop cube) vân vân, hãy ch n Extra. Ví d , khi b n ch c p nh t xong ho c nh p các thư t cũ vào trong trình qu n lý thư đi n t , b n có th b t hi u ng Wobbly lên. Các c a s s nh y múa và hi n th các hi u ng 3 chi u. Hãy th xem, trông nó r t đ p!

3.6

Công c tìm ki m

N u b n có r t nhi u tài li u, đư c lưu tr trong m t c ng l n, có l đôi khi vi c tìm ra tài li u mình c n s tr nên khó khăn. Ubuntu 7.10 cung c p cho b n m t công c tìm ki m đ gi i quy t v n đ đó: Desktop Search, chương trình tích h p m t công c đánh ch m c g i là tracker đ d dàng m t p tin mình c n. Đ ch y công c này, trong trình đơn Applications, hãy ch n m c Accessories và nh n Tracker Search Tool. C a s Tracker Search Tool hi n ra.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 50 / 407

Hình 3.37: Ch y chương trình Tracker Search
Công c tìm ki m tìm các thông tin quan tr ng trong t t c các t p tin trong thư m c h th ng và d ch chúng ra m t cơ s d li u đ s . Vì th , n u b n mu n tìm t t c các tài li u trên máy có ch a 1 t , gi ng như ’nh c’, công c này s giúp b n tìm m t cách nhanh chóng t t c các t p tin có ch a t nh c và hi n th chúng trong ô k t qu .

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 51 / 407

Hình 3.38: Tìm ki m tài li u

3.7

T ng k t bài h c

Trong bài này, b n bi t r ng: • Ubuntu 7.10 dùng GNOME làm môi trư ng làm vi c m c đ nh. • Màn hình làm vi c có 2 thanh n m ngang bên trên và dư i, m i thanh có r t nhi u bi u tư ng. • B n có th đ t ngôn ng m c đ nh cho máy mình trong quá trình cài đ t ho c sau khi cài đ t xong. • Vi c chuy n nhanh ngư i dùng cho phép nhi u ngư i có th dùng chung máy tính mà không c n ph i chia s các t p tin c a h . • B n có th cài đ t các ph n m m thông qua công c Add/Remove Applications ho c ti n ích Synaptic Package Manager. • Ubuntu 7,10 có s n chương trình Compiz Fusion cung c p các hi u ng đ ho vui m t. • Ubuntu 7.10 cung c p m t công c tìm ki m Desktop Search, bao g m m t chương trình đánh ch m c g i là Tracker đ b n d dàng truy c p vào t p tin mình c n.

3.8

Câu h i ôn t p

Câu h i 1 trên và dư i màn hình làm vi c là 2 thanh, g i là _______. Câu h i 2 Nh ng bi u tư ng l i t t nào đư c cài s n trên thanh ngang bên trên? Câu h i 3 Chuy n nhanh ngư i dùng nghĩa là th nào? Câu h i 4 Tên c a công c tìm ki m đư c dùng trong Ubuntu 7.10.

3.9
Bài t p:

Th c hành trên máy

B n lưu thông tin tài chính c a mình trong máy và không mu n ai khác xem đư c chúng. Nhưng m t ngư i b n c a b n l i mu n thi tho ng dùng máy tính này. Đ gi i quy t tình hu ng này, hãy t o m t tài kho n m i cho b n mình và dùng tính năng Chuy n nhanh ngư i dùng.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 52 / 407

1. M trình đơn System, m ti p m c Administration và ch n Users and Groups. H p tho i User settings xu t hi n. 2. Trong h p tho i User settings, nh n Add User. H p tho i New user account xu t hi n. 3. Đi n các thông tin sau vào h p tho i New user account: a. Gõ ’charles’ vào ô Username. b. Ch n ’Desktop user’ trong ô Profile. 1. 2. 3. 4. 5. 6. Gõ ’charles windsor’ vào ô Real name. Gõ ’England’ trong ô Office location. Gõ ’111111’ vào ô Work phone. Gõ ’99999’ vào ô Home phone. Gõ ’password@1’ vào ô User password. Nh n nút Close đ lưu l i các thi t l p. thanh ngang n m trên. B m vào ’charles’. Màn hình đăng nh p s xu t hi n.

4. B m chu t vào bi u tư ng Chuy n nhanh ngư i dùng 6. B n c a b n gi có th làm vi c trên máy này.

5. Gõ ’charles’ vào ô Username và ’password@1’ vào ô Password.

Tuy nhiên, anh ta s không th truy c p vào tài kho n ngư i dùng c a b n vì máy tính s yêu c u anh ta cung c p m t kh u. Vì v y, d li u cá nhân c a b n hoàn toàn đư c gi kín.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 53 / 407

Chương 4

S d ng Internet
Tr ng tâm N i dung c a bài h c này: • K t n i vào m ng Internet • Duy t web • Đ c nhi u kênh tin t c khác nhau • G i và nh n thư đi n t • Dùng nhi u công c đ g i tin nh n nhanh • G i đi n tho i b ng đi n tho i m m

4.1

Truy c p vào Internet

M ng Internet đư c hàng tri u ngư i trên th gi i s d ng trong công vi c và gi i trí. Nh có Internet, vi c tìm ki m chia s thông tin, g p g gia đình và b n bè, tham gia các di n đàn, đ c tin t c, chơi đi n t đư c di n ra d dàng hơn bao gi h t. Tuỳ thu c vào cơ s h t ng nơi b n s ng và làm vi c, vi c k t n i Internet di n ra khác nhau. Đ k t n i vào Internet, b n ph i đăng ký d ch v v i Nhà cung cáp d ch v Internet (Internet Service Provider (ISP)) và trang b thi t b vào m ng (switch, router, modem). B n cũng ph i th c hi n m t s thao tác c u hình k t n i Internet trên h th ng. Ubuntu h tr h u h t các ki u k t n i, bao g m: Băng r ng (cáp truy n ho c ASDL), dial-up và truy c p tr c ti p thông qua m ng c c b (Local Area Network (LAN)).

B n có bi t? Băng r ng là thu t ng ch các k t n i thông qua Đư ng dây thuê bao s b t đ i x ng (Asymmetric Digital Subscriber Line (ADSL)) ho c k t n i thông qua cáp truy n hình (DOCSIS). Ethernet Modem (PPPoE) dùng m t modem k t n i v i máy tính và m t cáp m ng Ethernet. Lo i k t n i này thư ng đư c dùng k t h p v i k t n i Băng r ng. Dial-up dùng k t n i dial-up, t c đ t i đa là 56 kbit/s. Local Area Network (LAN) dùng m ng không dây ho c Ethernet, và ki u k t n i này cũng thư ng k t h p v i k t n i Băng r ng. Đi n tho i di đ ng dùng các ch c năng modem tích h p s n trong máy đ k t n i Internet.

K t n i Băng r ng là lo i k t n i n đ nh và nhanh nh t mà ngư i dùng đăng ký và tr ti n theo hàng tháng. Các công ty cung c p d ch v Băng r ng có nhi u gói d ch v khác nhau cho khách hàng. N u b n đi du l ch và c n dùng Internet, b n có th mua k t n i Internet không dây. N u máy b n không có card m ng không dây, b n s ph i mua l y m t cái đ dùng trong trư ng h p này. K t n i ki u này tương t như k t n i qua v tinh, d li u đư c truy n qua sóng vô tuy n. K t n i Dial-up dùng đư ng dây đi n tho i đ k t n i gi a 2 máy tính v i nhau. Đây là ki u k t n i r ti n, nhưng ch m. Máy tính c a b n ph i quay s đi n tho i đ k t n i t i nhà Cung c p d ch v c a b n và k t n i vào máy ch c a h . B n s không th g i đi n tho i khi đang lên m ng. Đây là ki u k t n i l i th i, ch m nh t; b n không nên s d ng nó.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 54 / 407

4.1.1

Network Manager

The Network Manager là m t chương trình m nh nhưng d dùng, cho phép b n k t n i Internet thông qua m ng có dây và không dây. Nó n m trong góc ph i thanh ngang bên trên. B m chu t trái vào bi u tư ng Network Manager, chương trình s báo cho b n bi t máy mình có k t n i vào m ng có dây hay không dây hay không. N u máy b n b t đư c m t m ng không dây nhưng m ng này l i có m t kh u, m t h p tho i s xu t hi n đ b n nh p m t kh u vào. M t kh u này s đư c chương trình Keyring lưu l i và s d ng l i khi c n. Tuy nhiên, n u b n đã đăng xu t thì thông tin này s b hu đi, và l n sau b n s ph i nh p l i m t kh u keyring.

Hình 4.1: Network Manager
N u b m chu t ph i vào bi u tư ng Network Manager, b n có th b t ho c t t các k t n i đang có. Thông tin k t n i cho phép b n truy c p vào các tham s c u hình đang đư c dùng.

Hình 4.2: Network Manager Connection
N u trình Network Manager không t đ ng c u hình các k t n i c a b n, b n s ph i t mình c u hình chúng b ng tay.

4.1.2

S d ng k t n i thông qua cáp m ng

Đ k t n i Internet b ng cáp m ng, hãy th c hi n các bư c sau:

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 55 / 407

1. Trong trình đơn System, ch n Administration và nh n Network. H p tho i Network Settings s xu t hi n.

Hình 4.3: M các thi t l p m ng
2. Trong ph n Connections, ch n k t n i c n dùng. Nh n Properties. H p tho i eth0 Properties s xu t hi n.

Hình 4.4: Network Settings
3. Xoá d u ki m trong h p Enable roaming mode đ b t k t n i. Chú ý: B n ph i nh p các tham s mà nhà cung c p d ch v Internet cung c p cho b n: đ a ch IP, m t n subnet và đ a ch c ng vào.

a. Trong h p tho i Configuration, ch n tuỳ ch n Static IP address. b. Nh p đ a ch IP máy b n vào trong h p IP address. c. Nh p m t n subnet c a máy b n vào trong h p Subnet mask. Chú ý: M t n subnet phân chia các đ a ch IP trong m ng ra nhi u nhóm khác nhau, h tr cho vi c đ nh tuy n các gói d li u truy n trong m ng.

d. Gõ đ a ch IP c a c ng vào mà nhà cung c p d ch v đưa cho b n vào trong h p Gateway address.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 56 / 407

Chú ý: C ng vào là m t thi t b dùng đ k t n i ngư i dùng vào m ng Internet, đư c nhà cung c p d ch v Internet trang b.

Hình 4.5: eth0 Properties
4. Nh n nút OK đ hoàn t t vi c c u hình m ng cáp.

Hình 4.6: Network Settings
Gi , b n đã có th k t n i vào Internet thông qua đư ng cáp m ng.

4.1.3

Dùng card m ng không dây

Ubuntu t đ ng h tr r t nhi u các lo i card m ng không dây. Đ bi t xem card m ng c a b n có đư c Ubuntu h tr không, hãy làm các bư c sau: 1. Trong trình đơn System ch n Administration và b m vào Network. H p tho i Network Settings s xu t hi n. 2. N u card m ng không dây c a b n đư c li t kê n i vào m ng Internet. đây, b n có th làm các bư c như ph n S d ng k t n i thông qua cáp m ng đ k t

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 57 / 407

Hình 4.7: Ch n k t n i không dây
Ngoài ra, b n cũng có th b m chu t trái vào Network Manager và xem các m ng không dây mà máy mình b t đư c.

B n có bi t? Đ xem danh sách t t c các card m ng không dây ch y trên Ubuntu, hãy xem https://help.ubuntu.com/community/WifiDocs/WirelessCardsSupported

M t s card m ng không dây không đư c li t kê t i đây vì chúng không có trình đi u khi n mã ngu n m . Vì v y, nh ng card m ng này không t đ ng làm vi c trong Ubuntu. N u card m ng c a b n không có trình đi u khi n mã ngu n m , b n có th ph i dùng công c ndiswrapper. Dùng Ndiswrapper đ ch y card m ng không dây Ndiswrapper là m t module c a Linux cho phép b n dùng các trình đi u khi n card m ng không dây c a Microsoft Windows. B n có th cài đ t ti n c u hình cho ndiswrapper thông qua chương trình Add/Remove Applications. Chương trình Windows Wireless Drivers sau khi đư c cài đ t s n m trong System Administration.

4.1.4

K t n i Dial-up

K t n i dial-up dùng m t modem đ truy n d li u qua đư ng dây đi n tho i. B n có th ch y chương trình ScanModem đ xác đ nh lo i modem mình có. Công c này nh n ra các lo i modem trong c m qua khe PCI trong máy ho c m t thi t b bên ngoài k t n i qua c ng USB.

B n có bi t? Đ t i công c ScanModem v , xin xem thêm: https://help.ubuntu.com/community/DialupModemHowto/ScanModem

Đ dùng k t n i dial-up : 1. T i v , c u hình và cài đ t trình đi u khi n c a modem b n có. N u lo i modem c a b n không có trình đi u khi n mã ngu n m , hãy liên h v i nhà s n xu t lo i modem đó đ bi t thêm chi ti t. Chú ý: Đ cài đ t trình đi u khi n mã ngu n m , hãy xem www.modemdriver.com.

2. C u hình k t n i dial-up t i nhà cung c p d ch v : 1. M trình đơn System, ch n Administration, m c Network. H p tho i Network Settings xu t hi n.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 58 / 407

2. Trong ph n Network Settings, ch n Modem connection và nh n Properties. H p tho i ppp0 Properties xu t hi n.

Hình 4.8: Network Settings
3. Trong h p tho i ppp0 Properties, ch n Enable this connection đ kích ho t k t n i này. a. Đ t các tham s tài kho n mà nhà cung c p Internet đưa cho b n. Nh p s đien tho i c a nhà cung c p ào trong ô Phone number và ti n t tho i vào trong ô Dial prefix, đây là các thông tin mà modem dùng đ quay s t i máy ch ph c v . Gõ tên tài kho n dial-up vào ô Username và đi n m t kh u vào ô Password. Tên đăng nh p là tên b n đã đăng ký v i nhà cung c p Internet. b. Đ t các thi t l p cho modem trong ph n Modem. B m vào th Modem. Gõ ho c ch n c ng modem s d ng trong ph n Modem port. Ch n ki u quay s trong ô Dial type. B n có th ch n ki u quay s đư c dùng trong ô Dial type. Ki u quay s ph thu c vào m ng đi n tho i b n s d ng, và có th là ki u Tones ho c Pulses. N u b n không bi t ki u quay s nào c n dùng, hãy liên h v i công ty đi n tho i. Trong khi quay s , modem s t o ra m t s âm thanh nh . B n có th đ t âm lư ng c a âm quay s này trong ô Volume-thông thư ng b n nên dùng Off ho c Low. c. Thi t l p các c u hình k t n i. B m vào th Options và ch n Set modem as default route to Internet đ dùng k t n i qua modem là k t n i m c đ nh. N u b n dùng máy tính xách tay đ k t n i vào m ng c c b (LAN), hãy b d u ki m trong h p Set modem as default route to Internet. Ch n tuỳ ch n này ch khi b n dùng m t k t n i dial-up. B n cũng c n gán tên máy cho đ a ch IP đ các máy khác trong m ng bi t r ng máy b n ch y trên giao th c TCP/IP. B n có th ch n máy ch DNS c a nhà cung c p đ th c hi n vi c ánh x t đ a ch IP thành tên máy. Đ làm đi u này, hãy ch n h p ki m Use the Internet service provider nameservers. N u k t n i Internet c a b n b ng t, modem s t đ ng th k t n i l i n u b n đánh d u h p ki m Retry if the connection breaks or fails to start. d. Nh n OK đ hoàn t t quá trình c u hình k t n i dial-up.

Hình 4.9: pppo Properties
Gi , b n đã có th k t n i vào Internet b ng đư ng k t n i dial-up qua m ng đi n tho i.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 59 / 407

4.2

Duy t Web

Mozilla Firefox là trình duy t web m c đ nh có s n trong Ubuntu. Đây là m t ph n m m ngu n m , đư c phát tri n b i Mozilla Corporation và r t nhi u ngư i tình nguy n trong c ng đ ng. Firefox tương thích t t v i Ubuntu. Đ ch y Firefox, b n ch n Applications, Internet và nh n vào Firefox Web Browser.

Hình 4.10: Ch y trình duy t web Firefox
Ngoài các tính năng thông thư ng, Firefox có 2 đ c tính n i b t hơn h n các trình duy t khác – m t h th ng tìm ki m thông tin tích h p và b qu n lý đánh d u đ ng. Ch c năng tìm ki m tích h p Firefox tích h p s n ch c năng tìm ki m thông tin trên Internet. Thanh tìm ki m c a Firefox có s n liên k t t i các công c tìm ki m n i ti ng trên Internet, như Google, Yahoo!, Amazon, eBay, Answers.com và Creative Commons. B n nh p m t c m t khoá tìm ki m vào trong thanh Tìm ki m, và ngay l p t c k t qu thu đư c trên máy tìm ki m b n ch n s đư c tr v . B n cũng có th ch n máy tìm ki m m i t thanh Tìm ki m và thêm các máy tìm ki m khác n u mu n.

Hình 4.11: Các máy tìm ki m có s n

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 60 / 407

G i ý tìm ki m Đ giúp quá trình tìm ki m c a b n d dàng hơn n a, m t s máy tìm ki m như Google, Yahoo và Answers.com cung c p các t khoá g i ý liên quan v i c m t b n mu n tìm. Khi b n đang gõ vào trong thanh Tìm ki m, m t danh sách các t g i ý liên quan đ n t v a gõ s xu t hi n. Ví d , n u b n gõ king vào trong thanh Tìm ki m, m t danh sách các g i ý s hi n lên, b n có th ch n ngay t g i ý phù h p v i nhu c u c a mình thay vì ph i gõ n t t còn thi u. Vi c này giúp quá trình tìm ki m tr nên nhanh g n và d dàng hơn bao gi h t! Hình dư i đây hi n th danh sách t g i ý khi b n đang nh p t khoá vào thanh Tìm ki m:

Hình 4.12: Danh sách các t g i ý
Đánh d u đ ng N u b n duy t qua m t trang web hay trên Internet, và mu n xem l i nó, b n có th t o m t đánh d u thay vì ph i nh đ a ch URL c a trang web đó. L n sau, b n ch vi c b m vào liên k t đánh d u đ m l i trang web đó. B n có th xem các kênh tin (feed) trên web, nh ng thông tin và blog thư ng xuyên đư c c p nh t n i dung m i. M t kênh tin là m t trang web XML ch a danh sách các liên k t t i các trang web khác. B n có th nhanh chóng t ng h p các tin t c m i nh t t các trang web yêu thích và b m tr c ti p vào đó đ m ph n c n xem. Chú ý: Đánh d u (Bookmark) trong Firefox, tương t như favourites trong Internet Explorer, là m t tính năng duy t web m nh.

Đ t o các đánh d u đ ng trong Firefox: 1. M trình duy t Firefox. Trong trình đơn Bookmarks, ch n Organise Bookmarks. C a s Bookmarks Manager s hi n lên.

Hình 4.13: T ch c các đánh d u
2. Trong trình đơn File, b m vào m c New Live Bookmark. H p tho i Properties for New Bookmark s hi n lên.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 61 / 407

Hình 4.14: Thêm các đánh d u đ ng
3. Trong h p Name, nh p tên c a kênh tin mà b n mu n dùng. Đ m b o r ng tên b n đ t liên quan đ n n i dung c a trang web và ch a đ các n i dung tóm lư c đ sau này b n d dàng phân bi t các kênh tin đang có. Nh p đ a ch URL c a kênh tin vào trong ô Feed Location và nh p thông tin mô t vào trong ô Description. N u mu n, b n có th b qua ph n thông tin mô t này. Nh n OK và đóng c a s Bookmarks Manager l i. B n đã hoàn t t vi c đ t đánh d u đ ng m i.

Hình 4.15: Xem các thu c tính c a đánh d u
4. Trong trình duy t Firefox, ch n trình đơn Bookmarks, ch đ n m c New Live Bookmark. Firefox hi n th danh sách các kênh tin mà b n có, cùng v i đ a ch và mô t tương ng v i chúng. Đ bi t kênh tin c n tìm, b n có th s p x p danh sách này theo tên, đ a ch URL ho c theo mô t . Ch vi c b m vào kênh tin mà b n mu n xem, c a s Mozilla Firefox s đư c m ra và hi n th n i dung kênh tin đó.

4.3

Xem tin t c

Có nhi u cách đ xem tin t c trên m ng Internet. Ph n này xin trình bày cho b n cách dùng m ng Usenet và kênh tin RSS đ xem tin t c. Các nhóm tin t c (Newsgroup) là các b ng thông tin trên m ng đ nhi u ngư i có th g i các l i bình và th o lu n v các ch đ mà mình thích. Chúng tương t như các di n đàn, nhưng v m t k thu t thì khác h n. B t kỳ ngư i nào cũng có th tham gia th o lu n và g i các bài vi t c a mình lên nhóm tin t c. Có r t nhi u nhóm tin t c trên m ng Internet, đ c p đ n m i ch đ trong cu c s ng; t máy tính, truy n thông, đ n gia chánh, v t nuôi... Đây là phương th c trao đ i thông tin d dàng và nhanh chóng, chia s thông tin và qu ng bá cho t t c m i ngư i trên th gi i. Các trình đ c tin t c là các ng d ng cho phép ngư i dùng d dàng và nhanh chóng truy c p vào các nhóm tin t c. M t ngu n c a các nhóm tin t c và kênh tin là USEr NETwork (Usenet). Đây là m t h th ng th o lu n thông qua Internet mà ngư i dùng có th đ c và g i các thông đi p gi ng như thư đi n t t i nh ng ngư i khác ho c m t nhóm tin t c khác. Đ tham gia vào nhóm tin, b n ph i t o danh sách đăng ký và lưu các thông tin c a mình vào trong trình đ c tin. B n s nh n đư c các c nh báo khi ngư i khác g i các bài vi t m i. Trình đ c tin trông tương t như h p thư đi n t đư c dùng ngày nay. B n có th g i tr l i c a mình

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 62 / 407

cho tác gi , cho nhóm tin ho c cho c tác gi l n nhóm tin mà mình tham gia. M t s ngư i không thích trao đ i tin t c qua thư đi n t vì ph i đăng nh p và đăng xu t nhi u l n. Vì v y, các nhóm tin là cách r t hay đ trao đ i thông tin gi a nhi u ngư i v i nhau. Th i gian ho t đ ng c a các máy ch ph c v cho nhóm tin ph thu c vào quy t đ nh c a ngư i qu n tr cho máy đó. Có 2 lo i trình đ c tin là trình đ c tin tr c tuy n và trình đ c tin ngo i tuy n. Trình đ c tin tr c tuy n ch t i v các tiêu đ c a các thông đi p, gi ng như đ u đ thư trong hòm thư đi n t c a b n. N i dung thông đi p s không đư c t i v máy b n. Khi b n truy c p vào 1 thông đi p, trình đ c tin s l y n i dung thông đi p t máy ch . Khi b n đ c xong, n i dung thông đi p s b xoá kh i máy, tr phi b n t làm vi c đó. Các trình đ c tin ngo i tuy n thì trái l i, k t n i t i máy ch và t i v t t c các thông đi p m i có trong nhóm tin mà b n đăng ký, g i các bài tr l i b n t o và sau đó ng t k t n i. B n có th đ c l i n i dung các thông đi p khi c n, g i các bài tr l i và các bài vi t m i s đư c chương trình t i lên l n k t n i k ti p. R t nhi u các trang web cung c p các kênh tin cho phép các tin t c m i s g i t i cho b n xem m i khi trang web đó c p nh t n i dung m i. B n có th xem đ u đ tin t c m i nh t trên trình đ c tin ngay khi nó đư c công b mà không c n ph i vào trang web đ xem tr c ti p. Kênh tin, hay Really Simple Syndication (RSS), xét cho cùng, cũng ch là các trang Web! Trong ph n này ta s đ c p đ n 2 lo i trình đ c tin, Linux Feed Reader (Liferea) đ đ c kênh tin và Thunderbird đ đ c tin Usenet.

4.3.1

Trình đ c tin Liferea

Liferea là m t trình đ c tin RSS tr c tuy n nhanh, d dùng, d cài đ t, ch y trên n n GTK/GNOME. Chú ý: B n có th cài đ t Liferea vào Ubuntu b ng Synaptic Package Manager thông qua các bư c mô t trong ph n Dùng các trình qu n lý thư đi n t khác.

Các trang web cung c p kênh tin RSS s hi n th bi u tư ng RSS feed bên c nh URL c a nó.

Hình 4.16: Nh n bi t trang web có cung c p kênh tin RSS hay không
M Liferea Chú ý: B n ph i tìm trong trang web cung c p kênh tin RSS trư c khi truy c p vào Liferea. Hãy xem danh sách các nhóm tin đ tìm nhóm tin mình thích. Ho c, n u b n bi t ai đó tham gia vào nhóm tin t c, hãy nh anh ta ch cho.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 63 / 407

Đ m Liferea: 1. M trang web cung c p kênh tin RSS.

Hình 4.17: M m t trang web cung c p kênh tin RSS
2. Trên trang web, hãy tìm liên k t cung c p kênh tin RSS. B m vào liên k t đó đ m nó và lưu l i đ a ch URL trên thanh đ a ch c a Firefox. Đ a ch URL này chính là đ a ch c a kênh tin RSS.

Hình 4.18: Tìm liên k t

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 64 / 407

3. M Liferea. Trong trình đơn Applications, ch n Internet và nh n Liferea Feed Reader.

Hình 4.19: M trình đ c tin Liferea
4. Đ đăng ký nh n tin, b m chu t ph i vào khung bên trái trong c a s Liferea, m m c New và b m vào l nh New Subscription. H p tho i New Subscription hi n ra.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 65 / 407

Hình 4.20: Đăng ký nh n tin t c t kênh tin RSS
5. Trong h p tho i New Subscription, dán đ a ch URL đã sao chép t thanh đ a ch c a Firefox vào trong ô OK. B n s th y m t kênh tin m i trong c a s Liferea.

Hình 4.21: Truy c p vào ngu n tin
Hình sau minh ho cho kênh tin m i trong Liferea.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 66 / 407

Hình 4.22: Xem kênh tin
Các tính năng chính c a Liferea: 1. 2. 3. 4. Trình đ c tin Liferea có s n nhi u kênh tin RSS đã đư c đăng ký. N u b n không mu n m t m c b t đ ng xoá đi sau vài ngày, hãy đ t c ho c đánh d u m c đó là m c quan tr ng. B n có th dùng ch c năng tìm ki m đ tìm thông tin mình c n trong các m c đã t i v . B n cũng có th dùng máy tìm ki m tr c tuy n đ tìm thông tin khác thông tin đã đư c t i v .

4.3.2

Thunderbird

Đ dùng Thunderbird trong vi c đ c tin, hãy làm theo các bư c sau: 1. Khi m Thunderbird l n đ u tiên, trình Account Wizard s giúp b n c u hình tài kho n đ u tiên c n có. Trong ph n New Account Setup , ch n m c Newsgroup account và nh n Next. Ph n này s báo cho b n cách trình đ thu t này l y thông tin c n thi t đ t o tài kho n thư đi n t ho c nhóm tin. B n cũng có th liên h v i qu n tri viên h th ng ho c nhà cung c p d ch v đ bi t thêm thông tin.

Hình 4.23: T o tài kho n Nhóm tin trong Thunderbird

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 67 / 407

2. Trong ph n Identity, nh p tên mà b n mu n dùng khi g i các thông đi p vào ô Your Name và đ a ch hòm thư đi n t mà b n mu n ngư i khác g i thư cho mình khi c n liên h vào trong h p Email Address. Nh n Next.

Hình 4.24: T o thông tin tài kho n
3. Trong ph n Server Information, gõ tên máy ch ph c v nhóm tin vào ô Newsgroup Server. B n cũng có th nh p đ a ch IP c a máy ch này vào ô. Sau đó, nh n Next. Máy ch này s làm nhi m v k t n i b n t i nhi u nhóm tin khác nhau.

Hình 4.25: Cung c p thông tin v máy ch ph c v nhóm tin
4. Trong h p tho i Account Name, gõ tên tài kho n vào trong ô Account Name. Tên này ch có tác d ng tham kh o. Nh n Next.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 68 / 407

Hình 4.26: Đ t tên tài kho n
5. B n đã hoàn t t vi c thi t l p tài kho n nhóm tin. Hãy đ m b o r ng b n đã nh p đúng các thông tin trư c khi thoát kh i đ thu t. Di chuy n gi a các ph n b ng nút Next và Back và thay đ i thông tin đã nh p n u c n. Sau khi ch c ch n thông tin nh p vào là đúng, hãy nh n nút Finish đ lưu l i các thi t l p. C a s News Account-Thunderbird s hi n ra.

Hình 4.27: Thông tin tài kho n
6. Trong c a s News Account-Thunderbird, nh n vào Manage newsgroup subscriptions đ đăng ký vào m t nhóm tin. H p tho i Subscribe s xu t hi n.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 69 / 407

Hình 4.28: Đăng ký m t nhóm tin
7. Thunderbird s l y m t s nhóm tin v t máy ch mà b n đã cung c p tên, đ a ch trong quá trình c u hình cài đ t tài kho n.

Hình 4.29: Xem quá trình t i v
8. N u b n mu n đăng ký vào m t nhóm tin liên quan đ n m t ch đ nh t đ nh, b n có th cung c p các tiêu chí đ tìm nhóm tin mình c n. Nh p t khoá tìm ki m vào trong h p Show items that contain. Các nhóm tin liên quan đ n t khoá tìm ki m s đư c hi n th trong danh sách Select the newsgroups to subscribe to. Ch n nhóm tin b t kỳ trong danh sách và nh n vào nút Subscribe đ đăng ký nhóm tin đó. Nh n OK đ đóng h p tho i Subscribe .

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 70 / 407

Hình 4.30: Ch n nhóm tin c n đăng ký
9. Sau khi hoàn t t quá trình đăng ký, b n s nh n đư c các thư tin t c t nhóm tin g i đ n. Hình sau minh ho các thư đi n t nh n đư c trong c a s Thunderbird:

Hình 4.31: Xem thư đi n t g i t các nhóm tin
Khi m Thunderbird đ đ c tin, b n s th y m t gói các thông đi p t nhi u ngư i g i t i. B n có th đ c các thông đi p này gi ng như đ c thư đi n t . S khác bi t đây là, các thông đi p đư c đánh đ a ch c a nhóm tin mà b n tham gia mà không ph i là đ a ch hòm thư c a b n. Tương t , n u b n g i m t thông đi p tr l i cho tin v a đ c, b n có th xem xét gi a vi c g i tr l i cho toàn b nhóm, hay ch cho tác gi tin b n v a đ c ho c c tác gi l n nhóm tin.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 71 / 407

B n có bi t? Pan Newsreader là m t trình đ c tin khác làm vi c t t trên m ng Usenet. Đây là m t trình đ c tin mã ngu n m , ch y trên nhi u n n h đi u hành khác nhau. B n có th cài đ t Pan Newsreader thông qua Synaptic Package Manager trên Ubuntu.

4.4

G i và nh n thư đi n t

Ubuntu có s n trình duy t thư đi n t Evolution, m t ng d ng có các ch c năng duy t thư, đ t l ch làm vi c và qu n lý tác v cá nhân. Ngoài ra, Ubuntu còn h tr r t nhi u các trình duy t thư đi n t khác mà b n có th cài thêm vào thông qua trình Add/Remove Programmes. Ph n này s đ c p t i 2 trình duy t thư chính là Evolution và Thunderbird.

4.4.1

Dùng trình duy t thư Evolution

Đ c u hình trình duy t thư Evolution trên Ubuntu: 1. T trình đơn Applications, ch n Internet và nh n Evolution Mail .

Hình 4.32: M Evolution Mail

B n có bi t? Thư m c .evolution đư c t o trong thư m c chính c a b n khi Evolution ch y l n đ u tiên, ch a các d li u c c b c a chương trình. Evolution cũng có m t trình h tr l n ch y đ u tiên đ b n có th cài đ t các thi t l p ngư i dùng. Các thông tin ngư i dùng s đư c lưu trong thư m c .gconf/apps/evolution.

C a s Evolution Setup Assistant xu t hi n, giúp b n t ng bư c cài đ t các thông tin tài kho n đ thi t l p tài kho n thư đi n t và nh p các t p tin t các ng d ng khác vào trong chương trình. Nh n Forward.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 72 / 407

Hình 4.33: C u hình tài kho n thư đi n t m i
2. T phiên b n Ubuntu 7.10, Evolution cung c p h th ng sao lưu d li u ngư i dùng. N u b n di chuy n d li u Evolution t máy này sang máy khác, hãy dùng h p tho i này. Trong ph n Restore from backup, b n có th khôi ph c các t p tin sao lưu, ch a các thư đi n t , ghi nh , s đ a ch , các t p tin cá nhân và các thông tin khác t phiên b n Evolution trư c.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 73 / 407

Hình 4.34: Khôi ph c d li u cho Evolution
3. Trong ph n Identity, gõ h và tên đ y đ c a b n vào trong ô Full Name và đ a ch thư đi n t c a b n vào ô E-mail Address. Đây là đ a ch thư đi n t mà nhà cung c p d ch v Internet đưa cho b n. Tài kho n Evolution s đư c c u hình d a trên thông tin này. Nh n nút Forward.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 74 / 407

Hình 4.35: Thi t l p cho tài kho n

Chú ý: B n có th b qua thông tin trong ph n Optional Information. B n ph i nh p đ a ch thư đ ngư i nh n tr l i vào trong ô Reply-To và cơ quan t ch c mình làm vi c vào ô Organisation n u mu n bao g m các thông tin này vào trong các thư đi n t mình g i đi. Trong h p Reply-To, b n có th nh p tên b n, văn b n trích d n mình thích ho c các thông tin khác, và trong ô Organisation, gõ tên trư ng, t ch c ho c cơ quan b n đang làm vi c.

4. Trong ph n Receiving E-mail, ch n ki u máy ch mà nhà cung c p d ch v s d ng vào ô Server Type. Evolution h tr r t nhi u ki u máy ch khác nhau, nhưng thông thư ng ngư i ta hay dùng d ch v thư đi n t ki u POP.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 75 / 407

Hình 4.36: Ch n ki u máy ch x lý thư đi n t
Chú ý: N u b n không bi t các thông tin v máy ch ph c v vi c nh n thư đi n t , hãy liên h v i qu n tr h th ng ho c nhà cung c p d ch v .

a. Ch n POP trong h p danh sách Server Type đ k t n i và t i thư đi n t v t máy ch POP. Ph n Receiving E-mail s yêu c u b n thi t l p các thông tin c u hình khác. Chú ý: Đ bi t thêm thông tin v các ki u máy ch ph c v nh n thư đi n t , hãy xem https://help.ubuntu.com/community/EmailClients b. Nh p tên máy ch ph c v nh n thư đi n t vào trong ô Server và nh p ti p tên tài kho n c a b n vào ô Username. Đây không ph i là tên tài kho n b n dùng khi đăng nh p vào máy tính mà là tên đăng nh p vào hòm thư đi n t mà nhà cung c p d ch v đưa cho. c. Trong ph n Security, b n có th ch n Encryption ho c No encryption trong ô Use Secure Connection. Encryption s mã hoá các thư đi n t c a b n, khi n cho ch ngư i nh n m i có th đ c đư c chúng. d. Ch n Password trong ph n Authentication Type ho c nh n Check for Supported Types đ yêu c u Evolution ki m tra các phương th c xác th c mà máy ch nh n thư cung c p. B ng cách s d ng ti n ích ki m tra phương th c xác th c có th s d ng, b n có th bi t chính xác kh năng xác th c mà máy ch nh n thư cung c p. Các phương th c xác th c không đư c h tr s b đánh d u lo i b . Thông thư ng, vi c xác th c v i máy ch th c hi n thông qua m t kh u, nghĩa là ch n ’password’ trong ph n Authentication Type. Chú ý: Liên h v i qu n tr h th ng ho c nhà cung c p d ch v đ bi t thêm thông tin v các phương th c xác th c đư c h tr .

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 76 / 407

e. Nh n Forward.

Hình 4.37: Cung c p thông tin v máy ch nh n thư POP
5. Trong ph n Receiving Options, ch n các tuỳ ch n sau n u c n: a. Đ t đ ng ki m tra thư đi n t sau m i m t kho ng th i gian nh t đ nh, ch n tuỳ ch n Automatically check for new mail every. Đ t s phút ki m gi a m i l n ki m thư. b. Trong ph n Message storage, ch n Leave message on server n u b n mu n đ nguyên các thư đi n t nh n đư c trên máy ch . c. Ch n tuỳ ch n Disable support for all POP3 extensions n u b n mu n b không dùng các tính năng c a giao th c POP3. d. Nh n nút Forward.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 77 / 407

Hình 4.38: Đ t các tuỳ ch n lưu tr và ki m tra thư đi n t
6. Trong ph n Sending E-mail, đ t các thông tin tương ng v i cách th c mà b n mu n th c hi n vi c g i thư. Ch n máy ch g i thư đi n t trong ph n Server Type. a. Có 2 phương th c đ b n g i thư đi n t là SMTP và Programmes Send Mails. SMTP là phương th c g i thư đi n t hay đư c dùng nh t. Ch n SMTP trong ô Server Type. b. Thi t l p các c u hình cho máy ch ph c v g i thư:

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 78 / 407

Hình 4.39: Cung c p các thông tin cho máy ch SMTP
1. Gõ tên máy ch ph c v g i thư vào ô Server. Đây là đ a ch máy ch ph c v g i thư mà nhà cung c p d ch v Internet đưa cho b n. 2. Ch đ nh phương th c xác th c c n dùng. Ch n tuỳ ch n Server requires authentication n u máy ch yêu c u Evolution th c hi n th t c xác th c. N u b n ch n h p ki m này, b n s ph i ch n ti p phương th c xác th c c n dùng trong ô Type. B n cũng có th b m vào nút Check for Supported Types đ yêu c u Evolution ki m tra các phương th c xác th c có th s d ng. 3. Gõ tên ngư i dùng tương ng v i tài kho n v a t o vào ô Username. 4. Ch n ô Remember Password n u b n mu n Evolution lưu l i m t kh u dùng đ đăng nh p vào các máy ch ph c v g i và nh n thư. Sau đó, nh n Forward. Ph n Account Management s xu t hi n. 7. Evolution có th truy c p đ ng th i nhi u tài kho n thư đi n t m t lúc. Đ phân bi t các hòm thư đang có, b n hãy đ t tên cho chúng. Gõ tên đ t cho c u hình v a t o vào trong ô Name. B n có th l y m t tên b t kỳ mà mình thích. Sau đó, nh n Forward.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 79 / 407

Hình 4.40: Cung c p thông tin tài kho n Evolution
8. Trong ph n Timezone, ch n múi gi ng v i nơi b n s ng t trong b n đ ho c trong danh sách th xu ng Selection. Nh n Forward.

Hình 4.41: Ch n múi gi

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 80 / 407

9. Vi c c u hình tài kho n th là đã xong. Nh n Apply đ lưu l i các thi t l p đã ch n. C a s Evolution s xu t hi n.

Hình 4.42: Evolution

Chú ý: Đ bi t thêm thông tin v cách dùng Evolution, hãy xem ph n https://help.ubuntu.com/7.04/internet/C/email.html

4.4.2

Dùng m t trình qu n lý thư đi n t khác

Ngoài Evolution ra, b n có th dùng các ng d ng qu n lý thư đi n t khác, như Mozilla Thunderbird, Balsa và Pine. N u b n đã dùng các ng d ng c a Mozilla, có l b n s thích dùng Thunderbird đ duy t thư hơn. Hãy dùng th và xem mình thích dùng chương trình nào. Mozilla Thunderbird là m t ng d ng qu n lý thư đi n t hoàn toàn mi n phí, ch y trên nhi u n n h đi u hành, đư c phát tri n b i Mozilla Foundation.

B n có bi t? B ng d ng Mozilla Suite bao g m các chương trình dành cho Internet, bao g m trình duy t web, qu n lý thư đi n t và nhóm tin, trình g i tin nh n nhanh Internet Relay Chat (IRC), trình qu n lý s đ a ch và công c t o trang web.

Trình qu n lý thư đi n t Thunderbird n m trong h ng m c Universe và b n có th cài đ t nó thông qua trình qu n lý gói Synaptic Package Manager. Đ cài đ t Thunderbird trên Ubuntu, hãy làm theo các bư c sau 1. M trình đơn System, ch n Administration và b m chu t vào Synaptic Package Manager. C a s Synaptic Package Manager s hi n lên.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 81 / 407

Hình 4.43: Ch y Synaptic Package Manager
2. Trong h p tho i Synaptic Package Manager, b n có th ch n gói ph n m m mình c n. Ô bên trái li t kê các h ng m c phân lo i, và ô bên ph i li t kê các gói trong h ng m c đó. B n có th tìm gói ph n m m mình c n b ng cách b m vào nút Search và cung c p cho chương trình tên gói c n tìm. N u b n không bi t tên gói, hãy ch n h ng m c phân lo i c n tìm. Sau đó b n có th ch n h p ki m n m bên c nh gói c n cài đ t trong ô bên ph i. B n có bi t? N u b n mu n xem các gói ph n m m nào đã cài ho c chưa cài, hãy nh n vào Status. Đ bi t kho lưu ngu n c a gói ph n m m, b m vào Origin. B m vào Custom Filters n u mu n bi t gói ph n m m nào b h ng ho c có th nâng c p đư c. 3. Vì đã bi t tên c a gói ph n m m, b n có th tìm th y gói đó b ng cách cung c p tên cho chương trình. B m nút Search. H p tho i Find hi n ra. Nh p tên c a gói c n tìm, trong trư ng h p này là Thunderbird, vào trong ô Search và nh n nút Search. Gói Mozilla Thunderbird s đư c hi n th trong ô bên ph i c a c a s Synaptic Package Manager. B n có th xem mô t c a gói đư c ch n trong ph n bên dư i c a s và ki m tra xem gói này có ph i là gói mình c n không trư c khi ti n hành cài đ t.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 82 / 407

Hình 4.44: Tìm gói Thunderbird

Chú ý: Đ tr v danh sách các h ng m c phân lo i sau kih tìm ki m các gói ph n m m, hãy nh n Search, nh n Sections.

4. Ch n h p ki m Mark for Installation đ cài đ t gói.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 83 / 407

Hình 4.45: Đánh d u cài đ t gói Thunderbird
5. Gói b n ch n cài đ t có th s ph thu c vào nhi u gói khác. Trong trư ng h p này, b n s đư c thông báo v vi c cài đ t các gói liên quan. Mu n ti p t c, b n ph i ch p nh n cài đ t các gói này đ tho mãn đi u ki n ph thu c. Nh n Mark. 6. Đ xác nh n r ng b n mu n cài đ t các gói đã đánh d u, b m vào nút Apply.

Hình 4.46: Xác nh n các thay đ i
7. H p tho i Summary hi n lên, yêu c u b n ki m tra l n cu i trư c khi ti n hành cài đ t. Nh n nút Apply đ ti p t c th c hi n quá trình cài đ t.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 84 / 407

Quá trình cài đ t v y là hoàn t t. Đ ch y Thunderbird, b n m trình đơn Applications, ch n m c Internet và b m vào Mozilla Thunderbird Mail/News. C a s Thunderbird s hi n ra.

Hình 4.47: Ch y trình qu n lý thư/tin t c Mozilla Thunderbird

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 85 / 407

Hình 4.48: Thunderbird Window
Các tính năng c a Thunderbird Thunderbird có các tính năng cho phép b n qu n lý thư đi n t , g i thư và t ch c s đ a ch c a mình. M t s tính năng chính c a chương trình: • Ch n thư rác N u b n b thư rác và các qu ng cáo làm phi n, Mozilla Thunderbird cung c p công c hi u qu đ phát hi n thư rác. Công c này ki m duy t các thư đi n t g i đ n và tìm ra nh ng thư gi ng thư rác nh t. Chúng s đư c t đ ng xoá ho c đư c chuy n đ n m t thư m c riêng.

Hình 4.49: Ch n thư rác
Đ b t b l c thư rác trong Thunderbird: 1. Ch n trình đơn Tools và b m vào m c Junk Mail Controls. C a s Junk Mail Controls xu t hi n.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 86 / 407

2. B m vào th Adaptive Filter. Ch n m c Enable adaptive junk mail detection và nh n OK • Tuỳ bi n giao di n xem thư đi n t c a b n Đ xem thư, Thunderbird cung c p cho b n 3 giao di n: Classic, Wide và Vertical view.

Hình 4.50: Tuỳ bi n giao di n xem thư đi n t
• Trình ki m tra chính t tích h p Đ ki m tra chính t , nh n vào nút Spell trên thanh công c .

Hình 4.51: B ki m tra chính t
• B om t Thunderbird cung c p các tính năng b o m t nâng cao, tương đương v i m c doanh nghi p và chính ph . Nó h tr s n các thư đi n t theo d ng Secure/Multipurpose Internet Mail Extensions (S/MIME). • Các ph n b sung Các ph n b sung c a Thunderbird giúp b n tuỳ bi n Thunderbird theo nhu c u c a mình. Chúng b sung m t s tính năng khác cho Mozilla Thunderbird, như tìm ki m nhanh, s đ a ch thông minh, l c thư nâng cao...

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 87 / 407

• Trình đ c tin t c Mozilla Thunderbird giúp b n d dàng đăng ký v i các nhóm tin mình thích, t i các đ u m c và n i dung tin t c v máy.

Hình 4.52: Đ c tin t c v i Thunderbird
• S c thái giao di n Gi ng như h u h t các chương trình trong Ubuntu, b n có th tuỳ ch nh s c thái giao di n c a chương trình. B s c thái giao di n s thay đ i các bi u tư ng chương trình trong thanh công c , th m chí toàn b giao di n chương trình. • H tr nhi u h đi u hành Thunderbird ch y t t trên nhi u h đi u hành khác nhau, như Ubuntu, Microsoft Windows, Mac OS X và các h đi u hành d a trên Unix.

4.5

G i tin nh n nhanh

Thư đi n t không ph i là các thông đi p th i gian th c. B n không th ch c ch n r ng ngư i nh n s nh n đư c thư đúng lúc b n g i. Vì v y, khi c n trao đ i thông tin ngay l p t c, thay vì dùng thư đi n t , hãy dùng tin nh n nhanh. Dùng tin nh n nhanh trên Internet có th giúp b n gi m cư c đi n tho i đư ng dài mà v n liên l c t t v i b n bè mình. Trong công vi c, n u b n mu n tr l i 1 câu h i đơn gi n, d ch v tin nh n nhanh giúp b n d dàng trao đ i v i đ ng nghi p và gi m s lư ng thư đi n t g i, nh n m i ngày. Ngoài ra, d ch v tin nh n nhanh còn cho phép b n dùng webcam hay g i đi n mi n phí thông qua Internet. Chương trình tin nh n nhanh m c đ nh trên Ubuntu là Pidgin, h tr r t nhi u giao th c m ng ph c v tin nh n nhanh. V i Pidgin, b n có th giao ti p v i b n bè mình thông qua m ng America Online (AOL) Instant Messenger (AIM/ICQ), Gadu-Gadu, GroupWise, IRC, Jabber, MSN, Napster và Yahoo. Nó li t kê t t c ngư i quen c a b n trong m t c a s . Pidgin cho phép ngư i dùng đăng nh p vào nhi u tài kho n cùng m t lúc. B n có th nói chuy n v i b n bè trong m ng AIM, v i ngư i thân dùng Yahoo Messenger, và tham gia kênh IRC cùng m t lúc! Pidgin h tr r t nhi u tính năng mà các m ng tin nh n nhanh cung c p, như truy n t p tin, thông đi p báo b n, thông báo khi ngư i nói chuy n b t đ u gõ, ho c đóng c a s . M t tính năng đ c bi t c a Pidgin là Buddy Pounces, phát m t âm báo ho c g i thông đi p cho m t ngư i m i khi ngư i đó xu t hi n trên m ng, ho c thay đ i tr ng thái. Đ k t n i vào m t tài kho n thư đi n t có s n thông qua Pidgin, hãy th c hi n các bư c sau: 1. T trình đơn Applications, ch n Internet và nh n vào Pidgin Internet Messenger. H p tho i Accounts và m t thông đi p chào m ng s xu t hi n.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 88 / 407

Hình 4.53: Ch y Pidgin Internet Messenger
2. Nh n nút Add đ c u hình tài kho n thư đi n t có s n c a b n trên Pidgin. H p tho i Add Account xu t hi n.

Hình 4.54: Thêm tài kho n m i
3. Trong h p tho i Add Account, ch n giao th c m ng tin nh n nhanh c a b n. Đây cũng chính là máy ch cung c p tên cho giao th c m ng. Các giao th c m ng đư c h tr s li t kê trong h p danh sách th xu ng Protocol. Ti p đó, gõ tên tài kho n đăng nh p vào m ng c a b n trong ô Screen name và m t kh u tương ng. Nh p nickname b n mu n hi n th trong danh sách ngư i quen c a ngư i khác vào ô Local alias. B m nút Save đ t o tài kho n. C a s Accounts s xu t hi n.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 89 / 407

Hình 4.55: Cung c p các thông tin cơ b n cho tài kho n
4. B n s th y tài kho n v a t o trong c a s Accounts đư c đánh d u ki m, ch ng t nó đang ho t đ ng. B m vào nút Close.

Hình 4.56: Xem các tài kho n đã thêm vào

Chú ý: N u b n mu n thêm m t tài kho n m i, b m vào nút Add trong c a s Accounts và th c hi n các bư c 1-4.

5. Gi , b m vào bi u tư ng Pidgin thanh ngang bên trên c a màn hình đ xem c a s Buddy List li t kê t t c ngư i quen c a b n.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 90 / 407

Hình 4.57: C a s Buddy List
6. Đ b t đ u dùng Pidgin, trong trình đơn Buddies, ch n New Instant Message. C a s New Instant Message xu t hi n.

Hình 4.58: C a s New Instant Message
7. Đ nói chuy n v i ngư i quen, hãy gõ tên đăng nh p ho c tên bí danh c a ngư i c n nói chuy n vào ô Name và nh n OK. M t c a s chat s xu t hi n.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 91 / 407

Hình 4.59: Nh p tên ngư i c n nói chuy n
8. B n có th dùng h p cu i c a s đ nh p thông đi p tr ng thái mu n g i và nh n Enter khi gõ xong.

Hình 4.60: C a s g i tin nh n

B n có bi t? B n có th thay đ i giao di n Pidgin b ng các tính năng b sung, như thay đ i giao di n đ ho và s c thái giao di n cho chương trình. Các gói ph n m m c n có đ th c hi n vi c này là Pidgin-guifications, Pidgin-libnotify và Pidgin-themes. B n có th cài đ t các gói này t trình Synaptic Package Manager b ng các thao tác đã nói trong ph n Dùng m t trình qu n lý thư đi n t khác.

