You are on page 1of 105

Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu

cña ViÖt Nam

PhÇn më ®Çu
1. Lý do chän ®Ò tµi Sau h¬n 10 n¨m ®æi míi, nÒn kinh tÕ níc ta ®· cã nh÷ng chuyÓn biÕn tÝch cùc lµm thay ®æi bé mÆt cña ®Êt níc. Víi viÖc ®æi míi c¬ chÕ qu¶n lý, kinh tÕ níc ta ®· bíc ®Çu æn ®Þnh vµ ph¸t triÓn. Tèc ®é t¨ng trëng GDP hµng n¨m ®¹t møc cao so víi c¸c níc trong khu vùc. ChÝnh s¸ch khuyÕn khÝch xuÊt nhËp khÈu, ®Çu t trong níc vµ níc ngoµi ph¸t triÓn ®óng híng, kim ng¹ch xuÊt nhËp khÈu t¨ng m¹nh, ®êi sèng kinh tÕ - x· héi c¶ níc ®îc c¶i thiÖn râ rÖt… §Ó cã nh÷ng thµnh c«ng ®ã, nhµ níc ®· ®æi míi cã hiÖu qu¶ mét lo¹t chÝnh s¸ch kinh tÕ vÜ m«, trong ®ã cã sù ®ãng gãp ®¸ng kÓ cña chÝnh s¸ch tû gi¸ hèi ®o¸i. Nh×n chung, chÝnh s¸ch tû gi¸ hèi ®o¸i cña ViÖt Nam trong thêi gian qua ®· g¾n liÒn víi chÝnh s¸ch ®æi míi, më cöa héi nhËp vµo nÒn kinh tÕ khu vùc vµ thÕ giíi víi nh÷ng bíc ®i t¬ng ®èi phï hîp, t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c doanh nghiÖp xuÊt nhËp khÈu ViÖt Nam, thóc ®Èy kinh tÕ ®èi ngo¹i, c¶i thiÖn t×nh tr¹ng th©m hôt c¸n c©n th¬ng m¹i, gãp phÇn ®¸ng kÓ vµo t¨ng trëng kinh tÕ. Tuy nhiªn, trong viÖc ®iÒu hµnh chÝnh s¸ch tû gi¸ cña ViÖt Nam vÉn tån t¹i nh÷ng vÊn ®Ò bÊt cËp ®· trùc tiÕp hay gi¸n tiÕp, ë møc ®é nµy hay møc ®é kh¸c ¶nh hëng ®Õn ho¹t ®éng th¬ng

1

Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam

m¹i quèc tÕ cña ®Êt níc, ®Æc biÖt trong ®iÒu kiÖn m«i trêng kinh tÕ khu vùc vµ quèc tÕ cã nhiÒu biÕn ®éng lín. MÆt kh¸c, ®ang vµ sÏ xuÊt hiÖn nh÷ng t×nh h×nh míi, phøc t¹p trªn thÞ trêng trong níc vµ khu vùc cÇn ®îc tiÕp cËn, lµm râ vµ cã nh÷ng quyÕt s¸ch thÝch øng nhanh chãng vµ hiÖu qu¶ nhÊt. §Æc biÖt nguyªn nh©n, diÔn biÕn vµ nh÷ng ¶nh hëng cña cuéc khñng ho¶ng tµi chÝnh - tiÒn tÖ trong khu vùc võa qua cßn ®ang ®îc tiÕp tôc nghiªn cøu ®Ó rót c¸c bµi häc cho viÖc qu¶n lý, ®iÒu hµnh vÜ m« trong ®ã cã chÝnh s¸ch tû gi¸. Xung quanh vÊn ®Ò nµy hiÖn ®ang cßn nhiÒu tranh luËn. §Ò tµi:” Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam” ®îc lùa chän chÝnh tõ nh÷ng tinh thÇn vµ gãc ®é tiÕp cËn ®ã. 2. Môc ®Ých nghiªn cøu Môc ®Ých chñ yÕu cña khãa luËn lµ gãp phÇn ph©n tÝch thùc tr¹ng chÝnh s¸ch tû gi¸ hèi ®o¸i vµ nh÷ng t¸c ®éng cña chÝnh s¸ch tû gi¸ ®èi víi hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam trong giai ®o¹n hiÖn nay, trªn c¬ së ®ã kiÕn nghÞ mét sè gi¶i ph¸p nh»m thùc hiÖn tèt h¬n chÝnh s¸ch tû gi¸ hèi ®o¸i trong thêi gian tíi. 3. §èi tîng vµ ph¹m vi nghiªn cøu Khãa luËn tËp trung nghiªn cøu mét sè vÊn ®Ò lý thuyÕt c¬ b¶n vµ thùc tiÔn liªn quan ®Õn tû gi¸ hèi ®o¸i, chÝnh s¸ch tû gi¸ hèi ®o¸i vµ nh÷ng t¸c ®éng cña chÝnh s¸ch tû gi¸ tíi hiÖu 2

Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam

qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam, ®Æc biÖt lµ trong thêi kú ®æi míi cña ViÖt Nam tõ n¨m 1989 ®Õn nay. 4. Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu Khãa luËn ®îc x©y dùng dùa trªn lý luËn biÖn chøng, lý thuyÕt kinh tÕ häc hiÖn ®¹i ®Ó luËn gi¶i c¸c vÊn ®Ò vÒ lý luËn vµ thùc tiÔn. Ngoµi ra, khãa luËn cßn sö dông c¸c ph¬ng ph¸p tæng hîp, ph©n tÝch thèng kª, so s¸nh, kÕt hîp víi b¶ng, biÓu, ®å thÞ ®Ó minh häa; ®iÒu nµy gãp phÇn lµm cho khãa luËn cã tÝnh thuyÕt phôc vµ tÝnh hiÖn thùc.

5. KÕt cÊu cña khãa luËn Ngoµi phÇn më ®Çu vµ kÕt luËn, khãa luËn gåm cã 3 ch¬ng: Ch¬ng I : Nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n vÒ tû gi¸ hèi ®o¸i vµ t¸c ®éng cña chÝnh s¸ch tû gi¸ hèi ®o¸i ®Õn ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu. Ch¬ng II : Thùc tr¹ng chÝnh s¸ch tû gi¸ hèi ®o¸i vµ t¸c ®éng cña nã ®Õn ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam trong thêi gian qua Ch¬ng III : Mét sè gi¶i ph¸p hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ hèi ®o¸i nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam

3

Hai ®ång tiÒn ®îc trao ®æi víi nhau theo tû lÖ nhÊt ®Þnh. tû lÖ nµy gäi lµ tû gi¸ hay gi¸ c¶ cña ®ång tiÒn nµy ®îc biÓu thÞ qua ®ång tiÒn kh¸c. VËy chóng ta cã thÓ ®Þnh nghÜa tû gi¸ hèi ®o¸i nh 4 . ®Çu t vµ c¸c quan hÖ tµi chÝnh quèc tÕ… ®ßi hái c¸c quèc gia ph¶i thanh to¸n víi nhau. Kh¸i niÖm tû gi¸ hèi ®o¸i HÇu hÕt c¸c quèc gia trªn thÕ giíi ®Òu cã ®ång tiÒn riªng cña m×nh.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam Ch¬ng I: Nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n vÒ tû gi¸ hèi ®o¸i vµ t¸c ®éng cña chÝnh s¸ch tû gi¸ hèi ®o¸i ®Õn ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu 1.1. Thanh to¸n gi÷a c¸c quèc gia dÉn ®Õn viÖc trao ®æi gi÷a c¸c ®ång tiÒn kh¸c nhau. Th¬ng m¹i. ®ång tiÒn nµy ®æi lÊy ®ång tiÒn kia.

Theo c¸ch biÓu hiÖn tû gi¸ nµy th× mét sù t¨ng lªn cña tû gi¸ cho thÊy mét sù t¨ng gi¸ cña ngo¹i tÖ vµ gi¶m gi¸ cña néi tÖ. VÝ dô t¹i London.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam sau:” Tû gi¸ lµ gi¸ c¶ cña mét ®ång tiÒn ®îc biÓu thÞ th«ng qua mét ®ång tiÒn kh¸c. vµo ngµy 10/09/2002. Cã hai ph¬ng ph¸p biÓu hiÖn tû gi¸: . gi¸ USD ®îc biÓu thÞ th«ng qua VND nghÜa lµ 1 USD cã gi¸ lµ 15 350 VND. VÝ dô: Tû gi¸ tiÒn mÆt ngo¹i tÖ t¹i Së giao dÞch Ng©n hµng Ngo¹i Th¬ng ViÖt Nam ngµy 10/9/2002 lµ: 1 USD = 15 340 VND. nghÜa lµ 1 USD cã gi¸ lµ 117 JPY. §Ó viÖc tr×nh bµy luËn v¨n ®îc thèng nhÊt. víi tû gi¸ 1 USD = 117 JPY. tõ phÇn nµy trë ®i. HiÖn nay hÇu hÕt c¸c níc cßn l¹i (ngo¹i trõ c¸c níc ®· dïng ph¬ng ph¸p biÓu hiÖn trùc tiÕp tû gi¸ nãi trªn) ®Òu sö dông ph¬ng ph¸p biÓu hiÖn tû gi¸ gi¸n tiÕp. vµ ngîc l¹i. Newzealand (NZD). khi nãi tíi sù 5 . ®ång tiÒn chung Ch©u ¢u (EURO). Ph¬ng ph¸p gi¸n tiÕp: Lµ ph¬ng ph¸p mµ mét ®¬n vÞ tiÒn tÖ níc ngoµi ®îc biÓu hiÖn b»ng mét lîng biÕn ®æi tiÒn tÖ trong níc.” VÝ dô: 1 USD =15 350 VND Trong vÝ dô nµy. 1 GBP =1. óc (AUD). T¬ng tù. Canada (CAD).617 USD HiÖn nay c¸c níc ®ang dïng ph¬ng ph¸p biÓu hiÖn tû gi¸ trùc tiÕp lµ Anh (GPB).Ph¬ng ph¸p trùc tiÕp: lµ ph¬ng ph¸p mµ mét ®¬n vÞ tiÒn tÖ trong níc ®îc biÓu hiÖn b»ng mét lîng biÕn ®æi tiÒn tÖ níc ngoµi.

Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam t¨ng hay gi¶m cña tû gi¸ th× ph¶i hiÓu lµ tû gi¸ ®îc biÓu hiÖn theo ph¬ng ph¸p gi¸n tiÕp.01 USD/JPY) ®Ó ®¶m b¶o cho mét tÊn thÐp cña Mü khi b¸n ë NhËt sÏ ®îc b¸n víi gi¸ 10 000 JPY. Quy luËt mét gi¸ ph¸t biÓu r»ng trong nh÷ng thÞ trêng c¹nh tranh.2. th× nh÷ng hµng hãa gièng hÖt nhau ®îc b¸n t¹i c¸c quèc gia kh¸c nhau ph¶i cã cïng mét møc gi¸ khi qui vÒ cïng mét ®¬n vÞ tiÒn tÖ. Quy luËt mét gi¸ cho r»ng tû gi¸ hèi ®o¸i gi÷a ®ång JPY vµ ®ång USD ph¶i lµ 100 JPY/USD (hay 0. NÕu tû gi¸ hèi ®o¸i lµ 200 JPY/USD th× mét tÊn thÐp cña NhËt sÏ ®îc b¸n víi gi¸ 50 USD t¹i Mü tøc lµ b»ng mét nöa gi¸ thÐp cña Mü. 1. Quy luËt mét gi¸ (law of one price) §iÓm xuÊt ph¸t ®Ó hiÓu tû gi¸ ®îc x¸c ®Þnh nh thÕ nµo chÝnh lµ mét kh¸i niÖm ®¬n gi¶n gäi lµ Quy luËt mét gi¸. Gi¶ sö chi phÝ s¶n xuÊt ra mét tÊn thÐp cña Mü lµ 100 USD vµ chi phÝ s¶n xuÊt ra mét tÊn thÐp cña NhËt (lo¹i thÐp gièng hÖt thÐp cña Mü) lµ 10 000 JPY. kh«ng tÝnh ®Õn chi phÝ vËn chuyÓn vµ c¸c hµng rµo ®èi víi th¬ng m¹i (nh lµ thuÕ quan).2.1. Do gi¸ thÐp cña Mü ®¾t h¬n gi¸ thÐp cña NhËt ë c¶ hai níc vµ thÐp cña Mü vµ thÐp cña NhËt gièng hÖt nhau nªn cÇu ®èi víi thÐp cña Mü sÏ gi¶m tíi “kh«ng” ë c¶ thÞ trêng NhËt vµ thÞ trêng Mü. vµ mét tÊn thÐp cña NhËt khi b¸n ë Mü sÏ cã gi¸ lµ 100 USD. Gi¶ ®Þnh gi¸ thÐp cña Mü tÝnh b»ng USD lµ cè ®Þnh th× sè cung 6 . C¬ së h×nh thµnh tû gi¸ hèi ®o¸i 1. kh«ng kÓ hµng hãa ®ã ®îc s¶n xuÊt ra ë níc nµo.

thùc chÊt cña thuyÕt PPP lµ sù ¸p dông quy luËt mét gi¸ vµo sù thay ®æi trong møc gi¸ c¶ hµng hãa .dÞch vô cña mét níc gi¶m. §Ó cho quy luËt mét gi¸ cã hiÖu lùc th× tû gi¸ ph¶i t¨ng lªn 110 JPY/USD . Nh vËy. tû gi¸ hèi ®o¸i sÏ biÕn ®éng theo híng lµm t¨ng gi¸ trÞ ®ång tiÒn cña níc ®ã. tû gi¸ hèi ®o¸i sÏ biÕn ®éng theo xu híng lµm cho ®ång tiÒn cña níc ®ã gi¶m gi¸ trÞ vµ ngîc l¹i khi møc gi¸ c¶ hµng hãa . Néi dung cña thuyÕt ngang gi¸ søc mua yªu cÇu 7 . ThuyÕt PPP ph¸t biÓu r»ng tû gi¸ gi÷a bÊt kú hai ®ång tiÒn nµo sÏ ®îc ®iÒu chØnh ®Ó ph¶n ¸nh nh÷ng thay ®æi trong møc gi¸ c¶ cña hai níc.mét møc t¨ng gi¸ 10% cña ®ång JPY.dÞch vô cña mét níc t¨ng.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam vît qu¸ cña thÐp Mü do viÖc ®ã g©y ra sÏ chØ bÞ triÖt tiªu khi mµ tû gi¸ gi¶m xuèng cßn 100 JPY/USD lµm cho gi¸ thÐp cña Mü ngang b»ng víi gi¸ thÐp cña NhËt ë c¶ hai níc.mét møc gi¶m gi¸ 10% cña ®ång JPY. nÕu gi¸ b¸n b»ng ®ång JPY cña thÐp NhËt gi¶m ®i 10% so víi gi¸ b¸n b»ng USD cña thÐp Mü th× tû gi¸ sÏ gi¶m xuèng cßn 90 JPY/USD . Gi¶ sö (vÉn tõ vÝ dô trªn) gi¸ b¸n b»ng ®ång JPY cña thÐp NhËt t¨ng 10% (lªn ®Õn 11 000 JPY) so víi gi¸ c¶ b»ng USD cña thÐp Mü (kh«ng thay ®æi ë møc 100 USD/tÊn). §iÒu nµy cã nghÜa lµ khi møc gi¸ c¶ hµng hãa .2. PPP) ThuyÕt ngang gi¸ søc mua (Purchasing Power Parity – Mét trong nh÷ng lý thuyÕt næi bËt vÒ viÖc tû gi¸ ®îc x¸c ®Þnh nh thÕ nµo lµ thuyÕt ngang gi¸ søc mua (häc thuyÕt PPP).dÞch vô cña hai níc. 1.2. Ngîc l¹i.

Do vËy. h¹n. Kh¶o s¸t trªn thùc tÕ. cÇn ph¶i xem xÐt tíi nh÷ng nh©n tè t¸c ®éng tíi tû gi¸ hèi ®o¸i. nhiÒu nhµ kinh tÕ kh¼ng ®Þnh r»ng häc thuyÕt PPP chØ cung cÊp cho ta mét híng dÉn l©u dµi vÒ sù biÕn ®éng cña tû gi¸. x¸c ®Þnh tû gi¸ hèi ®o¸i theo thuyÕt PPP chØ cã gi¸ trÞ tuyÖt ®èi víi quy luËt mét gi¸. thËm chÝ cßn bÞ sai lÖch nhiÒu.1. ®Ó cã mét c¸i nh×n toµn diÖn h¬n vÒ c¬ chÕ h×nh thµnh tû gi¸ hèi ®o¸i. dÞch vô du lÞch. mét biÕn sè mµ c¸ch tÝnh to¸n cña nã dùa trªn giá hµng hãa . 1. 1.3. lµ nh÷ng hµng hãa mµ sù biÕn ®éng cña chóng cã thÓ cã ¶nh hëng rÊt nhiÒu ®Õn møc gi¸ c¶ chung cña mét níc nhng l¹i cã rÊt Ýt t¸c ®éng ®Õn sù biÕn ®éng cña tû gi¸ hèi ®o¸i. nhµ cöa. Kh«ng nh÷ng thÕ.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam nÕu møc gi¸ c¶ cña mét níc t¨ng x% so víi møc gi¸ c¶ cña níc kh¸c th× ®ång tiÒn cña nã sÏ mÊt gi¸ x% hay ®ång tiÒn cña níc kia t¨ng gi¸ x%. c¾t tãc. Nh÷ng nh©n tè t¸c ®éng tíi tû gi¸ hèi ®o¸i trong dµi 8 .3. ThuyÕt PPP ®îc thùc hiÖn dùa trªn néi dung cña quy luËt mét gi¸ nªn nã còng cã nh÷ng h¹n chÕ cña chÝnh quy luËt mét gi¸ (ph¶i coi thÞ trêng lµ c¹nh tranh hoµn h¶o. do c¸ch ph¶n ¸nh cña PPP hoµn toµn c¨n cø vµo nh÷ng thay ®æi trong møc gi¸. trong ng¾n h¹n nã kh«ng ®îc hoµn h¶o.dÞch vô bao gåm nhiÒu thø kh«ng thÓ ®em ra mua b¸n trao ®æi gi÷a c¸c níc nh ®Êt ®ai. V× vËy. Nh÷ng nh©n tè t¸c ®éng tíi tû gi¸ hèi ®o¸i.…. bá qua t¸c ®éng cña chi phÝ vËn t¶i vµ c¸c rµo c¶n th¬ng m¹i).

bÊt kú nh©n tè nµo lµm t¨ng cÇu vÒ hµng ngo¹i so víi hµng néi ®Òu cã xu híng lµm gi¶m gi¸ trÞ cña ®ång néi tÖ (t¨ng tû gi¸ hèi ®o¸i). sù a thÝch cña hµng néi so víi hµng ngo¹i. T¬ng tù nh vËy. Nh vËy. nÕu gi¸ hµng ngo¹i t¨ng lªn lµm sao cho gi¸ c¶ t¬ng ®èi cña hµng néi gi¶m xuèng th× cÇu vÒ hµng néi sÏ t¨ng lªn vµ ®ång néi tÖ sÏ cã xu híng t¨ng gi¸ bëi v× hµng néi sÏ vÉn tiÕp tôc ®îc b¸n tèt ngay c¶ víi gi¸ trÞ cao h¬n cña ®ång néi tÖ. vµ n¨ng suÊt lao ®éng. khi gi¸ c¶ hµng néi t¨ng (gi¸ hµng ngo¹i kh«ng ®æi) th× cÇu vÒ hµng néi gi¶m xuèng vµ ®ång néi tÖ cã xu híng gi¶m gi¸ ®Ó cho hµng néi vÉn tiÕp tôc ®îc b¸n tèt. Møc gi¸ c¶ t¬ng ®èi: Theo thuyÕt PPP.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam LËp luËn c¬ b¶n cho thÊy t¸c ®éng cña c¸c nh©n tè tíi tû gi¸ trong dµi h¹n lµ: bÊt kú nh©n tè nµo lµm t¨ng cÇu vÒ hµng néi so víi hµng ngo¹i ®Òu cã xu híng lµm t¨ng gi¸ trÞ ®ång néi tÖ (gi¶m tû gi¸ hèi ®o¸i). bëi v× hµng néi sÏ tiÕp tôc ®îc b¸n tèt ngay c¶ khi gi¸ trÞ cña ®ång néi tÖ t¨ng lªn cao h¬n. trong dµi h¹n mét sù t¨ng lªn cña møc gi¸ c¶ cña mét níc (t¬ng ®èi so víi níc ngoµi) lµm cho ®ång tiÒn cña níc ®ã gi¶m gi¸ (tû gi¸ t¨ng). chÝnh s¸ch b¶o hé. §ã lµ: møc gi¸ c¶ t¬ng ®èi. a. bëi v× hµng néi chØ tiÕp tôc ®îc b¸n tèt nÕu gi¸ trÞ cña ®ång néi tÖ thÊp h¬n. trong khi ®ã mét 9 . XÐt trong dµi h¹n cã 4 nh©n tè chñ yÕu t¸c ®éng tíi tû gi¸. MÆt kh¸c.

Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam sù gi¶m xuèng cña møc gi¸ c¶ t¬ng ®èi cña mét níc lµm cho ®ång tiÒn níc ®ã t¨ng gi¸ (tû gi¸ gi¶m). nÕu ngêi d©n níc së t¹i quyÕt ®Þnh r»ng hä thÝch tiªu dïng hµng hãa níc ngoµi h¬n th× cÇu vÒ hµng hãa níc ngoµi (nhËp khÈu) sÏ t¨ng lªn lµm gi¶m gi¸ trÞ ®ång néi tÖ. Nh vËy. Sù a thÝch cña hµng néi so víi hµng ngo¹i: NÕu sù ham thÝch cña ngêi tiªu dïng níc ngoµi ®èi víi hµng hãa cña níc së t¹i (xuÊt khÈu) t¨ng lªn th× cÇu vÒ hµng hãa cña níc së t¹i còng sÏ t¨ng lªn lµm cho ®ång néi tÖ cã xu híng t¨ng gi¸. v× hµng hãa cña níc së t¹i sÏ vÉn tiÕp tôc ®îc b¸n tèt ngay c¶ víi gi¸ trÞ cao h¬n cña ®ång néi tÖ. Gi¶ dô. c. t¨ng cÇu ®èi víi hµng hãa xuÊt khÈu cña mét quèc gia sÏ lµm cho ®ång tiÒn cña quèc gia ®ã lªn gi¸ trong dµi h¹n. C¸c chÝnh s¸ch b¶o hé vÒ l©u dµi cã thÓ lµm cho ®ång tiÒn cña mét níc t¨ng gi¸. t¨ng cÇu ®èi víi hµng hãa 10 . Mü ¸p ®Æt mét lo¹i thuÕ hay mét lo¹i h¹n ng¹ch ®èi víi thÐp cña NhËt. vµ ngîc l¹i. Nh÷ng chÝnh s¸ch b¶o hé nµy sÏ lµm t¨ng cÇu vÒ thÐp Mü vµ do ®ã ®ång USD cã xu híng lªn gi¸ bëi v× thÐp Mü sÏ vÉn tiÕp tôc ®îc b¸n tèt ngay c¶ víi mét gi¸ trÞ cao h¬n cña ®ång USD. b. ChÝnh s¸ch b¶o hé: Nh÷ng chÝnh s¸ch b¶o hé nh thuÕ quan (thuÕ ®¸nh vµo hµng nhËp khÈu) vµ h¹n ng¹ch (nh÷ng h¹n chÕ vÒ sè lîng hµng ngo¹i cã thÓ ®îc nhËp khÈu) cã thÓ t¸c ®éng tíi tû gi¸. Còng nh vËy.

MÆt kh¸c.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam nhËp khÈu cña mét níc sÏ lµm cho ®ång tiÒn cña níc ®ã gi¶m gi¸. nÕu n¨ng suÊt lao ®éng cña níc ®ã kÐm h¬n c¸c níc kh¸c th× hµng hãa níc ®ã trë nªn ®¾t h¬n t¬ng ®èi so víi c¸c níc kh¸c vµ ®ång tiÒn cña níc ®ã cã xu híng gi¶m gi¸. N¨ng suÊt lao ®éng: NÕu n¨ng suÊt lao ®éng cña mét níc cao h¬n so víi níc kh¸c th× c¸c h·ng kinh doanh trong níc ®ã cã kh¶ n¨ng b¸n hµng néi ë møc gi¸ thÊp h¬n t¬ng ®èi so víi gi¸ hµng ngo¹i mµ vÉn thu ®îc l·i. Do ®ã. KÕt qu¶ lµ cÇu vÒ hµng néi t¨ng lªn vµ ®ång néi tÖ cã xu híng t¨ng gi¸ v× hµng néi sÏ vÉn tiÕp tôc ®îc b¸n tèt víi mét gi¸ trÞ cao h¬n cña ®ång néi tÖ. d. mét quèc gia cã n¨ng suÊt lao ®éng cao h¬n so víi c¸c quèc gia kh¸c sÏ lµm cho ®ång tiÒn cña quèc gia ®ã t¨ng gi¸ trong dµi h¹n B¶ng 1.1: Tãm t¾t nh÷ng nh©n tè t¸c ®éng ®Õn tû gi¸ trong dµi h¹n Sù biÕn ®éng cña c¸c nh©n tè Møc gi¸ c¶ néi ®Þa t¨ng t¬ng ®èi so víi møc gi¸ c¶ níc ngoµi T¨ng cêng c¸c chÝnh s¸ch b¶o hé CÇu ®èi víi hµng nhËp khÈu t¨ng CÇu ®èi víi hµng xuÊt khÈu t¨ng N¨ng suÊt lao ®éng t¨ng Sù thay ®æi cña tû g¸ trong dµi h¹n T¨ng Gi¶m T¨ng Gi¶m Gi¶m 11 .

et lµ tû gi¸ t¹i thêi ®iÓm t vµ et+1 lµ tû gi¸ dù tÝnh t¹i thêi ®iÓm t+1. trong khi c¸c giao dÞch ngo¹i hèi phôc vô cho ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu chØ chiÕm mét phÇn nhá trong sè c¸c giao dÞch trªn thÞ trêng ngo¹i hèi. Khi c¸c nh©n tè nµy gi¶m xuèng. VÝ dô. h¹n. Gäi id vµ if lÇn lît lµ l·i suÊt tiÒn göi cña ®ång néi tÖ vµ ngo¹i tÖ. c¸c giao dÞch ngo¹i hèi t¹i Mü mét n¨m lín h¬n 20 lÇn so víi kim ng¹ch xuÊt nhËp khÈu cña Mü. Lîi tøc dù tÝnh cña viÖc n¾m gi÷ ngo¹i tÖ khi qui ra néi tÖ lµ: if + (et+1 – et)/et. lîi tøc dù tÝnh cña viÖc n¾m gi÷ ®ång néi tÖ lµ id Lîi tøc dù tÝnh cña viÖc n¾m gi÷ ngo¹i tÖ khi qui ra néi tÖ kh«ng chØ phô thuéc vµ l·i suÊt cña ngo¹i tÖ mµ cßn phô thuéc vµo sù biÕn ®éng cña tû gi¸.2. Trong ng¾n h¹n. Lîi tøc dù tÝnh cña viÖc n¾m gi÷ mét ®ång tiÒn l¹i phô thuéc vµo l·i suÊt cña ®ång tiÒn Êy. 1. tû gi¸ sÏ thay ®æi theo híng ngîc l¹i. chØ xÐt ®Õn t¬ng quan xuÊt nhËp khÈu kh«ng th«i lµ cha ®ñ ®Ó ph©n tÝch nh÷ng thay ®æi cña tû gi¸ trong ng¾n h¹n. 12 .Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam * Ghi chó: B¶ng nµy chØ ®Ò cËp ®Õn sù biÕn ®æi cña tû gi¸ khi c¸c nh©n tè nãi trªn t¨ng lªn. nh÷ng nh©n tè t¸c ®éng tíi tû gi¸ hèi ®o¸i trong ng¾n C¸ch tiÕp cËn tû gi¸ trong dµi h¹n chñ yÕu nhÊn m¹nh tíi vai trß cña cÇu vÒ xuÊt nhËp khÈu. Trong ®ã. Do vËy. lîi tøc dù tÝnh cña viÖc n¾m gi÷ c¸c ®ång tiÒn kh¸c nhau lµ nguyªn nh©n chñ yÕu g©y ra sù biÕn ®éng cña tû gi¸.3. Khi ®ã.

trong ng¾n h¹n nh÷ng nh©n tè t¸c ®éng tíi tû gi¸ bao gåm: a. 13 . Ph¬ng tr×nh (1) chÝnh lµ ph¬ng tr×nh dïng ®Ó x¸c ®Þnh tû gi¸ hèi ®o¸i trong ng¾n h¹n. nhng trªn thùc tÕ ngêi ta lu«n n¾m gi÷ c¸c ®ång tiÒn kh¸c nhau do ®ã ta cã ®iÒu kiÖn ngang b»ng l·i suÊt nh sau: id = if + (et+1 – et)/et (1). Thay ®æi trong l·i suÊt tiÒn göi níc ngoµi: L·i suÊt ngo¹i tÖ t¨ng lµm cho lîi tøc dù tÝnh cña viÖc n¾m gi÷ ngo¹i tÖ so víi néi tÖ t¨ng. do ®ã cÇu vÒ ngo¹i tÖ trªn thÞ trêng ngo¹i hèi t¨ng khiÕn cho ngo¹i tÖ lªn gi¸ hay tû gi¸ t¨ng. vÝ dô VND. cao h¬n lîi tøc dù tÝnh cña mét ®ång tiÒn kh¸c. hay tû gi¸ gi¶m. Nh vËy. do c¸c ®ång tiÒn lµ thay thÕ hoµn h¶o cho nhau nªn ngêi d©n sÏ chuyÕn hÕt sang n¾m gi÷ VND do VND cã lîi tøc dù tÝnh cao h¬n. tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i thêi ®iÓm t phô thuéc vµo: l·i suÊt cña c¸c ®ång tiÒn vµ tû gi¸ t¬ng lai dù tÝnh. Thay ®æi trong l·i suÊt trong níc: L·i suÊt trong níc t¨ng lµm cho lîi tøc dù tÝnh cña viÖc n¾m gi÷ néi tÖ t¨ng lªn so víi ngo¹i tÖ. do ®ã cÇu vÒ néi tÖ trªn thÞ trêng ngo¹i hèi t¨ng lµm cho néi tÖ lªn gi¸. NÕu nh lîi tøc dù tÝnh cña viÖc n¾m gi÷ mét ®ång tiÒn. b. Cã thÓ thÊy. vÝ dô USD.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam Gi¶ ®Þnh r»ng c¸c ®ång tiÒn cã kh¶ n¨ng thay thÕ hoµn h¶o cho nhau th× lîi tøc gi÷ tÝnh cña viÖc n¾m gi÷ c¸c ®ång tiÒn kh¸c khau khi qui vÒ cïng mét ®ång tiÒn ph¶i ngang b»ng.

®ã còng lµ c¸c nh©n tè t¸c ®éng tíi tû gi¸ t¬ng lai dù tÝnh. nh÷ng sù thay ®æi sau ®©y sÏ lµm cho ngo¹i tÖ gi¶m gi¸ so víi néi tÖ hay lµm cho tû gi¸ gi¶m trong ng¾n h¹n: (1) dù kiÕn sù t¨ng lªn cña møc gi¸ c¶ níc ngoµi so víi trong níc. B¶ng 1.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam c. (3) dù kiÕn cÇu ®èi víi hµng xuÊt khÈu t¨ng lªn (4) dù kiÕn cÇu ®èi víi hµng nhËp khÈu gi¶m xuèng (5) dù kiÕn n¨ng suÊt lao ®éng trong níc cao h¬n so víi níc ngoµi. (2) dù kiÕn møc thuÕ quan vµ h¹n ng¹ch ®èi víi hµng nhËp khÈu cña níc m×nh cao h¬n so víi níc kh¸c. PhÇn trªn chóng ta ®· ph©n tÝch nh÷ng nh©n tè t¸c ®éng tíi tû gi¸ trong dµi h¹n.2: Tãm t¾t nh÷ng nh©n tè t¸c ®éng ®Õn tû gi¸ trong ng¾n h¹n Sù biÕn ®éng cña c¸c nh©n tè L·i suÊt ngo¹i tÖ t¨ng L·i suÊt néi tÖ t¨ng Sù thay ®æi cña tû g¸ trong ng¾n h¹n T¨ng Gi¶m 14 . hay tû gi¸ gi¶m trong ng¾n h¹n. Thay ®æi trong tû gi¸ t¬ng lai dù tÝnh: BÊt kú yÕu tè nµo lµm cho tû gi¸ t¬ng lai dù tÝnh gi¶m còng lµm cho lîi tøc dù tÝnh cña viÖc n¾m gi÷ ngo¹i tÖ khi qui ra néi tÖ gi¶m lµm cho ngo¹i tÖ gi¶m gi¸. Do vËy.

