UNIVERZITET/SVEUČILIŠTE „VITEZ“ TRAVNIK Fakultet poslovne ekonomije

EKONOMSKI RAST I RAZVOJ
Seminarski rad

Predmet: Osnovi Ekonomije Profesor: prof.dr.Nikola Grabovac Asistent: mr.sc. Jamila Jaganjac Student: Index broj. Studij: Smjer:

.............. Način računanja GDP-a.............................1............................ Svrha i ciljevi istraživanja su istražiti sve relevantne značajke........5.........................3.................................2...................14 5..2..........1.. LITERAURA.......................................8 3..............................................................................1.................. EKONOMSKI RAST................ Rast stanovništva i radne snage................................................. Smanjenje siromaštva........ Pretpostavke ekonomskog rasta........................................................................................ Prirodno bogatstvo..3.........................3..............................................9 3..13 5..........................11 4......16 7............................. MJERENJE EKONOMSKOG RAZVOJA........................................................................................5 2.4..................................... POKAZATEJI EKONOMSKOG RAZVOJA..................................................... Podsticanje ruralnog razvoja.............................. Uvod.................................................. Naučno-tehnološki pokazatelji..........12 5..... Ciljevi ekonomskog razvoja.. Znavstvene metode.3 2................9 3............................................................................................................................2..............................6 2.........2...........5 2.................... Definicija ekonomskog razvoja........2.4 2..... predmet i objekt istraživanja.....17 2 ...................................2...........1.............................8 3..................................4 2............................................................................12 4......................3 1...................................... EKONOMSKI RAZVOJ....2........3.......3.........................................8 3.14 5..............3.........................................1.......................................................8 3...............................1....................................7 3......................................................................13 5.........................2.................4..................................................................... Smanjenje nezaposlenosti......11 4.......................... Metoda prihoda........... Vrijednosno izraženi pokazatelji.............. ZAKLJUČAK.................................................................................................................2.......................6 2...........................................1.....11 4..................................................... Radna hipoteza i pomoćne hipoteze........ Definicija ekonomskog rasta......................2.......................................................................................2................ Čimbenici ekonomskog rasta...... Uravnotežena raspodjela dohodka................................... Ostali indikatori ekonomskog razvoja.............................4 2.........SADRŽAJ 1....................1.... Ekonomsko-socijalni pokazatelji............................................10 4....................................................................................................3.............................................2 1..........................................2 1.3..............4....4...2...... Tehnološki napredak.....2.................................................2 1.................... Metoda proizvodnje.......................................................................................................................................................3..2 1............................................. Akumulacija kapitala................15 6...........2............................................................................... Problem.........2..................................................................................................... GDP-i kao način mjerenja ekonomskog razvoja........ Struktura djela. Naturalno izraženi pokazatelji.14 5............................................3...........

1. o tehnološkom napredaku. o akumulaciji kapitala. o GDP-i kao način mjerenja ekonomskog razvoja. prirodnih bogatstava. o smanjenju siromaštva. o vrijednosno izraženim pokazateljima. o ekonomsko-socijalnim pokazateljima. o metodi proizvodnje o metodi prihoda. o ostalim indikatori ekonomskog razvoja Cilja ovog rada jeste opisati pojam ekonomskog rasta i razvoja. o smanjenju nezaposlenosti. . o definiciji ekonomskog razvoja. tj. politikom uticaja na tehnološki napredak. o naturalno izraženim pokazateljima. prirodna bogatstva koja se ogledaju kroz potpore(potsticaje) subvencije je moguć uticaj na ekonomski rast i razvoj na đužem vremenskom periodu. UVOD 1. tehnočoškog napredka . Problem. o ciljevima ekonomskog razvoja.3. o rastu stanovništva i radne snage. Svrha i ciljevi istraživanja su istražiti sve relevantne značajke: o definiciji ekonomskog rasta. akumulacije kapitala utjecaj na ukupan rast jedne zemlje a posebice zemalja u tranziciji. da se samimi njihovim mjerenjem(procjenom) 3 .2. Radna hipoteza i pomoćne hipoteze Zemlja može svojom politikom rasta stanovništva. o načinu računanja GDP-a. o prirodnom bogatstvu. o podsticanju ruralnog razvoja. i samu njhovu važnost u procjeni standarda neke zemlje regije i sl. o naučno-tehnološkim pokazateljima.predmet i objekt istraživanja Uticaj ekonomskog rasta i razvoja na cjelokupno gospodarstvo i problematiku i problematika usporenog rasta na životni standard. 1. 1. o uravnoteženoj raspodjeli dohodka. o prepostavkama ekonomskog rasta. o čimbenicima rasta. Predmet istraživanja je utjecaj čimbenika ekonomskog rasta.1.