4.6

G i đi n tho i b ng đi n tho i m m

Đi n tho i m m là m t chương trình dùng đ g i đi n tho i qua m ng Internet, dùng máy tính thay vì m t đi n tho i thông thư ng. Nhà cung c p d ch v c a b n có th cung c p d ch v g i đi n gi a các máy tính mi n phí, nhưng vi c g i t máy tính t i đi n tho i ho c ngư c l i thư ng s m t phí. Đ liên l c v i ngư i khác, b n ph i có giao th c truy n tin và các b gi i mã âm thanh c a ngư i đó. B gi i mã âm thanh thi t l p cách th c mã hoá tín hi u âm thanh thành tín hi u s . Ví d , v i giao th c SIP, b n có th dùng m t s đi n tho i m m như Ekiga, WengoPhone, SIP Express Router... B n có th dùng đi n tho i m m k t h p v i tai nghe có microphone ho c máy đi n tho i k t n i c ng USB. Đi n tho i m m có t t c các tính năng c a đi n tho i thông thư ng, như t t ti ng, flash, gi và chuy n cu c g i. Ngoài ra, đi n tho i m m còn có các tính năng khác, như video, âm thanh d i r ng... Đi n tho i m m cho phép b n g i đi n qua Internet, mi n là b n có microphone và loa, ho c b tai nghe, ho c máy đi n tho i c m qua c ng USB, và dĩ nhiên là b n ph i có k t n i Internet và đăng ký d ch v đi n tho i Internet.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 92 / 407

B n có bi t? Skype, Google Talk và Vonage là các nhà cung c p d ch v đi n tho i Internet cung c p đi n tho i m m c a riêng h . Tuy nhiên các nhà cung c p này không liên k t v i nhau, do v y b n s không th g i tr c ti p t m ng này sang m ng khác.

Dư i đây ta s tìm hi u v hai lo i đi n tho i m m là Ekiga và WengoPhone.

4.6.1

Dùng Ekiga

Ekiga là m t đi n tho i m m ngu n m dành cho Ubuntu. Nó là m t ng d ng Voice over IP (VoIP) và h i đàm video hoàn toàn mi n phí. VoIP đ nh tuy n các cu c g i thông qua Internet ho c qua các m ng d a trên n n IP. B n có th dùng Ekiga đ g i đi n và g i ho c nh n tin nh n nhanh cho nh ng ngư i dùng Ekiga khác. Khi b n ch y Ekiga l n đ u tiên, đ thu t First Time Configuration Assistant s giúp b n c u hình Ekiga. Đ c u hình Ekiga trên Ubuntu: 1. M trình đơn Applications, ch n Internet và b m vào Ekiga. C a s Configuration Assistant s hi n ra. B m nút Forward.

Hình 4.61: Ch y đi n tho i m m Ekiga
2. Trong ph n Personal Information, gõ h tên đ y đ c a b n vào trong ô Please enter your first name and your surname. Tên này s đư c hi n th khi b n k t n i t i các ng d ng âm thanh và video khác. Nh n Forward.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 93 / 407

Hình 4.62: Đ t tên hi n th
3. Trong ph n ekiga.net Account, gõ tên tài kho n đăng nh p và m t kh u b n dùng đ m tài kho n Ekiga đang dùng. B n l y đư c các thông tin trên t trang ekiga.net, cung c p d ch v SIP mi n phí. Nh n nút Forward.

Hình 4.63: Đ t tên tài kho n và m t kh u c a ekiga.net
Chú ý: N u b n chưa có tài kho n SIP, b n có th nh n vào liên k t Get an ekiga.net SIP account trong h p tho i đ t o tài kho n SIP trên ekiga.net.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 94 / 407

4. Trong ph n Connection Type, ch n ki u k t n i Internet đang dùng trên máy trong danh sách Please choose your connection type. Vi c này s đ m b o ch t lư ng cu c g i trên Ekiga là t t nh t. N u b n không bi t chi ti t v ki u k t n i, hãy liên h v i qu n tr viên h th ng. Nh n Forward. B n cũng có th thay đ i các thi t l p này sau đó.

Hình 4.64: Ch n ki u k t n i
5. Trong ph n NAT Type, b m nút Detect NAT Type. Chương trình s báo cho b n bi t ki u Chuy n đ i đ a ch m ng (Network Address Translation (NAT)) nào đư c s d ng và t đ ng c u hình Ekiga cho phù h p. Nh n Forward.

Hình 4.65: Ch n ki u chuy n đ i đ a ch

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 95 / 407

Chú ý: Đ bi t thêm v Chuy n đ i đ a ch m ng, hãy xem ph n http://en.wikipedia.org/wiki/Network_address_translation.

6. B n có th gi cho âm thanh có ch t lư ng t t nh t b ng cách dùng các trình b sung. Trong ph n Audio Manager, ch n trình qu n lý âm thanh tương ng v i trình b sung thích h p c n dùng. Trình qu n lý âm thanh là m t trình b sung đi u khi n thi t b âm thanh trên máy b n, và không ph thu c vào h đi u hành. Thông thư ng ta hay dùng ALSA, nhưng b n v n nên ki m tra l i v i qu n tr viên h th ng xem trình qu n lý âm thanh nào nên đư c s d ng. Sau đó, nh n Forward.

Hình 4.66: Ch n trình qu n lý âm thanh
7. Ekiga dùng các thi t b vào ra âm thanh đ phát và thu gi ng nói. Vì v y, trong ph n Audio Devices, hãy ch n thi t b đ u vào và ra âm thanh. Ví d , tai nghe ho c loa là thi t b đ u ra, và microphone là thi t b đ u vào. Ti p đó, b m nút Test Settings đ ki m tra xem thi t l p như v y làm vi c đúng chưa và b m nút Forward sau khi hoàn t t vi c ki m tra.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 96 / 407

Hình 4.67: Ch n các thi t b vào/ra âm thanh
8. Trong ph n Video Manager, hãy ch n trình qu n lý video tương ng v i ph n b sung đ x lý thi t b video mà b n có. B n có th ch n Video4Linux n u dùng Webcams ho c AVC / DC n u dùng camera Firewire. Nh n nút Forward.

Hình 4.68: Ch n b q an lý Video
9. Trong ph n Video Devices, ch n thi t b đ u vào video trong h p Please choose the video input device. N u b n không c n dùng ch c năng h i đàm video ho c không có thi t b video nào, b n có th b qua ph n này. Nh n nút Test Settings đ ki m tra ch c ch n r ng thi t b video c a b n làm vi c t t. Nh n ti p nút Forward sau khi ki m tra xong.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 97 / 407

Hình 4.69: Ch n thi t b video
10. Vi c c u hình Ekiga v y là đã xong! M t c a s t ng k t l i quá trình c u hình s xu t hi n, cho phép b n ki m tra l i và s a các thông tin gõ sai. N u b n c n s a đ i các c u hình, hãy dùng 2 nút Back và Next đ quay lui ho c đi t i gi a các ph n và th c hi n vi c ch nh s a c n thi t. Nh n Apply đ lưu l i các thi t l p.

Hình 4.70: B ng t ng k t c u hình tài kho n
Trình Configuration Assistant s đư c đóng l i.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 98 / 407

Chú ý: Sau khi cài đ t Ekiga, n u b n mu n thay đ i c u hình đ t trư c đó, b n co th ch y l i trình Configuration Assistant thông qua m c Preferences trên trình đơn Edit trong c a s Ekiga.

B n có bi t? Đ bi t thêm thông tin v Ekiga, xem thêm http://www.ekiga.org. C a s Ekiga xu t hi n. Đây là ng d ng đi n tho i m m s n có trên Ubuntu.

Hình 4.71: C a s Ekiga
G i đi n tho i b ng Ekiga T máy tính sang máy tính Đ th c hi n vi c g i hay nh n cu c g i t máy tính sang máy tính, b n ph i có đ a ch SIP. B n có th dùng đ a ch SIP này đ g i đi n cho b n bè ho c ngư i thân, và h cũng có th g i cho b n thông qua đ a ch này. Ta có th hi u đ a ch SIP tương t như đ a ch thư đi n t . B n có th đăng ký m t tài kho n mi n phí trên Ekiga.net đ nh n đư c m t đ a ch SIP duy nh t. M t đ a ch SIP có d ng gi ng như sau: sip:dsandras@ekiga.net. Dùng Ekiga, b n có th g i đi n cho b t kỳ ngư i nào đã đăng ký v i nhà cung c p SIP và có ph n m m ho c ph n c ng h tr SIP. B n có th dùng m t s đ a ch tr c tuy n mà Ekiga cung c p đ qu n lý các đ a ch SIP mà ngư i quen s d ng. Dĩ nhiên, b n cũng có th g i cho nh ng ngư i không đăng ký tài kho n trên ekiga.net, nhưng đã đăng ký d ch v SIP v i m t nhà cung c p khác. Đ g i đi n, hãy nh p đ a ch URL c a ngư i c n g i vào trong h p sip: và nh n vào bi u tư ng k t n i bên ph i h p văn b n. Theo thi t l p m c đ nh, b n có th gõ sip:foo vào ô văn b n và nh n nút Connect đ g i t i ngư i dùng đ a ch SIP foo@ekiga.net. T máy tính t i máy đi n tho i thông thư ng B n có th dùng Ekiga đ k t n i t i nhi u m ng d ch v đi n tho i khác nhau. D ch v này s m t phí, vì v y b n ph i t o tài kho n v i nhà cung c p d ch v trư c. Sau đó b n có th quay s đi n tho i c n g i trong Bàn phím đ th c hi n cu c g i. N u b n t o m t tài kho n và dùng nó đ g i cho b n bè và ngư i thân, hãy dùng tính năng Get an Ekiga PC-to-Phone account. Sau khi t o tài kho n, b n s nh n đư c tên đăng nh p và m t kh u thông qua thư đi n t . Ch vi c nh p các thông tin này vào trong h p tho i, ch n Use PC-To-Phone service và sau đó b n có th th c hi n các cu c g i t i máy đi n tho i thư ng thông qua Ekiga. V i các thi t l p m c đ nh, b n có th dùng s sip:00911129535955 đ g i t i s đi n tho i 003210444555, 00 là mã vùng qu c t , 91 là mã qu c gia và 1129535955 là s đi n tho i c a ngư i nh n. T đi n tho i thư ng t i máy tính B n cũng có th dùng Ekiga đ nh n cu c g i đ n t máy đi n tho i bình thư ng. Đ th c hi n vi c này, b n ph i đăng nh p vào tài kho n PC-To-Phone và đăng ký thuê bao m t s đi n tho i. Ekiga s đ chuông khi có ngư i g i đ n s máy c a b n.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 99 / 407

Chú ý: Đ bi t thêm chi ti t v vi c th c hi n cu c g i đi n tho i trên Ekiga, xem http://www.ekiga.org/index.php?rub=3.

4.6.2

Cài đ t WengoPhone

WengoPhone cũng là m t ph n m m t do h tr giao th c SIP. C ng đ ng OpenWengo đã phát tri n ng d ng này theo đi u kho n c a gi y phép GNU General Public License (GPL). B n có th nói chuy n v i ngư i dùng khác thông qua giao th c SIP, mi n là ngư i đó có ph n m m tương thích VoIP. Ngoài ra, b n có th g i đi n tho i di đ ng, đi n tho i thư ng, g i tin nh n và g i đi n tho i video. Wengophone không ph i là ng d ng m c đ nh, đư c cài s n trên Ubuntu. Vì v y, mu n dùng nó, b n ph i cài đ t nó b ng Synaptic Package Manager. Chú ý: B n có th th c hi n các bư c trong ph n Dùng m t trình qu n lý thư đi n t khác đ cài đ t Wengophone vào h th ng.

Đ ch y Wengophone, hãy m trình đơn Applications, ch t i m c Internet và ch n WengoPhone.

Hình 4.72: Ch y WengoPhone
C a s WengoPhone-Login s xu t hi n. B n ph i có tài kho n Wengo trư c khi dùng chương trình này. Nh p đ a ch thư đi n t Wengo b n có vào ô Email Address và m t kh u tương ng vào ô Password. N u b n chưa có tài kho n Wengo, hãy nh n vào liên k t Click here if you don’t have a Wengo account đ t o tài kho n và sau đó nh n vào Login đ đăng nh p vào tài kho n WengoPhone.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 100 / 407

Hình 4.73: C a s đăng nh p WengoPhone
Đ h c cách dùng Wengophone, xem thêm: http://www.wengophone.com/

B n có bi t? WengoPhone dùng k t n i DSL, cáp ho c WiFi đ g i đi n tho i.

Hình 4.74: C a s Wengophone

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 101 / 407

Các tính năng chính mà WengoPhone cung c p: 1. Chat: B n có th chat v i ngư i quen qua giao th c MSN, Yahoo, AIM, Jabber và Google Talk thông qua WengoPhone. 2. G i đi n: B n ph i bi t nickname c a ngư i quen có tài kho n Wengo đ g i đi n t máy tính t i máy tính mi n phí. Đ g i đi n tho i di đ ng và c đ nh, b n ph i mua th đi n tho i c a Wengo. Ngoài ra, WengoPhone còn cung c p cho b n các d ch v h i đàm, ch cu c g i và chuy n ti p cu c g i. 3. Video: WengoPhone cho phép b n g i đi n tho i truy n hình v i đ i tác cùng trong m ng Wengo, và d ch v này hoàn toàn mi n phí. 4. SMS: WengoPhone cho phép b n g i tin nh n ng n (SMS) cho đi n tho i di đ ng trên kh p th gi i. B n cũng có th đăng ký d ch v nh n cu c g i, b n có th đăng ký thuê m t s đi n tho i, đ b n bè có th liên l c v i b n qua s đi n tho i đó.

4.6.3

Skype

Skype cũng là m t đi n tho i m m ho t đ ng t t trên Ubuntu. Đây là m t chương trình s h u, mã ngu n đóng, nhưng vi c s d ng chương trình này thì hoàn toàn mi n phí. Cu c g i c a b n đư c truy n qua nhi u máy ch trung gian, ch không đi qua máy ch trung tâm. Đ làm đi u này, Skype dùng công ngh peer-to-peer phân tán và giao th c truy n thông c a riêng nó. Skype dùng phương th c mã hoá đ c bi t, đ t t c các cu c g i đ u đư c mã hoá end-to-end, cho nên tr ngư i g i và ngư i nh n, nh ng ngư i khác không th nghe đư c n i dung cu c đàm tho i. Tuy v y, chúng ta s không nói chi ti t v Skype trong khuôn kh khoá h c này.

4.7

T ng k t bài gi ng

Trong bài này, b n đã bi t r ng: • B n có th k t n i máy tính vào m ng Internet qua cáp m ng, m ng không dây và m ng dial-up. • Mozilla Firefox là m t trình duy t web mã ngu n m r t m nh và có đ b o m t cao. Nó hoàn toàn mi n phí, và đư c dùng làm trình duy t m c đ nh cho Ubuntu. • Firefox có 2 tính năng n i b t là h th ng tìm ki m tích h p s n và kh năng đánh d u trang web đ ng. • Liferea là m t trình đ c tin RSS, cho phép b n th c hi n các thao tác cơ b n và h u ích đ tham gia vào các nhóm tin t c trên Internet. • Evolution là trình qu n lý thư đi n t m c đ nh trên Ubuntu. • Mozilla Thunderbird là m t ng d ng qu n lý thư đi n t khác trên Ubuntu, do Mozilla Foundation phát tri n. Nó hoàn toàn mi n phí, ch y trên nhi u n n h đi u hành, và tích h p c ch c năng đ c tin t c qua RSS và nhóm tin. • Trình x lý tin nh n nhanh m c đ nh trên Ubuntu là Pidgin. B n có th dùng nó đ chat v i b n bè qua nhi u giao th c m ng tin nh n nhanh khác nhau, như Yahoo!, MSN, Google Talk, Jabber... • Ekiga là đi n tho i m m m c đ nh cài s n trên Ubuntu, đ b n th c hi n vi c g i đi n qua Internet. • WengoPhone là m t ph n m m t do d a trên giao th c SIP. B n có th g i đi n tho i c đinh, di đ ng, g i tin nh n và đi n tho i truy n hình v i nó.

4.8

Câu h i ôn t p

Câu h i 1 Ba cách chính đ k t n i lên Internet là gì? Câu h i 2 Công c này dùng đ nh n modem trên Ubuntu? Câu h i 3 T i sao ta c n ph i dùng tính năng đánh d u đ ng trên Firefox? Câu h i 4 Kênh tin là gì? Câu h i 5 So kh p 2 c t trong b ng sau:

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 102 / 407

1) Evolution 2) Firefox 3) Ekiga 4) Pidgin

a) Duy t web b) Qu n lý thư đi n t c) X lý tin nh n nhanh d) G i đi n tho i B ng 4.1: Table 1

Câu h i 6 Thunderbird là m t ng d ng thư đi n t và đ c tin mi n phí,______. Câu h i 7 B n có th đăng ký đ a ch SIP t ________. Câu h i 8 Giao th c nào đư c WengoPhone h tr ? A. Transmission Control Protocol (TCP) B. User Datagram Protocol (UDP) C. Session Initiation Protocol (SIP) D. Internet Protocol version 6 (Ipv6) Câu h i 9 Mã ngu n c a Skype là ______, nhưng chương trình này có th đư c dùng ____. Câu h i 10 Chương trình nào li t kê dư i đây là trình đ c tin RSS? A. Ekiga B. Liferea C. Pan D. Wengo Câu h i 11 Liferea là m t trình ________ dành cho các kênh tin tr c tuy n. Câu h i 12 Chương trình nào là ph n m m có s h u? A. Skype B. Ekiga C. Wengophone D. Firefox

4.9

Th c hành

Bài t p 1 B n dùng Firefox đ xem vài trang web hay trên m ng. B n duy t qua trang http://www.stevepavlina.com. B n mu n lưu l i đ a ch URL này đ sau này tham kh o l i. M t ngư i b n khuyên b n nên dùng ch c năng đánh d u c a Firefox đ kh i ph i nh chính xác đ a ch URL c a trang web. Trong Mozilla Firefox, t o m t đánh d u đ ng. 1. M Firefox. Trong trình đơn Bookmarks, b m vào Organise Bookmarks. C a s Bookmarks Manager hi n lên.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 103 / 407

2. Trong c a s Bookmarks Manager, ch n trình đơn File, ch n ti p New Live Bookmark. H p tho i Properties for New Live Bookmark xu t hi n. 3. Trong h p tho i Properties for New Live Bookmark, hãy gõ Personal Development vào ô Name, http://www.stevepavlina.com vào ô Feed Location và My live bookmark vào ô Description. Nh n OK và đóng c a s Bookmarks Manager l i. 4. Trong Firefox, trên trình đơn Bookmarks, ch n My live bookmark. Danh sách các kênh tin s đư c hi n th . Bài t p 2 B n dùng Liferea đ đ c tin trên máy. G n đây, b n đư c m t ngư i b n k là trang web http://www.lifehacker.com có các kênh tin RSS. Gi , b n mu n c u hình Liferea đ l y các thông tin m i nh t t trang này v máy. 1. M trang web http://www.lifehacker.com. Trang này có các kênh tin RSS. 2. Trong ph n bên trái, bên dư i m c syndication, nh n vào Full content (with ads). Lưu l i đ a ch URL Mozilla Firefox. Đ a ch URL này, http://feeds.gawker.com/lifehacker/full, chính là đ a ch c a kênh tin. 3. M Liferea. 4. B m chu t ph i vào trong ph n bên trái c a s Liferea, ch n New và nh n New Subscription. H p tho i New Subscription hi n lên. 5. Trong h p tho i New Subscription, gõ đ a ch URL đã lưu http://feeds.gawker.com/lifehacker/full vào và nh n OK. Bài t p 3 B n mu n chat v i b n mình trên m ng Google talk (gtalk). Nhưng thay vì dùng Google Talk, b n mu n dùng Pidgin Internet Messenger đ chat. Hãy c u hình Pidgin đ nói chuy n v i b n mình trên gtalk. 1. Trong trình đơn Applications, ch n Internet và nh n vào Pidgin Internet Messenger. 2. Trong trình đơn Accounts, b m chu t vào Add/Edit. C a s Accounts hi n ra. 3. Trong c a s Accounts, nh n vào nút Add. C a s Add Account hi n ra. 4. Trong c a s Add Account, ch n xmpp trong danh sách th xu ng Protocol, gõ đ a ch thư đi n t gtalk c a b n vào trong ô Screen name, nh p ti p m t kh u vào ô Password và nickname b n mu n dùng vào ô Local alias. Nh n Save. 5. Gi b n đã k t n i v i máy ch gtalk. trên Thanh đ a ch c a

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 104 / 407

Chương 5

S d ng OpenOffice.org
Tr ng tâm bài h c Trong ph n này, b n s h c các n i dung: • Th c hi n các thao tác x lý văn b n v i OpenOffice.org Writer. • X lý b ng tính cơ b n v i OpenOffice.org Calc. • T o và trình di n nh chi u b ng OpenOffice.org Impress. • V v i OpenOffice.org Draw. • T o và ch nh s a công th c toán h c v i OpenOffice.org Math. Giáo viên nên đ c p đ n t t c các n i dung trong bài này. Tuy nhiên, n u còn quá ít th i gian, ta có th b qua m t s ch đ sau: • OpenOffice.org Draw • OpenOffice.org Math Có th m t s sinh viên đã quen v i các ng d ng văn phòng, và h mu n đào sâu vào các ng d ng này. Hãy đ m b o là vi c đ c p đ n các ch đ nâng cao không nh hư ng đ n ti n đ c a khoá h c.

5.1

Gi i thi u b công c văn phòng OpenOffice.org

OpenOffice.org là b công c văn phòng m c đ nh cho Ubuntu. Đây là m t b chương trình mi n phí, mã ngu n m , có t t c các tính năng thư ng th y đ i v i các ng d ng văn phòng. Đây không ph i là m t t p h p c a các ng d ng đơn l , mà là m t gói ph n m m hoàn ch nh, trong đó t t c các ng d ng có s c thái giao di n tương đ i gi ng nhau và chia s m t s công c dùng chung. OpenOffice.org đã đư c d ch ra hơn 30 th ti ng, và ch y trên c Linux, Microsoft Windows, Solaris and Mac OS X. Nó hoàn toàn tương thích v i các b ng d ng văn phòng khác, k c Microsoft Office, giúp b n d dàng t o, m , lưu và trao đ i tài li u v i b n bè và đ ng nghi p dùng đ nh d ng tài li u c a Microsoft Office. M t tính năng n i b t khác c a b công c OpenOffice.org là t t c các ng d ng c a nó lưu các tài li u l i theo đ nh d ng Tài li u m (OpenDocument), đ nh d ng tài li u chu n qu c t đã đư c công nh n. Đ nh d ng OpenDocument d a trên ngôn ng XML (Extensible Markup Language) cho phép b n truy c p vào d li u c a mình t b t kỳ m t ng d ng tương thích v i đ nh d ng OpenDocument nào.

B n có bi t? Xem thêm v l ch s phát tri n c a OpenOffice.org t i http://en.wikipedia.org/wiki/Openoffice.org.

B ph n m m OpenOffice.org bao g m các ng d ng sau: • OpenOffice.org Writer • OpenOffice.org Calc

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 105 / 407

• OpenOffice.org Impress • OpenOffice.org Base • OpenOffice.org Draw • OpenOffice.org Math Đ m b công c OpenOffice.org: • Ch n trình đơn Applications, tr t i Office và b m vào ng d ng OpenOffice.org b n mu n ch y.

Hình 5.1: M các ng d ng OpenOffice.org

5.1.1

OpenOffice.org Writer

Writer là công c x lý văn b n trong c a OpenOffice.org. Nó cung c p các ch c năng và công c h u d ng đ làm t t c m i thao tác x lý văn b n, t vi t thư đ n t o h n 1 cu n sách có ch a bi u đ , hình nh, b ng, ch m c... Các tác v xu t b n trên máy tính, như t o t rơi nhi u c t và sách hư ng d n m ng cũng đư c Writer h tr r t t t.

5.1.2

OpenOffice.org Calc

Calc là chương trình x lý b ng tính m nh, có ch a t t c các công c c n thi t đ tính toán, phân tích, t ng h p và trình bày d li u d ng báo cáo ho c bi u đ . Nó có r t nhi u ch c năng nâng cao như nh p công th c ph c t p, nh p d li u bên ngoài vào và các phép tính th ng kê phân tích.

5.1.3

OpenOffice.org Impress

Impress là chương trình đư c thi t k đ trình di n các báo cáo, nh chi u thuy t trình k t h p v i âm thanh và video. Nó có các công c t o trình di n 2D và 3D, nh đ ng, cũng như các hi u ng đ c bi t và chuy n đ ng đ các trình di n t o ra sinh đ ng nh t.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 106 / 407

5.1.4

OpenOffice.org Base

Base là chương trình cơ s d li u dùng đ lưu tr thông tin v đ i tác và tài kho n, t o và s a b ng, m u, truy v n và báo cáo. B n có th thao tác v i d li u nhi u đ nh d ng khác nhau. Vì đây là m t ng d ng tương đ i ph c t p và yêu c u hi u bi t chuyên sâu v cơ s d li u, ta s không đ c p đ n nó trong ph m vi giáo trình này. N u b n mu n tìm hi u thêm, xin xem www.openoffice.org/product/base.html

5.1.5

OpenOffice.org Draw

Draw là trình x lý nh vector, cung c p cho b n các công c đ v nh ng nh vector đơn gi n cho đ n hình chi u 3D và các hi u ng ph c t p khác.

5.1.6

OpenOffice.org Math

B n có th dùng Math đ t o và s a các phương trình toán h c b ng giao di n đ ho , ho c gõ công th c dư i d ng LaTeX. Các công th c đư c Math t o ra có th đư c chèn vào t t c các chương trình khác trong OpenOffice.org, như Writer, Calc và Impress. Chú ý: Dùng h đi u hành m i và nh t là b công c văn phòng m i th c ra không quá khó như b n t ng nghĩ. V i OpenOffice, h u h t các thao tác đ u r t tương tác. Hãy coi vi c làm quen v i OpenOffice như là di chuy n sang nhà m i; t t c nh ng đ đ c b n có v n v y, nhưng b n ch ph i làm quen v i cách b trí c a căn nhà m i!

5.2
5.2.1

S d ng OpenOffice.org Writer
Các tính năng chính c a OpenOffice.org Writer
đây. Giao di n đ ho thân

B n s nhanh chóng quen v i các tính năng c a ng d ng này, vì th ch m t s tính năng chính s đư c li t kê thi n s hư ng d n cho b n t t c nh ng gì mình c n. So n th o

OpenOffice.org Writer cung c p nhi u tính năng giúp cho vi c t o văn b n tr nên h t s c đơn gi n. Nó giúp b n t o các văn b n t đơn gi n đ n ph c t p, bao g m tài li u tham kh o, b ng tra c u và ch m c. M t s tính năng hay dùng: • Ki m tra chính t : B ki m tra chính t giúp b n tìm các l i chính t có trong văn b n b ng cách ki m tra l i toàn b tài li u, k c ph n đ u, ph n chân, các ch m c và cư c chú. Th m chí b n còn có th phát hi n ra các t vi t sai trong 1 vùng do b n ch n, và sau đó li t kê các t g i ý phù h p, v n có trong t đi n mà ngư i dùng s d ng. • T đi n đ ng nghĩa: T đi n đ ng nghĩa giúp b n c i thi n ch t lư ng bài vi t và tăng s c thuy t ph c hơn. Ti ng Vi t chưa h tr t đi n đ ng nghĩa. • T đ ng s a l i: T đ ng s a l i là tính năng cho phép ta gi m thi u công s c trong vi c gõ văn b n b ng cách s a các l i chính t và gõ sai cơ b n. Tính năng này cho phép ta vi t t t ho c chèn các ký t đ c bi t vào văn b n đư c d dàng hơn. • Tách t : B n có th dùng tính năng tách t đ chèn thêm ký hi u g ch ngang vào gi a các t quá dài đ cho phù h p hơn. Ch c năng này duy t toàn b tài li u và g i ý các ch nên chèn ký hi u tách t vào. V i ti ng Vi t, vi c này không m y quan tr ng • G p thư: Tính năng g p thư cho phép b n t o nhi u d ng thư cá nhân, nhãn, phong bì, fax và thư đi n t t m t m u có s n và s đ a ch lưu trong h th ng. Thi t k và t o c u trúc OpenOffice.org cho phép b n thi t k và c u trúc l i tài li u văn b n c aminhi uh b ng m t s tính năng s p x p, bao g m: • C a s Style and Formatting:C a s Style and Formatting là m t tính năng dùng chung c a b OpenOffice.org, cho phép b n t o, gán và s a ki u dáng đo n văn, danh sách, các ký t riêng r , khung hay trang gi y. • Navigator: Cung c p sư n c u trúc c a toàn b văn b n đ b n có th nhanh chóng duy t đ n v trí mình c n x lý. B n cũng có th dùng Navigator đ tìm ra đ i tư ng và thành ph n mà mình đã chèn vào tài li u.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 107 / 407

• Indexes and Tables:Cho phép b n chèn ch m c, m c l c ho c danh m c tài li u tham kh o trong toàn b tài li u. B n cũng có th tuỳ bi n các b ng và ch m c đư c chèn vào b ng cách ch đ nh c u trúc và hình th c b c c c a chúng. Xu t b n vi tính Các tính năng sau h tr cho b n trong vi c t o các tài li u chuyên nghi p, như sách hư ng d n, thư m i và t rơi qu ng cáo: • Text Frames: Khung ch a văn b n và nh mà b n có th đ t t i v trí b t kỳ trong tài li u. B n cũng có th dùng các khung này đ s p x p tài li u có nhi u c t, và t o ra b c c chuyên nghi p cho nó. • Graphics: Cho phép b n chèn hình nh vào trong tài li u văn b n t thư vi n nh, t p tin ho c các ng d ng OpenOffice.org khác. • Tables: OpenOffice.org Writer cũng cho phép b n t o ho c chèn b ng bi u vào trong tài li u văn b n. Drawing Các ch c năng v giúp b n t o nhi u hình v tr c ti p trong tài li u c a mình. B n có th dùng thanh công c Drawing đ v nhi u hình thù, đư ng, văn b n cho tài li u c a mình. Drag and Drop Tính năng kéo th là tính năng cho phép b n di chuy n m t đ i tư ng t v trí này sang v trí khác trong cùng tài li u, ho c sang tài li u khác, ho c t thư vi n hình nh sang tài li u OpenOffice c a mình. Tính năng tr giúp B n có th tham kh o cách dùng Writer t trình đơn Help.

5.2.2

Th c hi n các thao tác cơ b n trong x lý văn b n v i Writer

B n có th th c hi n m t s thao tác x lý văn b n, như vi t, s a, đ nh d ng, xem l i và in tài li u b ng OpenOffice.org Writer. Ngoài ra, chương trình còn cho phép b n dùng r t nhi u m u tài li u có s n, áp d ng các ki u dáng khác nhau cho tài li u c a b n, ch nh s a l i b c c trang in ra và chèn, s a hay t o các hình nh trong tài li u văn b n. Hư ng d n đ th c hi n các thao tác x lý văn b n cơ b n s đư c đ c p chi ti t trong nh ng ph n sau. Nh p và đ nh d ng văn b n OpenOffice.org Writer thư ng đư c dùng trong vi c gõ và đ nh d ng văn b n. B n có th nh p văn b n b ng bàn phím và áp d ng r t nhi u đ nh d ng cho chúng, tuỳ theo yêu c u c a tài li u. B n có th th c hi n các bư c sau đ nh p và đ nh d ng văn b n trong OpenOffice.org Writer: 1. M trình đơn Applications, ch đ n Office và ch n Openoffice.org Word Processor. M t tài li u tr ng xu t hi n.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 108 / 407

Hình 5.2: Ch y Writer
2. Tuỳ thu c vào tài li u b n c n so n, b n có th t o thư, ghi nh , chú thích ho c c m t cu n ti u thuy t t đ u, ho c b n có th s d ng các m u văn b n đ t s n mà OpenOffice cung c p. Đ m các m u văn b n có s n, trong trình đơn File, ch n m c New và nh n vào Templates and Documents. B n cũng có th dùng t h p phím SHIFT+CTRL+N đ th c hi n thao tác này. H p tho i Templates and Documents xu t hi n.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 109 / 407

Hình 5.3: M c a s Templates and Documents
3. T i đây, b n s th y có r t nhi u m u tài li u d ng s n trong c t gi a c a h p tho i Templates and Documents. N u b n mu n dùng m t m u có s n đ t o tài li u m i, hãy b m đúp vào h ng m c đ xem các m u tài li u có trong h ng m c đó và ch n m u tài li u thích h p v i tính ch t tài li u c n t o. Tuy nhiên, n u b n mu n b t đ u t tài li u tr ng, hãy thoát kh i h p tho i Templates and Documents b ng cách b m nút Close trong góc trên bên ph i c a h p tho i.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 110 / 407

Hình 5.4: M các m u tài li u
4. Sau khi đã t o tài li u, b n có th dùng r t nhi u tính năng đ nh d ng mà Writer cung c p đ trình bày t ng vùng văn b n riêng bi t trong tài li u c a mình. B n có th dùng các tuỳ ch n có trên thanh công c Formatting đ th c hi n các thao tác đ nh d ng văn b n.

Hình 5.5: Thanh công c Formatting
5. B n có th dùng c a s Style and Formatting đ th c hi n vi c ch nh s a l i đ nh d ng văn b n trong toàn b tài li u. Đ m c a s Style and Formatting, ch n trình đơn Format, b m chu t vào l nh Style and Formatting. C a s Style and Formatting xu t hi n.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 111 / 407

Hình 5.6: B t c a s Style and Formatting
6. B n có th dùng c a s này đ ch n ho c thay đ i ki u dáng đang có ho c t o m t ki u dáng m i trong tài li u văn b n. B m chu t lên 1 bi u tư ng bên dư i thanh tiêu đ c a Style and Formatting đ hi n th danh sách các ki u dáng trong m t m c c th , như danh sách ho c đo n văn.

Hình 5.7: Các bi u tư ng trong c a s Style and Formatting
7. Theo m c đ nh, khi b n m c a s Style and Formatting, bi u tư ng Paragraph Style s đư c ch n. T t c các ki u dáng li t kê trong

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 112 / 407

h ng m c này s đư c hi n th trong c a s Style and Formatting. B n có th ch nh l i ki u dáng c a t ng thành ph n riêng bi t trong tài li u b ng cách ch n ph n c n ch nh s a và áp d ng m t ki u dáng đang có lên vùng đó b ng cách b m đúp lên ki u dáng tương ng.

Hình 5.8: Áp d ng ki u dáng cho vùng ch n
8. N u b n mu n s a m t ki u dáng đã có, hãy b m ph i vào ki u dáng c n s a và ch n Modify. M t c a s m i s hi n ra. B n có th ch đ nh t t c các thu c tính c a ki u dáng đã ch n thông qua các tuỳ ch n trong c a s này. Hãy s a l i các thi t l p cho ki u dáng và nh n OK đ các thay đ i có hi u l c.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 113 / 407

Hình 5.9: S a m t ki u dáng
9. B m đúp chu t lên ki u dáng đã s a đ th y các thay đ i nào đã áp d ng lên vùng văn b n đư c ch n.

Hình 5.10: Áp d ng ki u dáng m i
10. B n có th ti p t c b ng cách tuỳ ch nh t t c các ph n còn l i c a tài li u b ng thao tác tương t . Chèn b ng Đ chèn b ng vào trong tài li u văn b n, đ t con chu t t i nơi mu n chèn b ng vào và th c hi n các bư c sau: 1. M trình đơn Table, ch n m c Insert r i nh n chu t vào Table. H p tho i Insert Table xu t hi n.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 114 / 407

Hình 5.11: Chèn b ng
2. B n có th thi t l p các tuỳ ch n có trong h p tho i đ c u hình các thu c tính c a b ng đư c chèn vào.

Hình 5.12: Đ t các thu c tính cho b ng s chèn vào

B n có bi t? Đ nhanh chóng chèn m t b ng vào tài li u, v i các thi t l p m c đ nh, hãy b m chu t vào bi u tư ng Table trên thanh công c Standard và ch n kích c b ng trong ô xu t hi n. Đ t o b ng, nh n chu t vào ô n m hàng cu i và c t cu i.

3. Ch n các thu c tính c a b ng và nh n OK. B ng đư c chèn vào v trí đ t con tr . Theo m c đ nh, Writer t o m t b ng tr i r ng t l trái sang l ph i, đ ng th i các hàng và các c t có cùng kích thư c. Đ thay đ i kích thư c c a hàng và c t ho c chi u r ng c a b ng, hãy b m chu t ph i vào b ng và ch n Table t trình đơn ng c nh hi n ra. H p tho i Table Format s hi n lên. Thông qua h p tho i này, b n có th ch đ nh vi c s p x p, chi u r ng c a c t, s p x p văn b n trong ô, đư ng vi n và màu n n. Sau khi hoàn t t vi c thi t l p thu c tính cho b ng, nh n OK đ thay đ i b c c và hình d ng c a b ng.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 115 / 407

Hình 5.13: Tuỳ bi n đ nh d ng cho b ng
4. Các thi t l p đã đư c áp d ng cho b ng đã ch n. Trong trư ng h p d li u trong m t ô ph i s p x p theo d ng b ng, b n có th t o m t l p b ng khác bên trong b ng đang có. Các b ng này đư c g i là b ng l ng nhau. Writer không h n ch s lư ng l p b ng, vì v y b n có th t o bao nhiêu b ng trong b ng cũng đư c! Đ t o b ng l ng nhau, b m vào ô mà b n mu n b ng bên trong s xu t hi n, r i làm l i các bư c hư ng d n bên trên đ t o ra b ng m i. B ng m i s xu t hi n trong ph m vi ô c a b ng cũ.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 116 / 407

Hình 5.14: T o b ng trong b ng
5. Ti p đó, b n có th đ t các thu c tính cho b ng bên trong m i t o ra b ng h p tho i Table Format và nh p d li u vào trong b ng này.

Hình 5.15: B ng bên trong
Chèn hình nh OpenOffice.org cho phép b n nh p các hình nh nhi u đ nh d ng khác nhau, bao g m JPEG, PNG, BMP và GIF. B n có th chèn các nh t t p tin, t thư vi n hình nh OpenOffice.org Gallery, t máy quét, ho c m ng Internet, ho c m t chương trình đ ho nào khác. Đ chèn m t nh t t p tin bên ngoài vào trong tài li u văn b n: 1. Đ t con tr t i v trí mà b n mu n nh đư c chèn vào. Trên trình đơn Insert, ch n m c Picture và nh n vào From File. H p tho i Insert Picture xu t hi n. 2. Đ chèn t p tin vào, hãy di chuy n t i thư m c tương ng và ch n nó. B n có th ch n h p ki m Preview n m dư i h p tho i Insert Picture đ xem trư c nh đang ch n và đ m b o đó đúng là nh c n chèn. Nh n Open đ chèn nh vào trong tài li u c a b n.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 117 / 407

Hình 5.16: Chèn nh
3. nh đư c chèn vào trong v trí đã ch n. N u nh không v a v i kích c tài li u c a b n, b n nên đi u ch nh l i kích c c a nó. Đ đi u ch nh kích thư c c a t m nh, hãy ch n nó và nh n gi phím SHIFT. Khi b n ch n m t t m nh, trên rìa t m nh s xu t hi n các ch t hình vuông. N u b n b m chu t và di chuy n các ch t ra ch khác trong khi gi SHIFT, kích thư c c a t m nh s thay đ i.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 118 / 407

Hình 5.17: Thay đ i kích thư c c a nh chèn vào
4. Sau khi thay đ i kích thư c c a nh, b n ph i đ t l i v trí c a nó. B n có th s p x p ho c căn l t m nh b ng các công c có trong thanh công c Frame n m bên dư i thanh công c Standard. Ngoài ra, b n có th b m chu t ph i vào t m nh và ch n các tuỳ ch n có trong đó, như Arrange, Wrap ho c Anchor, trong trình đơn ng c nh hi n ra.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 119 / 407

Hình 5.18: Đ t l i v trí c a nh chèn vào
5. Sau khi đã ch n đư c v trí thích h p cho nh, b n s thu đư c k t qu tương t như hình dư i đây.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 120 / 407

Hình 5.19: nh chèn vào trong tài li u
In tài li u Đ in tài li u: 1. M trình đơn File và ch n Print. H p tho i Print xu t hi n. B n có th dùng h p tho i này đ ch nh máy in c n dùng (trong trư ng h p b n có nhi u máy in), các trang nào s đư c in ra, và s b n in. B n cũng có th b m vào nút Properties trong h p tho i Print đ đ t các thu c tính c a máy in, như in ngang, d c, khay gi y s dùng và kích thư c gi y. Đ đ t các tuỳ ch nh cho máy in đ i v i tài li u hi n th i, nh n vào nút Options trong h p tho i Print.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 121 / 407

Hình 5.20: In tài li u
2. H p tho i Printer Options cho phép b n ch n các ph n đã đ t trong tài li u đ in ra. Ví d , đ ti t ki m m c, b n không mu n in n n ho c các nh có trong tài li u ra. B n có th đ t các tuỳ ch n này trong ph n Content b ng cách b d u ki m c a các h p ki m tương ng. Tương t , b n cũng có th đ t các tuỳ ch n in n trong ph n Pages và Notes. Sau khi ch n các tuỳ ch n, nh n OK đ lưu l i các thi t l p.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 122 / 407

Hình 5.21: Đ t các tuỳ ch n cho vi c in n
3. Gi b n có th b t đ u vi c in tài li u b ng cách nh n nút OK trong h p tho i Print. Chú ý: Các thay đ i trong h p tho i Printer Options s ch có hi u l c v i tài li u hi n hành và không ph i là thi t l p m c đ nh áp d ng cho các tài li u sau này c a b n.

Lưu tài li u B n có th lưu tài li u Writer l i gi ng như lưu m t tài li u b t kỳ nào khác! Đ lưu tài li u m i: 1. M trình đơn File và ch n Save As. H p tho i Save hi n ra.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 123 / 407

Hình 5.22: Lưu tài li u
2. Di chuy n đ n thư m c c n lưu t p tin vào đó, nh p tên tài li u và nh n nút Save đ lưu tài li u vào thư m c đã ch n. OpenOffice.org cũng cho phép b n lưu tài li u dư i nhi u đ nh d ng khác nhau, bao g m Microsoft Word, Rich Text, Star Writer và HTML. Nh đó, b n có th chia s tài li u c a mình v i ngư i khác. N u b n mu n lưu tài li u d ng .doc c a Word, hãy ch n đ nh d ng tương ng trong trình đơn th xu ng ph n dư i h p tho i. Sau đó nh n Save đ lưu tài li u dư i d ng tài li u Word.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 124 / 407

Hình 5.23: Lưu tài li u

đ nh d ng c a Word

5.3

S d ng OpenOffice.org Calc

Calc là chương trình x lý b ng tính trong b công c OpenOffice.org. Các tính năng nâng cao c a Calc cho phép th c hi n các quá trình tính toán th ng kê chuyên nghi p. Tuy nhiên, Calc cũng là m t chương trình thân thi n và d dùng đ i v i ngư i m i dùng. M c này s giúp b n làm quen v i các tính năng chính và d y b n th c hi n m t s ch c năng tính toán cơ b n. Tương t như m i ng d ng trong b OpenOffice.org, Calc cho phép b n lưu b ng tính trong đ nh d ng OASIS OpenDocument (ODF). Đây là đ nh d ng d a trên XML cho phép b n truy c p vào b ng tính t b t kỳ ph n m m tương thích OpenDocument nào. Ngoài ra, Calc còn cho phép b n lưu b ng tính tr c ti p d ng Portable Document Format (PDF) mà không c n dùng thêm ph n m m trung gian đ t ti n nào khác.

5.3.1

Các tính năng chính c a OpenOffice.org Calc

Calc là m t ng d ng có r t nhi u tính năng, bao g m các công c đ phân tích, v bi u đ và th ng kê, x lý d li u trong b ng tính. M t s tính năng chính c a OpenOffice.org Calc: • Tính toán: OpenOffice.org Calc có s n hơn 300 hàm tài chính, logic, th ng kê, toán h c và ngân hàng. Nh v y b n có th t o các công th c tính toán ph c t p v i Calc. Ngoài ra, Calc cũng cung c p đ thu t Function wizard đ hư ng d n b n t o công th c theo t ng bư c m t. M t tính năng n a c a OpenOffice.org Calc là nó cho phép ta t o công th c t ngôn t thông thư ng như s n ph m - giá thành.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 125 / 407

• Qu n lý k ch b n: Cho phép b n phân tích ki u ’n u-thì’ và xem k t qu thay đ i như th nào khi m t đ i lư ng tính toán thay đ i. Ví d , khi th c hi n vi c tính toán cho vay, b n có th thay đ i kỳ h n c a kho n vay và xem k t qu thu đư c theo 1 t l lãi su t c đ nh. • Data Pilot: Cho phép b n so sánh, k t h p và s p x p kh i lư ng d li u l n. Nó giúp b n l y d li u thô t cơ s d li u, b ng tham chi u, t ng h p l i và chuy n d li u thành thông tin có ý nghĩa. B n có th dùng ch c năng Data Pilot đ t o b ng tương tác, cho phép d li u đư c s p x p, s p x p l i ho c t ng h p l i theo nhi u ki u khác nhau. • Bi u đ đ ng: Đây là các bi u đ t đ ng c p nh t khi d li u trong b ng tính đư c thay đ i. • M và lưu các t p tin c a Microsoft: Calc cho phép b n dùng các b ng tính c a Microsoft và lưu tài li u nhi u đ nh d ng khác nhau, trong đó có đ nh d ng c a Microsoft Excel. Nh v y, b n có th chia s d li u v i ngư i khác dùng Microsoft ho c các ng d ng tương t .

5.3.2

Th c hi n các tác v b ng tính cơ b n

Tương t như các ng d ng b ng tính khác, Calc có th x lý thông tin văn b n ho c s h c d ng b ng. Nó cho phép b n s p x p và x lý d li u, áp d ng các hàm toán h c, th ng kê vào t p d li u và bi u di n d li u d ng bi u đ ho c hình nh. Các ph n sau s hư ng d n b n cách th c hi n m t s tác v v i b ng tính trong Calc. Đ nh d ng b ng và ô Đ đ nh d ng b ng và ô trong Calc: 1. M trình đơn Applications, ch n Office và b m vào OpenOffice.org Spreadsheet đ m b ng tính Calc. C a s Calc xu t hi n.

Hình 5.24: Ch y Calc
2. M t s thành ph n chính trong c a s Calc đư c mô t trong hình dư i:

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 126 / 407

Hình 5.25: C a s Calc
• Ô Name ch a ô và s hàng, g i là tham chi u ô, c a ô đang đư c ch n. • Ô hi n hành tương ng v i ô c n x lý hi n th i. • Đ thu t Function wizard m h p tho i Function Wizard. • Nút Sum giúp b n tính t ng c a nhi u ô n m bên trên ô hi n th i. • B m chu t vào nút Function, m t d u b ng s đư c chèn vào ô hi n th i và dòng nh p li u đ ta ti p t c chèn công th c cho ô. • Các th b ng n m dư i b ng tính, báo hi u s b ng trong b ng tính đang làm vi c. Theo m c đ nh, m t b ng tính m i s bao g m 3 b ng con. 3. Sau khi b n đã nh p các d li u c a mình vào b ng tính, b n có th áp d ng nhi u ki u dáng đ nh d ng cho chúng b ng cách ch n các tuỳ ch n mà Calc cung c p. Đ áp d ng 1 đ nh d ng cho m t hay nhi u ô, trong trình đơn Format, nh n vào Cells. H p tho i Format Cells xu t hi n.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 127 / 407

Hình 5.26: Đ nh d ng ô
4. B n có th ch n các tùy ch n có trong h p tho i này, trong ph n Font, Font Effects và Alignment đ quy đ nh các thu c tính c a văn b n trong vùng ch n. Tương t , đ gán các thu c tính cho giá tr s , hãy ch n các đ nh d ng có s n trong th Numbers ho c đ nh nghĩa ki u m i mà b n mu n dùng. H p tho i Format Cells còn cho phép b n thêm vi n và màu n n vào trong vùng ch n, đ b ng tính trông sinh đ ng hơn. Đ t các thi t l p và nh n OK đ áp d ng đ nh d ng đã ch n.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 128 / 407

Hình 5.27: Đ t các thu c tính đ nh d ng
5. Sau khi ch n các thu c tính xong, b n s thu đư c k t qu tương t như hình này.

Hình 5.28: B ng tính đã đư c đ nh d ng l i

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 129 / 407

6. Calc cung c p 1 ch c năng h u ích cho vi c đ nh d ng tài li u là ch c năng Autoformat, cho phép ta t o ra các b ng tính sinh đ ng và chuyên nghi p m t cách nhanh chóng thay vì ch n t ng ô và đ nh d ng t ng b ng bi u. Ch c năng Autoformat cho phép b n nhanh chóng áp d ng các đ nh d ng đ t s n vào toàn b b ng tính ho c m t vùng ch n. Đ áp d ng tính năng Autoformat, trong trình đơn Format, ch n Autoformat.

Hình 5.29: Dùng tính năng Autoformat
7. H p tho i AutoFormat s xu t hi n. Đ gán m t đ nh d ng đ t s n cho các ô đã ch n, ch n m t m c trong danh sách Format r i nh n OK.

Hình 5.30: Ch n m t m u đ nh d ng
8. Đ nh d ng b n ch n s ngay l p t c đư c áp d ng cho vùng ch n; b n thu đư c b ng tính đư c trình bày chuyên nghi p mà không h m t công s c gì nhi u!