Nhng tùu trung l¹i cã hai chÕ ®é tû gi¸ c¬ b¶n. trong nh÷ng thêi kú kh¸c nhau cã sù 15 . Tû gi¸ cã ý nghÜa quan träng ®èi víi mäi chñ thÓ tham gia vµo c¸c giao dÞch ®èi ngo¹i cho dï ®ã lµ c¸c th¬ng gia hoÆc c¸c nhµ ®Çu t.2: Tãm t¾t nh÷ng nh©n tè t¸c ®éng ®Õn tû gi¸ trong ng¾n h¹n Dù kiÕn sù t¨ng lªn cña møc gi¸ c¶ níc ngoµi so víi trong níc Dù kiÕn møc thuÕ quan vµ h¹n ng¹ch ®èi víi hµng nhËp khÈu cña níc m×nh cao h¬n so víi c¸c níc kh¸c Dù kiÕn cÇu ®èi víi hµng nhËp khÈu t¨ng Dù kiÕn cÇu ®èi víi hµng xuÊt khÈu t¨ng Dù kiÕn n¨ng suÊt lao ®éng trong níc cao h¬n so víi níc ngoµi Gi¶m Gi¶m T¨ng Gi¶m Gi¶m * Ghi chó: B¶ng nµy chØ ®Ò cËp ®Õn sù biÕn ®æi cña tû gi¸ khi c¸c nh©n tè nãi trªn t¨ng lªn. sù thay ®æi cña tû gi¸ cã ¶nh hëng ®Õn hÇu nh toµn bé ®êi sèng kinh tÕ x· héi. Tû gi¸ còng ®ãng vai trß trung t©m trong ho¹t ®éng cña chÝnh s¸ch tiÒn tÖ. c¸c chÕ ®é tû gi¸. tû gi¸ sÏ thay ®æi theo híng ngîc l¹i.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam B¶ng 1. ®ã lµ chÕ ®é tû gi¸ th¶ næi vµ chÕ ®é tû gi¸ cè ®Þnh. Khi c¸c nh©n tè nµy gi¶m xuèng.4. Møc ®é can thiÖp kh¸c nhau cña c¸c nhµ níc tíi tû gi¸ ®· t¹o nªn nh÷ng kh¸c nhau vÒ c¬ chÕ. nguyªn t¾c ®iÒu hµnh tû gi¸ vµ chÝnh s¸ch liªn quan gi÷a c¸c quèc gia. 1. Ngay mçi quèc gia.

Ng©n hµng trung ¬ng buéc ph¶i can thiÖp trªn thÞ trêng ngo¹i hèi ®Ó duy tr× tû gi¸ biÕn ®éng xung quanh tû gi¸ cè ®Þnh (tû gi¸ trung t©m) trong mét biªn ®é hÑp ®· ®Þnh tríc.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam lùa chän kh¸c nhau vÒ møc ®é cè ®Þnh. th¶ næi hoÆc sù trung hßa nµo ®ã gi÷a hai chÕ ®é nµy. chÕ ®é tû gi¸ cè ®Þnh Mét quèc gia thi hµnh chÕ ®é tû gi¸ cè ®Þnh tøc lµ “neo” ®ång tiÒn cña m×nh vµo vµng hoÆc vµo mét ®ång tiÒn hay mét nhãm c¸c ®ång tiÒn.3: Tæng hîp c¸c chÕ ®é tû gi¸ USD FRF SDR Tû gi¸ ®îc neo cè §ång tiÒn kh¸c ®Þnh víi Hçn hîp c¸c ®ång tiÒn Tõng ®ång tiÒn Th¶ næi h¹n chÕ Th¶ næi tËp thÓ Tù do Th¶ næi Cã ®iÒu tiÕt Tæng céng 21 níc 15 níc 2 níc 9 níc 18 níc 4 níc 12 níc 51 níc 49 níc 181 níc (Nguån:International Statistics. Theo sè liÖu thèng kª cña IMF ®Õn th¸ng 06/1997. Nh vËy. Trong chÕ ®é tû gi¸ cè ®Þnh. 1997) 1. October. Ng©n hµng trung ¬ng buéc ph¶i mua vµo hay b¸n ra ®ång néi tÖ nh»m giíi h¹n sù biÕn ®éng cña tû gi¸ trong biªn ®é ®· ®Þnh. IMF.1. trong chÕ ®é tû gi¸ cè ®Þnh. c¸c chÕ ®é tû gi¸ ®îc c¸c níc ¸p dông nh sau: B¶ng 1. §Ó tiÕn hµnh can thiÖp trªn thÞ tr16 .4.

tû gi¸ cña mét ®ång tiÒn cã thÓ ®îc neo cè ®Þnh víi ®ång tiÒn nµy nhng l¹i ®îc th¶ næi víi ®ång tiÒn kh¸c. mµ cuéc khñng ho¶ng tµi chÝnh . do sù ®iÒu hµnh chÝnh s¸ch tû gi¸ cña nhµ níc thêng diÔn ra bÝ mËt. H¬n n÷a. ChÕ ®é tû gi¸ cè ®Þnh cã t¸c ®éng c¶ mÆt tÝch cùc. dï lµ chÕ ®é tû gi¸ cè ®Þnh. vµ nh vËy thóc ®Èy ®Çu t vµ th¬ng m¹i quèc tÕ. VÝ dô. ph¸t triÓn thÞ trêng chî ®en. lÉn mÆt kh«ng tÝch cùc ®Õn qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ. buéc Ng©n hµng trung ¬ng ph¶i can thiÖp vµo thÞ trêng b»ng mét kho¶n dù tr÷ ngo¹i tÖ ®¸ng kÓ nh»m gi÷ 17 . tû gi¸ cè ®Þnh trong thêi gian dµi thêng kh«ng thÓ ph¶n ¸nh ®óng søc mua cña ®ång tiÒn ®ã t¹i nhiÒu thêi ®iÓm. chÕ ®é tû gi¸ cè ®Þnh t¹o thuËn tiÖn cho viÖc tham gia kinh doanh vµ c¸c giao dÞch tµi chÝnh.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam êng ngo¹i hèi ®ßi hái Ng©n hµng trung ¬ng ph¶i cã s½n nguån dù tr÷ ngo¹i hèi nhÊt ®Þnh. gi¸ trÞ cña ®ång Peso Argentina ®îc th¶ næi víi ®ång france Ph¸p nhng l¹i ®îc cè ®Þnh víi ®« la Mü. dÔ lµm ph¸t sinh n¹n ®Çu c¬ ngo¹i tÖ. do ®ã. Mét mÆt. do ®ã gi¶m bít rñi ro vÒ kinh tÕ.tiÒn tÖ khu vùc võa qua lµ minh chøng ®iÓn h×nh. tõ ®ã kÐo theo nh÷ng hÖ qu¶ tiªu cùc cña viÖc ®Þnh gi¸ kÐo dµi qu¸ cao hoÆc qu¸ thÊp gi¸ trÞ ®ång b¶n tÖ. g©y mÊt æn ®Þnh tiÒn tÖ. Tû gi¸ lu«n cè ®Þnh trong suèt thêi gian kÓ tõ khi tÝnh to¸n b¾t ®Çu giao dÞch cho ®Õn khi kÕt thóc giao dÞch. MÆt kh¸c. Do mçi ®ång tiÒn quèc gia ®Òu cã tû gi¸ víi c¸c ®ång tiÒn kh¸c nhau. song rñi ro tû gi¸ vÉn kh«ng ®îc lo¹i trõ.

khiÕn chi phÝ vÒ qu¶n lý tµi s¶n sÏ lín). chÕ ®é tû gi¸ th¶ næi.Vay nî níc ngoµi. Trong chÕ ®é nµy. Trong chÕ ®é tû gi¸ th¶ næi hoµn toµn. trong khi dù tr÷ ngo¹i tÖ h¹n chÕ.Thùc hiÖn chÝnh s¸ch ngo¹i hèi th¾t chÆt. .Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam gi¸ ®ång tiÒn (chÝnh v× thÕ mµ Ng©n hµng trung ¬ng cÇn thiÕt ph¶i duy tr× mét møc nhÊt ®Þnh vÒ dù tr÷ ngo¹i hèi.2. 1. Møc ®é th¶ næi tû gi¸ tïy thuéc vµo qui ®Þnh qu¶n lý ngo¹i tÖ cña tõng níc vµ ®îc “th¶ næi” díi hai h×nh thøc c¬ b¶n: . Khi søc Ðp gi¶m gi¸ néi tÖ t¨ng. 18 . ChÝnh phñ tham gia vµo thÞ trêng víi t c¸ch lµ mét thµnh viªn b×nh thêng. gi¶m chi tiªu nhµ níc. muèn duy tr× ®îc tû gi¸ cè ®Þnh th× ChÝnh phñ buéc ph¶i lµm mét hay ®ång thêi c¸c gi¶i ph¸p sau ®©y: . kiÓm so¸t gi¸ c¶ vµ tiÒn l¬ng … KÕt qu¶ tÊt yÕu cña viÖc nµy lµ lµm gi¶m ®éng lùc t¨ng trëng cña nÒn kinh tÕ.ChÕ ®é tû gi¸ th¶ næi hoµn toµn lµ chÕ ®é trong ®ã tû gi¸ ®îc x¸c ®Þnh hoµn toµn tù do theo quy luËt cung cÇu trªn thÞ trêng ngo¹i hèi mµ kh«ng cã bÊt cø sù can thiÖp nµo cña Ng©n hµng trung ¬ng. tû gi¸ ®îc qui ®Þnh bëi quan hÖ cung cÇu ngo¹i tÖ trªn thÞ trêng ngo¹i hèi. nhng râ rµng vÒ mÆt dµi h¹n nã l¹i dÉn ®Õn mét luång ngo¹i tÖ ra lín h¬n (c¶ vèn lÉn l·i) víi tÊt c¶ nh÷ng hÖ qu¶ tiªu cùc kÌm theo. biÖn ph¸p nµy cã hiÖu qu¶ tøc thêi v× nã lµm t¨ng cung ngo¹i tÖ. sù thay ®æi cña tû gi¸ lu«n ph¶n ¸nh nh÷ng thay ®æi trong quan hÖ cung cÇu trªn thÞ trêng ngo¹i hèi. t¨ng thuÕ.4.

tû gi¸ hèi ®o¸i sÏ tù ®éng ®îc ®iÒu chØnh ®Ó ®¶m b¶o c©n b»ng thêng xuyªn gi÷a cung vµ cÇu ngo¹i tÖ. Sù tù ®iÒu chØnh cña tû gi¸ hèi ®o¸i theo t×nh h×nh th©m hôt hay thÆng d cña c¸n c©n thanh to¸n sÏ 19 . • T¸c ®éng tÝch cùc Víi c¬ chÕ th¶ næi. nhng Ng©n hµng trung ¬ng kh«ng cam kÕt duy tr× mét tû gi¸ cè ®Þnh hay biªn ®é dao ®éng nµo xung quanh tû gi¸ trung t©m. chÕ ®é tû gi¸ th¶ næi cã ®iÒu tiÕt tån t¹i khi Ng©n hµng trung ¬ng tiÕn hµnh can thiÖp trªn thÞ trêng ngo¹i hèi nh»m ¶nh hëng lªn tû gi¸.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam cã nghÜa lµ ChÝnh phñ cã thÓ mua vµo hay b¸n ra mét ®ång tiÒn nhÊt ®Þnh nhng lµ ®Ó phôc vô cho môc ®Ých ho¹t ®éng cña ChÝnh phñ chø kh«ng nh»m môc ®Ých can thiÖp ¶nh hëng lªn tû gi¸ hay ®Ó cè ®Þnh tû gi¸. . trong khi d cung lín dÉn ®Õ sù gi¶m xuèng cña tû gi¸ hèi ®o¸i.ChÕ ®é tû gi¸ th¶ næi cã qu¶n lý (hay th¶ næi cã sù ®iÒu tiÕt cña nhµ níc): kh¸c víi chÕ ®é tû gi¸ th¶ næi hoµn toµn. Hay nãi c¸ch kh¸c. tû gi¸ hèi ®o¸i th¶ næi ®¶m b¶o cho sù c©n b»ng gi÷a cung vµ cÇu ngo¹i tÖ: d cÇu lín dÉn ®Õn sù t¨ng lªn. tû gi¸ hèi ®o¸i sÏ tù ®éng t¨ng lªn (gi¶m gi¸ néi tÖ) ®Ó h¹n chÕ nhËp khÈu vµ khuyÕn khÝch xuÊt khÈu cho ®Õn khi sù c©n b»ng cña c¸n c©n thanh to¸n ®îc thiÕt lËp l¹i ë møc mong ®îi. NÕu mét quèc gia cã th©m hôt trong c¸n c©n v·ng lai. ChÕ ®é tû gi¸ th¶ næi còng cã nh÷ng t¸c ®éng tÝch cùc vµ tiªu cùc ®Õn qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ.

NÕu gi¸ c¶ hµng hãa ë c¸c níc kh¸c t¨ng lªn. Mét ý kiÕn n÷a ®a ra ñng hé tû gi¸ th¶ næi lµ nã cã thÓ tr¸nh cho nÒn kinh tÕ khái nh÷ng có sèc vÒ gi¸ c¶ tõ c¸c nÒn kinh tÕ kh¸c. bëi v× ®Ó duy tr× tû gi¸ cè ®Þnh buéc c¸c níc ph¶i cã chung mét tû lÖ l¹m ph¸t. Mét trong nh÷ng lý lÏ chñ yÕu ®a ra ñng hé tû gi¸ th¶ næi lµ nã cho phÐp mçi quèc gia thi hµnh chÝnh s¸ch tiÒn tÖ ®éc lËp theo quan ®iÓm cña riªng m×nh. nghÜa lµ c¸c níc ph¶i duy tr× c¸c chÝnh s¸ch tiÒn tÖ t¬ng tù nhau. nghÜa lµ cho phÐp c¸c quèc gia b¶o ®¶m ®îc tÝnh ®éc lËp trong chÝnh s¸ch tiÒn tÖ. Nh÷ng quèc gia u tiªn møc l¹m ph¸t thÊp ®îc tù do ¸p dông chÝnh s¸ch kinh tÕ vÜ m« th¾t chÆt sÏ tr¶i qua thêi kú néi tÖ lªn gi¸. Tû gi¸ th¶ næi b¶o vÖ nÒn kinh tÕ.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam tr¸nh cho nhµ níc ph¶i thùc hiÖn nh÷ng biÖn ph¸p can thiÖp kh¶ dÜ cã thÓ g©y ra nh÷ng t¸c ®éng tiªu cùc ®Õn sù ph¸t triÓn kinh tÕ. §iÒu nµy hoµn toµn tr¸i ngîc víi nh÷ng g× x¶y ra trong chÕ ®é tû gi¸ cè ®Þnh. nh÷ng quèc gia theo ®uæi chÝnh s¸ch kinh tÕ vÜ m« më réng sÏ tr¶i qua thêi kú l¹m ph¸t cao vµ néi tÖ gi¶m gi¸. ®ång néi tÖ lªn gi¸ sÏ gióp tr¸nh ®îc ¶nh hëng cña l¹m ph¸t tõ c¸c níc kh¸c. Milton Friedman (1953) ®· ®a ra mét luËn ®iÓm cã 20 . tû gi¸ th¶ næi sÏ tù ®iÒu chØnh møc tû gi¸ theo thuyÕt ngang gi¸ søc mua. cho phÐp c¸c quèc gia tù x¸c ®Þnh møc l¹m ph¸t phï hîp víi hoµn c¶nh cô thÓ cña riªng m×nh. Tû gi¸ hèi ®o¸i th¶ næi ®¶m b¶o tÝnh ®éc lËp cña chÝnh s¸ch tiÒn tÖ. Tû gi¸ hèi ®o¸i th¶ næi cñng cè sù æn ®Þnh cña nÒn kinh tÕ.

do kh«ng cã tr¸ch nhiÖm ng¨n chÆn 21 . trong khi ®ã gi¸ c¶ hµng hãa l¹i cã xu híng rÊt khã mµ gi¶m xuèng ®îc. Mét khi gi¸ c¶ trong níc chÞu ¸p lùc gi¶m gi¸. kú h¹n. h¬n lµ cè ®Þnh tû gi¸ råi ph¶i ¸p dông chÝnh s¸ch gi¶m ph¸t rÊt tèn kÐm ®Ó kh«i phôc søc c¹nh tranh quèc tÕ. • T¸c ®éng tiªu cùc ChÕ ®é tû gi¸ th¶ næi khiÕn rñi ro tû gi¸ cao. møc tû gi¸ trong t¬ng lai sÏ kh«ng ch¾c ch¾n. Khi nÒn kinh tÕ gi¶m søc c¹nh tranh quèc tÕ. Nh÷ng hÖ qu¶ vÒ biÕn ®éng kh«ng ch¾c ch¾n cña tû gi¸ cã thÓ ®îc bï trõ vµ kh¾c phôc b»ng c¸c c«ng cô phßng tr¸nh rñi ro (nh ho¹t ®éng mua b¸n ngo¹i tÖ. thêng kÌm theo mét chÝnh s¸ch gi¶m ph¸t hµ kh¾c mµ hËu qu¶ cña nã lµ thÊt nghiÖp gia t¨ng ®Ó gi¶m tiÒn l¬ng vµ ®¹t ®îc mÆt b»ng gi¸ c¶ ®Ó duy tr× søc c¹nh tranh quèc tÕ. ch¼ng h¹n nh ChÝnh phñ. Sù tù do ho¹t ®éng ®éc lËp cña chÝnh s¸ch tiÒn tÖ trong níc cã thÓ bÞ l¹m dông. th× tèt nhÊt lµ ®Ó néi tÖ gi¶m gi¸. quyÒn chän) nhng sÏ g©y ra nh÷ng thay ®æi rÊt lín trong gi¸ thµnh s¶n phÈm.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam tÝnh thuyÕt phôc cao ®Ó ñng hé cho tû gi¸ hèi ®o¸i linh ho¹t khi cho r»ng nªn ®Ó hèi ®o¸i tù ®iÒu chØnh ®Ó ph¶n øng l¹i c¸c có sèc x¶y ra ®èi víi nÒn kinh tÕ h¬n lµ cè ®Þnh tû gi¸ ®Ó råi ph¶i ®iÒu chØnh c¸c biÕn sè kh¸c cña nÒn kinh tÕ. ®iÒu ®ã sÏ g©y khã kh¨n cho viÖc lËp kÕ ho¹ch vµ tÝnh to¸n gi¸ c¶. ¤ng cho r»ng tû gi¸ hèi ®o¸i th¶ næi dÔ dµng ®a ®Õn sù æn ®Þnh h¬n tû gi¸ cè ®Þnh. Mét khi tû gi¸ ®îc th¶ næi nã sÏ dÔ dµng biÕn ®éng t¨ng lªn hay gi¶m xuèng.

®Ó ph©n tÝch nh÷ng ¶nh hëng vµ nh÷ng néi dung bao hµm trong thay ®æi tû gi¸ cÇn kÕt hîp ph©n tÝch tû gi¸ danh nghÜa vµ tû gi¸ thùc. VÝ dô: t¹i ViÖt Nam tû gi¸ danh nghÜa gi÷a USD vµ VND ®îc yÕt vµ sö dông trong giao dÞch ngo¹i hèi nh sau: tû gi¸ USD/VND = 14 000. t¹i Ph¸p: tû gi¸ USD/FRF = 5. nh vËy. cã thÓ nãi r»ng. tû gi¸ danh nghÜa tù nã kh«ng ph¶n ¸nh nhiÒu th«ng tin. vµ kh¾c phôc nh÷ng h¹n chÕ cña mçi c¬ chÕ tû gi¸ ®Ó vËn dông thÝch hîp víi mçi bèi c¶nh kinh tÕ chÝnh trÞ vµ x· héi kh¸c nhau … lµ mét trong nh÷ng néi dung u tiªn trong ®iÒu hµnh chÝnh s¸ch tµi chÝnh tiÒn tÖ vÜ m« cña nhµ níc.. Tû gi¸ danh nghÜa Tû gi¸ danh nghÜa lµ tû gi¸ phæ biÕn ®îc sö dông hµng ngµy trong giao dÞch trªn c¸c thÞ trêng ngo¹i hèi.. 1. chÝnh s¸ch tiÒn tÖ. tû gi¸ th¶ næi hoÆc cè ®Þnh còng ®Òu cã nh÷ng u ®iÓm vµ h¹n chÕ. tû gi¸ danh nghÜa chÝnh lµ 22 .Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam sù mÊt gi¸ cña ®ång tiÒn. Ph¸t huy nh÷ng ®iÓm m¹nh. do ®ã. ViÖc lùa chän mét c¬ chÕ tû gi¸ th¶ næi hay cè ®Þnh hoÆc mét chÕ ®é tû gi¸ trung gian nµo ®ã gi÷a hai h×nh thøc nµy phô thuéc vµo tõng quèc gia víi nh÷ng ®iÒu kiÖn vµ môc tiªu kinh tÕ vµ thÞ trêng cô thÓ kh¸c nhau. 1. Tû gi¸ danh nghÜa vµ tû gi¸ thùc §Ó ph©n tÝch ®îc nh÷ng ¶nh hëng vµ thay ®æi cña tû gi¸ ®èi víi nÒn kinh tÕ.1.5. nªn cã thÓ dÔ thùc hiÖn viÖc l¹m ph¸t qua ng©n s¸ch vµ tiÒn tÖ… Tãm l¹i.5.

67%. t¹i thêi ®iÓm (t+1) chØ sè tû gi¸ sÏ lµ: (14 000:12 000) x 100% = 116. 1. §èi víi mçi quèc gia. khi tû gi¸ danh nghÜa t¨ng lªn hay gi¶m xuèng kh«ng nhÊt thiÕt ph¶i ®ång nghÜa víi sù t¨ng hay gi¶m søc c¹nh tranh th¬ng m¹i quèc tÕ cña quèc gia nµy. khi tû gi¸ danh nghÜa t¨ng th× chØ sè tû gi¸ danh nghÜa còng t¨ng. ®Ó ®o sù thay ®æi trong søc c¹nh tranh th¬ng m¹i quèc tÕ ngêi ta sö dông kh¸i niÖm tû gi¸ thùc.5.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam tû lÖ trao ®æi sè lîng tuyÖt ®èi gi÷a hai ®ång tiÒn ®îc biÓu thÞ th«ng qua ®ång tiÒn kh¸c mµ kh«ng ®Ò cËp ®Õn t¬ng quan søc mua hµng ho¸ vµ dÞch vô gi÷a chóng. ®iÒu nµy hµm ý r»ng ®ång tiÒn yÕt gi¸ lªn gi¸ vµ ®ång tiÒn ®Þnh gi¸ gi¶m gi¸ (trong vÝ dô trªn USD lªn gi¸ cßn VND gi¶m gi¸). Sù thay ®æi tû gi¸ nµy thêng ®îc biÓu diÔn b»ng chØ sè nh sau: chän thêi ®iÓm (t) lµ thêi ®iÓm c¬ së cã chØ sè tû gi¸ lµ 100%. vµ t¹i thêi ®iÓm (t+1) lµ 14 000. Do ®ã. Nh vËy. Tû gi¸ thùc Tû gi¸ thùc b»ng tû gi¸ danh nghÜa ®îc ®iÒu chØnh bëi thay ®æi trong t¬ng quan gi¸ c¶ trong níc vµ ngoµi níc. T¬ng quan gi÷a tû gi¸ thùc ER vµ tû gi¸ danh nghÜa E ®îc biÓu diÔn nh sau: 23 . Nh÷ng thay ®æi trong tû gi¸ danh nghÜa thêng ®îc biÓu diÔn díi d¹ng chØ sè. vÝ dô: tû gi¸ danh nghÜa gi÷a USD vµ VND t¹i thêi ®iÓm (t) lµ 12 000.2.

P. nghÜa lµ khi ph©n tÝch søc c¹nh tranh quèc tÕ cña hµng ho¸ ViÖt Nam ph¶i ®Ò cËp ®Õn kh«ng chØ nh÷ng thay ®æi trong tû gi¸ danh nghÜa. E lµ tû gi¸ danh nghÜa biÓu diÔn sè ®¬n vÞ VND trªn 1 CNY. §Ó viÖc ph©n tÝch ®îc trùc quan. chóng ta lÊy trêng hîp cña ViÖt Nam vµ Trung Quèc lµm vÝ dô ph©n tÝch.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam ER = Trong ®ã: EP * P P*. tû gi¸ thùc gi÷a VND vµ CNY biÓu diÔn sù so s¸nh møc gi¸ 24 . mµ cßn ph¶i ®Ò cËp ®Õn t¬ng quan thay ®æi gi¸ c¶ níc ngoµi so víi trong níc. trong ®ã: VND ®ãng vai trß lµ néi tÖ cßn CNY ®ãng vai trß lµ ngo¹i tÖ. Nãi c¸ch kh¸c.møc gi¸ c¶ ë níc cã ®ång tiÒn yÕt gi¸. C«ng thøc trªn cho thÊy: Tû gi¸ thùc b»ng tû gi¸ danh nghÜa ®· ®îc ®iÒu chØnh bëi tû sè gi÷a møc gi¸ c¶ ë níc ngoµi vµ møc gi¸ c¶ ë trong níc. P* lµ møc gi¸ c¶ trung b×nh cña ræ hµng ho¸ ë Trung Quèc vµ ®îc tÝnh b»ng CNY.møc gi¸ c¶ ë níc cã ®ång tiÒn ®Þnh gi¸. P lµ møc gi¸ c¶ trung b×nh cña ræ hµng ho¸ ë ViÖt Nam vµ ®îc tÝnh b»ng VND. Tû gi¸ thùc lµ thíc ®o ®Çy ®ñ søc c¹nh tranh hµng ho¸ cña ViÖt Nam (hay cña níc cã ®ång tiÒn ®Þnh gi¸) so víi hµng ho¸ níc ngoµi (hay cña níc cã ®ång tiÒn yÕt gi¸) xÐt vÒ ph¬ng tiÖn gi¸ c¶. BiÓu thøc EP* biÓu diÔn gi¸ c¶ cña ræ hµng ho¸ Trung Quèc tÝnh b»ng VND. KÕt qu¶ lµ: Tû sè EP*/P thùc chÊt biÓu diÔn tû lÖ gi¸ c¶ hµng ho¸ gi÷a Trung Quèc vµ ViÖt Nam quy thµnh VND.

25 . NÕu tû gi¸ thùc nhá h¬n 1. 1. Tû gi¸ thùc t¨ng hµm ý r»ng søc c¹nh tranh hµng ho¸ ViÖt Nam t¨ng lªn so víi hµng ho¸ Trung Quèc xÐt vÒ ph¬ng diÖn gi¸ c¶. tû gi¸ thùc gi¶m hµm ý r»ng søc c¹nh tranh hµng ho¸ ViÖt Nam gi¶m xuèng so víi hµng ho¸ Trung Quèc. 5. NghÜa lµ nÕu chuyÓn ®æi VND sang CNY theo tû gi¸ E th× chóng ta sÏ mua ®îc nhiÒu hµng ho¸ h¬n ë Trung Quèc so víi ë ViÖt Nam. Nh vËy. ngîc l¹i. §ång tiÒn ®îc ®Þnh gi¸ thùc thÊp sÏ gióp c¶i thiÖn søc c¹nh tranh th¬ng m¹i quèc tÕ cña quèc gia cã ®ång tiÒn nµy vµ ngîc l¹i. 3. tøc: EP* < P. NÕu tû gi¸ thùc lín h¬n 1. tøc: EP*>P. 2.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam hµng ho¸ cña Trung Quèc víi hµng ho¸ cu¶ ViÖt Nam khi c¶ hai ®Òu ®îc tÝnh b»ng VND. tøc : EP* = P th× gi¸ trÞ thùc cña hai ®ång tiÒn lµ ngang nhau. nÕu mÆt b»ng gi¸ c¶ hµng ho¸ ë ViÖt Nam lµ P. §iÒu nµy cã nghÜa lµ. NghÜa lµ. th× néi tÖ ®îc coi lµ ®Þnh gi¸ thùc qu¸ cao vµ ngo¹i tÖ dîc coi lµ ®Þnh gi¸ thùc qu¸ thÊp. 4. th× mÆt b»ng gi¸ c¶ t¬ng ®¬ng ë Trung Quèc lµ EP* [trong ®ã E lµ tû gi¸ (CNY/VND) vµ P* lµ mÆt b»ng gi¸ ë Trung Quèc tÝnh b»ng CNY]. th× néi tÖ ®îc coi lµ ®Þnh gi¸ thùc qu¸ thÊp vµ ngo¹i tÖ ®îc coi lµ ®Þnh gi¸ thùc qu¸ cao. Tû gi¸ thùc b»ng 1. nÕu chuyÓn ®æi VND sang CNY theo tû gi¸ E th× chóng ta chØ mua ®îc Ýt hµng ho¸ h¬n ë Trung Quèc so víi ë ViÖt Nam (hay mçi VND ë ViÖt Nam mua ®îc nhiÒu hµng ho¸ h¬n so víi ë Trung Quèc).

Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam
1.6. ¶nh hëng cña tû gi¸ vµ chÝnh s¸ch tû gi¸ ®èi víi ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu.

