You are on page 1of 9

CKV Theater Lesbrief 4: Dans

Op 22 november 1832 bracht Adolphe Nourrit, een gevierd tenor van de Parijse Opera, een scenario voor een ballet naar de directeur Véron. Dit scenario, dat verhaalde over een elf, die via de schoorsteen de menselijke wereld binnen- en buitenvliegt, zou de basis worden van het wereldberoemde ballet ‘la Sylfide’. Op 14 maart 1832 ging ‘la Sylphide’ in première. Het was een buitengewoon succes en de invloed ervan op de balletkunst was immens. Bekijk fragment 1.

1. Vertel kort de inhoud van La Sylfide.

Het is een romantische ballet.

De danskunst is uitermate geschikt om de idealen van de Romantiek zichtbaar te maken. Algemene kenmerken van de romantiek, die van belang zijn voor de danskunst:

Opkomst nationalisme: men gaat teruggrijpen naar verhalen uit het eigen verleden, verheerlijking van nationale helden, terugkeer naar volksmuziek, volksinstrumenten, volkdansen: ontstaan van de karakterdans. Verheerlijking van het bovennatuurlijke : sprookjes, het mystieke. Verheerlijking van de natuur. Drang naar het 'exotische' en het onbekende. De verheerlijking van het lichaam van de vrouw als symbool van liefde, trouw, droom, vrijheid. Het ontstaan van het sterrendom

• • • • •

2. Op welke wijze blijkt de belangstelling voor de natuur uit ‘La Sylfide’.

Er is een bos gebruikt als decor De danseressen wilden zowel geestelijk als lichamelijk van de aarde loskomen om het zwevende effekt van een elf uit te drukken. 3. Op welke wijze realiseerde men dit? Ze willen het effect van een elf uitdrukken, die maken een altijd wat zweverige indruk

4. ‘La Sylfide voldoet aan nog meer kenmerken van het Romantisch ballet. Noem er twee en leg uit.

Men denkt aan Spanje als men de 'Can-Can-kleding' bekijkt. Deze is duidelijk geïnspireerd op de rokken-weelde van de Spaanse danseressen. De Can-Can werd na 1830 zeer snel populair in Frankrijk en is een lokdans met een duidelijk erotische functie. De Can-Can was een 'wulpse, verderfelijke dans' en de overheid ergerde zich er vreselijk aan, om maar te zwijgen van de kerk. Maar ja, het publiek genoot en nog steeds is de Can-Can, evenals de meisjes die hem voor het voetlicht brengen, een geweldige attractie in het Parijse nachtleven. Met de Can-Can zijn we bij het Parijse amusement beland. Vrije associatie levert onmiddellijk de volgende namen: PigalIe, Montmartre, Folies-Bergère, Moulin Rouge, Lido. Bekijk fragment 2.

5. Waarom werd de Can Can als aanstootgevend beschouwd denk je?

Het is een merkwaardige dans

Door zijn tamelijk revolutionaire ideeën wist de choreograaf Michel Fokine nieuwe impulsen te geven aan de ontwikkeling van het handelingsballet. Zijn artistieke credo heeft hij vastgelegd in een beroemd geworden brief aan het Londense dagblad 'The Times' (6 juli 1914). Hierin formuleerde hij vijf principes voor het maken van balletten, die alle zijn gericht op het vergroten van de eigen zeggingskracht van de dans. Dit expressionistische credo is als volgt samen te vatten:
• • •

Voor iedere choreografie moet als het ware een nieuwe bewegingsstijl worden gecreëerd, die past bij zowel het onderwerp als de muziek. Alle beweging - zowel dans als mime - dient, om in een ballet zinvol te zijn, een dramatische situatie uit te beelden. Bewegingen van het gehele lichaam verdienen de voorkeur boven gebarenspel; het laatste moet alleen worden gebruikt voor zover de stijl van het ballet dat vereist. Groepsdansen mogen niet louter als dekoratie worden ingelast: ze dienen ook een eigen zeggingskracht te hebben, die overeenstemt met de dramatische situatie. De choreografie speelt een eigen en niet-ondergeschikte rol, op voet van volslagen gelijkheid, naast die van de begeleidende muziek en het toneelontwerp (dekors en kostuums).

Bekijk fragment 3.