statistička metoda.može predvidjeti efikasnost i efektivnost na korištenje određenih raspoloživih resursa jedne zemlje. 4 . Struktura djela Kroz ovaj seminarski rad u prvom poglavlju ću objasnit pojam ekonomskog rasta njegove pretpostavke i čimbenike rasta Drugo poglavlje će opisat definisanje ciljeva ekonomskog razvoja koji ukazuju na to šta bi se zapravo trebalo mjeriti ako se želi izmjeriti ekonomski razvoj.5. ostalim indikatorima ekonomskog razvoja koji imaju u fokusu blagostanje stanovništva. 1. Treće poglavlje detaljnije razrađuje temu pokazatelja ekonomskog razvoja i njihove podjele.4. koja ima naslov EKONOMSKI RAST I RAZVOJ. 1. Četvrto poglavlje se bavi GDP-om kao jednim od pokazatelja ekonomskog razvoja i načinima njegovog računanja. komparativna metoda. u ovom djelu korištene su metode analize i sinteze. Znanstvene metode Pri istraživanju i formuliranju rezultata istraživanja tematike koja je prikazana u uvom radu.

1 U osnovici vezan je uz 2 ekonomsku strukturu. Ekonomski rast je porast ukupnog outputa gospodarstva.hr/98976.org/wiki/Ekonomski_rast (15. odnosno. financijski sektor je dovoljno razvijen da uštede može usmjeravati ka produktivnim ulaganjima. Ekonomski rast se mjeri stopom rasta na način. Prepostavke ekonomskog rasta Prepostavke ekonomskog rasta su postojanje tržišta. u što ulazi i primjerena stabilnost cijena te održiva eksterna stabilnost i javne financije. Do rasta gospodarstva dolazi zbog rasta radne snage ili kapitalnih dobara. ekonomski sustav i ekonomsku politiku. proizvodnih kapaciteta i svih drugih sastavnica jednog gospodarstva. tehnologije i proizvodnosti po radniku.2010) 5 . zakoni i ugovori mogu se provesti. • široki konsenzus o bitnim pitanjima ekonomske politike.2010) www. 2. • pravni sustav je uspostavljen i funkcionalan.poslovni. postojanje vlasničkih prava i Postojanje i funkcioniranje tržišnog gospodarstva pretpostavlja: • ravnoteža između potražnje i ponude uspostavlja se slobodnim uzajamnim djelovanje tržišnih snaga.10. • postignuta je makroekonomska stabilnost. a izražava se kao GDP per capita. da se bruto domaći proizvod stavi u odnos prema broju stanovnika određene države.2. EKONOMSKI RAST 2. Tržište prema najkraćoj definiciji predstavlja mjesto gdje se susreću ponuda i potražnja. GDP po stanovniku. • ne postoje značajne prepreke ni ulasku na tržište (osnivanje novih poduzeća). novčane razmjene. niti izlasku sa tržišta (stečaj).aspx (15.10. Definicija ekonomskog rasta Pod ekonomskim (gospodarskim) rastom se podrazumijeva porast proizvodnje. liberaliziraju se cijene i trgovina. 1 2 http://hr.2.1.wikipedia. uključujući reguliranje vlasničkih prava.