Tû gi¸ hèi ®o¸i lµ mét lo¹i gi¸, gièng nh tÊt c¶ c¸c lo¹i gi¸ c¶ kh¸c, c¬ chÕ t¸c ®éng cña tû gi¸ ®èi víi xuÊt nhËp khÈu ®îc thùc hiÖn th«ng qua sù t¬ng t¸c cña mèi quan hÖ cung - cÇu vÒ hµng hãa - dÞch vô xuÊt nhËp khÈu víi tû gi¸ trªn thÞ trêng. Tríc hÕt, tû gi¸ vµ nh÷ng biÕn ®éng cña tû gi¸ cã ¶nh hëng trùc tiÕp ®Õn møc gi¸ c¶ hµng ho¸ - dÞch vô xuÊt nhËp khÈu cña mét níc. Khi tû gi¸ thay ®æi theo híng lµm gi¶m søc mua cña ®ång néi tÖ (gi¸ trÞ cña ®ång néi tÖ gi¶m), th× gi¸ c¶ hµng ho¸ - dÞch vô cña níc ®ã sÏ t¬ng ®èi rÎ h¬n so víi hµng ho¸ dÞch vô cña níc ngoµi ë c¶ thÞ trêng trong níc vµ thÞ trêng quèc tÕ. Hµng ho¸ - dÞch vô níc ®ã cã kh¶ n¨ng c¹nh tranh tèt h¬n dÉn ®Õn cÇu vÒ xuÊt khÈu hµng ho¸ - dÞch vô cña níc ®ã sÏ t¨ng, cÇu vÒ nhËp khÈu hµng ho¸ - dÞch vô níc ngoµi cña níc ®ã sÏ gi¶m vµ c¸n c©n th¬ng m¹i dÞch chuyÓn vÒ phÝa thÆng d. VÝ dô: N¨m 1994 víi møc tû gi¸ hèi ®o¸i 1 USD = 10 500 VND, 1 xe « t« con gi¸ 30 000 USD cã thÓ ®îc nhËp khÈu vµ tÝnh t¬ng ®¬ng thµnh tiÒn ViÖt Nam lµ 315 triÖu VND. §Õn n¨m 2000 víi møc tû gi¸ t¨ng lªn 1 USD = 14 000 VND th× còng chiÕc « t« ®ã nhng ®îc nhËp khÈu vµ b¸n víi gi¸ 420 triÖu VND (gi¸ nhËp kh«ng thay ®æi). Gi¸ c¶ ®¾t h¬n, nhu cÇu nhËp « t« sÏ gi¶m. Nhng ®èi víi xuÊt khÈu th× t×nh h×nh l¹i diÔn ra ngîc l¹i, 1 tÊn g¹o víi chi phÝ s¶n xuÊt lµ 3,5 triÖu VND, víi tû gi¸ 1 USD = 10 500 VND cã thÓ xuÊt khÈu vµ b¸n cã l·i víi gi¸ kho¶ng 26

Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam

340 USD vµo n¨m 1994, nhng víi tû gi¸ 1 USD = 14 000 VND n¨m 2000 th× cã thÓ xuÊt khÈu vµ b¸n cã l·i víi gi¸ chØ kho¶ng 250 USD. Gi¸ c¶ gi¶m cÇu xuÊt khÈu sÏ t¨ng. KÕt qu¶ sÏ ngîc l¹i khi tû gi¸ hèi ®o¸i biÕn ®æi theo híng lµm t¨ng gi¸ ®ång néi tÖ. Sù t¨ng gi¸ cña ®ång néi tÖ cã t¸c dông lµm t¨ng gi¸ t¬ng ®èi hµng ho¸ - dÞch vô cña mét níc so víi níc ngoµi sÏ dÉn ®Õn lµm gi¶m xuÊt khÈu, t¨ng nhËp khÈu vµ c¸n c©n th¬ng m¹i chuyÓn dÞch vÒ phÝa th©m hôt. Ngêi ta thêng thÊy c¸n c©n th¬ng m¹i cña mét níc xÊu ®i ngay sau khi cã sù gi¶m gi¸ thùc tÕ cña mét ®ång tiÒn vµ chØ b¾t ®Çu ®îc c¶i thiÖn sau ®ã mét vµi th¸ng hoÆc mét n¨m. Ngêi ta còng thÊy nhiÒu khi l¹i x¶y ra hiÖn tîng cã sù thay ®æi rÊt m¹nh trong tû gi¸ hèi ®o¸i nhng chØ cã nh÷ng sù thay ®æi rÊt Ýt trong c¸n c©n th¬ng m¹i. Nh÷ng thùc tÕ nµy ®îc c¸c nhµ kinh tÕ kh¸i qu¸t trong lý thuyÕt kinh tÕ häc quèc tÕ lµ ®êng cong ''J'' hay cßn ®îc hiÓu lµ hiÖn tîng ''tÝnh gi¶m vµ tÝnh trÔ'' trong t¸c ®éng cña tû gi¸ hèi ®o¸i ®Õn nh÷ng thay ®æi cña c¸n c©n th¬ng m¹i mét níc. §å thÞ ®êng cong J biÓu hiÖn t¸c ®éng cña tû gi¸ hèi ®o¸i ®Õn c¸n c©n th¬ng m¹i cña mét níc lµ sù m« t¶ ®¬n gi¶n nhng cã tÝnh thuyÕt phôc cao ®èi víi ®Æc ®iÓm nµy. H×nh1.1: §å thÞ hiÖu øng ®êng cong J C¸n c©n th¬ng m¹i. ThÆng d­ (+) 0 Th©m hôt(-) §­êng cong J

Thêi gian 27

Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam

Kh¶o s¸t thùc tiÔn c¸c níc, tÝnh trÔ vµ tÝnh gi¶m trong t¸c ®éng cña tû gi¸ hèi ®o¸i ®èi víi c¸n c©n th¬ng m¹i cña mét quèc gia thêng chËm kho¶ng tõ 6 th¸ng tíi mét n¨m (®èi víi c¸c níc ph¸t triÓn) 1. Thêi gian thùc tÕ nhanh chËm kh¸c nhau cô thÓ lµ bao nhiªu tuú thuéc vµo møc ®é ¶nh hëng cña c¸c nh©n tè g©y ra tÝnh gi¶m vµ tÝnh trÔ ë nh÷ng ®iÒu kiÖn vµ thêi ®iÓm kh¸c nhau cña mçi níc. Nh÷ng nh©n tè nµy bao gåm: a. §é co gi·n theo gi¸ cña xuÊt nhËp khÈu. C¬ chÕ t¸c ®éng cña tû gi¸ hèi ®o¸i ®Õn c¸n c©n th¬ng m¹i nh phÇn trªn ®· ph©n tÝch ph¶i th«ng qua sù thay ®æi trong møc gi¸ c¶ t¬ng ®èi. V× vËy, møc ®é t¸c ®éng cña tû gi¸ tÊt yÕu phô thuéc vµo ph¶n øng cña cÇu vÒ hµng ho¸ - dÞch vô xuÊt nhËp khÈu mét níc víi nh÷ng thay ®æi trong møc gi¸ c¶ t¬ng ®èi, cßn gäi lµ ®é co gi·n theo gi¸ cña xuÊt nhËp khÈu. NÕu ®é co gi·n theo gi¸ cña c¸c hµng ho¸ - dÞch vô xuÊt nhËp khÈu mét níc cµng lín th× møc ®é t¸c ®éng cña nh÷ng thay ®æi trong tû gi¸ hèi ®o¸i ®Õn c¸n c©n mËu dÞch níc ®ã cµng cao vµ ngîc l¹i. Trong trêng hîp hµng ho¸- dÞch vô xuÊt nhËp khÈu kh«ng co gi·n theo tû gi¸ (hoÆc rÊt Ýt co gi·n) th× nh÷ng

1

Fjorde vµ Vylder (1991), Kinh tÕ häc quèc tÕ: Lý thuyÕt vµ thùc tiÔn.

28

Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam thay ®æi trong tû gi¸ sÏ hÇu nh kh«ng cã hoÆc Ýt cã t¸c ®éng ®Õn c¸n c©n th¬ng m¹i. c. 29 . T¸c ®éng cña ®ång USD gi¶m gi¸ lµn cho bµn viÕt nhËp khÈu tõ §øc gi¸ 500 DEM ®ang tõ 200 USD t¨ng lªn 250 USD. Kh¶ n¨ng chÊp nhËn gi¶m gi¸ kh«ng chØ phô thuéc vµo thêi gian biÕn ®éng cña tû gi¸ mµ cßn phô thuéc vµo kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña c¸c ®èi thñ trªn thÞ trêng vµ kh¶ n¨ng t×m kiÕm hµng ho¸ thay thÕ hµng nhËp khÈu cña níc cã ®ång tiÒn gi¶m gi¸. Khi nh÷ng thay ®æi cña tû gi¸ hèi ®o¸i ®îc c¸c nhµ xuÊt nhËp khÈu nhËn ®Þnh lµ chØ cã tÝnh chÊt t¹m thêi. Dù kiÕn cña c¸c nhµ xuÊt nhËp khÈu vÒ møc ®é thay ®æi cña tû gi¸. PhÇn lç do h¹ gi¸ cã thÓ ®îc bï l¹i khi ®ång USD t¨ng gi¸. c¸c nhµ xuÊt nhËp khÈu sÏ s½n sµng øng xö b»ng c¸ch ®iÒu chØnh gi¸ ®Ó bï trõ vµo nh÷ng thay ®æi do tû gi¸ biÕn ®éng g©y ra.5 USD. §iÒu nµy dùa trªn mét thùc tÕ lµ c¸c ®ång tiÒn kh«ng ®ång thêi gi¶m hoÆc t¨ng gi¸ cïng mét lóc vµ cã nhiÒu níc kh¸c nhau còng s¶n xuÊt mét lo¹i hµng ho¸. Thêi h¹n cña c¸c hîp ®ång hay c¸c hiÖp ®Þnh 2 NguyÔn V¨n TiÕn (2001).4 USD t¨ng lªn 25% t¬ng ®¬ng 1 DEM = 0. NhËn ®Þnh ®ång USD sÏ t¨ng trë l¹i trong t¬ng lai (sau mét thêi gian ng¾n) c¸c nhµ xuÊt khÈu §øc chÊp nhËn gi¶m gi¸ bµn viÕt xuèng 400 DEM ®Ó bµn viÕt vÉn cã gi¸ 200 USD ë Mü . Tµi chÝnh quèc tÕ hiÖn ®¹i trong nÒn kinh tÕ më. VÝ dô: khi ®ång USD trë nªn yÕu h¬n vµo cuèi nh÷ng n¨m 1970 lµm gi¸ cña 1 DEM = 0.2 b.

d. 30 . Nh÷ng hµnh vi nµy cã liªn quan ®Õn mét lo¹t nh÷ng thay ®æi vÒ c¬ cÊu xuÊt nhËp khÈu. Sù ph¶n ¸nh nh÷ng thay ®æi cña tû gi¸ danh nghÜa vµo møc gi¸ c¶ hµng hãa . Thêi gian ®Ó c¸c nhµ xuÊt nhËp khÈu vµ ngêi tiªu dïng thay ®æi hµnh vi cña m×nh. V× vËy. Tuú theo thêi h¹n cña c¸c hîp ®ång hoÆc c¸c hiÖp ®Þnh cßn dµi hay ng¾n mµ tÝnh trÔ cña sù t¸c ®éng sÏ nhanh hay chËm. C¸c nhµ xuÊt nhËp khÈu kh«ng thÓ thay ®æi gi¸ c¶ hµng ho¸ . sù lùa chän c¸c yÕu tè ®Çu vµo vµ thay ®æi ®èi t¸c trong th¬ng m¹i. e.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam H×nh thøc ho¹t ®éng th¬ng m¹i cña mét níc víi c¸c quèc gia kh¸c trªn thÕ giíi ®îc ký kÕt díi d¹ng c¸c hîp ®ång hoÆc hiÖp ®Þnh lµ cã tÝnh thêi h¹n. §Ó thay ®æi nh÷ng yÕu tè nµy ®ßi hái ph¶i cã thêi gian vµ thêi gian l¹i phô thuéc vµo kh¶ n¨ng ph¶n øng cña c¸c t¸c nh©n tham gia vµo ho¹t ®éng th¬ng m¹i quèc tÕ. thêng khi cã nh÷ng thay ®æi trong tû gi¸ hèi ®o¸i vµ gi¸ trÞ ®ång tiÒn cña mét níc x¶y ra mµ c¸c hîp ®ång vµ hiÖp ®Þnh nµy vÉn cha hÕt thêi h¹n. CÇn ph¶i cã thêi gian ®Ó c¸c nhµ xuÊt nhËp khÈu vµ c¶ ngêi tiªu dïng ®iÒu chØnh hµnh vi cña m×nh cho phï hîp víi nh÷ng thay ®æi trong tû gi¸ hèi ®o¸i ®ang t¸c ®éng lµm thay ®æi møc gi¸ c¶ t¬ng ®èi cña hµng ho¸ .dÞch vô tríc khi chÊm døt hîp ®ång hoÆc ký hiÖp ®Þnh nÕu kh«ng tù biÕn m×nh thµnh ngêi vi ph¹m chóng.dÞch vô gi÷a trong níc vµ ngoµi níc.dÞch vô trong ng¾n h¹n lµ kh«ng ®Çy ®ñ.

Nh vËy. Trong trêng hîp. gi¸ hµng nhËp khÈu chØ sôt gi¶m kho¶ng 4% trong khi ®ång dollar t¨ng gi¸ tíi 21%. Sù ®iÒu chØnh gi¸ nhËp khÈu vµ tµi kho¶n v·ng lai theo gi¶m gi¸ cña ®ång §« la tõ n¨m 1986 ®Õn n¨m 1988 cßn g©y cho 31 . Nhng ®iÒu mµ chóng ta còng thÊy rÊt râ lµ tÊt c¶ nh÷ng thay ®æi trong gi¸ hµng nhËp khÈu vµ c¸n c©n tµi kho¶n v·ng lai ®Òu thÊp h¬n nhiÒu so víi nh÷ng thay ®æi cña tû gi¸ hèi ®o¸i.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam Trong ng¾n h¹n møc ®é ph¶n ¸nh nh÷ng thay ®æi cña tû gi¸ hèi ®o¸i danh nghÜa vµo gi¸ c¶ cña hµng ho¸ .dÞch vô nhËp khÈu cña Mü gi¶m vµ b¾t ®Çu t¨ng t×nh tr¹ng th©m hôt c¸n c©n tµi kho¶n v·ng lai. lµm cho gi¸ hµng hãa . T×nh h×nh tû gi¸ vµ tµi kho¶n v·ng lai.4) cho thÊy ®ång dollar Mü ®· t¨ng trong tÊt c¶ c¸c n¨m tõ 1982 ®Õn 1985. B¶ng (1. møc thay ®æi cña tû gi¸ lµ thÊp vµ nh÷ng lo l¾ng vÒ mÊt thÞ phÇn cña c¸c h·ng lµ lín th× c¸c h·ng sÏ s½n sµng chÊp nhËn rñi ro hèi ®o¸i vµ chê khuynh híng døt kho¸t tiÕp theo cña tû gi¸ hèi ®o¸i. cña Mü trong nh÷ng n¨m 80 lµ mét minh chøng s¸t thùc cho sù t¸c ®éng cña c¸c nh©n tè nµy. Do sù chia c¾t cña thÞ trêng quèc tÕ vµ sù c¹nh tranh kh«ng hoµn h¶o lµm cho nh÷ng t¸c ®éng cña nh÷ng thay ®æi tû gi¸ gi¶m ®i so víi møc thay ®æi thùc tÕ cña nã.dÞch vô lµ kh«ng ®Çy ®ñ. chóng ta cã thÓ thÊy tÝnh trÔ vµ tÝnh gi¶m trong nh÷ng t¸c ®éng cña tû gi¸ hèi ®o¸i phï thuéc vµo ®é lín vµ xu híng thay ®æi cña tû gi¸ hèi ®o¸i. Qua 4 n¨m. trong ®ã c¸n c©n th¬ng m¹i lµ bé phËn cÊu thµnh quan träng nhÊt.

4 -2.6 198 5 -3. 8 -3.8 -3. economic statistics.8 198 6 198 7 198 8 6. ®ång USD vµ tµi kho¶n v·ng lai cña Mü ChØ tiªu 198 2 Tû gi¸ hèi ®o¸i (USD/ngo¹i tÖ) -7.9 92.9 % thay ®æi ChØ sè gi¸ nhËp khÈu trung 100.7 95. 1 -2. B¶ng 1. nÒn kinh tÕ ViÖt Nam mang tÝnh kÕ ho¹ch hãa tËp trung cao ®é theo m« h×nh cña Liªn X« cò.4 C¸n c©n th¬ng m¹i cña Mü (% 0.7 (Nguån: OECD. lµm cho qui luËt cung 32 .4 198 4 -6.7 97. nh÷ng con sè t¬ng øng víi sù so s¸nh trªn lµ 9. b×nh GDP) 0 -1. nhµ níc can thiÖp rÊt s©u vµo mäi ho¹t ®éng kinh tÕ.0 -2.0 97.9 19.6% vµ 44.8 12. 1980-1990 ) Ch¬ng II: thùc tr¹ng chÝnh s¸ch tû gi¸ hèi ®o¸i vµ t¸c ®éng cña nã ®Õn ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña viÖt nam trong thêi gian qua Tríc ®æi míi.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam chóng ta nh÷ng Ên tîng m¹nh h¬n n÷a.3%.5 100.4: Gi¸ nhËp khÈu.5 105.8 198 3 -5.

hÖ thèng tû gi¸ hèi ®o¸i bÊt hîp lý vµ tiªu cùc tríc ®©y còng dÇn dÇn ®îc ®æi míi. ChÕ ®é tû gi¸ cña ViÖt Nam (còng nh cña c¸c níc x· héi chñ nghÜa kh¸c) trong thêi kú nµy lµ chÕ ®é tû gi¸ mang tÝnh chÊt cè ®Þnh vµ ®a tû gi¸. trªn c¬ së t«n träng yªu cÇu cña c¸c quy luËt kinh tÕ kh¸ch quan vµ phï hîp víi t×nh h×nh thùc tÕ trong qu¸ tr×nh chuyÓn ®æi nÒn kinh tÕ. ®Æc biÖt lµ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu nãi riªng. Qu¸ tr×nh chuyÓn ®æi chÕ ®é tû gi¸ ë ViÖt Nam ®· diÔn ra theo nhiÒu giai ®o¹n. gièng nh Trung Quèc vµ nhiÒu níc thùc hiÖn qu¸ tr×nh chuyÓn ®æi nÒn kinh tÕ kh¸c. më réng quan hÖ kinh tÕ ®èi ngo¹i ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ. nã cßn k×m h·m nh÷ng ®éng lùc quan träng ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ nãi chung vµ kinh tÕ ®èi ngo¹i. Kh«ng nh÷ng thÕ. ChÝnh s¸ch tû gi¸ trong thêi kú nµy kh«ng hÒ tÝnh ®Õn nh÷ng yÕu tè cung cÇu cña thÞ trêng. tr× trÖ vµ suy tho¸i cña nÒn kinh tÕ. ChuyÓn sang c¬ chÕ thÞ trêng. lµm t¨ng thªm t×nh tr¹ng bÊt æn ®Þnh. ViÖt Nam ®Ó cho tû gi¸ th¶ næi theo s¸t nh÷ng diÔn biÕn cña tû gi¸ thÞ trêng vµo nh÷ng n¨m ®Çu cña qu¸ tr×nh chuyÓn ®æi 33 . cïng víi ®êng lèi tiÕp tôc ®æi míi toµn diÖn nÒn kinh tÕ sang nÒn kinh tÕ thÞ trêng theo ®Þnh híng XHCN. hÖ thèng tû gi¸ cè ®Þnh vµ ®a tû gi¸ nµy kh«ng cßn ®¸p øng ®îc nh÷ng ®ßi hái cña c¸c quy luËt kinh tÕ kh¸ch quan ®Ó trë thµnh c«ng cô qu¶n lý vÜ m« cã hiÖu qu¶.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam cÇu trªn thÞ trêng kh«ng ph¸t huy t¸c dông ®Ých thùc cña nã. Tríc tiªn. Nhµ níc hoµn toµn ®éc quyÒn vÒ ngo¹i th¬ng vµ ngo¹i hèi. Sau ®¹i héi §¶ng toµn quèc lÇn thø VI.

Tõ n¨m 1989. tõ sau cuéc khñng ho¶ng ®Õn nay.1. chÝnh phñ cam kÕt vµ thùc thi chiÕn lîc æn ®Þnh hãa nÒn kinh 34 . nh÷ng ®iÒu chØnh cã tÝnh chñ ®éng h¬n ®Ó chèng ®ì t¸c ®éng cña cuéc khñng ho¶ng vµ kh¾c phôc t×nh tr¹ng ®¸nh gi¸ cao ®ång VND. sau ®ã nhµ níc b¾t ®Çu can thiÖp ®Ó Ên ®Þnh vµ duy tr× tû gi¸ dao ®éng xung quanh mét biªn ®é nhÊt ®Þnh. tû gi¸ ®îc níi láng ®Ó ®a dÇn c¸c yÕu tè thÞ trêng vµo c¬ chÕ x¸c ®Þnh tû gi¸. ViÖt Nam ®· ®Ó cho tû gi¸ th¶ næi theo s¸t diÔn biÕn cña tû gi¸ thÞ trêng.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam (1989. gãp phÇn ®a dÇn c¸c yÕu tè thÞ trêng vµo c¬ chÕ x¸c ®Þnh tû gi¸.1992). c«ng cuéc ®æi míi ®îc xóc tiÕn toµn diÖn. 2. • Thêi kú thø nhÊt. chóng ta cã thÓ ph©n chia ra 3 thêi kú ®Ó xem xÐt. • Thêi kú thø 3. 1993-1996 (tríc khi x¶y ra cuéc khñng ho¶ng). tû gi¸ ®îc Ên ®Þnh vµ ®iÒu chØnh gÇn nh cè ®Þnh ®Ó kiÒm chÕ l¹m ph¸t æn ®Þnh thÞ trêng tiÒn tÖ vµ thu hót ®Çu t níc ngoµi. 1989-1992. Thêi kú tû gi¸ ®îc níi láng ®Ó VND tiÕn s¸t tû gi¸ thÞ trêng (1989-1992) Trong nh÷ng n¨m ®Çu cña qu¸ tr×nh chuyÓn ®æi nÒn kinh tÕ nµy. • Thêi kú thø 2. Kh¸i qu¸t t×nh h×nh diÔn biÕn tû gi¸ hèi ®o¸i cña ViÖt Nam trong thêi gian chuyÓn ®æi ®Õn nay.

lÇn ®Çu tiªn ë níc ta ®· ¸p dông chÕ ®é mét tû gi¸ hèi ®o¸i duy nhÊt cho mäi h×nh thøc thanh to¸n gi÷a ng©n hµng vµ kh¸ch hµng. Qu¸ tr×nh chuyÓn ®æi chÕ ®é tû gi¸ ®îc b¾t ®Çu tõ chÝnh sù ®æi míi trong chÝnh s¸ch. Tû gi¸ ®ã do Ng©n hµng Nhµ níc c«ng bè dùa trªn c¬ së tæng hîp c¸c yÕu tè nh: l¹m ph¸t. ®ång thêi tû gi¸ phi mËu dÞch ®îc ®iÒu chØnh phï hîp víi tû gi¸ chÝnh thøc. xö lý vÊn ®Ò th©m hôt ng©n s¸ch kÐo dµi nhiÒu n¨m tríc ®©y… VÊn ®Ò c¶i c¸ch chÕ ®é tû gi¸ lµ mét trong nh÷ng kh©u ®ét ph¸. t¨ng cêng phèi hîp gi÷a c¸c chÝnh s¸ch nh»m thñ tiªu t×nh tr¹ng siªu l¹m ph¸t.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam tÕ . TiÕp ®ã th¸ng 3 n¨m 1989. l·i suÊt. chÝnh phñ ViÖt Nam tuyªn bè b·i bá hÖ thèng bao cÊp cña nhµ níc qua tû gi¸ ®èi víi c¸c ho¹t ®éng ngo¹i th¬ng. Chñ tÞch Héi ®éng Bé trëng (nay lµ thñ tíng ChÝnh Phñ) ra chØ thÞ 27-CT quy ®Þnh: tû gi¸ ®ång VND víi khu vùc ngo¹i tÖ chuyÓn ®æi do Ng©n hµng Nhµ níc ViÖt Nam phèi hîp víi Héi ®ång tµi chÝnh -tiÒn tÖ quèc gia x¸c lËp cho phï hîp víi tû gi¸ thÞ trêng vµ dao ®éng trong biªn ®é tõ 20%-30% so víi tû gi¸ thÞ trêng. tû gi¸ xuÊt nhËp khÈu vµ gi¸ ngo¹i tÖ trªn thÞ trêng tù do … ViÖc ¸p dông 35 . cã vai trß quan träng trong qu¸ tr×nh chuyÓn ®æi c¬ chÕ vµ më cöa kinh tÕ vµ lµ mét bé phËn cÊu thµnh kh«ng thÓ thiÕu cña chiÕn lîc c¶i c¸ch kinh tÕ tæng thÓ. Nh vËy.tµi chÝnh mµ nhiÖm vô träng t©m lµ: ®æi míi c¬ b¶n néi dung vµ ph¬ng thøc vËn hµnh c¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ. kÓ tõ th¸ng 3 n¨m 1989. Th¸ng 10 n¨m 1988. c¸n c©n thanh to¸n quèc tÕ.

(B¶ng 2. Ðp gi¸ lµm cho gi¸ c¶ biÕn ®éng sai víi thùc tÕ cña nã Cïng víi nh÷ng c¶i c¸ch nãi trªn. b×nh æn thÞ trêng b»ng quü b×nh æn hèi ®o¸i. B¶ng 2. c¸c c«ng ty ®îc phÐp kinh doanh xuÊt nhËp khÈu trùc tiÕp vµ Ng©n hµng Nhµ níc ViÖt Nam ®ãng vai trß lµ ngêi ®iÒu tiÕt. Ng©n hµng Nhµ níc ViÖt Nam ®· ra quyÕt ®Þnh sè 107/NN-Q§.1: DiÔn biÕn tû gi¸ VND/USD giai ®o¹n 19851992 Chªnh lÖch tû gi¸ Tû gi¸ thÞ thÞ trêng tù Thêi Tû gi¸ trêng tù do/chÝnh thøc gian chÝnh thøc do +/% 36 . Tham gia vµo thÞ trêng nµy gåm cã c¸c Ng©n hµng th¬ng m¹i. §©y lµ mét bíc ngoÆt c¬ b¶n trong chÝnh s¸ch qu¶n lý ngo¹i hèi cña níc ta. n©ng gi¸. vµo ngµy 16/08/1991. tû gi¸ nµy so víi tríc còng ®îc ®iÒu chØnh thêng xuyªn h¬n ®Ó phï hîp víi thÞ trêng. ®¸nh dÊu mét thay ®æi quan träng trong viÖc dÇn dÇn chuyÓn nÒn kinh tÕ níc ta sang nÒn kinh tÕ thÞ trêng cã sù ®iÒu tiÕt cña nhµ níc. thµnh lËp hai trung t©m giao dÞch ngo¹i tÖ t¹i Hµ Néi vµ thµnh phè Hå ChÝ Minh. §©y còng lµ lÇn ®Çu tiªn ng©n hµng ®a ra ®îc mét lo¹i tû gi¸ cña VND gÇn s¸t víi sù biÕn ®éng trªn thÞ trêng tù do. Ng©n hµng Nhµ níc thêng xuyªn quan t©m ®a ra c¸c biÖn ph¸p ®Ó ng¨n chÆn c¸c yÕu tè ®Çu c¬.1) MÆc dï ®îc ®iÒu chØnh linh ho¹t theo tÝn hiÖu thÞ trêng nhng tû gi¸ vÉn kh«ng hoµn toµn ®îc th¶ næi.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam chÕ ®é tû gi¸ míi chñ yÕu dùa vµo quan hÖ cung cÇu ®Ó x¸c lËp tû gi¸.

cïng víi chÝnh s¸ch tù do hãa mét bíc 37 . thËm chÝ coi ®ã lµ hiÖn tîng kú diÖu. Th«ng qua hai trung t©m giao dÞch ngo¹i tÖ nµy. ®Èy lïi t×nh tr¹ng ®Çu c¬. can thiÖp tû gi¸.24 0. ®¸p øng yªu cÇu ngo¹i tÖ cho c¸c doanh nghiÖp ho¹t ®éng trong lÜnh vùc xuÊt nhËp khÈu.39 2. KÕt qu¶ lµ võa duy tr× ®îc sù æn ®Þnh cña thÞ trêng ngo¹i tÖ. KÕt qu¶ nµy ®îc c¸c nhµ kinh tÕ thÕ giíi ®¸nh gi¸ cao.1 10 7. Ng©n hµng Nhµ níc linh ho¹t h¬n trong viÖc ®iÒu chØnh.6 431 245 66.6 5.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam 1985 1986 1987 1988 1989 06/199 0 12/199 0 06/199 1 11/199 1 06/199 2 12/199 2 15 80 386 3000 3900 5000 6500 8100 14194 11138 10470 115 425 1270 5000 4100 5500 7000 8780 14420 11380 10520 100 345 902 2000 200 500 500 680 226 242 50 666. bu«n b¸n ngo¹i tÖ vßng vÌo. tæng kÕt tõ 1989-1999 cña Ng©n hµng Ngo¹i th¬ng ViÖt Nam) ViÖc thµnh lËp hai trung t©m giao dÞch ngo¹i tÖ lµ mét bíc ®i hÕt søc cÇn thiÕt. võa t¨ng dù tr÷ ngo¹i tÖ cho nhµ níc. Cã thÓ nãi. ®¸p øng ngo¹i tÖ cho ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu. trong thêi kú nµy.39 8. t¹o ®iÒu kiÖn bíc ®Çu cho c©n ®èi cung cÇu ngo¹i tÖ diÔn ra trªn c¬ së thÞ trêng.47 (Nguån:B¸o c¸o thèng kª.69 8.

1990 67. Bëi nÕu tÝnh tõ 11/91 ®Õn 12/92. tøc lµ gi¸ VND ®· t¨ng 30%. Cã nhiÒu ý kiÕn ®¸nh gi¸ rÊt kh¸c nhau. trong ®ã næi bËt nhÊt ph¶i kÓ ®Õn lµ c¸c ho¹t ®éng kinh doanh xuÊt nhËp khÈu.5 1991 68. tû gi¸ gi÷a VND vµ USD ®· gi¶m xÊp xØ 30% (tõ trªn 14.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu vµ c¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ kh¸c. B¶ng 2.5 (Nguån: Ng©n hµng nhµ níc ViÖt Nam) Thùc hiÖn chÕ ®é mét tû gi¸ gÇn s¸t víi thÞ trêng ë níc ta trong giai ®o¹n nµy ®· cã t¸c dông tèt trong viÖc thóc ®Èy c¸c ho¹t ®éng cña nÒn kinh tÕ nãi chung. Trªn thùc 38 .0 1992 17.2: Tû lÖ l¹m ph¸t cña ViÖt Nam tõ 1989-1992 N¨m Tû lÖ l¹m ph¸t (%) 1989 34. ®ång tiÒn lªn gi¸ ®¸p øng nhu cÇu nhËp siªu cho t¨ng trëng trong níc. më cöa vµ ®a d¹ng hãa quan hÖ th¬ng m¹i víi khu vùc ®ång tiÒn tù do chuyÓn ®æi … ®ång thêi gãp phÇn kiÒm chÕ vµ kiÓm so¸t ®îc l¹m ph¸t vµ siªu l¹m ph¸t. Tuy nhiªn trªn thùc tÕ viÖc ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ t¸c ®éng cña chÕ ®é tû gi¸ nµy ®èi víi ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu tá ra phøc t¹p h¬n nhiÒu.7.000 xuèng cßn 10.000). tû gi¸ trë thµnh c«ng cô quan träng ph¸ vì thÕ bao v©y kinh tÕ. còng cã ý kiÕn cho r»ng viÖc VND lªn gi¸ so víi USD chøng tá nÒn kinh tÕ ViÖt Nam ®ang t¨ng trëng m¹nh. nhiÒu ngêi cho r»ng gi¸ USD xuèng thÊp chøng tá kh¶ n¨ng can thiÖp cã hiÖu qu¶ cña nhµ níc vµo thÞ trêng hèi ®o¸i lµ rÊt lín.

nhËp khÈu trèn lËu thuÕ th× qui m« nhËp khÈu hµng tiªu dïng ®· t¨ng kh¸ nhanh.3: C¸n c©n th¬ng m¹i ViÖt Nam thêi kú 19891992 N¨m 1 NhËp XuÊt Tæng kim NhËp Tû lÖ Nguån: Tæng côc thèng kª . 2. kim ng¹ch nhËp khÈu t liÖu s¶n xuÊt kh«ng t¨ng hoÆc t¨ng kh«ng ®¸ng kÓ.4) B¶ng 2.3.1. Râ rµng kh«ng thÓ nh×n vµo sù lªn gi¸ cña VND so víi USD ë thêi ®iÓm nµy ®Ó ngé nhËn mét sù t¨ng trëng cao cña s¶n xuÊt mÆc dï gi÷a chóng cã mét mèi quan hÖ nhÊt ®Þnh. §iÒu nµy chøng tá lîi nhuËn do nhËp khÈu hµng tiªu dïng (mÆc dï thuÕ suÊt cao h¬n) vÉn hÊp dÉn h¬n nhiÒu so víi nhËp khÈu t liÖu s¶n xuÊt. 2. Tuy nhiªn ë níc ta trong giai ®o¹n 1989-1992 ®¸ng tiÕc lµ kh«ng ph¶i nh vËy.1996 39 . ®Æc biÖt lµ viÖc t¨ng nhanh cña nhËp khÈu t liÖu s¶n xuÊt. Tr¸i l¹i. cao h¬n nhiÒu so víi tû träng trung b×nh thêi kú 1986-1988 lµ 1%1. NÕu tÝnh c¶ nhËp khÈu tiÓu ng¹ch.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam tÕ trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña mçi quèc gia còng cã thÓ cã giai ®o¹n mµ nÒn kinh tÕ t¨ng trëng m¹nh vµ do ®ã cã hiÖn tîng nhËp siªu. nhÊt lµ trong lóc VND ®ang lªn gi¸. tû träng trung b×nh c¶ thêi kú xÊp xØ 15%. (b¶ng 2. ®ång VND lªn gi¸ ®· g©y ra khã kh¨n cho xuÊt khÈu. Thùc tiÔn ®· mét lÇn n÷a chøng tá ®iÒu nµy khi lÇn ®Çu tiªn trong lÞch sö níc ta ®· cã xuÊt siªu nhê t×nh tr¹ng ®ét biÕn t¨ng cao vµo cuèi n¨m 1991 vµ gi¶m nhanh chãng vµo cuèi n¨m 1992 cña tû gi¸ gi÷a VND vµ USD. trong khi ®ã nhËp khÈu hµng tiªu dïng t¨ng m¹nh.