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 130 / 407

Hình 5.31: B ng đã đư c t đ ng đ nh d ng
Nh p các giá tr và công th c Công th c là m t hàm trong b ng tính, có các đ i s và đư c nh p vào trong m t ô trong b ng. T t c các công th c đ u b t đ u b ng d u b ng và có th ch a giá tr s , văn b n và thi tho ng là c các thu c tính đ nh d ng. Công th c có th ch a các phép toán h c, phép logic và các hàm. B ng 5.1 li t kê m t s ví d v công th c trong OpenOffice.org:

Công th c =SUM(A1:A11) =EFFECTIVE(5%;12) =B1*B2 =C4-SUM(C10:C14)

Mô t Tính t ng các ô t A1 đ n A11 Tính lãi su t hi u d ng hàng năm 5% chia cho lãi su t danh nghĩa v i 12 l n tr ti n m t năm Tính k t qu c a phép nhân hai ô B1 v i B2 Tính k t qu c a vi c l y ô C4 tr đi t ng các ô t C10 đ n C14 B ng 5.1: Công th c c a Calc

Cách nhanh nh t đ nh p công th c là gõ công th c trong ô mà b n mu n k t qu c a phép tính đư c hi n th , ho c nh p công th c vào dòng nh p trên thanh Formula. B n cũng có th dùng đ thu t Function wizard đ t o công th c theo t ng bư c. Đ nh p công th c b ng đ thu t Function wizard: 1. Trong b ng tính, ch n ô c n bi u chèn công th c. Đ m đ thu t Function wizard, trên thanh Formula, b m vào Function Wizard. H p tho i Function Wizard s xu t hi n.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 131 / 407

Hình 5.32: Ch y đ thu t Function Wizard
2. B n có th th y toàn b các hàm mà Calc có đư c li t kê theo t ng h ng m c bên trong ô Functions. B n cũng có th ch n m t h ng m c t danh sách th xu ng Category đ xem các hàm có trong h ng m c đó. Tìm hàm c n dùng trong ô Functions, r i b m vào đ ch n nó. B n s th y r ng h p tho i Function Wizard s cung c p thêm thông tin v hàm đã ch n đ hư ng d n b n dùng hàm đó. Sau khi ch n hàm, b m vào nút Next đ ti p t c nh p công th c.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 132 / 407

Hình 5.33: Ch n m t hàm trong đ thu t Function Wizard
3. Ti p đ n, b n ph i đ t giá tr s c n áp d ng cho công th c. Đ ch n giá tr s , b n ph i quay v b ng đang làm vi c. Nh n vào nút Shrink đ thu g n h p tho i này và tr v b ng làm vi c.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 133 / 407

Hình 5.34: Thu g n h p tho i Function Wizard
4. H p tho i Function Wizard đư c thu l i đ b n có th quan sát đư c b ng đang làm vi c. Hãy gi phím SHIFT và dùng chu t đ ch n ph m vi các ô ch a giá tr c n đưa vào hàm. Sau khi đã ch n các ô c n dùng, b n quay tr v c a s Function wizard b ng cách b m vào nút Maximize.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 134 / 407

Hình 5.35: Ch n ph m vi các ô c n dùng
5. Tham chi u t i các ô đã ch n s t đ ng xu t hi n trong h p number 1và trong công th c đã áp d ng, theo sau là các tham s , xu t hi n trong ô Formula n m dư i đáy h p tho i. Đ hoàn t t vi c nh p công th c, nh n OK.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 135 / 407

Hình 5.36: Áp d ng công th c
6. K t qu s đư c hi n th trong ô mà b n áp d ng công th c lên đó.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 136 / 407

Hình 5.37: K t qu cu i cùng
Chèn đ th B n có th bi u di n d li u mình có trong b ng dư i d ng đ th ho c hình nh đ so sánh các d li u v i nhau. Calc cung c p cho ta m t s d ng đ th đ trình bày d li u. Đ chèn đ th vào trong b ng tính: 1. M m t b ng tính có đ u đ c t và hàng, và ch n d li u c n ph i đưa vào trong đ th . Sau đó, ch n trình đơn Insert, ch n ti p l nh Chart. H p tho i Chart Wizard xu t hi n.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 137 / 407

Hình 5.38: M đ thu t Chart Wizard
2. Trong ph n đ u tiên c a đ thu t Chart wizard, b n có th ch n ki u đ th và xem trư c bi u đ s đư c trình bày trông như th nào. Calc cho phép ta dùng nhi u ki u đ th khác nhau, 2 chi u cũng như 3 chi u. B n ti p t c chuy n t i ph n hư ng d n k ti p trong Chart Wizard b ng cách nh n Next, ho c k t thúc vi c t o đ th b ng cách nh n Finish và chèn đ th vào trong tài li u.

Hình 5.39: Ch n ki u đ th
3. Đ th s đư c chèn vào trong v trí đã ch n trong b ng tính c a b n. Gi b n có th di chuy n và thay đ i kích thư c c a bi u đ sao cho phù h p v i b c c tài li u.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 138 / 407

Hình 5.40: Đ th đã chèn vào
Xu t b ng tính ra d ng PDF T t c các ng d ng OpenOffice.org đ u tích h p s n ch c năng xu t tài li u ra d ng PDF. Trên Microsoft Windows, không nh ng b n ph i tr ti n b n quy n cho Microsoft Office, mà b n còn ph i mua ph n m m chuy n đ i PDF c a m t hãng th ba đ xu t tài li u c a mình ra PDF. Đ xu t b ng tính ra d ng PDF: 1. M trình đơn File và ch n l nh Export as PDF. H p tho i Export xu t hi n.

Hình 5.41: Xu t b ng tính ra t p tin PDF

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 139 / 407

2. B n th trong h p tho i này cho phép b n đ t các tuỳ ch n v cách th c xu t b ng tính ra d ng PDF, như nh ng trang nào s đư c xu t, phương pháp nén đư c dùng, m c đ b o m t mà t p tin PDF s có. Sau khi đã ch n các thi t l p mình mu n, hãy nh n Export.

Hình 5.42: Đ t các thi t l p xu t PDF
3. Đ t tên và ch n thư m c c n lưu t p tin PDF xu t ra, sau đó nh n Save đ xu t b ng tính ra t p tin PDF.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 140 / 407

Hình 5.43: Xu t t p tin ra PDF

B n có bi t? N u b n gõ =GAME("StarWars") vào m t ô b t kỳ, trò chơi StarWars s hi n ra. Đây là m t trò chơi gi ng như trò ’B n ru i’ trong đi n t Nintendo trư c đây!

4. Gi , b ng tính c a b n đã đư c xu t ra t p tin PDF.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 141 / 407

Hình 5.44: T p tin PDF thu đư c

5.4

S d ng OpenOffice.org Impress

Impress là m t công c trình di n m nh c a OpenOffice.org. Nó cung c p các tính năng t o nh chi u d ng 2D và 3D đ trình bày báo cáo, gi i thi u s n ph m... Nó cũng cho phép b n thêm nhi u hi u ng và chuy n đ ng đ nh chi u c a mình trông h p d n và sinh đ ng hơn. OpenOffice.org Impress g n gi ng như Microsoft PowerPoint v m t ch c năng. Tuy nhiên, Impress còn cho phép b n t o t p tin PDF t trình di n, và th m chí chuy n trình di n c a mình thành d ng ShockWave Flash (SWF) đ đưa lên các trang web. Đ xem đ nh d ng này, b n ch vi c cài đ t trình Flash player.

5.4.1

Các tính năng chính c a OpenOffice.org Impress

M t s tính năng chính trong Impress: T o nh vector: Impress có s n r t nhi u công c đ b n có th v các nh vector đ minh ho cho trình di n mình t o. B n cũng có th xu t các nh vector này thành nh bitmap và chuy n đ i nh bitmap thành nh vector, n u mu n. T o nh chi u: B n có th ch n các m u nh chi u có s n, ho c dùng các công c v hình và bi u đ đ ch nh s a nh chi u c a mình. Trong ch đ xem Master view, b n có th thêm vào các thành ph n mà mình mu n xu t hi n trong t t c các nh chi u khi trình di n. Ngoài ra, Impress còn cho phép b n s d ng thư vi n Open ClipArt, m t thư vi n hình nh mi n phí trên Internet. Các hi u ng chuy n đ ng c a Impress s giúp cho trình di n c a b n h t đơn đi u. B n có th dùng các hi u ng chuy n đ ng 2D hay 3D áp d ng cho văn b n trong nh chi u thông qua công c Fontwork. V i Fontwork, b n có th t o các nh 3D m t cách d dàng. Xu t b n trình di n: Impress cho phép b n xu t b n các trình di n c a mình ra d ng PDF, ho c chuy n ra SWF đ đính vào tài li u HTML b n có. Đi u này giúp cho trình di n c a b n ch y t t trên t t c các n n ng d ng, t Windows, Linux đ n web. Lưu trình di n nhi u đ nh d ng khác nhau: Cũng như các ng d ng OpenOffice.Org khác, Impress lưu tài li u c a nó OpenDocument. Nó cũng cho phép b n lưu tài li u l i trong các đ nh d ng khác, như .ppt c a PowerPoint. đ nh d ng chu n

5.4.2

T o các trình di n đa phương ti n

T o, xem và in trình di n Đ t o và xem các trình di n b ng OpenOffice.org Impress:

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 142 / 407

1. M trình đơn Applications, ch n m c Office r i b m chu t vào OpenOffice.org Presentation.

Hình 5.45: M Impress
2. H p tho i Presentation Wizard s xu t hi n. H p tho i Presentation Wizard s giúp b n đ t các thi t l p cơ b n v c u trúc c a nh chi u trình di n trong 3 bư c. B n có th ti p t c vi c thi t l p theo ch d n c a Presentation Wizard ho c t o m t nh chi u tr ng b ng cách b m chu t vào Create.

Hình 5.46: Dùng Presentation Wizard

B n có bi t? Đ xem trư c các m u nh chi u, các thi t k Preview.

nh chi u và các hi u ng có trong chương trình, hãy đánh d u h p ki m

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 143 / 407

3. Hình này minh ho c a s Impress v i m t nh chi u tr ng. T trong vùng Task n m bên trái c a s , b n có th ch n b c c c a nh chi u hi n hành.

Hình 5.47: C a s Impress
4. Nh p văn b n vào trong các h p văn b n đ t o nh chi u đ u tiên. Đ làm cho trình di n c a mình thêm sinh đ ng và chuyên nghi p, b n có th đ i hình n n và đ nh d ng phông ch cho t ng nh chi u ho c dùng m t m u nh chi u có s n trong ph n Master Pages. Nh n Master Pages đ m vùng Master Pages.

Hình 5.48: M vùng Master Pages

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 144 / 407

5. Trong Master Pages, Impress cung c p cho b n m t s m u đ nh s n. Hãy ch n m u mu n dùng. M u này s đư c áp d ng lên toàn b trình di n c a b n. B n có th thêm nhi u thành ph n khác, như các đ i tư ng, hình nh, nh đ ng... đ làm cho trình di n đ p hơn n a, b ng cách dùng trình đơn Insert. Ngoài ra, b n cũng có th thêm m t nh chi u n a vào trong trình di n. B n có th thêm m t nh chi u m i b ng cách nh n nút Slide trong thanh công c Standard. M t cách khác, b n có th ch n l nh Slide trong trình đơn Insert.

Hình 5.49: Ch n m t m u nh chi u
6. nh chi u đư c chèn vào cũng đư c đ nh d ng như nh ban đ u, vì đó là b c c cu i cùng đư c ch n. Tuỳ theo yêu c u công vi c, b n có th ch n m t đ nh d ng m i trong vùng Layout cho nh v a thêm vào. B c c m i này s có 2 c t, 1 c t ch a văn b n và c t còn l i ch a nh minh ho . Hãy nh p n i dung văn b n vào trong các h p văn b n có trong nh, r i nh n đúp chu t vào bi u tư ng hình ngôi nhà đ chèn m t nh vào ô tr ng đã có.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 145 / 407

Hình 5.50: Ch n b c c cho nh chi u
7. Trong h p tho i Insert Picture, ch n nh mình mu n dùng và nh n vào nút Open đ chèn nó vào trong nh chi u.

Hình 5.51: Chèn nh minh ho vào trong nh chi u
8. Lưu ý r ng b c nh đư c chèn vào s đư c t đ ng đi u ch nh kích c sao cho kh p v i ô tr ng có trư c đó. B n cũng có th chèn m t nh b ng cách ch n m c Picture trong trình đơn Insert. nh đư c chèn vào theo cách này s không đư c t đ ng đi u ch nh kích c , nhưng b n có th t mình di chuy n và ch nh l i kích thư c n u c n. Sau đó, hãy chèn thêm m t nh chi u n a. Ti p theo, ta s chi u trình di n. Đ c u hình các thi t l p khi trình chi u, b n ch n Slide Show Settings t trình đơn Slide Show.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 146 / 407

Hình 5.52: Thi t l p trình chi u
9. H p tho i Slide Show xu t hi n cho b n đ t các thi t l p cơ b n trư c khi trình chi u. Trong ph n Range, hãy ch đ nh các nh chi u nào s đư c đưa vào trình bày và th t xu t hi n c a chúng. Trong ph n Type, b n có th đ t cách th c trình bày nh ng nh chi u này. Tương t , ph n Options cho phép b n đ t các thi t l p khác cho trình di n. Sau khi đã ch n xong t t c các tuỳ ch n c n dùng, nh n OK đ các thi t l p có hi u l c.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 147 / 407

Hình 5.53: C u hình các thi t l p khi trình di n
10. Đ b t đ u chi u nh, hãy ch n Slide Show trong trình đơn Slide Show ho c nh n phím t t F5.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 148 / 407

Hình 5.54: B t đ u trình chi u
11. Các nh chi u có th đư c thi t l p đ l n lư t t đ ng xu t hi n. Khi đ n nh chi u cu i cùng, b n s đư c h i là có mu n thoát kh i ch đ trình di n hay không. N u b n mu n thoát kh i ch đ trình di n ngay l p t c, hãy nh n ESC. 12. B n có th in các nh chi u ra, cùng v i các ghi chú, vi n, s trang, ngày tháng t o... b ng cách ch n l nh Print t trình đơn File.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 149 / 407

Hình 5.55: In các nh chi u
13. B n có th dùng h p tho i Print đ thi t l p máy in ho c dùng thi t l p m c đ nh, và nh n OK đ b t đ u in các nh chi u ra ngoài.

Hình 5.56: Đ t các thi t l p c a máy in
Các đ i tư ng chuy n đ ng và 3 chi u Đ t o trình di n có các hi u ng chuy n đ ng 3D:

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 150 / 407

1. Trong m t trình di n m i, b n ph i ch n m t m u thích h p trong vùng Master pages. Sau đó, b n thêm các thành ph n vào trình di n đ làm nó sinh đ ng hơn. Hãy b t đ u b ng vi c thêm tiêu đ vào nh chi u đ u tiên. Đ làm tiêu đ trông sinh đ ng hơn, b n hãy dùng các công c văn b n có trong Impress. Đ c bi t, công c Fontwork cho phép b n t o các hi u ng 3D đ c bi t cho văn b n. Đ b t Fontwork, trên thanh công c Drawing, hãy ch n nút Fontwork Gallery. C a s Fontwork Gallery xu t hi n.

Hình 5.57: M Fontwork Gallery
2. Ch n ki u hi u ng trình di n b n mu n áp d ng cho ph n tiêu đ . Nh n OK.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 151 / 407

Hình 5.58: Ch n m t ki u hi u ng trong Fontwork
3. Ch Fontwork, trong ki u hi u ng xu t hi n trên nh chi u như m t đ i tư ng. Đ hi n th văn b n tiêu đ thay vì ch Fontwork, hãy b m đúp lên đ i tư ng và gõ văn b n tiêu đ vào ch Fontwork màu đen xu t hi n bên trên đ i tư ng. Nh n vào 1 đi m bên ngoài đ i tư ng đ thoát kh i ch đ s a c a Fontwork.

Hình 5.59: S a đ i tư ng Fontwork
4. B n có th ti p t c và làm nh ng thao tác trên v i các nh chi u khác, b ng cách chèn các nh 3D vào và cho chúng chuy n đ ng.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 152 / 407

Hình 5.60: Văn b n 3D
5. B n có th chèn các đ i tư ng 3D vào trong trình di n c a mình b ng thanh công c 3D-Objects. Theo m c đ nh, thanh công c này không xu t hi n trong thanh công c Drawing. Đ th y nó, b n ph i ch n View, ch n m c Toolbars r i ch n ti p 3D-Objects.

Hình 5.61: Chèn các đ h a 3D

B n có bi t? B n cũng có th hi n th thanh công c 3D-Objects b ng cách b m vào mũi tên nh ch n nó trong danh sách Visible Buttons.

cu i thanh công c Drawing và

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 153 / 407

6. Thanh công c 3D-Objects xu t hi n dư i d ng n i. N u b n không thích thanh công c n i, b n có th đ t nó vào c nh m t thanh công c có s n. Đ đ t thanh công c 3D-Objects vào c nh các thanh công c khác, hãy kéo thanh tiêu đ c a nó t i v trí g n các thanh công c khác r i th chu t.

Hình 5.62: Thanh công c 3D-Objects
7. Thanh công c 3D-Objects gi đã đư c g n vào c nh thanh Line and Filling. B n có th l y các đ i tư ng trong thanh công c này đ chèn vào trong nh chi u. Đ chèn m t đ i tư ng 3D vào trong nh chi u hi n th i, nh n vào bi u tư ng c a nó trên thanh công c D-Objects toolbar. Sau đó, di chuy n con chu t đ n đi m b n mu n chèn đ i tư ng vào. B n có th th y m t d u c ng đ u con chu t. Gi phím trái chu t và kéo chu t đ chèn đ i tư ng vào nh chi u. Đ i tư ng 3 chi u đư c ch n s xu t hi n.

Hình 5.63: Chèn m t đ i tư ng 3D
8. B n có th thay đ i t l và kích thư c c a đ i tư ng b ng cách gi các ch t màu xanh quanh nó. Impress cũng có nh ng công c đ b n áp d ng m t s hi u ng 3D lên các đ i tư ng đ thay đ i hình d ng c a chúng. Đ áp d ng các hi u ng 3D lên đ i tư ng đ ho đư c chèn vào, ta b m chu t ph i lên đ i tư ng. Trong trình đơn ng c nh, hãy ch n m c 3D Effects. H p tho i 3D Effects s xu t hi n.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 154 / 407

Hình 5.64: Áp d ng các hi u ng 3D
9. B n có th l a các tuỳ ch n n m dư i các nút khác nhau trong h p tho i này đ đ t hình d ng c a đ i tư ng đã chèn vào. Nh n nút Illumination đ tinh ch nh đ sáng c a đ i tư ng. B n cũng có th ch n các tuỳ ch n khác t danh sách th xu ng đ trình bày hi u ng ánh sáng cho đ i tư ng. Ngoài ra, b n cũng có th kéo ch m tr ng trên hình dư i đáy h p tho i và di chuy n nó sang v trí khác đ thay đ i góc chi u sáng. 10. Sau khi đã ch n xong các thi t l p, hãy nh n bi u tư ng Assign phía trên bên ph i h p tho i đ áp d ng hi u ng lên đ i tư ng. Nh n Close đ thoát kh i h p tho i 3D Effects.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 155 / 407

Hình 5.65: Dùng các hi u ng 3D
11. Lưu ý r ng b ng m t s cú nh p chu t, đ i tư ng 3D c a b n trông s hoàn toàn khác! Làm tương t , b n có th thêm nhi u thành ph n 3D và 2D vào trình di n c a mình, r i sau đó áp d ng nhi u hi u ng 3D đ trang trí cho nó. Impress cũng cung c p các hi u ng chuy n đ ng đ trình di n c a b n trông chuyên nghi p hơn. Đ xem các hi u ng chuy n đ ng có trong Impress, trong trình đơn Slide Show, nh n vào Custom Animation. Vùng Custom Animations s xu t hi n bên ph i c a s trình di n.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 156 / 407

Hình 5.66: Dùng các chuy n đ ng t đ t
12. Đ áp d ng các hi u ng chuy n đ ng lên m t thành ph n đơn l trong nh chi u, hãy ch n thành ph n c n áp d ng r i b m vào nút Add trong b ng Custom Animation. H p tho i Custom Animation s xu t hi n.

Hình 5.67: Đ i tư ng chuy n đ ng
13. Gi b n có th đ t các hi u ng chuy n đ ng khác nhau cho đ i tư ng đư c ch n, đ t hi u ng vào và ra cho nó và v đư ng di chuy n cho đ i tư ng n u c n. Tương t , b n có th đ t hi u ng chuy n đ ng cho m i thành ph n trong nh chi u. Sau khi đ t t t c các thi t l p cho đ i tư ng, nh n OK đ áp d ng hi u ng lên nó.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 157 / 407

Hình 5.68: Các hi u ng chuy n đ ng
14. B n có th xem các hi u ng chuy n đ ng đư c ch n cu i b ng Custom Animations. Gi , b n có th th y hi u ng chuy n đ ng trong nh chi u. Nh n vào nút Slide Show đ xem th toàn b trình di n mình t o.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 158 / 407

Hình 5.69: Chi u trình di n v a t o
15. Trình di n c a b n s r t sinh đ ng và chuyên nghi p!

Hình 5.70: Trình di n chuyên nghi p!
Xu t trình di n Như đã gi i thi u, m t tính năng khác r t h u ích c a Impress là kh năng xu t trình di n tr c ti p ra các đ nh d ng khác. Impress cung c p

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 159 / 407

cho b n kh năng xu t toàn b trình di n ra đ nh d ng Flash (SWF). Đ xu t trình di n ra t p tin SWF: 1. M trình đơn File và ch n l nh Export. H p tho i Export m ra.

Hình 5.71: Xu t m t trình di n
2. Trong h p tho i, b n ph i đ t tên t p tin vào ô Name và di chuy n t i thư m c c n lưu t p tin s xu t ra. Đ xu t trình di n ra đ nh d ng Flash, ch n Macromedia Flash (SWF) (.swf) trong danh sách th xu ng file type và nh n ti p vào nút Save. Trình di n c a b n s đư c xu t ra v trí đã ch n. Sau đó, b n có th xem nó v i trình Flash player.

Hình 5.72: Xu t trình di n c a b n ra d ng Flash

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 160 / 407

5.5

S d ng OpenOffice.org Draw

Draw là m t công c v nh vector, cho phép b n t o các nh t đơn gi n đ n ph c t p và xu t chúng ra nhi u đ nh d ng nh ph bi n hi n nay. Draw cũng cho phép b n chèn b ng, bi u đ , công th c và các đ i tư ng khác đư c các trình OpenOffice.org khác t o ra vào b n v . Chú ý: Đ ho đư c t o ra b ng các công c v

nh vector s không b nhoè đi khi ta thay đ i kích thư c c a chúng.

Draw đư c tích h p trong OpenOffice.org đ b n d dàng đưa các nh đư c t o ra vào trong nh ng ng d ng OpenOffice.org khác. Ví d , n u b n t o m t nh trong Draw và mu n dùng l i nó trong Writer, b n ch vi c th c hi n thao tác chép và dán thông thư ng. M t s ch c năng c a Draw cũng có trong Writer và Impress, nên b n không c n thi t ph i chuy n qua l i gi a Writer, Impress v i Draw khi c n các thao tác x lý nh cơ b n.

5.5.1

Các tính năng chính c a OpenOffice.org Draw

Chú ý: Các ph n m m x lý nh Vector đ u coi t t c các hình d ng, t đư ng th ng đơn gi n, hình ch nh t, đ n các hình thù ph c t p khác, là nh ng đ i tư ng.

Draw cung c p các ch c năng cao c p đ v hình. M t s tính năng chính c a Draw là: • T o các nh Vector: B n có th t o các nh vector trong Draw b ng các đư ng th ng và cung, đư c mã hoá theo các vector toán h c. Các vector mô t đư ng th ng, elip, đa giác, tuỳ theo tính ch t hình h c c a nó. • T o các đ i tư ng 3D: V i Draw, b n có th t o m t s hình 3D đơn gi n, như hình h p, c u, tr tròn, và thay đ i ngu n sáng cho đ i tư ng. • Lư i và đư ng gióng: B n có th gióng hàng cho các đ i tư ng đã v thông qua đư ng gióng ho c lư i to đ . Các đ i tư ng có th t a vào đư ng lư i, ho c đư ng gióng, ho c c nh c a 1 đ i tư ng khác. • K t n i các đ i tư ng v i nhau đ bi u di n m i quan h : B n có th k t n i các đ i tư ng l i v i nhau b ng các đư ng đ c bi t g i là connector đ bi u di n quan h gi a chúng. Các Connector g n t i m t đi m trên đ i tư ng và không b ’rơi’ ra n u ta di chuy n đ i tư ng ra ch khác. Công c này r t h u ích khi ph i t o các bi u đ t ch c, lưu đ thu t toán... • Hi n th kích thư c: B n có th dùng các đư ng kích thư c đ tính toán và hi n th các kích thư c tuy n tính cho sơ đ k thu t đang v . • Thư vi n tranh: B n có th chèn và s d ng các nh, nh đ ng, âm thanh và các đ i tư ng khác t thư vi n OpenOffice.org vào trong b n v , cũng như trong các ng d ng OpenOffice.org khác. • Các đ nh d ng nh: Xu t b n v c a b n ra nhi u đ nh d ng nh ph thông, như BMP, GIF, JPG và PNG.

5.5.2

Các thao tác v cơ b n

Đ kh i đ ng OpenOffice.org Draw: 1. M trình đơn Applications ch n m c Accessories và b m chu t vào Terminal đ m c a s Terminal. Trong c a s Terminal, gõ oodraw đ ch y OpenOffice.org Draw. Các thành ph n chính trong c a s Draw đư c minh ho trong hình sau:

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 161 / 407

Hình 5.73: C a s Draw
2. B n v đư c t o trong vùng v đư c bao quanh b i các thanh công c sau: • Thanh Menu li t kê t t c các trình đơn có trong Draw. Nó cũng có các tuỳ ch n đ qu n lý, s a và xem các đ nh d ng trên b n v c a b n. • Thanh Function có các bi u tư ng đ th c hi n các tác v như m , lưu, chép, c t và dán (bi u tư ng Open, Save, Copy, Cut và Paste). • Thanh Line and Filling có các công c đ v , thay đ i hình d ng c a đ i tư ng đư c ch n, như ki u dáng đư ng nét, màu và đ dày c a nét v ; màu tô và ki u tô màu. • Thanh Drawing là thanh công c quan tr ng nh t trong Draw. Nó ch a t t c các ch c năng c n thi t đ v các d ng hình h c, ho c các nét v t do. Đ t o các hình d ng cơ b n trong Draw, b n ph i s d ng các công c có s n trên thanh này. Nó còn cho phép b n s a, k t h p và x lý chúng đ t o ra hình d ng ph c t p n a! B n có th thay đ i s lư ng và v trí các công c trên thanh đ s d ng chúng thu n ti n hơn. Đ thêm ho c b t m t thanh công c kh i c a s Draw: 3. M trình đơn View, ch n m c Toolbars. Danh sách Toolbar xu t hi n, li t kê t t c các thanh công c s n có. Đ b t m t thanh công c lên, hãy đánh d u h p ki m tương ng v i nó. Ngư c l i, đ b m t thanh công c , hãy xoá d u ki m tương ng. T o các đ i tư ng Đ t o m t đ i tư ng b ng cách dùng thanh công c Drawing: 1. Nh n vào bi u tư ng c a đ i tư ng c n t o, ví d như bi u tư ng Rectangle (hình ch nh t) ho c Ellipse (hình elip) trên thanh Drawing, sau đó đ t chu t t i m t đi m trên b n v , nơi b n mu n đ t đ i tư ng. 2. Nh n chu t trái r i kéo chu t t i đi m k t thúc đ i tư ng thì th chu t ra. Đ i tư ng m i t o xu t hi n trong vùng v . Ch n các đ i tư ng Trư c khi thay đ i m t đ i tư ng b t kỳ, b n ph i ch n nó. Draw cho phép ta ch n m t đ i tư ng b t kỳ b ng các cách sau: • Ch n tr c ti p: Nh n chu t vào đ i tư ng c n ch n đ ch n nó. • Ch n b ng khung: Trên thanh công c Drawing, nh n vào nút Select và kéo m t hình ch nh t l n quanh đ i tư ng c n ch n đ ch n nó. Thao tác này giúp ch n nhi u đ i tư ng m t lúc đư c nhanh chóng và thu n ti n hơn.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 162 / 407

Chú ý: Hình ch nh t ph i bao quanh toàn b đ i tư ng thì đ i tư ng đó m i đư c ch n.

Hình 5.74: Ch n b ng khung ch nh t
• Ch n các đ i tư ng n: Đ ch n m t đ i tư ng b che l p b i 1 đ i tư ng khác, nh n phím ALT và b m vào đ i tư ng c n ch n. Chú ý: Đ có th ch n các đ i tư ng n, b n ph i bi t v trí tương đ i c a đ i tư ng đó so v i đ i tư ng n m trên nó.

S a các đ i tư ng Khi t o các đ i tư ng trong b n v , b n có th s a chúng ho c thay đ i các thu c tính c a chúng đ thu đư c th c n v . Tuy nhiên, không ph i lúc nào b n cũng dùng các thi t l p m c đ nh c a chương trình cho đ i tư ng v ra. Ví d , theo m c đ nh, b n không th chuy n hình vuông thành hình ch nh t ho c xoay hình vuông theo các tr c c a nó b ng thanh công c Drawing đư c. Đ làm nh ng thao tác này, Draw có s n r t nhi u tuỳ ch n cho b n, như: Chú ý: T t c các tuỳ ch n đư c nói t i trong ph n này s áp d ng cho 1 đ i tư ng ho c 1 nhóm đ i tư ng đư c ch n. B n có th xác đ nh đư c đ i tư ng đư c ch n là đ i tư ng nào d a vào các hình vuông ho c tròn nh bao quanh đ i tư ng. Các hình tròn, vuông này đư c g i là ch t, và t o ra m t khung ch nh t bao quanh đ i tư ng trong b n v .

Thay đ i kích thư c c a đ i tư ng Đ thay đ i kích thư c c a m t đ i tư ng: 1. Trong vùng v , ch n đ i tư ng đã t o b ng cách nh n chu t lên nó. B n s th y có các ch t hình tròn, vuông xu t hi n chung quanh đ i tư ng.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 163 / 407

Hình 5.75: Ch n m t đ i tư ng
2. Đ t con chu t trên m t ch t. Khi con chu t chuy n thành m t mũi tên 2 đ u, hãy kéo con chu t theo hư ng mũi tên đ thay đ i kích c c a đ i tư ng. N u b n ch n m t ch t trong góc, b n s thay đ i kích c c a đ i tư ng theo 2 tr c cùng 1 lúc. N u b n di chuy n ch t trên c nh, b n ch có th tăng gi m 1 chi u c a đ i tư ng. Đư ng bao bên ngoài có d ng đư ng ch m ch m là kích thư c m i c a đ i tư ng. 3. Th chu t ra khi ch n đư c kích thư c phù h p. Đư ng ch m ch m s bi n m t, và đ i tư ng có kích thư c m i s hi n ra.

Hình 5.76: S a đ i đ i tư ng
S p x p các đ i tư ng N u đ i tư ng b n đang s a bao g m nhi u đ i tư ng che l p nhau, vi c s a đ i t ng đ i tư ng riêng bi t (có th không nhìn th y) s là m t v n đ khá l n. May thay, Draw cung c p cho b n ch c năng s p x p l i các đ i tư ng mà không nh hư ng t i b c c c a b n v . Đ s p x p l i các đ i tư ng: 1. Trong vùng v , b m chu t ph i lên đ i tư ng c n s p x p, trong trình đơn ng c nh hi n ra, ch n m c Arrange và ch n tuỳ ch n mình c n dùng trong danh sách Arrange.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 164 / 407

Hình 5.77: S p x p l i đ i tư ng
2. N u b n ch n tuỳ ch n Send Backward, b n s thu đư c hình sau:

Hình 5.78: Đưa đ i tư ng xu ng phía dư i
Nhân đôi m t đ i tư ng Thông thư ng b n ph i t o ra nhi u đ i tư ng có cùng hình d ng và kích c . Trong Draw, b n có th nhân đôi ho c t o nhi u b n sao c a m t đ i tư ng tương đ i d dàng. Các b n sao có hình d ng y h t, ho c có th có kích thư c, màu s c, hư ng và v trí khác b n g c. Đ t o nhi u b n sao c a m t đ i tư ng: 1. Nh n vào đ i tư ng g c, nh n Edit và ch n tuỳ ch n Duplicate. H p tho i Duplicate xu t hi n. 2. Đ t các giá tr c n dùng vào trong h p tho i Duplicate sau đó nh n OK đ xem k t qu thu đư c trong vùng v .

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 165 / 407

Hình 5.79: Nhân đôi m t đ i tư ng
Nhóm và k t h p các đ i tư ng l i v i nhau Khi t o và ch nh s a m t đ i tư ng, v trí c a nó có th b l ch đi so v i v trí ban đ u, làm cho v trí tương đ i gi a các thành ph n trong b n v tr nên l n x n. N u là b n v k thu t, tính chính xác v v trí là m t y u t r t quan tr ng. Trong Draw, b n có th g n k t các đ i tư ng trong b n v theo 2 cách là nhóm và k t h p. Nhóm các đ i tư ng Nhóm các đ i tư ng vào v i nhau gi ng như là đ t chúng vào trong cùng 1 container, các đ i tư ng v n gi nguyên hình d ng và tính ch t, nhưng ’đi cùng’ v i nhau. B n có th di chuy n toàn b nhóm gi ng như 1 đ i tư ng riêng r trong b n v , và áp d ng t t c các thao tác ch nh s a lên toàn b các đ i tư ng trong nhóm. Đ ng lo l ng, vì b n luôn có th hu các thao tác l tay áp d ng lên nhóm, và m i đ i tư ng trong nhóm đ u có th đư c x lý riêng bi t. Đ nhóm các đ i tư ng l i v i nhau: 1. Trong vùng v , ch n t t c các đ i tư ng b n mu n nhóm l i. B m chu t ph i lên m t đ i tư ng đã ch n r i ch n ti p Group trong trình đơn ng c nh hi n ra. 2. B m vào m t đ i tư ng b t kỳ trong nhóm; các ch t s xu t hi n xung quanh toàn b nhóm thay vì đ i tư ng mà b n n chu t lên. Gi b n có th s a đ i toàn b nhóm thay vì t ng đ i tư ng m t. Đ thay đ i kích thư c cho nhóm: • Đ t con tr t i v trí m t ch t. Khi con tr chuy n thành d ng mũi tên 2 đ u, hãy kéo chu t đ tăng ho c gi m kích c c a nhóm gi ng như khi làm v i 1 đ i tư ng v y. T t c các đ i tư ng trong nhóm s đư c thay đ i l i kích c m t cách đ ng đ u. B n cũng có th s a m t đ i tư ng đơn l trong nhóm mà không c n tách nhóm ra. Đ làm đi u này: 1. B m đúp chu t vào m t đ i tư ng trong nhóm. Gi b n có th vào trong nhóm và làm vi c v i t ng đ i tư ng riêng r trong đó. 2. B m chu t lên đ i tư ng c n s a; các ch t l i hi n ra quanh đ i tư ng. Trong ch đ này, b n có th s a, thêm ho c xoá đ i tư ng hi n hành. 3. Đ thoát kh i ch đ trong nhóm sau khi đã hoàn t t vi c s a đ i đói tư ng, hãy b m đúp chu t ch n. m t đi m b t kỳ bên ngoài khung

Chú ý: B n có th nhóm các đ i tư ng có hình d ng và kích c b t kỳ. B n có th nhóm đ i tư ng 2D, 3D ho c c 2D và 3D l i v i nhau. Tuy nhiên, đ i v i đ i tư ng 2D, b n ch có th k t h p khi có s che l p gi a các đ i tư ng.

K t h p các đ i tư ng K t h p các đ i tư ng trong b n v tương t như nhóm chúng l i, nhưng khác ch là các đ i tư ng đư c k t h p s t o ra m t đ i tư ng m i. Đ i tư ng m i này không có các thu c tính riêng c a các đ i tư ng đã t o ra nó, và b n không th vào trong nhóm t o ra đ s a t ng đ i tư ng riêng bi t trong đó. Khi k t h p các đ i tư ng l i, đ i tư ng m i s l y các thu c tính c a đ i tư ng x p dư i cùng. Đ k t h p các đ i tư ng:

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 166 / 407

1. Trong vùng v , ch n nhi u đ i tư ng 2D. Chú ý: Đ i tư ng n m dư i cùng trong hình dư i là đ i tư ng màu xanh nư c bi n.

Hình 5.80: K t h p các đ i tư ng l i v i nhau
2. B m chu t ph i vào m t đ i tư ng b t kỳ đã ch n và nh n vào tuỳ ch n Combine trong danh sách. T i nh ng vùng mà các đ i tư ng che ph nhau, tuỳ thu c vào s l n che ph mà vùng này có màu ho c tr ng không. N u s l p ph lên là ch n, ta s có m t vùng tr ng. N u s l p ph lên là l , ta s thu đư c m t vùng có màu tô là màu c a đ i tư ng dư i cùng.

Hình 5.81: Các vùng mà các đ i tư ng che l p nhau
3. Sau khi đã k t h p các đ i tư ng l i, b n có th ch n đ i tư ng m i. Tuy nhiên, b n không th ch n các vùng tr ng bên trong đ i tư ng m i này. Đ tách các đ i tư ng: • Trong vùng v , b m chu t ph i vào đ i tư ng k t h p t o ra trư c đó và ch n Split t trình đơn ng c nh.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 167 / 407

Hình 5.82: Tách các đ i tư ng
Lưu ý r ng các đ i tư ng thu đư c sau khi tác chính là các đ i tư ng trư c khi k t h p. Tuy nhiên, các thu c tính c a chúng đã b thay đ i thành các thu c tính tương ng c a đ i tư ng n m dư i cùng. Ch nh màu và b m t Khi v , b n có th ph i tô màu và t o b m t cho nhi u đ i tư ng khác nhau. B n có th tuỳ ch nh màu tô c a m t đ i tư ng b ng cách dùng thanh công c Line and Fill. Chú ý: Thu t ng mà OpenOffice.org dùng đ ch vùng bên trong m t đ i tư ng là vùng tô. Vùng tô c a m t đ i tư ng có th ch có m t màu, có chuy n s c ho c m t nh.

S a màu tô Đ s a màu tô c a đ i tư ng: 1. Trong vùng v , ch n đ i tư ng c n s a và nh n vào nút Area trên thanh công c Line and Fill. H p tho i Area xu t hi n.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 168 / 407

Hình 5.83: S a màu tô
2. H p tho i Area có các tuỳ ch n đ b n thay đ i màu tô hi n có c a đ i tư ng. Nh n vào th Colours, sau đó ch n m t màu khác đư c li t kê trong m c Table và nh n OK đ dùng màu tô m i.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 169 / 407

Hình 5.84: Ch n màu tô
3. M c Table li t kê t t c các màu chu n và các màu m i dùng g n đây. Tuy nhiên, n u b n c n dùng m t màu không có trong b ng kê, hãy t o m t m u màu m i. Đ đ t m t màu m i: a. Nh n vào màu chu n g n gi ng v i màu b n c n r i ch đ nh t l RGB c n thi t đ thay đ i tone và d i màu c a nó. Chú ý: Draw cung c p cho b n 2 cách đ đ t m t màu m i. B n có th ch n màu theo 2 h màu là RGB ho c CMYK. Đ i v i h màu CMYK, nh n chu t vào ô RGB và ch n CMYK trong danh sách tùy ch n.

b. N u b n mu n thêm m t màu m i vào danh sách các màu có th dùng, gõ tên nó vào trong ô Name, đ t t l RGB r i nh n Add. Danh sách các màu chu n bên dư i b ng màu s có thêm màu m i đ t. B n có bi t? T t c các màu s c đ u là s k t h p c a 3 màu cơ b n là Đ (R), Xanh l c(G) và Xanh lam(B), vì v y ta ký hi u t l màu là RGB. c. Nh n OK đ áp d ng các thay đ i.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 170 / 407

Hình 5.85: Màu tô t đ t
Tô màu chuy n s c Chuy n s c là s chuy n ti p liên t c gi a 2 màu khác nhau ho c đ đ bóng c a cùng m t màu. B n có th dùng chuy n s c đ tô các đ i tư ng trong b n v c a mình. Đ s a chuy n s c trong m t đ i tư ng: Trong vùng v , hãy ch n đ i tư ng b n mu n ch nh và nh n vào nút Area bên trong thanh công c Line and Fill. H p tho i Area xu t hi n. Nh n vào th Gradients, ch n m t chuy n s c t danh sách các chuy n s c đã có và nh n vào nút OK đ tô chuy n s c lên đ i tư ng.

Hình 5.86: Tô chuy n s c lên đ i tư ng
S a văn b n Draw cung c p các cách sau đ chèn văn b n vào trong vùng v : • Dùng công c Text trên thanh công c Drawing: B n có th t o m t khung văn b n trong khung. b t kỳ đâu trong vùng v , r i nh p văn b n vào

• Ô g i bên c nh đ i tư ng: B n có th dùng ch c năng này khi mu n t o văn b n liên k t t i m t đ i tư ng. Nh n vào công c Callouts trên thanh công c Drawing. • Văn b n n m bên trong m t đ i tư ng: Nh n đúp chu t lên m t đ i tư ng. M t ô văn b n xu t hi n đ b n nh p n i dung vào. Hình sau minh ho các cách chèn văn b n vào trong đ i tư ng bên trong vùng v :

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 171 / 407

Hình 5.87: Thêm văn b n vào trong vùng v
Các hi u ng đ ho Bên c nh các công c v cơ b n, Draw còn cung c p các hi u ng đ ho đ b n s d ng trong b n v c a mình. Cross-Fading Hi u ng cross-fade trong Draw chuy n m t hình d ng thành m t hình d ng khác. K t qu là m t nhóm đ i tư ng m i đư c t o ra, bao g m 2 đ i tư ng đ u và cu i, cùng v i các hình d ng trung gian gi a chúng. Đ dùng hi u ng cross-fade: 1. T o 2 đ i tư ng có hình thù khác nhau trong vùng v và ch n chúng.

Hình 5.88: Áp d ng các hi u ng đ ho
2. M trình đơn Edit r i ch n Cross-fading đ m h p tho i Cross-fading. 3. Trong h p tho i Cross-fading, ch n s đ i tư ng c n t o ra gi a 2 đ i tư ng đ u và cu i. Gi l i tuỳ ch n m c đ nh đ có các hình chuy n ti p t o ra th t mư t mà, r i nh n vào nút OK đ xem k t qu thu đư c trong vùng v .

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 172 / 407

Hình 5.89: Các đ i tư ng chuy n ti p

Chú ý: B n có th thay đ i th t các đ i tư ng b ng vi c s p x p l i v trí c a chúng trên vùng v .

5.6

S d ng OpenOffice.org Math

Math là trình so n th o công th c trong b ph n m m OpenOffice.org. Nó có r t nhi u hàm, phép toán và h tr đ nh d ng đ b n vi t các công th c và phương trình khoa h c. Các công th c này có th đư c chèn vào các ng d ng OpenOffice.org khác.

5.6.1

Các tính năng chính c a OpenOffice.org Math

M t s tính năng quan tr ng c a Math s đư c trình bày trong ph n này: • T o công th c: Math cho phép b n d dàng t o ra các công th c và dùng chúng như m t đ i tư ng trong tài li u Writer, Spreadsheet hay Impress. B n có th m Math t m t ng d ng OpenOffice khác b t c khi nào c n vi t công th c ho c phương trình đ chèn vào trong tài li u. Math cung c p cho ta r t nhi u các ký hi u và hàm d ng s n đ t o, s a và đ nh d ng công th c. • Gõ công th c tr c ti p:N u b n quen v i ngôn ng đánh d u c a Math, b n cũng có th gõ các phương trình tr c ti p bên trong tài li u c a b n và dùng Math đ chuy n n i dung v a gõ thành công th c có đ nh d ng chu n. • T o công th c b ng c a s Commands: Khi t o các n i dung trong c a s Commands, b n có th xem ngay k t qu thu đư c bên trong tài li u c a mình. • T o các ký hi u riêng: V i Math, ta có th t o ho c s d ng các ký hi u t trong các phông ch có s n đ t o ra ký hi u c a riêng mình. B n có th thêm các ký hi u vào trong danh m c ký hi u toán h c cơ s ho c t o m t danh m c m i cho ký hi u c a mình đ t ra. • T o công th c theo ng c nh: Math cung c p cho b n phương th c làm vi c hi u qu nh t thông qua các trình đơn ng c nh xu t hi n khi b n b m chu t ph i, ch a t t c các l nh có th th y trong c a s Selection. Hơn th n a, b n có th chèn các l nh trong này vào tài li u ch b ng m t cú nh p chu t!

Chú ý: Math ch đư c dùng đ vi t các phương trình và công th c! Ta không th dùng Math đ tính toán.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 173 / 407

5.6.2

T o và s a công th c

M c dù t t c các chương trình c a OpenOffice.org đ u dùng Math, nhưng ta hay dùng nó đ vi t các phương trình và chèn vào tài li u văn b n. Đ có th dùng Math khi làm vi c v i Writer hãy th c hi n các bư c sau: 1. Đ t con tr v trí c n chèn công th c. M trình đơn Insert, ch n m c Object r i nh n vào Formula.

Hình 5.90: Ch y Math
2. Chương trình Math s đư c kh i đ ng t trong c a s Writer. Lưu ý r ng b so n th o phương trình s xu t hi n bên dư i c a s tài li u. Gi , b n có th ch y t t c các công c mà Math cung c p bên trong c a s Writer. M t ô tr ng xu t hi n bên c nh văn b n, báo hi u ch mà phương trình s đư c nh p vào. Phương th c đơn gi n nh t đ nh p phương trình vào trong tài li u là dùng c a s Selection. Theo m c đ nh, c a s Selection không xu t hi n. Đ xem c a s Selection, b n ph i m trình đơn View, r i ch n Selection.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 174 / 407

Hình 5.91: Hi n th c a s Selection
3. C a s Selection xu t hi n dư i d ng thanh công c n i. Lưu ý r ng c a s Selection đư c chia làm 2 n a. N a trên ch a các m c ký hi u, và n a dư i bi u di n các ký hi u có s n trong m c. B n có th chèn vào phương trình các ký hi u n m trong c a s Selection. Đ chèn m t ký hi u, ví d như "a/b" hãy ch n m c phù h p trong n a trên và nh n vào ký hi u tương ng n a dư i c a c a s Selection.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 175 / 407

Hình 5.92: Dùng c a s Selection
4. B n s đ ý th y r ng khi ch n ký hi u trong c a s Selection, trong b so n th o phương trình, ký hi u đánh d u tương ng cũng s xu t hi n. Đ ng th i, m t s ô màu xám cũng xu t hi n trong ph n thân văn b n chính. Ký hi u <?> xu t hi n trong b so n th o phương trình là các ô tr ng mà b n ph i đi n các ký hi u vào đ hoàn thi n công th c.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 176 / 407

Hình 5.93: Chèn các ký hi u
5. Khi b n nh p các văn b n c n có vào trong ch tr ng, các ô màu xám s đư c c p nh t l i vào trong phương trình. B n có th nh p toàn b phương trình theo cách này. 6. Sau khi đã hoàn t t vi c nh p các ô tr ng thông qua c a s Selection, phương trình xu t hi n dư i d ng m t đ i tư ng trong c a s tài li u c a b n và b n có th xem toàn b mã c a nó trong b so n th o phương trình. Thoát kh i b so n công th c b ng cách nh n chu t lên v trí b t kỳ trong thân tài li u.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 177 / 407

Hình 5.94: Phương trình đư c chèn vào
7. Sau khi công th c đã đư c chèn vào trong tài li u, đôi khi b n l i mu n s a l i nó thêm chút n a. Đ s a m t công th c đã chèn vào tài li u, nh n chu t ph i lên nó và ch n Edit t trình đơn ng c nh hi n ra.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 178 / 407

Hình 5.95: S a phương trình đã chèn
8. Gi ta có th chèn ký hi u m i vào trong công th c ho c xoá công th c mình không c n t i n a.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 179 / 407

Hình 5.96: Inserting New Symbols
9. M c d u các ký t Hy L p hay đư c dùng trong các công th c toán h c, đ c bi t là công th c lư ng giác, các ký t này thư ng không có trong c a s Selection ho c trình đơn ng c nh Context. 10. B n có th thêm các ký t Hy L p vào b ng cách nh p mã đánh d u c a chúng trong c a s so n th o phương trình. Ngoài ra, b n còn có th dùng c a s Catalog đ làm đi u này. Đ hi n th c a s Catalog, trong trình đơn Tools, b n b m vào l nh Catalog.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 180 / 407

Hình 5.97: M c a s Catalogue
11. H p tho i Symbols s xu t hi n đ b n ch n m t ký t . Trư c khi ch n, hãy đ m b o r ng m c Greek đư c ch n trong danh sách th xu ng Symbol. Ch n ký t Hy L p mình c n t trong c a s Symbols và nh n vào nút Insert.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 181 / 407

Hình 5.98: Chèn các ký t Hy L p
12. Các ký t đư c chèn vào trong tài li u c a b n và mã đánh d u c a nó cũng xu t hi n trong b so n th o phương trình. B n có th ti p t c nh p công th c vào tài li u theo cách th c tương t . Sau khi hoàn t t vi c nh p li u, tài li u c a b n s trông như th này:

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 182 / 407

Hình 5.99: Phương trình cu i cùng thu đư c

5.7
5.7.1

Các ng d ng khác
K toán v i GnuCash

GnuCash là m t ng d ng đ b n qu n lý tài chính k toán c a gia đình và công ty nh . Thay vì theo dõi toàn b các chi tiêu trên gi y, b n có th dùng GnuCash đ th ng kê và đ m b o r ng b n không th t thoát ti n nong vào cu i tháng. T t c các kho n thu và chi đ u có th đư c qu n lý thông qua ti n ích này. Dùng GnuCash, m t doanh nghi p nh có th theo dõi các khách hàng cũng như các nhà s n xu t mà mình quan tâm. B n cũng có th t o báo cáo lãi/l hàng tháng cho doanh nghi p c a mình. GnuCash có th lưu và qu n lý thông tin chi ti t v tài ko n ngân hàng c a b n. GnuCash d a trên mô hình cân đ i thu chi mà các k toán chuyên nghi p s d ng đ qu n lý và báo cáo tài chính. GnuCash r t d dùng và có th đư c tuỳ ch nh cho phù h p v i nhu c u c a b n.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 183 / 407

Hình 5.100: Chương trình k toán GnuCash
Các tính năng chính c a GnuCash Vi c s d ng GnuCash cũng gi ng như đi n thông tin tài chính c a b n vào trong m t cu n s , nhưng đư c t ch c h p lý hơn. Các tính năng h u ích c a GnuCash là: • Giao di n d s d ng: Giao di n đ ho c a GnuCash r t đơn gi n đ i, gi ng như b n vi c lưu tr các b n ghi trên gi y. Nó cũng có tính năng Quick-Fill, khi b n nh p vào m t s ký t , GnuCash quét qua toàn b các t đã nh p và hoàn t t m c đã nh p m t cách t đ ng. N u b n thư ng xuyên nh p m t n i dung, b n s không c n ph i gõ đi gõ l i m c đó nhi u l n. • H th ng 2 n i dung: Tuân th nguyên t c tài chính 2 c t, trong GnuCash m i chi ti t đ u đư c th ng kê trong 2 ph n -- debit trong m t tài kho n và credit trong tài kho n còn l i. Đi u này giúp cho s sai l ch gi a thu và chi đư c qu n lý chính xác, gi ng như b ng cân đ i tài chính v y. B n s d dàng ki m tra đư c tính chính xác c a các s li u nh p vào, và theo dõi đư c t t c tình hình tài chính c a mình. • Báo cáo: B n có th t o ra r t nhi u lo i báo cáo b ng GnuCash. Đ i v i gia đình, ta có th dùng báo cáo Budget đ xem chi ti t các kho n thu và kho n chi hàng tháng. Ta cũng có th t o báo cáo Tax đ tính thu . Ngoài ra còn có r t nhi u lo i báo cáo cho doanh ngi p, như báo cáo v khách hàng và nhà cung c p (Customer and Vendor). M t lo i báo cáo n a cũng r t hay đư c dùng đ n là Assets and Liabilities ch a b ng cân đ i thu chi. • X lý chuy n đ i ti n t : B n không c n lo l ng v vi c chuy n đ i gi a nhi u lo i ti n t khác nhau; GnuCash t đ ng x lý vi c chuy n đ i ti n t . Ngoài ra, GnuCash cũng cung c p các trình đơn và c a s hi n ra nhi u ngôn ng khác nhau. • C a s Reconcile: GnuCash cung c p cho ngư i dùng c a s Reconcile ch a cân đ i tài chính c a t t c các tài kho n mà ta có. V i ch c năng này, ta không c n ph i ki m tra cân đ i tài chính trong nhi u tài kho n mình có.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 184 / 407

• Chia nh giao d ch: Tính năng chia giao d ch cho phép ta chia m t giao d ch mua bán thành nhi u l n và h ng m c riêng r . Ví d , khi b n mua m t s đ dùng, giao d ch chính là s ti n b n dùng đ mua t t c các mòn hàng, còn khi dùng ch c năng chia giao d ch, ta có th bi t chính xác s ti n đ mua t ng đ v t riêng bi t. Sau đó, b n có th ki m tra l i giao d ch chính b t kỳ lúc nào nh các giao d ch con đã đư c chia nh . • H tr HBCI: GnuCash còn h tr c giao th c German Home Banking Computer Information (HBCI). Đây là m t tính năng h u ích cho ngư i Đ c nào c n ph i nh p thông tin chi ti t c a mình cho nhà băng. H có th tr c ti p th c hi n chuy n kho n, t i th ng kê tài chính t ngân hàng và vay n tr c ti p qua GnuCash. • Giao d ch đ nh trư c: Dùng GnuCash, ngư i dùng có th đ t trư c các giao d ch cho phù h p v i nhu c u c a mình, và cũng có th đ t l i nh c nh khi g n t i lúc c n giao d ch. Tính năng giúp b n kh i ph i nh nh ng cu c h n c a mình! Ph n m m s đ ý giúp b n t t c nh ng giao d ch đó, n u b n mu n. B n cũng có th đ t l i l ch giao d ch khi c n. • Tìm giao d ch: H p tho i Transaction Finder giúp b n tìm ra dù là nh ng giao d ch nh nh t đã th c hi n. B n có th nh p các trư ng mình c n tìm trong c a s Transaction Finder, và GnuCash s tìm ra giao d ch b n mu n bi t. Ví d , b n mu n xem t t c các kho n chi to hơn 1 m c nh t đ nh trong tháng này. GnuCash s tìm ra các giao d ch đó cho b n, nhưng b n ph i thi t l p r ng các giao d ch l n hơn m c nào trong ô amount trong h p tho i. • Hư ng d n s d ng và Tr giúp m i: GnuCash có các bài hư ng d n và các đ nh nghĩa m i đ d y b n m t s ki n th c v tài chính k toán. Vi c này giúp cho ngư i dùng nhanh chóng áp d ng các nguyên t c k toán m t cách hi u qu và s d ng chương trình m t cách h p lý.