niti to moraju danas zemlje u razvoju. Japan koji se kasnije počeo intenzivnije ekonomski razvijati istaknuo se imitirajući inozemne tehnologije i štiteći domaće industrije od uvoza.Veća radna snaga znači produktivnije radnike a veće opće povećanje stanovništva znaći potencijalnu veličinu domaćih tržišta. 2. Razmjena se može vršiti i novac za novac (novčana ili valutna razmjena). 5 Činbenici ekonomskog rasta su rast stanovništva i radne snage. Rast stanovništva tj.prirodna bogatstva. te zatim razvijajući visoku stručnost u prerađivačkoj industriji i elektronici.Kupnja i prodaja se mogu obavljati i bez nazočnosti robe (na burzama i drugim tržištima). izumljujući parne strojeve. 2006.1. i uz to vezan kasniji rast radne snage smatra se pozitivnim faktorom stimuliranja ekonomskog rasta.Smith S.str 93 6 . Međunarodna razmjena obuhvaća ukupnost međunarodnih aranžmana koje transferiraju robu. koliko on znači ovisit će o sposobnosti ekonomskog sistema da apsorbira i produktivno uposli te dodatne radnike sposobnost koja je vezana za stopu i vrstu akumulacije kapitala.2010) 6 P.hr/main.Zagreb. C.10. str 34 4 http://limun.6 Rast broja stanovnika uz fiksan fond kapitala smanjuje kapitalnu opremljenost rada.Bogdan. Razmjena može biti roba za robu ili roba za novac (robno-novčana razmjena). Čimbenici rasta Ekonomski razvijene zemlje nisu slijedile jednaki put ekonomskog razvoja. faksa.3. Proučavajući ekonomski rast utvrđeno ja da se ekonomski rast bazira na četiri činbenika rasta bez obzira na to primjenjuje li ih bogata ili siromašna zemlja.3 Novac je opći posrednik razmjene. i akumulacija kapitala.2008.aspx?id=10178&Page= (15.3. također u ovu svrhu služe i novčani suptituti.Todoro. usluge i kapital između pojedinih zemalja. Ekonomski razvoj.hr/file/1760 (15.M.4 2. novac kao funkcija razmjene omogučava da se roba zamjene za novac i obrnuto.10. interneta.srce.Ekonomski fakultet. Tržište je istodobno i mehanizam kojim se reguliraju odnosi prodavača i kupaca u uvjetima u kojima sudionici razmjene ili kupoprodaje ostvaruju svoje ciljeve i interese. Rast stanovništva i radne snage Rast stanovništva.tehnologija. pa čak i bez izravnog kontakta kupaca i prodavača. Britanija je postala svjetski ekonomski predvodnik orijentiravši se na industrijsku revoluciju.Makroekonomski učinci globalizacije financijskih tržišta u tranzicijskim zemljama.. zbog kojih i stupaju u međusobne odnose. željeznice i naglašavajući slobodnu razmjenu. putem telefona.godina..2010) 5 hrcak. kao pri kupnji prema katalogu. Zbog toga se tržište definira kao stalan i organiziran oblik dovođenja u kontakt ponude s potražnjom roba i usluga. te raspoloživost relevantnih faktora poput menadžerskih umijeća. 3 Ž.

2009) web.7 2.10. Tehnološka promjena predstavlja poboljšanje proizvodnje ili uvođenje novih proizvoda tako da se s istim troškovima dobije više proizvoda.hr/dok/ETE/lskuflic//osnove rada (15. Najbogatije zemlje svijeta postigle su to najviše zahvaljujući neprekidnom toku investicija i tehnoloških promjena.efzg.3. atomska energija udesetostručila je proizvodnju električne energije u termoelektranama.10.2.8 2.hr/dok/ETE/lskuflic//osnove/Predavanja/P_14Ekonomski_rast_i_razvoj.2010) 9 web. Temelj tehnoloških promjena predstavljaju tehnički izumi i inovacije.Uz manju kapitalnu opremljenost rada.Ovaj princip reflektira zakon opadajućih prinosa. računalo je presudno u automatizaciji i robotizaciji proizvodnje. nafta i plin. tehnološki napredak koji štedi rad i onaj koji štedi kapital. izvor ekonomskog rasta.2010) 8 7 . Na osnovi mlaznog pogona razvili su se veliki i brzi zrakoplovi. Tehnološki razvoj u drugoj polovici 20 st. međutim ona nije samo postupak pronalaženja boljih proizvoda i procesa.efzg. voda i mineralni izvori. Mnoge zemlje kao što je Japan imaju vrlo malo prirodnih bogatstava.3. bazirao se na izumima koji su nastali ili su razvijani za vrijeme drugog svjetskog rata: • • • mlazni pogon. Tehnološka promjena je od velike važnosti za rast životnog standarda.pdf ekonomski rast i razvoj (15. Tehnološki napredak rezultira iz novih i poboljšanih načina postizanja tradicionalnih zadataka.9 Tehnološki napredak je za mnoge ekonomiste najvažniji. prve plinske elektrane.hr/dok/ETE/lskuflic//osnove/Predavanja/P_14_Ekonomski_rast_i_razvoj. atomska energija. Prirodna bogatstva samo su jedan od četiri faktora rasta i nisu isključivi pokazatelj ekonomskog blagostanja neke zemlje. Neke zemlje poput naftom bogatih zemalja bliskog istoka ostvarile su gospodarski rast isključivo na temelju njihovih rezervi naftom. Tehnološka promjena je neprekidni proces malih i velikih unapređenja novih izuma i inovacija.3. Japan se probio među najbogatije zemlje svijeta usredotočivši se na ostala tri faktora ekonomskog rasta.10. već svaka inovacija zahtjeva buđenje poduzetničkog duha. manji je i output po radniku. 7 web. Postoje tri osnovne klasifikacije tehnološkog napretka: neutralan.efzg. Prirodno bogatstvo Prirodna bogatstva su prirodni izvori koje posjeduje neka zemlja. računalo. Tehnološki napredak Tehnološki napredak je proces koji osigurava brz ekonomski rast.pdf ekonomski rast irazvoj (15.