6. In ‘De sterfende Zwaan’ zie je hoe Fokine zijn vernieuwingen doorvoerde. Noem 3 aspecten waarin dit stuk af wijkt van ‘La Sylfide’

Hij doet een dier na. 1 ballerina Er is geen man

7. Beschrijf ook twee overeenkomsten met het Romantisch ballet. Het vrouwelijke lichaam. En het is sprookjesachtig.

Le sacre du printemps werd in 1913 in opdracht van Diaghilev's Ballets Russes door Stravinsky gecomponeerd en is een mijlpaal in de muziekgeschiedenis. Het ballet verbeeldt een heidens ritueel waarin een tot offer gewijde maagd zich dood danst zodat de lente kan beginnen. De première van het oorspronkelijke ballet van Vaslav Nijinski veroorzaakte een groot schandaal. Door in deze compositie meer belang te hechten aan ritme dan aan melodie was Stravinsky zijn tijd ver vooruit. Tegenwoordig wordt Le sacre du printemps beschouwd als een meesterwerk. Stravinsky's muziek is expressionistisch. De nadruk van het Expressionisme ligt op het uiten van hevige emoties en de innerlijke visie van de kunstenaar. Deze wijze van uiten vind je ook terug bij de "primitieve" volkeren. De hoofdeigenschap van hun muziek is een bezielend steeds terugkerend thema, gezongen en bekrachtigd door slaginstrumenten en geuit in een steeds sneller en krachtiger ritme. Deze muziek beweegt zich tussen vreugde en vrees, levensdrang en doodsangst. Bekijk fragment 4. 8. Hoe zie je dit expressionisme terug in de dans? Ze doet erg haar best

9. Wat was de reactie van het publiek bij de eerste opvoering van Le sacre du printemps? Verklaar deze reactie.

Mensen vonden het niet leuk. Ze kenden het niet

Josephine Baker maakte in de Verenigde Staten op elfjarige leeftijd een slachtpartij mee, waar 39 zwarte mensen vermoord werden door een dolgedraaide witte meute en duizenden dakloos raakten doordat hun huizen in brand werden gestoken. Die gebeurtenis uit 1917 is ze nooit vergeten omdat ze altijd weer door anderen aan haar kleur werd herinnerd. In Frankrijk was weliswaar sprake van een vooroordeel op basis van kleur, maar zeker niet van rassenhaat zoals Baker die in Amerika had leren kennen. Parijs kende geen moordpartijen, plunderingen, brandstichting, of levensgevaarlijke achtervolgingen. Frankrijk en Parijs gaven zich over aan négritude; een flirt met het kleurverschil. Uiteraard is ook dat gebaseerd op onderscheid en hiërarchie, maar het exotisme is aanmerkelijk onschuldiger van karakter dan racisme. Het Parijs van de jaren twintig en dertig bleek om die reden een magneet voor

zwarte Amerikanen: zowel musici, kunstenaars en journalisten. Bekijk fragment 5.

10.Leg uit hoe Josephine Baker eigenlijk de spot drijft met de Franse vooroordelen.

Ze heeft niet veel kleren aan en maakt grappen over de franse inwoners.

Maurice Béjart was (en is) een fenomeen in de danswereld. Hij bracht de moderne-klassieke dans naar het grote publiek. Zijn Ballet van de XXste Eeuw, opgericht in 1959 had alles om de jeugd te bekoren : moderne en sensuele bewegingen, moderne muziek, mannen op de scène (soms meer mannen dan vrouwen, een revolutie in die tijd), een minimale hiërarchie binnen de groep, een samenkomen van soms wel 25 nationaliteiten op de scène bij de uitvoering van de IXde Symfonie bijvoorbeeld. Ballet for life is opgedragen aan hen die te vroeg zijn gestorven. Ballet for life begint met een choreografie voor het hele dansgezelschap op het ontroerende nummer It's a beautiful day van Queen. Maar niet alleen deze eerste dans is adembenemend om te zien, elk daaropvolgend ballet heeft een emotionele lading waar liefde, hoop, humor en verdriet elkaar afwisselen. De geladen sfeer bereikt haar hoogtepunt als een projectiescherm beelden vertoont van het nummer I want to break free uit de voorstelling 'Life at Wembley, 1986', met de inmiddels aan AIDS gestorven Jorge Donn, voormalig solodanser van Béjart's gezelschap. De balletten van Béjart zijn afspiegelingen van eerste ontmoetingen die hij had met muziek, leven, dood, liefde, met mensen wiens verleden en werk deel van hemzelf zijn gaan uitmaken Bekijk fragment 6

11.Welke bijdrage leverde Maurice Bejart aan het ballet?

Met een moderne dans

12.Op welke wijze slaagde hij daar in? Hij nodigde de koningin uit

13.Noem nog 3 balletten van hem.

Lausanne The Nutcracker Dionsysus

1978. leder meisje was verliefd op John Travolta, die als uit het niets leek opgedoken. Overal op schoolpleinen zag je jongeren op een rijtje pasjes doen, terwijl ze hun onderarmen over elkaar rolden. Die lente beleefden dansscholen gouden tijden met het geven van cursussen discodansen. De oorzaak van deze rnassahysterie was de film Saturday Night Fever. De discohits van de Bee Gees, een debuterende John Travolta en de meeslepende dansscènes sleurden iedereen mee in de discokoorts. Maar de film bevatte meer dan een hoofdrolspeler die goed kon dansen en een paar stevige danshits. De grootste magie van Saturday Night Fever schuilde in het ijzersterke verhaal dat zelfs nu, 23 jaar na dato, nog niets aan kracht heeft ingeboet. Bekijk fragment 7

14.Beschrijf kort het verhaal van Saturday Night Fever

Saturday night fever is een boek met een musical en er is ook muziek over gemaakt. 15.Leg uit waarom veel jongeren zich konden herkennen in dit verhaal. Meeste jongeren maakten hetzelfde mee

De streetdance-cultuur, een rage uit New York, ontstond begin jaren '80. Drie belangrijke voorwaarden lagen aan de basis.