0 2087. bªn c¹nh nh÷ng mÆt tÝch cùc ®· ®¹t ®îc.50 68.5: Møc biÕn ®éng tû gi¸ VND/USD thêi kú 1989-1992 N¨m 1989 1990 1991 1992 %(chªnh lÖch so víi ®Çu +20 +54.04 1.6 +84.4 2504.1 2580.55 (Nguån: B¸o c¸o thêng niªn cña Ng©n hµng Nhµ níc ViÖt Nam) B¶ng 2.59 L¹m ph¸t 34.0 2752.4 4425.7 ng¹ch XNK 2990.4 2338.0 5156.5 5121.7 khÈu 1320.0 2404.8 n¨m) (Nguån: B¸o c¸o thèng kª.50 (Nguån: B¸o c¸o thêng niªn cña Ng©n hµng Nhµ níc ViÖt Nam) B¶ng 2.3 40 nh©p siªu (%) 26.49 -12.34 -1.3 -9.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam khÈu 1989 1990 1991 1992 1670.4 siªu -350 -348. vÉn cha 40 .70 67.81 16.4 -251.4: Tû gi¸ b×nh qu©n VND/USD vµ tû lÖ l¹m ph¸t cña ViÖt Nam thêi kú 1989-1992 N¨m 1989 1990 1991 1992 Tû gi¸ ChÝnh ThÞ trêng tù thøc do 4200 4570 6650 7750 12720 12550 10720 10550 Chªnh lÖch % 8.00 17.52 -14.54 -1. tæng kÕt giai ®o¹n 1989-1999 cña Ng©n hµng Ngo¹i Th¬ng ViÖt Nam) ChÝnh s¸ch tû gi¸ “th¶ næi” linh ho¹t cã kiÓm so¸t trong thêi kú nµy.

bu«n b¸n ngo¹i tÖ vßng vÌo khiÕn c¸c cè g¾ng qu¶n lý ngo¹i tÖ cña chÝnh phñ ®Òu Ýt mang l¹i hiÖu qu¶. Trªn thùc tÕ.Quy ®Þnh biªn ®é dao ®éng cña tû gi¸ so víi tû gi¸ chÝnh thøc ®îc c«ng bè bëi Ng©n hµng nhµ níc ViÖt Nam (c«ng bè tû gi¸ chÝnh thøc vµo mçi ngµy vµ x¸c ®Þnh râ biªn ®é dao ®éng). Tû gi¸ chÝnh thøc so Ng©n hµng nhµ níc c«ng bè lu«n 41 . Thêi kú “cè ®Þnh” tû gi¸ tõ 1992 – 1996 (tríc khi x¶y ra khñng ho¶ng tµi chÝnh tiÒn tÖ). ®· g©y ra t×nh tr¹ng thiÕu ngo¹i tÖ. khiÕn cho nhiÒu ®¬n vÞ xuÊt nhËp khÈu ¸p dông h×nh thøc nhËp khÈu tr¶ chËm víi l·i suÊt cao theo kiÓu vay “nãng”. tû gi¸ ®· bÞ th¶ næi. t¹o ®iÒu kiÖn tèt h¬n cho ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu. víi néi dung cô thÓ nh sau: . ®Õn n¨m 1993 nhµ níc ®· thay ®æi c¸ch ®iÒu hµnh tû gi¸ cho phï hîp h¬n víi diÔn biÕn cña nÒn kinh tÕ. c¬ chÕ qu¶n lý ngo¹i hèi chËm ®îc söa ®æi kh«ng theo kÞp bíc chuyÓn ®æi cña kinh tÕ theo híng thÞ trêng. n¨m trong c¸c n¨m 1991-1992.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam kh¾c phôc ®îc mét sè ¶nh hëng tiªu cùc nh n¹n ®Çu c¬. Tríc nh÷ng c¬n sèt USD g©y ®¶o lén nhiÒu trong ho¹t ®éng kinh tÕ cña ViÖt Nam vµo cuèi n¨m 1991 ®Çu n¨m 1992. V× vËy. T×nh tr¹ng mua vÐt dollar ®Ó tr¶ nî ®Õn h¹n ®· dÉn tíi c¸c “c¬n sèt” USD theo chu kú vµo cuèi c¸c quÝ.2. chÝnh s¸ch tû gi¸ cña ViÖt Nam cã sù ®iÒu chØnh míi. 2.

Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam ®îc c¨n chØnh s¸t víi tû gi¸ trªn thÞ trêng tù do.B·i bá hoµn toµn c¸c h×nh thøc quy ®Þnh tû gi¸ nhãm hµng trong thanh to¸n ngo¹i th¬ng gi÷a ng©n s¸ch víi c¸c tæ chøc kinh tÕ cã tham gia vµo ho¹t ®éng ngo¹i th¬ng. tû gi¸ hèi ®o¸i danh nghÜa nh×n chung lµ æn ®Þnh trong khi tû gi¸ hèi ®o¸i thùc tÕ ®· bÞ gi¶m h¬n 20%. tõ n¨m 1992. møc chªnh lÖch 20-30% tríc kia nay gi¶m xuèng cßn cha ®Çy 1%.6 cho thÊy. nhµ níc tÝch cùc can thiÖp vµo thÞ trêng ngo¹i hèi b»ng c¸ch mua b¸n ngo¹i tÖ vµ t¨ng cêng kiÓm so¸t ngo¹i tÖ tr«i næi nh»m æn ®Þnh tû gi¸ qui ®Þnh. tõ n¨m 1992-1996. chÝnh s¸ch tû gi¸ cña níc ta ®· chuyÓn tõ “th¶ næi” linh ho¹t cã kiÓm so¸t sang ¸p dông chÕ ®é tû gi¸ æn ®Þnh cã ®iÒu chØnh.T¨ng cêng søc m¹nh cña c¸c biÖn ph¸p hµnh chÝnh. B¶ng 2. . kh«ng ®Ó x¶y ra c¸c c¬n sèt cao vÒ tû gi¸. Nh vËy. B¶ng 2. .6: T¬ng quan tû gi¸ danh nghÜa víi tû gi¸ thùc tÕ vµ tû gi¸ ngang b»ng søc mua (1992-1996) 42 . thay vµo ®ã lµ viÖc ¸p dông tû gi¸ chÝnh thøc do Ng©n hµng nhµ níc c«ng bè. buéc c¸c tæ chøc kinh tÕ cã ngo¹i tÖ ph¶i b¸n cho ng©n hµng theo tû gi¸ Ên ®Þnh.

08 1.02 3 1.00 0.03 0 1. Tuy nhiªn. 1992 n¨m gèc) CPI (Mü) CPI (Mü.78 1447 1511 2 5 (Nguån:Ng©n hµng nhµ níc ViÖt Nam) Sù æn ®Þnh cña tû gi¸ hèi ®o¸i danh nghÜa trong nh÷ng n¨m nµy ®· t¹m thêi gãp phÇn tÝch cùc vµo viÖc vµo viÖc æn ®Þnh gi¸ c¶.05 1.00 1. viÖc æn ®Þnh tû gi¸ hèi ®o¸i danh nghÜa gÇn nh cè ®Þnh trong ®iÒu kiÖn l¹m ph¸t tuy ®· ®îc kiÒm chÕ nhng vÉn tiÕp tôc cao h¬n l¹m ph¸t cña Mü (níc cã ®ång tiÒn chiÕm vÞ trÝ quan träng sè 1 trong giá ngo¹i tÖ x¸c ®Þnh tû gi¸ cña ViÖt Nam) vµ c¸c níc cã quan hÖ th¬ng m¹i chñ yÕu.00 1.02 1.00 1. gèc 1992) Tû gi¸ thùc tÕ (VND/USD) Tû gi¸ thùc tÕ (gèc 1992) Tû gi¸ ngang b»ng søc mua (VND/USD) 199 2 199 3 199 4 199 5 1096 5 1.03 0 0 1.80 0. thóc ®Èy kinh tÕ t¨ng trëng víi tèc ®é t¬ng ®èi cao (kho¶ng 9%/ n¨m).06 1. æn ®Þnh l¹m ph¸t vµ ®Èy m¹nh thu hót ®Çu t níc ngoµi.02 1.04 1.02 1.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam ChØ sè Tû gi¸ danh nghÜa (VND/USD) Tû gi¸ danh nghÜa (% thay ®æi. céng víi xu híng lªn gi¸ cña ®ång USD trong giai ®o¹n nµy ®· lµm cho VND ngµy cµng cã xu híng bÞ ®¸nh gi¸ cao h¬n thùc tÕ.02 1.19 2 6 1072 1050 9547 0 7 1.29 0 8575 199 6 1104 4 1.02 1. gèc 1992) CPI (ViÖt Nam) CPI (ViÖt Nam.98 0. ChÝnh ®iÒu nµy ®· t¹o ra vµ tÝch lòy nh÷ng nh©n tè 43 .01 1.89 1072 1125 1275 0 6 7 0.41 7 8415 1072 1083 1105 0 2 0 1.05 1.14 5 2 4 1.02 1.12 7 1.09 4 1.17 1.

7). T¸c ®éng tÝch cùc mµ viÖc cè ®Þnh tû gi¸ hèi ®o¸i danh nghÜa ®· t¹o ra trong viÖc thu hót ®Çu t níc ngoµi ®ang dÇn chuyÓn sang khuyÕn khÝch viÖc ®i vay ngo¹i tÖ ®Çu t trµn lan vµo nh÷ng dù ¸n kh«ng hiÖu qu¶ do ngo¹i tÖ ®îc ®¸nh gi¸ thÊp. trªn thùc tÕ ®· lµm suy gi¶m søc c¹nh tranh quèc tÕ cña hµng hãa .c«ng nghÖ thiªn vÒ sö dông nhiÒu vèn.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam g©y mÊt æn ®Þnh vµ ph¸t triÓn kh«ng bÒn v÷ng cña nÒn kinh tÕ. ChÝnh s¸ch æn ®Þnh tû gi¸ danh nghÜa trong khi cã sù gi¶m sót tû gi¸ hèi ®o¸i thùc tÕ nh ®· chØ ra trong b¶ng 2.dÞch vô cña ViÖt Nam. vÒ b¶n chÊt tû gi¸ hèi ®o¸i kh«ng chØ t¸c ®éng ®Õn nh÷ng vÊn ®Ò kinh tÕ ®èi ngo¹i mµ nã cßn th«ng qua thÞ trêng tiÒn tÖ t¸c ®éng ®Õn nh÷ng vÊn ®Ò kinh tÕ ®èi néi. b¾t ®Çu qu¸ tr×nh tÝch lòy sù mÊt c©n ®èi bªn ngoµi vµ chuyÓn dÇn sang g©y mÊt æn ®Þnh nh÷ng c©n ®èi bªn trong nÒn kinh tÕ. Lý thuyÕt vÒ c¬ chÕ h×nh thµnh tû gi¸ hèi ®o¸i ®· chØ râ ®Ó gi÷ ®îc søc mua cña mét ®ång tiÒn cña mét níc vµ kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña hµng hãa .6. lµm c¸n c©n th¬ng m¹i vµ c¸n c©n thanh to¸n chuyÓn híng tõ thÆng d ë cuèi giai ®o¹n tríc l¹i trë vÒ t×nh tr¹ng th©m hôt (b¶ng 2.dÞch vô níc ®ã so víi níc ngoµi th× ph¶i ®¶m b¶o ®îc sù æn ®Þnh cña tû gi¸ hèi ®o¸i thùc tÕ chø kh«ng ph¶i tû gi¸ hèi ®o¸i danh nghÜa. 44 . Vµ ®iÒu nµy chØ cã thÓ ®¹t ®îc b»ng c¸ch thay ®æi tû gi¸ danh nghÜa sao cho nã ph¶n ¸nh ®îc sù thay ®æi trong t¬ng quan gi÷a l¹m ph¸t trong níc víi níc ngoµi. Bëi v×. gia t¨ng viÖc nhËp khÈu c¸c thiÕt bÞ .

ViÖt Nam ®· chÝnh thøc nhËp siªu 85 triÖu USD cña Trung Quèc. ViÖc gi¶m m¹nh tû gi¸ hèi ®o¸i gi÷a VDN/NDT ®· lµm cho hµng hãa . nÕu kÓ c¶ bu«n lËu th× gi¸ trÞ thùc nhËp kh«ng Ýt h¬n 3-4 lÇn con sè nªu trªn.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam mét nguån lùc ®îc coi lµ khan hiÕm ë ViÖt Nam. §iÒu nµy ®i ngîc l¹i chiÕn lîc ®¹t ®îc c¸c môc tiªu kinh tÕ vÜ m« trªn c¬ së khai th¸c cã hiÖu qu¶ nh÷ng nguån lùc s½n cã.dÞch vô cña Trung Quèc cã lîi thÕ c¹nh tranh c¶ trªn thÞ trêng trong níc vµ quèc tÕ. Con sè bu«n b¸n mËu dÞch víi Trung Quèc vµo n¨m 1994 ch¾c ch¾n cßn lín h¬n nhiÒu khi ®ång NDT gi¶m gi¸ 50%. B¶ng 2. ®· t¹o cho hµng hãa .dÞch vô cña Trung Quèc trë nªn qu¸ rÎ. N¨m 1992.c«ng nghÖ sö dông nhiÒu lao ®éng) Nh÷ng t¸c ®éng tiªu cùc cña tû gi¸ trong thêi kú nµy ®Õn xuÊt khÈu ®· bÞ lµm trÇm träng h¬n do t¸c ®éng cña quyÕt ®Þnh ®iÒu chØnh vµ ph¸ gi¸ ®ång NDT 50% vµo n¨m 1994.7: C¸n c©n th¬ng m¹i 1992-1997 ChØ tiªu XuÊt khÈu (triÖu USD) NhËp khÈu (triÖu USD) NhËp siªu (triÖu USD) 1992 1993 1994 1995 1996 1997 2552 2540 12 2952 3924 -972 4054 5826 5449 8155 7255 9268 1114 1174 4 3 -1772 -2702 -3889 -1900 45 . khuyÕn khÝch t¨ng vät khèi lîng hµng Trung Quèc nhËp khÈu lËu qua biªn giíi. t¬ng ®èi cã lîi thÕ so s¸nh cña ®Êt níc (phï hîp víi thiÕt bÞ . v« hiÖu hãa hµng rµo thuÕ quan vµ c¸c biÖn ph¸p qu¶n lý hµnh chÝnh nh»m ng¨n chÆn t×nh tr¹ng nµy.

Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam Tû lÖ nhËp siªu (% /XK) 1. §iÒu nµy gia t¨ng søc Ðp vÒ kh¶ n¨ng sÏ ph¶i ph¸ gi¸ VND mét c¸ch thô ®éng vµ c¸i gi¸ ph¶i tr¶ cho sù ph¸ gi¸ bÞ ®éng sÏ kh«ng lêng hÕt ®îc. nhÊt lµ trong t¬ng lai kh«ng xa n÷a ViÖt Nam sÏ tõng bíc më cöa thÞ trêng tµi chÝnh .4 -43. mµ cßn g©y søc Ðp lín ®èi víi c¸c ngµnh s¶n 46 . l¹m ph¸t ®· gi¶m xuèng mét con sè vµ nhiÒu thêi ®iÓm ë nh÷ng n¨m trong giai ®o¹n nµy ®· x¶y ra t×nh tr¹ng gi¶m ph¸t.tranh trong th¬ng m¹i quèc tÕ cña hµng hãa – dÞch vô ViÖt Nam. Nh vËy. VND bÞ ®¸nh gi¸ cao ngµy cµng g©y nh÷ng tæn h¹i ®Õn n¨ng lùc c¹nh. §©y kh«ng ph¶i lµ mét kÕt qu¶ ®¸ng mõng.6 -26. chuyÓn sang tr¹ng th¸i gi¶m ph¸t vµ ®i ngîc l¹i môc tiªu ®Èy nhanh qu¸ tr×nh t¨ng trëng. cã thÓ thÊy gi¸ trÞ cña VND trªn thÞ trêng ngo¹i hèi trong giai ®o¹n 1992 .tiÒn tÖ.55 -31. Nã kh«ng chØ k×m h·m xuÊt khÈu. Thùc tÕ ë ViÖt Nam trong thêi kú nµy chÝnh lµ mét minh chøng.2 (Nguån:Ng©n hµng nhµ níc ViÖt Nam) Khi c¸n c©n th¬ng m¹i vµ c¸n c©n thanh to¸n bÞ th©m hôt dai d¼ng. mµ Èn chøa nhiÒu vÊn ®Ò cÇn ®îc lµm râ. viÖc cè g¾ng æn ®Þnh tû gi¸ hèi ®o¸i trong ®iÒu kiÖn l¹m ph¸t tuy ®· bÞ kiÒm chÕ nhng vÉn ë møc 2 con sè cho ®Õn tríc n¨m 1995 ®· tiÕp tôc lµm c¹n kiÖt quü tr÷ ngo¹i tÖ cßn hÕt søc Ýt ái cña ViÖt Nam. Sau n¨m 1995.1996 lµ æn ®Þnh vµ cã xu híng lªn gi¸ kh«ng hîp lý. khuyÕn khÝch nhËp khÈu. MÆt kh¸c. ChÝnh phñ níc ®ã sÏ ph¶i t×m ®Õn chÝnh s¸ch tiÒn tÖ th¾t chÆt.7 -53.7 -49. kÓ c¶ nhËp khÈu lËu.

n«ng nghiÖp s¶n xuÊt xuÊt khÈu vµ thay thÕ nhËp khÈu. Søc Ðp gi¶m gi¸ VND còng ngµy cµng lín. Thêi kú nµy nguån cung øng USD vµ c¸c ngo¹i tÖ kh¸c vµo ViÖt Nam ®· t¨ng lªn nhanh chãng do ho¹t 47 . • Nguyªn nh©n cña nh÷ng diÔn biÕn tû gi¸ hèi ®o¸i thêi kú 1992-1996: Cã nhiÒu nguyªn nh©n dÉn ®Õn t×nh h×nh lªn gi¸ vµ sau ®ã v÷ng gi¸ cña VND trong thêi kú 1992-1997. §Ó lµm ®îc ®iÒu ®ã cÇn ph¶i ph©n tÝch kü nh÷ng nguyªn nh©n cña sù lùa chän chÝnh s¸ch tû gi¸ hèi ®o¸i trong thêi kú 1992-1996 vµ tÝnh nghiªm träng cña nh÷ng hÖ qu¶ mµ nã g©y ra. NhiÒu nhµ nghiªn cøu cho r»ng vÊn ®Ò lªn gi¸ kh«ng thùc tÕ cña ®ång VND trong thêi kú nµy cÇn ph¶i ®îc xem xÐt thËn träng vµ xö lý thÝch hîp. nhng tríc hÕt ph¶i kÓ ®Õn c¸c nguyªn nh©n chñ yÕu sau: a.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam xuÊt trong níc nhÊt lµ c¸c ngµnh c«ng nghiÖp. Nh÷ng thµnh c«ng cña c«ng cuéc ®æi míi vµ viÖc nÒn kinh tÕ ®ang trªn ®µ t¨ng trëng còng phÇn nµo che khuÊt nh÷ng bÊt æn mµ qu¸ tr×nh t¨ng trëng nhanh t¹o ra. nhng chóng ta ®· kh«ng nhËn thÊy hÕt tÝnh nghiªm träng cña nã v× søc Ðp nµy kh«ng béc lé trong ®iÒu kiÖn hÖ thèng tµi chÝnh tiÒn tÖ cña ViÖt Nam ®ang ë trong qu¸ tr×nh chuyÓn ®æi. ®îc nhµ níc kiÓm so¸t chÆt chÏ vµ vÉn cßn ®ãng cöa. Thùc tr¹ng nµy kh«ng chØ lµm nh÷ng c©n ®èi bªn ngoµi mµ c¶ nh÷ng c©n ®èi bªn trong cña nÒn kinh tÕ cã xu híng ngµy mét xÊu ®i.

gia t¨ng thuÕ vµ khèng chÕ h¹n ng¹ch c¸c mÆt hµng nhËp khÈu. T×nh h×nh nµy cã xu híng ñng hé tû gi¸ VND/USD suy gi¶m vµ ®ång VND lªn gi¸. quµ tÆng. c¸c kho¶n thu tõ dÞch vô lao ®éng. viÖn trî cña c¸c ChÝnh phñ còng nh cña c¸c tæ chøc phi chÝnh phñ vµ c¸c kho¶n ®Çu t trùc tiÕp níc ngoµi.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam ®éng kinh tÕ ®èi ngo¹i cña ViÖt Nam ngµy cµng ®îc më réng. Chñ tr¬ng cña c¸c cÊp l·nh ®¹o nhµ níc vµ Ng©n hµng nhµ níc ViÖt Nam lu«n muèn duy tr× tû gi¸ 48 . Tæng kim ng¹ch xuÊt khÈu ®Õn n¨m 1997 ®· t¨ng lªn h¬n 9 tû USD. du lÞch. h¬n 20%/n¨m.C¸c kho¶n thu tõ xuÊt khÈu hµng hãa . céng ®ång tµi chÝnh thÕ giíi ngµy mét gia t¨ng… T¨ng cung ngo¹i tÖ lµm cho tû gi¸ VND/USD trªn thÞ trêng ngo¹i hèi gi¶m xuèng vµ VND lªn gi¸. . trî gióp tõ thiÖn. Nh»m hç trî cho s¶n xuÊt trong níc võa tho¸t ra khái cuéc khñng ho¶ng. Tõ th¸ng 9/92. bao gåm: . chóng ta ®· gia t¨ng mét lo¹t c¸c biÖn ph¸p thuÕ quan vµ phi thuÕ quan ®Ó h¹n chÕ nhËp khÈu. phi kinh tÕ sÏ lµm cÇu vÒ ngo¹i tÖ gi¶m.dÞch vô t¨ng víi tèc ®é cao. gÊp 4 lÇn so víi n¨m 1990. c. nhÊt lµ b»ng c¸c biÖn ph¸p hµnh chÝnh. kiÒu hèi. cho vay dµi h¹n cña c¸c tæ chøc tÝn dông quèc tÕ. chÝnh phñ ViÖt Nam ®· thi hµnh c¸c biÖn ph¸p cÊm nhËp khÈu 17 mÆt hµng.C¸c luång vèn ng¾n h¹n nh: chuyÓn tiÒn. b. H¹n chÕ kh¶ n¨ng nhËp khÈu.

Tû gi¸ hèi ®o¸i cã xu híng ®¸nh gi¸ cao VND sÏ kh«ng khai th¸c ®îc mét c¸ch cã hiÖu qu¶ nh÷ng lîi thÕ so s¸nh cña nÒn kinh tÕ trong ho¹t ®éng th¬ng m¹i quèc tÕ. 49 . • HÖ qu¶ cña thùc tr¹ng tû gi¸ hèi ®o¸i thêi kú 1992-1996: a. Theo B¸o c¸o cña Ng©n hµng nhµ níc.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam VND/USD ë møc æn ®Þnh thÊp ®Ó thu hót ®Çu t níc ngoµi vµ gi¶m bít søc Ðp ®èi víi l¹m ph¸t ®ang cã xu híng t¨ng trë l¹i (1994-1995). còng cã nghÜa lµ æn ®Þnh tû gi¸ hèi ®o¸i danh nghÜa vµ t¨ng gi¸ trÞ ®ång VND mét c¸ch kh«ng thùc chÊt. ®©y hoµn toµn kh«ng ph¶i biªn ®é thùc tÕ cña thÞ trêng ngo¹i hèi ®· ph¸t triÓn v× thÞ trêng cña ViÖt Nam vÉn cßn bÞ khÐp kÝn vµ kiÓm so¸t hÕt søc chÆt chÏ b»ng c¸c biÖn ph¸p phi thÞ trêng. Do nh÷ng søc Ðp nµy. Ng©n hµng nhµ níc ®· sö dông kh¸ nhiÒu ngo¹i tÖ ®Ó æn ®Þnh tû gi¸. nh»m tr¸nh sù gi¶m gi¸ trÞ danh nghÜa cña VND. lîng ngo¹i tÖ chØ ®¶m b¶o cha ®Õn 50% lîng ngo¹i tÖ ®îc yªu cÇu. Kho¶ng c¸ch gi÷a tû gi¸ chÝnh thøc vµ tû gi¸ thÞ trêng thêng biÕn ®éng ®¹t møc tèi ®a biªn ®é cho phÐp. Ng©n hµng nhµ níc ®· cè g¾ng b¸n ra hÇu nh toµn bé sè ngo¹i tÖ mÊt c©n ®èi gi÷a cung vµ cÇu nhng tû gi¸ ®ãng cöa t¹i c¸c trung t©m giao dÞch vÉn tiÕp tôc t¨ng. trong 6 phiªn giao dÞch ngo¹i tÖ t¹i c¸c trung t©m giao dÞch chÝnh thøc.

Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam ViÖc khai th¸c lîi thÕ so s¸nh ®ßi hái cÇn ph¶i khuyÕn khÝch xuÊt khÈu nh÷ng mÆt hµng mµ qu¸ tr×nh s¶n xuÊt cã kh¶ n¨ng thu hót vµ sö dông nhiÒu nhÊt c¸c nguån lùc t¬ng ®èi dåi dµo trong nÒn kinh tÕ. trong khi nguån lùc lao ®éng s½n cã. g©y ¸p lùc víi s¶n xuÊt trong níc. b. dÉn ®Õn c¶n trë sù ph¸t triÓn tù do trong mËu dÞch quèc tÕ vµ thêng bÞ nhiÒu níc ph¶n ®èi. §iÒu nµy chØ cã thÓ thùc hiÖn ®îc khi gi¸ c¶ t¬ng ®èi cña c¸c nguån lùc ®ã ph¶n ¸nh ®îc sù khan hiÕm hay s½n cã cña chóng. kh«ng nh÷ng thÕ. khi chóng ta ®· gia nhËp ASEAN. tham gia vµo AFTA th× viÖc sö dông nh÷ng hµng rµo thuÕ quan vµ phi thuÕ quan ®Ó ng¨n chÆn nhËp khÈu sÏ lµ mét trë ng¹i lín. ®¾t gi¸. H¬n n÷a. nã lµ nh÷ng biÖn 50 . dåi dµo l¹i kh«ng ®îc khai th¸c ®Çy ®ñ. ViÖc ®¸nh gi¸ cao VND mét c¸ch kh«ng thùc chÊt trong giai ®o¹n nµy ®· lµm cho ngo¹i tÖ tr¬ nªn rÎ h¬n lµ nguyªn nh©n lµm gia t¨ng sù l·ng phÝ vµ sö dông kh«ng hiÖu qu¶ nh÷ng ®ång ngo¹i tÖ quý hiÕm. chÝnh phñ ph¶i gia t¨ng c¸c hµng rµo thuÕ quan vµ phi thuÕ quan. Gi¸ ngo¹i tÖ rÎ sÏ kÝch thÝch nhËp khÈu kh«ng chØ cho s¶n xuÊt mµ cho c¶ tiªu dïng. Tû gi¸ hèi ®o¸i gi¶m lµm gia t¨ng nhËp khÈu. ®i ngîc l¹i chiÕn lîc t¨ng trëng kinh tÕ bÒn v÷ng dùa vµo xuÊt khÈu vµ tõng bíc thay thÕ nhËp khÈu. nã cßn ®i ngîc l¹i chÝnh chiÕn lîc t¨ng cêng më cöa vµ hßa nhËp cña ViÖt Nam. §iÒu nghiªm träng h¬n lµ nã khuyÕn khÝch nhËp khÈu nh÷ng c«ng nghÖ cÇn sö dông nhiÒu vèn lµ nguån lùc khan hiÕm. Sau n¨m 1995. Kh¾c phôc vÊn ®Ò nµy.

cµng g©y thªm khã kh¨n cho nh÷ng nhµ s¶n xuÊt trong níc. ®ång VND ®· bÞ ®¸nh gi¸ cao mét c¸ch kh«ng hîp lý. t¨ng thuÕ quan vµ møc h¹n ng¹ch nhËp khÈu th× gi¸ c¶ hµng hãa trong níc còng t¨ng lªn. lµm gia t¨ng nhËp khÈu lËu vµ lµm ¨n phi ph¸p qua biªn giíi vµ ®i ngîc lai chÝnh môc tiªu mµ biÖn ph¸p nµy ®Æt ra.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam ph¸p hµnh chÝnh. Thùc tr¹ng vµ nh÷ng hÖ qu¶ mµ chÝnh s¸ch tû gi¸ hèi ®o¸i trong thêi kú nµy cßn bÞ lµm trÇm träng h¬n khi cuéc khñng ho¶ng tµi chÝnh . NÕu ph¶i ph¸ gi¸ trong ®iÒu kiÖn bÞ ®éng kh«ng cã nguån dù tr÷ ®¶m b¶o.tiÒn tÖ trong khu vùc x¶y ra vµ ®Æt ViÖt Nam tríc 51 . Tãm l¹i. PhÇn lîi mµ ng©n s¸ch nhµ níc thu ®îc kh«ng ®ñ bï ®¾p cho nh÷ng lîi Ých mµ c¶ ngêi tiªu dïng vµ nhµ s¶n xuÊt sÏ mÊt ®i tõ sù gia t¨ng c¸c hµng rµo thuÕ quan vµ phi thuÕ quan. th× cµng khã thùc hiÖn h¬n. Duy tr× cµng l©u tû gi¸ danh nghÜa cè ®Þnh. c. sÏ khã tr¸nh khái nh÷ng có sèc lín ®èi víi nÒn kinh tÕ. cµng t¨ng søc Ðp vµ dù kiÕn vÒ viÖc sÏ ph¸ gi¸ VND. ®iÒu nµy ®· tÝch tô vµ g©y cho nÒn kinh tÕ nh÷ng mÊt c©n ®èi nghiªm träng. phi kinh tÕ nªn kh«ng phï hîp víi c¬ chÕ thÞ trêng vµ thêng vÊp ph¶i sù chèng ®èi cña c¸c nhµ nhËp khÈu. trªn thùc tÕ. Kh«ng nh÷ng thÕ. §©y cßn lµ miÕng ®Êt tèt ®Ó tÖ n¹n ®Çu c¬ ph¸t triÓn vµ lo¹i bá hiÖu lùc cña chÝnh s¸ch tiÒn tÖ. V× vËy. cã thÓ g©y mÊt æn ®Þnh vµ dÉn tíi khñng ho¶ng. chÝnh s¸ch nµy thu ®îc rÊt Ýt hiÖu qu¶. Mét khi møc ®é ph¶i ®iÒu chØnh trong t¬ng lai cµng lín. trong giai ®o¹n 1992-1996.

kÕt thóc mét thêi kú dµi trong suèt 13 n¨m g×n gi÷ vµ më ®Çu cho mét cuéc khñng ho¶ng tµi chÝnh . Tõ gi÷a n¨m 1996. 2.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam nh÷ng vÊn ®Ò nan gi¶i vµ cÊp b¸ch trong viÖc lùa chän vµ ®iÒu chØnh chÝnh s¸ch tû gi¸ hèi ®o¸i. ®ång Baht lËp tøc gi¶m gi¸ tíi 16% vµ trong kho¶ng thêi gian tiÕp theo vÉn bÞ gi¶m gi¸ liªn tôc. ®Õn th¸ng 5/1997.3.3.1. c¸c Ng©n hµng Trung ¬ng trong khu vùc ®· dïng mäi nç lùc ®Ó cã gi÷ gi¸ ®ång Baht. DiÔn biÕn cña cuéc khñng ho¶ng. Cuéc khñng ho¶ng tµi chÝnh . Sau mét th¸ng. ®ång 52 . nhng do kho¶n th©m hôt ngo¹i tÖ qu¸ lín (15 tû USD) nªn sè phËn ®ång Baht bÞ th¶ næi lµ kh«ng thÓ tr¸nh khái. Thêi kú tõ khi næ ra cuéc khñng ho¶ng ®Õn nay. Ngµy 2/7 n¨m 1997.tiÒn tÖ vµ nh÷ng t¸c ®éng cña nã ®èi víi viÖt Nam. a. 2.tiÒn tÖ khu vùc Ch©u ¸. Thùc ra kh«ng bçng dng mµ Th¸i Lan l¹i tù ph¸ gi¸ ®ång b¶n tÖ cña m×nh ®Ó cho nÒn kinh tÕ r¬i vµo t×nh tr¹ng khã kh¨n nghiªm träng. Th«ng b¸o nµy t¬ng ®¬ng víi viÖc Th¸i Lan chñ tr¬ng ph¸ gi¸ ®«ng Baht. Ngay trong ngµy Th¸i Lan tuyªn bè ph¸ gi¸. c¬ quan tiÒn tÖ Th¸i Lan tuyªn bè hä kh«ng cã kh¶ n¨ng gi÷ gi¸ ®ång Baht theo ®ång ®« la Mü n÷a. tû gi¸ gi÷a ®ång Baht vµ ®ång ®« la Mü kh«ng ngõng t¨ng lªn.