5.7.2

Scribus

Scribus là m t chương trình dùng đ t o các tài li u chuyên nghi p v n không th dùng các trình so n th o văn b n đ t o ra. Ví d , b n không th dùng trình x lý văn b n đ t o m t poster ho c m t cac-vi-dit cho mình. Scribus cho phép ta nhanh chóng s p x p văn b n và hình nh, mà trong các trình x lý văn b n thông thư ng thì đây là nh ng tác v r t khó khăn. Scribus giúp ta nhanh chóng t o ra các tài li u PDF b ng các tính năng chuyên nghi p đ dùng trong thương m i, thi t k sách hư ng d n, t p chí, báo, t rơi và các tài li u k thu t. Các tính năng chính c a Scribus Hãy dùng Scribus khi c n thi t k các tài li u có nhi u hình nh. Đây là m t ng d ng cho phép ngư i dùng s p x p các nh, logo.. t i v trí phù h p. • Kh năng c p nh t m u tài li u: Scribus cung c p các m u tài li u, bao g m nh ng thu c tính c a trang in, như nh n n, ph n đ u và ph n chân. • Qu n lý ki u dáng: Ta có th tuỳ bi n r t nhi u ki u dáng, bao g m ki u dáng dành cho đo n văn, ký t và dòng. B qu n lý ki u dáng cho phép ta xem t t c các tuỳ ch n t i ch và d dàng đ t ki u dáng mình mu n. • Đ nh d ng d a trên XML: Scribus dùng đ nh d ng t p tin d a trên ngôn ng XML, do v y tính tương thích c a nó r t cao. • Các tính năng x lý phông ch : Scribus có s n r t nhi u tính năng x lý phông ch , bao g m xoay phông, đ i x ng phông và co giãn phông cho phù h p v i b c c văn b n. Dù b n dùng phông ch Type1 hay TrueType thì Scribus đ u có th x lý r t t t, vì v y b n có th dùng m i lo i phông ch trong tài li u c a mình. • Các tính năng x lý nh: Scribus có th nh p h u h t các đ nh d ng nh ph bi n hi n nay, như PNG, TIFF và JPEG, nên b n có th chèn t t c nh ng nh mình c n dùng vào trong tài li u. Ngoài ra, Scribus còn h tr thêm: • Văn b n và phông ch trên Unicode: Scribus có th nh p h u h t các đ nh d ng văn b n và h tr các phông ch Unicode. Nó cũng h tr các văn t t ph i sang trái, như ti ng Ar p và Hebrew. Tính năng này giúp ta m m t văn b n đ b trí, s p x p mà không c n ph i lo l ng v phông ch đư c dùng trong văn b n đó. • Nh p t p tin m t cách tr c ti p: N u b n mu n thêm các nh và đ ho vào trong tài li u, b n có th dùng Draw, Impress ... r i sau đó tr c ti p đưa chúng vào trong Scribus. • CMYK: Scribus h tr 4 l p màu Xanh lá m (Cyan), Đ tươi (Magenta), Vàng (Yellow) và Đen (Black) - ch đ CMYK - dùng trong thi t k n b n chuyên nghi p. Vi c in n cũng thông qua h màu này. Do v y, s có r t ít s khác bi t gi a thi t k trên máy và tài li u đư c in ra. Scribus còn cung c p c các ch c năng c i thi n màu s c khi in n a! • Các ch c năng liên quan đ n đ nh d ng PDF: Ngay c khi t p tin c a b n d ng PDF, b n v n có th xu t chúng vào trong Scribus. B n còn có th thêm các hi u ng cho chúng r i sau đó mã hoá chúng đi l n n a. Ngoài ra, b n có th thêm các t koá vào trong t p tin PDF xu t ra. • Các đ nh d ng nh Vector: Scribus x lý đư c t t c các đ nh d ng nh vector đư c đưa vào, bao g m đ nh d ng c a Adobe Illustrator (AI), Encapsulated PostScript (EPS) EPS và Scalable Vector Graphics (SVG), nên b n có th m h u h t các nh vector c n thêm vào tài li u c a mình trên Scribus.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 185 / 407

5.7.3

Evince

Evince là m t trình đ c tài li u trên Ubuntu. Nó h tr nhi u đ nh d ng tài li u, như Portable Document Format (PDF), PostScript, djvu, tiff và dvi. Chương trình này giúp b n d dàng đ c các tài li u trên máy. Nó cũng có h tr các ch c năng ch m c, tìm ki m, xem th . B n cũng có th xem tài li u ch đ toàn màn hình ho c d ng trình chi u - m i trang đư c bi u di n như m t nh chi u trong trình di n c a Impress. Vì Evince h tr nhi u đ nh d ng tài li u, ta có th dùng nó thay cho nhi u trình đ c tài li u trư c đây. Evince còn h tr các d ng tài li u nhi u trang. Hình dư i đây là giao di n chính c a Evince:

Hình 5.101: Xem tài li u v i Evince
Các tính năng chính c a Evince M t s tính năng chính c a Evince đư c li t kê dư i đây: • Kh năng tìm ki m: Evince đư c tích h p ch c năng tìm ki m đ hi n th s k t qu tìm th y trong toàn b tài li u và tô sáng các k t qu trong trang hi n th i. • Xem th : Dùng tính năng này, b n không c n ph i di chuy n qua t t c các trang mà ch vi c xem th các trang thu nh trái r i chuy n đ n đúng ch c n xem. thanh trư t bên

• Đánh ch m c: Trong các tài li u đư c đánh ch m c, Evince còn cho phép ta nhanh chóng chuy n t i ch m c tương ng, nh v y ta di chuy n đư c t ph n này sang ph n khác. • Thu phóng: Evince cho phép ta phóng to ho c thu nh tài li u. Ngoài ra, Evince lưu l i m c đ thu phóng c a tài li u sau khi ta đóng chương trình đ l n sau s d ng. • Ch n: Ta có th ch n văn b n trong tài li u PDF. Đây không ph i là m t ch c năng s n có trong t t c các trình đ c tài li u.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 186 / 407

5.8

T ng k t bài gi ng

Trong bài này, ta bi t r ng: • OpenOffice.org là ng d ng m c đ nh có s n trong Ubuntu. • B ph n m m OpenOffice.org bao g m 5 ng d ng đ làm các tác v văn phòng m t cách hi u qu nh t. • Writer là m t trình x lý văn b n trong b • Calc là ph n m m x lý b ng tính trong b ng d ng OpenOffice.org, có t t c các ch c năng x lý văn b n mà b n trông đ i. ng d ng OpenOffice.org, có r t nhi u ch c năng tính toán và x lý d li u d ng b ng ph c t p.

• Impress là công c đ t o và trình bày các trình di n trong OpenOffice.org. • Math là công c vi t các phương trình và công th c đư c dùng chung b i t t c các ng d ng OpenOffice. • GnuCash là m t ng d ng r t d dùng và thu n ti n trong qu n lý tài chính cho gia đình và doanh nghi p nh . • Scribus là m t ng d ng trình bày tài li u chuyên nghi p, dùng trong vi c t o các poster, danh thi p, sách hư ng d n và các tài li u thương m i cũng như k thu t khác. • Evince là b xem tài li u cho phép b n d dàng di chuy n gi a các trang. Ngoài ra, nó có thêm ch c năng tìm ki m h tr các tài li u đư c đánh ch m c tài li u.

5.9

Câu h i ôn t p

Câu h i 1 Li t kê các ng d ng có trong b Câu h i 2 Các ng d ng OpenOffice.org lưu t p tin theo đ nh d ng m c đ nh nào? a) SWF b) PDF c) ODF Câu h i 3 K tên ng d ng so n th o công th c trong OpenOffice.org. Câu h i 4 Ph n m m nào giúp b n t o nhi u d ng thư cá nhân? Câu h i 5 Công c trong OpenOffice.org giúp b n di chuy n trong tài li u đang làm vi c? Câu h i 6 K tên c a tính năng trong Openoffice.org cho phép ta trình bày toàn b tài li u? Câu h i 7 B n có c n thêm ph n m m nào khác đ chuy n tài li u OpenOffice.org sang d ng PDF không? Câu h i 8 K tên công c giúp b n t o công th c trong OpenOffice.org Calc. Câu h i 9 Math cho phép b n gõ công th c tr c ti p vào tài li u n u b n đã quen v i _______________? Câu h i 10 K tên tính năng có trong OpenOffice.org Impress cho phép b n t o văn b n v i hi u ng 3D? Câu h i 11 ng d ng OpenOffice.org.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 187 / 407

Tính năng nào c a GnuCash giúp b n ki m tra các giao d ch b ng c a s truy v n? 1. Chia nh giao d ch 2. Giao d ch đ nh s n 3. Tìm giao d ch 4. C a s Reconcile Câu h i 12 Scribus là gì?. a. M t ng d ng k toán b. M t trình x lý văn b n c. M t b xem tài li u d. Ph n m m b trí tài li u

5.10

Th c hành

Bài t p 1: Th c hi n các thao tác x lý văn b n cơ b n trên Writer B n làm vi c t i m t công ty trang tri n i th t, và s p ph i vi t m t chương trong thông báo c a công ty. B n mong ch cơ h i này đã lâu r i! Tuy nhiên, b n s ph i so n th o n i dung c a chương này càng hay càng t t. B n mu n thêm nhi u văn b n, đư c minh ho b ng m t s b ng bi u và hình nh đ ch ng t nhi t tình c a mình trong công vi c đ i v i cơ quan. Đ hoàn thành nhi m v , b n ph i làm đư c nh ng thao tác sau: • T o và đ nh d ng m t tài li u văn b n • Chèn b ng vào trong tài li u • Chèn nh vào trong tài li u • Lưu tài li u l i Đ t o và đ nh d ng m t tài li u văn b n: 1. M trình đơn Applications ch n m c Office r i b m chu t vào OpenOffice.org Word Processor. 2. Nh p n i dung văn b n vào trong tài li u tr ng. 3. M trình đơn Format và ch n Style and Formatting đ m c a s Style and Formatting window. 4. M c a s Style and Formatting và ch n m t m c trong đó đ bi t các ki u dáng trong m c đó. 5. Ch n ph n văn b n c n áp d ng ki u dáng và đ nh d ng. 6. B m đúp vào ki u dáng c n dùng trong c a s Style and Formatting. 7. L p đi l p l i các thao tác trên t i khi toàn b văn b n đã đư c trình bày h p lý. B n đã t o và đ nh d ng xong văn b n mình c n. Đ chèn b ng vào trong tài li u: 1. Đ t con tr t i v trí mu n chèn b ng. 2. M trình đơn Table, ch n m c Insert r i b m vào Table 3. Đ t các thi t l p cho b ng r i nh n OK. 4. Đ m h p tho i Table Format, b m chu t ph i vào b ng r i ch n Table t trình đơn ng c nh xu t hi n. 5. Đ t các thi t l p phù h p v i yêu c u c a b n trong h p tho i Table Format sau đó nh n OK đ các thay đ i có hi u l c. B n đã hoàn t t vi c chèn và đ nh d ng b ng vào tài li u. Gi b n hãy nh p các s li u c n thi t vào b ng. Đ chèn nh vào trong tài li u: 1. Đ t con tr v trí c n chèn hình nh.

2. M trình đơn Insert, ch n m c Picture, r i ch n ti p From File.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 188 / 407

3. Trong h p tho i Insert Picture, di chuy n đ n thư m c ch a t p tin c n chèn, ch n nó r i nh n Open. 4. Đ đi u ch nh kích thư c c a nh chèn vào, hãy ch n nó r i gi SHIFT. 5. Gi phím SHIFT trong khi di chuy n m t ch t xung quanh t m nh đ thay đ i kích thư c c a nó. 6. Đ s p x p và gióng hàng t m nh cho đúng ch , b m ph i vào nh r i ch n các tuỳ ch n mình c n trong trình đơn ng c nh xu t hi n. 7. Đ t v trí thích h p cho t m nh. 8. B n đã hoàn t t thao tác chèn nh vào trong tài li u. Đ lưu tài li u l i: 1. M trình đơn File và ch n Save As. 2. Trong h p tho i Save, di chuy n đ n thư m c b n dùng đ ch a t p tin s lưu. 3. Đ t tên t p tin trong ô Name. 4. Ch n ki u t p tin t danh sách th xu ng file type n m dư i cùng c a h p tho i. 5. Nh n nút Save đ lưu t p tin. B n đã hoàn t t thao tác lưu t p tin v a t o l i. Bài t p 2: Th c hi n các thao tác b ng tính cơ b n trên Calc Là k toán trư ng cho công ty, b n ph i chu n b báo cáo quý này. B n ph i thu th p r t nhi u s li u, phân tích và t ng h p l i thành báo cáo, r i trình bày báo cáo trư c khi xu t ra d ng PDF đ sau này tham kh o l i. Đ làm đư c vi c này, b n s ph i th c hi n các thao tác sau: • Nh p s li u và đ nh d ng chúng trong b ng tính • Dùng các công th c và hàm có s n đ x lý s li u • Bi u di n s li u b ng đ th • T o báo cáo d ng PDF Đ nh p và đ nh d ng các s li u trong b ng tính: • M trình đơn Applications, ch n ph n Office r i nh n vào OpenOffice.org Spreadsheet đ m m t b ng tính trong Calc. • Nh p các s li u c n thi t vào trong b ng. • Đ đ nh d ng m t s ô, trong trình đơn Format b n ch n Cells. • H p tho i Format Cells xu t hi n. Dùng các tuỳ ch n trong ph n Font, Font Effects và Alignment đ quy đ nh các thu c tính đ nh d ng cho các ô đã ch n. • Nh n Ok đ th c hi n vi c đ nh d ng. • Đ t đ ng đ nh d ng b ng tính, hãy dùng ch c năng Autoformat. Trong trình đơn Format ta ch n Autoformat. • Đ dùng m t đ nh d ng có s n cho các ô đã ch n, ch n m t m c trong danh sách Format r i sau đó nh n OK. B n đã hoàn t t vi c nh p và đ nh d ng d li u trong b ng tính. Đ t o công th c và hàm: • Trong b ng tính, ch n 1 ô c n chèn công th c. • Đ t o và áp d ng công th c ho c hàm thông qua đ thu t Function Wizard, nh n vào nút Function Wizard trên thanh Formula. • Ch n các danh m c hàm c n dùng trong danh sách Category đ xem các hàm có trong đó. • Tìm ra hàm c n dùng trong danh sách Functions và nh n 1 l n vào nó đ ch n. • B m nút Next đ ti p t c nh p công th c. • Đ ch n ph m vi các ô mu n áp d ng công th c, nh n vào nút Shrink. H p tho i FunctionWizard s đư c thu g n l i và b n có th quay v c a s b ng tính. • Ch n các ô ch a d li u c n x lý. • Sau khi ch n xong, b n quay v đ thu t Function Wizard b ng cách b m nút Maximize. • Đ hoàn t t vi c nh p công th c, nh n nút OK. B n đã hoàn thành vi c t o công th c. K t qu tr v s xu t hi n trong ô đư c chèn công th c v a t o. Đ bi u di n s li u dư i d ng đ th : M trình đơn Insert, ch n ti p m c Chart.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 189 / 407

• Ch n ph m vi d li u, nhãn và b ng tính đích nơi đ t đ th . • Nh n nút Next đ ti p t c. • Ch n ki u đ th và nh n Next đ ti p t c quá trình chèn đ th vào b ng tính. • Đ t m t bi n th cho lo i đ th đã ch n và nh n Next đ ti p t c. • Đ t tiêu đ cho bi u đ , đ ng th i nh p tên các tr c. Sau khi nh p xong các thông tin c n thi t, nh n vào nút Create. • M t bi u đ s đư c chèn vào trong v trí b n ch n. B n đã hoàn t t vi c bi u di n d li u dư i d ng đ th . Đ t o t p tin báo cáo d ng PDF: • M trình đơn File, ch n ti p l nh Export as PDF. • Nh p tên t p tin vào ô Name trong h p tho i Export. • Di chuy n đ n thư m c s ch a t p tin xu t ra. • Nh n nút Save đ ti p t c. • Đ t các thi t l p cho vi c xu t PDF trong h p tho i PDF Options, sau đó nh n nút OK. B n đã hoàn thành vi c xu t báo cáo ra d ng PDF. Bài t p 3: T o trình di n đa phương ti n trong Impress B n làm công tác hư ng d n m t nhóm ki n trúc sư, và s p t i b n s ph i làm m t bu i trình bày v công trình mình đã thi t k . B n mu n trình bày v i nh ng ngư i khác sao cho hi u qu , minh ho đư c t t c các kích thư c có trong b n thi t k c a mình, bao g m sàn nhà, thang máy và vư n. B n mu n trình di n c a mình th t sinh đ ng, nên ph i thêm vào các chuy n đ ng khi c n. Cu i cùng, b n mu n chuy n trình di n thành m t t p tin Flash đ sau này d dàng tham kh o l i n u c n. Đ làm đư c vi c này, b n s ph i: • T o trình di n g m có văn b n và nh. • Thêm các đ ho 3D và chuy n đ ng trong trình di n c a mình • C u hình và ch y trình di n c a mình. • Xu t trình di n ra đ nh d ng Flash. Đ t o trình di n g m có văn b n và nh: • M trình đơn Applications ch n ph n Office r i ch n ti p OpenOffice.org Presentation. • H p tho i Presentation Wizard xu t hi n. Đ t o m t trình di n tr ng, gi nguyên l a ch n m c đ nh và nh n vào nút Next. • Ch n thi t k cho nh chi u, sau đó nh n nút Next đ ti p t c. • Đ t các hi u ng chuy n đ i áp d ng cho các nh chi u r i nh n nút Create đ ti p t c. • Ch n b c c cho nh chi u hi n th i t trong b ng Task n m bên trái c a s Impress. • Nh p n i dung văn b n c n có vào các ô văn b n trong các nh chi u, r i nh n ti p vào bi u tư ng Master Pages đ m b ng Master Pages. • Nh n m t l n vào trong m u trình di n mu n dùng đ áp d ng nó lên toàn b trình di n đang t o. • Chèn m t nh chi u m i b ng cách nh n vào nút Slide trên thanh công c Standard. • Ch n b c c cho nh chi u m i thêm vào. • Nh p văn b n dùng cho nh chi u này vào các ô văn b n có s n. • Đ chèn nh vào trong trình di n, trong trình đơn Insert ta ch n m c Picture. • Trong h p tho i Insert Picture ta ch n nh c n chèn r i nh n nút Open. L p l i các bư c trên đ hoàn t t các nh chi u còn l i. B n đã hoàn thành vi c đưa văn b n và nh trong trình di n c a mình. Đ thêm các đ ho 3D và chuy n đ ng: • Đ t o các hi u ng 3D lên m t ph n văn b n, trên thanh công c Drawing, ta nh n nút Fontwork Gallery. • Ch n m t ki u dáng b n thích r i sau đó nh n nút OK. • B m đúp vào ch Fontwork. • Gõ n i dung văn b n m i vào trong ch ’Fontwork’ màu đen hi n lên bên trên đ i tư ng. • B m chu t lên 1 vùng bên ngoài đ i tư ng đ thoát kh i ch đ s a ch Fontwork.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 190 / 407

• Đ b t thanh công c 3D-Objects, trong trình đơn View ta ch n m c Toolbars và ch n ti p 3D-Objects. • Đ chèn m t đ i tư ng 3 chi u vào trong nh chi u hi n th i, nh n vào bi u tư ng tương ng v i nó trong thanh công c 3D-Objects. • Sau đó di chuy n con chu t t i v trí mà b n mu n chèn đ i tư ng vào. • Gi chu t trái và kéo chu t đ v đ i tư ng vào trong nh chi u. • Thay đ i t l và kích thư c c a đ i tư ng b ng cách kéo các ch t màu xanh sang v trí khác. • Đ dùng các hi u ng 3D cho đ ho v a chèn vào, b m chu t ph i lên đ i tư ng. Trong trình đơn ng c nh, ch n ti p 3D Effects. • Đ t các tuỳ ch n đ s a đ i hình d ng c a đ i tư ng đư c ch n trong h p tho i 3D Effects. • Sau khi hoàn t t vi c thi t l p, ta nh n nút Assign góc trên bên ph i c a h p tho i 3D Effects. • Nh n nút Close đ đóng h p tho i 3D Effects l i. • Đ thêm các chuy n đ ng, ta ch n trình đơn Slide Show r i b m vào l nh Custom Animation. • Ch n m t đ i tư ng r i nh n vào nút Add trên b ng Custom Animation đ m h p tho i Custom Animation. • Sau khi đ t t t c các thi t l p mình c n dùng, hãy nh n OK đ đ t hi u ng chuy n đ ng cho đ i tư ng. B n đã hoàn t t vi c thêm hi u ng 3D và chuy n đ ng cho trình di n c a mình. • Đ c u hình và th c hi n trình bày trình di n v a t o: • M trình đơn Slide Show ch n ti p m c Slide Show Settings . • Ch n các tuỳ ch n c n dùng trong h p tho i Slide Show r i nh n nút OK đ áp d ng các thi t l p. • Đ b t đ u chi u nh, hãy ch n l nh Slide Show t trình đơn Slide Show ho c nh n F5. B n đã hoàn t t vi c trình bày trình di n mình v a t o. Đ xu t trình di n ra đ nh d ng Flash: • M trình đơn File b m vào l nh Export. • Đ t tên t p tin trong ô File name và di chuy n đ n thư m c s ch a t p tin xu t ra. • Đ xu t trình di n ar đ nh d ng Flash, ch n m c Macromedia Flash (SWF) (.swf) trong ô File format. • Nh n nút Save đ lưu t p tin vào thư m c đã ch n. Gi , b n có th m t p tin đã xu t ra b ng trình Flash player c a Macromedia ho c Adobe. Bài t p 4: T o công th c b ng Math B n là giáo viên d y toán m t trư ng trung h c, và b n ph i so n m t công th c toán h c có các ký hi u lư ng giác. B n ph i tìm cách chèn các phương trình này trong m t tài li u văn b n. Solution: • Đ t con tr t i v trí mà b n mu n chèn công th c vào. • M trình đơn Insert, ch n m c Object r i ch n ti p Formula. Trình Equation editor xu t hi n bên dư i c a s tài li u. • Đ m c a s Selection, trong trình đơn View ta ch n Selection. • B t đ u chèn công th c b ng cách ch n các ký hi u trong c a s Selection. • Nh p các ký t c n dùng vào trong các ô tr ng trong c a s equation editor. • Ti p t c các bư c trên đ hoàn t t toàn b phương trình c n t o. • Nh n vào b t c ch nào trong thân tài li u đ thoát kh i ch đ vi t phương trình. • Đ chèn các công th c có ch a ký t Hy L p vào tài li u, m c a s Catalog b ng cách ch n trong trình đơn Tools. • Ch c ch n r ng m c Greek đư c ch n trong c a s Symbol. • Ch n các ký t Hy L p c n dùng trong c a s Symbols và nh n Insert. • Làm theo các bư c trên đ nh p n t toàn b công th c.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 191 / 407

Chương 6

Trò chơi trên Ubuntu
Tr ng tâm bài h c Các n i dung chính c a bài h c: • Tìm và cài đ t các trò chơi trên Ubuntu • Chơi m t s trò chơi ph bi n trên Ubuntu • Các c u hình cho nh ng trò chơi khác

6.1

Cài trò chơi trên Ubuntu

Chơi trò chơi trên Linux đã là m t ch đ đư c bàn lu n sôi n i t trư c đây r t lâu r i. Có nhi u ngư i cho r ng, phát tri n văn hoá ’game’ trên Linux có th góp ph n làm thương m i hoá h đi u hành mi n phí này. M t th c t là, các l p trình viên mã ngu n m khó lòng t o ra các trò chơi có th so sánh đư c v i nh ng trò chơi có s h u mà các công ty thương m i vi t ra. Tuy nhiên, nh có s góp s c c a c ng đ ng ngư i s d ng và s h tr c a nh ng nhà phát tri n, đ n nay m t s trò chơi mã ngu n m đã đư c xây d ng. Trong b n cài đ t m c đ nh c a Ubuntu 7.10, có 17 trò chơi, bao g m Aisleriot, Solitaire, Gnometris và Mines. Ngoài ra, b n còn có th cài đ t r t nhi u trò chơi khác t h ng m c trên kho lưu ph n m m. M i h ng m c có nh ng ph n m m khác nhau, tuỳ thu c vào đó là ph n m m ngu n m hay có s h u, và m c đ Canonical và c ng đ ng Ubuntu h tr cho chúng. N i dung này đã đư c đ c p t i trong bài 1. Chú ý: Cho phép s d ng các ph n m m trong m t h ng m c là công vi c h t s c đơn gi n. B n không c n ph i b t các h ng m c ph n m m m i khi mu n cài đ t m t ph n m m m i.

6.1.1

Cài đ t trò chơi t kho ph n m m

Hai công c Add/Remove Applications và Synaptic Package Manager là các công c giao di n đ ho cho phép b n cài đ t các ng d ng ch y trên Ubuntu t các kho lưu ph n m m. B n cũng có th cài đ t ho c g b các ng d ng thông qua c a s dòng l nh ( ng d ng Terminal). Tuy nhiên, vi c dùng Add/Remove Applications v n d dàng và thân thi n hơn là dùn giao di n dòng l nh. Đ cài đ t trò chơi t kho ph n m m: 1. Trong trình đơn Applications, ch n l nh Add/Remove.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 192 / 407

Hình 6.1: M trình Add/Remove
2. Trong c a s Add/Remove Applications, hãy ch n m c Games vùng c a s bên trái. Danh sách các trò chơi đư c li t kê trong vùng c a s bên ph i, cùng v i m c đ ph d ng c a chương trình đó. phía dư i c a s là thông tin mô t dành cho trò chơi đư c ch n trong danh sách trên.

Hình 6.2: c a s Add/Remove Applications
3. Vùng bên ph i, theo m c đ nh, s li t kê các trò chơi đư c công ty Canonical Limited h tr . Đ thay đ i danh sách các trò chơi, nh n vào nút Supported Applications và ch n tuỳ ch n mình c n dùng t danh sách th xu ng.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 193 / 407

Hình 6.3: Thay đ i tuỳ ch n li t kê
4. B n có th duy t danh sách các trò chơi ho c tìm ki m m t trò chơi n u đã bi t tên c a nó. Đ b t đ u tìm ki m, gõ tên trò chơi vào trong h p Search và nh n Enter. Vùng c a s bên ph i s li t kê các k t qu tìm th y. Ch n h p ki m n m bên c nh tên trò chơi đ đánh d u cài đ t nó r i nh n nút Apply Changes. M t h p tho i xu t hi n, yêu c u b n xác nh n là mình mu n ti p t c quá trình cài đ t.

Hình 6.4: Tìm trò chơi

Chú ý: K t qu tìm ki m s ph thu c vào ch d hi n th đư c ch n bư c trư c. Đ m r ng ph m vi tìm ki m, hãy ch n tuỳ ch n All Available Applications trong h p danh sách th xu ng Show.

B n có bi t? Đ xoá m t trò chơi kh i máy, hãy b d u ki m bên c nh tên trò chơi đó và nh n nút Apply Changes.

5. Trong h p tho i yêu c u xác nh n, hãy nh n vào nút Apply đ ti p t c vi c cài đ t, và nh n Cancel đ tr v c a s Add/Remove Applications.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 194 / 407

Hình 6.5: Xác nh n các thay đ i đ ti p t c cài đ t
6. Sau khi đã cài đ t xong các trò chơi, m t h p tho i yêu c u xác nh n r ng quá trình cài đ t đã hoàn t t, và cho phép b n m các trò chơi v a m i cài, ho c tr l i c a s Add/Remove Applications ho c đóng nó l i. Hãy ch n tuỳ ch n mình thích.

Hình 6.6: H p tho i xác nh n khi quá trình cài đ t hoàn t t

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 195 / 407

7. Đ ch y các trò chơi v a cài, hãy ch n m c Games trong trình đơn Applications và b m chu t lên trò c n chơi th .

Hình 6.7: M m t trò chơi
Chơi thôi!

6.2

Chơi các trò chơi trên Ubuntu

Chơi m t trò chơi trên Ubuntu cũng không khác gì chơi trò chơi trên các h đi u hành đ ho khác. B n không c n ph i có các ki n th c đ c bi t đ chơi trò chơi, vì vi c khám phá cách chơi 1 trò chơi cũng là m t y u t t o nên tính h p d n c a trò chơi đó! Chú ý: Hãy đ m b o r ng trình đi u khi n đ ho 3D phù h p v i h th ng đã đư c cài đ t trong máy.

6.2.1

Chơi Frozen-Bubble

Trong trò Frozen-Bubble, b n ph i c g ng b n các bong bóng vào thành m t nhóm cùng màu đ chúng n tung. Frozen-Bubble là m t trò chơi g n gi ng như trò Puzzle Bobble và có 100 bài, cho phép chơi 1 ngư i, 2 ngư i. Nó cũng có âm thanh và hình nh tương đ i sinh đ ng. B n có th chơi trò này v i ngư i khác trong cùng m ng LAN ho c m i ngư i nào đó trên Internet chơi cùng mình. Frozen-Bubble không đư c cài đ t m c đ nh trên Ubuntu, nhưng b n có th cài nó t h ng m c Universe trong kho ph n m m. Chú ý: Trò chơi này không có ch đ t t âm thanh. Vì th , n u b n chơi nó hãy t t loa trư c đã!

ch làm mà không mu n nh ng ngư i khác b

nh hư ng,

Đ chơi Frozen-Bubble: 1. Ch n trình đơn Applications, chuy n t i m c Games và nh n chu t vào Frozen-Bubble đ ch y nó.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 196 / 407

Hình 6.8: Ch y Frozen-Bubble
2. C a s Frozen-Bubble 2 s xu t hi n, trong đó có các tuỳ ch n v ch đ chơi, tuỳ ch n c p đ chơi, đ phân gi i màn hình, và các phím dùng đ đi u khi n, ho c b n cũng có th xem nh ng ngư i chơi nào đang đ t s đi m cao nh t trong trò này.

Hình 6.9: C a s chính c a Frozen-Bubble
3. Đ b t đ u chơi trò này ch đ 1 ngư i, hãy ch n START 1P GAME và nh n Enter đ vào màn hình Start 1- player game menu. Ch n m c PLAY DEFAULT LEVEL SeT và nh n Enter đ b t đ u chơi t bài 1.

Hình 6.10: Chơi Frozen-Bubble

ch đ 1 ngư i

Chú ý: Dùng các phím mũi tên lên và xu ng đ ch n tuỳ ch n mình c n.

4. N i dung trò chơi này là làm sao ngăn c n các bong bóng không ch m t i con chim cánh c t n m bên c nh nhà băng. Ban đ u, b n s th y các bong bóng đư c s p x p lung tung trong c a s , m t súng b ng bong bóng có s n 1 qu bóng và m t con tr . Dùng các phím mũi tên trái ph i đ thay đ i hư ng con tr và nh n phím cách đ b n bong bóng ra. Đ làm n các bong bóng, b n ph i b n bong bóng

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 197 / 407

đúng vào v trí sao cho có ít nh t 3 qu bóng cùng màu v i nhau. N u bóng đư c b n ra ch m vào nhi u bong bóng khác màu, nó s b dính l i vào chùm bong bóng trên.

Hình 6.11: Chơi Frozen-Bubble
5. B n ph i b n bóng t súng trong 7 giây tính t khi qu trư c đư c b n ra, n u không m t c nh báo Hurry s nháy lên 3 l n và súng s t đ ng b n qu bóng đang có. Qu bóng xu t hi n trong nhà băng là qu ti p theo s đư c x p vào súng.

Hình 6.12: C nh báo Hurry nh p nháy sau 7 giây t l n b n trư c
6. B n qua bài khi b n v toàn b các bong bóng! Sau đó, nh n m t phím b t kỳ đ chuy n lên bài k ti p. N u bong bóng ch m t i con chim cánh c t, b n đã thua và không th chuy n đ n bài k ti p.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 198 / 407

Hình 6.13: K t qu c a l n chơi

Chú ý: Nh n phím ESC đ quay v c a s trư c ho c đóng trò chơi l i.

7. N u b n thoát kh i trò chơi sau khi đ t đư c m t s đi m cao, hãy gõ tên b n vào trong c a s m ra và nh n Enter đ x p tên mình vào danh sách ngư i có s đi m cao nh t. Trong danh sách, b n có th xem bài mà mình đã chơi đ n và th i gian đ chơi đ n bài đó. Nh n ESC đ quay v màn hình chính.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 199 / 407

Hình 6.14: Màn hình High Score
B n cũng có th t mình s p x p các bong bóng b ng cách ch n m c Level editor trong màn hình chính.

6.2.2

Chơi PlanetPenguin Racer

PlanetPenguin Racer, còn g i là ppracer, là m t trò chơi ki u đua xe dùng OpenGL, trong đó di n viên chính là Tux, bi u tư ng c a Linux. Trò chơi này phát tri n t m t trò chơi Linux r t n i ti ng trư c đó là Tux Racer. N i dung trò chơi là đ con Tux trư t trên m t núi tuy t và v đích trong th i gian s m nh t, mà không va ph i cây và đá trên đư ng đua. Đ chơi PlanetPenguin Racer: 1. Cài gói planetpenguin-racer t h ng m c Universe trong Synaptic Package Manager. 2. Trong trình đơn Applications, ch t i m c Games và nh n chu t vào Planet Penguin Racer đ kh i đ ng chương trình.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 200 / 407

Hình 6.15: Kh i đ ng PlanetPenguin Racer
3. Nh n m t phím b t kỳ trên bàn phím đ vào màn hình ti p đó.

Hình 6.16: Màn hình ban đ u
4. Màn hình k ti p là màn hình chính c a trò chơi. Hãy nh n vào tuỳ ch n có trên màn này đ b t đ u cu c đua, chơi th trư c khi th c s tham gia đua, c u hình các thi t l p đư c dùng trong trò, xem công tr ng c a nh ng tác gi và thoát kh i trò chơi.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 201 / 407

Hình 6.17: Enter an Event
5. B n có th chơi trò này thông qua bàn phím ho c tay b m. Trong c a s chính, ch n Configuration sau đó ch n Keyboard ho c Joystick đ dùng bàn phím ho c tay c m làm thi t b đi u khi n. B n cũng có th thay đ i các phím đi u khi n n u mu n. Nh n Back đ tr v màn hình chính.

Hình 6.18: Các thi t l p c u hình trò chơi
6. Trong màn hình chính, b m vào m c Enter an Event, ch n cu c đua và cúp mà b n mu n tham gia, sau đó nh n ti p Continue đ ti p t c.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 202 / 407

Hình 6.19: Ch n Event và Cup
7. Màn hình ti p sau đó cho phép b n ch n cu c đua mình mu n tham gia. V i ngư i m i b t đ u, b n không có tuỳ ch n nào khác ngoài vi c ti p t c v i cu c đua m c đ nh. Tuy nhiên, n u b n đ c các thông tin Needed to advance, b n s bi t đư c các yêu c u t i thi u đ đư c coi là đ t và tham gia vào bài ti p theo trong gi i. 8. Nh n nút Race! đ b t đ u cu c đua.

Hình 6.20: Ch n cu c đua
9. Màn hình ti p theo là khi cu c đua b t đ u. B n ph i làm sao đ con Tux ch y đ n v ch Finish, l y đư c càng nhi u cá trên đư ng càng t t. N u b n v đ n v ch Finish và đ t các tiêu chu n quy đ nh trong ph n Needed to advance, b n có th ti p t c tham gia vòng đua k ti p; còn không b n s ph i chơi l i vòng đua này. Có 4 l n th ho c m ng đ b n hoàn t t cu c thi. N u b n không đ t đ tiêu chu n đ qua bài, b n s m t m t m ng.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 203 / 407

Hình 6.21: Chơi PlanetPenguin Racer
B n có th giành cúp n u t p luy n nhi u và t p trung đ c i thi n kh năng x lý c a mình.

6.3

Chơi các trò chơi khác

Ngoài t t c các trò chơi có trên Ubuntu, b n cũng có th chơi các trò chơi vi t cho Microsoft Windows. Tuy nhiên, đ chơi các trò chơi c a Microsoft Windows, b n ph i có chương trình ch y các ng d ng Windows trên Ubuntu. Có 2 chương trình chính đ làm vi c này -- Wine and Cedega.

6.3.1

Cài đ t Wine

Cedega không ph i là m t ph n m m mi n phí, do v y chúng ta s không nói đ n nó. Thay vì đó, ta s cài đ t Wine: Đ cài và c u hình Wine: 1. Cài gói wine và wine-dev thông qua trình Synaptic Package Manager. 2. Đ c u hình wine ta ch n Applications, Wine, Configure Wine. 3. C a s này cho phép b n tuỳ ch nh các thi t l p cho Wine, như phiên b n Microsoft Windows c n gi l p, ánh x thi t l p cho ng d ng khác. Nh n OK đ đóng c a s này l i sau khi hoàn t t vi c c u hình. Cài đ t wine và wine-dev thông qua Synaptic Package Manager. Wine gi đã đư c c u hình xong, và nó có m t C: nhân t o. B n có th truy c p vào các ng d ng c a Microsoft Windows trên Ubuntu thông qua Wine.

đĩa, cũng như các

6.3.2

Chơi m t trò chơi c a Microsoft Windows trên Ubuntu

Sau khi cài đ t Wine lên máy, b n có th b t đ u chơi các trò chơi c a Microsoft Windows trên Ubuntu. Ta có th th c thi t p tin .exe c a Microsoft Windows trên Wine b ng cách b m chu t ph i lên nó và ch n "Wine Windows Emulator". N u b n cài m t ng d ng Microsoft Windows b ng Wine, m t bi u tư ng s đư c hi n th trong trình đơn Applications, Other.

6.4

T ng k t bài gi ng

N i dung c a bài này: • B n có th cài đ t và chơi các trò chơi có s n trên Ubuntu và trong các kho ph n m m. • B n có th cài đ t trò chơi b ng nhi u cách. Ví d , dùng công c Add/Remove Applications, Synaptic Package Manager ho c c a s dòng l nh đ cài trò chơi. • B n có th chơi các trò chơi c a Microsoft Windows trên Ubuntu b ng cách cài đ t m t chương trình gi l p môi trư ng Microsoft Windows như Wine.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 204 / 407

6.5

Câu h i ôn t p

Không có gì.

6.6

Lab Exercise

Bài t p 1: Cài m t trò chơi trên Ubuntu Trong m t l n g p b n bè, b n đư c nghe k r ng h chơi các trò chơi trên h đi u hành Linux. B n cũng mu n chơi trò chơi đó, nhưng không th tìm th y gói ph n m m c a nó trong Ubuntu. B n ph i làm gì đ chơi trò này trên máy mình? Đ th c hi n tác v trên: 1. Trong trình đơn System, tr t i Administration và nh n vào Software Sources đ m h p tho i Software Sources. 2. Trong h p tho i Software Sources, ch n h p ki m c a h ng m c main và universe. Gi nguyên tuỳ ch n Main server trong ph n Download from và xoá h p ki m m c CDrom with Ubuntu 7.10 "Gutsy Gibbon". 3. B m vào nút Close, m t thông báo hi n lên và b n ti p t c nh n vào nút Reload đ c p nh t l i danh sách ph n m m. 4. Đ cài đ t trò chơi, ch n Add/Remove t trình đơn Applications, c a s Add/Remove Applications s m ra. 5. Ch n Games trong ph n c a s bên trái, thay đ i tuỳ ch n Show list option thành All Open Source Applications, gõ tên trò chơi vào ô Search r i nh n Enter. 6. Đánh d u h p ki m bên c nh trò chơi đ cài đ t nó r i nh n nút Apply Changes. 7. Trong h p tho i xác nh n, nh n nút Apply đ ti p t c. 8. Sau khi cài đ t xong trò chơi, m t h p tho i xu t hi n yêu c u b n xác nh n quá trình cài đ t đã xong, và cho phép b n m trò chơi v a cài ra. B m đúp vào tên trò chơi đ ch y nó. Ho c, b n có th đóng h p tho i này l i và ch y trò chơi t trong trình đơn Applications. Bài t p 2: Cài Wine và chơi m t trò chơi c a Microsoft Windows trên Ubuntu B n duy t web và phát hi n ra m t trò chơi r t hay. B n t i nó v và m i th có v ok cho t i khi b n phát hi n ra r ng trò này ch ch y trên Microsoft Windows, mà h đi u hành này l i không đư c cài trên máy b n. B n r t thích chơi nó, nhưng làm th nào đ ch y nó trên Ubuntu? Đ chơi m t trò chơi c a Windows trên Ubuntu: 1. Cài đ t gói wine và wine-dev thông qua trình Synaptic Package Manager. 2. M b cài đ t c a trò chơi đó trong Wine. 3. Ch y trò chơi v a cài t trong trình đơn Applications.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 205 / 407

Chương 7

Tuỳ bi n môi trư ng làm vi c và các d ng
Tr ng tâm bài h c Trong bài này, b n s h c v các n i dung sau: • Tuỳ ch nh giao di n c a môi trư ng làm vi c trên Ubuntu • Làm vi c v i trình qu n lý t p tin Nautilus • Tìm hi u các trình qu n lý gói khác và công d ng c a chúng • Thêm và xoá các ng d ng b ng 3 cách sau: – Add/Remove Applications – Synaptic Package Manager – Giao di n dòng l nh • Tìm hi u các ki u gói ph n m m đơn l và cách s d ng chúng • Cài và g b các gói Debian • Tìm hi u v các h ng m c trong kho ph n m m • Thêm các kho ph n m m

ng

7.1

Gi i thi u

Như đã nói bài 3, Ubuntu s d ng m t giao di n đ ho ngư i dùng r t thân thi n g i là GNOME. Không gi ng như nh ng môi trư ng làm vi c khác, màn hình c a Ubuntu không có bi u tư ng m c đ nh nào trên đó. B n có th tuỳ ý thêm b t bi u tư ng lên màn hình n n khi th y c n. B n có bi t? GNU là m t cách chơi ch r t hay: GNU là vi t t t c a c m t ’GNU’s Not Unix’; và đư c đ c thành guh-nu.

Trong bài này, b n s h c cách thi t l p môi trư ng làm vi c trên Ubuntu cho phù h p v i nhu c u c a mình. B n cũng s h c cách cài đ t và g b các ng d ng trên h th ng.

7.2

Tuỳ bi n môi trư ng làm vi c

Ta có th tuỳ bi n Ubuntu và các phân nhánh liên quan c a nó b ng giao di n đ ho ho c giao di n dòng l nh. Các công c đ ho đ tuỳ bi n Ubuntu n m trong trình đơn System. B n hãy ch n m c Preferences trên trình đơn System đ xem chúng.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 206 / 407

Chú ý: Trình đơn System - Preferences cho phép ngư i dùng tuỳ bi n môi trư ng làm vi c c a riêng mình. Ngư c l i, các ng d ng trong System - Administration s làm thay đ i môi trư ng làm vi c c a toàn b h đi u hành, và nh hư ng đ n m i ngư i dùng trên h th ng.

7.2.1

Thay nh n n

nh n n là nh ho c màu s c n m dư i cùng trong môi trư ng làm vi c c a b n. B n có th thay đ i hình n n m c đ nh (Simple Ubuntu) theo cách sau: 1. T trình đơn System ta ch n Preferences và nh n vào m c Appearance. H p tho i Appearance Preferencesxu t hi n.

Hình 7.1: M h p tho i Appearance Preferences

B n có bi t? B n cũng có th b m chu t ph i lên màn hình n n và ch n Change Desktop Background đ m h p tho i Appearance Preferences .

2. Trong h p tho i Appearance Preferences, ta ch n m t nh n n có s n đ thay cho nh hi n th i.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 207 / 407

Hình 7.2: Thay nh n n cho môi trư ng làm vi c
3. Nh n nút Close trong h p tho i Appearance Preferences đ áp d ng thay đ i.

Hình 7.3: Áp d ng các thay đ i
Thêm nh n n m i

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 208 / 407

Ngoài nh ng nh n n có s n trong Ubuntu, b n có th t i và cài thêm các nh khác c a riêng mình và thêm chúng vào danh sách nh n n n m trong h p tho i Appearance Preferences. Đ thêm nh n n, ta làm như sau: 1. M trang web http://art.gnome.org/ và ch n liên k t Backgrounds.

Hình 7.4: M trang nh n n cho GNOME
2. T i nh n n b n thích v máy. Trong quá trình t i v , b n có th xem đ phân gi i màn hình phù h p cho b c nh mình ch n. B n nên t i và lưu nh có đ phân gi i phù h p v i đ phân gi i mình đang dùng. 3. T trình đơn System, ch n Preferences và ch n ti p Appearance. H p tho i Appearance Preferences s hi n lên. 4. Nh n vào th Background và nh n nút Add. H p tho i Add Wallpaper m ra.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 209 / 407

Hình 7.5: Thêm nh n n m i
5. Trong h p tho i Add Wallpaper ta ch n nh v a t i v r i nh n Open.

Hình 7.6: Ch n nh đã t i v máy

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 210 / 407

Thao tác này thêm nh v a t i v vào danh sách nh n n trên máy. 6. Nh n nút Close trong h p tho i Appearance Preferences đ ch p nh n thay đ i. Gi b n đã có nh n n m i trên màn hình Ubuntu c a mình!

Hình 7.7: nh n n m i thêm vào

B n có bi t? B n cũng có th dùng nh t i v t nh ng trang web khác. Có r t nhi u trang cung c p nh cho phép ngư i xem có th t i v và s d ng v i m c đích cá nhân. Nhi u ngư i còn dùng các nh c a mình ho c nh gia đình làm nh n n trên máy.

Đ i màu n n Đ đ i màu n n: 1. T trình đơn System, ch n Preferences và b m chu t vào m c Appearance đ m h p tho i Appearance Preferences. 2. B m vào th Background và ch n No Wallpaper. B n ch có th xem đư c màu n n khi không có nh n n trên màn hình c a b n.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 211 / 407

Hình 7.8: Đ i màu n n
3. H p Colours cung c p 3 lo i màu n n: Solid colour, Horizontal gradient và Vertical gradient. Ch n màu n n b n mu n và b m vào màu c n dùng trong ô Colours. H p tho i Pick a Colour hi n ra.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 212 / 407

Hình 7.9: Ch n màu
4. Ch n m t màu ho c m t thu c tính c a màu, như d i màu c a nó, đ bão hoà... đ t o ra màu mu n dùng. Nh n OK. Màn hình n n c a b n s dùng màu đư c ch n ngay l p t c!

Hình 7.10: T o màu
5. Nh n nút Close đ đóng h p tho i Appearance Preferences l i.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 213 / 407

Hình 7.11: Màu n n đã đư c thay đ i

7.2.2

Tuỳ ch nh s c thái giao di n (Nút & bi u tư ng...)