. te omogućava postizanje povećanih nivoa outputa. C.godina. električne bušilice te druge vrste moderne mehanizacije mogu se kvalificirati kao proizvodi tehnološkog napretka koji štedi rad.str 94 Kurziv je naš (podvukao autor) Kurziv je naš (podvukao autor) P. djelotvornih po utrošku rada učinkovitih tehnika proizvodnje jedan je od suštinski elemenata svake dugoročne razvojne strategije usmjerene na zapošljavanje.godina.3. U zemljama u razvoju koje imaju mnogo radne snage (a malo kapitala). U nerazvijenim zemljama razvoj jeftinih.Neutralan10 tehnološki napredak javlja se kad se postižu viši nivoi outputa sa istim kvantitetom i kombinacijama faktorskih inputa.godina.M.Smith S.Todoro. Ekonomski razvoj. gdje se obvezno štedi rad a ne kapital. Kompjuteri.14 Tehnološki napredak koji uvećava rad javlja se kada je umijeće radne snage poboljšano.Todoro. Tehnološki13 napredak koji štedi kapital je rjeđi fenomen i to prvenstveno zbog toga što sva svjeska tehnološka istraživanja provode u razvijenim zemljama. C.Todoro. 2006.11 Tehnološki12 napredak koji rezultira uštedom radne snage.4.str 92 8 .Todoro. 2006. Ekonomski razvoj.16 Ulaganje u ljudske resurse može poboljšati njihov kvalitet i time imati isti li čak moćniji efekt na proizvodnju kao povećanje broja ljudi. 2006.Smith S. Ta direktna ulaganja u proizvodnju dopunjuje se sa društvenom i ekonomskom infrastrukturom što omogućava ekonomske aktivnosti.M. Ekonomski razvoj..15 2. tehnološki napredak koji štedi kapital je ono što je najpotrebnije.Smith S.Takav postupak rezultira efikasnim i jeftinim. Koncept ulaganja u ljudske resurse i stvaranje ljudskog kapitala je stoga analogan koncept poboljšanja kvalitete i time produktivnosti postojećih zemljišnih resursa kroz strateške investicije. mogu rezultirati višim ukupnim outputima i većom proizvodnjom za sve pojedince.str 95 P. C. C.Nova mehanizacija i oprema i materijal povećavaju fizičku zalihu kapitala jedne zemlje (ukupna neto realna vrijednost svih fizički produktivnih kapitalnih roba).M. Ekonomski razvoj.Smith S. radno intenzivnim metodama proizvodnje na malim poljoprivrednim dobrima. internet..godina.str 95 P. Tehnološki napredak koji uvećava kapital rezultira iz produktivnije upotrebe postojećih kapitalnih roba.M. Jednostavne inovacije.poput onih koji donosi podjela rada.. Akumulacija kapitala 10 11 12 13 14 15 16 Kurziv je naš(podvukao autor) P. Akumulacija kapitala Akumulacija kapitala rezultira kada se neki dio sadašnjih prihoda štedi i ulaže kako bi se povećali budući output i prihod. 2006.

ova dva pojma označavaju različite vrste promjena.hr/dok/ETE/lskuflic//osnove rada (15. zgrade i strojevi mogu u jednom razdoblju biti korisni. Promjena proizvoda. Ciljevi ekonomskog razvoja Ekonomski razvoj ima mnogo ciljeva. dostupnost pitke vode. Burundi. 3.2. Kongo. Komoros. EKONOMSKI RAZVOJ 3. ekonomski rast sam po sebi ne vodi održivom razvoju.2010) 9 . U najsiromašnije zemlje svijeta spadaju sa GDP per capita od 900 do 600 $ : Malawi.ne mora nužno voditi do ekonomskog rasta. (Veća očekivana životna starost. višedimenzionalni pojam koji pored ekonomskog rasta obuhvata i mnogostruke strukturne promjene kao što su povećanje životnog standarda. niže stope smrtnosti novorođenčadi i slično. Definicija ekonomskog razvoja Ekonomski razvoj kvalitativna dimenzija privrede i predstavlja složen. Smanjenje siromaštva Siromaštvo možemo definisati kao nemogućnost dijela stanovništva da sebi obezbijedi egzistencijalni nivo hrane. 3.2. skloništa i odjeće i nemogućnost održavanja minimalnog životnog standarda. Istočni Timor.1.1. 17 web. Solomonska otočja.) Iako je ekonomski rast ključni faktor i odrednica ekonomskog razvoja.efzg. ravnomjernija raspodjela dohotka i zaštita okoliša. ali ćemo mi izdvojiti četiri najvažnija: • • • • Smanjenje siromaštva Uravnoteženje raspodjele dohotka Smanjenje nezaposlenosti Podsticanje ruralnog razvoja Odnosno prema Todaru. Drugim riječima. ciljevi ekonomskog razvoja su: • Povećati raspoloživost i proširiti raspodjelu osnovnih dobara za egzistenciju • Povećati nivo kvaliteta života • Proširiti dijapazon ekonomskih i socijalnih izvora koji stoje na raspolaganju pojednim zemljama.10. Somalija. Tanzanija. tvornice.17 3. Afganistan i Jemen. a drugom neupotrebljivi.