Nh×n ra mét sè níc kh¸c trong khu vùc th× ®ång ringgit cña Malaixia. cßn ®ång rupia mÊt gi¸ 6%. C¸c dßng vèn ®Çu t gi¸n tiÕp níc ngoµi còng ®· ch¶y khái c¸c nÒn kinh tÕ cña hä t¬ng tù nh ë Th¸i Lan. nÒn kinh tÕ ®øng thø hai thÕ giíi. Vµ cuèi cïng lµ NhËt B¶n. Sau mét th¸ng. §©y lµ mét quèc gia thuéc khu vùc §«ng B¾c ¸ víi nÒn kinh tÕ hïng m¹nh (®øng thø 11 trªn thÕ giíi). ®ång pªso cña Philipin. ®ång pªso vµ ringgit còng mÊt gi¸ kho¶ng 25% gi¸ trÞ so víi cuèi th¸ng 6. ViÖc ®ång yªn mÊt gi¸ so víi ®ång ®« la Mü ®· lµm ¶nh hëng kh«ng nhá ®Õn nÒn kinh tÕ vµ ®êi sèng cña nh©n d©n NhËt B¶n. Th¸ng 10/1997. Khi cuéc khñng ho¶ng tµi chÝnh . thÞ trêng cæ phiÕu vµ ®ång Won gi¶m gi¸ m¹nh… lµm cho nÒn kinh tÕ níc nµy l©m vµo t×nh tr¹ng suy tho¸i kÕt thóc 1/3 thÕ kû ph¸t triÓn kú diÖu cña nÒn kinh tÕ S«ng Hµn. Cuéc khñng ho¶ng ®· lµm cho nhiÒu tËp ®oµn then chèt cña Hµn Quèc bÞ ph¸ s¶n. khñng ho¶ng tµi chÝnh tiÒn tÖ b¾t ®Çu x¶y ra ë Hµn Quèc.tiÒn tÖ cña m×nh.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam Baht mÊt gi¸ h¬n 30% so víi ngµy 2/7/1997 vµ cïng víi nã chØ sè thÞ trêng chøng kho¸n B¨ng Cèc còng mÊt gi¸ trÞ t¬ng ®¬ng. ®ång rupia cña In®«nªxia còng bÞ ®e däa t¬ng tù. 53 .tiÒn tÖ “gâ cöa” Hµn Quèc còng lµ lóc ph¹m vi lan truyÒn vµ sù ¶nh hëng cña nã ®· vît qua khu«n khæ c¸c níc §«ng Nam ¸ vµ lan sang §«ng B¾c ¸ còng nh toµn Ch©u ¸ vµ thÕ giíi. còng ®· gÆp nhiÒu khã kh¨n ®èi víi hÖ thèng tµi chÝnh .

b.850 SDG 1. thÞ trêng tµi chÝnh néi ®Þa ViÖt Nam cßn t¬ng ®èi “®ãng cöa”.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam Ngoµi nh÷ng níc nãi trªn. khñng ho¶n tµi chÝnh . lªn cao h¬n nòa.tiÒn tÖ ®· ¶nh hëng c¶ trùc tiÕp lÉn gi¸n tiÕp ®Õn ho¹t ®éng kinh tÕ cña níc ta. B¶ng 2. h¹n chÕ mua b¸n ngo¹i tÖ tù do…) nhng kho¶ng 30% kim ng¹ch bu«n b¸n.5245 3.585 Baht 24. ¶nh hëng trùc tiÕp cña cuéc khñng ho¶ng mµ ViÖt Nam c¶m nhËn tríc tiªn lµ sù t¸c ®éng cña nã tíi vÊn ®Ò tû gi¸ hèi ®o¸i.37 35.430 1.6 Pªs« 26.8: Møc gi¶m gi¸ cña mét sè ®ång tiÒn khu vùc tõ 07/97 ®Õn 10/97 (so víi ®ång USD) Thêi gian Ngµy 01/07/97 Ngµy 31/10/97 Rupia d 2433 3580 Ringgi t 2. T¸c ®éng cña cuéc khñng ho¶ng ®èi víi ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt nam MÆc dï ®ång VND cha ®îc tù do chuyÓn ®æi. vµo” ViÖt Nam ®îc qu¶n lý chÆt (th«ng qua c¬ chÕ qu¶n lý ngo¹i hèi tËp trung. ®ang bÞ ®¸nh gi¸ cao h¬n thùc tÕ.tiÒn tÖ Ch©u ¸ ®· ¶nh hëng ë nh÷ng møc ®é kh¸c nhau ®èi víi c¸c níc kh¸c thuéc Ch©u ¸ vµ thÕ giíi. Cuéc khñng ho¶ng ®· lµm cho mét lo¹t ®ång tiÒn cña c¸c níc trong khu vùc gi¶m gi¸ m¹nh so víi ®ång USD (xem b¶ng 2.7 40. 70%-80% lîng ®Çu t trùc tiÕp níc ngoµi vµo lµ tõ c¸c níc §«ng Nam ¸ vµ §«ng ¸ nªn cuéc khñng ho¶ng tµi chÝnh . sù di chuyÓn vèn vµ ngo¹i tÖ phi tËp trung “ra. §iÒu ®ã còng cã nghÜa lµ ®Èy gi¸ trÞ cña VND.42 54 .8).

l¹c nh©n. hµng thñ c«ng mü nghÖ.6 (Nguån: Ng©n hµng Nhµ Níc ViÖt Nam) Trong bèi c¶nh c¸c níc trong khu vùc võa lµ b¹n hµng chñ yÕu vµ quan träng cña ViÖt Nam víi c¬ cÊu mÆt hµng xuÊt khÈu gÇn gièng víi ViÖt Nam th× viÖc ®ång tiÒn c¸c níc nµy gi¶m gi¸ m¹nh sÏ g©y bÊt lîi lín cho ho¹t ®éng xuÊt khÈu cña níc ta.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam Møc gi¶m (%) 32. C¸c mÆt hµng xuÊt khÈu cña ViÖt Nam ®ång d¹ng víi c¸c mÆt hµng cña khu vùc còng bÞ ¶nh hëng lín (g¹o. hµng dÖt may. ®iÒu nµy t¹o cho nh÷ng níc nµy mét lîi thÕ lín ®Ó thóc ®Èy xuÊt khÈu. cao 55 . khiÕn kim ng¹ch xuÊt khÈu cña ViÖt Nam vµo thÞ trêng nµy còng sôt gi¶m ®¸ng kÓ. thÕ m¹nh cña c¸c níc Th¸i Lan vµ Singapore. dÇu th«. hµng rau qu¶. giµy dÐp. §ång tiÒn c¸c níc trong khu vùc mÊt gi¸ ®ång nghÜa víi viÖc gi¸ b¸n hµng hãa sÏ rÎ ®i. ®Æc biÖt lµ c¸c mÆt hµng tiªu dïng.2 25. Trªn thùc tÕ tÝnh chung c¶ n¨m 1997. Khñng ho¶ng cßn lµm gi¶m tæng cÇu cña khu vùc ®èi víi hµng xuÊt khÈu cña ViÖt Nam. kim ng¹ch nhËp khÈu tõ ASEAN vµo ViÖt Nam t¨ng 18% (so víi 1996) trong khi xuÊt khÈu cña ViÖt Nam vµo ASEAN 6 th¸ng cuèi n¨m 1997 ®· bÞ gi¶m gÇn 20% tæng kim ng¹ch. ®Èy m¹nh b¸n hµng vµo thÞ trêng ViÖt Nam. cao su. hµng c¬ khÝ. hoÆc c¹nh tranh x©m chiÕm thÞ phÇn cña hµng hãa ViÖt Nam trªn c¸c thÞ trêng kh¸c.9 9. Cßn c¸c mÆt hµng kh«ng bÞ ¶nh hëng lµ cµ phª.7 39. h¹t ®iÒu…).0 28. Søc Ðp nhËp khÈu tõ ASEAN tiÕp tôc t¨ng m¹nh trong n¨m 1998 vµ 1999. hµng ®iÖn tö. hµng thñy s¶n.

Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam su.5 12. thËm chÝ cã l« g¹o Th¸i Lan b¸n b»ng gi¸ g¹o ViÖt Nam.540.4 2.407 .8 triÖu tÊn).2 26.706 .2 4.448.2 23.1 2.70 USD/tÊn so víi gi¸ g¹o cïng chñng lo¹i cña Th¸i Lan.771 .924.0 5.7 2.0 2.0 -40.6 4.4 251.5 -13.7 3. n¨m 1997.8 34. 3 Tèc ®é Tû lÖ NhËp t¨ng nhËp siªu siªu gi¶m (%) 7. gi¸ g¹o cña ViÖt Nam thêng thÊp h¬n 50 . kho¶ng c¸ch nµy thu hÑp l¹i chØ cßn 40 .3 31.404.4 33.1 2.8 1.338.1993.4 11.7 49. Nhê ®ång Baht gi¶m gi¸.0 938.4 48.054.155.9: C¸n c©n th¬ng m¹i tõ 1990 ®Õn 6 th¸ng ®Çu 2002 §¬n vÞ: triÖu USD N¨m 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 XK 2.580. n¨m 1997 Th¸i Lan ®· xuÊt khÈu ®îc 5.2 triÖu tÊn g¹o (so víi dù kiÕn ban ®Çu lµ 4. 4 11.9 7.7 2. B¶ng 2.1 8. than ®¸… N¨m 1989 .185.6 NK 2. gi¶m (%) 23.825.3 -15.7 15.2 14.5 3.3 5.5 40.7 53.50 USD/tÊn vµ tõ th¸ng 7/97 ®· chØ cßn 5 USD/tÊn.0 Tèc ®é t¨ng.7 35.0 36. viÖc gi¶m søc c¹nh tranh vÒ hµng hãa xuÊt khÈu do VND t¨ng gi¸ so víi c¸c ®ång tiÒn trong khu vùc cã kh¶ n¨ng lµm gi¶m tèc ®é t¨ng trëng xuÊt khÈu cña ViÖt Nam trong thêi gian tíi.9 9.592.985.8 8.6 26.7 54.5 2.887 .255.0 56 .0 348.752. §Õn lît m×nh.078.143.4 43.

134 .9 34. Dù ®o¸n nµy lµm cÇu vÒ ®ång USD t¨ng m¹nh ë ViÖt Nam ngay sau khi cuéc khñng ho¶ng x¶y ra vµ lµm cho gi¸ ®ång USD t¨ng m¹nh trªn thÞ trêng.361.0 15.00.64.636.250 1.10) B¶ng 2.0 11.0 900 1.0 8.0 4.3 (Nguån: Bé th¬ng m¹i) H¬n thÕ n÷a.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam 1998 1999 2000 2001 2002 9.9 23.8 1.405 -0.0 14. 0 11. Tû gi¸ VND/USD (Hµ Néi) VND/USD (TPHCM) 7/97 1171 0 1173 0 8/97 1176 0 1174 0 9/97 1286 0 1188 0 10/9 7 1251 0 1253 0 11/9 7 1285 0 1282 0 12/9 7 1380 0 1378 0 (Nguån Tæng côc thèng kª ViÖt Nam) Dù ®o¸n vÒ kh¶ n¨ng gi¶m gi¸ cña VND sÏ lµm t¨ng tÝnh rñi ro cña ®Çu t tõ nguån vèn ngo¹i tÖ vµ gi¶m tÝnh hÊp dÉn 57 .5 -5.0 7.0 7.4 2.8 0.450. sù mÊt gi¸ m¹nh cña c¸c ®ång tiÒn trong khu vùc cßn lµm gia t¨ng thªm dù ®o¸n cña c¸c nhµ ®Çu t vµ d©n chóng vÒ sù ph¸ gi¸ cña VND. (xem b¶ng 2.1 8.155 22.0 892.10: Gi¸ ®ång USD nh÷ng th¸ng cuèi n¨m 1997 t¹i c¸c cöa hµng t nh©n.1% 2.9% 11.3 8. kÕt hîp víi thùc tr¹ng cña vÊn ®Ò ®¸nh gi¸ cao VND trong thêi gian tríc.523.100.0 113.1 24.2 6. 0 15.0 16.495.

chØ cßn b»ng 53.11: Cam kÕt FDI vµ thùc tÕ thùc hiÖn 1995-1999 ChØ tiªu Cam kÕt FDI (triÖu USD) Thùc hiÖn gi¶i ng©n (triÖu USD) Vèn thùc hiÖn/vèn cam kÕt (%) 1995 6607 2761 41. vèn lµ nh÷ng nhµ ®Çu t hµng ®Çu ë ViÖt Nam. §Çu t sÏ gi¶m nhÊt lµ tõ nguån vèn níc ngoµi.3 5 (Nguån:Bé KÕ ho¹ch §Çu t) VÊn ®Ò lµ viÖc suy gi¶m ®Çu t sÏ lµm suy gi¶m xuÊt nhËp khÈu vµ g©y søc Ðp h¬n n÷a víi vÊn ®Ò ®iÒu chØnh tû gi¸. T×nh h×nh suy gi¶m ®Çu t cuèi n¨m 1997 vµ ®Çu n¨m 1998 ®· thÓ hiÖn râ ®iÒu ®ã. NhiÒu dù ¸n ®îc cÊp giÊy phÐp hoÆc ®· b¾t ®Çu triÓn khai thùc hiÖn ®ang trong qu¸ tr×nh x©y dùng c¬ b¶n bÞ gi¶m tiÕn ®é. sÏ ph¶i rót vèn ®Çu t vÒ ®Ó kh¾c phôc hËu qu¶ cña cuéc khñng ho¶ng.tiÒn tÖ ®· cã nh÷ng t¸c ®éng m¹nh mÏ c¶ trùc tiÕp vµ gi¸n tiÕp ®Õn vÊn ®Ò tû gi¸ hèi ®o¸i còng nh ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt 58 .Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam cña thÞ trêng ViÖt Nam. B¶ng 2. thËm chÝ cã dù ¸n ph¶i gi¶i thÓ do thiÕu vèn (xem b¶ng 2. Tãm l¹i.11). cuéc khñng ho¶ng tµi chÝnh .22 1998 3897 2189 56. T×nh h×nh vÒ suy gi¶m ®Çu t cµng nghiªm träng h¬n bëi c¸c níc l©m vµo khñng ho¶ng.84 1997 4649 3032 65.17 1999 1567 1933 123.79 1996 8640 2837 32.81% so víi n¨m 1996 vµ nh÷ng n¨m sau cßn gi¶m sót nghiªm träng h¬n n÷a. Cô thÓ lµ: sè vèn ®¨ng ký trong n¨m 1997 ®· gi¶m h¼n.

mÆc dï VND kh«ng 59 .2. 2. ViÖt Nam còng ¸p dông chÕ ®é tû gi¸ hèi ®o¸i. tõ ®ã cho tíi tríc khi x¶y ra cuéc khñng ho¶ng tµi chÝnh .tiÒn tÖ khu vùc. Cã thÓ nãi chÕ ®é tû gi¸ th¶ næi cã qu¶n lý ë ViÖt Nam trong thêi gian qua cã thiªn híng chñ yÕu nghiªng vÒ chÕ ®é tû gi¸ cè ®Þnh vµ b¾t ®Çu g©y ra nh÷ng lùc c¶n ®èi víi qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ nãi chung vµ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu nãi riªng. HÖ qu¶ chñ yÕu cña nh÷ng t¸c ®éng nµy lµ t¹o ra ¸p lùc ngµy cµng lín vÒ viÖc ph¶i ®iÒu chØnh tû gi¸ VND. Trong qu¸ tr×nh chuyÓn ®æi vµ ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ nh÷ng n¨m qua. song tÊt c¶ c¸c quan ®iÓm kh¸c nhau ®ã ®Òu tÝnh ®Õn mét nguyªn nh©n võa quan träng võa trùc tiÕp g©y ra cuéc khñng ho¶ng. Cã nhiÒu quan ®iÓm kh¸c nhau vÒ nguyªn nh©n cña cuéc khñng ho¶ng. Ph©n tÝch nh÷ng nguyªn nh©n vµ bµi häc tõ cuéc khñng ho¶ng tµi chÝnh . ph¶n ¸nh gÇn ®óng søc mua thùc tÕ cña VND cuèi n¨m 1991 ®Çu n¨m 1992 vµ t¹o ra nh÷ng hÖ qu¶ t¸c ®éng tÝch cùc ®èi víi nÒn kinh tÕ. gÇn gièng víi c¸c níc trong khu vùc. Sau khi ®Ó cho gi¸ trÞ VND ph¶n ¸nh t¬ng ®èi s¸t thùc víi tû gi¸ thÞ trêng. ®ã lµ: chÝnh phñ c¸c níc ®· cã chÝnh s¸ch ®iÒu chØnh tû gi¸ hèi ®o¸i thiÕu linh ho¹t. chÝnh phñ ViÖt Nam ®· gÇn nh duy tr× chÝnh s¸ch tû gi¸ danh nghÜa æn ®Þnh kh«ng thay ®æi.3.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam Nam. nh phÇn trªn ®· chØ ra.tiÒn tÖ khu vùc cho thÊy. Nh÷ng ®iÒu chØnh trong chÝnh s¸ch tû gi¸ cña viÖt nam sau khi næ ra cuéc khñng ho¶ng.

Sau khi tû gi¸ biÕn ®æi thÝch øng víi nh÷ng ®iÒu chØnh cña Ng©n hµng nhµ níc th× gi¶m nhÑ vµ ch÷ng l¹i ë møc 12.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam buéc ph¶i gi¶m gi¸ ngay nh c¸c ®ång tiÒn kh¸c trong khu vùc vµ r¬i vµo vßng xo¸y cña cuéc khñng ho¶ng.000 VND/USD ngµy 13/10/97 lªn 12. T×nh h×nh biÕn ®éng cña tû gi¸ thÞ trêng cho thÊy sù ®iÒu chØnh lÇn nµy cña Ng©n hµng nhµ níc lµ ®i ®óng h- 60 . tû gi¸ thÞ trêng ®· t¨ng m¹nh tõ 11. tuy cã chËm nhng còng ®· kÞp ng¨n chÆn ®Ó kh«ng x¶y ra nh÷ng có sèc kh«ng cÇn thiÕt ®èi víi nÒn kinh tÕ. Ngay sau khi Ng©n hµng nhµ níc c«ng bè quyÕt ®Þnh.000 VND/USD vµo dÞp cuèi n¨m 13/12/97 (sù t¨ng m¹nh cña tû gi¸ hèi ®o¸i vµo dÞp nµy cã mét phÇn t¸c ®éng cña nh©n tè cÇu ngo¹i tÖ thêng kú cuèi n¨m). Gi¸ c¶ trªn thÞ trêng kh«ng cã nh÷ng biÕn ®éng ®¸ng kÓ vµ cã thÓ kÕt luËn r»ng quyÕt ®Þnh nµy cña Ng©n hµng nhµ níc ®· kh«ng g©y ra nh÷ng biÕn ®éng xÊu ®Õn thÞ trêng tiÒn tÖ vµ l¹m ph¸t. t¨ng 5% so víi lÇn ®iÒu chØnh th¸ng 2/1997 (tõ 1% lªn 5%). nhng ChÝnh phñ vµ Ng©n hµng nhµ níc ViÖt Nam ®· nhËn thÊy ®îc tÝnh nghiªm träng cña vÊn ®Ò vµ cã nh÷ng biÖn ph¸p xö lý t¬ng ®èi hîp lý. §©y chÝnh lµ hµnh ®éng t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó tû gi¸ thÞ trêng thay ®æi theo híng gi¶m gi¸ VND m¹nh h¬n n÷a. Ng©n hµng nhµ níc quyÕt ®Þnh më réng biªn ®é giao dÞch gi÷a tû gi¸ chÝnh thøc vµ tû gi¸ giao dÞch víi kh¸ch hµng t¹i thÞ trêng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng lªn 10%.290 VND/USD ngµy 28/10/97 vµ l¹i t¨ng vät lªn 14. Cô thÓ lµ: Ngµy 13/10/1997.520 VND/USD ngµy 23/10/97 (t¨ng gÇn 14%).

5 5.5 17. Ng©n hµng nhµ níc quyÕt ®Þnh n©ng tû gi¸ chÝnh thøc tõ 11. TiÕn tíi ngµy 16/02/98.4 12.6 9. thËm chÝ t×nh h×nh gi¸ c¶ cßn cã nh÷ng biÓu hiÖn gi¶m ph¸t vµ tiÕp tôc t¨ng nh÷ng nh©n tè lµm suy gi¶m tèc ®é t¨ng trëng cña nÒn kinh tÕ (®· b¾t ®Çu tõ tríc cuéc khñng ho¶ng).800 VND/USD.2 14.12: Tèc ®é t¨ng gi¶m gi¸ tiªu dïng. gi¸ USD so víi th¸ng 12 n¨m tríc tõ 1991 ®Õn 6 th¸ng ®Çu n¨m 2002 (%) N¨m 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 (6 th¸ng ®Çu n¨m) Gi¸ tiªu dïng 67.2 9.1 -25.6 1.6%.9 Gi¸ USD 103.1 3.6 2.2 14.2 0. LÇn ®iÒu chØnh nµy còng ®a l¹i nh÷ng hÖ qu¶ t¬ng tù nh lÇn ®iÒu chØnh trªn vµ xu híng trªn thÞ trêng ngo¹i hèi cho thÊy nh÷ng th«ng tin tû gi¸ tiÕp tôc biÕn ®éng theo chiÒu híng t¨ng lªn mµ vÉn cha cã dÊu hiÖu g©y l¹m ph¸t. t¨ng 5.7 4.1 67.4 3.6 1. B¶ng 2.1 -0.175 VND/USD lªn 11.5 3.8 0.7 -0.8 1.3 1.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam íng vµ ®¸p øng ®îc nh÷ng yªu cÇu bøc xóc cña thÞ trêng ngo¹i hèi vµ tû gi¸ hèi ®o¸i.26 (Nguån:Ng©n hµng nhµ níc ViÖt Nam) 61 .

Ng©n hµng nhµ níc quyÕt ®Þnh thu hÑp biªn ®é giao dÞch ngo¹i tÖ xuèng cßn 7% ®ång thêi n©ng tû gi¸ chÝnh thøc lªn 12.b¸n cña Ng©n hµng nhµ níc trªn thÞ trêng xãa bá ph¬ng thøc qu¶n lý mang nÆng tÝnh hµnh chÝnh. Thñ tíng ChÝnh phñ ®· ban hµnh quyÕt ®Þnh 37-TTG ®æi míi mét sè vÊn ®Ò vÒ qu¶n lý ngo¹i hèi víi môc ®Ých gãp phÇn thóc ®Èy t¨ng trëng kinh tÕ. C¬ chÕ nµy lµm cho tû gi¸ hèi ®o¸i 62 . ViÖc can thiÖp cña nhµ níc ®èi víi tû gi¸ ®îc thùc hiÖn th«ng qua viÖc mua . kÓ tõ ngµy 26/02/99. ngay sau ®ã l¹i æn ®Þnh ë s¸t møc biªn ®é Ng©n hµng nhµ níc khèng chÕ (xung quanh møc 14.000 VND/USD. §Ó t¹o ®iÒu kiÖn cho tû gi¸ vËn ®éng kh¸ch quan vµ ph¶n ¸nh ®óng cung cÇu ngo¹i tÖ trªn thÞ trêng. c¶i thiÖn c¸n c©n th¬ng m¹i. Cã thÓ nãi c¬ chÕ ®iÒu hµnh tû gi¸ míi ®îc ¸p dông tõ n¨m 1999. Ng©n hµng nhµ níc chÊm døt c«ng bè tû gi¸ chÝnh thøc. mµ chØ c«ng bè tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ trêng liªn ng©n hµng. tõng bíc thùc hiÖn kh¶ n¨ng chuyÓn ®æi cña VND trong c¸c ho¹t ®éng ngo¹i hèi vµ c¶i thiÖn hÖ thèng qu¶n lý ngo¹i hèi cña ViÖt Nam.000 VND/USD) vµ cã xu híng gi¶m nhÑ trong nh÷ng th¸ng ®Çu n¨m 1998.1%. ®ång thêi h¹ biªn ®é giao dÞch xuèng chØ cßn 0.998 VND/USD. ngµy 14/02/98. tû gi¸ thÞ trêng cã nh÷ng lóc t¨ng vät lªn 15.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam Ngµy 07/08/98. lµ mét bíc ngoÆt lín trong viÖc ®iÒu hµnh chÝnh s¸ch tû gi¸ cña ViÖt Nam. c¸n c©n thanh to¸n. Sau ®ît ®iÒu chØnh nµy. KÕt hîp víi nh÷ng ®iÒu chØnh vÒ chÝnh s¸ch tû gi¸ hèi ®o¸i. chñ quan tríc ®©y.

2001 vµ 6 th¸ng ®Çu n¨m 2002. tû gi¸ VND/USD t¨ng m¹nh (t¨ng 14. Trong n¨m 1997.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam trªn thÞ trêng vËn ®éng mét c¸ch kh¸ch quan. gi¸ trÞ ®ång VND ®îc gi÷ t¬ng ®èi æn ®Þnh vµ cã xu híng ph¸ gi¸ nhÑ so víi ®ång USD. vµo thêi ®iÓm cuèi n¨m 1999. ®Õn n¨m 1998.1% lªn 0. Ng©n hµng nhµ níc ®· ra quyÕt ®Þnh më réng biªn ®é tû gi¸ giao dÞch gi÷a ®ång VND vµ USD tõ 0. ®ång thêi còng phï hîp h¬n víi c¬ chÕ ®iÒu hµnh tû gi¸ cña nhiÒu níc trªn thÕ giíi.6% n¨m 1998). ViÖc ®iÒu chØnh tû gi¸ theo híng gi¶m gi¸ m¹nh ®ång VND trong giai ®o¹n 1997-1998. víi viÖc ¸p dông c¬ chÕ tû gi¸ míi.25% so víi tû gi¸ b×nh qu©n trªn thÞ trêng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng. Trong 2 n¨m 2000.9). Bíc sang n¨m 1999. vµo ngµy 1/7/2002. tû gi¸ chØ t¨ng 1. gãp phÇn c¶i thiÖn c¸n c©n th¬ng m¹i.2% n¨m 1997 vµ 9. do t¸c ®éng cña cuéc khñng ho¶ng tµi chÝnh tiÒn tÖ. lµ cÇn thiÕt vµ ®óng ®¾n nh»m kh¾c phôc t×nh tr¹ng ®¸nh gi¸ cao VND trong thêi gian tríc ®ã. (xem b¶ng 2.1% (so víi ®Çu n¨m). tû lÖ nhËp siªu tiÕp tôc gi¶m vµ bíc sang n¨m 1999 th× c¸n c©n th¬ng m¹i 63 . tiÕn thªm mét bíc trong viÖc níi láng h¬n n÷a nh÷ng ®iÒu tiÕt ®èi víi tû gi¸. nhËp siªu gi¶m xuèng cßn b»ng 62% so víi 1996. tõ ®ã thóc ®Èy ho¹t ®éng xuÊt khÈu. c¶i thiÖn ®îc søc c¹nh tranh cña hµng xuÊt khÈu cña ViÖt Nam. Trong c¸c n¨m 1997 vµ 1998. gi¸ trÞ ®ång ViÖt Nam ®îc gi÷ t¬ng ®èi æn ®Þnh. ph¶n ¸nh ®óng h¬n c¸c quan hÖ cung cÇu vÒ ngo¹i tÖ ë trªn thÞ trêng. Tríc nh÷ng kÕt qu¶ ®ã.

189 1.436 míi Thùc hiÖn 3.7 tû USD.649 3.100 2. (n¨m 1999 lµ 1.13) B¶ng 2. ®Çu t níc ngoµi vµo ViÖt Nam gi¶m m¹nh.567 1987 2. KÕt qu¶ lµ lîng kiÒu hèi chuyÓn vµo ViÖt Nam tõ n¨m 1999 ®Õn nay liªn tôc t¨ng. vµ íc tÝnh c¶ n¨m 2002 lµ 2 tû USD). ViÖt Nam còng cã nh÷ng thay ®æi trong qu¶n lý ngo¹i tÖ nh»m t¨ng thªm nguån cung øng ngo¹i tÖ cho thÞ trêng ngo¹i hèi.2 tû USD. Tû gi¸ hèi ®o¸i gi÷a VND vµ USD trong 2 n¨m trë l¹i ®©y ®îc gi÷ t¬ng ®èi æn ®Þnh vµ biÕn ®æi theo xu híng ph¸ gi¸ nhÑ ®ång VND còng gãp æn ®Þnh m«i trêng kinh tÕ vÜ m«.032 2.1% trªn tæng kim ng¹ch xuÊt nhËp khÈu. KÓ tõ n¨m 1999.933 2.1 tû USD. (xem b¶ng 2. th× ®Õn n¨m 2000 nã l¹i b¾t ®Çu nãng trë l¹i.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam ®· gÇn nh c©n b»ng víi tû lÖ nhËp siªu chØ cßn 1. 6 th¸ng ®Çu n¨m 2002 lµ 1. thóc ®Èy t¨ng trëng kinh tÕ vµ thu hót ®Çu t níc ngoµi. n¨m 2000 vµ 2001 lµ 1. 64 .897 1.13: §Çu t trùc tiÕp níc ngoµi vµo ViÖt Nam tõ 1997-2001 §¬n vÞ: triÖu ®ång ChØ tiªu 1997 1998 1999 2000 2001 §¨ng ký 4.300 (Nguån: Bé KÕ ho¹ch §Çu t) Cïng víi nh÷ng ®iÒu chØnh trong chÝnh s¸ch tû gi¸ hèi ®o¸i. nhµ níc ®· bá viÖc thu thuÕ ®èi víi ngêi nhËn kiÒu hèi vµ kh«ng buéc hä ph¶i b¸n ngo¹i tÖ cho ng©n hµng. NÕu nh sau cuéc khñng ho¶ng.

sù ®iÒu chØnh tû gi¸ hèi ®o¸i cña Ng©n hµng nhµ níc tõ sau cuéc khñng ho¶ng tµi chÝnh . qua ®ã gãp phÇn æn ®Þnh gi¸ trÞ ®ång VND.9).tiÒn tÖ ®Õn nay lµ t¬ng ®èi ®óng híng vµ hîp lý. Cã thÓ nãi nh÷ng ®iÒu chØnh ®ã kh«ng chØ gi¶i quyÕt ®îc nh÷ng vÊn ®Ò bøc xóc vÒ tû gi¸ hèi ®o¸i mµ cßn gãp phÇn quan träng thóc ®Èy sù ph¸t triÓn cña ho¹t ®éng ngo¹i th¬ng nãi chung vµ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu nãi riªng. chØ t×nh riªng trong 6 th¸ng ®Çu n¨m 2002 ViÖt Nam ®· nhËp siªu kho¶ng 1. ®ång thêi nhu cÇu nhËp khÈu m¸y mãc thiÕt bÞ còng t¨ng cao khi nÒn kinh tÕ níc ta b¾t ®Çu phôc håi vµ t¨ng trëng trë l¹i sau cuéc khñng ho¶ng tµi chÝnh .Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam KÓ tõ n¨m 2000 ®Õn nay. Nh×n chung.tiÒn tÖ.3. 2. T¸c ®éng cña chÝnh s¸ch tû gi¸ ®èi víi hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu tõ sau khñng ho¶ng ®Õn nay ViÖc Ng©n hµng nhµ níc ®· nhiÒu lÇn chñ ®éng ®iÒu chØnh tû gi¸. c¸n c©n th¬ng m¹i níc ta liªn tôc bÞ th©m hôt. Nguyªn nh©n chñ yÕu lµ do gi¸ c¸c mÆt hµng xuÊt khÈu chñ yÕu cña chóng ta gi¶m m¹nh trªn thÞ trêng thÕ giíi.115 triÖu USD (b¶ng 2. Trong bèi c¶nh ®ã. kÓ c¶ thay ®æi c¬ chÕ ®iÒu hµnh tû gi¸ nh ®· tr×nh bµy ë phÇn trªn ®¬ng nhiªn cã t¸c ®éng hai chiÒu c¶ 65 .cÇu ngo¹i tÖ trªn thÞ trêng.3. viÖc t¨ng lîng kiÒu hèi chuyÓn vÒ ViÖt Nam cïng víi viÖc ®Çu t níc ngoµi vµo níc ta b¾t ®Çu phôc håi trong nh÷ng n¨m võa qua ®· t¹o thªm mét nguån cung ngo¹i tÖ ®¸ng kÓ gãp phÇn kh«ng nhá lµm gi¶m nh÷ng c¨ng th¼ng vÒ cung .

4%/n¨m. Díi ®©y. N¨m 1999. kim ng¹ch vµ c¬ cÊu hµng nhËp khÈu ®· ®¸p øng ®îc nhu cÇu thiÕt yÕu vÒ m¸y mãc. c¶i thiÖn dÇn c¸n c©n th¬ng m¹i. thñ c«ng mü nghÖ… gãp phÇn thanh to¸n dÇn nî níc ngoµi vµ gia t¨ng nguån ngo¹i tÖ ®Ó nhËp khÈu hµng hãa thiÕt yÕu phôc vô s¶n xuÊt vµ ®êi s«ng nh©n d©n VÒ c¬ b¶n. gãp phÇn lµm phong phó thªm lu th«ng hµng hãa trªn thÞ trêng x· héi. giµy dÐp. thñy . Tû träng xuÊt khÈu so víi GDP (ph¶n ¸nh møc ®é më cöa cña nÒn kinh tÕ) còng t¨ng ®Òu qua c¸c n¨m. a. vËt t. t¨ng gÊp 1. gãp phÇn h×nh thµnh nªn nhiÒu ngµnh s¶n xuÊt míi thu hót lao ®éng x· héi nh ngµnh dÖt may. so víi møc t¨ng trëng GDP lµ 7. kim ng¹ch xuÊt khÈu ®¹t 150USD/ngêi.4%). Tõ 1996 . thiÕt bÞ. b×nh qu©n hµng n¨m lµ 18%/n¨m (riªng xuÊt khÈu lµ 18. nguyªn liÖu vµ hµng hãa kh¸c cho s¶n xuÊt vµ tiªu dïng. C¬ cÊu nhãm hµng.h¶i s¶n. mÆt hµng xuÊt khÈu còng ®îc c¶i thiÖn nhÊt ®Þnh trong nh÷ng n¨m qua nhê sù chuyÓn dÞch c¬ 66 . chóng ta sÏ cïng xem xÐt vµ ®¸nh gi¸.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam tÝch cùc vµ kh«ng tÝch cùc ®èi víi ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam. qui m« vµ tèc ®é xuÊt nhËp khÈu liªn tôc ®îc më réng vµ gia t¨ng. Nh÷ng thµnh tùu ®¹t ®îc trong ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam trong giai ®o¹n tõ sau khñng ho¶ng ®Õn nay.2001.9 lÇn. n¨m 2001 ®¹t 176 USD/ngêi t¨ng 1.6 lÇn so víi n¨m 1996.