Op de eerste plaats was daar de oude Afrikaanse traditie, die tot in onze tijd in Amerika overleefde: door de ritmische basis gesteund, praat/zingt/stelt men zaken aan de orde. Rappen is dus een overgeleverde vorm van de Afrikaanse traditie. Op de tweede plaats was er in de jaren '30 in Harlem de ontdekking van de zogenaamde acrobatic jazz, een dansvorm die nooit werd opgepikt door de danswereld. Op de derde plaats noemen we de enorme technische ontwikkeling van de afspeelapparatuur. De ontwikkeling tot de hedendaagse electro-sound kwam in de zeventiger jaren juist goed op gang. De Jamaicaanse discjockey Koo Hurc werkte in 1974 in een club in de Bronx. Hij ontwikkelde een meer ritmische methode van draaitafelmanipulatie om de muziek ritmischer sterker te ondersteunen. Hij noemde deze methode scratchen. De mensen die op zijn shows afkwamen, ontwikkelden een bijpassende dansstijl.

Dat gebeurde ook bij de disc-jockey en scratcher Africa Bambaata, die een 'gang' van dansers om zich heen verzamelde die de nieuwe dansstijl op straten en pleinen toonden. Zijn stijl kenmerkte zich door twee vormen:

Breakdancing : een zeer acrobatische vorm van bewegen, dansers spinnen op hun hoofd, benen draaien snel rond het lichaam en in de lucht, kortom deze dansvorm is niet voor iedereen weggelegd en is zeer belastend voor het lichaam. Electric boogie : hier laat de danser een ritme-impuls door het lichaam stromen in één vloeiende beweging.

Begin jaren '80 maakte de streetdance-cultuur internationale opgang. Ook in Europa doken groepjes jongeren op in Baggy kledij (ruime en dansbare kledij) die verschillende vormen van streetdance beoefenden. Twee zaken vielen daarbij op :
• •

het waren meestal jongens die dansten in tegenstelling tot andere dansstijlen deze jongens kwamen uit etnische minderheidsgroepen. Dit hangt ongetwijfeld samen met de dansculturele achtergrond van deze jongeren.

De definitieve doorbraak van de Funk& Hip Hop in Europa kwam er pas echt in de negentiger jaren. Hip Hop werd 'a way of life', met alles erop en eraan :mode, dansen, video-clips, graffiti, Dj's, scratchers, rappers, enz. In Amerika draaide de hip hop-scène op volle toeren. De ene film na de andere kwam uit met daarin veel aandacht voor de streetdance-cultuur. Er ontstond een kleine oorlog tussen de rappers van de East-Coast (New York/Miami) en die van de West-Coast (California). Het werd een vete tussen twee grote platenlabels : Dead Row uit L.A. en Bad Boy uit New York City. Twee bekende rappers lieten hierbij het leven, 2Pac Shukur en de Notorius BIG. Beide sides vonden dat het genoeg was geweest en

riepen op tot verzoening en tot meer positieve muziek.

16.De streetdance-cultuur, een rage uit New York, ontstond begin jaren '80. Drie belangrijke voorwaarden lagen aan de basis. Noem ze. Het was een oude-afrikaanse traditie. De mensen rappen bijvoorbeeld op hun eigen gemaakte beats. In fragment 8 zie je een clip van de Chemical Brothers. De jongentjes in de clip zijn aanwezig bij een Krumping battle.

17.Wat is krumping en wie was verantwoordelijk voor het ontstaan van deze dansvorm? Thomas Johnsen, zo raakte hij agressie kwijt.

18.Leg uit waarom veel jongeren deze dansvorm als een ontsnapping aan het geweld van het ‘gang-bestaan’ zagen. Je kan je agressie erin kwijt

19.Welk van de besproken dansvormen spreekt jou het meest aan en waarom? Streetdance, het is op dit moment wel modern en het word veel gedaan.

http://www.youtube.com/watch?v=8vzyy8kf2zM&feature=related
http://www.youtube.com/watch?v=kqXxRBWRgI&feature=player_embedded http://www.youtube.com/watch?v=cP0zZ9LbDFs http://www.youtube.com/watch?v=4coES_ei4PU&feature=related

http://www.youtube.com/watch? v=wmw5eGh888Y&feature=player_embedded http://www.youtube.com/watch?v=K5crrernfAY http://www.youtube.com/watch? v=69VsAEafSgM&feature=player_embedded#!