industrijalizacija je posticala ekonomski razvoj smanjivanjem nezaposlenosti.3. smanjenje siromaštva direktno zavisi od raspodjele dohotka i prilike siromašnih ljudi da im pripadne dio beneficija od ekonomskog rasta. Kako se urbana industrija širila. ''su ili nezaposleni.3. problemi nezaposlenosti u zemljama u razvoju su mnogo kompleksniji od onih u razvijenim zemljama.Smanjenje nezaposlenosti Historijski. problem nezaposlenosti u zemljama u razvoju je jedinstven. industrijalizacija je također pogodovala razvoju poljoprivrednih tehnologija koje su zahtijevale manje radne snage. Svjetski izvještaj o nezaposlenosti 2001 18 gotovo jedna trećina svjetske radne snage. i zarađuju manje nego što je neophodno da bi porodice sačuvali od siromaštva. stvarala su se nova radna mjesta. rast u nezaposlenosti je bio samo trenutni rezlutat stanja u kome je stvaranje radnih mjesta kaskalo za industrijskim rastom.2. ili rade manje nego što bi željeli. 3. Uravnoteženje raspodjele dohotka U nekim zemljama ekonomski rast je veoma brzo smanjio broj siromašnih dok se taj broj u drugim zemljama zapravo povećao. oko 3 milijarde. Ova migracija je smanjila potrebe za ruralnim radnicima i posticala urbanizaciju i razvoj. Uprkos ovoj historijskoj činjenici. Budući da su ruralni radnici migrirali u gradove. 18 Eng. Dakle. Prema izvještaju Međunarodne organizacije(International Labor Organization) za rad.3 i 43% respektivno. uključujući pogoršan balans u plaćanju. (2001 World Unemployment Report) 10 . industrijalizacija i ekonomski rast u mnogim zemljama u razvoju tokom 1970-ih i 1980-ih nisu vodili smanjenju broja nezaposlenih i potplaćenih (ljudi koji rade manje nego što bi željeli) već je broj nezaposlenih zapravo rastao. Vanjski faktori. Južna Afrika i Lesoto stopa nezaposlenosti je iznosila 19. Zbog toga.2. Ovo je rezultat drastično promijenjenog makroekonomskog okruženja. povećanje dugova i međunarodna primjena programa koji su u kombinaciji prouzrokovali pad u industrijskom rastu što je dalje vodilo do povećanja nezaposlenosti. Ukratko. kako bi iskoristili prilike koje su pružali novi poslovi.'' Na primjer. 23.2. Ovo nije bio slučaj u svijetu u razvoju. U razvijenom svijetu.5. u južnoafričkim zemljama kao što su Namibija.

Ipak.scribd.com/doc/27466602/Tranzicija-i-Razvoj-Ekonomski-rast-i-razvoj(15. kako se rezultati u globalnoj ekonomiji mijenjaju. poljoprivredni sektor je tradicionalno smatran podršom cjelokupnom razvoju. procijenjeno je da 800 miliona ljudi (od ukupno 3 milijarde ruralne populacije) nema dovoljno hrane da zadovolji svoje prehrambene potrebe19.2. naročito u 63 najmanje razvijene zemlje svijeta.2010) 11 . Ilustracije radi. Široko rasporostranjeno siromaštvo.3.10. da je ruralnim ekonomski razvoj nezamjenjiv dio ekonomskog razvoja. 19 http://www. Posticanje ruralnog razvoja Budući da otprilike 70% svjetskog siromašnog stanovništva živi u ruralnim područjima i primarno je uključeno u životno značajnu poljoprivedu. industrijalizacija se više ne smatra primarnim ciljem razvoja. Generalno je prihvaćeno od strane ekonomista koji se bave razvojem. Zbog svoje uloge u proizvodnji jeftine hrane i radne snage za rastući industrijski sektor.4. rastuće nejednakosti i nezaposlenost su svi povezani sa ekonomskom stagnacijom u ruralnim područjima. ruralni razvoj je ključni cilj ekonomskog razvoja.