NÕu nh n¨m 1991. n¨m 1999 t¨ng lªn 28%). HiÖn nay. gi¸ trÞ xuÊt khÈu sang thÞ trêng nµy t¨ng 45. hiÖn ®¹i hãa. VÒ thÞ trêng xuÊt khÈu trong nh÷ng n¨m qua còng ®· ®îc ph¸t triÓn vµ më réng rÊt nhiÒu. ®· cã 16 nhãm hµng. NÕu nh vµo n¨m 1996.5%. nguyªn nhiªn vËt liÖu phôc vô s¶n xuÊt lu«n chiÕm tû träng cao nhÊt. C¬ cÊu nhËp khÈu vµ thÞ trêng nhËp khÈu còng ®· cã sù chuyÓn dÞch tÝch cùc: m¸y mãc thiÕt bÞ t¨ng t¬ng ®èi (n¨m 1996 chiÕm 21. th× n¨m 1997 gi¸ trÞ xuÊt khÈu sang Ch©u ¢u ®· t¨ng 88% vµ n¨m 1998 t¨ng 25%.Mü. VÒ thÞ trêng nhËp khÈu: tû träng nhËp khÈu tõ c¸c thÞ trêng c¸c khu vùc cã sù chuyÓn dÞch nhÊt ®Þnh. Tû träng cña c¸c nhãm hµng qua chÕ biÕn t¨ng dÇn. s¬ chÕ chiÕm trªn 92% tæng kim ng¹ch xuÊt khÈu th× nay chØ cßn chiÕm kho¶ng 60%. c¬ cÊu kim ng¹ch xuÊt khÈu cña ViÖt Nam chñ yÕu tËp trung vµo c¸c níc Ch©u ¸ vµ §«ng Nam ¸. hµng n¨m ®Òu ë møc trªn 60% tæng kim ng¹ch nhËp khÈu. cßn c¸c thÞ trêng Ch©u ¢u vµ B¾c Mü chiÕm tû träng kh«ng ®¸ng kÓ.8% tæng kim ng¹ch nhËp khÈu. MÆt hµng xuÊt khÈu ngµy cµng ®îc më réng. mÆt hµng hoµn toµn míi. ®Õn n¨m 2001 víi viÖc th«ng qua HiÖp ®Þnh th¬ng m¹i ViÖt .Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam cÊu kinh tÕ vµ qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp hãa. hµng nguyªn liÖu th«. Canada. Australlia… riªng Hoa Kú. vµo n¨m 2001. gÇn 80% kim ng¹ch 67 . kim ng¹ch nhËp khÈu ®¹t trªn 1 tû USD. gi¸ trÞ xuÊt khÈu sang Mü t¨ng trung b×nh 25%/n¨m. Mét sè thÞ trêng tríc ®©y chóng ta hÇu nh cha cã hµng hãa nhËp khÈu th× nay ®· nhËp mét sè lîng hµng ®¸ng kÓ (ch¼ng h¹n nh Hoa Kú.

Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam

nhËp khÈu vÉn tõ c¸c níc vµ vïng l·nh thæ thuéc Ch©u ¸ (trong ®ã cã kho¶ng 30% tõ c¸c níc ASEAN). b. T¸c ®éng cña nh÷ng ®iÒu chØnh trong chÝnh s¸ch tû gi¸ thêi gian võa qua ®èi víi hiÖu qu¶ ho¹t ®éng ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu. Cã thÓ thÊy r»ng víi nh÷ng kÕt qu¶ ®¹t ®îc nh ®· nãi ë trªn trong ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cã phÇn ®ãng gãp kh«ng nhá cña viÖc ®iÒu hµnh chÝnh s¸ch tû gi¸ hèi ®o¸i. ViÖc tû gi¸ ®îc ®iÒu chØnh t¨ng lªn trong thêi gian võa qua ®· cã t¸c dông tÝch cùc ®èi víi xuÊt khÈu nhng ®ã lµ t¸c ®éng cã tÝnh hai mÆt. Trong khi tû gi¸ hèi ®o¸i t¨ng cã t¸c ®éng khuyÕn khÝch vµ më réng xuÊt khÈu ®èi víi c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt hµng xuÊt khÈu dùa chñ yÕu trªn vµo nguån vèn vµ nguyªn vËt liÖu trong níc, t¨ng tèc ®é thanh to¸n vµ lîi nhuËn cho hä, th× nã l¹i g©y ra nh÷ng hËu qu¶ bÊt lîi ®èi víi c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt hµng xuÊt khÈu dùa chñ yÕu nguån vèn vµ nguyªn vËt liÖu bªn ngoµi. Tuy nhiªn, ®©y kh«ng ph¶i lµ vÊn ®Ò trë ng¹i lín v× kh«ng ph¶i chØ cã VND gi¶m gi¸ mµ trong nh÷ng n¨m qua nhiÒu ®ång tiÒn trong khu vùc còng gi¶m gi¸, thËm chÝ cßn gi¶m gi¸ m¹nh h¬n vµ khèi c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt xuÊt khÈu trªn c¬ së t¸i xuÊt cña ViÖt Nam kh«ng chiÕm tû träng lín. Mét t¸c ®éng n÷a cña viÖc ®iÒu chØnh tû gi¸ trong thêi gian qua ®èi víi ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu ®ã lµ ®· phÇn nµo h¹n chÕ ®îc nhËp khÈu vµ gi¶m nhËp siªu mét c¸ch râ rÖt. Trong giai ®o¹n tû gi¸ ®îc cè ®Þnh (1993-1996), níc ta lu«n cã

68

Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam

møc nhËp siªu cao trung b×nh tû lÖ nhËp siªu mét n¨m lµ 44,6% trªn tæng kim ng¹ch xuÊt khÈu, nhng ®Õn n¨m 1999, tû lÖ nµy gi¶m xuèng chØ cßn 1,1%, n¨m 2000 lµ 8,2% vµ n¨m 2001 lµ 6,3% (b¶ng 2.9). Tuy nhiªn, viÖc tû gi¸ t¨ng l¹i lµm t¨ng g¸nh nÆng vay nî níc ngoµi. TÝnh ®Õn th¸ng 10/98, víi møc nî níc ngoµi lµ 22 tû USD t¬ng ®¬ng 242.000 tû VND, víi sù thay ®æi cña tû gi¸ ®· lµm cho nã t¨ng thªm 66.000 tû ®· g©y khã kh¨n lín cho c¸c doanh nghiÖp cã vay vèn níc ngoµi thËm chÝ ®Èy thªm nhiÒu doanh nghiÖp vµo t×nh tr¹ng thua lç. H¬n thÕ n÷a, viÖc ®iÒu chØnh tû gi¸ t¨ng cßn lµm t¨ng chi phÝ cho nhËp khÈu, c¸c nguyªn nhiªn vËt liÖu kh¸c lµm t¨ng gi¸ thµnh, trong khi gi¸ b¸n kh«ng t¨ng, søc mua trªn thÞ trêng gi¶m. Trong hai n¨m qua tèc ®é t¨ng trëng xuÊt nhËp khÈu cã xu híng ch÷ng l¹i, ®Æc biÖt lµ xuÊt khÈu; trong 6 th¸ng ®Çu n¨m 2002, xuÊt khÈu ®· gi¶m 6% so víi cïng kú n¨m 2001, trong khi tû gi¸ hèi ®o¸i trong nh÷ng n¨m qua vÉn ®îc ®iÒu chØnh theo híng ph¸ gi¸ nhÑ ®ång VND. VËy nguyªn nh©n cña t×nh tr¹ng nµy lµ do ®©u. Cã nhiÒu ý kiÕn cho r»ng mÆc dï ®ång VND trong nh÷ng n¨m qua ®· liªn tôc gi¶m gi¸ so víi USD, tuy nhiªn møc gi¶m gi¸ nµy vÉn cßn lµ cha ®ñ ®Ó ph¶n ¸nh ®îc gi¸ trÞ thùc cña ®ång VND, nhÊt lµ trong bèi c¶nh c¸c níc trong khu vùc, võa lµ nh÷ng b¹n hµng võa lµ nh÷ng ®èi thñ c¹nh tranh chÝnh, l¹i cã ®ång tiÒn cßn bÞ mÊt gi¸ ë møc lín h¬n so víi USD. ChÝnh ®iÒu ®ã ®· lµm cho t¸c ®éng cña viÖc ®iÒu chØnh tû gi¸ VND/USD ®èi víi ho¹t ®éng xuÊt khÈu cha ph¸t huy ®îc hiÖu qu¶. §ã còng lµ mét phÇn nguyªn nh©n, bëi v× trªn thùc 69

Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam

tÕ trong 2 n¨m qua, trªn thÞ trêng lu«n tån t¹i søc Ðp tiÕp tôc gi¶m gi¸ VND, thÓ hiÖn ë t×nh tr¹ng c¨ng th¼ng trong cung cÇu ngo¹i tÖ. ThËm chÝ, vµo thêi ®iÓm ®Çu n¨m 2002, khi ®ång USD bÞ mÊt gi¸ m¹nh trªn thÞ trêng thÕ giíi do mét lo¹t nh÷ng bª bèi vÒ tµi chÝnh cña mét sè tËp ®oµn lín bÞ phanh phui th× VND vÉn tiÕp tôc lªn gi¸ nhÑ so víi USD, mÆc dï t×nh tr¹ng c¨ng th¼ng cung - cÇu ngo¹i tÖ trong thêi ®iÓm nµy ®· t¬ng ®èi l¾ng dÞu. Tuy vËy, nguyªn trùc tiÕp cña t×nh tr¹ng ®×nh trÖ trong xuÊt nhËp khÈu thêi gian qua, theo t«i, kh«ng ph¶i xuÊt ph¸t tõ viÖc ®iÒu chØnh chÝnh s¸ch tû gi¸ cña nhµ níc ta trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y mµ do nh÷ng yÕu kÐm n¶y sinh ngay chÝnh trong ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu ®· ®îc tÝch lòy trong tõ thêi kú tríc. Tr¶i qua h¬n 10 n¨m ph¸t triÓn, mÆc dï c¬ cÊu hµng xuÊt khÈu cña níc ta ®· cã nhiÒu chuyÓn biÕn, song nh×n chung tû träng c¸c s¶n phÈm th«, s¬ chÕ vÉn cßn chiÕm tû träng lín (h¬n 60% tæng kim ng¹ch xuÊt nhËp khÈu), trong khi ®ã gi¸ cña nh÷ng mÆt hµng nµy trªn thÕ giíi trong nh÷ng n¨m qua liªn tôc gi¶m. Kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña chóng ta yÕu c¶ ë tÇm quèc gia lÉn cÊp ®é doanh nghiÖp vµ ë mçi lo¹i s¶n phÈm. M«i trêng lµm ¨n ë níc ta vÉn bÞ ®¸nh gi¸ lµ cha thuËn lîi. C¸c doanh nghiÖp cßn rÊt lóng tóng trong ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh. PhÇn lín hµng hãa xuÊt khÈu cña ViÖt Nam ®Òu cã søc c¹nh tranh kÐm, chñ yÕu lµ do c«ng nghÖ l¹c hËu n¨ng suÊt thÊp, gi¸ thµnh l¹i cao, chÊt lîng kh«ng æn ®Þnh, mÉu m·, chñng lo¹i nghÌo nµn, bao b× thiÕu hÊp dÉn… Trong khi ®ã c«ng t¸c qu¶n 70

tr×nh ®é c«ng nghÖ. nh©n tè nµy tuy quan träng nhng kh«ng ph¶i lµ quyÕt ®Þnh.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam lý nhËp khÈu cßn cã nhiÒu yÕu kÐm. c¬ cÊu xuÊt nhËp khÈu ®Ó cã thÓ khai th¸c ®îc mét c¸ch cã hiÖu 71 . §ång Yªn NhËt B¶n vµ ®ång Mark §øc liªn tôc t¨ng gi¸ so víi USD trong nhiÒu n¨m. hµng nhËp lËu trµn ngËp thÞ trêng ®Æc biÖt lµ hµng tiªu dïng ®· ¶nh hëng kh«ng nhá tíi nÒn s¶n xuÊt néi ®Þa. dÞch vô. cã thÓ thÊy r»ng kh¶ n¨ng xuÊt khÈu cña mét quèc gia phô thuéc vµo nhiÒu nh©n tè nh kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña nÒn kinh tÕ vµ cña c¸c mÆt hµng xuÊt khÈu cña quèc gia ®ã trªn thÞ trêng quèc tÕ. t¨ng møc xuÊt siªu lµ sù minh chøng thùc tÕ cho ®iÒu ®ã. Thùc tÕ nµy ®ßi hái mçi quèc gia khi lùa chän chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m thóc ®Èy sù t¨ng trëng cña xuÊt nhËp khÈu. Mét bé phËn lín m¸y mãc thiÕt bÞ cha ®îc nhËp tõ nh÷ng níc cã nÒn c«ng nghÖ nguån. kü thuËt l¹c hËu. th× tríc hÕt chÝnh s¸ch ®ã ph¶i ®¶m b¶o cho môc tiªu t¨ng trëng bÒn v÷ng vµ ph¶i gãp phÇn lµm thay ®æi c¬ cÊu kinh tÕ. nhng NhËt B¶n vµ §øc lu«n lu«n t¨ng ®îc kim ng¹ch xuÊt khÈu. Nh÷ng yÕu kÐm trong ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu nh nªu trªn ®· lµm cho nh÷ng lîi Ých thu ®îc tõ viÖc ®iÒu chØnh tû gi¸ ®èi víi ho¹t ®éng nµy lµ kh«ng nhiÒu. kh¶ n¨ng tiÕp thÞ… trong ®ã cã nh©n tè tû gi¸. chÊt lîng vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm lµm l·ng phÝ nh÷ng ®ång ngo¹i tÖ quý hiÕm thu ®îc tõ xuÊt khÈu. c¬ cÊu vµ chÊt lîng c¸c mÆt hµng. nhiÒu doanh nghiÖp do thiÕu kinh nghiÖm ®· nhËp thiÕt bÞ. m¸y mãc cã c«ng nghÖ. Do vËy. ¶nh hëng xÊu ®Õn n¨ng suÊt.

®¶m b¶o æn ®Þnh kinh tÕ vÜ m«. gi¶m søc Ðp lªn dù tr÷ ngo¹i hèi. gi¶m l¹m ph¸t xuèng ë møc kiÓm so¸t. mang tÝnh ¸p ®Æt sang chÕ ®é tû gi¸ linh ho¹t theo c¬ chÕ thÞ trêng cã sù kiÓm so¸t cña nhµ níc. më cöa kinh tÕ. mµ trong ®ã quan träng nhÊt lµ æn ®Þnh søc mua.Thùc hiÖn tÝch cùc ®êng lèi ngo¹i th¬ng cña §¶ng vµ nhµ níc lµ t¨ng xuÊt khÈu thu ngo¹i tÖ. nguyªn vËt liÖu ®Ó gãp phÇn t¨ng trëng kinh tÕ. n©ng cao thu nhËp quèc d©n tÝnh theo ®Çu ngêi. ®¶m b¶o thóc ®Èy kinh tÕ ®èi ngo¹i… §iÒu hµnh chÝnh s¸ch tû gi¸ cã t¸c ®éng tÝch cùc ®Õn ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu thÓ hiÖn ë nh÷ng néi dung: . tõ n¨m 1989 ®Õn nay. Qu¸ tr×nh chuyÓn ®æi c¬ chÕ tû gi¸ cña ViÖt Nam còng ®îc hç trî bëi mét lo¹t chÝnh s¸ch ®ång bé kh¸c vµ g¾n liÒn víi chÝnh s¸ch ®æi míi toµn diÖn. gi¶m nhanh c¸c c¬n sèt vÒ tû gi¸. ®¶m b¶o an toµn hÖ thèng tµi chÝnh ng©n hµng vµ c¸c ho¹t ®éng kinh doanh cña c¸c doanh nghiÖp trong níc. Tãm l¹i. thiÕt bÞ. 72 . héi nhËp vµo céng ®ång kinh tÕ khu vùc vµ thÕ giíi. t¨ng nhËp khÈu m¸y mãc. cïng víi qu¸ tr×nh chuyÓn ®æi tõ c¬ chÕ kinh tÕ kÕ ho¹ch hãa tËp trung sang c¬ chÕ thÞ trêng theo ®Þnh híng x· héi chñ nghÜa cã sù qu¶n lý cña nhµ níc.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam qu¶ nh÷ng lîi thÕ cña níc m×nh vµ h¹n chÕ nh÷ng nh©n tè g©y khñng ho¶ng. ViÖt Nam ®· tõng bíc thùc hiÖn chuyÓn ®æi chÕ ®é tû gi¸ tõ cè ®Þnh. ®ång thêi qu¸ tr×nh ®ã ®îc thùc hiÖn theo nh÷ng bíc ®i thËn träng. lßng tin vµo ®ång tiÒn ViÖt Nam.

tiÒm n¨ng s¶n xuÊt. ng©n s¸ch…lµm gi¶m hiÖu qu¶ hay thËm chÝ ph¸ vì nh÷ng nguyªn t¾c ®iÒu hµnh tû gi¸ theo ph¬ng ch©m: linh ho¹t phï hîp víi t×nh h×nh trong níc vµ quèc tÕ.Gi÷ æn ®Þnh gi¸ c¶. sö dông tèt nhÊt mäi kh¶ n¨ng.T¨ng uy tÝn cña ViÖt Nam trong giai ®o¹n ®æi míi lµ ph¸t triÓn kinh tÕ ®èi ngo¹i. ®Æc biÖt trong cuéc khñng ho¶ng tµi chÝnh . Tuy vËy trong thêi gian qua ViÖt Nam còng cßn nhiÒu vÊn ®Ò cha ®ång bé vµ cha nhÊt qu¸n trong c¸c chÝnh s¸ch vµ gi¶i ph¸p thÝch øng t×nh thÕ vÒ xuÊt nhËp khÈu. gi÷ æn ®Þnh chung toµn bé nÒn kinh tÕ . . chèng l¹m ph¸t. Do vËy.tiÒn tÖ khu vùc võa qua. vay tr¶ nî níc ngoµi. trong thêi gian tíi ®Ó n©ng cao hiÖu qu¶ cña ho¹t ®éng kinh tÕ ®èi ngo¹i cña níc ta nãi chung vµ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu nãi riªng. c¶i thiÖn c¸n c©n thanh to¸n. chóng ta cßn rÊt nhiÒu khã kh¨n th¸ch thøc. rÊt nhiÒu viÖc ph¶i lµm trong ®ã cã viÖc hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸. 73 .x· héi cña ®Êt níc. kÝch thÝch xuÊt khÈu.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam . kiÓm so¸t nhËp khÈu vµ t¨ng dù tr÷ ngo¹i hèi. t¹o thªm nhiÒu c«ng ¨n viÖc lµm.

Muèn vËy ph¶i ph¸t triÓn nhanh.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam Ch¬ng III: mét sè gi¶i ph¸p hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ hèi ®o¸i nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña viÖt nam 3. tríc hÕt lµ c«ng nghiÖp chÕ biÕn cã kh¶ n¨ng c¹nh 74 . N©ng cao tû träng phÇn gi¸ trÞ gia t¨ng trong gi¸ trÞ hµng xuÊt khÈu.1.1. V¨n kiÖn §¹i héi §¶ng toµn quèc lÇn thø IX (2001) chØ râ:”§Èy m¹nh xuÊt khÈu.1. m¹nh. T¹o thªm c¸c mÆt hµng xuÊt khÈu chñ lùc. Gi¶m tû träng s¶n phÈm th« vµ s¬ chÕ. §Þnh híng ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam trong thêi gian tíi a. Ho¹t ®éng xuÊt khÈu Tõ khi b¾t ®Çu ®æi míi toµn bé nÒn kinh tÕ . Sù cÇn thiÕt ph¶i hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ 3. N©ng søc c¹nh tranh cña hµng xuÊt khÈu trªn thÞ trêng.x· héi. t¨ng tû träng s¶n phÈm chÕ biÕn s©u vµ tinh trong hµng xuÊt khÈu.” §¶ng vµ Nhµ níc ta chñ tr¬ng:”N©ng cao hiÖu qu¶ vµ søc c¹nh tranh cña nÒn kinh tÕ lµ ®Þnh híng c¬ b¶n cho sù chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ. ®iÒu chØnh c¬ cÊu ®Çu t”. coi xuÊt khÈu lµ mét mÆt trËn träng t©m. coi xuÊt khÈu lµ híng vµ lµ träng ®iÓm cña kinh tÕ ®èi ngo¹i. chóng ta ®Æt môc tiªu ph¸t triÓn m¹nh ho¹t ®éng xuÊt khÈu. v÷ng ch¾c c¸c ngµnh c«ng nghiÖp.

gi¶m xuÊt khÈu nh÷ng s¶n phÈm th« vµ s¬ chÕ. VÒ mÆt chÝnh s¸ch tû gi¸: cÇn cã chÝnh s¸ch vÒ tû gi¸ hèi ®o¸i linh ho¹t ®¸p øng sù thay ®æi nhanh chãng cña thÞ trêng 75 . c¸c lÜnh vùc mµ ta cã lîi thÕ ®¸p øng nhu cÇu cÇn thiÕt trong níc vµ ®Èy m¹nh xuÊt khÈu” vµ cô thÓ hãa h¬n mét bíc vÒ ®Þnh híng trong chiÕn lîc xuÊt khÈu 10 n¨m tíi :” Nhµ níc cã chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch m¹nh mÏ c¸c thµnh phÇn kinh tÕ xuÊt khÈu hµng hãa vµ dÞch vô. Dù th¶o ChiÕn lîc ph¸t triÓn kinh tÕ . c¸c ngµnh.x· héi 20012010 kh¼ng ®Þnh:” Ph¸t huy cao ®é c¸c nguån lùc ®Ó ph¸t triÓn nhanh vµ cã hiÖu qu¶ c¸c s¶n phÈm. cã c¬ chÕ b¶o hiÓm hµng xuÊt khÈu ®Æc biÖt lµ n«ng s¶n. tranh thñ mäi c¬ héi më thÞ trêng míi. Tõng bíc hiÖn ®¹i hãa ph¬ng thøc kinh doanh phï hîp víi xu thÕ míi cña th¬ng m¹i thÕ giíi. Thùc hiÖn chÝnh s¸ch b¶o hé cã lùa chän vµ cã thêi h¹n”. T¨ng nhanh kim ng¹ch xuÊt khÈu. hµng hãa s¶n xuÊt trong níc. n©ng dÇn tû träng c¸c s¶n phÈm cã hµm lîng c«ng nghÖ cao. chó träng thÞ trêng c¸c trung t©m kinh tÕ thÕ giíi më réng thÞ phÇn trªn c¸c thÞ trêng quen thuéc. dÞch vô cã kh¶ n¨ng c¹nh tranh.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam tranh cao. VÒ thÞ trêng xuÊt khÈu. tiÕn tíi c©n b»ng xuÊt nhËp khÈu. t¨ng nhanh tû träng c¸c s¶n phÈm chÕ biÕn. Ph¸t triÓn du lÞch quèc tÕ. ®Çu t cho ho¹t ®«ng hç trî xuÊt khÈu. xuÊt khÈu lao ®éng vµ c¸c dÞch vô thu ngo¹i tÖ kh¸c. dù th¶o chiÕn lîc yªu cÇu:” Chñ ®éng vµ tÝch cùc th©m nhËp thÞ trêng quèc tÕ. ph¸t triÓn m¹nh nh÷ng s¶n phÈm hµng hãa. KhuyÕn khÝch sö dông thiÕt bÞ. t¨ng tû lÖ néi ®Þa hãa trong s¶n phÈm.

t¹o tiÒn ®Ò cho sù ph¸t triÓn kinh tÕ nhanh vµ bÒn v÷ng. CÊm nhËp khÈu c«ng nghÖ l¹c hËu so víi c«ng nghÖ trong níc ®ang sö dông vµ dÔ g©y « nhiÔm m«i trêng nh ®· ®îc quy ®Þnh trong luËt b¶o vÖ m«i trêng. viÔn th«ng. liªn l¹c.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam trong níc vµ ngoµi níc. hµng hãa thiÕt yÕu mµ nÒn kinh tÕ cha ®¸p øng ®îc. hiÖn ®¹i hãa thiÕt bÞ c«ng nghÖ.Tranh thñ nhËp khÈu c«ng nghÖ tiªn tiÕn. 76 . b¶o ®¶m vËt t. chÕ t¹o m¸y. Mét chÝnh s¸ch tû gi¸ linh ho¹t lµ mét chÝnh s¸ch lu«n gi÷ cho kim ng¹ch xuÊt khÈu cã thÓ c©n b»ng víi kim ng¹ch nhËp khÈu trong mäi biÕn ®éng gi¸ c¶ ë thÞ trêng trong níc vµ thÞ trêng thÕ giíi. ¦u tiªn hiÖn ®¹i hãa c«ng nghÖ ®èi víi mét sè ngµnh c«ng nghiÖp then chèt t¸c ®éng tíi toµn bé hoÆc ®Õn mét bé phËn quan träng cña cña nÒn kinh tÕ nh ®iÖn tö. Ho¹t ®éng nhËp khÈu NhiÖm vô träng t©m cña níc ta trong giai ®o¹n tíi vÉn lµ C«ng nghiÖp hãa . b¶o hé hîp lý s¶n xuÊt trong níc. chÝnh s¸ch vµ c¬ chÕ qu¶n lý nhËp khÈu ph¶i ®¸p øng yªu cÇu ®æi míi. chÝnh s¸ch nhËp khÈu cÇn ®îc tiÕp tôc ®æi míi víi néi dung sau: . tin häc. thiÕt bÞ hiÖn ®¹i.…. hãa chÊt c¬ b¶n. §Ó thùc hiÖn môc tiªu nãi trªn. bëi v× tû gi¸ cã thÓ lµm cho nh÷ng cè g¾ng trong s¶n xuÊt ®Ó xuÊt khÈu t¨ng thªm phÇn lín gi¸ trÞ hoÆc hoµn toµn uæng c«ng. b.HiÖn ®¹i hãa ®Êt níc. Do ®ã.

ChÝnh s¸ch b¶o hé mËu dÞch còng ph¶i gi¶i quyÕt tháa ®¸ng gi÷a lîi Ých cña ngêi s¶n xuÊt vµ lîi Ých cña ngêi tiªu dïng. ViÖt Nam kh«ng thÓ ®øng ngoµi xu híng ®ã.2. kÕt hîp chÆt chÏ víi c¸c biÖn ph¸p vÒ tæ chøc vµ gi¸m s¸t ho¹t ®éng nhËp khÈu. kh«ng b¶o hé trµn lan nh»m hç trî cho c¸c ngµnh s¶n xuÊt ph¸t triÓn. Víi tæng kim ng¹ch xuÊt khÈu trªn 15 tû USD so víi tæng GDP kho¶ng trªn 32 tû USD n¨m 2001. C¸c ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu nãi riªng vµ c¸c quan hÖ kinh tÕ ®èi ngo¹i nãi chung ngµy cµng trë thµnh mét bé phËn h÷u c¬ ®ãng vai trß ®éng lùc chñ yÕu cho ph¸t triÓn kinh tÕ cña mçi níc còng nh cña toµn thÕ giíi. 3. nhng kh«ng lµm cho ngêi s¶n xuÊt û l¹i vµo chÝnh s¸ch b¶o hé mËu dÞch. th«ng qua mét hÖ thèng c¸c biÖn ph¸p thuÕ quan vµ phi thuÕ quan.Sö dông ngo¹i tÖ cã hiÖu qu¶. tr¸nh nhËp khÈu nh÷ng mÆt hµng trong níc ®· s¶n xuÊt ®îc. dÉn tíi thãi quen cÈu th¶ vµ l·ng phÝ. nhÊt lµ ®èi víi nhËp khÈu c«ng nghÖ vµ hµng tiªu dïng. khu vùc hãa vµ toµn cÇu hãa vÒ c¶ th¬ng m¹i lÉn ®Çu t. hµng xa xØ… . . nÒn kinh tÕ ViÖt Nam lµ mét trong nh÷ng nÒn kinh tÕ phô thuéc cao vµo th¬ng m¹i 77 .1. Nh÷ng yªu cÇu vµ th¸ch thøc míi cña héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ VÒ tæng qu¸t nÒn kinh tÕ thÕ giíi ®ang vµ sÏ vËn ®éng theo xu híng tù do hãa.C¬ chÕ qu¶n lý nhËp khÈu cÇn ph¶i ®îc hoµn thiÖn theo híng t¨ng cêng qu¶n lý nhµ níc.B¶o hé s¶n xuÊt cã ®iÒu kiÖn.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam .

Chñ ®éng chÊp nhËn c¹nh tranh ë møc ®é phï hîp lµ yªu cÇu vµ th¸ch thøc chung ®Æt ra cho tÊt c¶ c¸c níc. ®Ó võa c¹nh tranh th¾ng lîi. c¸c doanh nghiÖp ®Ó cã n¨ng lùc c¹nh tranh cao h¬n vµ cã ®éng lùc ph¸t triÓn m¹nh h¬n trong t¬ng lai trung vµ dµi h¹n. ®ång thêi khuyÕn khÝch vµ ®ßi hái tæ chøc nªn nh÷ng nguån lùc míi cã søc m¹nh h¬n. Héi nhËp ®ßi hái nh÷ng gi¶i ph¸p thÝch hîp cho c¸c mèi quan hÖ gi÷a quyÒn lîi tæng thÓ víi quyÒn lîi côc bé. cã nghÜa lµ ®ang tõng bíc x©y dùng mét m«i trêng c¹nh tranh lµnh m¹nh. tù chñ cña m×nh. cã ®iÒu kiÖn vµ cã thêi h¹n. vÊn ®Ò héi nhËp hay kh«ng héi nhËp kh«ng cßn lµ vÊn ®Ò ph¶i bµn c·i. §Õn nay ®èi víi mçi níc trong ®ã cã ViÖt Nam. võa ph¸t triÓn bÒn v÷ng. ®Ó héi nhËp mµ vÉn gi÷ ®îc ®éc lËp. Huy ®éng vµ ph¸t triÓn nguån lùc kh«ng thÓ chØ ®îc gi¶i quyÕt ®¬n lÎ. b¶o hé cã chän läc. buéc doanh nghiÖp ph¶i chÊp nhËn c¹nh tranh ngµy cµng cao trªn thÞ trêng trong níc vµ thÞ trêng quèc tÕ. c¶ víi doanh nghiÖp trong níc vµ doanh nghiÖp níc ngoµi. §Æc ®iÓm nµy sÏ ngµy cµng trë nªn ®Ëm nÐt h¬n trong mét t¬ng lai kh«ng xa. nhµ níc ta chñ tr¬ng b¶o hé kh«ng trµn lan. VÒ tæng thÓ. VÊn ®Ò ®Æt ra lµ héi nhËp nh thÕ nµo vµ b»ng biÖn ph¸p g× ®Ó kh«ng tôt hËu. V× vËy.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam quèc tÕ. 78 . gi÷a c¸c doanh nghiÖp xuÊt nhËp khÈu vµ céng ®ång ngêi tiªu dïng. héi nhËp ®Æt vÊn ®Ò ph©n bæ nguån lùc mét c¸ch cã hiÖu qu¶ h¬n. v× sù ph¸t triÓn cña toµn bé nÒn kinh tÕ.

bao gåm c¶ chÝnh s¸ch tû gi¸. chÕ ®é tû gi¸ VND vÒ c¬ b¶n lµ chÕ ®é tû gi¸ cè ®Þnh. chÕ ®é tû gi¸ cña VND hiÖn nay cha ph¶i lµ chÕ ®é tû gi¸ th¶ næi. GÇn ®©y. thÊp h¬n nhiÒu so víi c¸c níc trong khu vùc vµ trªn thÕ giíi. l¹i tr¶i qua l¹m ph¸t cao ®· lµm cho tû gi¸ chÝnh thøc VND/USD lu«n thÊp h¬n tû gi¸ c©n b»ng cung cÇu trªn thÞ trêng. 3.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam phiÕn diÖn. Tuy nhiªn. c¬ chÕ ®iÒu hµnh tû gi¸ ®· cã nh÷ng ®æi míi c¨n b¶n theo híng thÞ trêng ngµy cµng t¨ng. cïng víi c«ng cuéc ®æi míi chuyÓn sang nÒn kinh tÕ thÞ trêng. ng©n hµng kh«ng thÓ ®øng ngoµi héi nhËp quèc tÕ. NÕu so víi yªu cÇu cña hiÖp ®Þnh khung vÒ hîp t¸c th¬ng m¹i vµ dÞch vô (AFTA) cña HiÖp héi ASEAN th× viÖc më cöa dÞch vô ng©n hµng cña ViÖt Nam sÏ cßn mét khèi lîng c«ng viÖc khæng lå trong ®ã cã nh÷ng c¶i c¸ch lín vÒ chÝnh s¸ch. ViÖc x¸c ®Þnh tû gi¸ cha thÝch øng víi quan hÖ cung cÇu Trong mét thêi gian dµi.1. tríc m¾t mµ trong t¬ng lai nã ph¶i mang tÝnh tæng lùc vµ cã hÖ thèng. Lµ mét ngµnh kinh tÕ tæng hîp. viÖc x¸c ®Þnh tû gi¸ hiÖn vÉn cha tho¸t 79 . tuy nhiªn møc ®é më cöa. héi nhËp quèc tÕ vÒ ng©n hµng cña ViÖt Nam cho ®Õn nay lµ cha t¬ng thÝch hay thÊp h¬n møc ®é më cöa th¬ng m¹i hµng hãa vµ mét sè dÞch vô kh¸c cña ViÖt Nam. Nh÷ng bÊt cËp trong chÝnh s¸ch tû gi¸ hiÖn hµnh ¶nh hëng tíi hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu a.3.