S c thái giao di n chính là hình dáng nút, thanh cu n, bi u tư ng, vi n c a s ... Ubuntu có s n m t s s c thái giao di n đ b n s d ng khi th y giao di n m c đ nh đã quá nhàm chán. Đ ch n m t s c thái giao di n m i: 1. T trình đơn System ta ch n Preferences và nh n vào Appearance. H p tho i Appearance Preferences xu t hi n. 2. Trong th Theme, ch n s c thái giao di n mu n dùng. Môi trư ng làm vi c s l p t c dùng s c thái b n v a ch n. Đ tuỳ ch nh t ng thành ph n c a s c thái, hãy nh n nút Customise. H p tho i Customise Theme xu t hi n.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 214 / 407

Hình 7.12: Tuỳ ch nh s c thái giao di n
3. Th m c đ nh đư c m là th Controls. Các thi t l p trung th này Controls áp d ng cho c a s , b ng và các ti u ng d ng (applet). Ch n giao di n b n mu n áp d ng cho các thành ph n đi u khi n trong danh sách Controls, ngay l p t c Ubuntu s s d ng b thành ph n đi u khi n m i v a đư c ch n. Chú ý: B n có th tuỳ ch nh các đ i tư ng sau trên màn hình: C a s : Vùng ch nh t có vi n và thanh tiêu đ trên màn hình. T t c các ng d ng đ ho đ u ho t đ ng bên trong c a s c a nó. B ng: M t vùng trên màn hình cho phép b n truy c p vào các thông tin như ngày gi . B n cũng có th ch y các ng d ng và thêm ho c b t các đ i tư ng trên b ng. Màn hình Ubuntu có 2 b ng n m trên và dư i cùng màn hình. Ti u ng d ng: Còn g i là applet, m t ng d ng nh có giao di n ngư i dùng n m bên trong m t b ng. Vi n c a s : Đư ng vi n bao quanh c a s . Nó có m t khung n m bên trên c a s , ch a tên c a ng d ng đang ch y, và các c nh đ b n có th thay đ i kích thư c c a c a s . Bi u tư ng: M t ký hi u đ ho c a ng d ng và các tuỳ ch n n m trên b ng hay c a s . Tương t , b n có th tuỳ ch nh n n và màu ch trong c a s , các h p nh p li u và các m c khác b ng cách c u hình các thi t l p n m trong th Colours. N u b n mu n tuỳ ch nh các bi u tư ng và vi n c a s , hãy xem các th Window Border và Icons trong h p tho i Customise Theme. Chú ý: Ubuntu còn có các tuỳ ch n b sung đ tuỳ ch nh s c thái giao di n c a b n. B n có th t i nhi u đ i tư ng đi u khi n, c a s , bi u tư ng hơn t trang http://art.gnome.org và lưu nó vào trong m t thư m c nào đó trên máy. Khi tuỳ ch nh giao di n, b n nh n vào nút Install trong h p tho i Appearance Preferences. H p tho i Select Theme m ra, b n ch n các t p tin t i v và chúng s đư c cài vào trong h th ng.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 215 / 407

Hình 7.13: Ch n các đ i tư ng đi u khi n cho s c thái m i
4. Nh n nút Close trong h p tho i Customise Theme đ đóng nó l i. Đ lưu s c thái v a ch nh đư c, ta nh n nút Save As trong h p tho i Appearance Preferences. H p tho i Save Theme As s xu t hi n đ b n lưu s c thái v a ch nh.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 216 / 407

Hình 7.14: Lưu s c thái giao di n v a ch nh
5. Đ t tên cho s c thái m i trong ô Name, thêm thông tin mô t vào ô Description n u mu n, r i nh n Save.

Hình 7.15: Đ t tên và nh p mô t cho s c thái giao di n m i
6. Trong h p tho i Appearance Preferences, ta b m vào nút Close đ hoàn t t. N u b n m m t trình đơn ho c c a s ra, b n s th y giao di n c a chúng thay đ i như th nào!

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 217 / 407

Hình 7.16: M t ng d ng v i s c thái giao di n m i
Cài s c thái giao di n m i B n cũng có th t i m t s c thái giao di n thích h p v i Ubuntu t các ngu n đư c khuyên dùng và cài vào trong máy. Đ cài đ t các s c thái m i này: 1. M trang web http://art.gnome.org ra và ch n liên k t DesktopThemes.

Hình 7.17: M liên k t ch a các s c thái giao di n cho Ubuntu

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 218 / 407

2. T i m t s c thái giao di n b n thích v máy. Làm theo các hư ng d n khi chúng xu t hi n. 3. T trình đơn System ta ch n Preferences r i nh n vào Appearance. H p tho i Appearance Preferences xu t hi n. 4. Trong th Theme, ta nh n nút Install. H p tho i Select Theme xu t hi n.

Hình 7.18: Cài s c thái giao di n m i
5. Ch n s c thái v a t i v máy và nh n nút Open.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 219 / 407

Hình 7.19: Ch n s c thái v a t i v máy
6. B n cũng có th dùng s c thái m i ho c gi nguyên s c thái giao di n đang dùng. Nh n vào nút Apply New Theme đ s d ng ngay s c thái giao di n m i. Màn hình c a b n s l y các thành ph n c a s c thái m i ngay l p t c!

Hình 7.20: Dùng s c thái giao di n m i
7. B m nút Close trong h p tho i Appearance Preferences. N u b n m các trình đơn ho c c a s ra, b n s th y s c thái m i trong đó.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 220 / 407

Hình 7.21: S c thái giao di n Chess in Blue Heart

7.2.3

Tùy ch nh b o v màn hình

B o v màn hình là m t trình hi n th các hình nh (thư ng là chuy n đ ng) trên màn hình khi máy tính c a b n không đư c s d ng trong 1 kho ng th i gian nào đó. Đ quay l i vùng làm vi c, b n có th di chu t ho c nh n 1 phím b t kỳ. B n có th ch n m t b b o v màn hình và tuỳ ch nh nó theo ý mình. Đ tuỳ ch nh b b o v màn hình: 1. T trình đơn System, di chuy n t i Preferences và ch n Screensaver. H p tho i Screensaver Preferences xu t hi n.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 221 / 407

Hình 7.22: M h p tho i Screensaver Preferences
2. Ch n b b o v màn hình mà mình c n dùng trong danh sách. B n có th xem th nó trong ô bên ph i danh sách.

Hình 7.23: Tuỳ ch nh các thi t l p c a b b o v màn hình

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 222 / 407

3. Thanh trư t Regard the computer as idle after cho phép b n đ t s phút máy tính không dùng đ b t b b o v màn hình. Th i gian m c đ nh đư c đ t là 10 phút. B n có th kéo thanh trư t đ ch n th i gian máy tính ch trư c khi b t b b o v màn hinh. 4. Đ ngăn ngư i khác dùng máy khi b n đi v ng, nhưng v n b t máy, b n có th yêu c u h th ng t đ ng khoá màn hình l i khi b t trình b o v màn hình. Khi ai đó mu n quay v vùng làm vi c, h s ph i nh p m t kh u c a b n. Ch n h p ki m Lock screen when screensaver is active đ khoá màn hình l i ngay khi b b o v màn hình đư c kích ho t. 5. Nh n vào nút Close. B b o v màn hình đã ch n s xu t hi n khi b n không dùng máy sau 1 s phút đã ch n.

7.2.4

Tuỳ ch nh đ phân gi i màn hình

Đ phân gi i màn hình quy t đ nh xem màn hình c a b n r ng bao nhiêu, ho c m t đ i tư ng trên màn hình to ch ng nào. Đ thay đ i đ phân gi i màn hình trên môi trư ng làm vi c GNOME: 1. T trình đơn System ta ch n Preferences r i b m vào m c Screen Resolution. H p tho i Screen Resolution Preferences xu t hi n.

Hình 7.24: M h p tho i Screen Resolution Preferences
2. Đ phân gi i màn hình m c đ nh là 1280x1024, nhưng b n có th dùng đ phân gi i mình thích. Các đ phân gi i đư c h tr n m trong ô Resolution.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 223 / 407

Hình 7.25: Tuỳ ch nh đ phân gi i màn hình
3. B m vào nút Apply. H p tho i Keep Resolution xu t hi n, yêu c u b n xác nh n là s dùng đ phân gi i v a ch n, ho c dùng đ phân gi i cũ. Nh n vào nút Keep resolution đ chuy n lên đ phân gi i m i.

Hình 7.26: H p tho i yêu c u xác nh n s d ng đ phân gi i m i
Đ phân gi i màn hình s đư c thay đ i.

7.3

Hi u ng 3D

Màn hình máy tính m c đ nh là 2 chi u (2D), cho t i g n đây h u như m i ng d ng đ u đư c phát tri n trên n n 2D. Tuy nhiên, nh s ti n b c a công ngh , hi n nay r t nhi u ng d ng đã gi l p đư c môi trư ng 3 chi u (3D), đ c bi t là các trò chơi trên máy tính. Khi có các ng d ng 3D, h đi u hành ph i th c hi n r t nhi u phép tính ph c t p đ có th đưa không gian 3 chi u vào trong màn hình 2 chi u. Đ gi m thi u s tính toán c a h đi u hành và tăng t c đ x lý các ng d ng 3D, các card đ ho có ch c năng tăng t c 3D đã ra đ i. Nh ng card đ ho này dùng các b x lý hình nh tích h p, thay vì s d ng tài nguyên c a CPU. H u như m i card đ ho hi n đ i đ u có ch c năng tăng t c 3D tích h p. Ubuntu có th s d ng kh năng 3D c a card đ ho đ t o ra các hi u ng đ p m t cho giao di n c a môi trư ng làm vi c. Ví d , ta có th đ t các vùng làm vi c lên trên m t hình h p, xoay nó m i khi chuy n vùng làm vi c. Các c a s có thêm hi u ng đ bóng và u n éo khi di chuy n... Các hi u ng đ ho trên Ubuntu đ u đư c kích ho t s n, và ta có th đi u ch nh chúng trong m c Appearance, đ b t ho c t t h n các hi u ng đ ho mà Ubuntu cung c p. Thông qua các thi t l p normal effects và extra effects ta có th b t ít ho c nhi u hi u ng. N u card đ ho c a b n không có ch c năng h tr tăng t c 3D, ho c trình đi u khi n cho nó không h tr trên Linux, b n s đư c báo r ng Desktop effects could not be enabled.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 224 / 407

7.4

X lý các t p tin v i Nautilus

Trình qu n lý t p tin Nautilus trên Ubuntu cho phép ta d dàng qu n lý các t p tin và ng d ng có trên h th ng. Đây là m t ng d ng GNOME và đư c c u hình đ làm vi c cùng các ng d ng khác trên Ubuntu.

7.4.1

Các tính năng c a Nautilus

Trình qu n lý t p tin Nautilus cho phép b n t ch c các t p tin vào các thư m c, và th c hi n m t s tác v sau: • T o và xem các thư m c và tài li u: T o t p tin m i, t ch c t p tin vào trong các thư m c. • Tìm và qu n lý các t p tin: Phân lo i và tìm ki m các t p tin có trên h th ng. • M m t v trí đ c bi t trên máy: Truy c p vào m ng LAN và lưu các t p tin c a b n l i. • Ghi d li u ra CD ho c DVD • Duy t cây thư m c b ng 2 ch đ : – Ch đ xem: M m i thư m c trong m t c a s riêng, cho phép b n xem n i dung c a nhi u thư m c cùng m t lúc. – Ch đ duy t: M các thư m c trong cùng m t c a s . Ch có m t c a s qu n lý t p tin đư c m , và đư c c p nh t l i khi b n nh n vào m t thư m c khác trong c a s đó.

7.4.2

Trình qu n lý t p tin Nautilus

Chú ý: Ch đ xem là ch đ m c đ nh c a Nautilus trên GNOME nhưng khi biên d ch Ubuntu, nhóm phát tri n đã l y ch đ duy t làm m c đ nh.

Đ ch n ch đ mình c n: 1. Ch n trình đơnPlaces. M t danh sách các m c s xu t hi n: • Home: Đây là thư m c cá nhân đư c t o cho m i ngư i dùng trên máy. Nó đư c đ t tên theo tên đăng nh p c a ngư i dùng. • Desktop: Thành ph n n m dư i màn hình trên máy b n, cho phép b n truy c p vào các t p tin trên màn hình n n m t cách d dàng. • Computer: Có t t c các đĩa và t p tin trên h th ng; cho phép sao lưu tài li u lên đĩa CD và DVD đư c d dàng hơn. • CD/DVD Creator: G m các thư m c đ b n ghi ra đĩa CD ho c DVD. B n có th nhanh chóng sao lưu các tài li u c a mình ra CD ho c DVD thông qua thư m c này. 2. B m vào m t trong các m c trên trong trình đơn Places.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 225 / 407

Hình 7.27: Dùng trình qu n lý t p tin Nautilus
Theo m c đ nh, trình qu n lý t p tin Nautilus m ra ch đ duy t. N u b n m m t thư m c ch đ này, thư m c đó s xu t hi n trong cùng c a s . Thanh v trí s hi n th v trí hi n t i, ng v i thư m c đang m , và các thanh sidebar s hi n th các thư m c khác đư c lưu trên máy.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 226 / 407

Hình 7.28: Xem t p tin
Khi ch đ duy t, b n có th di chuy n đ n thư m c cha ch a thư m c đang xem b ng cách nh n Open Parent trong trình đơn Go trong c a s . Chú ý: B n cũng có th b m vào nút Up trên thanh di chuy n ho c nh n phím BACKSPACE đ chuy n lên thư m c cha.

3. T trình đơn Edit ch n m c Preferences. H p tho i File Management Preferences xu t hi n.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 227 / 407

Hình 7.29: M File Management Preferences
4. Nh n vào th Behaviour trong h p tho i. Đ thay đ i ch đ sang ch đ xem, hãy b d u ki m Always open in browser windows và sau đó nh n Close.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 228 / 407

Hình 7.30: Đ i ch đ m thư m c c a Nautilus
5. Đóng c a s duy t t p tin l i r i m l i nó, các t p tin và thư m c s v n đư c m dung thư m c đó s xu t hi n trong m t c a s khác. ch đ xem. N u b n m m t thư m c khác, n i

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 229 / 407

Hình 7.31: Xác nh n vi c đ i ch đ duy t thành ch đ xem

Chú ý: M i khi b n m m t thư m c ch đ xem, b n s th y c a s c a nó đư c đ t cùng m t ch và cùng kích thư c gi ng h t thư m c cha mà t đó b n m nó. Đ di chuy n thư m c cha trong ch đ này, hãy nh n vào nút Open Parent trên trình đơn File. Ngoài ra, b n cũng có th nh n t h p phím ALT+mũi tên lên trên đ chuy n sang c a s thư m c cha. B n có bi t? Konqueror là ng d ng trên KDE tương đương v i Nautilus trên GNOME, và đư c cài đ t trong Kubuntu, m t phân nhánh c a Ubuntu. Đây là m t ng d ng đa nhi m: v a là trình duy t Web, v a là trình qu n lý t p tin, l i cũng là b xem tài li u trên Kubuntu.

7.5

Các trình qu n lý gói

M t trong nh ng khác bi t l n nh t gi a Ubuntu và Microsoft Windows là cách b n cài đ t và tháo g các chương trình và ng d ng ra kh i h th ng. Trên Microsoft Windows, h u h t các ng d ng đ u có trình cài đ t và g b c a riêng nó. M t s ng d ng còn cung c p c công c c p nh t cho riêng nó, nhưng h u h t đ u không có, và không có gì đ m b o phiên b n ph n m m trên máy b n là m i nh t. B n s ph i t đ ý xem ph n m m nào c n nâng c p, ph n m m nào đư c cài, ph n m m nào c n g b ... Ubuntu không gi ng th . Ubuntu s d ng m t khung qu n lý gói ph c t p đ theo dõi t t c các ph n m m đã cài vào h th ng, t đ ng hoá quá trình cài đ t và g b ng d ng, và đ m b o r ng t t c các ph n m m trên h th ng đ u đư c c p nh t khi có th . T t c nh ng gì b n c n làm là quy t đ nh xem ng d ng nào c n dùng, r i dùng m t trình qu n lý gói đ yêu c u Ubuntu cài đ t chúng vào máy.

7.5.1

Phân lo i các trình qu n lý gói

Ubuntu có m t s trình qu n lý gói đư c cài đ t m c đ nh và tuỳ theo s thích, thói quen, b n có th tuỳ ý s d ng. Ta có th phân lo i các trình qu n lý gói theo tính năng như sau:

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 230 / 407

Các trình qu n lý gói • Trình qu n lý gói đ ho – Synaptic Package Manager – Add/Remove Applications

Tính năng c a trình qu n lý gói • Li t kê các gói ph n m m theo m t s h ng m c thân thi n v i ngư i dùng, như giáo d c, trò chơi, đ ho ... • Hư ng d n b n hoàn t t quá trình cài đ t và m m i cài • Có giao di n đ ho ng d ng

• Trình qu n lý gói trên dòng l nh – apt-get

• Thêm và xoá các gói t kho ph n m m • Dùng giao di n dòng l nh

B ng 7.1: B ng 1

Chú ý: B n ch đư c phép m M T trình qu n lý gói m i khi cài đ t và nâng c p các ph n m m trên h th ng.

B n có th dùng b t c trình qu n lý gói nào mà mình thích. N u b n thích dùng giao di n đ ho hơn là gõ l nh, hãy ch n Add/Remove Applications và Synaptic Package Manager.

7.6

Dùng Add/Remove Applications

Công c Add/Remove là cách d nh t đ cài và g b các ph n m m thông d ng. B n tìm gói mà mình mu n cài b ng cách tìm ki m theo t khoá như ’email’ ho c xem các h ng m c đư c kê s n, ch n ng d ng mình c n và nh n "Apply" đ b t đ u cài đ t. Chú ý: B n ph i có quy n qu n tr đ dùng các trình qu n lý gói. Nh p m t kh u tài kho n c a mình vào khi đư c h i. Vi c này đ m b o là các ng d ng s không th thêm vào ho c xoá đi n u b n không đ ng ý.

Các bư c đ ti n hành cài đ t ho c g b m t ph n m m b ng Add/Remove Applications: 1. T trình đơn Applications, ch n Add/Remove.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 231 / 407

Hình 7.32: M Add/Remove Applications
2. H p tho i Add/Remove Applications li t kê danh sách các ng d ng đ b n ch n. Các ng d ng nào đã có trong h th ng s đư c đánh d u ki m. Chú ý: R t nhi u gói ph n m m trên Ubuntu có tên r t khó hi u, vì v y các trình qu n lý gói cũng cho phép b n tìm ra gói c n cài theo mô t kèm theo gói.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 232 / 407

Hình 7.33: C a s Add/Remove Applications
3. N u b n bi t tên gói c n cài, hãy gõ nó vào trong ô Search. Ho c, b n có th b m chu t lên h ng m c ph n m m c n dùng trái và đánh d u gói mình c n ô bên ph i. B n có bi t? Đ bi t thêm thông tin v gói, hãy ch n gói và xem mô t b ng bên

phía dư i h p tho i.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 233 / 407

Hình 7.34: Tìm m t gói trong t t c các ng d ng đư c h tr
4. Khi b n đã ch n xong gói c n cài ho c c n g b , hãy nh n nút Apply Changes.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 234 / 407

Hình 7.35: Áp d ng các thay đ i trên danh sách gói
5. B n s ph i xác nh n trư c khi ti n hành cài đ t. Nh n vào nút Apply đ ti p t c.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 235 / 407

Hình 7.36: Xác nh n các thay đ i
6. Thanh ti n đ báo cho b n bi t tr ng thái hi n th i c a quá trình cài đ t.

Hình 7.37: Cài đ t các gói đã ch n t kho ph n m m

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 236 / 407

7. Sau khi đã cài đ t xong, chương trình m i đã có trên h th ng c a b n.

Hình 7.38: Xác nh n cài đ t
8. B m đúp vào trong gói đ ch y nó. N u b n mu n thêm ho c xoá các ph n m m khác n a, hãy ch n Add/Remove More Applications còn không thì nh n vào Close trong h p tho i New application has been installed. Hình sau minh ho ng d ng Atomix v a đư c cài đ t.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 237 / 407

Hình 7.39: M

ng d ng v a đư c cài - Atomix

Chú ý: Sau khi cài đ t m t gói ph n m m, b n có th m nó trên m c tương ng trên trình đơn.

7.7

S d ng Synaptic Package Manager

V i Add/Remove Applications, b n không th cài các gói cao c p, như máy ch web Apache, ngôn ng PHP ho c Scribe. Đ cài đ t nh ng gói như v y, b n ph i dùng trình qu n lý gói Synaptic Package Manager. Synaptic Package Manager là s k t h p gi a giao di n đ ho ngư i dùng thân thi n, d dùng v i các tính năng cao c p c a công c apt-get trên giao di n dòng l nh. B n có th cài đ t, xoá, c u hình ho c nâng cáp các gói ph n m m, duy t, s p x p ho c tìm ki m trong danh m c ph n m m, đ ng th i qu n lý các kho ph n m m ho c nâng c p toàn b h th ng. B n có th s p x p m t lo t các thao tác trư c, sau đó m i yêu c u th c hi n chúng. Đi u này giúp cho vi c qu n lý các gói ph n m m trên h th ng th c s đơn gi n hơn r t nhi u: b n l a ch n cài đ t ho c g b , nhưng n u th y không v a ý, b n có th ch n l i cho t i khi v a ý trư c khi h th ng th c s ti n hành các thao tác cài đ t và g b . Synaptic s báo cho b n bi t v các gói ph n m m b sung c n đ tho mãn yêu c u ph thu c c a gói mà b n ch n đ cài đ t. Ngoài ra, nó cũng cung c p r t nhi u thông tin khác v gói ph n m m b n ch n, như tình tr ng, phiên b n và các khuy n cáo. Đ cài đ t và g b ph n m m b ng Synaptic Packager Manager: 1. T trình đơn System, b n ch t i Administration và ch n Synaptic Package Manager.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 238 / 407

Hình 7.40: M Synaptic Package Manager
2. Trong h p tho i Synaptic Package Manager, b n có th ch n gói mình c n. Trong ô bên trái là các h ng m c ph n m m, và ô bên ph i là danh sách các ph n m m tương ng v i h ng m c đang ch n. N u b n không bi t chính xác tên gói c n cài, b n có th duy t h ng m c có liên quan đ xem các ph n m m tương t gói c n tìm. Sau đó, đ cài đ t m t gói, hãy ch n h p ki m bên c nh tên gói trong ô bên ph i. Chú ý: N u b n mu n xem các gói đã cài và chưa cài, hãy nh n vào Status. Đ bi t ngu n ph n m m c a m t gói, hãy nh n vào Origin. Đ bi t nh ng gói nào b h ng ho c có th nâng c p, b n nh n vào Custom Filters.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 239 / 407

Hình 7.41: C a s Synaptic Package Manager
3. N u b n đã bi t tên gói c n cài, hãy nh n nút Search. H p tho i Find xu t hi n, b n gõ tên gói c n cài vào trong ô Search sau đó nh n Search. Chú ý: Sau khi tìm ki m b ng cách b m nút Search, n u mu n quay v c a s danh m c ph n m m trư c đó, b n hãy nh n vào Sections.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 240 / 407

Hình 7.42: Tìm gói ph n m m c n cài
4. Ti p đó, b n ch n hành đ ng c n th c thi cho gói đã ch n b ng cách b m chu t ph i vào tên gói. Ch n Mark for Installation đ cài đ t, Mark for Removal đ g b . N u b n thay đ i quy t đ nh, hãy ch n Unmark đ hu b vi c cài đ t ho c g b m t gói.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 241 / 407

Hình 7.43: Đánh d u h p ki m c a m t gói đ cài đ t nó
5. N u gói ph n m m b n ch n đ tháo b ho c cài đ t ph thu c vào các gói ph n m m khác, b n s đư c thông báo v nh ng gói liên quan. Đ ti p t c ti n hành g b ho c cài m i, nh n nút Mark.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 242 / 407

Hình 7.44: Xác nh n các yêu c u b sung
6. Đ xác nh n r ng b n mu n th c hi n vi c cài đ t/g b nh ng gói đã đánh d u, b n nh n vào nút Apply.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 243 / 407

Hình 7.45: Áp d ng các thay đ i đã ch n
7. H p tho i Summary xu t hi n, yêu c u b n ki m tra l n cu i trư c khi h th ng ti n hành vi c cài đ t và g b . Nh n vào nút Apply đ ti p t c ti n hành.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 244 / 407

Hình 7.46: Yêu c u xác nh n l n cu i trư c khi cài đ t/g b các gói ph n m m
8. Khi các gói ph n m m b n ch n đã đư c cài đ t ho c g b xong, Synaptic s báo cho b n k t qu cu i cùng thu đư c. Hãy nh n Close đ đóng Synaptic Package Manager.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 245 / 407

Hình 7.47: Thông báo k t qu
Đây là bư c cu i cùng đ cài đ t ph n m m b ng Synaptic Package Manager. B n có th m các ph n m m m i cài t trình đơn tương ng v i h ng m c c a gói ph n m m trên Synaptic. Hình dư i đây minh ho ng d ng Abiword v a đư c cài đ t vào h th ng b ng Synaptic.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 246 / 407

Hình 7.48: M

ng d ng v a cài - Abiword

7.8

Cài đ t m t gói ph n m m đơn l

Vi c cài đ t ph n m m trên Ubuntu nên s d ng các trình qu n lý gói đư c cung c p s n. Tuy nhiên, đôi khi m t vài gói ph n m m ho c các t p tin không có s n trong kho ph n m m c a b n, và b n ph i t i v và cài đ t chúng t trên m ng. Các t p tin b n l y xu ng đư c các trình qu n lý gói s d ng, và đư c g i là gói ph n m m đơn l . Ví d v các gói ph n m m đơn l là các t p tin .deb (gói Debian) và t p tin tarballs .tar. Chú ý: B n nên t i các t p tin không có s n trên Ubuntu t m t ngu n ph n m m đáng tin c y.

Trong ph n này, ta s nói v lo i gói ph n m m đơn l chính: gói Debian. • Gói Debian: Các t p tin có đuôi .deb, đư c Ubuntu s d ng. • Tarballs: Các t p tin nén theo d ng Zip ch a mã ngu n chương trình. B n c n ph i biên d ch mã ngu n ra mã máy đ ch y chương trình trong đó. Cài đ t các chương trình t mã ngu n s không đư c đ c p đ n trong giáo trình này. Biên d ch và cài đ t các chương trình t mã ngu n d ng tarballs là vi c tương đ i đơn gi n, nhưng cũng khá ph c t p vì b n ph i xem xét s a l i n u g p v n đ nào đó trong quá trình biên d ch. Các gói tarballs có c u trúc đơn gi n, và không ch đ nh các đi u ki n ph thu c đ có th biên d ch chương trình ra mã máy. Chính vì v y, vi c biên d ch t mã ngu n r t t n th i gian và ph c t p vì b n ph i t mình cài đ t t t c các thành ph n c n có trư c khi biên d ch ph n m m mình c n. Chú ý: Không có gì đ m b o r ng t p tin đóng gói ph n m m mà b n t i v s tương thích v i h th ng. Các ph n m m cài t các gói đơn l cũng không đư c h tr các b n vá l i b o m t. Chính vì v y, hãy s d ng các gói có s n trên kho ph n m m Ubuntu n u có th .

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 247 / 407

7.8.1

Cài và g b các gói Debian

Các gói Debian có th đư c cài đ t và g b thông qua trình cài đ t giao di n đ ho gdebi. Trình cài đ t này t đ ng cài t t c các gói ph thu c t kho ph n m m c a Ubuntu. Tuy nhiên n u gói ph n m m riêng l b n ch n cài yêu c u các gói ph n m m khác ngoài kho ph n m m c a Ubuntu, b n s ph i t mình cài đ t nó theo cách th công! Đ cài đ t m t gói Debian, m t p tin .deb t trong thư m c ch a nó. Thao tác đ cài đ t m t gói Debian: 1. T i gói XVidCap xvidcap_1.1.6_i386.deb. Gói này không n m trong kho ph n m m c a Ubuntu, nên b n ph i l y nó t trang web http://sourceforge.net/projects/xvidcap/ 2. Sau khi đã t i t p tin .deb v máy, b n ch vi c b m đúp chu t lên nó và gdebi s t đ ng ch y. Trình gdebi s ki m tra xem b n có các gói mà t p tin .deb yêu c u trong h th ng chưa. Sau đó, nút Install hi n ra. B n ch vi c b m vào nút này đ b t đ u quá trình cài đ t. Trong trư ng h p các gói ph thu c không có trong kho ph n m m Ubuntu, m t thông báo l i s xu t hi n và b n không th cài đ t t p tin .deb v a t i v , tr khi cài đ t các gói đư c yêu c u trư c! 3. Đ g b gói ph n m m .deb riêng l , b n có th dùng trình Synaptic Package Manager, ph n này đã đư c trình bày trên.

7.9

Các kho ph n m m

Kho ph n m m là m t thư vi n ph n m m có trên Internet, cho phép b n t i v và cài đ t vào máy mình. Các kho ph n m m c a Ubuntu ch a hàng ngàn gói ph n m m, hoàn toàn mi n phí đ cho b n cài đ t. Vi c cài đ t các gói trên kho ph n m m Ubuntu r t d dàng, vì chúng đư c t o riêng cho Ubuntu.

7.9.1

Các h ng m c ph n m m trong kho Ubuntu

Kho ph n m m Ubuntu đư c chia ra làm 4 h ng m c, tuỳ vào m c đ ph n m m trong đó đư c nhóm phát tri n h tr th nào, và nó có ph i là ph n m m t do hay không. • Main • Restricted • Universe • Multiverse H ng m c Main H ng m c Main ch a t t c các ph n m m t do đư c h tr đ y đ b i nhóm phát tri n c a Canonical. Nh ng ph n m m này tuân theo tư tư ng mà t ch c Ph n m m t do đ ra. Các gói trong h ng m c này đ u đư c cài s n trên Ubuntu. Chúng cũng đư c thư ng xuyên vá l i b o m t, h tr k thu t và hoàn toàn mi n phí. OpenOffice.org, Abiword và máy ch web Apache là m t vài ví d v ph n m m trong h ng m c Main. H ng m c Restricted H ng m c Restricted bao g m các ph n m m đư c nhóm phát tri n Ubuntu h tr nhưng không ph i là ph n m m t do. Các trình đi u khi n đ ho do nhà s n xu t cung c p (Nvidia, ATI) đ u n m trong h ng m c này. Các gói ph n m m trong h ng m c này cũng có trên đĩa CD cài Ubuntu, nhưng ta có th d dàng g b chúng đi. H ng m c Universe H ng m c Universe ch a hàng ngàn gói ph n m m không đư c Canonical h tr . Các ph n m m trong này đư c phân ph i v i r t nhi u các lo i gi y phép khác nhau, và đư c c ng đ ng phát tri n. Các gói ph n m m này ch có th đư c l y t Internet xu ng. T t c các gói ph n m m trong này đ u có th làm vi c t t trên Ubuntu. Tuy nhiên, chúng không đư c thư ng xuyên vá l i b o m t và h tr . Các gói trong h ng m c này đư c c ng đ ng đóng góp. H ng m c Multiverse H ng m c Multiverse ch a các gói ph n m m không t do, có nghĩa là gi y phép không tho mãn tiêu chí mà t ch c Ph n m m t do đ ra. Ngư i dùng ph i hoàn toàn ch u trách nhi m khi ch p nh n các đi u kho n trong gi y phép đi kèm theo ph n m m trong h ng m c này. Các gói ph n m m trong h ng m c này không đư c h tr cũng như vá l i b o m t. Ví d v các gói trong h ng m c này là trình VLC và trình xem Flash cho Firefox c a Adobe. Có r t nhi u các gói ph n m m không có trong kho ph n m m m c đ nh c a Ubuntu. Ta ph i s d ng các kho ph n m m Ubuntu khác, ho c c a các hãng ph n m m khác. Đ dùng các gói trong kho ph n m m c a hãng khác, b n ph i thêm kho ph n m m vào. Hãy làm nh ng bư c sau đ thêm kho ph n m m vào trong trình qu n lý gói:

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 248 / 407

1. T trình đơn System, ch n Administration và nh n vào Software Sources.

Hình 7.49: M h p tho i Software Sources
H p tho i Software Sources xu t hi n. Các ngu n ph n m m cho Ubuntu đư c ch n m c đ nh.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 249 / 407

Hình 7.50: Ch n các ngu n ph n m m c n thi t

Chú ý: B n cũng có th m h p tho i Software Sources b ng cách dùng ng d ng Add/Remove applications ho c Synaptic Package Manager đ b t các kho ph n m m Ubuntu trong th Ubuntu Software.

2. Đ thêm m t kho ph n m m t m t t ch c ho c c ng đ ng khác cung c p, nh n vào th Third-Party Software và nh n vào nút Add.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 250 / 407

Hình 7.51: Thêm m t ngu n ph n m m do 1 t ch c ho c c ng đ ng khác cung c p
3. Gõ dòng l nh APT cho kho ph n m m mà b n mu n thêm vào. Đ truy c p vào kho ph n m m Main c a Debian, b n gõ deb http://ftp.debian.orgs sarge main vào ô APT line. Sau đó nh n Add Source. Chú ý: Dòng l nh APT ph i có phân lo i, v trí và thành ph n c a m t kho ph n m m.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 251 / 407

Hình 7.52: Gõ dòng l nh APT
4. B m nút Close đ lưu thi t l p. Kho ph n m m b n gõ vào dòng APT s đư c thêm vào ô third-party software.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 252 / 407

Hình 7.53: H p tho i Software Sources có thêm kho ph n m m m i!
5. Sau khi đã thêm kho ph n m m, b n s ph i c p nh t thông tin v các ph n m m có trong các kho. Nh n nút Reload đ c p nh t các gói m i.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 253 / 407

Hình 7.54: C p nh t l i thông tin v các gói ph n m m s n có
6. Các thanh ti n trình bi u di n tr ng thái các gói đư c cài ho c g b kh i thông tin ph n m m trên h th ng. B n có th xác th c các kho ph n m m b ng các vào th Authentication trong h p tho i Software Sources. N u b n không xác th c các kho ph n m m, h th ng có th báo l i trong khi t i thông tin v ph n m m t m t kho m i. B n có th b qua l i này cũng đư c. Tuy nhiên, n u mu n x lý tri t đ , b n c n ph i thêm m t khoá GPG vào máy. Khóa GPG là m t khoá chung dùng đ mã hoá và gi i mã mà các kho ph n m m cung c p cho m i ngư i mu n l y các ph n m m ch a trong đó. Nh n vào nút Close trong h p tho i báo l i. V y là b n đã hoàn t t vi c thêm các kho ph n m m m i vào trong trình qu n lý gói c a h th ng.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 254 / 407

Hình 7.55: L i Public Key

7.10

Thêm thi t l p ngôn ng m i

Ubuntu h tr r t nhi u ngôn ng trên th gi i. Các công c h tr ngôn ng m i có th đư c cài vào h th ng thông qua h p tho i Language Support n m trong ph n Administration/System. Tuỳ vào ngôn ng b n ch n, phương th c nh p li u và b trí bàn phím cũng đư c thay đ i theo. Ubuntu s d ng Smart Common Input Method (SCIM) đ chuy n gi a các phương th c nh p li u khác nhau, cho phép ta gõ nhi u ký t ph c t p, ti ng Trung Qu c, Nh t B n hay Hàn Qu c d dàng. B n có th chuy n gi a các phương th c nh p li u b ng t h p CTRL+phím cách.

7.11

T ng k t bài gi ng

Trong bài này, ta bi t r ng: 1. GNOME là môi trư ng làm vi c m c đ nh trên Ubuntu. B n có th dùng m c Preferences trên trình đơn System đ tuỳ bi n màn hình Ubuntu. 2. B n có th qu n lý các t p tin c a mình b ng trình qu n lý t p tin Nautilus. Dùng ch đ xem (m thư m c trong c a s Nautilus m i) đ xem n i dung nhi u thư m c cùng m t lúc. Dùng ch đ duy t (m thư m c ngay trong c a s hi n có) đ duy t m t thư m c gi ng như dùng Firefox đ duy t web. 3. Dùng Add/Remove Applications đ cài đ t ho c g b các gói ph n m m là cách làm d nh t. 4. Tuy nhiên, đ cài các gói ph n m m đ c bi t, b n ph i dùng Synaptic Package Manager. 5. Các trình qu n lý gói khác như apt-get cũng làm vi c t t trên t t c các phiên b n Ubuntu. Hãy dùng nó đ cài đ t và g b các gói, n u b n thích dùng giao di n dòng l nh hơn giao di n đ ho , ho c không th vào trong giao di n đ ho đư c. 6. Đ cài đ t m t gói không có trên kho ph n m m Ubuntu, b n có th t i nó v và cài đ t đ c l p. Các t p tin này liên k t v i trình qu n lý gói c a b n Linux b n dùng, và đư c g i là các t p tin đóng gói đ c l p. 7. Tarball là các t p tin nén d ng zip ch a mã ngu n chương trình. B n ph i dùng các công c dòng l nh đ cài ho c g b các chương trình t mã ngu n tarball.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 255 / 407

7.12
Câu h i 1

Câu h i ôn t p

Môi trư ng làm vi c m c đ nh c a Ubuntu là gì? Câu h i 2 B n có th t i các nh n n và s c thái giao di n cho Ubuntu t trang web nào? Câu h i 3 Các tính năng c a trình qu n lý t p tin Nautilus là gì? Câu h i 4 Trình qu n lý t p tin trên KDE là chương trình nào? Câu h i 5 Trình qu n lý gói là gì? Câu h i 6 Khác bi t gi a trình qu n lý gói giao di n đ ho và giao di n dòng l nh là gì? L y ví d . Câu h i 7 Các ph n m m không đư c phân ph i theo tư tư ng Ph n m m T do n m trong các h ng m c _______________.

7.13
Bài t p 1

Th c hành

B n đã cài đ t Ubuntu 7.10 lên máy mình. B n mu n xem các t p tin PDF, dùng trình x lý b ng tính và nén các t p tin mình có l i. Hãy cài các gói ph n m m sau: a) xpdf b) gnumeric c) 7zip a) Cài xpdf b ng Add/Remove Applications: 1. T trình đơn Application ta ch n Add/Remove. H p tho i Add/Remove xu t hi n. 2. Trong ô Search, ta gõ xpdf. 3. Ch n h p ki m bên c nh tên gói, xpdf. 4. Nh n nút Apply Changes. 5. Nh n nút Apply đ ti n hành cài đ t. 6. Trong h p tho i New application has been installed b n ch n ti p Close. b) Cài gnumeric b ng Synaptic: 1. T trình đơn System ch n Administration sau đó ch n ti p Synaptic Package Manager. H p tho i Synaptic Package Manager xu t hi n. 2. Nh n nút Search đ tìm gnumeric và đánh d u h p ki m bên c nh gnumeric. 3. Ch n m c Mark for Installation. M t h p tho i hi n lên báo cho b n bi t các gói b sung c n có. 4. Đ ti p t c, nh n nút Mark. 5. Đ xác nh n các thay đ i đã ch n, nh n nút Apply. H p tho i Summary xu t hi n, yêu c u b n ph i ki m tra l n cu i trư c khi ti n hành cài đ t. 6. Nh n nút Apply đ ti p t c vi c cài đ t. 7. Khi t t c các gói đ u đã đư c cài xong, b n s đư c báo cáo l i. Nh n nút Close trong h p tho i hi n ra. c) Cài 7zip b ng apt-get:

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 256 / 407

1. T trình đơn Applications, ch n Accessories và nh n vào Terminal. Terminal opens. 2. Đ cài 7zip, gõ l nh sau trong c a s Terminal: Note $ sudo apt-get install p7zip

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 257 / 407

Chương 8

Các thao tác trên nh
Tr ng tâm bài h c Các n i dung c a bài này: • Xem và s a nh • Quét và g i nh

8.1

Gi i thi u các ng d ng đ ho

Các ng d ng đ ho là m t ph n không th thi u trên Ubuntu. Nh chúng, ta có th s p x p, phân lo i b sưu t m nh c a mình, t o và s a các b c nh, quét hình và g i chúng qua m ng, v..v... Trong bài này, b n s h c v r t nhi u ng d ng đ ho có s n trong Ubuntu. Nh ng ng d ng này có th đư c cài đ t qua các h ng m c ph n m m có trên kho ph n m m Ubuntu ho c đư c cài s n trong h th ng. Các ng d ng đ ho cài s n trên Ubuntu Các ng d ng sau đã đư c cài s n trên Ubuntu: • Trình xem nh gThumb: Đây là m t trình xem và duy t nh trên môi trư ng GNOME, cho phép b n nh p nh t máy nh KTS, t o đĩa CD nh và xem nh dư i d ng slide show. • Trình x lý đ ho GIMP: M t ph n m m x lý nh chuyên nghi p, có t t c các công c cao c p đ x lý nh s , t thay đ i đ tương ph n, tô màu đ n các hi u ng đ ho ph c t p nh t. • Trình qu n lý nh F-Spot: ng d ng này cho phép ta t ch c và qu n lý nh trên máy. F-Spot cho phép b n đánh nhãn (tag), phân lo i và s p x p các b c nh c a mình. • XSane Image Scanner: M t trình quét nh đ b n photo các tài li u, b n fax ho c quét nh và g i qua thư đi n t . Các ng d ng có trong kho ph n m m Ngoài các ng d ng m c đ nh trên, b n cũng có th thông qua Synaptic Package Manager ho c APT đ cài đ t thêm các ng d ng đ ho có s n trên Internet. M ts ng d ng đ ho có s n trong kho ph n m m Ubuntu:

• Agave: M t ng d ng pha màu. B n ch n m t màu g c, và Agave s g i ý các màu tương x ng v i màu đó, ho c các màu b n nên dùng đ đ bóng cho nó. B n cũng có th kéo và th m t màu t m t ng d ng bên ngoài, như GIMP, vào trong Agave. Công c này r t h u ích n u b n thư ng xuyên ph i thi t k các trang web ho c đang chu n b sơn l i nhà! Hãy tham kh o trang http://home.gna.org/colorscheme/ đ bi t thêm thông tin v Agave.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 258 / 407

• Blender: M t b ph n m m đ ho 3D. B n có th d ng các mô hình và chuy n đ ng 3 chi u, thêm các hi u ng sau khi hoàn t t ho c t o các đ ho tương tác mà không c n ph i l p trình. Blender có m t giao di n ngư i dùng riêng, ch y hoàn toàn trên chu n Open GL có t c đ r t nhanh. Ngoài ra, nó cũng h tr các văn l nh Python cũng như cho phép ta nh p/xu t m t s đ nh d ng t p tin ph d ng như c a 3D Studio ch h n. Blender có th t o các mô hình trò chơi, các c đ ng, ho c tĩnh v t, cũng như các đ i tư ng tương tác đư c trong các m u ho c ph n b sung n n Web. Xem trang http://www.blender.org/ đ bi t thêm v Blender.

• Dia: M t công c v bi u đ , tương t như Microsoft Visio. Dia cho phép ta t o ra các đ hình chuyên nghi p, có đ chính xác cao. B n có th v các bi u đ quan h đ phân tích CSDL, các lưu đ thu t toán ho c sơ đ m ng, r i sau đó xu t ra r t nhi u đ nh d ng nh khác nhau, như EPS, SVG, XFIG, WMF và PNG. B n cũng có th in các đ hình kích thư c l n, tr i ra nhi u trang gi y. Xin xem thêm thông tin v Dia t i http://live.gnome.org/Dia.

• Gcolor2: M t công c ch n màu đơn gi n, có ch c năng lưu màu m i và xoá màu. Xem thông tin v Gcolor2 trên http://gcolor2.sourceforge.net/.

• GNU paint: M t chương trình v hình thân thi n và d dùng trên GNOME. Xem thông tin v GNU paint t i http://gpaint.sourceforge.net/. Ngoài ra, còn có nh ng ng d ng do các hãng khác cung c p, ví d như Picasa, m t trình xem nh do Google cung c p, cũng tương thích v i Ubuntu. Picasa cho phép ta tìm và t ch c t t c các nh có trên máy, s a và thêm m t s hi u ng cơ b n lên nh, r i chia s v i ngư i khác qua thư đi n t , in nh và g i nh lên trên Web. B n có th l y Picasa t trang Web http://picasa.google.com/linux/download.html. Ph n sau đ c p qua các tính năng c a nh ng ng d ng đ ho đã nói và cách dùng chúng.

8.2

Xem nh b ng gThumb

Đây là m t trình xem nh cao c p phát tri n trong môi trư ng GNOME. gThumb cho phép ta duy t và tìm nh, t ch c nh theo catalog, in nh và xem các slide show, cũng như xu t các album nh n n web theo nhi u ki u khác nhau. Nó còn có các tính năng thông thư ng c a m t trình xem nh, như chép nh, di chuy n nh, xoá, in, phóng to thu nh và chuy n đ i đ nh d ng sang d ng nh khác.

8.2.1

Xem nh
nh GIF đ ng.

gThumb cho phép ta xem r t nhi u đ nh d ng nh khác nhau, bao g m BMP, JPEG, GIF, PNG, TIFF, ICO và XPM, và c Đ xem 1 t m nh trên máy: 1. M trình đơn Applications, ch n m c Graphics và ch n gThumb Image Viewer. C a s gThumb xu t hi n.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 259 / 407

Hình 8.1: M trình xem nh gThumb
2. Trong ô bên trái c a c a s gThumb, nh n vào nút Images và di chuy n đ n thư m c ch a các nh. Ho c, b n có th gõ tên t m nh vào và nh n nút Search trên thanh công c . Ô bên ph i c a c a s gThumb s hi n th các nh đã ch n theo d ng nh thu nh .

Hình 8.2: C a s gThumb

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 260 / 407

3. N u có quá nhi u nh trong ô bên ph i, b n s r t khó tìm ra t m nh mình c n xem. Tuỳ ch n Show n m dư i đáy ô bên ph i cho phép b n gi i h n s nh xu t hi n. Ví d , b n có th đ t m t tiêu chu n, như Date, đ l c b t các nh lưu trên máy vào nh ng th i đi m nào đó, ho c Size, đ l c nh theo kích thư c. Nh n vào mũi tên Show và ch n tuỳ ch n mình mu n dùng trong danh sách Show.

Hình 8.3: Ch n tiêu chu n hi n nh
4. Đ xem nh theo th t s p x p g c, nh n vào nút Fullscreen trên thanh công c . Hãy đ m b o là b n không ch n nh nh . tiên trong chùm nh s xu t hi n trong c a s toàn màn hình. nh đ u

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 261 / 407

Hình 8.4: Xem nh

ch đ toàn màn hình

Thanh công c trong c a s toàn màn hình s có các tuỳ ch n như sau: • Leave Fullscreen: Nh n vào nút Leave Fullscreen đ thoát kh i ch đ toàn màn hình và quay v c a s gThumb. • Zoom In and Out: B m vào các nút thu phóng đ đi u ch nh kích thư c hi n th trên màn hình. Dùng nút In đ phóng to và Out đ thu nh hình. • Image properties: Nh n vào nút Properties đ xem các thu c tính c a t m nh, như kích thư c, dung lư ng trên đĩa, ngày tháng t o và s a. • Next ho c Previous: B m vào các nút này đ chuy n sang t m nh k ho c trư c trong chùm nh. Chú ý: Đ i v i t m nh đ u tiên, nút Previous s không làm vi c và đ i v i t m nh cu i cùng, nút Next s không làm vi c.

5. Đ xem nh theo th t ng u nhiên, trong c a s gThumb, b m vào nh thu nh c a m t nh b t kỳ và ch n Fullscreen đ xem nh ch đ toàn màn hình. Ch y Slide Show B n có th t o các slide show đ xem liên t c nhi u t m nh. M t slide show s hi n th m t chùm nh do b n ch n, đ b n có th xem t t c chúng mà không c n ph i b m chu t m i khi mu n chuy n sang nh m i. Đ xem nh dư i d ng slide show: 1. Ch n các b c mà b n c n xem. Trong c a s gThumb, ch n Slide Show đ xem slide show có t t c các nh trong ô bên ph i, theo th t s p x p hi n t i. Đ xem slide show ch có m t vài b c mình ch n, gi phím Ctrl r i b m chu t lên các t m nh c n xem đ ch n chúng, sau đó nh phím Ctrl và b m chu t vào nút Slide Show. gThumb s b t đ u chi u các nh b n đã ch n m t cách tu n t .

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 262 / 407

Hình 8.5: B t đ u xem slide show

Hình 8.6: Xem nh

ch đ slide show

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 263 / 407

2. Theo m c đ nh, m i t m nh xem ch đ slide show s xu t hi n 4 giây, và khi chuy n gi a 2 t m nh, hi u ng làm m s đư c dùng. Đ thay đ i thi t l p m c đ nh này, trong trình đơn Edit b n ch n m c Preferences option. H p tho i gThumb Preferences m ra.

Hình 8.7: Thi t l p gThumb
3. Trong h p tho i gThumb Preferences, b n ch n th Slide Show và thay đ i các thi t l p cho phù h p v i ý mình. Nh n nút Close đ hoàn t t.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 264 / 407

Hình 8.8: S a các thi t l p xem Slide Show

8.2.2

Xoá m t đ

Trên m t s máy nh, máy quay, ánh đèn flash ph n chi u trong m t ngư i ch p có th gây ra hi n tư ng m t đ . Kích thư c v t đ tuỳ thu c vào lư ng ánh sáng ph n x l i. Trên Ubuntu, ta có th dùng gThumb đ lo i b hi n tư ng này. Đ xoá m t đ trong b c hình: 1. Trong c a s gThumb, b m đúp vào hình thu nh c a nh b m t đ . nh này s đư c m ra trong 1 c a s m i.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 265 / 407

Hình 8.9: nh b m t đ
2. Trong c a s s a nh, ch n Image và b m chu t vào Redeye Removal. H p tho i Red-Eye Removal xu t hi n.

Hình 8.10: M Redeye Removal Dialogue Box
3. B m chu t lên vùng nh b đ đ đ i màu đ thành màu đen. N u b n không th y ưng ý, hãy nh n nút Undo trong h p tho i Red-Eye Removal đ hoãn thao tác v a làm. Nh n nút Save đ thay nh l i b ng nh v a s a vào trong c a s gThumb.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 266 / 407

Hình 8.11: Xoá hi n tư ng m t đ

Chú ý: nh đã s a s thay th

nh cũ có trong máy b n. Vì v y, hãy lưu l i m t b n sao c a nh g c trư c khi s a nó.

8.3

GIMP

Trình x lý nh GNU (GNU Image Manipulation Programme (GIMP)) là m t ng d ng m c đ nh c a Ubuntu, đư c phân ph i theo gi y phép GNU General Public License. Đây là m t ng d ng mã ngu n m , ch y trên r t nhi u h đi u hành và h tr nhi u ngôn ng . B n có th dùng GIMP đ th c hi n các thao tác ch nh lý, t o và s a nh, thay đ i kích thư c, x lý màu và chuy n đ i đ nh d ng t m hình. GIMP có r t nhi u tính năng h u d ng: • Có đ y đ các công c v , như bút lông, sơn x t, bút chì • Có các công c t o vùng ch n ch nh t, elip, t do, ch n m và ch n theo đư ng cong bezier • Các công c chuy n d ng như xoay, xô nghiêng, co giãn, l t ngang/d c... • Qu n lý b nh d a trên x p lát đ kích c • H tr các văn l nh cao c p • H tr l p và kênh đ x lý các nh ph c t p • L y m u dư i pixel cho t t c các công c v , gi m thi u méo hình khi c n xu t b n các nh chi ti t • H tr các kênh alpha, gi l p trong su t trong t m nh • H tr nhi u đ nh d ng khác nhau, bao g m GIF, JPEG, PNG, XPM, TIFF, TGA, MPEG, PS, PDF, PCX và BMP Đ ch y GIMP: 1. M trình đơn Applications, ch n m c Graphics và ch n ti p GIMP Image Editor. H p GIMP Tip of the Day xu t hi n, g i ý m t s m o v t khi s d ng GIMP. Nh n nút Close trong GIMP Tip of the Day. C a s GIMP s hi n lên. đ phân gi i th p ho c co giãn nh nh ch gi i h n trong ph m vi dung lư ng đĩa • Cho phép hu bư c/làm l i r t nhi u thao tác. S lư ng bư c đư c hu /làm l i ch ph thu c vào dung lư ng đĩa c ng

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 267 / 407

Hình 8.12: H p tho i GIMP Tip of the Day

B n có bi t? Con v t tư ng trưng cho GIMP là m t con sói tên Wilber. Nó thư ng cho b n các m o h u ích khi dùng GIMP. N u b n không mu n xem các m o, hãy b d u ki m trong ô Show tip next time GIMP starts.