privrednog i industrijskog razvoja pojedinih zemalja po nekim značajnijim vrstama proizvoda (mlijeko.1. ugalj. indikatore. 4.2... čelik. Navedeni indikatori odražavaju kvalitet života ljudi u određenoj zemlji: • Očekivana dužina životnog vijeka pri rođenju • Stanje tekućeg opšteg zdravlja stanovništva • Struktura porodičnih izdataka • Učešće izdataka za hranu u ukupnim izdacima • Stepen pismenosti (ili nepismenosti) • Obrazovni nivo stanovništva • Stepen obuhvaćenosti populacije programom socijalnog osiguranja • Uslovi stanovanja i drugi socijalni indikatori 12 . nafta. POKAZATELJI EKONOMSKOG RAZVOJA Ekonomski razvoj. odnosno blagostanja.) iskazano po glavi stanovnika. meso. električna energija. imaju određene pokazatelje. Ekonomsko-socijalni pokazatelji Smatraju se sve snažnijom kategorijom pokazatelja dostignutog nivoa razvoja.4. Pokazatelji ekonomskog razvoja služe kao putokazi na osnovu kojih se donose zaključci i odluke koje jednu zemlju treba da dovedu do ostvarenja navedenih ciljeva ekonomskog razvoja. jer direktno ili indirektno odražavaju nivo ostvarene dobrobiti i promjene u ostvarenoj dobrobiti. Postoje četiri osnovne grupe pokazatelja ekonomskog razvoja: • • • • Naturalno izraženi pokazatelji Ekonomsko-socijalni pokazatelji Naučno-tehnološki pokazatelji Vrijednosno izraženi pokazatelji 4. pomoću kojih se prate promjene vezanu za tu pojavu. kao i mnoge druge ekonomske pojave. Naturalno izraženi pokazatelji U ovu skupinu spadaju pokazatelji za iskazivanje i upoređivanje dostignutog nivoa poljopriverednog.

barem godišnje. zasnovani su na ostvarenom outputu. Naučno-tehnološki pokazatelji Naučno-tehnološki pokazatelji su pokazatelji razvoja nauke i tehnologije.4. Ipak. dohotku i akumulaciji Sve navedene skupine pokazatelja bi trebao.4.su. LJ. da prati državni institut za statistiku. Ovu situaciju na neki način ublažava činjenica da postoji nekoliko međunarodnih organizacija koje se bavem pitanjima ekonomskog razvoja i koje za svoje potrebe vrše ovakva praćenja i istraživanja koja su uglavnom javno dostupna. koje bi imale najviše koristi od ove vrste pokazatelja zapravo nema. Mjerenje ekonomskog razvoja.eccf. www. U novije vrijeme ovaj faktor sve jače oblikuje dinamiku ekonomskog razvoja što potvrđuje činjenica da danas. Na taj način vlade zemalja lakše mogu pratiti kretanje cjelokupnog ekonomskog razvoja te shodno tome prilagođavati svoju ekonomsku politiku. što većina zemalja.yu 13 . ekonomski najrazvijenije zemlje svijeta imaju i najrazvijeniju tehnologiju i njihovu primjenu: U ove pokazatelje spadaju: • • • • • • Obim i struktura izdataka za istraživačko razvojni rad Naučno istraživačka baza (kadrovi) Obim i oblici transfera i usvajanje tehnologije Udio proizvoda novih tehnologija u svjetskom izvozu Patenti i razvijenost proizvodnje i tržišta porizvodnje Tehnološki i trgovinski bilans zemlje 4. Neke od tih 20 Komazec.3. tj. Vrijednosno izraženi pokazatelji Oni govore o finansijskim iznosima makroekonomskih agregata..ac. U ovu skupinu pokazatelja spadaju20: • • • • • • • • • Bruto domaći proizvod (GDP) Bruto nacionalni proizvod (GNP) Neto nacionalni proizvod ili nacionalni dohodak (GNI) Nacionalni dohodak po stanovniku (NI per capita) Nacionalni dohodak po radniku (NI per worker) Nacionalni dohodak po radnom času (NI per hour) Štednja (akumulacija) po stanovniku Akumulacija po radniku Stope promjena u nacionalnom proizvodu. ove vrste statističkih praćenja su dosta skupe i zahtijevaju koordinirane sisteme unutar zemalja. ili neka druga institucija tog karaktera zadužena za statistička mjerenja na nivou države.