ChÝnh v× vËy. chø kh«ng ph¶i ba bèn ngµy míi t¨ng cã vµi ®ång. thËm chÝ cã ngµy gi¶m nh hiÖn nay. trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y t×nh tr¹ng cung cÇu trªn thÞ trêng ngo¹i tÖ lu«n ë trong t×nh tr¹ng c¨ng th¼ng. §iÒu nµy hµm ý r»ng. do ®ã vÉn cha ph¶n ¸nh ®óng quan hÖ cung . c¸c Ng©n hµng th¬ng m¹i lu«n ¸p dông tû gi¸ giao dÞch kÞch trÇn cho phÐp.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam khái ý ®Þnh chñ quan cña Ng©n hµng nhµ níc.25%. Cã thÓ nãi. Theo qui ®Þnh hiÖn hµnh. tû gi¸ trªn thÞ trêng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng vÒ thùc chÊt lµ do Ng©n hµng nhµ níc Ên ®Þnh. §©y còng lµ mét phÇn nguyªn 80 . Do thÞ trêng ngo¹i tÖ tù do n»m ngoµi sù qu¶n lý cña Nhµ níc nªn ®· g©y khã kh¨n vµ gi¶m hiÖu lùc cña viÖc thùc thi vµ ®iÒu hµnh chÝnh s¸ch tû gi¸. Thùc tÕ cho thÊy.25%. ViÖc h×nh thµnh tû gi¸ kh«ng thÝch øng víi quan hÖ cung cÇu nh hiÖn nay lµ nguyªn nh©n chÝnh dÉn tíi viÖc h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn thÞ trêng ngo¹i tÖ tù do kh«ng chÞu sù qu¶n lý cña nhµ níc. tøc lµ b»ng tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ trêng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng céng 0. thÞ trêng ngo¹i tÖ tù do tõ l©u ®· tån t¹i song hµnh cïng víi thÞ trêng chÝnh thøc. tû gi¸ tèi ®a c¸c Ng©n hµng th¬ng m¹i ®îc phÐp ¸p dông trong giao dÞch kh«ng ®îc vît qu¸ tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ trêng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng céng 0. th× mçi ngµy tû gi¸ sÏ ph¶i t¨ng 38 VND/USD. nã chiÕm mét tû träng kh«ng nhá trong giao dÞch ngo¹i hèi cña toµn x· héi (kho¶ng 20%). chø kh«ng ph¶i lµ tû gi¸ ®îc h×nh thµnh theo quan hÖ cung cÇu. nÕu Ng©n hµng nhµ níc lÊy tû gi¸ giao dÞch thùc nµy lµm tû gi¸ c«ng bè cho ngµy h«m sau.cÇu ngo¹i tÖ trªn thÞ trêng.

phô tïng xe m¸y… b. 81 . lîng vµng nhËp lËu vµo ViÖt Nam lµ 60 tÊn. tham nhòng. nguån ngo¹i tÖ bÞ ph©n t¸n kh«ng tËp trung qua hÖ thèng Ng©n hµng ®Ó ®¸p øng cho nÒn kinh tÕ Theo íc tÝnh th× c¸n c©n thanh to¸n quèc tÕ cña nÒn kinh tÕ trong 6 th¸ng ®Çu n¨m 2002 vÉn t¬ng ®èi c©n b»ng (nhËp siªu cña 6 th¸ng ®Çu n¨m lªn ®Õn 1. tuy nhiªn trªn thùc tÕ vÉn x¶y ra t×nh tr¹ng c¨ng th¼ng vÒ cung cÇu ngo¹i tÖ. ngoµi ra cßn cã kho¶ng 400 triÖu USD chuyÓn lËu ra níc ngoµi ®Ó nhËp lËu mét sè hµng hãa kh¸c nh: hµng ®iÖn tö. nguyªn nh©n chÝnh cña t×nh tr¹ng nµy lµ do chu chuyÓn ngo¹i tÖ trong nÒn kinh tÕ cßn bÊt hîp lý. Theo íc tÝnh. ho¹t ®éng cña thÞ trêng nµy ®· tiÕp tay cho c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ bÊt hîp ph¸p nh bu«n lËu.15 tû USD nhng ®· ®îc c©n b»ng tõ nguån chuyÓn tiÒn kiÒu hèi còng ®¹t trªn 1 tû USD). t¬ng ®¬ng 600 triÖu USD. Sù tån t¹i cña thÞ trêng tù do cßn dÉn ®Õn t×nh tr¹ng ch¶y m¸u ngo¹i tÖ. Theo nhiÒu chuyªn gia ®¸nh gi¸.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam nh©n lµm gi¶m hiÖu lùc cña chÝnh s¸ch tû gi¸ thóc ®Èy xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam trong thêi gian qua. röa tiÒn…. trong n¨m 2001. Chu chuyÓn ngo¹i tÖ trong nÒn kinh tÕ cßn bÊt hîp lý. c¸c c©n ®èi kh¸c nh vay tr¶ nî níc ngoµi. H¬n thÕ n÷a. ®Çu t níc ngoµi vµo ViÖt Nam … còng kh«ng cã dÊu hiÖu mÊt c©n ®èi.

sau ®ã Bé tµi chÝnh míi b¸n l¹i mét phÇn cho Ng©n hµng nhµ níc ®Ó sau ®ã l¹i b¸n l¹i cho c¸c Ng©n hµng th¬ng m¹i phôc vô cho nhu cÇu nhËp khÈu x¨ng dÇu. nhng kh«ng d¸m b¸n cho ng©n hµng mÆc dï t¹m thêi vÉn cha sö dông ®Õn bëi v× theo hä khi cã nhu cÇu th× viÖc mua l¹i rÊt khã kh¨n. NÕu c¸c luång ngo¹i tÖ tõ 3 khu vùc nµy ®îc tËp trung vµo mét ®Çu mèi ®Ó ph©n bæ mét c¸ch hîp lý th× sÏ kh«ng cã sù mÊt c©n ®èi trªn thÞ trêng ngo¹i tÖ. §©y lµ nguån ngo¹i tÖ lín. Tuy nhiªn. 82 . Thø hai. trªn thùc tÕ do c¸c nguån ngo¹i tÖ ®· bÞ ph©n t¸n nªn vÉn g©y nªn t×nh tr¹ng c¨ng th¼ng cung cÇu ngo¹i tÖ. NhiÒu doanh nghiÖp cã ngo¹i tÖ trªn tµi kho¶n. chu chuyÓn ngo¹i tÖ cña hÖ thèng c¸c doanh nghiÖp: theo sè liÖu tõ c¸c Ng©n hµng th¬ng m¹i th× sè d tiÒn göi cña c¸c doanh nghiÖp thêi ®iÓm cuèi th¸ng 6/2002 vÉn t¨ng 2. thu chi ngo¹i tÖ cña khèi c¸c doanh nghiÖp vµ thu chi ngo¹i tÖ cña d©n c. thu chi ngo¹i tÖ cña nÒn kinh tÕ ®îc h×nh thµnh tõ 3 thµnh phÇn chÝnh lµ thu chi ngo¹i tÖ cña Nhµ níc. song nguån thu ngo¹i tÖ tõ viÖc b¸n dÇu th« l¹i tËp trung vµo Bé tµi chÝnh. vÒ thu ngo¹i tÖ cña Ng©n hµng nhµ níc: Ng©n hµng nhµ níc gi÷ quü dù trù ngo¹i hèi cña Nhµ níc.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam HiÖn nay. Sù bÊt hîp lý trong chu chuyÓn ngo¹i tÖ ®îc thÓ hiÖn qua c¸c mÆt sau: Thø nhÊt. tuy nhiªn nguån ngo¹i tÖ nµy c¸c doanh nghiÖp kh«ng b¸n cho ng©n hµng nªn c¸c ng©n hµng kh«ng sö dông ®îc.5% so víi thêi ®iÓm cuèi th¸ng 12 n¨m 2001.

c¸c ng©n hµng kh«ng tËp trung ®îc l¬ng ngo¹i tÖ nµy do ngêi d©n khi cã nhu cÇu b¸n ngo¹i tÖ. §èi víi nh÷ng nhµ xuÊt khÈu nhËn ®îc ngo¹i tÖ tõ xuÊt khÈu hµng hãa cho níc ngoµi. hoÆc do ngêi d©n gi÷ tiÒn ë nhµ kh«ng ®em göi t¹i ng©n hµng. ®èi víi nh÷ng nhµ nhËp khÈu ph¶i chi tr¶ b»ng ngo¹i tÖ cho hµng hãa. sau ®ã dïng sè néi tÖ thu ®îc ®Ó trang tr¶i c¸c chi phÝ ®Çu vµo cho xuÊt khÈu vµ h¹ch to¸n l·i kinh doanh. T¬ng tù. vÒ thu chi ngo¹i tÖ cña d©n c: do chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch thu hót kiÒu hèi vÒ níc nªn hiÖn nay lîng ngo¹i tÖ n»m trong khu vùc nµy vÉn cßn rÊt lín. trong thêi gian viÖc c¶i c¸ch l¹i chÝnh s¸ch vÒ tû gi¸ ®Ó kh¾c phôc t×nh tr¹ng nµy sÏ lµ mét vÊn ®Ò bøc xóc. ThÞ trêng ngo¹i hèi vÉn cßn s¬ khai vµ cha thùc sù trë thµnh m«i trêng thóc ®Èy sù ph¸t triÓn cña ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu ThÞ trêng ngo¹i hèi cã vai trß b«i tr¬n vµ thóc ®Èy ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña nÒn kinh tÕ. thêng ph¶i dïng néi tÖ ®Ó mua ngo¹i tÖ trªn thÞ trêng ngo¹i hèi ®Ó thanh to¸n cho nhµ xuÊt 83 .Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam Thø ba. ®Òu ®em b¸n trªn thÞ trêng tù do bëi lÏ tû gi¸ trªn thÞ trêng nµy cao h¬n trªn thÞ trêng chÝnh thøc. thêng ph¶i b¸n sè ngo¹i tÖ thu ®îc trªn thÞ trêng ngo¹i hèi (b¸n cho ng©n hµng) ®Ó nhËn néi tÖ. Tuy nhiªn. do vËy. Râ rµng hiÖn nay nguån ngo¹i tÖ trªn thÞ trêng ®ang bÞ ph©n t¸n kh«ng tËp trung vµo hÖ thèng ng©n hµng ®Ó gãp phÇn ®iÒu hßa cung cÇu ngo¹i tÖ cho nÒn kinh tÕ. c.

ngoµi nh©n tè quan träng lµ æn ®Þnh gi¸ trÞ ®èi néi vµ ®èi ngo¹i cña ®ång néi tÖ. tû gi¸ do Ng©n hµng nhµ níc Ên ®Þnh cha thËt sù linh ho¹t. Theo íc tÝnh. th× tÝnh thanh kho¶n cao cña thÞ trêng ngo¹i hèi còng cã vai trß quan träng gãp phÇn ph¸t triÓn ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu. trung b×nh tõ n¨m 1995 ®Õn 2001. thÓ hiÖn ë mét sè nÐt chÝnh nh sau: . §èi víi ViÖt Nam. trung b×nh tõ n¨m 1995 ®Õn 2001. thÞ trêng ngo¹i hèi cßn s¬ khai non trÎ. . gi¸ trÞ ®ång VND cha thËt sù æn ®Þnh.Doanh sè mua vµo cña c¸c Ng©n hµng th¬ng m¹i thêng lu«n thÊp h¬n kho¶n thu tõ xuÊt khÈu cña nÒn kinh tÕ. hÖ thèng Ng©n hµng th¬ng m¹i míi chØ thu mua ®îc kho¶ng 60% doanh thu xuÊt khÈu. do nÒn kinh tÕ ®ang trong qu¸ tr×nh chuyÓn ®æi. Theo íc tÝnh. ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña mét quèc gia lu«n g¾n liÒn víi ho¹t ®éng cña thÞ trêng ngo¹i hèi. th× sù ph¸t triÓn cña thÞ trêng ngo¹i hèi ViÖt Nam cha thùc sù t¹o mét m«i trêng thuËn lîi cho sù ph¸t triÓn cña ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu. Nh vËy. ho¹t ®éng hiÖu qu¶ vµ th«ng suèt sÏ kÝch thÝch ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu ph¸t triÓn. hÖ th«ng Ng©n hµng th¬ng m¹i míi chØ ®¸p øng ®îc kho¶ng 50% doanh sè chi cho nhËp khÈu. §èi víi c¸c níc ph¸t triÓn.Doanh sè b¸n ra cña c¸c Ng©n hµng th¬ng m¹i còng thêng lu«n thÊp h¬n kho¶n chi cho nhËp khÈu cña nÒn kinh tÕ. 84 .Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam khÈu níc ngoµi. mét khi thÞ trêng ngo¹i hèi cã tÝnh thanh kho¶n cao.

nªn khi nãi ®Õn thÞ trêng ngo¹i hèi 85 . ®èi víi c¸c kho¶n thu ngo¹i tÖ tõ xuÊt khÈu. íc tÝnh chØ ®¹t trung b×nh 22. mµ duy tr× ë d¹ng tiÒn göi ®Ó chi cho nhu cÇu nhËp khÈu cña m×nh. ChÝnh v× doanh sè giao dÞch trªn TTNTLNH quèc tÕ lín nh vËy.Tæng doanh sè mua b¸n ngo¹i tÖ cña c¸c Ng©n hµng th¬ng m¹i míi chØ chiÕm trung b×nh kho¶ng 55% tæng doanh sè xuÊt nhËp khÈu cña c¶ nÒn kinh tÕ. cha t¹o ®îc m«i trêng thanh kho¶n vÒ ngo¹i tÖ.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam . trong kho ®ã trªn thÞ trêng ngo¹i hèi quèc tÕ tû träng nµy lªn tíi 85%. Tû gi¸ giao dÞch thÞ trêng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng cha thÓ hiÖn ®îc vai trß ®iÒu tiÕt tû gi¸ cña m×nh Tû träng doanh sè giao dÞch trªn thÞ trêng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng (TTNTLNH) lµ qu¸ thÊp. Cô thÓ lµ. Trªn thÕ giíi.C¸c tæ chøc xuÊt nhËp khÈu thêng xuyªn duy tr× sè d ngo¹i tÖ cho ho¹t ®éng cña m×nh theo ph¬ng thøc “tù cung tù cÊp” víi mét tû lÖ lªn tíi 45%.3% trªn tæng doanh sè giao dÞch trªn thÞ trêng ngo¹i hèi cña ViÖt Nam. doanh sè ho¹t ®éng trªn thÞ trêng ngo¹i hèi thêng lín h¬n gÊp nhiÒu lÇn doanh thu tõ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu. yÕu kÐm. . c¸c ®¬n vÞ kh«ng b¸n toµn bé cho Ng©n hµng th¬ng m¹i. qua ®ã cho thÊy tr×nh ®é ph¸t triÓn thÞ trêng ngo¹i hèi ViÖt Nam ®ang cßn rÊt s¬ khai. còng nh m«i trêng chu chuyÓn vèn nhanh chãng vµ hiÖu qu¶ nh»m n©ng cao hÖ sè sö dông vèn cña c¸c ®¬n vÞ xuÊt nhËp khÈu vµ cña c¶ nÒn kinh tÕ nh mét tæng thÓ. d.

TTNTLNH hiÖn thiÕu sù can thiÖp mét c¸ch linh ho¹t cña Ng©n hµng nhµ níc. ThÞ trêng ngo¹i tÖ ViÖt Nam cã lóc cung vît cÇu. ngêi ta thêng nghÜ ngay ®ã lµ thÞ trêng mua b¸n ngo¹i tÖ gi÷a c¸c ng©n hµng ®îc phÐp víi kh¸ch hµng lµ c¸c c«ng ty xuÊt nhËp khÈu. thÞ trêng dêng nh vÉn bÞ tï tóng. nhng cã lóc cÇu l¹i vît cung. bªn c¹nh ®ã lµ thÞ trêng tù do mua b¸n ngo¹i tÖ gi÷a c¸c cöa hµng vµng víi c¸c thÓ nh©n. nghÜa lµ ngo¹i tÖ mua ®îc tõ kh¸ch hµng tríc hÕt lµ dïng ®Ó b¸n l¹i cho kh¸ch hµng cña m×nh. trong khi ®ã møc ®é can thiÖp cña Ng©n hµng nhµ níc dêng nh kh«ng ®¸ng kÓ vµ thêi ®iÓm can thiÖp thêng diÔn ra chËm. H¬n thÕ n÷a. ®iÒu nµy khiÕn cho ho¹t ®éng cña TTNTLNH kh«ng ph¸t triÓn. trong trêng hîp khan hiÕm ngo¹i tÖ c¸c ng©n hµng th¬ng m¹i cã thÓ thùc hiÖn chÝnh s¸ch “dù tr÷ ngo¹i tÖ”. khi nãi ®Õn thÞ trêng ngo¹i tÖ nãi chung. g©y thiÖt h¹i cho nÒn kinh tÕ nãi chung. Bëi lÏ c¬ chÕ tû gi¸ trong nh÷ng n¨m qua mang nÆng tÝnh chØ ®¹o nªn kh«ng thÓ lµ c«ng cô ®iÒu chØnh cung cÇu. Trong c¶ hai trêng hîp. sè d thõa míi ®em ra b¸n trªn TTNTLNH. ë ViÖt Nam hiÖn nay. tù cÊp” lµ chÝnh. Ngoµi ra. ®ång thêi k×m h·m tèc ®é lu©n chuyÓn vèn. §iÒu nµy b¾t nguån tõ c¬ 86 . Tû träng trªn TTNTLNH thÊp hµm ý r»ng c¸c ng©n hµng th¬ng m¹i ho¹t ®éng ngo¹i hèi theo khuynh híng “tù cung.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam ngêi ta nghÜ ngay ®Õn TTNTLNH. hay nãi c¸ch kh¸c TTNTLNH lµ trung t©m cña thÞ trêng ngo¹i hèi. ViÖc tû träng giao dÞch trªn TTNTLNH cña ViÖt Nam thÊp ph¶n ¸nh tr×nh ®é ph¸t triÓn s¬ khai cña thÞ trêng ngo¹i hèi nãi chung vµ TTNTLNH nãi riªng.

§èi víi ng©n hµng nhµ níc a. cã thÓ thÊy r»ng. XÐt trªn nhiÒu gãc ®é kh¸c nhau. viÖc xö lý chÝnh s¸ch tû gi¸ cña ViÖt Nam trong thêi gian gÇn ®©y lµ t¬ng ®èi hîp lý vµ do ®ã ®· cã nh÷ng ®ãng gãp tÝch cùc vµo qu¸ tr×nh t¨ng trëng. chóng ta cÇn ph¶i chó träng hoµn thiÖn vµ ph¸t triÓn TTNTLNH ViÖt Nam. Duy tr× chÝnh s¸ch tû gi¸ ®îc lùa chän vµ ®iÒu chØnh linh ho¹t Thùc tiÔn ph¸t triÓn vµ lùa chän. 3. ®Ó thÞ trêng ngo¹i hèi ViÖt Nam ph¸t huy ®îc vai trß tÝch cùc ®èi víi nÒn kinh tÕ. bÞ ®éng vµ cha ®ñ møc.2. Tuy nhiªn. thóc ®Èy ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu. Trong ®iÒu kiÖn nÒn kinh tÕ míi më cöa tõng phÇn. 87 .2. Do vËy. Nhng kinh nghiÖm cña c¸c níc cho thÊy: mét chÝnh s¸ch tû gi¸ hèi ®o¸i ®îc sö dông uyÓn chuyÓn phï hîp víi ®iÒu kiÖn cña tõng giai ®o¹n sÏ cã nhiÒu t¸c ®éng tÝch cùc ®Õn qu¸ tr×nh t¨ng trëng vµ ph¸t triÓn. Mçi chÝnh s¸ch tû gi¸ hèi ®o¸i ®Òu cã nh÷ng ®iÓm m¹nh vµ ®iÓm yÕu nhÊt ®Þnh.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam chÕ ®iÒu hµnh tû gi¸ vµ c¬ chÕ ®iÒu tiÕt thÞ trêng hiÖn vÉn cßn ë møc s¬ khai. ®iÒu hµnh chÝnh s¸ch tû gi¸ cña nhiÒu níc trong gÇn 30 n¨m qua kh¼ng ®Þnh kh«ng cã chÝnh s¸ch tû gi¸ nµo hiÖn nay ®îc xem lµ cã u thÕ tuyÖt ®èi. còng nh ph¸t triÓn héi nhËp quèc tÕ.1. còng ph¶i nhËn thÊy r»ng viÖc ®iÒu chØnh tû gi¸ trong thêi gian qua cßn cã lóc chËm. mét sè gi¶i ph¸p hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ cña ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam 3.

nªn viÖc ®iÒu chØnh nµy ph¶i diÔn ra theo tõng giai ®o¹n. nÕu: 88 . cã thÓ lµ: . thø hai.4%. Tuy nhiªn. Nhng nÕu tiÕp tôc ®Ó x¶y ra nh vËy trong t¬ng lai. t«i cho r»ng ViÖt Nam cÇn ph¶i tiÕp tôc cã mét chÝnh s¸ch tû gi¸ hèi ®o¸i ®îc lùa chän vµ ®iÒu chØnh linh ho¹t h¬n. Víi nÒn kinh tÕ ngµy mét héi nhËp m¹nh h¬n vµ yªu cÇu ph¶i ®iÒu chØnh l¹i c¬ cÊu xuÊt nhËp khÈu sang nh÷ng hµng hãa. khi ViÖt Nam ®· më cöa vµ héi nhËp m¹nh h¬n th× hËu qu¶ cña mét chÝnh s¸ch tû gi¸ kÐm linh ho¹t sÏ cã nguy c¬ lÊn ¸t nh÷ng t¸c ®éng tÝch cùc mµ mét chÝnh s¸ch tû gi¸ cè ®Þnh t¬ng ®èi t¹o ra. nh lµ biÖn ph¸p th¨m dß møc ®é kh¸ch quan cña tû gi¸. Ng©n hµng nhµ níc cÇn t¨ng tÝnh linh ho¹t cña tû gi¸ h¬n b»ng c¸ch t¨ng møc dao ®éng cho phÐp hµng ngµy. dÞch vô cã ®é co gi·n lín h¬n trong t¬ng lai (hµng hãa cã chi phÝ kü thuËt vµ chÊt x¸m ngµy cµng cao). Trong khu«n khæ c¬ chÕ tû gi¸ hiÖn hµnh. cã thÓ níi ngay biªn ®é tõ møc 0.Tríc m¾t. do tû gi¸ lµ mét nh©n tè rÊt nh¹y c¶m. Cuéc khñng ho¶ng tµi chÝnh tiÒn tÖ võa qua ®· cho thÊy r»ng mét chÝnh s¸ch tû gi¸ ®îc xö lý linh ho¹t sÏ cã kh¶ n¨ng gi¶m sãc cho nÒn kinh tÕ tèt h¬n lµ mét chÝnh s¸ch tû gi¸ ®iÒu hµnh mét c¸ch cøng nh¾c.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam nh÷ng h¹n chÕ nµy phÇn nµo ®· kh«ng ®îc bé lé vµ cha g©y ra nh÷ng hËu qu¶ nghiªm träng. t¹o ®iÒu kiÖn cho c¸c ng©n hµng th¬ng m¹i yÕt gi¸ c¹nh tranh. §iÒu nµy cã hai t¸c dông: thø nhÊt.25% hiÖn nµy lªn 0. Sau khi níi láng biªn ®é tû gi¸.

89 .5%) + ThÞ trêng ngay lËp tøc sö dông hÕt biªn ®é cho phÐp. ®iÒu nµy hµm ý tû gi¸ hiÖn t¹i lµ qu¸ thÊp so víi tû gi¸ c©n b»ng. kh«ng thÓ kh«ng tÝnh ®Õn vµ tranh thñ nh÷ng lîi Ých to lín tõ th¬ng m¹i vµ ph©n c«ng lao ®éng quèc tÕ (liªn quan trùc tiÕp ®Õn xuÊt nhËp khÈu vµ ®Çu t quèc tÕ). ®iÒu nµy hµm ý tû gi¸ hiÖn t¹i ®· ph¶n ¸nh t¬ng ®èi kh¸ch quan quan hÖ cung cÇu ngo¹i tÖ trªn thÞ trêng ngo¹i hèi. x¸c lËp mét tû gi¸ hèi ®o¸i cña vnd cã tÝnh chÊt c¹nh tranh nh»m khuyÕn khÝch xuÊt khÈu Kinh nghiÖm nhiÒu níc trªn thÕ giíi còng nh chÝnh thùc tÕ cña ViÖt Nam chøng minh r»ng: qu¸ tr×nh t¨ng trëng vµ ph¸t triÓn kinh tÕ bÒn v÷ng trong ®iÒu kiÖn nÒn kinh tÕ vµ thÞ trêng tµi chÝnh . Vµ nh÷ng thµnh tùu cña nÒn kinh tÕ ViÖt Nam trong thêi gian qua còng cã sù ®ãng gãp quan träng cña chiÕn lîc vµ m« h×nh nµy. . trªn c¬ së ®ã Ng©n hµng nhµ níc cã thÓ tiÕp tôc níi réng biªn ®é lªn møc cao h¬n (vÝ dô ±0. b.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam + ThÞ trêng kh«ng sö dông hÕt biªn ®é cho phÐp.VÒ l©u dµi. Nh÷ng thµnh c«ng vµ c¶ nh÷ng thÊt b¹i cña c¸c níc thùc hiÖn qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp hãa ®Òu x¸c nhËn tÝnh h÷u hiÖu trong viÖc thùc hiÖn m« h×nh ph¸t triÓn cã ®Þnh híng vµo xuÊt khÈu.tiÒn tÖ ngµy cµng quèc tÕ hãa hiÖn nay. Ng©n hµng nhµ níc tiÕn hµnh ®iÒu chØnh t¨ng dÇn tû gi¸ mét c¸ch hîp lý mµ kh«ng g©y ra x¸o trén lín. Ng©n hµng nhµ níc nªn chuyÓn híng sö dông m¹nh c«ng cô l·i suÊt ®Ó ®iÒu tiÕt thÞ trêng ngo¹i tÖ. ®Ó rót ng¾n kho¶ng c¸ch.

VÒ nguyªn t¾c. Lµ mét níc mµ nguån lùc vèn lµ t¬ng ®èi khan hiÕm. Víi t c¸ch lµ mét lo¹i gi¸. cã nghÜa lµ ph¶i duy tr× tû gi¸ hèi ®o¸i sao cho nh÷ng ngêi cung cÊp hµng hãa . hiÖu qu¶ thu ®îc tõ xuÊt khÈu sÏ cµng cao nÕu chóng ta xuÊt khÈu ®îc nh÷ng ngµnh hµng vµ s¶n xuÊt chñ yÕu dùa trªn sù khai th¸c. 90 . cßn nguån lùc lao ®éng lµ t¬ng ®èi s½n cã th× gi¸ cña nguån lùc vèn ph¶i t¬ng ®èi ®¾t h¬n so víi gi¸ cña nguån lùc lao ®éng (tiÒn l¬ng).dÞch vô trong níc cã l·i khi b¸n s¶n phÈm cña hä trªn thÞ trêng thÕ giíi. lÊy sù t¨ng trëng cña xuÊt khÈu lµm mét trong nh÷ng ®éng lùc quan träng thóc ®Èy qu¸ tr×nh t¨ng trëng. ChÝnh tÝn hiÖu gi¸ c¶ sÏ cã nh÷ng híng dÉn ®óng ®¾n vµ ¶nh hëng tÝch cùc ®Õn viÖc lùa chän c«ng nghÖ vµ c¬ cÊu s¶n xuÊt. mét chÝnh s¸ch tû gi¸ khuyÕn khÝch xuÊt khÈu cßn ph¶i ®¶m b¶o n©ng cao ®îc hiÖu qu¶ cña ho¹t ®éng xuÊt khÈu. §iÒu nµy ®îc nhËn biÕt ®óng ®¾n khi gi¸ c¶ t¬ng ®èi cña c¸c yÕu tè s¶n xuÊt ph¶n ¸nh ®Èy ®ñ tÝnh khan hiÕm hay dåi dµo cña chóng. ViÖt Nam cÇn ph¶i tiÕp tôc ®iÒu chØnh chÝnh s¸ch tû gi¸ hèi ®o¸i trªn c¬ së khuyÕn khÝch xuÊt khÈu. Mét chÝnh s¸ch tû gi¸ khuyÕn khÝch xuÊt khÈu lµ chÝnh s¸ch tû gi¸ ®îc ®iÒu chØnh nh»m b¶o ®¶m lîi Ých cña nhµ xuÊt khÈu. thu hót vµ sö dông nhiÒu nhÊt nh÷ng yÕu tè s¶n xuÊt t¬ng ®èi dåi dµo trong níc.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam Do vËy. H¬n thÕ n÷a. Ho¹t ®éng xuÊt khÈu chØ ®em l¹i hiÖu qu¶ cao nhÊt cho nÒn kinh tÕ khi nã cho phÐp khai th¸c tèt nhÊt nh÷ng lîi thÕ so s¸nh cña ®Êt níc.

m¸y mãc. tû gi¸ hèi ®o¸i kh«ng thÓ lµ mét ngo¹i lÖ. ë mét níc cßn ®ang chËm ph¸t triÓn nh ViÖt Nam.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam mµ l¹i lµ mét lo¹i gi¸ cã ¶nh hëng quan träng trong nÒn kinh tÕ. Tû gi¸ cÇn ph¶i ®îc duy tr× cã lîi tríc hÕt cho nh÷ng ngµnh xuÊt khÈu mµ qu¸ tr×nh s¶n xuÊt cã kh¶ n¨ng thu hót vµ sö dông nhiÒu nhÊt c¸c nguån lùc kh¸ dåi dµo vµ cã lîi thÕ so s¸nh l©u dµi cña ®Êt níc. gi¸ c¶ cña nã sÏ ph¶i cao. thiÕt bÞ vµ vËt t níc ngoµi ®îc khuyÕn khÝch nhËp khÈu nhiÒu h¬n nhng lµ thiªn vÒ nhËp khÈu c¸c c«ng nghÖ sö dông nhiÒu vèn thay v× nhËp khÈu c¸c c«ng nghÖ cho phÐp khai th¸c nh÷ng nguån lùc mµ ®Êt níc cã s½n nh nguyªn t¾c lîi thÕ so s¸nh ®ßi hái. sù ph©n bæ ngo¹i tÖ sÏ bÞ dÉn d¾t sai l¹c vµ hiÖu qu¶ sö dông chóng sÏ thÊp. 91 . NÕu ngîc l¹i. ng¾n h¹n. cã thuËn lîi ®Æc biÖt nhng l¹i cã Ýt mèi liªn hÖ trë l¹i ®èi víi c¸c khu vùc kh¸c trong nÒn kinh tÕ. mµ cßn ph¶i ®¶m b¶o khai th¸c nh÷ng lîi thÕ cña nÒn kinh tÕ trong t¬ng lai. ngo¹i tÖ kh«ng nh÷ng lµ mét nguån lùc khan hiÕm mµ cßn khã kiÕm. dµi h¹n. theo nguyªn t¾c thÞ trêng. Gi¸ ngo¹i tÖ rÎ sÏ kÝch thÝch sù l·ng phÝ ngo¹i tÖ kh«ng chØ trong tiªu dïng mµ c¶ trong s¶n xuÊt. Khi ®ã. V× vËy. chÝnh s¸ch tû gi¸ cã lîi cho xuÊt khÈu kh«ng ®¬n gi¶n lµ møc tû gi¸ võa ®ñ khuyÕn khÝch mét vµi ngµnh xuÊt khÈu riªng biÖt. Nh vËy. Mét vÊn ®Ò kh¸c n÷a mµ chÝnh s¸ch tû gi¸ hèi ®o¸i khuyÕn khÝch xuÊt khÈu ®ßi hái lµ nã kh«ng chØ khai th¸c nh÷ng ngµnh hµng cã lîi thÕ tríc m¾t.

do ®ã. doanh sè giao dÞch trªn thÞ trêng nµy chiÕm tíi 85%. do tr×nh ®é thÞ trêng cßn s¬ khai. thÞ trêng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng ho¹t ®éng hiÖu qu¶. tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ trêng nµy cha thÓ lµ tû gi¸ c¬ b¶n vµ ®Æc trng cho c¶ nÒn kinh tÕ. khuyÕn khÝch viÖc lËp kÕ ho¹ch vµ kiÓm so¸t tµi chÝnh hîp lý cho mäi kho¶n vay níc ngoµi sao cho nguån lùc quý hiÕm vµ ®¾t gi¸ nµy ®îc sö dông tiÕt kiÖm vµ cã hiÖu qu¶. l¹i bÞ rµng buéc bëi nhiÒu yÕu tè can thiÖp hµnh chÝnh. §èi víi ViÖt Nam. chÝnh v× vËy. c.20%. hîp lý vµ kh«ng thÓ kh¸c ®îc nh»m thóc ®Èy xuÊt khÈu. §Ó cã thÞ trêng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng ho¹t ®éng hiÖu qu¶ ë ViÖt Nam. Hoµn thiÖn vµ ph¸t triÓn thÞ trêng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng Nh phÇn trªn ®· ph©n tÝch. viÖc tiÕn tíi x¸c lËp mét tû gi¸ hèi ®o¸i cña VND tÝnh chÊt c¹nh tranh hiÖn nay lµ mét ®iÒu cÇn thiÕt. ë c¸c nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam V× vËy. do ®ã. tû gi¸ liªn ng©n hµng lu«n lµ tû gi¸ c¬ b¶n vµ ®Æc trng cho quan hÖ cung cÇu ngo¹i tÖ cña c¶ nÒn kinh tÕ. thÞ trêng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng míi chØ ®ãng vai trß thø yÕu. do ®ã doanh sè giao dÞch trªn thÞ trêng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng míi chØ chiÕm tû lÖ vµo kho¶ng 15 . cÇn ph¶i thùc hiÖn c¸c gi¶i ph¸p sau: 92 . h¹n chÕ sù trµn ngËp cña nh÷ng hµng hãa nhËp khÈu rÎ tiÒn.

Thùc hiÖn vai trß cña Ng©n hµng nhµ níc lµ ngêi mua b¸n cuèi cïng trªn thÞ trêng ngo¹i hèi: hiÖn t¹i. ho¸n ®æi ®óng nh quy ®Þnh trong quy chÕ nh»m t¹o ®iÒu kiÖn cho c¸c ng©n hµng th¬ng m¹i tham gia tÝch cùc h¬n vµo thÞ trêng ngo¹i hèi. kÝch thÝch ®Çu c¬ vµ g©y ¸p lùc lªn tû gi¸.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam . 93 .ViÖc can thiÖp cña Ng©n hµng nhµ níc cÇn ph¶i diÔn ra kÞp thêi víi quy m« thÝch hîp. bao gåm thÞ trêng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng trùc tiÕp gi÷a ng©n hµng vµ thÞ trêng gi¸n tiÕp qua m«i giíi. . sù can thiÖp cña Ng©n hµng nhµ níc ¶nh hëng lªn thÞ trêng ngo¹i hèi lín h¬n nhiÒu so víi quy m« can thiÖp cña chÝnh nã. ngãng ®îi. . Ng©n hµng nhµ níc cÇn tham gia vµ thùc hiÖn c¸c nghiÖp vô kinh doanh ngo¹i tÖ kú h¹n. Nh vËy. §iÒu cÇn lu ý r»ng. chØ cÇn mét ®éng th¸i kh«n ngoan thÝch hîp cña Ng©n hµng nhµ níc còng ®ñ ®Ó thÞ trêng tiÕp tôc ho¹t ®éng th«ng suèt vµ hiÖu qu¶. ngoµi ra.TiÕn hµnh thiÕt lËp thÞ trêng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng theo m« h×nh tæ chøc kÐp. cã nh vËy th× thÞ trêng ho¹t ®éng míi th«ng suèt. khiÕn cho thÞ trêng r¬i vµo t×nh tr¹ng trÇm l¾ng. do tû gi¸ cha thùc sù lµm ®îc chøc n¨ng ®iÒu tiÕt cung cÇu th× vai trß híng dÉn ®iÒu tiÕt cña Ng©n hµng nhµ níc cÇn ®îc thÓ hiÖn th«ng qua viÖc mua b¸n ngo¹i tÖ cuèi cïng trªn thÞ trêng ngo¹i hèi. Mét khi Ng©n hµng nhµ níc kh«ng tiÕn hµnh can thiÖp hoÆc can thiÖp diÔn ra chËm hoÆc quy m« can thiÖp kh«ng thÝch hîp sÏ lµm ph¸t sinh t©m lý rôt rÌ.

n©ng cao tr×nh ®é vµ kü n¨ng kinh doanh cho c¸n bé … còng cÇn ®îc xem xÐt. NÕu Ng©n hµng nhµ níc kh«ng nhËn ®îc kÞp thêi c¸c th«ng tin trung thùc vÒ thÞ trêng (mµ c¸c ng©n hµng th¬ng m¹i lµ mét kªnh th«ng tin) th× kh«ng thÓ ®iÒu hµnh tèt c«ng t¸c tû gi¸. sè kh¸c chuyªn ®i mua. Ph¶n ¸nh trung thùc. . §ång thêi th«ng qua c«ng t¸c nµy. trang bÞ c«ng nghÖ th«ng tin tiªn tiÕn. b¶n th©n c¸c ng©n hµng th¬ng 94 .Ngoµi nh÷ng vÊn ®Ò c¨n b¶n nªu trªn. §èi víi ng©n hµng th¬ng m¹i a. nhng sè thµnh viªn tham gia tÝch cùc th× rÊt h¹n chÕ.Hiªn nay. ®iÒu nµy khiÕn thÞ trêng ho¹t ®éng trÇm l¾ng. ®iÒu nµy khiÕn cho thÞ trêng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng mÊt ®i tÝnh ®Æc thï cña nã. hiÖn ®¹i hãa kh©u thanh to¸n. chÊt lîng h¬n.Nghiªn cøu h×nh thµnh HiÖp héi nh÷ng nhµ kinh doanh ngo¹i hèi ViÖt Nam. H¬n n÷a giao dÞch trªn thÞ trêng nµy lu«n diÔn ra mét chiÒu.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam . 3. nghÜa lµ mét sè ng©n hµng th× chuyªn ®i b¸n.2. th× viÖc hoµn thiÖn quy chÕ giao dÞch. . kÞp thêi c¸c th«ng tin vÒ viÖc thùc hiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ cña Ng©n hµng nhµ níc C«ng t¸c th«ng tin b¸o c¸o cÇn ®îc tiÕn hµnh nghiªm tóc. ®· cã 60 thµnh viªn ®îc c«ng nhËn lµ thµnh viªn thÞ trêng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng.2. mét mÆt cÇn më réng sè lîng thµnh viªn. §Ó kh¾c phôc h¹n chÕ nµy. kh«ng ®îc lµm qua loa mét c¸ch h×nh thøc. mÆt kh¸c cÇn t¹o ra m«i trêng vµ ®iÒu kiÖn ®Ó c¸c thµnh viªn tham gia thÞ trêng tÝch cùc h¬n.

hoÆc ng©n hµng ph¶n ¸nh t×nh h×nh thÞ trêng kh«ng ®óng thùc tÕ thêi ®iÓm cÊp trªn muèn th¨m dß. dù ®o¸n tû gi¸ §Ó thùc hiÖn tèt chÝnh s¸ch tû gi¸ còng nh h¹n chÕ nh÷ng rñi ro cho b¶n th©n ng©n hµng vµ cho doanh nghiÖp xuÊt nhËp khÈu do sù lªn xuèng cña tû gi¸. c¸c ng©n hµng th¬ng m¹i ®«i khi cã ho¹t ®éng bao che cho mét sè viÖc lµm vi ph¹m chÝnh s¸ch tû gi¸ hoÆc yªu cÇu Ng©n hµng nhµ níc can thiÖp vµo cung cÇu cha ®Õn møc c¨ng th¼ng. c. gi¶m cña tû gi¸. kh«ng cã t¸c dông t vÊn cÊp qu¶n lý. Trang bÞ c¸c ®iÒu kiÖn vÒ th«ng tin. khiÕn c¸c th«ng tin bÞ sai lÖch. C¸c th«ng tin bÞ ph¶n ¸nh sai dÏ dÉn ®Õn nh÷ng hËu qu¶ kh«ng lêng. b. nhu cÇu thanh to¸n ngo¹i tÖ. Tæ chøc thùc hiÖn tèt c«ng t¸c ph©n tÝch. c¸c ng©n hµng th¬ng m¹i cÇn trang bÞ tèt c¸c ®iÒu kiÖn vÒ th«ng tin. t×nh h×nh thÞ trêng. gi¸ c¶ trong níc vµ quèc tÕ. kh«ng chê ph¶n øng thùc sù cña thÞ trêng. dù ®o¸n tû gi¸. c¸c ng©n hµng th¬ng m¹i cÇn tæ chøc thùc hiÖn tèt c«ng t¸c ph©n tÝch. thanh to¸n cho m×nh. tèc ®é t¨ng trëng xuÊt nhËp khÈu. thanh to¸n §Ó ho¹t ®éng kinh doanh mua b¸n ngo¹i tÖ diÔn ra nhanh chãng vµ thuËn lîi. th«ng tin cho m×nh. ®«i khi c¶ 95 . xuèng gi¸ ®èi víi VND. h¹n ng¹ch.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam m¹i còng tù trang bÞ kiÕn thøc. Th«ng qua tÝn hiÖu cña thÞ trêng nh cung cÇu ngo¹i tÖ. chÝnh s¸ch cña nhµ níc… tõ ®ã cã thÓ ph©n tÝch dù ®o¸n xu híng t¨ng. hoÆc do ph©n tÝch kh«ng ®óng t×nh h×nh. ¸p lùc lªn gi¸. CÇn tr¸nh c¸c trêng hîp do ch¹y theo lîi nhuËn.

lµm t¨ng tÝnh lu©n chuyÓn cña ®ång vèn). nh©n viªn kinh doanh ngo¹i tÖ. nh©n viªn thanh to¸n… vµ ®iÒu kiÖn kü thuËt vËt chÊt nh m¹ng thanh to¸n viÔn th«ng.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam cho doanh nghiÖp xuÊt nhËp khÈu. kü thuËt c«ng 96 . … ®Ó phßng tr¸nh rñi ro hèi ®o¸i cho c¸c doanh nghiÖp xuÊt nhËp khÈu. thêng víi bé chøng tõ hµng xuÊt. khãa code giao dÞch. dÞch vô cho c¸c doanh nghiÖp xuÊt nhËp khÈu. C¸c nghiÖp vô ®îc ®a d¹ng sÏ t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho c¸c doanh nghiÖp xuÊt nhËp khÈu lùa chän c¸c dÞch vô thÝch hîp víi t×nh h×nh ho¹t ®éng cña m×nh (nh h×nh thøc chiÕt khÊu chøng tõ cã gi¸. gi¶m l·i suÊt cho vay ®èi víi s¶n xuÊt vµ kinh doanh hµng hãa xuÊt khÈu vµ nhËp khÈu. ngo¹i ng÷ cña c¸n bé Trong bèi c¶nh héi nhËp kinh tÕ thÕ giíi vµ khu vùc. Më réng c¸c h×nh thøc tµi trî. tríc hÕt gióp cñng cè vµ t¨ng thÞ phÇn cña ng©n hµng th¬ng m¹i. dÞch vô cho c¸c doanh nghiÖp xuÊt nhËp khÈu Më réng c¸c h×nh thøc tµi trî. t¹o ®iÒu kiÖn cho c¸c doanh nghiÖp lµm ¨n cã hiÖu qu¶. … d. e. T vÊn cho kh¸ch hµng sö dông c¸c dÞch vô ng©n hµng kh¸c nh mua b¸n ngo¹i tÖ cã kú h¹n. thu nhiÒu ngo¹i tÖ vÒ cho ®Êt níc. C¸c ®iÒu kiÖn ®ã bao gåm kiÕn thøc c¬ b¶n cho c¸n bé. ho¸n ®æi. n¨ng lùc cña tõng ng©n hµng th¬ng m¹i hiÖn nay cÇn ph¶i ®îc n©ng cao mét c¸ch c¬ b¶n. N©ng cao tr×nh ®é chuyªn m«n. më réng cho vay xuÊt khÈu b»ng ngo¹i tÖ ®èi víi c¶ doanh nghiÖp xuÊt khÈu. Ngoµi c¸c yÕu tè vèn.

3. nhu cÇu cña thÞ trêng quèc tÕ. nghiÖp vô ë vÞ trÝ ho¹t ®éng 97 . tríc tiªn c¸n bé lµm c«ng t¸c xuÊt nhËp khÈu ph¶i lµ nh÷ng ngêi giái chuyªn m«n. c¸c ng©n hµng th¬ng m¹i cÇn ph¶i cã mét chiÕn lîc ®µo t¹o vµ ®µo t¹o l¹i ®éi ngò c¸n bé cña m×nh cho tinh th«ng nghiÖp vô vµ ngo¹i ng÷. N©ng cao tr×nh ®é nghiÖp vô cña c¸n bé lµm c«ng t¸c kinh doanh §éi ngò c¸n bé lµm c«ng t¸c kinh doanh xuÊt nhËp khÈu cÇn cã ®ñ n¨ng lùc ®Ó t×m hiÓu mét c¸ch râ rµng. HiÖn nay. qui m«. tiÒn tÖ… sù thay ®æi chÝnh s¸ch cña ChÝnh phñ kÓ c¶ ChÝnh phñ cña mét quèc gia nµo ®ã trªn thÕ giíi …) ®Ó cung cÊp cho l·nh ®¹o kÞp thêi xö lý tríc khi vÊn ®Ò vît khái tÇm kiÓm so¸t cña mét doanh nghiÖp. song vÉn cha ®¸p øng ®îc víi t×nh h×nh míi. ph¶i n¾m b¾t ®îc chÝnh x¸c mäi th«ng tin vÒ sù thay ®æi nhu cÇu vµ gi¸ c¶ thÞ trêng. vµ kh¶ n¨ng ®¸p øng cña nÒn s¶n xuÊt trong níc. Nh vËy. yÕu tè con ngêi ®ãng vai trß quan träng hµng ®Çu trong viÖc thùc hiÖn c¸c chÝnh s¸ch còng nh trong ho¹t ®éng kinh doanh cña m×nh. c¸n bé míi ®îc tuyÓn chän t¬ng ®èi kü cµng nhng l¹i thiÕu kinh nghiÖm qu¶n lý… V× vËy. nh÷ng nguyªn nh©n g©y nªn sù thay ®æi ®ã (nh diÔn biÕn chÝnh trÞ. nh×n chung mÆt b»ng kiÕn thøc cña c¸n bé ng©n hµng th¬ng m¹i ®· ®îc n©ng cao mét bíc. chÝnh x¸c vµ kÞp thêi c¬ cÊu. tµi chÝnh. §èi víi c¸c doanh nghiÖp xuÊt nhËp khÈu a.2. c¸n bé cò cha theo kÞp c¸i míi.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam nghÖ.3.

cã thÓ t×m ra ®îc nh÷ng ph¬ng ¸n chi phÝ thÊp cho s¶n phÈm hoÆc dÞch vô cña doanh nghiÖp trªn thÞ trêng môc tiªu. … ®Ó n©ng cao kh¶ n¨ng ph©n tÝch chÝnh x¸c vµ kÞp thêi. Trong mÊy thËp kû nay. Ng©n hµng nhµ níc ®· ®a ra qui chÕ vÒ mua b¸n ngo¹i tÖ kú h¹n. b. V× vËy. nghiªn cøu ph©n tÝch c¸c th«ng tin cã liªn quan tíi s¶n phÈm vµ dÞch vô m×nh kinh doanh. ®ång thêi ph¶i giái ngo¹i ng÷. N¨ng ®éng vËn dông c¸c c«ng cô phßng tr¸nh rñi ro trong thanh to¸n quèc tÕ. Ngoµi mét sè nguyªn nh©n thuéc vÒ Ng©n hµng nhµ níc. ghi nhËn. gi¸ c¶ trªn thÞ trêng thÕ giíi. ng©n 98 . doanh nghiÖp xuÊt nhËp khÈu ph¶i cã ®îc nh÷ng c¸n bé kÕ to¸n tµi chÝnh giái. Nguyªn lý chung ®èi víi thÞ trêng lµ nhu cÇu thÞ trêng phô thuéc vµo gi¸ c¶ vµ chÊt lîng hµng hãa vµ dÞch vô. ho¸n ®æi. nh÷ng s¶n phÈm rÎ h¬n sÏ ®îc lùa chän. cung cÊp nhiÒu c«ng cô phßng tr¸nh rñi ro cho c¸c doanh nghiÖp liªn quan ®Õn thanh to¸n ®èi ngo¹i. tû gi¸ cña VND ®èi víi c¸c ®ång tiÒn cña c¸c b¹n hµng chñ yÕu… ®ång thêi ph¶i n¾m ®îc kü n¨ng sö dông mét sè ph¬ng tiÖn ph©n tÝch th«ng tin vµ truyÒn th«ng tin hiÖn ®¹i nh m¸y tÝnh. T¹i ViÖt Nam.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam cña m×nh. fax. thÞ trêng tµi chÝnh ph¸t triÓn rÊt m¹nh. Lu«n rÌn luyÖn thãi quen theo dâi. … nhng cha ®îc ®ãn nhËn vµ vËn dông tèt. thÞ trêng môc tiªu. Khi chÊt lîng t¬ng ®¬ng.

C«ng cô mua b¸n kú h¹n: §èi víi ViÖt Nam ®Ó n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu. ph¸t triÓn thÞ trêng tiÒm n¨ng… Bªn c¹nh ®ã lµ chñ ®éng vËn dông c¸c c«ng cô phßng tr¸nh rñi ro trong thanh to¸n quèc tÕ. c¸c gi¸m ®èc tµi chÝnh cña c¸c doanh nghiÖp xuÊt nhËp khÈu. víi mét tû gi¸ nhÊt ®Þnh t¹i mét thêi ®iÓm nhÊt ®Þnh trong t¬ng lai. 99 . chÝnh v× vËy mµ nã bÞ chi phèi bëi tû gi¸ giao ngay vµ l·i suÊt cña hai ®ång tiÒn. Giao dÞch kú h¹n lµ giao dÞch cã ngµy gi¸ trÞ (ngµy thanh to¸n) xa h¬n ngµy gi¸ trÞ giao ngay. tríc hÕt c¸c doanh nghiÖp cÇn ph¶i quan t©m chÊt lîng hµng hãa ®Ó c¹nh tranh. tû gi¸ kú h¹n lµ tû gi¸ ®îc tháa thuËn ngay tõ ngµy h«m nay ®Ó lµm c¬ së cho viÖc trao ®æi tiÒn tÖ t¹i mét ngµy x¸c ®Þnh trong t¬ng lai. vay nî níc ngoµi hay thùc hiÖn ®Çu t níc ngoµi. nhËp khÈu. V× vËy. Do ®ã. ®Çu t níc ngoµi ®· sö dông thÞ trêng kú h¹n ngµy cµng t¨ng vµ kh«ng kh¸c g× so víi viÖc sö dông thÞ trêng giao ngay v× giao dÞch kú h¹n rÊt hiÖu qu¶ trong viÖc phßng ngõa rñi ro tû gi¸ ®èi víi c¸c c«ng ty khi tham gia xuÊt khÈu. Trªn thÕ giíi.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam hµng th¬ng m¹i vµ thÞ trêng ngo¹i hèi cßn s¬ khai. khai th¸c lîi thÕ so s¸nh. hîp ®ång kú h¹n ®îc coi nh mét c«ng cô ®Ó mua hay b¸n mét sè lîng ngo¹i tÖ nhÊt ®Þnh. th× nh÷ng nghiÖp vô nµy hiÖn vÉn cha ph¸t triÓn cßn lµ do c¸c doanh nghiÖp xuÊt nhËp khÈu cha thùc sù tham gia vËn dông c¸c c«ng cô phßng trµnh rñi ro cho b¶n th©n.

vËn dông c«ng cô mua b¸n ngo¹i tÖ kú h¹n ®Ó kh«ng ph¶i ®èi mÆt rñi ro tû gi¸ do ®· cam kÕt thanh to¸n cho nhµ xuÊt khÈu n¬c ngoµi mét lîng ngo¹i tÖ x¸c ®Þnh khi ®Õn h¹n thanh to¸n cho dï tû gi¸ giao ngay vµo thêi ®iÓm ®Õn h¹n cã biÕn ®éng nh thÕ nµo. 100 .Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam C¸c doanh nghiÖp xuÊt nhËp khÈu ph¶i cã chiÕn lîc b¶o hiÓm c¸c kho¶n thanh to¸n nhËp khÈu cho níc ngoµi. còng nh hä còng ph¶i cã chiÕn lîc b¶o hiÓm c¸c kho¶n thu xuÊt khÈu b»ng c¸ch b¸n kú h¹n kho¶n tiÒn xuÊt khÈu sÏ thu ®îc trong t¬ng lai. Khi ®· tù b¶o hiÓm nhµ xuÊt nhËp khÈu biÕt ch¾c ch¾n sè lîi nhuËn thu ®îc trong t¬ng lai lµ cè ®Þnh kh«ng bÞ ¶nh hëng do tû gi¸ lªn hay xuèng. C«ng cô nghiÖp cô ho¸n ®æi ngo¹i tÖ: Kinh nghiÖm c¸c níc kh¸c lµ doanh nghiÖp xuÊt nhËp khÈu thêng sö dông nghiÖp vô ho¸n ®æi ngo¹i tÖ ®Ó tr¸nh rñi ro tû gi¸ còng nh sö dông vèn cña m×nh mét c¸ch h÷u Ých h¬n. NghiÖp vô ho¸n ®æi ngo¹i tÖ liªn quan ®Õn viÖc mua vµ b¸n ®ång thêi mét ®ång tiÒn víi mét ®ång tiÒn kh¸c vµo c¸c thêi ®iÓm gi¸ trÞ kh¸c nhau. NghiÖp vô ho¸n ®æi ngo¹i tÖ cho phÐp doanh nghiÖp xuÊt nhËp khÈu (kÓ c¶ ng©n hµng th¬ng m¹i) sö dông sè tiÒn göi b»ng ngo¹i tÖ (hoÆc VND) t¹m thêi nhµn rçi ®Ó t¹o ra vèn b»ng VND (hoÆc b»ng ngo¹i tÖ) ®Ó sö dông khi cÇn thiÕt. Ngoµi ra c¸c doanh nghiÖp cßn ph¶i lu ý r»ng cÇn cã c¸c chiÕn lîc b¶o hiÓm nh÷ng kho¶n vay b»ng ngo¹i tÖ hay nh÷ng kho¶n ®Çu t b»ng ngo¹i tÖ … ®Ó ®¶m b¶o cho hiÖu qu¶ trong s¶n xuÊt vµ kinh doanh cña doanh nghiÖp.

nã cã liªn quan ®Õn c¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ kh¸c vµ ®ãng vai trß nh lµ mét c«ng cô cã hiÖu lùc vµ cã hiÖu qu¶ trong viÖc t¸c ®éng ®Õn c¸c quan hÖ kinh tÕ ®èi ngo¹i cña mçi níc ®ång thêi nã còng lµ yÕu tè rÊt quan träng trong chÝnh s¸ch tiÒn tÖ quèc gia.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam --------------------- KÕt luËn Cïng víi xu híng toµn cÇu hãa vµ tù do hãa kinh tÕ ngµy cµng gia t¨ng. ChÝnh s¸ch tû gi¸ ngµy cµng cã vai trß quan träng trong nÒn kinh tÕ vËn hµnh theo c¬ chÕ thÞ trêng më. chÝnh s¸ch tû gi¸ cña ViÖt Nam ®· cã nhiÒu ®æi míi theo híng tÝch cùc. ®ßi hái mçi níc ph¶i tù kh«ng ngõng n©ng cao n¨ng lùc nhËn thøc vµ hoµn thiÖn c¸c chÝnh s¸ch sao cho thÝch øng víi ®iÒu kiÖn míi. nh÷ng thuËn lîi vµ khã kh¨n. Yªu cÇu ®Æt ra ®èi c¸c nhµ ho¹ch ®Þnh chÝnh s¸ch tû gi¸ lµ ph¶i 101 . Trong qu¸ tr×nh héi nhËp ®ã. nh÷ng thêi c¬ vµ th¸ch thøc ®an xen phøc t¹p vµ s½n sµng chuyÓn hãa cho nhau. Trong thêi gian qua. ChÝnh s¸ch tû gi¸ hîp lý cña ViÖt Nam trong giai ®o¹n hiÖn nay ph¶i lÊy thíc ®o lµ sù æn ®Þnh trong kinh tÕ ®èi néi vµ t¨ng trëng trong kinh tÕ ®èi ngo¹i lµm tiªu chuÈn ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶. ®¸p øng ®îc nh÷ng yªu cÇu chung cña qu¸ tr×nh héi nhËp vµ chuyÓn ®æi cña níc ta. mét xu thÕ tÊt yÕu cña thêi ®¹i. sù héi nhËp quèc tÕ cña mçi quèc gia lµ mét qui luËt kh¸ch quan.

NXB Thèng kª. ThÞ trêng ngo¹i hèi ViÖt Nam trong tiÕn tr×nh héi nhËp quèc tÕ. Hoµng Kim. T¸c gi¶ rÊt mong nhËn ®îc nhiÒu ý kiÕn ®ãng gãp cña c¸c thÇy c« gi¸o. n¨m 1998. NguyÔn V¨n TiÕn. NXB Gi¸o dôc. NXB Thèng kª. 4. NXB Tµi chÝnh. NguyÔn V¨n TiÕn. Do ®ã. Fjorde vµ Vylder.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam rÊt thËn träng trong c«ng t¸c ®iÒu hµnh lÜnh vùc ®Çy phøc t¹p vµ nh¹y c¶m nµy.ThÞ trêng tµi chÝnh.Ng©n hµng . n¨m 2001. khãa luËn khã tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt. 2. nh÷ng h¹n chÕ vµ cÇn ®îc tiÕp tôc bæ sung. 3. Gi¸o tr×nh thanh to¸n quèc tÕ trong ngo¹i th¬ng. n¨m 1991. PGS. PhÇn tiÕng ViÖt 1. TiÒn tÖ . Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam trong giai ®o¹n hiÖn nay lµ mét vÊn ®Ò phøc t¹p liªn quan ®Õn nhiÒu chÝnh s¸ch kinh tÕ vÜ m«. 5. c¸c b¹n sinh viªn ®Ó ®Ò tµi ®îc hoµn thiÖn h¬n. n¨m 2001. NXB Thèng kª. Danh môc tµi liÖu tham kh¶o A. Kinh tÕ häc quèc tÕ: Lý thuyÕt vµ thùc tiÔn. §inh Xu©n Tr×nh. TS. Tµi chÝnh quèc tÕ hiÖn ®¹i trong nÒn kinh tÕ më. TS. 102 . n¨m 2002.

Sè 14. Pham Ngäc Long. Sè 5. T¹p chÝ Khoa häc vµ §µo t¹o Ng©n hµng.2010. TS. Sè 8. TS. th¸ng 3/1999. Kinh doanh ngo¹i hèi vµ x¸c ®Þnh tû gi¸ . n¨m 1995. NguyÔn V¨n D¬ng. C¬ chÕ ®iÒu hµnh xuÊt nhËp khÈu ë ViÖt Nam thêi gian qua vµ c¸c biÖn ph¸p chÝnh s¸ch cho giai ®o¹n tíi . n¨m 2001. 9. 8. 7. TS. Nguyªn nh©n bªn trong vµ nguyªn nh©n bªn ngoµi cña khñng ho¶ng tiÒn tÖ. Nh÷ng mÆt tr¸i khi ®Þnh gi¸ néi tÖ cao. TS. Kinh tÕ ®èi ngo¹i cña níc ta trong chiÕn lîc ph¸t triÓn kinh tÕ . T¹p chÝ Tµi chÝnh Ng©n hµng th¸ng 4/1998. Ph¹m ViÖt Ph¬ng.§¹i häc kinh tÕ Thµnh phè Hå ChÝ Minh. Vâ V¨n §øc. 10. n¨m 2002. 13. NguyÔn §×nh Tµi.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam 6. NguyÔn V¨n TiÕn. 103 . T¸c ®éng cña cuéc khñng ho¶ng tµi chÝnh . T¹p chÝ Ng©n hµng. Sè 254. n¨m 2002. L¹i bµn vÒ ¶nh hëng lan réng cña cuéc khñng hoµng tiÒn tÖ khu vùc ®èi víi kinh tÕ ViÖt Nam. Sè 8. T¹p chÝ Ng©n hµng. th¸ng 7/1999.T¹p chÝ Tµi chÝnh th¬ng m¹i. TS. n¨m 1998. 12. NXB Thµnh phè Hå ChÝ Minh. Vò Ngäc Nhung. Nh×n l¹i xuÊt khÈu níc ta thêi kú 19912000. T¹p chÝ ThÞ trêng Tµi chÝnh tiÒn tÖ. Träng Hå.T¹p chÝ Nghiªn cøu kinh tÕ.tiÒn tÖ khu vùc ®èi víi ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu níc ta .x· héi giai ®o¹n 20010. 11.

Hµ néi 1996 1999. TS. n¨m 2001. PGS. Mét vµi b×nh luËn vÒ c¬ chÕ qu¶n lý vµ ®iÒu hµnh tû gi¸ hèi ®o¸i ë ViÖt Nam. Frederic S.TiÒn tÖ ë Ch©u ¸.2000. TS. tæng kÕt giai ®o¹n 1989-1999 cña Ng©n hµng Ngo¹i Th¬ng ViÖt Nam. 15.2001. B¸o c¸o thèng kª. T¹p chÝ Ng©n hµng. PhÇn TiÕng Anh 1. NguyÔn §¹i Lai. 1997. 20. 19. Khñng ho¶ng Tµi chÝnh . NguyÔn Hång S¬n. 18.2001 cña Ng©n hµng nhµ níc ViÖt Nam. 17. th¸ng 4/2000.. Lîi thÕ c¹nh tranh cña ViÖt Nam trong qu¸ tr×nh héi nhËp vµo nÒn kinh tÕ thÕ giíi . Ng©n hµng Ngo¹i th¬ng ViÖt Nam.T¹p chÝ Nh÷ng vÊn ®Ò kinh tÕ thÕ giíi sè 1/1997. 21. Ng« Chung. B¸o c¸o thêng niªn 1999. B¸o c¸o thèng kª tæng kÕt tõ n¨m 1995 . Sè 24. The economics of money. Addison Wesley Longman. nguyªn nh©n vµ bµi häc . NXB Thèng kª. T¹p chÝ Khoa häc vµ §µo t¹o Ng©n hµng. fifth edition. n¨m 2002. Bµn vÒ kh¶ n¨ng chuyÓn ®æi cña ®ång ViÖt Nam.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam 14. vai trß cña Ng©n hµng nhµ níc ViÖt Nam. 104 . B.Bé Th¬ng m¹i. ViÖn nghiªn cøu th¬ng m¹i. banking and financial markets. T¹p chÝ ThÞ trêng Tµi chÝnh tiÒn tÖ.Mishkin. Inc. Bµn vÒ vÞ trÝ. 22. 16. n¨m 1998. NXB ChÝnh trÞ quèc gia. sè 4. Niªn gi¸m thèng kª 1995-1998. Ph¹m Quang TuÖ.

October. IMF. 1997. Central Institute for economic management. 1997 6. October.Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam 2. economic statistics. Exchange rate in Vietnam: Arrangement information content and policy options. Krueger. 2001 5. 4. Changes in Exchange rates in rapidly developing countries. 1999. Feb. 3. OECD. International Statistics. Hanoi. Takatoshi Ito and Anne O. International Financial Statistics. The University of Chicago Press. 1980-1990 105 . IMF.