2. Đ m m t t m nh c n x lý, nh n vào trình đơn File, ch n Open và ch n nh c n m .

Hình 8.13: M
3. nh đã ch n s xu t hi n trong c a s Image.

nh trong GIMP

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 268 / 407

Hình 8.14: Editing Image
Gi b n có th dùng các công c có trong c a s GIMP đ s a nh. B n có bi t? B n có th kéo và th m t màu trong h p công c ho c t b ng màu ào trong nh. Màu đó s đư c dùng đ tô nh ho c vùng ch n hi n có.

8.4

Qu n lý nh b ng F-Spot

F-Spot là m t ng d ng qu n lý nh cá nhân cho môi trư ng làm vi c GNOME. B n có th nh p và xem nh trên đĩa c ng, máy nh s , k c máy ipod c a mình b ng F-Spot. B n còn có th gán các nhãn cho nh và phân lo i chúng, t o CD nh, xu t nh qua m ng Internet và chia s các b c hình tr c tuy n. F-Spot cũng có m t s tính năng s a màu và ch nh nh cơ b n. F-Spot h tr 16 đ nh d ng nh hay g p, bao g m JPEG, GIF, TIFF và RAW. Hình dư i đây minh ho giao di n c a F-Spot:

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 269 / 407

Hình 8.15: C a s F-Spot

8.4.1

Nh p nh trong F-Spot

Sau khi nh p các nh c a mình, b n có th phân lo i và gán nhãn cho chúng gi ng như trong m t trình phát nh c. Nh p nh t đĩa c ng Đ nh p nh vào trong F-Spot t đĩa c ng trên máy: 1. T trình đơn Applications, ch n m c Graphics và ch n ng d ng F-Spot Photo Manager. C a s F-Spot xu t hi n. 2. B m vào nút Import trên thanh công c . H p tho i Import xu t hi n.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 270 / 407

Hình 8.16: Nh p nh

Chú ý: B n cũng có th b m vào l nh Import trong trình đơn File đ m h p tho i Import.

3. Trong ô Import Source, tuỳ ch n Select Folder đư c dùng làm m c đ nh. Gi tuỳ ch n này, sau đó di chuy n đ n thư m c ch a các t m nh c n nh p và nh n vào nút Open.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 271 / 407

Hình 8.17: Ch n ngu n nh c n nh p

Hình 8.18: Xem nh c n nh p
4. B m Import trong h p tho i Import.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 272 / 407

Hình 8.19: Nh p nh
Các t m nh s đư c li t kê dư i d ng nh thu nh trong c a s F-Spot. Lưu ý r ng thanh trư t th i gian đư c đ t tù theo ngày t m nh đư c lưu trong máy.

Hình 8.20: Duy t nh
Chú ý: Các nh li t kê trong c a s F-Spot không liên k t v i b t kỳ h ng m c ho c nhãn nào.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 273 / 407

Nh p nh t máy nh s Đ nh p nh t camera s vào trong F-Spot ta làm như sau: 1. Nh n nút Import trên thanh công c . H p tho i Import xu t hi n. 2. Ch n ô Import Source. N i camera c a b n vào máy. F-Spot s nh n ra máy và báo tên hi u cũng như lo i máy trong ô Import Source.

Hình 8.21: Ch n ngu n nh đ nh p
3. B m vào camera đ ch n nó làm ngu n nh. H p tho i Select Photos to Copy From Camera m ra, li t kê t t c các nh có trong camera. Ch n các nh b n mu n nh p và nh n Copy.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 274 / 407

Hình 8.22: Ch n các nh đ sao chép
4. F-Spot sao chép các nh vào trong thư m c đư c ch đ nh và hi n th các nh đã chép trong ô bên ph i c a c a s F-Spot.

8.4.2

Xem nh

Sau khi đã nh p, b n có th xem t t c các nh d ng nh thu nh trong ô bên ph i c a s F-Spot. B n có th xem nh trong F-Spot b ng cách: • B m đúp chu t lên m i nh thu nh đ phóng to nó ra • Ch n m t nh thu nh và b m vào nút Fullscreen trên thanh công c nh b n ch n s đư c m trong ch đ toàn màn hình.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 275 / 407

Hình 8.23: Duy t nh

Hình 8.24: Xem nh
Nh n vào nút Exit fullscreen đ tr v c a s F-Spot window.

ch đ toàn màn hình

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 276 / 407

8.4.3

T ch c nh

Theo m c đ nh, F-Spot t ch c nh d a theo ngày chúng đư c lưu vào máy. B n có th xem các t m nh trong m t ngày gi c th b ng cách b m vào năm tương ng trong thanh trư t th i gian ho c di chuy n con ch y trên thanh này. Ví d , ta có 100 nh ô bên ph i, 50 trong s đó đư c lưu vào máy năm 2004, còn l i là năm 2007. Đ xem các nh năm 2004, b n di con ch y đ n d u m c 2004 trong thanh th i gian. Đ t ch c nh l i theo cách khác, b n có th thêm ’th d u’ (hay nhãn nh) cho nh và phân lo i chúng. B n có th xem nh d a trên h ng m c đã phân lo i. Trong ô bên trái c a c a s F-Spot là m t s các h ng m c phân lo i đã đư c đ nh s n cho b n. B n có th nhóm nh c a mình l i theo nh ng h ng m c này. Đ thêm th vào trong nh: • Trong c a s F-Spot, ta b m chu t ph i vào m t t m nh, ch n Attach a Tag và nh n chu t lên th b n mu n gán cho b c nh. Th này s đư c hi n th bên dư i t m nh.

Hình 8.25: Đánh th cho 1 t m nh

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 277 / 407

Hình 8.26: Xem các nh đã đư c đánh th
nh v a đư c thêm th s đư c li t vào danh m c đã đánh th (tagged).

8.5

V v i Inkscape

Inkscape cho phép ta t o r t nhi u nh minh ho cho Web, đi n tho i di đ ng, phim ho t hình, t đơn gi n đ n ph c t p. Inkscape là m t công c đ ho ph c t p, tương t như Illustrator, CorelDraw hay Xara X. Đây là m t ng d ng ch y trên nhi u n n h đi u hành, như Linux, Microsoft Windows, Solaris và Mac OS X. B n có th dùng nó đ xoay, đ i c , xô l ch, thu phóng, tô và v các đ i tư ng c n đ chính xác cao. Các hi u ng đ ho khác như tô chuy n s c và trong su t cũng có s n trong Inkscape. Inkscape không ph i là thành ph n m c đ nh có s n trong Ubuntu, nhưng b n có th cài nó thông qua Synaptic Package Manager ho c APT.

8.5.1

Cài Inkscape

Có 2 cách cài đ t Inkscape, b ng Synaptic Package Manager và b ng APT. Chú ý: Máy tính trong phòng h c c n ph i k t n i Internet đ cài đ t ng d ng t trên kho ph n m m.

Cài đ t Inkscape b ng Synaptic Package Manager Đ cài Inkscape b ng Synaptic Package Manager: 1. T trình đơn System ch n Administration và ch n ti p Synaptic Package Manager. C a s Synaptic Package Manager m ra.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 278 / 407

Hình 8.27: M Synaptic Package Manager
2. Trong c a s Synaptic Package Manager, ô bên trái li t kê các h ng m c ph n m m có trong kho ph n m m Ubuntu, và ô bên ph i là các ph n m m có trong h ng m c đó. Nh n vào nút Search. H p tho i Find xu t hi n. B n gõ Inkscape vào trong ô Search r i nh n Search. Chú ý: Đ xem các gói đã cài và đã tháo g , nh n vào Status. Đ xem thông tin v ngu n kho ph n m m cho gói, nh n Origin. Nh n Custom Filters đ xem các gói ph n m m nào b h ng ho c có th nâng c p đư c. Đ tr v danh sách các h ng m c ph n m m ban đ u sau khi tìm ra gói mình c n, nh n Sections.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 279 / 407

Hình 8.28: Tìm Inkscape trong Synaptic
3. K t qu tìm ki m b ng Search s đư c hi n th trong ô bên ph i c a c a s Synaptic Package Manager. B m chu t ph i vào Inkscape và ch n Mark for Installation.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 280 / 407

Hình 8.29: Đánh d u Inkscape đ cài đ t
4. Nh n nút Apply trên thanh công c đ b t đ u cài đ t. M t h p tho i Summary s xu t hi n yêu c u b n xác nh n vi c cài đ t. Nh n Apply đ ti p t c cài đ t Inkscape.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 281 / 407

Hình 8.30: Xác nh n cài đ t Inkscape
5. Sau khi đã cài xong, nh n vào nút Close trong h p tho i Changes applied.

Hình 8.31: Thông báo hoàn t t quá trình cài đ t
Đ m Inkscape, t trình đơn Applications ta ch n m c Graphics và ch n ng d ng Inkscape Vector illustrator.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 282 / 407

8.5.2

T o các nh vector b ng Inkscape

Trang: Đây là vùng b n đ t các hình v đ in ra. Ví d , b n có th ch n kích thư c trang là gi y A4. Vùng này s đư c đi u ch nh l i theo thi t l p b n ch n. B n có th d a vào đó đ n m b t đư c b c c b c v s t o. Thanh trình đơn: Thanh này có t t c các trình đơn như File, Save và Zoom. B n có th th c hi n t t c các thao tác trong Inkscape thông qua các l nh trên trình đơn. Thanh l nh: Thanh này có m t s nút tương ng v i các l nh trên trình đơn đ b n có th nhanh chóng tao tác v i b n v c a mình. Thanh công c v : thanh này có các tuỳ ch n đ th c hi n m t s thao tác v cơ b n. B n có th t o các hình d ng cơ b n như ch nh t, vuông, elip, tròn, xo n c... t đây. Thanh đi u khi n công c : Thanh này có các tuỳ ch n cho công c đang đư c ch n. Ví d , n u b n ch n công c Polygon đ v sao và đa giác t trong thanh công c v , thanh đi u khi n công c s có các tham s tương ng v i hình sao/đa giác như s đ nh, đ cong c a đ nh, đ run... Thanh tr ng thái: Thanh này ch a các thông báo và g i ý v cách dùng, cũng như v trí hi n th i, m c đ thu phóng đang dùng, màu đang ch n. T o và Lưu các đ i tư ng Đ t o m t đ i tư ng m i trong Inkscape, b n ph i s d ng thanh công c v . Các công c trong thanh này cho phép ta d dàng t o ra các hình d ng cơ b n. Nhưng đ t o các hình ph c t p, b n ph i k t h p và x lý các hình d ng này m t cách linh ho t. Đ t o m t đ i tư ng t thanh công c v : 1. B m vào nút tương ng v i hình c n t o. Đ t con chu t t i 1 v trí trên trang gi y, nơi b n mu n đ t đi m b t đ u c a đ i tư ng c n t o. 2. B m và kéo gi chu t đ v đ i tư ng, và th tay khi đ t đư c kích thư c v a ý.

Hình 8.32: V m t đ i tư ng Inkscape
Thanh đi u khi n công c có các tuỳ ch n đ b n ch nh l i hình s t o ra. Ví d , n u b n t o hình ch nh t, trên thanh này s có các tuỳ ch n như đ làm tròn đ nh, chi u cao, chi u r ng... c a hình ch nh t s t o ra.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 283 / 407

3. Sau khi t o hình xong, nh n vào nút Save trên thanh L nh. H p tho i Select file to Save to s xu t hi n. Gõ tên t p tin mu n dùng vào trong ô Name và ch n thư m c mu n lưu t p tin vào, r i nh n Save.

Hình 8.33: Lưu b n v

Chú ý: Inkscape lưu nh dư i d ng nh vector. B n có th thay đ i kích thư c nh vector mà không b gi m ch t lư ng do đ phân gi i gi ng như các nh bitmap thông thư ng như JPG, BMP...

8.6

S d ng máy quét

Quét nh trong Ubuntu khá đơn gi n! N u b n có máy quét c m c ng USB, hãy c m máy quét tr c ti p vào trong máy tính. H u h t các thi t b c m-và-xài (plug-n-play (PNP)) như máy quét đ u tương thích t t v i Ubuntu. Tuy nhiên n u máy tính không nh n ra máy quét b n v a c m vào, b n ph i xem l i tính tương thích c a lo i máy quét này.

8.6.1

Ki m tra tính tương thích c a máy quét

B n có th ki m tra tính tương thích c a máy quét mình dùng trên Ubuntu b ng 1 trong 2 cách sau: • Vào trang Web này đ xem danh sách các máy quét và trình đi u khi n tương thích Ubuntu mà chúng s d ng: https://wiki.ubuntu.com/HardwareSupportComponentsScanners • Ki m tra tính ch t c a máy quét mình dùng trên trang Web: http://www.sane-project.org/sane-backends.html. Trang này li t kê các trình đi u khi n phân ph i cùng v i sane-backends-1.0.18, cũng như ph n c ng và ph n m m đư c h tr .

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 284 / 407

8.6.2

Quét nh

B n quét nh b ng cách dùng giao di n máy quét ho c ng d ng XSane có s n trên Ubuntu. Đ quét nh b ng XSane: 1. T trình đơn Applications, ch n m c Graphics và m ng d ng XSane Image Scanner. XSane t đ ng tìm máy quét đư c n i v i máy tính c a b n. Sau khi đã nh n máy quét, h p tho i XSane Options s xu t hi n. 2. H p tho i XSane Options có các tuỳ ch n đ b n s a thi t l p m c đ nh c a nh s quét ra. B n có th đ t s b n sao c n quét, tên c a t p tin s xu t ra, và đ nh d ng s dùng, cũng như đ tương ph n c a nh ch p ra. Sau khi đã đ t các thu c tính c a t p tin đ u ra, đ t nh c n quét vào trong máy quét và nh n nút Scan đ b t đ u quét nh.

Hình 8.34: Dùng XSane
3. Sau khi đã quét xong nh, m t c a s s hi n ra, bi u di n nh đ u ra thu đư c.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 285 / 407

Hình 8.35: Xem đ u ra thu đư c

Chú ý: Trư c khi b t đ u thao tác quét nh, hãy ki m tra tính tương thích c a máy quét v i Ubuntu. Đôi khi, Ubuntu nh n máy quét thành công nhưng l i không th quét nh đư c n u trình đi u khi n cho máy quét không đư c cài đ t.

4. Ti p t c quét các nh khác ho c đóng h p tho i XSane Options đ thoát kh i ng d ng.

8.7

T ng k t bài gi ng

Trong bài này, ta đã đ c p đ n m t s v n đ sau: • Xem và qu n lý nh b ng các ng d ng m c đ nh có trên Ubuntu: – Trình xem nh gThumb Image Viewer cho phép b n nh p nh, t o đĩa CD nh, trình chi u nh dư i d ng slide show và t o album nh cho trang Web. – F-Spot cho phép b n gán th , phân lo i và xu t nh ra các đ nh d ng phù h p đ trao đ i qua m ng. • Dùng GIMP đ x lý và t o nh chuyên nghi p. • T o nh vector dư i d ng SVG b ng trình x lý nh vector Inkscape. • Quét nh và lưu thành nhi u đ nh d ng khác nhau b ng XSane Image Scanner.

8.8

Câu h i ôn t p

Câu h i 1 ng d ng m c đ nh trên Ubuntu nào cho phép xem m t h ng m c phân lo i nh t m t kho nh trên máy? (Choose two). a) Inkscape b) gThumb

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 286 / 407

c) F-Spot d) Xsane e) GIMP Câu h i 2 ng d ng m c đ nh nào trên Ubuntu h tr chia s Câu h i 3 Ta có ph i cài thêm ph n m m nào khác đ nh p nh t camera s không? nh qua m ng Internet?

8.9

Th c hành

Bài t p 1: T o m t album nh đ chia s qua m ng b ng cách dùng các tính năng c a gThumb B n v a đi du l ch cùng b n bè v , và b n mu n vi t c m xúc c a mình lên blog, đ ng th i g i lên m t s nh minh ho v chuy n đi. Tuy nhiên, g i nh lên m ng t ng chi c m t s r t m t th i gian. B n mu n có cách khác nhanh chóng thu n ti n hơn. Đ làm đi u này: 1. Ch y gThumb. C a s Desktop/Images hi n lên. 2. Nh n vào nút Images trên thanh di chuy n và di chuy n đ n thư m c có các nh đã ch p v i b n bè mình. Nh n Open. C a s chương trình s hi n th các nh có trong thư m c. 3. Ch n nh b n mu n đưa vào album nh trên Web. 4. T trình đơn Tools b n ch n Create Web Album. C a s Web Album hi n lên. 5. Trong c a s Web Album, nh p các thông tin mình c n, như thư m c đích, ch m c, b trí trang ch m c và ki u album. Nh n nút Save. 6. gThumb t o ra album và lưu nó vào đ a ch đã ch n. Gi , b n có th g i album Web lên m t đ a ch trên m ng. Bài t p 2: Xu t nh lên m ng b ng F-Spot Gi b n mu n chia s nh đã t i lên m ng v i b n bè. B n cũng mu n gi các t m nh lâu hơn th i gian mà trang Web b n dùng lưu nh cho phép. B n ph i làm gì? Đ làm đi u này: 1. Ch y F-Spot. 2. Nh n vào nút Import trên thanh công c . H p tho i Importhi n lên. 3. Trong h p tho i Import, ch n Select Folder trong ô Import Source. Di chuy n đ n thư m c ngu n và b m vào nút Open. Các nh trong thư m c s hi n lên. 4. Nh n nút Import trong h p tho i Import. 5. Ch n các nh b n mu n xu t. 6. T trình đơn File ch n Export và b m vào thư m c đích. Chú ý: Đ xu t nh lên Web, b n ph i có m t tài kho n h p l trên m t trang Web cho phép t i nh lên m ng.

Bài t p 3: Xoá hi n tư ng m t đ trong m t t m nh Trong t m nh ch p bu i sinh nh t g n đây c a b n, m t s ngư i b đèn Flash r i vào làm cho m t đ lên. B n ph i s a l i th nào? Đ làm đi u này: 1. Ch y gThumb và m nh b l i ra.

2. B m đúp chu t lên t m nh b m t đ . 3. T trình đơn Image ch n Redeye Removal. H p tho i Red-Eye Removal xu t hi n. 4. Trong h p tho i Red-Eye Removal, b m vào vùng nh g n m t b đ . Các vùng b n nh n vào s đư c thay th màu đ thành màu đen. 5. Nh n Undo n u l nh n chu t nh m ch . Lưu nh đã s a l i.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 287 / 407

Chương 9

Phát nh c và phim
Tr ng tâm bài h c Trong bài này, b n s h c các n i dung sau: • Phát, s a và qu n lý các t p tin nh c và phim.

9.1

H n ch pháp lý

Ubuntu h tr hoàn h o vi c phát l i nh c, video và DVD các đ nh d ng mi n phí và không b h n ch pháp lý. V i m t s đ nh d ng b gi y phép h n ch , Ubuntu s không cung c p h tr s n trong b n cài đ t. Tuy nhiên, ngư i dùng v n có th xem các đ nh d ng có s h u trong Ubuntu, và hoàn toàn ch u trách nhi m pháp lý và b n quy n v theo các n i dung mà gi y phép c a các đ nh d ng đó quy đ nh. Gi y phép c a nh ng đ nh d ng s h u là riêng bi t. Ví d , v i phim, video đư c phân ph i theo gi y phép Creative Commons và mã hoá d ng MPEG. M c dù n i dung c a t p tin đư c phân ph i t do, nhưng đ nh d ng c a nó l i là có s h u, và ph n m m phát lo i t p tin này cũng s có m t s h n ch theo quy đ nh c a gi y phép. Đ hi u các v n đ pháp lý đi kèm v i các đ nh d ng có s h u, b n ph i hi u rõ s khác bi t gi a các đ nh d ng t do và không t do ho c có s h u.

9.2

Nghe nh c trên Ubuntu

Ubuntu có s n trình phát nh c Rhythmbox Music Player đ phát và t ch c các t p tin âm thanh. Rhythmbox có giao di n tương t như iTunes và là trình phát nh c m c đ nh trên môi trư ng GNOME. Dùng Rhythmbox, b n có th phát các t p tin âm thanh, nghe radio trên m ng, trích xu t nh c t đĩa CD và qu n lý các t p tin có trên máy. Rhythmbox h tr r t nhi u đ nh d ng âm thanh và có nhi u tính năng h u ích đ phát và thư ng th c nh c qua máy tính.

9.2.1

Phát nh c b ng Rhythmbox

Đ phát nh c b ng Rhythmbox: 1. Trong trình đơn Application ch n m c Sound & Video sau đó ch n ng d ng Rhythmbox Music Player. M t màn hình chào đón s xu t hi n.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 288 / 407

Hình 9.1: Kh i đ ng Rhythmbox
2. C a s chính c a trình Rhythmbox Music Player hi n ra. Gi , b n có th t o ch c các t p tin nh c mình thích vào trong chương trình thông qua c a s này.

Hình 9.2: Rhythmbox Music Player
3. Đ phát nh c trên Rhythmbox, b n ph i ch n ngu n ch a các t p tin âm thanh t trong danh sách Source. Theo m c đ nh Library (thư vi n) đư c ch n làm ngu n các t p tin âm thanh khi m Rhythmbox l n đ u tiên.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 289 / 407

Library là ngu n nh c chính trong Rhythmbox. B n có th nh p toàn b các t p tin âm thanh vào trong thư vi n c a Rhythmbox và sau đó phát l i chúng. B n cũng có th dùng các t p tin âm thanh trong thư vi n đ t o các danh sách thông minh và th t phát mà mình mu n. Đ nh p t ng t p tin âm thanh riêng r vào trong thư vi n, b m chu t ph i vào Library và ch n Import File. H p tho i Import File into Library s xu t hi n.

Hình 9.3: Nh p các t p tin âm thanh vào thư vi n
4. Trong h p tho i Import File into Library, di chuy n đ n thư m c ch a các t p tin c n nh p. Sau khi ch n xong các t p tin mu n nh p vào, b n nh n nút Open.

Hình 9.4: Ch n các t p tin c n nh p

B n có bi t? Khi nh p nh c vào trong thư vi n, Rhythmbox nh p luôn các th d li u đ c t c a t p tin. Các th này đư c Rhythmbox dùng đ phân lo i s p x p các t p tin âm thanh theo th lo i, ngh sĩ trình bày, album, tiêu đ và s th t trong đĩa.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 290 / 407

5. Các t p tin đư c nh p vào trong thư vi n và xu t hi n trong c a s Rhythmbox. B n s th y c a s chính c a Rhythmbox đư c chia thành nhi u ô. M i ô l i có thông tin chi ti t v các t p tin nh c mà b n có. Đ phát nh c trong thư vi n, b n có th dùng các ô Artist, Album và Track đ ch n bài hát mình mu n nghe sau đó dùng các nút đi u khi n đ phát l i. B m vào nút Play đ phát l i bài đã ch n.

Hình 9.5: C a s Rhythmbox
6. N u b n nh n nút Play mà không ch n gì c , Rhythmbox s phát luôn bài đ u tiên trong thư vi n mà b n nhìn th y lúc này. B n có th dùng nút Shuffle đ phát ng u nhiên các bài trong thư vi n. B n cũng có th t o m t danh sách các bài s ngeh b ng cách b m chu t ph i lên bài nào đó và ch n Add to Playlist đ thêm vào danh sách. Đ d ng ho c t m d ng vi c phát nh c, b m vào nút Play thêm l n n a.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 291 / 407

Hình 9.6: T o danh sách phát m i
7. Rhythmbox có r t nhi u tính năng h u ích thông qua các trình b ung c a nó. M t s trình b sung không đư c b t theo m c đ nh. Đ vào các trình b sung có s n, trong trình đơn Edit, ch n Plugins. H p tho i Configure Plugins xu t hi n.

Hình 9.7: M các trình b sung
8. B n có th xem t t c các trình b sung đã cài trong ô bên trái c a h p tho i Configure Plugins. Khi b n b m vào m t trình b sung, thông tin chi ti t v nó s hi n ra trong vùng bên ph i.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 292 / 407

9. B n có th tuỳ ý b t các trình b sung mình c n lên đ có th dùng thêm vài ch c năng khác trên Rhythmbox. Ví d , b t trình b sung Magnatune Store s cho phép b n nghe th và mua các bài hát ki u iTunes. B t Visualization đ xem hình nh th i gian th c c a tín hi u âm thanh đang phát. Tương t , n u b n mu n Rhythmbox t đ ng l y l i bài hát đang phát v , hãy b t trình b sung Song Lyrics b ng cách b m vào h p ki m c a nó và nh n nút Close đ thoát kh i h p tho i Configure Plugins.

Hình 9.8: B t các trình b sung
10. B n s quay v giao di n chính c a Rhythmbox. Đ l y l i bài hát v , trong trình đơn View ta ch n Song Lyrics.

Hình 9.9: L y l i bài hát v máy

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 293 / 407

11. Rhythmbox s l y l i bài hát đang phát t Internet v máy. Gi , b n có th ’hát cùng ca sĩ’ n u thích!

Hình 9.10: L i bài hát đã đư c Rhythmbox l y v
12. Tương t , n u b n mu n xem các chuy n đ ng hình nh khi nghe nh c, b m vào nút Visualization.

Hình 9.11: B t hình nh chuy n đ ng
13. Tín hi u âm thanh s đư c chuy n thành hình nh tương ng.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 294 / 407

Hình 9.12: Xem hình
14. Rhythmbox còn cho phép ta nghe nhi u ngu n nh c khác n a, như các tr m radio trên Internet và các podcast ch h n! Đ nghe nh c t podcast, b n b m chu t ph i vào trong m c Podcast trong danh sách Source và ch n New Podcast Feed.

Hình 9.13: Thêm m t kênh Podcast m i

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 295 / 407

Chú ý: Podcast là các chương trình âm thanh đư c qu ng bá trên Internet. B n có th đăng ký nh n âm thanh t podcast đ t i v các d li u âm thanh m i phát hành.

15. Nh p đ a ch URL c a kênh podcast vào trong ô New Podcast Feed và nh n nút Add.

Hình 9.14: Nh p đ a ch URL c a kênh Podcast
16. Rhythmbox t đ ng tìm n i dung podcasts m i nh t và t i v cho b n. Đ phát m t ph n n i dung có trên podcast, ch n ph n b n mu n nghe và nh n vào nút Play.

Hình 9.15: Nghe Podcast
17. Rhythmbox cũng cho phép ta nghe radio tr c tuy n t các tr m radio trên Internet b m vào ngu n Radio trong ô Source. kh p nơi trên th gi i. Đ nghe radio trên Internet,

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 296 / 407

Hình 9.16: Nghe radio trên Internet
18. Theo m c đ nh, ngu n Radio s li t kê m t vài tr m radio đ b n ch n, m i tr m s ch có m t th lo i âm nh c riêng. B m đúp vào tr m radio mà b n mu n nghe đ phát nó.

Hình 9.17: Nghe radio
19. N u b n mu n thêm m t tr m radio m i vào đanh sách, b m vào m c New Internet Radio Station và gõ đ a ch URL c a tr m radio m i vào trong ô URL of Internet radio station. Nh n nút Add đ thêm tr m này vào trong danh sách.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 297 / 407

Hình 9.18: Thêm m t tr m radio Internet m i
20. B n có th thêm t t c các tr m mình mu n nghe b ng thao tác này, và nghe chúng ch b ng 1 cú click chu t!

9.3

Nghe và trích xu t các đĩa CD âm thanh

Sound Juicer là ng d ng m c đ nh trên Ubuntu đ phát và trích xu t đĩa CD âm thanh trên máy. Đây là m t trình phát và trích xu t CD d dùng, ngư i dùng h u như không c n th c hi n thao tác gì ph c t p c . Dùng Sound Juicer, b n có th phát các bài hát tr c ti p trên đĩa CD và trích xu t âm thanh ra 1 s đ nh d ng sau: • Ogg Vorbis: Ogg vorbis là m t đ nh d ng t do, ngu n m thay th cho đ nh d ng có s h u MP3. Gi ng như MP3, nó lo i b t các thông tin mà tai ngư i không nh n bi t đư c đ gi m kích thư c c a t p tin âm thanh nén. M t t p tin Ogg Vorbis thư ng ch nh b ng 1/10 so v i t p tin WAV có n i dung tương đương. • FLAC: FLAC là vi t t t c a Free Lossless Audio Codec. Đây cũng là m t đ nh d ng âm thanh ngu n m t do. Không gi ng như MP3 hay Ogg Vorbis, FLAC nén âm thanh mà không lo i b các thông tin trên đó. M t t p tin FLAC thư ng ch bé b ng n a t p tin WAV có cùng n i dung. • WAV: WAV vi t t t cho Waveform Audio Format. Ddây là đ nh d ng không nén đư c dùng đ thu âm các đo n âm thanh ng n.

Chú ý: Đ bi t thêm thông tin v Ogg Vorbis và FLAC xin xem trang sau:
• http://www.vorbis.com/faq/ • http://flac.sourceforge.net/

9.3.1

Nghe CD âm thanh

Đ nghe CD âm thanh b ng Sound Juicer

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 298 / 407

1. B đĩa CD vào trong CD. Sound Juicer CD player và ripper s t đ ng ch y. Đ t mình b t Sound Juicer, b n ch n trình đơn Applications, tr đ n Sound & Video r i ch n Sound Juicer CD Extractor.

Hình 9.19: Kh i đ ng Sound Juicer
2. C a s Sound Juicer s hi n lên. Khi nó nh n ra m t đĩa CD âm thanh, nó s xem xét đĩa đó và tìm thông tin v đĩa t trên Internet. N u b n có k t n i Internet, Sound Juicer s l y các thông tin v ngh sĩ, tiêu đ , tên bài t trên trang MusicBrainz.org. Đ l n lư t nghe toàn b đĩa, b n ch vi c nh n nút Play. Chú ý: MusicBrainz.org là m t cơ s d li u do c ng đ ng xây d ng, ch a thông tin v hơn 360,000 album đã phát hành.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 299 / 407

Hình 9.20: Nghe CD âm thanh
Lưu ý r ng Sound Juicer ch l y thông tin v album t trang MusicBrainz.org. Trong ph n trên c a c a s Sound Juicer b n có th th y các thông tin cơ b n v album, bao g m tiêu đ , ngh sĩ, th lo i và chi u dài đĩa. Ph n bên dư i c a c a s là danh sách các bài hát, tiêu đ , ngh sĩ và đ dài t ng bài. 3. Đ nghe m t vài bài mình thích, hãy ch n các bài đó b ng cách đánh d u h p ki m tương ng r i sau đó nh n nút Play.

Hình 9.21: Ch n m t vài bài thích nghe
4. Gi b n có th nghe nh ng bài mình thích trong đĩa.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 300 / 407

Hình 9.22: Phát l i các bài đã ch n

9.3.2

Trích xu t CD âm thanh

N u b n mu n nghe các bài mình thích mà không c n b đĩa vào, b n có th trích xu t đĩa ra thành các t p tin đ trên máy. Đ trích xu t đĩa CD âm thanh: 1. B đĩa CD vào và nh n nút Extract. N u b n mu n thi t l p ch t lư ng âm thanh s trích và v trí lưu trên đĩa, hãy ch n Preferences trên trình đơn Edit. H p tho i Preferences hi n ra.

Hình 9.23: Thi t l p các tuỳ ch n khi trích đĩa
2. B n có th dùng h p tho i Preferences đ đ t m t s tuỳ ch n như thư m c s lưu, tên t p tin như th nào, ho c có đ y đĩa CD ra sau khi trích xong không. Trong ph n cu i c a h p tho i Preferences b n có th đ t đ nh d ng t p tin s dùng đ lưu n i dung âm thanh trên máy. Tuỳ vào s thích, b n có th ch n 1 đ nh d ng trong danh sách th xu ng Output Format.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 301 / 407

B n có bi t? B n cũng có th trích n i dung CD ra đ nh d ng MP3, dù đây là đ nh d ng s h u. Xin xem ph n hư ng d n Sound Juicer đ bi t cách làm: m Help>Content và xem ph n nói v Preferences.

Hình 9.24: Đ t đ nh d ng cho t p tin trích ra
3. M i đ nh d ng đ u có thi t l p có th tuỳ ch nh đư c. Tuỳ vào đ nh d ng b n mu n dùng và thư m c b n lưu các t p tin, b n có th s ph i tuỳ ch nh các đ nh d ng b ng cách b m vào nút Edit Profiles, sau đó ch n thi t l p mu n dùng và nh n nút Edit đ s a l i.

Hình 9.25: S a thi t l p đ nh d ng
4. H p tho i Editing profile xu t hi n đ b n ch n thi t l p âm thanh. B n có th tuỳ ch nh thi t l p theo ý mình sau đó nh n nút Close đ thoát ra.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 302 / 407

Hình 9.26: Tuỳ ch nh thi t l p âm thanh
5. Đ đ t thư m c mu n dùng đ ch a các t p tin trích ra, trong h p tho i Preferences b n ch n v trí c n lưu trong danh sách th xu ng Music Folder r i nh n nút Close đ thoát kh i h p tho i Preferences. Theo m c đ nh, Sound Juicer đ t các t p tin trích ra trong thư m c chính Home.

Hình 9.27: Ch n thư m c ch a các t p tin trích ra
6. Sau khi đã c u hình xong, b n có th b t đ u trích n i dung CD ra b ng cách b m nút Extract. N u b n ch mu n trích m t s bài mình c n, hãy b d u ki m trong h p ki m c a nh ng bài còn l i. Tuỳ vào t c đ máy, t c đ CD, quá trình trích đĩa có th nhanh ho c ch m. B n có th xem tr ng thái hi n th i trên ph n dư i bên trái c a c a s Sound Juicer.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 303 / 407

Hình 9.28: Trích các bài trong đĩa CD vào máy
7. Sound Juicer s báo cho b n khi t t c các bài đư c ch n đã đư c trích xong. Nh n nút Open đ xem các bài đã trích vào máy.

Hình 9.29: Xem các bài đã trích vào máy
8. Các bài trong đĩa CD âm thanh gi đã đư c chép vào trong c ng. B n có th ngeh chúng b ng cách b m đúp vào t p tin tương ng.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 304 / 407

Hình 9.30: Các bài đã đư c chép vào trong đĩa

9.4

Ghi đĩa CD âm thanh

Ngoài vi c trích đĩa CD vào trong máy, Ubuntu còn cho phép b n ghi các t p tin trong máy ra đĩa CD. Đ ghi đĩa CD âm thanh, b n dùng Serpentine, chương trình này đư c cài m c đ nh trong Ubuntu. Đ ghi đĩa CD âm thanh b ng Serpentine: 1. B m t đĩa CD tr ng vào trong ghi. B n s th y m t thông báo h i xem b n có mu n ghi đĩa CD âm thanh hay đĩa CD d li u không. Khi b m nút Make Audio CD, Serpentine s đư c kh i đ ng.

Hình 9.31: Serpentine t đ ng ch y khi b n b đĩa tr ng vào
2. Ngoài ra, b n cũng có th ch y Serpentine t trình đơn Applications. Đ b t Serpentine, b n m trình đơn Applications , tr vào m c Sound & Video và ch n Serpentine Audio CD Creator. C a s Serpentine s hi n ra.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 305 / 407

Hình 9.32: Kh i đ ng Serpentine
3. C a s Serpentine bi u di n tr ng thái s d ng c a đĩa v a cho vào. B n có th nh n nút Add đ thêm vào các bài hát mu n ghi ra đĩa. N u b n mu n thay đ i thi t l p khi ghi, hãy m h p tho i Serpentine Preferences b ng cách ch n Preferences trên trình đơn Edit.

Hình 9.33: Thi t l p ghi đĩa trên Serpentine
4. B n có th dùng h p tho i Serpentine Preferences đ đ t t c đ ghi và các tuỳ ch n khác như có chèn kho ng tr ng 2 giây gi a 2 bài không, có đ y đĩa ra sau khi ghi xong không. Sau khi đã ch nh xong, nh n Close đ thoát kh i h p tho i Serpentine Preferences.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 306 / 407

Hình 9.34: Thi t l p ghi đĩa
5. Gi b n ph i ch n các t p tin mình mu n ghi vào đĩa. B m nút Add, m t c a s duy t t p tin s m ra đ b n ch n thư m c cũng như t p tin mình c n. Sau khi ch n xong, nh n Open đ xem n i dung.

Hình 9.35: Ch n các t p tin âm thanh c n ghi
6. Ch n các t p tin b n mu n ghi ra và nh n Open. C a s Serpentine s l i hi n ra.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 307 / 407

Hình 9.36: Các t p tin s ghi
7. Các t p tin đã ch n s đư c hi n th trong c a s Serpentine. B n cũng có th xem thông tin v dung lư ng s chi m trên đĩa. Tuỳ vào d li u, b n có th thêm hay b t m t vài t p tin s ghi cho phù h p. Sau khi đã v a ý, hãy nh n nút Write to Disc đ b t đ u vi c ghi các t p tin lên đĩa CD.

Hình 9.37: Ghi các t p tin âm thanh lên đĩa CD
8. B n s ph i xác nh n l i ý mình b ng cách b m vào nút Write to Disc trong h p tho i hi n ra sau đó.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 308 / 407

Hình 9.38: Xác nh n trư c khi ghi đĩa
9. Serpentine s b t đ u ghi các t p tin lên đĩa. B n có th xem ti n đ hi n th i trong h p tho i Writing Audio Disc. Quá trình này lâu hay ch m tuỳ vào dung lư ng c n ghi và t c đ ghi.

Hình 9.39: Ghi đĩa CD âm thanh

9.5

Phát các đ nh d ng có s h u

Như đã nói, vì lý do pháp lý, theo m c đ nh, Ubuntu không h tr các đ nh d ng có s h u. N u b n mu n phát các đ nh d ng có s h u, b n s ph i cài đ t các b mã hoá và gi i mã b sung. M t b gi i mã và mã hoá là các thư vi n cho phép ta nghe nh c ho c xem phim m t đ nh

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 309 / 407

d ng nào đó. M c dù Ubuntu có r t nhi u các b gi i mã cài đ t s n trong máy, b n v n ph i cài đ t thêm n u mu n x lý các đ nh d ng có s h u, và có r t nhi u đ nh d ng âm thanh và hình nh khác nhau trên m ng. Vi c phát nh c và phim trên Ubuntu đư c th c hi n b i các b gi i mã/mã hoá Gstreamer. Th c ra, GStreamer không ph i là 1 b mã hoá/gi i mã âm thanh và hình nh, mà là t p h p các các b mã hoá/gi i mã đư c đóng gói vào thành m t trình b sung, cho phép thu và phát l i âm thanh, hình nh. Các trình b sung ph bi n là: • • • • • gstreamer0.10-plugins-ugly gstreamer0.10-plugins-ugly-multiverse gstreamer0.10-plugins-bad gstreamer0.10-plugins-bad-multiverse gstreamer0.10-ffmpeg Chú ý: Đ bi t gói Gstreamer nào có nh ng trình b sung gì, xin xem trang Web : http://gstreamer.freedesktop.org/documentation/plugins.html

Các ng d ng khác như VLC, MPlayer và Xine, không dùng các trình b sung Gstreamer. B n có th thông qua Synaptic Package Manager ho c APT đ cài đ t các b mã hoá này t kho ph n m m Ubuntu. B n có bi t? Các b mã có th đư c cài đ t tr c ti p t trình Movie Player. Khi Movie Player nh n ra m t đ nh d ng nào đó mà nó không phát đư c, nó s ki m tra các trình b sung Gstreamer xem chúng có h tr đ nh d ng này không. N u th y, b n có th cài đ t các trình b sung d dàng mà không ph i làm theo hư ng d n bên dư i.

Đ cài đ t trình b sung mã hoá và gi i mã âm thanh, hình nh trên Synaptic Package Manager: 1. T trình đơn System ch n m c Administration và ch n ti p Synaptic Package Manager. C a s Synaptic Package Manager xu t hi n.

Hình 9.40: Kh i đ ng Synaptic Package Manager

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 310 / 407

2. Các h ng m c Multiverse và Restricted theo m c đ nh s không đư c b t trên Ubuntu. Đ cài các b mã b sung, b n ph i b t các h ng m c này lên. Trong trình đơn Settings hãy ch n Repositories. H p tho i Software Sources hi n ra.

Hình 9.41: M h p tho i Software Sources
3. Đ b t 2 h ng m c Multiverse và Restricted, ch n 2 h p ki m th 3 và th 4 trong th Ubuntu Software r i nh n vào nút Close đ đóng h p tho i l i.

Hình 9.42: B t 2 h ng m c ph n m m
4. B n s nhân đư c thông báo r ng thông tin v các gói ph n m m đã đư c c p nh t. Nh n Close đ đóng thông báo này l i.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 311 / 407

Hình 9.43: Thông báo c p nh t thông tin các gói ph n m m
5. Sau khi tr v c a s Synaptic Package Manager window, b n ph i nh n vào nút Reload đ các thay đ i có hi u l c.

Hình 9.44: Áp d ng các thay đ i
6. Sau khi b m vào nút Reload, h th ng s ki m tra l i thông tin v các gói ph n m m có trong kho.

Hình 9.45: Ki m tra thông tin v các gói ph n m m
7. Sau khi các h ng m c Multiverse và Restricted đã đư c thêm vào trong ngu n ph n m m c a Synaptic, b n có th t i và cài đ t các b mã hoá b sung. Đ cài đ t m t gói ph n m m, b n ph i tìm ra nó trong Synaptic Package Manager b ng ch c năng tìm ki m ho c m h ng m c ph n m m tương ng. Đ tìm ki m, nh n vào nút Search.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 312 / 407

Hình 9.46: Tìm ki m gói mình c n
8. Gõ tên gói ph n m m mình c n tìm vào ô Search và nh n vào nút Search.

Hình 9.47: Tìm gói ph n m m qua tên
9. K t qu tìm ki m n m trong b ng bên ph i c a c a s Synaptic Package Manager. B m chu t ph i lên gói c n cài và ch n Mark for Installation.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 313 / 407

Hình 9.48: Đánh d u gói c n cài
10. B n có th đánh d u t t c các gói c n cài cùng lúc. Sau khi đã ch n xong, nh n Apply đ b t đ u t i các gói v và cài đ t. H p tho i Summary xu t hi n.

Hình 9.49: T i các gói ph n m m c n cài v máy
11. H p tho i Summary cho phép b n xem l i làn cu i các gói mình đã ch n đ cài đ t. N u đ ng ý, nh n ti p vào nút Apply đ ti p t c.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 314 / 407

Hình 9.50: Xác nh n cài đ t gói
12. Sau khi các gói đã t i v và cài xong, h p tho i Changes Applied s hi n ra. B n nh n vào nút Close đ đóng h p tho i Changes Applied l i.

Hình 9.51: H p tho i Changes Applied
13. H p ki m tương ng v i các gói ph n m m đã cài s chuy n thành màu xanh lá cây, báo r ng gói đó đã đư c cài đ t thành công. B n có th ti p t c cài thêm nh ng gói mã hoá khác n u mu n.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 315 / 407

Hình 9.52: Đã hoàn t t cài đ t

9.6

Dùng máy iPod

iPod là m t máy nghe nh c r t ph bi n hi n nay, do hãng Apple s n xu t. B n có th nghe các đ nh d ng MP3 và AAC trên iPod. Hi n nay, m i máy iPod có th ch a t i 10 ngàn bài hát! Tuy nhiên, iPod không h tr các đ nh d ng âm thanh và hình nh mi n phí.

9.6.1

Nghe nh c trên iPod

Đ nghe nh c trên iPod: 1. C m máy iPod vào c ng USB trên máy tính. Ubuntu s t đ ng g n k t nó và đ t bi u tư ng lên trên màn hình n n. Đ ng th i, n i dung bên trong iPod s đư c m ra bên trong c a s Rhythmbox Music Player. B n có th xem t t c các t p tin trong máy b ng bên ph i n m dư i c a s Rhythmbox. Đ phát m t bài hát trong máy iPod, b n ch vi c ch n nó trong danh sách và nh n vào nút Play.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 316 / 407

Hình 9.53: N i máy iPod vào máy tính
2. Bài hát s đư c phát trên Rhythmbox Music Player. Tuy nhiên, n u đ nh d ng c a t p tin âm thanh không đư c h tr trên Rhythmbox Music Player, b n s không th phát nó và m t thông báo l i s xu t hi n. Trong trư ng h p này, hãy làm theo các bư c mô t trong ph n trư c đ cài thêm các b mã c n thi t t kho ph n m m Ubuntu.

Hình 9.54: Phát nh c trên iPod
3. Ubuntu cũng cho phép chuy n các t p tin âm thanh t iPod vào máy và ngư c l i. Tuy nhiên, b n không th dùng Rhythmbox đ làm vi c đó, mà ph i cài gtkpod vào máy. B n có th cài t i và cài đ t ph n m m này t kho ph n m m Ubuntu thông qua Synaptic Package Manager. Đ m gtkpod, sau khi đã cài xong, b n ch n trình đơn Applications, ch đ n m c Sound & Video và ch n gtkpod. C a s gtkpod s xu t hi n.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 317 / 407

Hình 9.55: M gtkpod
4. B n có th xem t t c các t p tin âm thanh có trên máy iPod trong c a s gtkpod. Lưu ý r ng trong c a s gtkpod, các t p tin âm thanh c a b n đã đư c s p x p phân lo i theo ngh sĩ, album và th lo i nh c, nh v y b n có th nhanh chóng duy t và ch n ra các t p tin c n chuy n. Đ qu n lý các t p tin trên máy iPod, gtkpod cho phép b n s a danh sách phát, chu n hoá âm lư ng c a 1 bài hát ho c nhi u bài cùng m t lúc. B n cũng có th dùng gtkpod đ thêm các t p tin vào trong máy iPod c a mình b ng cách ch n Files. H p tho i Add Files to ’tên thi t b ’ s hi n ra.

Hình 9.56: Dùng gtkpod đ chuy n t p tin âm thanh sang máy iPod

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 318 / 407

5. Trong h p tho i Add Files to ’tên thi t b ’, b n có th di chuy n đ n thư m c mu n thêm vào trong máy iPod, đ thêm vào 1 t p tin ho c c 1 thư m c nào đó trên máy vào đó. Hãy ch n các bài hát mình mu n thêm và nh n vào nút Open

Hình 9.57: Ch n các t p tin c n chuy n vào máy iPod
6. gtkpod s thêm các t p tin vào trong máy iPod cho b n. Khi nào xong, m t thông báo "Successfully added files" s nháy lên dư i đáy c a s gtkpod. B n có th xem các t p tin m i thêm vào trong ô phía dư i c a s gtkpod. Làm l i các bư c trên nhi u l n đ tuỳ ý thêm vào các t p tin mình thích. Sau khi hoàn t t vi c chuy n nh c sang máy iPod, b m vào nút Save Changes đ n p và lưu các t p tin l i.

Hình 9.58: C p nh t n i dung cho iPod
7. Khi đã hoàn t t vi c c p nh t n i dung cho iPod và mu n g nó ra kh i h th ng, hãy đóng c a s Rhythmbox l i. B m chu t ph i lên bi u tư ng iPod trên màn hình n n và ch n Eject. Gi b n có th an toàn rút iPod ra kh i máy tính.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 319 / 407

9.7

T o và s a các t p tin âm thanh

Ubuntu cung c p cho b n r t nhi u công c đ t o các t p tin âm thanh riêng cho mình. ng d ng m c đ nh có s n trên Ubuntu là GNOME Sound Recorder - b thu âm c a GNOME. Cao c p hơn, b n có th dùng trình x lý âm thanh Audacity.

9.7.1

T o các t p tin âm thanh

Ubuntu cung c p cho b n m t s công c đ t o các t p tin âm thanh m i b ng cách ghi âm qua microphone. GNOME Sound Recorder là ng d ng đư c cài s n trên Ubuntu đ ghi âm qua microphone. Đ ghi âm v i GNOME Sound Recorder: 1. M trình đơn Applications, ch n m c Sound & Video và m ng d ng Sound Recorder. Ho c, b n có th nh n t h p phím ALT+F2, r i gõ GNOME-sound-recorder và b m vào nút Run. ng d ng Sound Recorder s đư c kh i đ ng.

Hình 9.59: Kh i đ ng Sound Recorder
2. Sound Recorder cho phép b n ghi và phát l i các t p tin âm thanh có đuôi .flac, .ogg, và .wav. Đ b t đ u ghi âm, b n ph i ch n thi t b nh p tín hi u, như microphone, phone ho c line-in, trong ô Record from input. B n cũng có th ch n ch t lư ng âm thanh mu n dùng trong ô Record.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 320 / 407

Hình 9.60: Ch n thi t b nh p âm thanh
3. Trư c khi b t đ u thu âm, b n nên thi t l p âm lư ng cho thi t b . Đ vào trong trình đi u khi n âm lư ng, trên trình đơn File, b n ch n Open Volume Control.

Hình 9.61: M trình đi u khi n âm lư ng
4. B n có th dùng thanh trư t đ đi u ch nh l i âm lư ng đ u vào thi t b cho h p lý. Đ đ t các thi t l p âm lư ng nâng cao, nh n vào m c Preferences trên trình đơn Edit. H p tho i Volume Control Preferences s xu t hi n.

Hình 9.62: H p tho i tuỳ ch nh âm lư ng

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 321 / 407

5. H p tho i Volume Control Preferences cho phép b n tinh ch nh các thi t l p âm thanh b ng cách ch n ho c b các tuỳ ch n trong đó. Nh n vào nút Close đ thoát kh i h p tho i khi đã v a ý.

Hình 9.63: Thi t l p c u hình âm thanh
Sau khi tr l i c a s Sound Recorder, b n có th b t đ u ghi âm t thi t b nh p v a ch n b ng cách b m vào nút Record. Vi c thu âm s b t đ u ngay sau đó.

Hình 9.64: Thu âm
6. Sau khi đã hoàn t t vi c thu âm, b n có th phát l i âm thanh thu đư c b ng cách b m vào nút Play. Con tr ch th di chuy n d c thanh th i gian khi chương trình phát l i âm thanh, báo cho b n bi t v trí phát hi n th i. B n cũng có th xem th i lư ng ghi đư c d ng phút và giây trong ph n File information.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 322 / 407

Hình 9.65: Phát l i t p tin v a thu

9.7.2

Biên t p âm thanh

B n có th dùng trình Audacity đ ch nh s a các t p tin âm thanh trên Ubuntu. Đ dùng Audacity, b n ph i cài đ t nó t kho ph n m m, thông qua trình Synaptic Package Manager ho c APT. Đ ch nh s a âm thanh trên Audacity: 1. M trình đơn Applications, ch n m c Sound & Video và b m vào Audacity Sound Editor.