Ujedinjeni narodi(United Nations). bivše socijalističke zemlje. 5. Budući da se parametri iz pojedinih grupa suštinski međusobno razlikuju po oblasti ljudskog života na koju se odnose. Tako GDP možemo definisati kao ukupnu vrijednost proizvodnje svih materijalnih dobara i usluga koje se realizuju na tržištu u toku jedne godine izraženu u US dolarima.koji izražava ukupnu vrijednost finalnih proizvoda i usluga proizvedenih tokom godinu dana.1. BDP odnosno GDP (Gross Domestic Product) je osnovni makroekonomski pokazatelj jer predstavlja najsveobuhvatniju mjeru ukupne proizvodnje dobara i usluga u jednoj zemlji.organizacija su Svjetska banka(World Bank). bankarske. tako su one pogodnije za donošenje konačne ocjene ekonomskog razvoja od drugih. a danas samo Kina i Rusija. To znači da ukupan proizvod biva znatno manji od onoga koji smo prethodno predstavili.GDP kao način mjerenja ekonomskog razvoja Bruto društveni proizvod. koji su i sami kreirali neke od indikatora ekonomskog razvoja. saobraćajne. osim Rusije i Kine koje GDP računaju nešto drugačije. komunikacionih veza. Navedena. Društveni proizvod se izražava u brutto i netto veličini i to kao: Bruto društveni proizvod (GDP). Ukupni GDP • GDP per capita (GDP po glavi stanovnika) koji je realniji. definicija važi za sve zemlje svijeta. relativan pokazatelj • GDP per capita iskazan u PPP (Payment Power Parity) . U usluge se ubrajaju: trgovinske. trgovinskog prometa i društvene ishrane. šira. unutar kojih postoji veliki broj različitih ekonomskih parametara. od većih zemalja. Vrijednosno iskazani pokazatelji su za sada najpogodniji pokazatelji ekonomskog razvoja jer se računaju matematički i statistički i brojčano su iskazani. kulturne i usluge organa uprave. pa i našu. zdravstvene. MJERE EKONOMSKOG RAZVOJA Praćenje ekonomskog razvoja je veoma važno za jednu zemlju koja teži ostvarenju ciljeva ekonomskog razvoja. U svrhu praćenja razvijene su četiri osnovne skupine pokazatelja. u vrijednost ukupnog proizvoda obračunavaju vrijednost ukupne proizvodnje materijalnih dobara i samo ''proizvodnih usluga'' kao što su usluge u oblasti saobraćaja. te omogućavaju obuhvatanje cjelokupnih pojava koje treba da prate i iskažu. načinu mjerenja. mjernoj jedinici. naučne. obrazovne. 5. Međunarodni monetarni fond(International Monetary Fund) OECD i slično. Najčešće korištena mjera je GDP (Bruto društveni proizvod). metodama koje koriste itd.paritet kupovne moći • GDP per capita (per hour) – po stanovniku po satu 14 . Naime.

uz eventualno neslaganje – statistička greška do 1%. u vremenskom. 5.2. kamata(Interest). Računa se putem sljedeće formule21: G DP = C + I + G + N X • C – consumption (potrošnja domaćinstava) • I – Investment (investicije – potrošnja preduzeća) • G – Governmental spending (potrošnja države) • NX .• Neto društveni proizvod (NDP) – koga dobivamo umanjenjem GDP-a za iznos amortizacije.Načini računanja GDP-a Postoje dva načina mjerenja GDP-a. Zbog toga se koristi tehnika sabiranja dodane vrijednosti koja podrazumijeva razliku između vrijednosti dobara i troškova 21 http://www. GDP ne obuhvaća vrijednost intermedijarnih dobara. GDP se dobija sabiranjem nadnica(Wage). a to su: • • Metod proizvodnje (mjerenje tokom finalnih proizvoda) Metod prihoda(mjerenje dohocima ili troškovima faktora koji proizvode finalna dobra) 5. Metoda prihoda Po ovoj metodi. a drugi put kao inputa.com/doc/27466602/Tranzicija-i-Razvoj-Ekonomski-rast-i-razvoj(15.1.2.2010) 15 . ali ne i transferna plaćanja. GDP= W + i + R + Pf + Dp + T Po oba metoda uvijek se dobiva isti iznos GDP-a. amoritzacije(Depreciation) i posrednih poreza(Taxes). renti(Rent). 5.Net export (vrijednost izvoza umanjena za vrijednost uvoza) Prilikom izračunavanja GDP-a se obračunava samo potrošnja države na dobra i usluge. jednom kao rezultata proizvodnje.2. tj.scribd. profita(Profit). a to su dobra koja se koriste u proizvodnji drugih dobara u suprotnom bi došlo do dvostrukog računanja istih proizvoda.Metoda proizvodnje Po ovom metodu GDP se dobija sabiranjem komponentni svih potrošnji.10. intervalu od jedne godine.2.