Hình 9.66: Kh i đ ng Audacity
2. Khi ch y Audacity l n đ u tiên, chương trình s yêu c u b n ch n ngôn ng mu n dùng. Ngoài ti ng Anh, Audacity còn h tr hơn 30 ngôn ng khác (k c ti ng Vi t). Ch n ngôn ng b n mu n dùng trong ô Choose Language for Audacity to use r i nh n OK.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 323 / 407

Hình 9.67: Ch n ngôn ng dùng trên Audacity
3. C a s Audacity s hi n lên. B n có th dùng r t nhi u công c và nút b m trong này đ phát, t o và s a âm thanh.

Hình 9.68: C a s Audacity
4. Gi b n có th b t tay vào vi c s a m t t p tin có s n trên h th ng, b ng cách m trình đơn File ch n Import và ch n ti p Audio. H p tho i Select one or more audio files hi n lên.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 324 / 407

Hình 9.69: Nh p t p tin âm thanh vào trong Audacity
5. Ch n t p tin âm thanh b n mu n s a và nh n vào nút Open đ nh p nó vào trong Audacity.

Hình 9.70: Ch n t p tin c n nh p

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 325 / 407

6. T p tin âm thanh đã đư c nh p vào và đư c bi u di n dư i d ng sóng âm màu xanh nư c bi n trong ph n gi a c a s Audacity. Gi b n có th th c hi n các thao tác c t, ghép, thu g n, chèn thêm kho ng l ng... vào nó. B n th m chí còn có th xu t t p tin ra nhi u đ nh d ng khác nhau. Ngoài ra, Audacity còn cho phép b n phát m t t p tin âm thanh trên đó. B m vào nút Play đ phát t p tin âm thanh.

Hình 9.71: Phát t p tin đư c nh p vào
7. T p tin âm thanh s đư c phát l i trong c a s Audacity. B n có th dùng các công c sau đ x lý t p tin âm thanh đã nh p: • Magnifying: B n có th dùng công c này đ phóng to ho c thu nh vùng âm thanh mình c n làm vi c. • Envelope: Công c này cho phép b n ch nh l i âm lư ng c a m t đo n âm thanh trong t p tin nh p vào b ng cách kéo các ch t trên đư ng bao đ th sóng âm gi a c a s . • Time Shift: Cho phép b n d ch chuy n toàn b t p tin âm thanh sang v trí khác tương đ i theo thơi gian; công c này r t h u ích khi làm vi c v i t p tin có nhi u d i âm thanh tr n lên nhau. • Selection: Cho phép b n ch n m t ph n âm thanh nào đó đ x lý riêng. Đ b t đ u s a m t ph n nào đó c a t p tin, hãy ch n công c Selection b ng cách b m chu t lên nó.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 326 / 407

Hình 9.72: Dùng công c Selection
8. Kéo chu t đ ch n vùng b n c n x lý. Vùng đư c ch n s có màu xám đ m hơn.

Hình 9.73: Ch n m t vùng âm thanh đ x lý riêng
9. Gi b n có th c t vùng mình v a ch n ho c xoá nó đi, ho c thêm vào các hi u ng âm thanh lên đó. Trình đơn Effect trên Audacity ch a t t c các hi u ng âm thanh s mà b n có th s d ng đ tăng ch t lư ng âm thanh c a t p tin. M t s hi u ng hay dùng:

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 327 / 407

• Amplify - Tăng ho c gi m âm lư ng c a đo n âm thanh, nhưng không làm gi m ch t lư ng âm thanh trên đó. • BassBoost - Tăng âm lư ng c a m t s t n s th p. • Echo - T o ti ng v ng l i sau 1 kho ng th i gian tr do b n đ t. • Fade in - Tăng âm lư ng t 0 đ n 100% • Fade out - Gi m âm lư ng t 100% xu ng 0% • Invert - Đ o pha tín hi u âm thanh 180 đ • Noise Removal-L c nhi u • Reverse - Đ t các m u tín hi u theo th t ngư c l i theo tr c th i gian Đ tăng âm lư ng cho vùng âm thanh v a ch n, b n m trình đơn Effect r i ch n Amplify. H p tho i Amplify hi n ra.

Hình 9.74: Áp d ng hi u ng âm thanh
10. Trong h p tho i Amplify, b n dùng thanh trư t đ tăng ho c gi m m c đ âm thanh. Nh n OK đ áp d ng hi u ng cho vùng ch n.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 328 / 407

Hình 9.75: Tăng gi m âm lư ng cho vùng ch n
11. B n s th y r ng ph n sóng âm màu xanh nư c bi n s thay đ i. Gi b n có th nghe l i đo n âm thanh m i b ng cách b m vào nút Play.

Hình 9.76: Nghe l i đo n v a s a
12. Sau khi đã v a ý v i t p tin âm thanh thu đư c, ta có th lưu t p tin âm thanh đã s a l i. Vì các chương trình phát nh c thông thư ng không th x lý đư c đ nh d ng m c đ nh c a Audacity, b n ph i lưu t p tin v a s a 1 đ nh d ng ph d ng như Ogg Vorbis ho c MP3. Đ lưu t p tin dư i 1 đ nh d ng khác, ch n File - Export.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 329 / 407

Hình 9.77: Xu t t p tin âm thanh
13. Trong h p tho i Export File, b n ch n thư m c c n lưu t p tin l i. Sau đó ch n ti p đ nh d ng s dùng đ lưu nó trong ô danh sách th xu ng và nh n vào nút Save đ xu t t p tin.

Hình 9.78: Xu t t p tin ra đ nh d ng MP3
14. Audacity s xu t t p tin ra đ nh d ng và v trí đã ch n cho b n.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 330 / 407

Hình 9.79: Quá trình xu t t p tin
Sau khi xu t xong, b n có th đóng c a s Audacity l i, và nghe nó trên Rhythmbox.

9.8

Phát đĩa DVD

Theo m c đ nh, Ubuntu có th phát các đĩa DVD không có ch đ b o v ch ng sao chép. H u h t các đĩa DVD đ u đư c v i h th ng Content Scrambling System (CSS), ch ng sao chép đĩa l u. Do các h n ch pháp lý xung quanh đ nh d ng có b o v này, cũng như tư tư ng dùng ph n m m t do và các đ nh d ng m , b n ph i cài đ t thêm m t s gói ph n m m khác thì m i có th gi i mã đư c các đĩa DVD lo i này. Chú ý: M t vài ph n m m dư i đây đ phát và sao chép đĩa DVD có th là hành vi b t h p pháp h p pháp trư c khi s d ng chúng.

m t s nư c. Xin hãy ki m tra tính

B n cũng ph i t i các ng d ng có kh năng phát m t s đ nh d ng m c đ nh như sau: • Trình phát phim Mplayer • Trình phát phim VLC • Xine • Totem-xine Totem-gstreamer, trình phát phim m c đ nh c a Ubuntu có th t đ ng phát đĩa DVD khi b n đưa đĩa vào . Tuy nhiên, nó không truy c p vào trình đơn c a DDV đư c. Các ph n m m phát phim khác như VLC, mplayer và xine đ u có h tr truy c p trình đơn DVD.

9.8.1

Phát DVD trong Totem

Sau khi đã cài đ t các gói ph n m m c n thi t t trong kho ph n m m c a Ubuntu, b n có th phát DVD trên b phát phim Totem. Đ phát đĩa DDV trên Totem: 1. Nhét đĩa DVD vào DVD trên máy b n. Trình Totem s t đ ng kh i đ ng và đĩa phim s đư c chi u ngay sau đó.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 331 / 407

Hình 9.80: Phát DVD trên Totem
2. Đ xem DVD ch đ toàn màn hình, b n ch n trình đơn View b n ch n Fullscreen (ho c nh n phím F).

Hình 9.81: B t ch đ toàn màn hình
3. Khi không mu n xem DVD ch đ toàn màn hình n a, b n có th chuy n v ch đ c a s b ng cách nh n phím ESC.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 332 / 407

Hình 9.82: Ch đ toàn màn hình
4. Totem cũng cho phép b n thi t l p m t s tuỳ ch n khi xem DVD. Đ c u hình các thi t l p, b n ch n trình đơn Edit, m c Preferences.

Hình 9.83: C u hình Totem
5. Trong h p tho i Preferences b n có th thi t l p r t nhi u tuỳ ch n khác nhau, như đ sáng, đ màu, đ bão hoà, tương ph n... Sau khi đã đ t xong các thi t l p, nh n Close đ thoát kh i h p tho i.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 333 / 407

Hình 9.84: Tuỳ ch nh thi t l p khi xem DVD
6. Trong khi đang xem phim, b n cũng có th l a ch n m t s tuỳ thích trong trình đơn Go đ di chuy n t i lui ph n c n xem. Đ b qua khung k ti p, trong trình đơn Go b n ch n Skip Forwards.

Hình 9.85: Di chuy n trong Totem
7. N u b n mu n xem thanh trư t bi u di n th i gian hi n th i, b n có th nh n vào nút Sidebar.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 334 / 407

Hình 9.86: n thanh trư t đi

Hình 9.87: Xem đĩa DVD
8. Thanh trư t s đư c n đi và b n có th xem phim trong c a s to hơn ngay l p t c. T t c các thành ph n đi u ki n khác v n trên c a s Totem.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 335 / 407

9.8.2

Sao lưu các đĩa DVD

N u b n có m t b sưu t m các đĩa DVD cũ, l i r t hi m, và b n mu n sao lưu chúng vào máy, b n có th trích xu t m t s n i dung trong đó và sau đó xem l i. Đ làm đi u này, Ubuntu có m t s ng d ng đ sao lưu ho c trích xu t DVD. M c dù các ph n m m này m c đ nh là không có s n trên Ubuntu, b n có th l y chúng t kho ph n m m trên m ng. M t s ng d ng có tính năng sao lưu và trích xu t đĩa DVD là: • Thoggen • K9copy • dvd::rip • HandBrake Sao lưu DVD b ng Thoggen Thoggen là m t ti n ích sao lưu DVD cho Linux, ho t đ ng d a trên GStreamer và Gtk+. ng d ng này r t d dùng, m c d u quá trình trích xu t đĩa DVD tương đ i ph c t p. Thoggen có các tuỳ ch n m c đ nh đ ngư i dùng d dàng s d ng nó trong vi c sao lưu và trích xu t đĩa DVD. Thoggen có m t s tính năng chính như sau: • D dùng và có giao di n ngư i dùng r t thân thi n • H tr xem trư c tiêu đ , xén nh và đ nh l i kích c • H tr DVD có kênh âm thanh nhi u ngôn ng • Mã hoá ra đ nh d ng video Ogg/Theora • Có th mã hoá các thư m c c c b có trong t p tin video DVD • D a trên các trình b sung GStreamer nên tương đ i linh ho t trong vi c thêm b t các b mã hoá/gi i mã v sau. nh

Chú ý: Thoggen v n trong giai đo n th nghi m, nhưng v n làm vi c t t. Tuy nhiên, b n nên ki m tra các l i hay g p trong trang web http://thoggen.net/download/

Đ có th sao lưu DVD b ng Thoggen, b n ph i cài đ t nó trư c đã. Thoggen n m trong h ng m c Universe trong kho ph n m m Ubuntu. B n có th dùng Synaptic Package Manager đ t i v và cài đ t vào máy.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 336 / 407

Hình 9.88: Cài đ t Thoggen
Đ sao lưu đĩa DVD b ng Thoggen: 1. M trình đơn Applications, ch đ n m c Sound & Video và b m vào Thoggen DVD Ripper.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 337 / 407

Hình 9.89: Kh i đ ng Thoggen
2. C a s Thoggen hi n ra. Bư c đ u tiên đ sao lưu đĩa DVD là ch n các n i dung trên đĩa mà b n c n sao lưu l i. B n đánh d u vào h p ki m c a n i dung tương ng và nh n OK đ ti p t c.

Hình 9.90: Ch n các n i dung c n sao lưu
3. Bư c ti p theo, b n có th xem và c u hình m t s tùy ch nh theo ý mình. B n có th ch n kích c nh t danh sách th xu ng và đ t ch đ xén nh đ u ra b ng cách b m vào nút Configure Cropping. N u nh n OK luôn, b n s dùng luôn các thi t l p m c đ nh và ti p t c quá trình sao lưu đĩa DVD.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 338 / 407

Hình 9.91: Thay đ i các thi t l p m c đ nh
4. Quá trình sao lưu đĩa DVD s b t đ u ngay sau đó. B n có th xem ti n đ vi c sao lưu ph n Progress trong c a s Thoggen. Vi c sao lưu đĩa DVD khá lâu. Tuy nhiên, k t qu cu i cùng cũng khá kh dĩ.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 339 / 407

Hình 9.92: Sao lưu đĩa DVD

9.9

Nghe nh c và xem phim tr c tuy n

Ubuntu có các công c đ nghe nh c và xem phim tr c tuy n trên Internet. B n có th nghe nh c, xem phim trên trình duy t web c a mình, nhưng ph i cài thêm m t s trình phát phim và nh c đ c bi t. Ch t lư ng âm thanh và hình nh b n có đư c s khác bi t tuỳ vào nhà cung c p d ch v phim và nh c b n đăng ký d ch v .

9.9.1

Xem video trong trình duy t web

B n có th xem r t nhi u video có trên m ng trong trình duy t c a mình. Ví d , b n có th xem Google video và You Tube video tr c ti p trên Firefox mà không c n cài thêm các trình phát phim đ c bi t ho c các trình b sung cho trình duy t. Hình dư i đây minh ho khi xem phim bên trong c a s Firefox:

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 340 / 407

Hình 9.93: Xem video trong trình duy t Web
Tuy nhiên, tùy vào đ nh d ng video mà b n c n xem, đôi khi b n c n cài thêm m t s gói ph n m m và trình b sung cho trình duy t. M t s gói s n có cho Firefox là: • Trình b sung Totem Xine: Cài gói totem-xine-firefox-plugin t h ng m c "Universe". • Trình b sung Totem gstreamer: Cài gói totem-gstreamer-firefox-plugin trong h ng m c "Universe". • Trình b sung Mplayer: Cài gói mozilla-mplayer trong h ng m c "Universe" • Trình b sung Flash: Cài gói flashplugin-nonfree trong h ng m c "Multiverse" Quá trình cài đ t các trình b sung tuỳ thu c vào gói b n ch n. N u b n dùng Totem-gstreamer, trình phát phim m c đ nh cài s n trên Ubuntu, b n ph i cài đ t totem-gstreamer-firefox-plugin. Tuy nhiên, đ xem phim tr c ti p trên c a s trình duy t, b n ph i cài các b mã hoá c a Microsoft Windows và cài đ t các trình b sung cho Totem. B n cũng có th cài thêm m t trình phát phim b sung, như RealPlayer 10, đ xem các phim tr c tuy n đ nh d ng Realmedia. Sau khi cài đ t xong t t c các gói nói trên và các b mã hoá, b n có th xem các t p tin RealMedia trên t t c các trình phát phim có trong máy, như Totem ch h n, ch không nh t thi t ph i dùng RealPlayer10 (dĩ nhiên, RealPlayer h tr các t p tin RealMedia nhanh hơn các trình phát phim khác). RealPlayer là chương trình phát phim và nh c đư c RealNetworks phát tri n, h tr m t s b mã âm thanh và hình nh như realaudio, realvideo 10, mp3, ogg vorbis và theora, h263 và AAC. Trình RealPlayer cho Linux cũng n m s n rong kho ph n m m thương m i c a Canonical và trên trang web RealPlayer. Chú ý: RealPlayer là m t ph n m m có s h u và không đư c c ng đ ng Ubuntu h tr .

Cài đ t RealPlayer Như đã nói, trình realPlayer cho Linux n m trong kho ph n m m thương m i c a Canonical. Theo m c đ nh, Ubuntu không s d ng kho ph n m m này. Vì v y, b n ph i thêm kho ph n m m thương m i c a Canonical vào h th ng. Sau khi hoàn t t vi c thêm kho ph n m m m i, c p nh t l i các thông tin ph n m m, b n có th cài đ t RealPlayer theo cách thông thư ng trên Synaptic Package Manager. Xem phim tr c tuy n b ng RealPlayer

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 341 / 407

1. Đ m RealPlayer, trên trình đơn Applications b n ch n Sound & Video và ch n ti p RealPlayer 10.

Hình 9.94: Ch y RealPlayer
2. H p tho i RealPlayer Setup Assistant xu t hi n đ hư ng d n b n cách thi t l p RealPlayer. Nh n Forward đ ti p t c.

Hình 9.95: Kh i đ ng quá trình cài đ t RealPlayer
3. Sau khi xem qua chú ý khi phát hành c a RealPlayer 10, b n nh n Forward thêm l n n a.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 342 / 407

Hình 9.96: Xem chú ý khi phát hành c a RealPlayer
4. Trư c khi cài đ t RealPlayer lên máy, b n ph i xem gi y phép quy n h n ngư i dùng đ u cu i và ch p nh n nó. Nh n Accept.

Hình 9.97: Đ ng ý v i nh ng đi u kho n trong gi y phép
5. Đ n ph n cu i cùng trong đ thu t Realplayer setup Assistant, b n cung c p các thông tin cá nhân r i nh n OK đ hoàn t t.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 343 / 407

Hình 9.98: Hoàn t t quá trình cài đ t
6. C a s RealPlayer s hi n ra, báo hi u r ng vi c cài đ t đã hoàn t t. Gi b n có th xem các lu ng video và nh c tr c tuy n trên RealPlayer.

Hình 9.99: C a s RealPlayer
7. Đ xem video, b n ch y Firefox và dán đ a ch URL c a trang Web ch a lu ng video c n xem.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 344 / 407

Hình 9.100: M trang Web video
8. Trên trang Web, b m vào liên k t đ m video mà mình thích.

Hình 9.101: Ch n liên k t t i b phim c n xem
9. Firefox s h i xem b n có mu n m liên k t trên trong RealPlayer không, hay mu n lưu nó vào máy. Đ xem phim tr c tuy n, b n ch n m liên k t trong RealPlayer và nh n OK.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 345 / 407

Hình 9.102: Xem phim tr c tuy n
10. H p tho i Downloads xu t hi n, báo hi u ti n đ t i xu ng. Sau khi t p tin đã đư c t i v thư m c Internet t m th i, video b n ch n s đư c phát l i trong c a s RealPlayer.

Hình 9.103: Xem video tr c tuy n trong RealPlayer
11. B n có th thêm liên k t mình thích vào trong danh sách Favorites đ sau này xem l i mà không c n lên m ng tìm l i liên k t. Đ lưu video vào trong danh sách Favorite,, trên trình đơn Favorites b n ch n Add to Favorite.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 346 / 407

Hình 9.104: Lưu liên k t t i video vào trong Favourite
12. T gi , n u c n xem l i video v a lưu, b n ch vi c ch n liên k t tương ng trong trình đơn Favorites. B n cũng có th xem m t b phim tr c tuy n t trong RealPlayer b ng cách cung c p cho chương trình đ a ch URL c a nó. Trên trình đơn File b n ch n Open Location.

Hình 9.105: Xem phim tr c tuy n tr c ti p trên RealPlayer
13. Nh p đ a ch URL ho c đư ng d n t i t p tin video vào ô Open Location, sau đó nh n nút OK.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 347 / 407

Hình 9.106: Nh p v trí c a t p tin video

9.10

Biên t p video

Bên c nh vi c thư ng th c phim và video, Ubuntu còn có các công c đ b n biên t p l i n i dung c a các video mình thích. Các công c đó là: Kino: M t trình biên t p video cao c p, có ch c năng thu video sang đĩa d ng Raw DV và AVI, cho phép m nhi u đo n video đ c t, dán và s p x p l i, sau đó lưu vào m t danh sách các thao tác hi u đính d ng SMIL và XML. Stopmotion: Stopmotion là m t ph n m m t do đ t o các phim ho t hình tĩnh v t. Nó cho phép b n t o m t b phim ho t hình tĩnh v t t các b c nh đư c nh p vào t camera s ho c m t c ng khác, thêm các hi u ng âm thanh và xu t ra nhi u đ nh d ng video khác nhau như mpeg hay avi. Subtitle Editor: Subtitle Editor là m t công c đ so n th o và ch nh s a ph đ cho phim vi t trên b công c GTK2+. B n có th dùng Subtitle Editor đ chuy n d ng, s a, đ t nhãn th i gian và hi u đính n i dung cho ph đ . Chương trình này cũng hi n các sóng âm đ b n d dàng nh n ra ch nào có ti ng nói, và đ t ph đ cho phù h p. Pitivi Video Editor: Pitivi Video Editor là m t trình biên t p phi tuy n, cho phép b n d dàng hi u ch nh âm thanh và video. Dùng Pitivi, b n có th thu âm thanh và hình nh, tr n, thay đ i kích thư c khung hình, c t, dán, cũng như thêm m t s hi u ng âm thanh và hình nh n u mu n. Nó cũng cho phép b n lưu d án c a mình theo b t kỳ đ nh d ng nào mà các trình b sung GStreamer h tr .

9.10.1

Biên t p video b ng Pitivi video editor

Pitivi Video Editor không đư c cài đ t s n trên Ubuntu, nên b n ph i l y nó trên kho ph n m m t Internet. Thao tác cài đ t Pitivi cũng gi ng như cài đ t các ng d ng khác b ng Synaptic Package Manager. Đ biên t p video b ng Pitivi Video Editor: 1. Trong trình đơn Applications b n ch t i Sound & Video và nh n chu t lên bi u tư ng Pitivi Video Editor. C a s Pitivi vo 10.3 hi n lên. 2. Giao di n chính c a Pitivi đư c chia ra làm nhi u b ng. B n có th dùng các nút trên thanh tác v đ th c hi n các thao tác m , nh p, thêm, xem và lưu các đo n video c a mình l i. Đ hi u đính m t đo n video, trư c h t b n ph i nh p nó vào trong Pitivi b ng cách b m lên nút Import Clips.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 348 / 407

Hình 9.107: Giao di n chương trình Pitivi
3. Trong h p tho i Import a clip, m thư m c b n đ t t p tin video và ch n m t ho c nhi u t p tin mình c n. Sau khi đã ch n xong, nh n Add đ nh p video vào trong c a s Pitivi.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 349 / 407

Hình 9.108: Nh p các đo n video vào trong Pitivi
4. Sau khi nh p xong, b n có th b m đúp vào đo n video trong c a s Pitivi đ xem nó trong b ng bên ph i. Nh n nút Stop trên thanh đi u khi n đ d ng phát l i.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 350 / 407

Hình 9.109: Xem đo n video đã nh p
5. Đ s a đo n video v a nh p, b n ph i kéo và th nó xu ng b ng dư i đáy đ thêm vào trong thanh th i gian, sau đó ch n l nh Project Settings t trình đơn File. H p tho i Projects Settings s hi n ra.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 351 / 407

Hình 9.110: M h p tho i Project Settings
6. Trong h p tho i Projects Settings b n có th hi u đính l i đo n video đã ch n b ng cách đi u ch nh các thi t l p cho nó. Trong ph n Video Output, b n có th đ t chi u cao, chi u r ng và t c đ hình (frame-rate) c a đo n phim. Tương t , b n cũng có th đ t các tuỳ ch nh âm thanh trong ph n Audio Output. Sau khi đã v a ý, nh n OK đ đóng h p tho i.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 352 / 407

Hình 9.111: Đ t các tuỳ thích cho đo n video
7. Tr l i c a s Pitivi, đ áp d ng các thi t l p đã đ t, b n nh n vào nút Render project. H p tho i Render project s hi n lên. B n có th dùng nút Modify trong h p tho i Render project đ s a thêm m t s tuỳ ch nh cho đo n video. N u đã hài lòng, nh n vào nút Choose file đ lưu đo n video đã s a vào t p tin m i.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 353 / 407

Hình 9.112: Thi t l p t p tin đ u ra
8. H p tho i Choose file to render to s xu t hi n đ b n đ t tên cho đo n video v a s a và ch n thư m c ch a nó. Sau đó, nh n OK đ thoát kh i h p tho i Choose file to render to.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 354 / 407

Hình 9.113: Ch n t p tin đ u ra
9. Tên t p tin đ u ra s xu t hi n trên nút Output file. Đ ti p t c s a đo n video, b n nh n vào nút Record.

Hình 9.114: S a t p tin video
10. Pitivi Video Editor s b t đ u d ng m t d án video m i d a trên các thi t l p mà b n ch n. B n có th xem ti n đ công vi c trong thanh ti n đ . M t khi đã hoàn t t vi c d ng hình, nh n vào nút Close góc bên ph i phía trên đ thoát kh i h p tho i Render project.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 355 / 407

Hình 9.115: Ti n đ t o hình d án
11. Đo n video m i t o s đư c lưu trong v trí b n ch n.

Hình 9.116: Đo n video đã đư c hi u đính

9.11

T ng k t bài gi ng

Trong bài này, ta bi t r ng: • Vi c s d ng và phân ph i các ph n m m tuân theo gi i h n pháp lý và đ c trưng cho t ng qu c gia, đôi khi là t ng vùng. • Khi s d ng ho c phân ph i các đ nh d ng âm thanh và hình nh có s h u, b n ph i quan tâm đ n tính b n quy n và các đi u kho n gi y phép g n v i chúng. • B n có th nghe nh c và qu n lý các t p tin âm thanh có trên máy, nghe radio trên Internet và nh p các t p tin t CD b ng Rhythmbox. • Dùng Sound Juicer, b n có th nghe và trích xu t đĩa CD âm thanh, r i lưu các bài hát trên đĩa ra các đ nh d ng âm thanh khác nhau. Ngoài ra, trình ghi đĩa CD âm thanh m c đ nh trên Ubuntu, Serpentine, cho phép b n t o các đĩa CD âm thanh đ nghe trên đ u đ c, dàn HIFI. • Vi c phát các đ nh d ng âm thanh và hình nh có s h u trên Ubuntu đòi h i b n ph i cài đ t các b mã hoá và gi i mã b sung có trong kho ph n m m Ubuntu. • B n có th dùng gtkpod đ nghe nh c t máy iPod g n v i máy tính và trao đ i d li u gi a máy tính và máy iPod c a mình. • GNOME Sound Recorder cho phép b n ghi âm và lưu l i theo nhi u đ nh d ng âm thanh khác nhau. • Cao c p hơn, b n có th dùng Audacity đ thu âm, hi u đính và thêm các hi u ng âm thanh lên các t p tin s n có. • Đ xem đĩa DVD b ng Totem Movie Player, b n ph i cài đ t m t s gói ph n m m b sung khác. • Thoggen là m t ti n ích sao lưu đĩa DVD trên Linux, có th dùng đ trích xu t n i dung trên đĩa DVD vào máy tính. • Đ xem phim và nghe nh c tr c tuy n trong c a s trình duy t, b n có th dùng các trình phát phim và nh c b sung như RealPlayer, mplayer hay VLC. • Pitivi video Editor cho phép b n phát l i và hi u đính video.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 356 / 407

9.12
Câu h i 1

Câu h i ôn t p

Li t kê các đ c đi m c a gi y phép ph n m m t do. Câu h i 2 Trình phát nh c m c đ nh trên Ubuntu là chương trình nào? a. Totem b. Rhythmbox c. Audacity d. gtkpod Câu h i 3 Podcast là gì? Câu h i 4 ng d ng nào đư c cài đ t m c đ nh trong Ubuntu đ phát và trích xu t n i dung đĩa CD âm thanh? a. Xine b. RealPlayer c. Serpentine d. Sound Juicer Câu h i 5 Sound Juicer cho phép xu t t p tin trích t đĩa CD thành đ nh d ng nào? Câu h i 6 Sound Juicer l y thông tin v ngh sĩ, tiêu đ và tên bài hát trên đĩa CD Câu h i 7 Tên chương trình ghi đĩa CD âm thanh có s n trên Ubuntu là gì? Câu h i 8 T i sao b n l i ph i cài đ t các b mã hoá và gi i mã đa phương ti n b sung cho Ubuntu? Câu h i 9 B n có th t i và cài đ t các b mã hoá b ng ____________________. đâu?

9.13

Th c hành

Bài t p 1: Playing Music Using Rhythmbox B n v a m i cài Ubuntu lên máy và mu n nghe cũng như qu n lý các t p tin âm thanh trên máy, nghe podcasts và radio trên Internet. Hãy li t kê các bư c c n làm. 1. T trình đơnApplication, ch n ph n Sound & Video và ch n Rhythmbox Music Player. 2. Đ nh p t ng t p tin âm thanh riêng r vào trong Rhythmbox, b n b m chu t ph i lên Library và ch n Import File. 3. Trong h p tho i Import File into Library hi n ra, b n ch n thư m c và t p tin c n nh p. Nh n Open 4. Ch n các bài hát mu n nghe và nh n nút Play. 5. Đ nghe nh c t podcast, b n b m chu t ph i vào m c Podcast trong danh sách Source và ch n New Podcast Feed. 6. Gõ đ a ch URL c a podcast vào ô New Podcast Feed r i nh n nút Add. 7. Đ phát m t ph n âm thanh có trên podcast, b n ch n ph n đó và nh n nút Play. 8. Đ nghe radio trên Internet, b n ch n Radio trong danh sách Source. B m đúp vào m t tr m radio mà b n mu n nghe.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 357 / 407

9. Đ thêm m t tr m radio m i, b n ch n New Internet Radio Station và gõ đ a ch URL c a đài c n thêm vào ô URL of Internet radio station. Sau đó, nh n Add đ hoàn t t. 10. B n có th thêm bao nhiêu tr m radio vào trong danh sách cũng đư c. Bài t p 2: Nghe và trích xu t CD âm thanh B n có m t b sưu t m các đĩa CD âm thanh r t quý hi m và mu n nghe chúng trên Ubuntu, l y thông tin chi ti t v các bài hát có trong đĩa và sau đó trích xu t chúng đ lưu trên máy cho ti n. Hãy li t kê các bư c c n làm. Đ nghe CD: 1. B đĩa CD vào và trình Sound Juicer s t đ ng ch y.

2. Sound Juicer t đ ng l y thông tin v các bài hát có trên đĩa t trang MusicBrainz.org xu ng cho b n. 3. Đ phát bài mu n nghe, ch n h p ki m tương ng v i nó r i nh n vào nút Play. Đ trích xu t đĩa CD: 1. B đĩa CD vào trong . 2. M trình đơn Edit và ch n Preferences. 3. Trong h p tho i Preferences b n nh n vào danh sách Output Format và ch n đ nh d ng t p tin đ u ra mu n dùng. 4. Ch n thư m c b n mu n lưu các t p tin xu t ra 5. Nh n Close đ thoát kh i h p tho i Preferences. 6. Trong c a s Sound Juicer, ch n các bài hát mu n trích xu t b ng cách đánh d u h p ki m tương ng v i chúng. 7. Nh n nút Extract đ b t đ u trích đĩa. 8. Sound Juicer s báo l i cho b n sau khi đã trích xong nh ng bài đã ch n. Nh n vào nút Open đ xem các bài đã đư c chép vào trong đĩa. 9. Các bài hát trên CD gi đư c chép thành các t p tin trên đĩa c ng. B n có th nghe chúng b ng Rhythmbox b ng cách b m đúp lên chúng. Bài t p 3: Ghi đĩa CD âm thanh B n m i tìm ra m t trang Web đ t i hàng trăm bài hát v máy. Tuy nhiên b n không mu n nh ng t p tin này ng n h t dung lư ng đĩa c ng mình có. Vì v y, b n mu n chép chúng ra đĩa CD âm thanh. Đ ghi đĩa CD âm thanh: 1. B m t đĩa tr ng vào ghi CD trên máy. ô Music Folder.

2. B m vào nút Make Audio CD trong h p tho i Choose Disc Type hi n lên sau đó. Trình Serpentine s đư c kh i đ ng. 3. Đ thay đ i c u hình m c đ nh cho Serpentine trư c khi ghi đĩa, m h p tho i Serpentine Preferences b ng cách ch n Preferences trong trình đơn Edit. 4. Ch n h p ki m Add two seconds gap between two tracks đ chèn 1 kho ng l ng 2 giây gi a 2 bài hát trên đĩa. 5. Nh n nút Close đ thoát kh i h p tho i Serpentine Preferences. 6. Gi b n ph i ch n các t p tin c n ghi lên đĩa. B m vào nút Add. 7. Trong c a s trình duy t hi n ra, b n ch n thư m c có ch a các t p tin mình c n, và nh n Open đ xem n i dung c a nó. 8. Ch n các t p tin mu n ghi r i b m nút Open đ hoàn t t vi c ch n t p tin. 9. Tr v c a s chính, b n nh n vào nút Write to Disc đ b t đ u ghi các t p tin âm thanh ra đĩa CD. 10. Chương trình s yêu c u b n xác nh n l i l n n a. Nh n Write to Disc đ ti p t c. 11. Serpentine s b t đ u ghi các t p tin âm thanh ra đĩa CD. Ti n đ công vi c s xu t hi n trong h p tho i Writing Audio Disc. Bài t p 4: Phát các đ nh d ng âm thanh và hình nh có s h u B n có m t b sưu t m nh c MP3 trong máy và mu n nghe chúng trên Ubuntu. Hãy li t kê các thao tác c n làm. Đ cài đ t b mã hoá và gi i mã b ng Synaptic Package Manager: 1. M trình đơn System, m c Administration và ch n Synaptic Package Manager. C a s Synaptic Package Manager m ra. 2. Các h ng m c Multiverse và Restricted theo m c đ nh là không đư c dùng trên Ubuntu. Đ b t chúng, b n ch n trình đơn Settings và nh n vào Repositories. H p tho i Software Sources xu t hi n.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 358 / 407

3. B t các h ng m c Multiverse và Restricted b ng cách đánh d u h p ki m th 3 và th 4 trong th Ubuntu Software, sau đó b m vào nút Close đ đóng h p tho i l i. 4. B n s đư c thông báo là thông tin v các ph n m m có trong kho đã thay đ i. Nh n nút Close đ đóng thông báo l i. 5. Sau khi quay v c a s Synaptic Package Manager, b n ph i nh n vào nút Reload đ các thay đ i đư c c p nh t l i. 6. Sau khi nh n Reload, h th ng s ki m tra thông tin v các ph n m m m i, các ph n m m đã b g b ho c có th nâng c p đư c. 7. Đ cài 1 gói ph n m m, b n ph i tìm ra nó trong c a s Synaptic Package Manager. 8. Nh n nút Search đ tìm gói ph n m m mình c n. 9. Trong ô Search, nh p tên c a gói ph n m m c n tìm vào và nh n nút Search. Vi c tìm ki m s đư c b t đ u. 10. B m chu t ph i vào gói ph n m m c n cài và ch n Mark for Installation. 11. Sau khi đã đánh d u t t c các gói mu n cài, ch n Apply đ t i chúng v và cài đ t. H p tho i Summary s xu t hi n. 12. Đ ti p t c, nh n nút Apply trong h p tho i Summary . 13. Sau khi t t c các gói ph n m m b n ch n đã đư c cài đ t xong, h p tho i Changes Applied xu t hi n. Nh n nút Close đ đóng nó l i. 14. H p ki m tương ng v i các gói b n ch n s đư c chuy n thành màu xanh lá cây, báo r ng ph n m m đó đã đư c cài đ t thành công. Bài t p 5: Xem đĩa DVD B n đư c t ng m t h p đĩa DVD toàn nh ng phim mình thích. B n mu n xem chúng trên Ubuntu. Đ xem đĩa DVD b ng Totem Movie player: 1. Cài các gói sau t h ng m c Universe và Multiverse b ng Synaptic Package Manager. • gxine • libdvdcss2 • libdvdnav4 • libdvdplay0 • libdvdvread3 2. Cài gói Ubuntu Restricted Extras t trong kho ph n m m Ubuntu. 3. B đĩa DVD vào . Trình phát phim Totem s t đ ng b t và đĩa DVD s t ch y cho b n. 4. Đ xem phim ch đ toàn màn hình, b n ch n trình đơn View và ch n l nh Fullscreen, ho c dùng phím t t F trên bàn phím. 5. Khi mu n thoát kh i ch đ toàn màn hình, b n nh n phím ESC. 6. Đ thi t l p vi c phát đĩa, trong trình đơn Edit, ta ch n m c Preferences. 7. Sau khi đã đ t các tuỳ ch nh mình mu n trong h p tho i hi n ra, b n nh n vào nút Close đ đóng nó l i. 8. Đ b qua ph n sau, b n ch n trình đơn Go và ch n Skip Forwards. 9. N u không mu n th y thanh bên c nh khi xem đĩa, b n nh n vào nút Sidebar. 10. Thanh bên c nh s đư c n đi và b n có th xem phim trong màn hình l n hơn, đ ng th i các thành ph n đi u khi n khác v n đư c hi n th trong c a s Totem.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 359 / 407

Chương 10

H tr s d ng Ubuntu
M c đích Trong bài này, b n s h c cách tìm ki m nh ng s tr giúp t nhi u ngu n khác nhau như tài li u h th ng, tài li u tr c tuy n, h tr thương m i, h tr c ng đ ng, Launchpad và Fridge.

10.1

Gi i thi u

B n có th d dàng tìm đư c m t s ngu n thông tin h tr và giúp đ khi g p s c nào đó. Các ngu n thông tin đư c chia ra làm 2 kênh chính, luôn s n sàng đ b n truy c p: • Kênh th nh t: Ho t đ ng mi n phí, d a trên công đ ng và các h th ng có liên quan, các tài li u tr c tuy n, các h p thư chung, di n đàn, kênh IRC và Lauchpad. • Kênh th hai: Các d ch v thương m i mà Canonical và m t s công ty khác cung c p

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 360 / 407

Hình 10.1: Truy c p vào tài li u h th ng

10.2

Tài li u h th ng

Ngu n thông tin đ u tiên mà b n nên tham kh o là các tài li u s n có trong h th ng. Nhóm biên so n t ài li u c a Ubuntu ch u trách nhi m c p nh t và duy trì các tài li u hư ng d n đ i v i m i phiên b n Ubuntu đư c phát hành. Ngu n tài li u này r t đáng tin c y, và h tr nhi u ngôn ng . Các tài li u h th ng trong Ubuntu đư c t ch c thành các ch đ , gi i đáp nh ng câu h i thư ng g p. B n có th truy c p vào chúng thông qua nút Help and Support n m trên trình đơn System. Hình dư i đây minh h a vi c truy c p vào trang chính c a các tài li u h th ng: Help and Support.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 361 / 407

Hình 10.2: Tài li u h th ng
B n m i dùng Ubuntu? Ph n này s gi i thi u v i b n v th gi i tuy t v i mà Ubuntu mang l i. Ph n này cũng có m t hư ng d n đơn gi n dành cho ngư i dùng Microsoft Windows, gi chuy n sang Ubuntu. Nó cũng gi i thích cách làm vi c trong môi trư ng m i, vai trò c a ngư i qu n tr và các k năng s d ng máy tính cơ b n. M ts ng d ng có s n các tr giúp n m trong trình đơn Help,và b n ch vi c nh n F1 đ m chúng.

M t tính năng n i tr i c a tài li u h th ng là tìm ki m trong toàn b các tài li u đ gi i quy t v n đ b n g p ph i. B n ch vi c gõ t khoá c n tìm và h th ng s tìm trong t t c các tài li u đã cài đ t s n, và đưa ra các k t qu .

10.3

Các tài li u tr c tuy n

Tài li u tr c tuy n c a Ubuntu n m trong https://help.ubuntu.com. Có hai lo i tài li u trên trang này, tài li u chính th c và tài li u do c ng đ ng đóng góp. Tài li u chính th c là các tài li u đư c đưa vào trong h th ng Ubuntu trong quá trình cài đ t và có th xem tr c ti p trên máy b n. B n cũng có th truy c p vào nh ng tài li u này trên Internet, qua trang web trên. Hình dư i đây minh ho trang ch c a trang tài li u Ubuntu:

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 362 / 407

Hình 10.3: Tài li u tr c tuy n
Đ ti n tra c u, các tài li u đư c chia ra làm nhi u h ng m c khác nhau. B n có th tìm ra các tài li u dành riêng cho t ng b n phân ph i Ubuntu, như Ubuntu 6.06 LTS, 7.04 và 7.10 bên dư i các th trên trang này. Đ m các tài li u chính th c trên máy, không c n truy c p vào Internet, b n m trình đơn System và ch n m c Help and Support. Thông tin có trong tài li u chính th c đ đ giúp b n th c hi n h u h t các v n đ c n gi i quy t trong h th ng. Tuy nhiên n u b n v n không tìm đư c l i gi i cho v n đ c a mình, hãy tham kh o các tài li u do c ng đ ng đóng góp. M c dù nh ng tài li u do c ng đ ng đóng góp không thông qua quy trình ki m tra ch t lư ng c a nhóm Biên so n tài li u Ubuntu, nhưng có th chúng s có ích cho b n. B n có th truy c p các tài li u này thông qua liên k t Community Docs. Tài li u c a c ng đ ng Ubuntu đư c lưu dư i d ng Wiki, đ b t kỳ thành viên nào c a c ng đ ng cũng có th s a đ i cho hoàn thi n hơn. Tài li u do c ng đ ng đóng góp bao g m r t nhi u ch đ , nhưng ch y u đ c p đ n các n i dung sau: • Chuy n t m t h đi u hành khác sang Ubuntu, ví d như Microsoft Windows hay Red Hat • Các c u hình sau khi cài đ t đ th c hi n r t nhi u tác v khác nhau, ví d như – B o trì máy – Cài đ t và c u hình ph n c ng Hình dư i đây minh ho thông tin có trên trang tài li u do c ng đ ng đóng góp:

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 363 / 407

Hình 10.4: Tài li u do c ng đ ng đóng góp
Tài li u do c ng đ ng đóng góp cũng đư c chia thành nhi u h ng m c khác nhau. B n có th ch n h ng m c mình mu n xem t trang ch m c n m bên ph i c a trang tài li u. B n cũng có th dùng ch c năng Search góc trên bên ph i c a trang tài li u đ tìm thông tin mình c n. C n th n r ng Titles s ch tìm ra các trang tài li u v i tiêu đ có liên quan đ n t khoá b n ch n. N u tìm ki m thông qua tiêu đ không đưa ra k t qu mong mu n, b n có th th c hi n tìm ki m Text đ tìm toàn b các trang có ch a các t khoá trong n i dung cũng như tiêu đ . B n cũng có th xem th trong trang CommonQuestions, gi i đáp các v n đ hay g p. B n vào trang CommonQuestions b ng liên k t Common Questions trong trang tài li u c ng đ ng. Hình dư i đây minh ho cho trang CommonQuestions trên trang web c a Ubuntu Web:

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 364 / 407

Hình 10.5: Trang gi i đáp các v n đ thư ng g p
Ngoài ra, b n cũng có th tham kh o các đo n phim hư ng d n. B n có th nh n vào liên k t Ubuntu Screencasts trên trang Community Documentation đ truy c p vào m t s video hư ng d n cách cài đ t và s d ng Ubuntu. Các video này đư c thi t k đ h tr ngư i m i dùng Ubuntu. Chúng đư c lưu thành 3 kích thư c là l n, v a và nh 2 đ nh d ng là OGG và Flash đ b n ti n tham kh o. Dư i đây là minh ho m t video hư ng d n v cài đ t ng d ng trên Ubuntu:

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 365 / 407

Hình 10.6: Trang Screencasts

Chú ý: Nh ng video này đư c phát hành theo gi y phép Creative Commons Attributions-Share Alike 3.0. Vì th , b n hoàn toàn có quy n s a đ i, chia s , bán l i ho c phân ph i các video này, mi n là b n ph i đ m b o gi y phép mà nó s d ng. Gi y phép Creative Commons đư c phát hành b i m t h th ng gi y phép khác mà Creative Commons, m t t ch c phi l i nhu n đ ra. Gi ng như t ch c Mã ngu n m , t ch c Creative Commons khuy n khích s h p tác sáng t o và chia s văn hoá, khoa h c và giáo d c.

10.4

C ng đ ng h tr

C ng đ ng l n m nh c a Ubuntu cũng cung c p r t nhi u thông tin h tr mi n phí cho b n. Ngoài các tài li u do c ng đ ng đóng góp, b n còn có th nh n đư c nh ng thông tin quý giá khác t c ng đ ng: • Thông qua hòm thư chung • Thông qua di n đàn • Thông qua các kênh IRC • Thông qua các nhóm LoCo • Thông qua Wiki c a Ubuntu B ng các kênh thông tin này, t t c các h th ng Ubuntu đ u đư c c ng đ ng h tr !

10.4.1

Hòm thư chung

Đ đư c tr giúp khi g p m t v n đ nào đó, b n có th g i yêu c u qua thư đi n t t i hòm thư chung phù h p, và câu h i c a b n s nhanh chóng đư c các thành viên trong hòm thư gi i đáp.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 366 / 407

B n s ph i đăng ký vào hòm thư chung trư c, b ng cách m trang web Ubuntu Mailing Lists t i https://lists.ubuntu.com/. Trang Mailing Lists có t t c các hòm thư chung mà b n có th đăng ký tham gia và th o lu n các ch đ trong đó. Dư i đây là hình nh c a trang Mailing Lists :

Hình 10.7: Trang Mailing Lists – các hòm thư chung h tr cho Ubuntu
Đ đư c tr giúp cho Ubuntu cài trên máy tính đ bàn, b n c n ph i đ n trang Community Support và ch n hòm thư ubuntu-users. B n s th y m t trang như sau:

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 367 / 407

Hình 10.8: Đăng ký hòm thư Ubuntu-users
B n ph i cung c p cho hòm thư đ a ch thư đi n t , tên đ y đ , và ch n m t m t kh u cho mình, r i nh n vào nút Subscribe. Khi b n đăng ký vào hòm thư chung, m t thư yêu c u xác nh n s đư c g i t i đ a ch hòm thư mà b n cung c p, yêu c u b n xác nh n r ng đó chính là đ a ch thư c a b n. Đ kích ho t tài kho n c a mình trên hòm thư chung, b n ph i m thư xác nh n trong hòm thư đi n t c a mình, r i b m vào liên k t trong đó.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 368 / 407

Hình 10.9: Thư yêu c u b n kích ho t tài kho n trên hòm thư chung
B m vào liên k t đó xong, trình duy t s chuy n t i trang Confirm subscription request, t i đây b n có th xem l i yêu c u đăng ký tham gia hòm thư chung c a mình và hoàn t t quá trình đăng ký b ng cách nh n vào nút Subscribe to list ubuntu-users.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 369 / 407

Hình 10.10: Trang hoàn t t đăng ký tham gia hòm thư chung c a b n
Cu i cùng, b n s nh n đư c m t thông báo nói r ng yêu c u đăng ký hòm thư c a b n đã đư c ch p thu n.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 370 / 407

Hình 10.11: B n đã hoàn t t vi c đăng ký vào hòm thư chung!
Ngay sau đó, b n s nh n thêm m t lá thư n a, ch a đ a ch c a hòm thư chung đ b n có th g i thư đi n t cho toàn b nh ng ngư i đã đăng ký vào hòm thư đó. Trư c khi g i câu h i c a mình, b n nên đ c các bó thư đã có, vì nhi u khi câu h i c a b n đã đư c nh ng ngư i khác h i r i, và đư c gi i đáp r i. Có th b n s nh n đư c r t nhi u thư tr l i! S lư ng thư tr l i cũng có th đư c đi u ch nh thông qua UserCP (User Control Panel). B n có th dùng b ng đi u khi n này đ tuỳ ch nh h sơ và tuỳ thích c a mình.

10.4.2

Di n đàn

Các di n đàn trên m ng là m t ngu n thông tin r t d i dào cho ngư i dùng Ubuntu. B n có th tìm đư c thông tin v r t nhi u ch đ liên quan đ n Ubuntu mà không c n ph i đăng ký vào hòm thư chung, đôi khi quá đông ngư i tr l i. Các di n đàn còn r t thu n ti n đ g p g nh ng ngư i dùng khác cũng như các l p trình viên Ubuntu. Hình dư i đây là trang ch c a di n đàn Ubuntu:

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 371 / 407

Hình 10.12: Di n đàn Ubuntu

Chú ý: Đ vào di n đàn Ubuntu, hãy đ n đ a ch : http://ubuntuforums.org/ http://www.ubuntu.com/community/forums.

Di n đàn Ubuntu đư c duy trì và qu n lý b i nh ng ngư i tình nguy n Pháp. Dư i đây là hình nh c a di n đàn Ubuntu Pháp:

kh p nơi trên th gi i, t Trung Qu c, Ph n Lan, Đ c, Hà Lan và

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 372 / 407

Hình 10.13: Di n đàn Ubuntu Pháp
B n ph i đăng ký tham gia di n đàn trư c khi g i bài vi t ho c yêu c u đư c giúp đ . Đ đăng ký, nh n vào liên k t Register trên trang ch , và trang sau s m ra:

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 373 / 407

Hình 10.14: Đi u l c a di n đàn Ubuntu
Hãy làm theo các hư ng d n trong ph n này đ đăng ký vào di n đàn. Sau khi hoàn t t vi c đăng ký và đăng nh p vào b ng tên và m t kh u v a t o, b n có th g i các tr l i và tìm các ch đ mình quan tâm. Các bài vi t trên di n đàn đư c s p x p theo nhi u ch đ . Ngoài cách tìm th công trong ch đ mình c n, b n có th dùng ch c năng tìm ki m b ng cách gõ n i dung c n tìm vào trong ô Search Forums và nh n ENTER. Thư ng thì b n s tìm ra thông tin mình c n trong các bài vi t tr v . Tuy nhiên n u v n không tìm th y thông tin mình c n, b n có th t o bài vi t m i đ h i các thành viên khác trên di n đàn. Thư ng thì b n s nhanh chóng nh n đư c thư tr l i, th m chí hàng trăm bài tr l i li n!

10.4.3

Các kênh IRC

Các kênh IRC là m t hình th c chat cho phép ngư i dùng tr c ti p nói chuy n v i nhau. B n có th truy c p vào m ng freenode , irc.freenode.net, đ tham gia vào các kênh IRC h tr ngư i dùng Ubuntu. Kênh hay nh t đ g p g nh ng ngư i dùng Ubuntu khác là #ubuntu. Ngoài ra còn có các kênh khác như #kubuntu, #edubuntu và #xubuntu. Thêm vào đó là các kênh liên quan t i các l i, phát tri n ph n m m, các nhóm LoCo teams, nhóm tài li u... Chú ý: Đ xem danh sách các kênh IRC, xin hãy m trang https://help.ubuntu.com/community/InternetRelayChat.

Có r t nhi u cách đ k t n i t i m t kênh IRC, và 1 trong s đó là dùng chương trình Pidgin instant messenger. Vào m ng v i Pidgin đã đư c nói t i trong Bài 4. B ng Pidgin, b n có th tham gia vào nhi u kênh IRC khác b ng cách sau: 1. M trình đơn Buddies đ xem các tuỳ ch n hi n có và nh n vào Add Chat. H p tho i Add Chat s xu t hi n.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 374 / 407

Hình 10.15: Trình đơn Buddies
2. Đ chat v i nh ng ngư i dùng Ubuntu khác, gõ #Ubuntu vào ô Screen name r i b m nút Add. Tài kho n c a ngư i dùng Ubuntu s đư c thêm vào trong c a s Buddies List c a b n.

Hình 10.16: H p tho i Add Chat
3. Lưu ý r ng #ubuntu đư c thêm vào dư i d ng tài kho n IRC. B m đúp vào tên tài kho n đ m kênh IRC c a ngư i dùng Ubuntu.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 375 / 407

Hình 10.17: Buddy List
4. Gi b n đã vào trong kênh IRC cho ngư i dùng Ubuntu. B n có th dùng ô dư i đáy c a s đ nh p tin nh n và nh n Enter đ g i đi.

Hình 10.18: Kênh IRC cho ngư i dùng Ubuntu

10.4.4

LoCo Teams

Các nhóm LoCo (vi t t t c a local – đ a phương) c a Ubuntu bao g m các ngu n thông tin c n thi t đ h tr b n đ a hoá Ubuntu. Cùng v i thành công vang d i c a Ubuntu trên kh p th gi i, d án Loco giúp các nhóm ngư i dùng Ubuntu và các tình nguy n viên đ n v i nhau, làm vi c cùng nhau trong ph m vi h s ng đ truy n bá, khuy n khích phát tri n, b n đ a hoá phiên b n Ubuntu dành cho h . B n có th vào các nhóm Loco thông qua đ a ch : http://www.ubuntu.com/support/community/locallanguage. Dư i đây là danh sách các ngôn ng mà b n có th l y thông tin tr giúp v cách dùng Ubuntu:

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 376 / 407

Hình 10.19: Các nhóm LoCo Teams
Đ đư c h tr v Ubuntu b ng ngôn ng c a mình, b n hãy ch n ngôn ng mình mu n dùng trong ph n Non-English Support.

Hình 10.20: Trang h tr cho các ngôn ng khác ti ng Anh (Non-English Support)

Chú ý: N u b n mu n b t d u m t nhóm LoCo ho c tham gia vào m t nhóm đã có, hãy đ n trang: https://wiki.ubuntu.com/LoCoTeams. Đ xem danh sách các nhóm LoCo, m i b n đ n đ a ch https://wiki.ubuntu.com/LoCoTeamList.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 377 / 407

10.4.5

Wiki c a Ubuntu Team

Wiki là m t trang web cho phép ngư i dùng t ý thêm, s a ho c xoá n i dung c a nó. Wiki c a Ubuntu Team là m t trang đóng vai trò c ng thông tin cho Ubuntu. Nó cho phép ngư i dùng truy c p vào r t nhi u thông tin h u ích v Ubuntu và các d án c a nó, kho ng hơn 6000 trang tài li u các lo i, và liên t c đư c nh ng thành viên trong c ng đ ng Ubuntu c p nh t. B n có th vào Wiki Ubuntu t i https://wiki.ubuntu.com/. Hình dư i đây là trang ch c a wiki Ubuntu:

Hình 10.21: Wiki c a Ubuntu Team
Là m t ngư i dùng Ubuntu, b n cũng có th đóng góp bài vi t cho wiki và s a các trang mình th y b t h p lý. Tuy nhiên b n ph i gi nguyên t c s a bài vi t c a wiki trư c khi b t tay s a các bài đã có. M c dù trang wiki chính c a Ubuntu ch h tr ti ng Anh, b n có th th y r t nhi u trang wiki c a các nhóm LoCo. Ví d , đ a ch c a trang wiki ti ng Pháp là http://wiki.ubuntu-fr.org. B n cũng có th xem danh sách các nhóm LoCo t i https://wiki.ubuntu.com/LoCoTeamList. Chú ý: Đ bi t thêm thông tin v vi c s a wiki c a Ubuntu, hãy xem trang https://wiki.ubuntu.com/HelpOnEditing.

10.5

Launchpad

Launchpad là m t b công c trên n n Web giúp cho m i ngư i có th tr c ti p đóng góp cho s phát tri n c a ph n m m t do và mã ngu n m . Đó là h th ng phát tri n h p tác đư c Canonical phát tri n đ h tr cho phong trào mã ngu n m . Ubuntu là d án l n nh t đư c đ t trên Launchpad. B n có th g i yêu c u nh n đĩa CD Ubuntu, Kubuntu và Edubuntu (chương trình ShipIt) b ng ID trên Launchpad c a mình. Ngoài ra, b n cũng có th thông báo l i, giúp b n đ a hoá Ubuntu. Trong ph n này, ta s nói đ n tích năng Gi i đáp k thu t, báo l i và ShipIt c a Launchpad. B n có th ghé thăm Launchpad t i https://launchpad.net. nh dư i đây ch p trang ch Launchpad:

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 378 / 407

Hình 10.22: Trang ch Launchpad
Thông tin đ t trong Launchpad có th đư c l y b i b t kỳ ai. Nhưng đ g i thông tin lên Launchpad, b n ph i đăng ký tài kho n Launchpad trư c đã. B n có th t o tài kho n Launchpad b ng cách b m vào liên k t Register n m góc trên bên ph i trang ch và đi n các thông tin chi ti t vào trong ph n Not registered yet?. B m vào nút Register đ hoàn t t vi c đăng ký.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 379 / 407

Hình 10.23: Trang đăng ký
Sau khi đã đăng ký xong, b n có th đ ng nh p vào tài kho n mình và quay tr v trang ch đ tìm thông tin mình c n. B n có th đ t câu h i ho c tìm câu tr l i phù h p trên Launchpad.

10.5.1

Gi i đáp k thu t trên Launchpad

Đ tìm câu tr l i cho m t câu h i đã đư c g i trư c đó, hãy nh n vào m c Tr l is bên tay ph i. Trang Câu h is and answers s hi n ra. Đ l y thông tin v m t d án nào đó, như Ubuntu ch h n, b n có th ch n tên d án t trong danh sách Most active projects. Trang Câu h i for Ubuntu s hi n ra. Nice to Know R t nhi u ng d ng trên Ubuntu cung c p m c Get Help Online trong trình đơn Help. Đây chính là liên k t đ m ph n Technical Answers trên Launchpad.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 380 / 407

Hình 10.24: Trang Questions and Answers
Trên trang này, t t c các câu tr l i cho d án Ubuntu đ u đư c s p x p theo nhi u h ng m c khác nhau. B n có th gõ câu h i vào trong ô Search đ tìm ki m câu tr l i có liên quan đ n t khoá nh p vào. Ho c, b n có th b m vào nút Ask a question đ m trang Ask a question.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 381 / 407

Hình 10.25: Trang Questions for Ubuntu
B n có th vi t câu h i c a mình ra, ch n ngôn ng mình c n và gõ t ng h p câu h i trong ph n Summary. B m vào nút Continue, b n s th y danh sách các câu h i tương t như câu b n v a đ t

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 382 / 407

Hình 10.26: Trang Ask a Question
N u b n v n không tìm ra câu tr l i mình c n, hãy ti p t c và gõ mô t v n đ vào trong ô Description r i nh n vào nút Add đ thêm câu h i vào cơ s d lieu c a Launchpad.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 383 / 407

Hình 10.27: Trang Question
Khi câu h i c a b n đư c tr l i, b n s nh n đư c m t thư thông báo g i t i t n hòm thư c a b n.

10.5.2

Tính năng theo dõi l i c a Launchpad: Malone

Malone là m t trình theo dõi l i trên n n Web, cho phép m i ngư i cùng làm vi c v i nhau trên Launchpad. B n có th thông báo các l i chương trình mình tìm th y trên Ubuntu và các ng d ng trên đó. Nó cũng cho phép b n theo dõi quá trình x lý l i này, t khi b n thông báo t i khi l i đã đư c kh c ph c. N u b n th y có v n đ gì đó trong Ubuntu cũng như các ng d ng ch y trên đó, hãy báo l i này v i m i ngư i trên Launchpad b ng cách b m vào bi u tư ng Bugs trang ch . Trang Bug tracking trên Launchpad s xu t hi n. Trang Bug tracking ch a t t c các l i m i đư c thông báo và kh c ph c g n đây. Trư c khi g i thông báo l i m i trên Launchpad, b n ph i tìm xem l i đ nh báo đã có trên Launchpad chưa.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 384 / 407

Hình 10.28: Trang Bug Tracking
B n có th thông báo l i m i trên trang Report a bug hi n ra khi b n nh n vào nút Report a bug trong trang Bug tracking. Trong ô Summary b n gõ mô t ng n g n v l i c n báo, và nh n vào nút Continue đ báo l i.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 385 / 407

Hình 10.29: Trag Report a Bug
Khi b m vào nút Continue, b theo dõi l i s li t kê các l i tương t như l i b n v a nh p vào đang có trên Launchpad. N u b n không th y l i c a mình trong n i dung li t kê ra, hãy ti p t c hoàn t t thông tin v l i m i b ng cách nh n vào nút ch n No, I’d like to report a new bug dư i trang này. M t ph n m i s xu t hi n cu i trang.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 386 / 407

Hình 10.30: Tìm các l i đã đư c thông báo trư c đó
Trong ph n m i v a xu t hi n, b n ph i đi n thông tin chi ti t v l i b n g p, như các bư c gây ra l i và thông tin v phiên b n ph n m m đang dùng. Sau khi cung c p các thông tin chi ti t, b n có th g i báo cáo l i lên Launchpad b ng cách nh n nút Submit Bug Report. Chú ý: Vào Malone qua đ a ch https://launchpad.net/malone.

10.5.3

Shipit

Shipit là m t ng d ng cho phép b n g i các yêu c u nh n đĩa CD cài đ t Ubuntu. B n có th t i Ubuntu qua đư ng Internet, nhưng n u mu n nh n đư c đĩa g c t Canonical, ho c b n không có k t n i Internet đ nhanh hay ghi đ t o đĩa cài Ubuntu, b n có th g i yêu c u nh n đĩa CD t i đây. Kho ng 4 - 6 tu n sau, b n s nh n đư c đĩa đã yêu c u. Dư i đây là giao di n trang Shipit:

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 387 / 407

Hình 10.31: Trang Shipit

Chú ý: Vào Shipit t i đ a ch http://Shipit.ubuntu.com.

10.6

Fridge

Fridge là m t c ng thông tin cho c ng đ ng Ubuntu, có các thông tin, ho t đ ng marketing, truy n bá, các nhóm làm vi c và các n i dung khác. Đây là nơi gia đình Ubuntu tri n lãm các thành t u n i b t nh t cho m i ngư i, cũng như các chuy n vui cư i, các g i ý, l i m i, các m u tin và tranh bài. Chú ý: B n có th ghé thăm Fridge t i đ a ch http://fridge.ubuntu.com/.

Dư i đây là hình nh v trang Fridge:

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 388 / 407

Hình 10.32: Trang Fridge

10.7

Các d ch v thương m i

Canonical cung c p các d ch v h tr thương m i trên kh p th gi i. B n có th liên h v i nhóm H tr toàn c u trên trang web Ubuntu t i đ a ch http://www.ubuntu.com/support/paid. Các d ch v h tr chuyên nghi p cũng có th đ n v i b n thông qua m ng lư i các công ty và đ i tác trong trang Canonical Marketplace.

10.7.1

D ch v H tr Chuyên nghi p t Canonical

D ch v h tr toàn c u c a Canonical ho t đ ng 24x7 đ ph c v khách hàng c a mình. Nhóm Global Support Services có nhi u kinh nghi m và ki n th c trong vi c giúp đ khách hàng cài đ t và b o trì h th ng và ng d ng c a mình. Nh s giúp đ chuyên nghi p c a nhóm, b n có th t i ưu hoá văn phòng làm vi c c a mình, thi t l p h th ng máy tính trong công ty mình. Nhóm h tr các h th ng Ubuntu trên máy bàn, máy ch cũng như các h th ng ph c t p khác. Hình dư i đây li t kê các lo i d ch v đư c nhóm cung c p:

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 389 / 407

Hình 10.33: R t nhi u d ch v đư c cung c p khi b n c n đư c h tr chuyên nghi p
Đ đư c h tr thương m i t Canonical, b n hãy nh n liên k t contact us cu i trang Canonical Global Support Services. Trang About us s hi n ra. B n có th đi n vào m u đăng ký trong trang này và g i cho trung tâm D ch v h tr toàn c u c a Canonical. Ho c, b n có th nh n vào nút Purchase Support b ng bên trái, Navigation. N u b n làm vi c trong m t công ty, hãy yêu c u nhân viên IT c a công ty b n h tr .

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 390 / 407

Hình 10.34: Trang About Us
Sau khi đăng ký, b n s nh n đư c thư thông báo, ch a s ID tài kho n c a mình. B n cũng nh n đư c cu c g i chào m ng đ n v i d ch v .

10.7.2

Canonical Marketplace

Canonical Marketplace là nơi các công ty đ i tác kh p nơi trên th gi i đ n v i Ubuntu, cung c p các d ch v h tr cho máy tính đ bàn và máy ch ch y Ubuntu. Đ nh n h tr t đ a phương, b n có th xem và tìm ra công ty nào đó g n nơi b n s ng trong danh sách đây. Hình dư i đây là nh ch p trang Marketplace trên trang web Ubuntu:

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 391 / 407

Hình 10.35: Trang Canonical Marketplace

Chú ý: Đ tìm tr giúp t các nhà cung c p d ch v

nơi b n s ng, xem http://www.ubuntu.com/support/commercial/marketplace.

Ch n nơi b n s ng trong danh sách và b n s th y m t danh sách li t kê t t c các d ch v h tr v h tr có m t t i châu Phi:

vùng đó. Hình sau li t kê t t c các d ch

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 392 / 407

Hình 10.36: Trang Local Support Services

Chú ý: N u công ty c a b n cung c p các d ch v liên quan đ n Ubuntu thì b n cũng có th đưa tên công ty mình vào trong trang Canonical Marketplace như m t nhà cung c p d ch v t i nơi mình s ng Local Services Provider. Đ làm vi c này, nh n vào liên k t send us your information dư i trang Marketplace.

10.8

T ng k t bài gi ng

Trong bài này, b n đã bi t r ng: • Có r t nhi u ngu n thông tin h tr cho Ubuntu - c thương m i và mi n phí: các tài li u tr c tuy n và có s n trong máy, h tr thương m i và c ng đ ng, Launchpad và Fridge. • Các tài li u h th ng là ngu n thông tin chính ch a tài li u chính th c, cũng như do c ng đ ng vi t. • C ng đ ng Ubuntu ho t đ ng thông qua các hòm thư chính, di n đàn, kênh IRC, nhóm LoCo và wiki Ubuntu Team. • B n có th dùng Launchpad đ tìm các thông tin liên quan đ n Ubuntu, theo dõi l i trên các ng d ng Ubuntu, ho c yêu c u g i CD cho mình. • Fridge là m t c ng thông tin cho c ng đ ng Ubuntu, nơi có nhi u tin t c, thông tin th trư ng, truy n bá, làm vi c nhóm và các n i dung khác. • Canonical cung c p d ch v h tr thương m i toàn c u. B n có th liên h v i nhóm Global Support Services khi c n đư c giúp đ . • Các d ch v h tr chuyên nghi p còn có th đ n v i b n thông qua m ng lư i các công ty đ i tác c a Canonical t i trang Canonical Marketplace.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 393 / 407

10.9
Câu h i 1

Câu h i ôn t p

K tên các ngu n thông tin tr giúp chính cho Ubuntu. Câu h i 2 Nh ng lo i tài li u nào có trên trang web Ubuntu? Câu h i 3 Các cách đ đăng ký tr giúp thương m i cho Ubuntu c a b n? Câu h i 4 B n có th tìm thông tin mình c n t c ng đ ng Ubuntu như th nào? Câu h i 5 Kênh IRC là gì? Câu h i 6 Các nhóm LoCo giúp đ ngư i dùng Ubuntu như th nào? Câu h i 7 Launchpad là gì? Câu h i 8 T i sao ngư i dùng Ubuntu l i ph i dùng Launchpad? Câu h i 9 Tên công c theo dõi l i trên Launchpad?

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 394 / 407

Chương 11

Phân vùng và kh i đ ng
Chú ý: Ph n này là m t ph n b sung vào giáo trình, không ph i là n i dung chính th c trong khoá h c. R t nhi u ngư i dùng, đ c bi t là nhân viên công ty s nh các qu n tr viên làm nh ng ph n mô t trong chương này. N i dung đư c đ c p ph n này là tương đ i h u ích đ i v i ngư i dùng Ubuntu.

Tr ng tâm bài h c Trong bài này, b n s h c các n i dung sau: • L i ích c a vi c phân vùng • Cách t o phân vùng • Cách c u hình các tuỳ ch n kh i đ ng c ng

11.1

Phân vùng là gì?

Nói ng n g n, m t đĩa c ng m i tương t như là m t ngôi nhà - nó c n đư c t ch c thành các phòng nh , nơi b n có th đ đ đ c vào trong đó. Phân vùng là c p đ u tiên trên đĩa c ng. M i m t đĩa c ng đư c chia ra thành nhi u phân vùng, gi ng như m t ngôi nhà có nhi u phòng v y! M i m t phân vùng có dung lư ng riêng. Dung lư ng c a phân vùng có th thay đ i, nhưng ph i di chuy n d li u ch a trong đó, gi ng như vi c s p x p l i đ đ c khi thay đ i kích thư c c a phòng v y. Sau khi m t phân vùng đã đư c t o ra, ta ph i đ nh d ng nó theo m t ki u h th ng t p tin nh t đ nh. Sau khi đã đ nh d ng, ta có th lưu tr d li u c a mình vào phân vùng.. V y, m t phân vùng là m t t ch c logic c a không gian đĩa c ng. Tuỳ thu c vào cách b n c u hình h th ng khi cài đ t, có th có nhi u phân vùng trong m t c ng. Trong m t s trư ng h p, ta có th thay đ i cách b trí, s lư ng và kích thư c c a các phân vùng, nhưng thông thư ng đây là vi c c a ngư i qu n tr h th ng. R t nhi u ngư i dùng h đi u hành Microsoft Windows ch dùng m t phân vùng l n, thư ng đư c g i là " C:", m t s ngư i khác l i có nhi u phân vùng v i tên khác nhau, như C:, D:, E: .... Tương t , trên Ubuntu, ta có th chia đĩa c ng ra làm nhi u phân vùng ho c đ nguyên 1 phân vùng, tương ng v i toàn b đĩa.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 395 / 407

Hình 11.1: Phân vùng

đĩa

Có các tham s h p l trong c 2 trư ng h p. N u ch có m t phân vùng duy nh t ch a t t c các ng d ng, thư vi n và d li u, ta s có m t h th ng tương đ i d qu n lý. Ki u s p x p này cũng cho phép ngư i dùng có th cài đ t các ng d ng ho c thêm b t d li u m t cách d dàng, vì t t c thông tin trên máy đ u t p trung trên m t ’ ’. Chú ý: N u b n ch p nh n t t c các thi t l p m c đ nh khi cài đ t Ubuntu, b n s có 2 phân vùng logic trên đĩa c ng mà Ubuntu đư c cài vào. M t phân vùng ch a t t c các t p tin, còn phân vùng còn l i g i là phân vùng swap (tráo đ i) đư c coi là ph n m r ng c a b nh mà b n có.

Nhưng n u mu n, b n có th t o ra nhi u phân vùng v i nhi u kích thư c khác nhau đ đ t các ng d ng, thư vi n và d li u riêng r lên chúng. Ta hay th c hi n cách này n u máy tính là máy ch ho c đư c dùng chung b i nhi u ngư i dùng, nh đó d li u ngư i dùng s đư c b trí t i m t phân vùng riêng, các chương trình đư c cài trong m t phân vùng khác và các t p tin b n ghi h th ng hay các t p tin c u hình l i đư c đ t t i m t phân vùng riêng c a chúng. L i ích c a cách này s phát huy khi h th ng c a ta g p s c và r t nhi u thông tin l i s đư c ghi l i vào các b n ghi h th ng. Các b n ghi đư c đ t trong m t phân vùng riêng, nên s không phình ra toàn b đĩa c ng, nh hư ng t i d li u ngư i dùng và các chương trình v n đư c đ t trong hai phân vùng khác. B n có th thay đ i, s p x p và b trí l i các phân vùng trên nhiên, đây là m t v n đ khá ph c t p. c ng c a mình b ng các ti n ích đ thay đ i dung lư ng c a phân vùng. Tuy

Chú ý: Trư c khi thay đ i c u trúc c ng, t t nh t b n ph i sao lưu toàn b d li u. Đây là đi u t i c n thi t đ gi m thi u nguy cơ m t d li u trong khi th c hi n phân vùng đĩa.

Nói v các h th ng t p tin Phân vùng c ng ch là vi c đ u tiên. Sau khi b n đã chia đĩa c ng m t cách logic, các phân vùng này c n ph i đư c đ nh d ng đ h đi u hành có th lưu các d li u m t cách có c u trúc trên đĩa. Có r t nhi u h th ng t p tin khác nhau, m i lo i đ u có ưu và như c đi m riêng. N u b n dùng Microsoft Windows, h n b n đã nghe v 2 h th ng t p tin chính mà h đi u hành này s d ng, đó là FAT (File Allocation Table) và NTFS (New Technology File System). Còn v i Ubuntu, b n có th dùng r t nhi u h th ng t p tin khác nhau, như ext2, ext3, reiserfs, xfs... Trình cài đ t c a Ubuntu ch n đ nh d ng ext3 làm m c đ nh, nhưng dĩ nhiên b n v n có th dùng đ nh d ng mình th y thích.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 396 / 407

B n có bi t? ext3 là m t h th ng t p tin r t ph bi n trên h đi u hành Linux. Nó phù h p v i h u h t các ho t đ ng c a h đi u hành. Tuy nhiên, m t s ngư i thích dùng h th ng t p tin xfs hơn, vì xfs h tr các t p tin r t l n t t hơn là ext3 - nó thư ng đư c dùng trong các máy tính ch y các tác v âm thanh và video.

Đi m g n k t Đi m g n k t là m t v trí trong cây thư m c, t i đó m t h th ng t p tin đư c bi u di n. Khái ni m này không t n t i đ i v i h đi u hành Microsoft Windows. V i Windows, ta ch có phân vùng C:, D:, ... và các phân vùng này đ u đư c h đi u hành coi là các th c th tách r i. Chính vì v y, các thành ph n c a h đi u hành, các ng d ng và d li u ngư i dùng thư ng đư c nói t i theo cách "trên C:" ho c "trong thư m c XYZ trên D:". B n có bi t? "G n k t" là thu t ng đ ch thao tác đ m t h th ng t p tin có th truy c p đư c. Các đĩa CD và DVD thư ng đư c t đ ng g n k t khi ta nhét chúng vào . Tương t , các USB k t n i v i máy tính cũng đư c g n k t t đ ng khi ta k t n i chúng vào c ng USB.

Trên Ubuntu, các t p tin và thư m c đư c đ t trong m t phân vùng, gi ng như trên Microsoft Windows. Tuy nhiên phân vùng này thư ng không đư c ngư i dùng đ c p t i. Ngư i dùng Ubuntu hay nói r ng m t t p tin "n m trong thư m c chính c a tôi" đ ch thư m c /home/< username>, ho c là "trong thư m c g c" (đ ch thư m c / ) mà không nói là đ t p tin đó trên phân vùng nào c a đĩa. Trong h u h t các b n Ubuntu cài đ t chu n, s ch có m t phân vùng, trong đó ch a t t c các t p tin và thư m c. Tuy nhiên n u ngư i dùng c m m t USB ho c c ng USB vào c ng trên máy tính, Ubuntu s g n k t phân vùng trên thi t b đó vào các đi m g n k t trên cây thư m c. Ví d , m t th nh USB thư ng đư c g n vào thư m c /media/disk (tr khi phân vùng trên thi t b đó có nhãn riêng, lúc đó thư m c g n k t s là /media/<tên nhãn> ) Các v n đ c n lưu ý Như đã nói, vi c thay đ i kích thư c phân vùng là m t tác v r t nguy hi m. Trong h u h t các trư ng h p, nó yêu c u t t c h th ng t p tin ph i đư c b g n k t, t c là ta không s d ng các phân vùng c n thay đ i kích c . Thư ng thư ng đ thay đ i kích c các phân vùng, h th ng ph i kh i đ ng trên m t h th ng t p tin khác, ví d như m t đĩa Live CD kh i đ ng đư c. Ta ph i cân nh c th t kĩ trư c khi b t đ u phân vùng đĩa, tuỳ thu c vào s lư ng và kích thư c phân vùng s t o ra đ sau này không ph i phân vùng l i nó.

Chú ý: B n có th s d ng h t đĩa c ng c a mình vì chia nh đĩa ra các phân vùng có kích thư c c đ nh. Đi u này có th x y ra, ngay c khi phân vùng có r t nhi u không gian tr ng. Vi c phân vùng h p lý yêu c u b n ph i ư c lư ng đư c không gian đĩa chia cho m i phân vùng d a vào m c đích s d ng phân vùng đó.

Đ i v i ngư i dùng m i ho c các máy tính ch có 1 ngư i dùng, vi c phân chia c ng thành 1 phân vùng g c (/) và m t phân vùng tráo đ i là phương th c d làm và d dùng nh t. Tuy nhiên, v i máy có nhi u ngư i dùng, ho c có nhi u dung lư ng c ng, t t nh t là ta nên đ t các thư m c /home, /tmp, /usr và /var vào m t phân vùng riêng, khác phân vùng g c (/). Trư c khi phân vùng đĩa c ng, b n nên lưu ý nh ng v n đ sau: • root: Còn g i là thư m c g c, là thư m c cao nh t trong c u trúc cây thư m c. Khi t o phân vùng g c, b n c n ph i đ m b o r ng thư m c này có các thư m c con /etc, /bin, /sbin, /lib và /dev trong nó; còn không, b n s không th kh i đ ng máy đư c. B n cũng c n đ m b o r ng phân vùng g c có ít nh t 150-250 MB đĩa c ng. • /home: Thư m c này ch a t t c các t p tin và d li u c a ngư i dùng. Trong m t h th ng có nhi u ngư i dùng, m i ngư i dùng đ u lưu tr d li u cá nhân trong 1 thư m c con bên trong thư m c này. Kích c c a thư m c /home ph thu c vào s ngư i dùng và các t p tin mà ngư i dùng c n lưu tr . B n ph i d đoán dung lư ng c n có c a phân vùng này sao cho kh p v i nhu c u s d ng c a các ngư i dùng trong h th ng. Thông thư ng, m i ngư i dùng s s d ng kho ng 100-MB không gian đĩa. Tuy nhiên, b n s ph i phân ph i nhi u dung lư ng đĩa hơn n u ngư i dùng c n lưu r t nhi u các t p tin đa phương ti n (nh c, phim).

B n có bi t? Vi c đ t thư m c /home lên m t phân vùng riêng bi t s r t h u ích n u b n mu n chuy n sang b n phân ph i Linux khác.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 397 / 407

• /var: Thư m c này ch a các d li u thay đ i, như các tin t c, thư đi n t , trang Web, cơ s d li u và b đ m cho h th ng qu n lý gói. Kích c c a thư m c này còn tuỳ thu c vào ho t đ ng c a h th ng. Thông thư ng, kích c c a thư m c này ph thu c r t nhi u vào trình qu n lý gói ph n m m c a Ubuntu. N u b n mu n cài đ t t t c các gói ph n m m mà Ubuntu có, b n ph i đ ra t 2 đ n 3 GB dung lư ng đĩa c ng cho thư m c /var. Tuy nhiên, n u c n ti t ki m dung lư ng đĩa c ng và không thư ng xuyên c p nh t các gói ph n m m, b n ch c n dùng kho ng 30 đ n 40 MB đĩa c ng cho thư m c này. • /tmp: Đây là thư m c ch a các t p tin t m th i cho các chương trình trong h th ng. M t s ng d ng, bao g m các trình nén và gi i nén, t o và ghi đĩa CD/DVD, các trình phát nh c và phim thư ng dùng thư m c này đ lưu các t p tin c a nó. B n c n ph i d trù dung lư ng mà thư m c này c n dùng tuỳ vào cách b n ch y các ng d ng. . • /usr: Thư m c này ch a tát c các chương trình nh phân, cũng như các tài li u và thư vi n h tr dành cho m i ngư i dùng trên máy. Thư m c này thư ng dùng nhi u dung lư ng đĩa c ng nh t. Vì v y, b n ph i dùng ít nh t 500 MB cho nó. Tuy nhiên, n u b n s d ng nhi u chương trình và thư vi n hơn n a, b n ph i cân nh c đ n vi c cho thư m c này nhi u không gian đĩa hơn n a. Tuỳ thu c vào d đ nh c a b n và không gian đĩa c ng có th dùng, b n có th cung c p t 1.5 đ n 6 GB đĩa cho thư m c này.

B n có bi t? Ngày nay, /usr nay đư c g i là thư m c User System Resources (tài nguyên h th ng c a ngư i dùng) thay vì user (ngư i dùng) như trư c đây.

11.2

T o m t phân vùng

Như đã nói, vi c chia đĩa c ng ra làm nhi u phân vùng là m t phương th c hi u qu , đ c bi t là trong trư ng h p có m t phân vùng nào đó b hư h i, vì ta có th ti p t c kh i đ ng vào trong GNU/Linux đ s a phân vùng b l i, thay vì ph i cài đ t l i toàn b h th ng. Đ làm vi c này, ta ph i có m t phân vùng g c. Phân vùng này ph i ch a t t c các thành ph n c n thi t cho h th ng.

C nh báo: c ng mà b n mu n đ nh d ng không nên ch a b t kỳ d li u nào. N u b n đã đ nh d ng li u vào nó, hãy b qua bư c phân vùng đĩa và ti p t c bư c ti p theo - g n k t.

c ng trư c đó, r i lưu d

N u c ng mà b n mu n đ nh d ng hoàn toàn tr ng không và chưa t ng đư c đ nh d ng trư c đó, b n có th dùng các công c sau đ phân vùng nó: • Partition Editor (GParted): GParted là ng d ng đ s a phân vùng trên đĩa c ng (gi ng như Partion Magic). GParted có th giúp b n t o không gian đĩa c ng cho h đi u hành m i, t ch c l i c u trúc đĩa, chép d li u sang m t v trí khác trên đĩa đ l y ch tr ng, và đ d li u t phân vùng này sang phân vùng khác (ch p đĩa). • Dòng l nh: S d ng giao di n dòng l nh cho phép ta phân vùng và đ nh d ng c ng nhanh chóng và hi u qu hơn h n khi dùng GParted. Khi b n duy t h th ng t p tin, b n có th dùng dòng l nh đ nh y t thư m c này sang thư m c khác r t nhanh chóng và d dàng. N u b n đã quen v i vi c dùng trình Terminal, hãy dùng giao di n dòng l nh. N u b n mu n phân vùng Manager. c ng b ng GParted, b n ph i cài GParted b ng cách ch y Add/Remove Applications ho c Synaptic Package

11.2.1

Đ cài đ t GParted b ng Synaptic Package Manager

Mu n cài GParted b ng trình qu n lý gói Synaptic Package Manager, ta làm như sau: 1. M trình đơn System, ch đ n ph n Administration và b m chu t vào Synaptic Package Manager. C a s Synaptic Package Manager m ra.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 398 / 407

Hình 11.2: Ch n trình Synaptic Package Manager
2. Trong Synaptic Package Manager, t t c các gói ph n m m có trong các kho c a Ubuntu s đư c li t kê ra. B ng bên trái li t kê r t nhi u các h ng m c ph n m m. B n có th ch n m t h ng m c đ xem các gói ph n m m có trong đó. Ho c, b n có th dùng ch c năng Search đ tìm ki m gói ph n m m mình c n trong Synaptic Package Manager. Nh n vào nút Search đ tìm các gói ph n m m mình c n cài đ t. H p tho i Find xu t hi n. Trong ô Search c a h p tho i Find, hãy nh p tên gói ph n m m c n cài, đây là Partition Editor r i nh n nút Search. Gói ph n m m gparted xu t hi n trong khung bên ph i c a h p tho i Synaptic Package Manager. B m chu t ph i vào tên gói ph n m m và ch n m t hành đ ng trong trình đơn m ra. Lưu ý r ng có r t nhi u hành đ ng đư c li t kê trong trình đơn này. N u gói đư c ch n chưa đư c cài vào h th ng, b n có th đánh d u đ cài đ t nó. Ngư c l i, n u gói đư c ch n đã đư c đánh d u đ cài đ t, b n có th b d u đi, không cài n a. Tương t , n u gói đã đư c cài vào trong h th ng, b n có th ch n Upgrade đ nâng c p gói và Mark for Removal ho c Mark for Complete Removal đ xoá gói đó ra kh i h th ng. Đ cài đ t gói ph n m m, ch n m c Mark for Installation, ta đánh d u gói đ cài đ t nó.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 399 / 407

Hình 11.3: Marking a Package for installation
Gói gparted đã đư c đánh d u cài đ t. Đ ti p t c, hãy nh n nút Apply. H p tho i Summary s hi n ra.

Hình 11.4: H p tho i Summary
H p tho i Summary yêu c u b n ki m tra l i l n cu i trư c khi ti n hành vi c cài đ t. Nh n vào nút Apply đ ti p t c cài đ t các gói đã đánh d u. C a s Downloading package files xu t hi n.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 400 / 407

Hình 11.5: H p tho i Apply Changes
Ch cho đ n khi t t c các gói c n thi t đư c t i v máy. Sau khi t t c các gói đã đư c t i xong, h p tho i Changes applied xu t hi n.

Hình 11.6: H p tho i Changes Applied
H p tho i Changes applied báo cho b n bi t r ng t t c các thay đ i đã đư c th c hi n. Nh n nút Close đ đóng h p tho i l i.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 401 / 407

Hình 11.7: C a s Synaptic Package Manager sau khi cài đ t xong
3. Gi b s a phân vùng đã đư c cài đ t vào trong máy b n. B n có th ti p t c v i vi c phân vùng c ng.

Hình 11.8: M trình s a phân vùng

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 402 / 407

11.2.2

Phân vùng

c ng v i Gparted

Đ phân vùng

c ng v i GParted:

1. T trình đơn System, ch n m c Administration và b m vào Partition Editor. C a s GParted hi n ra. B n có bi t? GParted cũng có s n trong Live CD cài đ t Ubuntu. B n ch vi c kh i đ ng máy tính b ng đĩa CD cài đ t Ubuntu, r i sau khi vào giao di n đ ho , hãy ch y GParted đ phân vùng c ng.

Hình 11.9: C a s GParted
2. Trong góc trên bên ph i c a c a s GParted có 1 ô danh sách th xu ng. B n có th ch n đĩa mình c n chia trong danh sách th xu ng này. C a s Gparted s t c p nh t l i n i dung và bi u di n l i c u trúc c a đĩa đư c ch n. N u ta đĩa c ng ch có m t phân vùng tr ng, m t thanh tr ng s tr i dài kh p c a s . Ngư c l i, n u m t phân vùng đã ch a d li u, ph n d li u s đư c bi u di n thành m t vùng màu vàng nh t. Gi b n có th thay đ i kích thư c ho c t o phân vùng m i trong không gian chưa c p phát c a . Trư c khi thay đ i kích thư c m t phân vùng đang có, b n ph i b g n k t c a nó đi b ng cách b m chu t ph i lên nó r i ch n Unmount. Lưu ý r ng m t phân vùng không th nh hơn d li u ch a trong đó. Đ t o m t phân vùng m i trong không gian đĩa chưa c p phát, b n b m chu t ph i vào vùng màu tr ng r i ch n New trong trình đơn hi n ra. H p tho i Create new Partition xu t hi n.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 403 / 407

Hình 11.10: T o phân vùng m i
H p tho i Create new Partition cho phép ta t o m t phân vùng m i. Ngoài vi c đ t kích c c a phân vùng m i, b n còn có th ch n lo i phân vùng (primary - chính - ho c logical - logic), đ t h th ng t p tin đ đ nh d ng cho phân vùng đó. Theo m c đ nh, Ubuntu s d ng phân vùng ext3. Tuy nhiên, n u b n mu n phân vùng m i t o ho t đ ng trên c Microsoft Windows và Ubuntu mà không c n cài đ t thêm công c nào khác, b n có th đ nh d ng nó b ng FAT32. Chú ý: N u b n t o m t phân vùng trên đĩa c ng m i, hãy ch n phân vùng s t o là phân vùng chính (Primary). M t SCSI hay S-ATA có th có t i đa 4 phân vùng chính primary partitions và 11 phân vùng logic, còn c ng IDE có th có t i t i đa 63 phân vùng. Phân vùng chính đư c dùng đ ch a các phân vùng logic đư c g i là phân vùng m r ng (extended partition). Không gi ng như phân vùng chính, các phân vùng logic ph i đư c x p liên t c v i nhau: gi a 2 phân vùng logic không đư c phép có kho ng tr ng.

3.

4. Trong trư ng New Size (MiB), hãy đ t kích c c a phân vùng b ng cách nh n các phím mũi tên lên xu ng. B n cũng có th kéo mũi tên đ m màu đen thanh tr ng phía trên đ đ t kích thư c cho phân vùng s t o. 5. Ch n Primary, Logical ho c Extended trong h p danh sách th xu ng Create as. 6. Ti p đ n, ch đ nh h th ng t p tin dùng đ đ nh d ng phân vùng này trong ô Filesystem. 7. Nh n nút Add đ hoàn t t vi c phân vùng c ng. Vùng màu tr ng s đư c c p nh t l i thành m t phân vùng m i trên c ng. c ng. H p tho i 8. B n có th t o nhi u phân vùng b ng các thao tác nêu trên, sau đó nh n vào nút Apply đ th c hi n vi c phân vùng Apply operations to hard disk s xu t hi n.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 404 / 407

Hình 11.11: H p tho i Apply operations to hard disk yêu c u b n xác nh n
9. H p tho i Apply operations to hard disk nh c b n ph i sao lưu l i d li u trư c khi th c hi n phân vùng c ng và yêu c u b n ch p thu n đ b t đ u ti n hành phân vùng. Nh n nút Apply đ th c hi n phân vùng và đ nh d ng đĩa theo cách b n đã ch n. 10. Chương trình b t đ u th c hi n vi c phân vùng c ng. Th i gian c n thi t đ th c hi n phân vùng tuỳ thu c vào kích c c a phân vùng m i. Trong khi th c hi n phân vùng, b n có th nh n vào nút Details đ xem thông tin chi ti t v công vi c đang đư c th c hi n.

Hình 11.12: H p tho i Applying Pending Operations
11. Sau khi b n nh n đư c thông báo là t t c các thi t l p c a mình đã đư c th c hi n, b n có th đóng thông báo l i b ng cách nh n vào nút Close. Tuy nhiên, n u có s c x y ra và quá trình th c hi n phân vùng không thành công, b n có th lưu l i các thông báo c a h th ng đ tra c u l i b ng cách nh n vào nút Save Details. 12. Phân vùng m i t o ra gi đã xu t hi n trong c a s GParted. Sau đó h th ng cũng t đ ng g n k t phân vùng v a t o.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 405 / 407

Hình 11.13: GParted và phân vùng m i

Chú ý: Trong GParted, b n có th xoá m t phân vùng đang có trên đĩa đ l y ch t o m t phân vùng m i b ng cách b m chu t ph i vào phân vùng và ch n Delete trong trình đơn ng c nh hi n ra.

Hình 11.14: Xoá m t phân vùng

G n k t, có nghĩa là g n phân vùng m i ho c m t đĩa vào m t thư m c đã có đ truy c p vào nó. Thư m c g n k t phân vùng m i ho c đĩa đư c g i là đi m g n k t. Sau khi đã g n k t phân vùng, b n có th truy c p vào các t p tin trong phân vùng đó thông qua đi m g n

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 406 / 407

k t c a nó. Các b n phân ph i Linux trư c đây không có ch c năng t đ ng g n k t đĩa ho c phân vùng m i. Tuy nhiên, v i Ubuntu 7.04 tr lên, b n có th d dàng truy c p vào các phân vùng m i nh ch c năng t đ ng g n k t. Khi b n t o m t phân vùng m i, phân vùng này s xu t hi n trong m t c a s riêng và bi u tư ng c a nó cũng xu t hi n trên màn hình n n (bi u tư ng đĩa). 13. Khi b n không c n truy c p vào phân vùng m i n a, b n có th b g n k t ra b ng cách b m chu t ph i lên bi u tư ng hình n n và ch n l nh Unmount Volume t trình đơn ng c nh hi n lên. đĩa trên màn

14. N u b n mu n Ubuntu không t đ ng k t n i t t c các phân vùng khi kh i đ ng h th ng, b n có th thay đ i c u hình m c đ nh b ng các thao tác sau: M trình đơn System ta ch đ n m c Preferences và ch n Removable Drives and Media. H p tho i Removable Drives and Media Preferences xu t hi n.

Hình 11.15: M Removable Drives and Media Preferences
B d u ki m trong 3 h p đ u tiên trong h p tho i Removable Drives and Media Preferences r i b m nút Close.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 407 / 407

Hình 11.16: T t ch c năng t đ ng g n k t

đĩa/phân vùng

Sau khi đã thay đ i nh ng thi t l p mình c n trong h p tho i Removable Drives and Media Preferences, b n s th y r ng Ubuntu không t đ ng g n k t các phân vùng và đĩa trong quá trình kh i đ ng n a.

11.3

Các tuỳ ch n khi kh i đ ng

Kh i đ ng là quá trình h đi u hành đư c n p lên b nh chính c a máy tính, hay còn g i là ’B nh truy c p ng u nhiên’ (random access memory (RAM)), b t đ u khi b n b t máy lên. Trong quá trình kh i đ ng, BIOS s đi u khi n máy tính và quy t đ nh v trí và th t c a thi t b ch a h đi u hành. Tuỳ theo thi t l p trên BIOS, máy tính s ki m tra CD, DVD ho c USB đ kh i đ ng. Trong trư ng h p b n có nhi u h đi u hành trên máy, c u hình trong BIOS s quy t đ nh h đi u hành nào s đư c n p vào trư c tiên. Ch sau khi các t p tin h th ng đã đư c n p vào trong b nh chính, h đi u hành m i dành quy n đi u khi n toàn b máy tính. H đi u hành th c thi các l nh kh i ch y r i sau đó ch ngư i dùng ra l nh. Tuy nhiên, n u b n có quy n qu n tr , b n có th thay đ i các thi t l p kh i đ ng đ đ t th t kh i đ ng cho máy tính, thay đ i h đi u hành m c đ nh s ho t đ ng ho c yêu c u máy tính ch y m t l nh nào đó trong quá trình kh i đ ng. M t cách đ thay đ i ho c ki m tra các thi t l p trên BIOS là kh i đ ng l i máy và nh n m t phím đ truy c p vào ch c năng cài đ t c a BIOS trư c khi n p h đi u hành. Thông thư ng, b n s nh n m t trong các phím F1, F2, ESC ho c DELETE. Sau khi đã vào trong trình cài đ t BIOS, b n có th thay đ i các thi t l p d a trên hư ng d n có s n trong đó. Tuy nhiên, b n ph i r t th n tr ng khi thay đ i các thi t l p BIOS vì ch c n thi t l p sai m t chút thôi, máy tính c a b n có th không th kh i đ ng bình thư ng đư c! B n cũng có th th c hi n vi c thay đ i c u hình thông qua giao di n dòng l nh trên máy.

11.3.1

T đ ng ch y m t l nh h th ng trong quá trình kh i đ ng

Đôi khi, b n mu n t mình thêm m t l nh vào quá trình kh i đ ng, đ máy tính th c thi m i khi b n b t máy. Đ đ t m t l nh nào đó t đ ng th c hi n trong quá trình kh i đ ng, ta làm như sau: 1. Trong c a s Terminal, gõ l nh sau đ m t p tin rc.local: $ sudo nano /etc/rc.local

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 408 / 407

Hình 11.17: C a s Terminal
T p tin rc.local ch a m t văn l nh đư c th c thi sau khi các văn l nh kh i ch y khác đã đư c thi hành xong. B n có th gõ văn l nh kh i ch y c a mình vào trong t p tin này n u b n mu n h đi u hành t đ ng th c thi m t s tác v trong quá trình kh i đ ng. 2. T p tin rc.local hi n ra trong c a s Terminal. Gõ l nh b n mu n ch y lúc h đi u hành kh i đ ng vào trư c dòng , exit 0. $ date > /home/oem/newbackup

Hình 11.18: T o các thi t l p trong t p tin rc.local
3. Sau khi đã gõ l nh mình c n, nh n CTRL+X đ lưu và thoát kh i ch đ so n th o văn b n.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 409 / 407

Hình 11.19: C a s Services
4. Khi b n kh i đ ng l i máy, t p tin rc.local s đư c th c thi. N u b n mu n xem đ u ra c a l nh trên, gõ l nh sau vào dòng l nh c a s Terminal: $ cat newbackup Hình dư i đây minh ho đ u ra c a l nh trên:

11.3.2

Thay đ i h đi u hành m c đ nh khi kh i đ ng máy

Khi cài nhi u h đi u hành, thông thư ng, h đi u hành đư c li t kê trên cùng trong t p tin c u hình s đư c n p vào b nh chính c a máy. Đ ch n h đi u hành s đư c ch y khi b t máy, b n hãy s a l i t p tin c u hình grub. 1. Sao lưu t p tin c u hình, r i m nó trong m t trình so n th o văn b n: $ sudo cp /boot/grub/menu.lst /boot/grub/menu.lst_backup $ sudo gedit /boot/grub/menu.lst 2. Tìm dòng dư i đây và thay đ i th t m c đ nh: ... default 0 ... Thay dòng này b ng: default X Dĩ nhiên là X đây là m t s tuỳ thu c vào th t các h đi u hành có trong t p tin c u hình này, tính t 0. Ví d , n u b n dùng h đi u hành xu t hi n đ u tiên trong danh sách làm m c đ nh, thay X b ng 0; và n u mu n dùng h đi u hành th 2 trong danh sách làm m c đ nh, thay X b ng 1.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 410 / 407

11.3.3

C u hình các d ch v kh i đ ng

Khi kh i đ ng Ubuntu, r t nhi u d ch v đư c b t lên cho b n. M t s d ch v ph i đư c kích ho t đ Ubuntu làm vi c bình thư ng. M t s khác có th b n chưa bao gi c n dùng ho c mu n dùng đ n, ví d như ntpdate - d ch v đ ng b th i gian trên h th ng c a b n v i m t máy ch trên Internet - ho c HP printing and scanning systemm - d ch v ph c v máy in và máy quét HP, v n vô d ng n u b n không có máy in ho c máy quét HP nào c ! M c dù các d ch v này đ u vô h i, nhưng chúng làm cho h th ng c a b n kh i đ ng ch m hơn. B ng cách t t m t s d ch v không c n thi t đi, b n s th y Ubuntu c a mình kh i đ ng nhanh hơn.

C nh báo: Xin hãy đ c thông tin v d ch v trư c khi t t nó đi, vì có m t s d ch v c n ph i đư c b t đ đ m b o h th ng c a b n kh i đ ng và ho t đ ng bình thư ng.

Đ c u hình các d ch v kh i đ ng, b n c n có quy n qu n tr . Sau đó hãy th c hi n các bư c sau: 1. Trong trình đơn System, ch đ n Administration và ch n m c Services. 2. Gõ m t kh u qu n tr c a b n. H p tho i Services settings hi n ra. 3. Ch n d ch v b n c n ch y ho c t t b ng cách đánh ho c b d u h p ki m bên c nh và nh n OK.

Hình 11.20: C a s Services Settings

11.4

T ng k t bài gi ng

Trong bài này, ta bi t r ng: • Phân vùng trên đĩa c ng cũng gi ng như chia m t ngôi nhà ra thành nhi u phòng. • Ta có th ch y Ubuntu trên m t c ng có m t ho c nhi u phân vùng. • Trư c khi phân vùng c ng, b n nên ch c ch n r ng không có d li u trên . N u đã có d li u trong , b n c n ph i sao lưu d li u trư c khi th c hi n phân vùng l i. • B n có th t o m t phân vùng b ng trình s a phân vùng GParted ho c gõ l nh trong giao di n dòng l nh. • B n có th thay đ i c u hình kh i đ ng đ đ t th t kh i đ ng, thay đ i h đi u hành m c đ nh ho c t đ ng ch y m t l nh nào đó trong quá trình kh i đ ng c a h đi u hành. • Đ ch y m t ho c nhi u l nh m i khi kh i đ ng h đi u hành, b n ph i thêm các l nh đó vào trong t p tin /etc/rc.local. Máy tính s t đ ng th c thi các l nh trong đó m i l n kh i đ ng. • B n có th thay đ i h đi u hành m c đ nh b ng cách thay đ i t p tin c u hình grub (/boot/grub/menu.lst). • B n ph i đ c thông tin v các d ch v đư c kh i ch y trư c khi t t nó đi. M t s d ch v ph i đư c b t đ Ubuntu làm vi c bình thư ng.

H c Ubuntu 7.10 phiên b n Desktop 411 / 407

11.5
Câu h i 1

Câu h i ôn t p

L i ích c a vi c phân vùng Câu h i 2

c ng là gì?

T i sao l i c n dùng l nh sudo? Câu h i 3 Ubuntu s d ng h th ng t p tin nào làm m c đ nh? a. Fat 32 b. NTFS c. Ext3 Câu h i 4 N u b n mu n t đ ng ch y m t l nh nào đó, b n ph i thêm nó vào đâu? Câu h i 5 B n có th t t t t c các d ch v kh i đ ng đư c không? Vì sao?

11.6
Bài t p 1

Th c hành

Trư c đây b n đã t ng dùng Microsoft Windows và gi b n mu n cài đ t nhi u h đi u hành lên máy. B n mu n t o m t phân vùng riêng đ ch a Microsoft Windows. Đ làm đi u này, b n ph i t o m t phân vùng chính có kích thư c 5-GB v i đ nh d ng FAT32 ho c NTFS. T o phân vùng b ng b s a phân vùng GParted: 1. Trong trình đơn System b n ch n Administration và ch n ti p Partition Editor. 2. Trong ô th xu ng ch a tên c ng, b n ch n c ng c n phân vùng l i. C a s GParted s c p nh t l i và bi u di n c u trúc c a đĩa. 3. B m chu t ph i lên thanh màu tr ng và nh n vào nút New đ t o m t phân vùng m i. H p tho i Create new Partition xu t hi n đ b n thi t l p các thông s cho phân vùng m i s t o. 4. Trong ô New Size b n ch n kích thư c cho phân vùng c n t o. 5. Trong ô Create as b n ch n Primary Partition. 6. Ti p, ch n h th ng t p tin c n dùng đ đ nh d ng phân vùng. B n ch n ntfs. 7. Nh n nút Add đ GParted t ch c phân vùng. C a s GParted s đư c c p nh t l i và c u trúc m i c a c ng s xu t hi n. 8. N u b n hài lòng v i các thi t l p c a mình r i, hãy nh n nút Apply. Chương trình s ti n hành phân vùng và đ nh d ng c ng cho b n.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful

Master Your Semester with Scribd & The New York Times

Special offer for students: Only $4.99/month.

Master Your Semester with a Special Offer from Scribd & The New York Times

Cancel anytime.