više brinula o ekonomskom rastu nego ekonomskom razvoju.scribd. On uključuje socioekonomske i podatke o okolišu iz različitih izvora – državnih statističkih publikacija. To je vodilo stvaranju pogodnijih. Dva danas najzastupljenija su: • WDI (World Development Indicators) Svjetske banke • HDI (Human Development Index) UN-a Iako se Svjetska banka do sada.10.com/doc/27466602/Tranzicija-i-Razvoj-Ekonomski-rast-i-razvoj(15. Najpotpuniji index je WDI indikator. oni daju malo informacija o ekonomskom razvoju. uglavnom. potpunijih indikatora za mjerenje ekonomskog razvoja. 22 http://www. a čime se isključuje utjecaj cijena.materijala koji su se upotrijebili za tu vrstu proizvoda. Ukoliko se žele pratiti samo promjene realne količine outputa. 5. istraživačkih institucija i međunarodnih organizacija. kao rezultat međunarodnog pritiska ona sada u svojim ocjenama razvoja razmatra širi spektar socijalnih faktora.2010) 16 . Ostali indikatori ekonomskog razvoja Iako postoje mnogi pokazatelji ekonomskog rasta.3. Realni GDP se dobije tako da se nominalni GDP podijeli s GDP deflatorom (ponderisani prosjek cijena svih roba u GDP-u)22. WDI pruža širok i potpun prikaz razvoja. potrebno je koristiti realni GDP koji se izražava u stalnim cijenama.

bitno je spomenuti da svi pokazatelji koji se koriste za mjerenje ekonomskog razvoja najčešće (večinom) bivaju izraženi u američkom dolaru(US$).. on se može računati na dva načina koji u konačnici daju isti rezultat. regije i sl. dok je za mjerenje ekonomskog razvoja potrebno uvesti i neke indikatore. 17 . po njima i možemo da se orijentišemo za samo mjerenje kako ekonomskog rasta tako i ekonomskog razvoja jer za mjerenje ekonomskog rasta koristimo čisto ekonomske parametre. Bitno je naglasiti da jedan od najčećih parametara za mjerenje ekonomskog razvoja i rasta se koristi GDP (Gros Domestic Produkt). a daleko zaostaje za zemljama Srednje i Istočne Europe koje su postale članice Europske unije.6. Kako smo u radu i naveli definicije. jer samim tim olakšavaju i samu procjenu(poređenje) svog razvoja u odnosu na druge zemlje. konkuretnost BiH je tek na nivou prosjeka Zapadnog Balkana. jer njihov konačni rezultat služi procjeni samog standarda(stanja) unutar te zemlje. regije i sl. Izradom ovog rada moglo bi se zaključiti da ekonomski rast i razvoj imaju veoma važnu ulogu u samom izračunavanju. U završnoj rečenici htio bih da spomenem da stanje naše zemlje konkretno gospodarstva BiH trenutno nije visoko konkuretno. ZAKLJUČAK Zadatak rada je bio ukazati na važnost ekonomskog rasta i razvoja i samog njihovog uticaja na gospodarstvo i standard stanovništva. Po rangiranju Svjetskog ekonomskog foruma. Prilikom izračunavanja(mjerenja) i rasta i razvoja koristimo iste(slične) parametre.

Zagreb. Ž.hr/dok///osnove/Predavanja/P_14Ekonomski_rast_i_razvoj 7. Web stranica web. Web stranica www.P.efzg.LITERATURA KNJIGE 1.com/doc/27466602/Tranzicija-i-Razvoj-Ekonomski-rast.hr 4..i-razvoj 18 .scribd. Web stranica hrcak. Sarajevo. INTERNETSKE STRANICE 1. Web stranica www.M . Web stranica http://hr.Bogdan.hr 2.hr/file/1760 6. Web stranica www.2008.Makroekonomski učinci globalizacije financijskih tržišta u tranzicijskim zemljma Ekonomski fakultet.S. Todoro. limun.pokreniposao. 2006.wikipedia.g 2.poslovni. Web stranica www. Smith.C: Ekonomski Razvoj. TDK Šahinpašić.ba/docs/uploads/3A%20 3.srce.g.org/wiki/Ekonomski_rast 5.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful