UNIVERZITET/SVEUČILIŠTE „VITEZ“ TRAVNIK Fakultet poslovne ekonomije

EKONOMSKI RAST I RAZVOJ
Seminarski rad

Predmet: Osnovi Ekonomije Profesor: prof.dr.Nikola Grabovac Asistent: mr.sc. Jamila Jaganjac Student: Index broj. Studij: Smjer:

............... Uravnotežena raspodjela dohodka....14 5........................4 2...................................................................................................... Struktura djela....1.............................2........................................................2..................................................16 7..................................................12 4................... Smanjenje siromaštva......... Naučno-tehnološki pokazatelji......................................................2....8 3....................................................1........2.....................................14 5...................................................2.. Metoda prihoda...................................................................................................................................................3 1.........................................................................................3 2....... Tehnološki napredak.............................2..................................................................................................2 1...3........ Smanjenje nezaposlenosti...............................1................................... Radna hipoteza i pomoćne hipoteze... Vrijednosno izraženi pokazatelji............3.............13 5.3.................. EKONOMSKI RAST............. predmet i objekt istraživanja.......2 1... EKONOMSKI RAZVOJ........... Pretpostavke ekonomskog rasta............................................................... Uvod....................................9 3............ Znavstvene metode.....................4 2................11 4....................................................................5....................................6 2.......12 5.........................3...................... Svrha i ciljevi istraživanja su istražiti sve relevantne značajke............................................................1.......................2................................... MJERENJE EKONOMSKOG RAZVOJA.....................................................................................................................................1.........................4...........2 1.11 4........................5 2......... LITERAURA...............2...................................................... GDP-i kao način mjerenja ekonomskog razvoja.....3....................8 3.......SADRŽAJ 1.............3.......................................1............................................ Definicija ekonomskog rasta.......................2............ POKAZATEJI EKONOMSKOG RAZVOJA................................. Ostali indikatori ekonomskog razvoja.........................8 3.......................................................... Ekonomsko-socijalni pokazatelji..................................................... Metoda proizvodnje.................. Čimbenici ekonomskog rasta.......................................................15 6...2.............2..........4......................................... ZAKLJUČAK................................................................ Ciljevi ekonomskog razvoja..... Definicija ekonomskog razvoja...............2...................7 3.......................13 5.......17 2 ...........................10 4................................................... Način računanja GDP-a..............................................................4 2.........................................2........................................................... Prirodno bogatstvo............. Rast stanovništva i radne snage...................................................................................4..... Podsticanje ruralnog razvoja..............11 4......8 3........................3...... Akumulacija kapitala........................1...........2 1......................2.................................6 2.......................4......3..... Problem........................2..............................................1.........3..5 2............................3...... Naturalno izraženi pokazatelji.........................................9 3...........................................14 5.

o naučno-tehnološkim pokazateljima.1. prirodna bogatstva koja se ogledaju kroz potpore(potsticaje) subvencije je moguć uticaj na ekonomski rast i razvoj na đužem vremenskom periodu. o akumulaciji kapitala.3. o ciljevima ekonomskog razvoja. o načinu računanja GDP-a. 1.2. da se samimi njihovim mjerenjem(procjenom) 3 . o metodi proizvodnje o metodi prihoda. Svrha i ciljevi istraživanja su istražiti sve relevantne značajke: o definiciji ekonomskog rasta.predmet i objekt istraživanja Uticaj ekonomskog rasta i razvoja na cjelokupno gospodarstvo i problematiku i problematika usporenog rasta na životni standard. o prepostavkama ekonomskog rasta. o naturalno izraženim pokazateljima. i samu njhovu važnost u procjeni standarda neke zemlje regije i sl. tj. o vrijednosno izraženim pokazateljima. o definiciji ekonomskog razvoja. Radna hipoteza i pomoćne hipoteze Zemlja može svojom politikom rasta stanovništva. o smanjenju siromaštva. o GDP-i kao način mjerenja ekonomskog razvoja. tehnočoškog napredka . 1.1. UVOD 1. politikom uticaja na tehnološki napredak. o čimbenicima rasta. o podsticanju ruralnog razvoja. prirodnih bogatstava. o rastu stanovništva i radne snage. o uravnoteženoj raspodjeli dohodka. o smanjenju nezaposlenosti. o ostalim indikatori ekonomskog razvoja Cilja ovog rada jeste opisati pojam ekonomskog rasta i razvoja. o tehnološkom napredaku. Problem. o ekonomsko-socijalnim pokazateljima. akumulacije kapitala utjecaj na ukupan rast jedne zemlje a posebice zemalja u tranziciji. . o prirodnom bogatstvu. Predmet istraživanja je utjecaj čimbenika ekonomskog rasta.

Četvrto poglavlje se bavi GDP-om kao jednim od pokazatelja ekonomskog razvoja i načinima njegovog računanja. koja ima naslov EKONOMSKI RAST I RAZVOJ. ostalim indikatorima ekonomskog razvoja koji imaju u fokusu blagostanje stanovništva. 1.može predvidjeti efikasnost i efektivnost na korištenje određenih raspoloživih resursa jedne zemlje. statistička metoda. 1. komparativna metoda. 4 .5. Struktura djela Kroz ovaj seminarski rad u prvom poglavlju ću objasnit pojam ekonomskog rasta njegove pretpostavke i čimbenike rasta Drugo poglavlje će opisat definisanje ciljeva ekonomskog razvoja koji ukazuju na to šta bi se zapravo trebalo mjeriti ako se želi izmjeriti ekonomski razvoj. Znanstvene metode Pri istraživanju i formuliranju rezultata istraživanja tematike koja je prikazana u uvom radu. Treće poglavlje detaljnije razrađuje temu pokazatelja ekonomskog razvoja i njihove podjele.4. u ovom djelu korištene su metode analize i sinteze.

poslovni.1. Ekonomski rast je porast ukupnog outputa gospodarstva. Definicija ekonomskog rasta Pod ekonomskim (gospodarskim) rastom se podrazumijeva porast proizvodnje. Do rasta gospodarstva dolazi zbog rasta radne snage ili kapitalnih dobara. Ekonomski rast se mjeri stopom rasta na način. 2. novčane razmjene.wikipedia. postojanje vlasničkih prava i Postojanje i funkcioniranje tržišnog gospodarstva pretpostavlja: • ravnoteža između potražnje i ponude uspostavlja se slobodnim uzajamnim djelovanje tržišnih snaga.1 U osnovici vezan je uz 2 ekonomsku strukturu. zakoni i ugovori mogu se provesti. proizvodnih kapaciteta i svih drugih sastavnica jednog gospodarstva. GDP po stanovniku. liberaliziraju se cijene i trgovina. ekonomski sustav i ekonomsku politiku. niti izlasku sa tržišta (stečaj). uključujući reguliranje vlasničkih prava.10.2010) www. Tržište prema najkraćoj definiciji predstavlja mjesto gdje se susreću ponuda i potražnja. • postignuta je makroekonomska stabilnost. EKONOMSKI RAST 2.2. Prepostavke ekonomskog rasta Prepostavke ekonomskog rasta su postojanje tržišta. u što ulazi i primjerena stabilnost cijena te održiva eksterna stabilnost i javne financije.2010) 5 . a izražava se kao GDP per capita. • pravni sustav je uspostavljen i funkcionalan. tehnologije i proizvodnosti po radniku. financijski sektor je dovoljno razvijen da uštede može usmjeravati ka produktivnim ulaganjima. 1 2 http://hr. odnosno. da se bruto domaći proizvod stavi u odnos prema broju stanovnika određene države.org/wiki/Ekonomski_rast (15.hr/98976. • široki konsenzus o bitnim pitanjima ekonomske politike.aspx (15.2. • ne postoje značajne prepreke ni ulasku na tržište (osnivanje novih poduzeća).10.

2006. novac kao funkcija razmjene omogučava da se roba zamjene za novac i obrnuto.srce.3 Novac je opći posrednik razmjene.tehnologija. Rast stanovništva tj. Britanija je postala svjetski ekonomski predvodnik orijentiravši se na industrijsku revoluciju. Zbog toga se tržište definira kao stalan i organiziran oblik dovođenja u kontakt ponude s potražnjom roba i usluga.Veća radna snaga znači produktivnije radnike a veće opće povećanje stanovništva znaći potencijalnu veličinu domaćih tržišta. željeznice i naglašavajući slobodnu razmjenu. zbog kojih i stupaju u međusobne odnose.Bogdan.3.Todoro..Makroekonomski učinci globalizacije financijskih tržišta u tranzicijskim zemljama. Međunarodna razmjena obuhvaća ukupnost međunarodnih aranžmana koje transferiraju robu. također u ovu svrhu služe i novčani suptituti. 2. i uz to vezan kasniji rast radne snage smatra se pozitivnim faktorom stimuliranja ekonomskog rasta. C. putem telefona. Japan koji se kasnije počeo intenzivnije ekonomski razvijati istaknuo se imitirajući inozemne tehnologije i štiteći domaće industrije od uvoza.10. pa čak i bez izravnog kontakta kupaca i prodavača.2008. te zatim razvijajući visoku stručnost u prerađivačkoj industriji i elektronici.aspx?id=10178&Page= (15.hr/main.10. 3 Ž. Proučavajući ekonomski rast utvrđeno ja da se ekonomski rast bazira na četiri činbenika rasta bez obzira na to primjenjuje li ih bogata ili siromašna zemlja. str 34 4 http://limun.Kupnja i prodaja se mogu obavljati i bez nazočnosti robe (na burzama i drugim tržištima).prirodna bogatstva. Čimbenici rasta Ekonomski razvijene zemlje nisu slijedile jednaki put ekonomskog razvoja. izumljujući parne strojeve.2010) 5 hrcak. Ekonomski razvoj. koliko on znači ovisit će o sposobnosti ekonomskog sistema da apsorbira i produktivno uposli te dodatne radnike sposobnost koja je vezana za stopu i vrstu akumulacije kapitala.2010) 6 P. kao pri kupnji prema katalogu. Razmjena se može vršiti i novac za novac (novčana ili valutna razmjena).1.4 2. Razmjena može biti roba za robu ili roba za novac (robno-novčana razmjena).str 93 6 . i akumulacija kapitala.6 Rast broja stanovnika uz fiksan fond kapitala smanjuje kapitalnu opremljenost rada. interneta. 5 Činbenici ekonomskog rasta su rast stanovništva i radne snage. Rast stanovništva i radne snage Rast stanovništva. faksa. niti to moraju danas zemlje u razvoju..3.godina. te raspoloživost relevantnih faktora poput menadžerskih umijeća.Ekonomski fakultet. usluge i kapital između pojedinih zemalja.hr/file/1760 (15.M.Smith S. Tržište je istodobno i mehanizam kojim se reguliraju odnosi prodavača i kupaca u uvjetima u kojima sudionici razmjene ili kupoprodaje ostvaruju svoje ciljeve i interese.Zagreb.

10. voda i mineralni izvori.Ovaj princip reflektira zakon opadajućih prinosa. Postoje tri osnovne klasifikacije tehnološkog napretka: neutralan. atomska energija.10.10.3. izvor ekonomskog rasta.efzg.2010) 8 7 . Prirodno bogatstvo Prirodna bogatstva su prirodni izvori koje posjeduje neka zemlja. Tehnološka promjena je neprekidni proces malih i velikih unapređenja novih izuma i inovacija. tehnološki napredak koji štedi rad i onaj koji štedi kapital.hr/dok/ETE/lskuflic//osnove rada (15. računalo je presudno u automatizaciji i robotizaciji proizvodnje.9 Tehnološki napredak je za mnoge ekonomiste najvažniji. nafta i plin.7 2. Tehnološka promjena predstavlja poboljšanje proizvodnje ili uvođenje novih proizvoda tako da se s istim troškovima dobije više proizvoda. Neke zemlje poput naftom bogatih zemalja bliskog istoka ostvarile su gospodarski rast isključivo na temelju njihovih rezervi naftom. već svaka inovacija zahtjeva buđenje poduzetničkog duha.pdf ekonomski rast i razvoj (15.3.efzg.hr/dok/ETE/lskuflic//osnove/Predavanja/P_14_Ekonomski_rast_i_razvoj.hr/dok/ETE/lskuflic//osnove/Predavanja/P_14Ekonomski_rast_i_razvoj. prve plinske elektrane.pdf ekonomski rast irazvoj (15.8 2. Tehnološka promjena je od velike važnosti za rast životnog standarda. Najbogatije zemlje svijeta postigle su to najviše zahvaljujući neprekidnom toku investicija i tehnoloških promjena. Mnoge zemlje kao što je Japan imaju vrlo malo prirodnih bogatstava. Japan se probio među najbogatije zemlje svijeta usredotočivši se na ostala tri faktora ekonomskog rasta. Prirodna bogatstva samo su jedan od četiri faktora rasta i nisu isključivi pokazatelj ekonomskog blagostanja neke zemlje. Tehnološki napredak Tehnološki napredak je proces koji osigurava brz ekonomski rast. računalo. međutim ona nije samo postupak pronalaženja boljih proizvoda i procesa. manji je i output po radniku.2009) web.Uz manju kapitalnu opremljenost rada. 7 web. Na osnovi mlaznog pogona razvili su se veliki i brzi zrakoplovi. bazirao se na izumima koji su nastali ili su razvijani za vrijeme drugog svjetskog rata: • • • mlazni pogon.3.2. Temelj tehnoloških promjena predstavljaju tehnički izumi i inovacije. atomska energija udesetostručila je proizvodnju električne energije u termoelektranama.2010) 9 web.efzg. Tehnološki napredak rezultira iz novih i poboljšanih načina postizanja tradicionalnih zadataka. Tehnološki razvoj u drugoj polovici 20 st.

M.Smith S. Kompjuteri.str 94 Kurziv je naš (podvukao autor) Kurziv je naš (podvukao autor) P.str 92 8 . Akumulacija kapitala Akumulacija kapitala rezultira kada se neki dio sadašnjih prihoda štedi i ulaže kako bi se povećali budući output i prihod. električne bušilice te druge vrste moderne mehanizacije mogu se kvalificirati kao proizvodi tehnološkog napretka koji štedi rad..godina. internet. Jednostavne inovacije. 2006.3.15 2. 2006. Tehnološki13 napredak koji štedi kapital je rjeđi fenomen i to prvenstveno zbog toga što sva svjeska tehnološka istraživanja provode u razvijenim zemljama.M. mogu rezultirati višim ukupnim outputima i većom proizvodnjom za sve pojedince. C.str 95 P. Tehnološki napredak koji uvećava kapital rezultira iz produktivnije upotrebe postojećih kapitalnih roba.Neutralan10 tehnološki napredak javlja se kad se postižu viši nivoi outputa sa istim kvantitetom i kombinacijama faktorskih inputa. djelotvornih po utrošku rada učinkovitih tehnika proizvodnje jedan je od suštinski elemenata svake dugoročne razvojne strategije usmjerene na zapošljavanje.Nova mehanizacija i oprema i materijal povećavaju fizičku zalihu kapitala jedne zemlje (ukupna neto realna vrijednost svih fizički produktivnih kapitalnih roba). C.godina.Smith S. U nerazvijenim zemljama razvoj jeftinih. te omogućava postizanje povećanih nivoa outputa.M.Todoro.Smith S..Todoro. Akumulacija kapitala 10 11 12 13 14 15 16 Kurziv je naš(podvukao autor) P. Koncept ulaganja u ljudske resurse i stvaranje ljudskog kapitala je stoga analogan koncept poboljšanja kvalitete i time produktivnosti postojećih zemljišnih resursa kroz strateške investicije. radno intenzivnim metodama proizvodnje na malim poljoprivrednim dobrima.Todoro.16 Ulaganje u ljudske resurse može poboljšati njihov kvalitet i time imati isti li čak moćniji efekt na proizvodnju kao povećanje broja ljudi. Ekonomski razvoj. Ekonomski razvoj. gdje se obvezno štedi rad a ne kapital..Smith S. Ekonomski razvoj. C. 2006.M.godina. 2006. tehnološki napredak koji štedi kapital je ono što je najpotrebnije.14 Tehnološki napredak koji uvećava rad javlja se kada je umijeće radne snage poboljšano.. C.str 95 P.Todoro.godina. U zemljama u razvoju koje imaju mnogo radne snage (a malo kapitala).Takav postupak rezultira efikasnim i jeftinim. Ta direktna ulaganja u proizvodnju dopunjuje se sa društvenom i ekonomskom infrastrukturom što omogućava ekonomske aktivnosti. Ekonomski razvoj.4.11 Tehnološki12 napredak koji rezultira uštedom radne snage.poput onih koji donosi podjela rada.

Promjena proizvoda. Drugim riječima.) Iako je ekonomski rast ključni faktor i odrednica ekonomskog razvoja.17 3. EKONOMSKI RAZVOJ 3. Istočni Timor. skloništa i odjeće i nemogućnost održavanja minimalnog životnog standarda. Somalija. a drugom neupotrebljivi. 3. ali ćemo mi izdvojiti četiri najvažnija: • • • • Smanjenje siromaštva Uravnoteženje raspodjele dohotka Smanjenje nezaposlenosti Podsticanje ruralnog razvoja Odnosno prema Todaru. Definicija ekonomskog razvoja Ekonomski razvoj kvalitativna dimenzija privrede i predstavlja složen. dostupnost pitke vode.1. Ciljevi ekonomskog razvoja Ekonomski razvoj ima mnogo ciljeva. 3. niže stope smrtnosti novorođenčadi i slično. (Veća očekivana životna starost. Solomonska otočja. ova dva pojma označavaju različite vrste promjena.2.10.efzg.ne mora nužno voditi do ekonomskog rasta. tvornice. ravnomjernija raspodjela dohotka i zaštita okoliša. Smanjenje siromaštva Siromaštvo možemo definisati kao nemogućnost dijela stanovništva da sebi obezbijedi egzistencijalni nivo hrane. Afganistan i Jemen. ciljevi ekonomskog razvoja su: • Povećati raspoloživost i proširiti raspodjelu osnovnih dobara za egzistenciju • Povećati nivo kvaliteta života • Proširiti dijapazon ekonomskih i socijalnih izvora koji stoje na raspolaganju pojednim zemljama. Burundi. Kongo. zgrade i strojevi mogu u jednom razdoblju biti korisni. višedimenzionalni pojam koji pored ekonomskog rasta obuhvata i mnogostruke strukturne promjene kao što su povećanje životnog standarda. U najsiromašnije zemlje svijeta spadaju sa GDP per capita od 900 do 600 $ : Malawi.2. Komoros.hr/dok/ETE/lskuflic//osnove rada (15. ekonomski rast sam po sebi ne vodi održivom razvoju. 17 web. Tanzanija.1.2010) 9 .

industrijalizacija i ekonomski rast u mnogim zemljama u razvoju tokom 1970-ih i 1980-ih nisu vodili smanjenju broja nezaposlenih i potplaćenih (ljudi koji rade manje nego što bi željeli) već je broj nezaposlenih zapravo rastao.3 i 43% respektivno. u južnoafričkim zemljama kao što su Namibija. smanjenje siromaštva direktno zavisi od raspodjele dohotka i prilike siromašnih ljudi da im pripadne dio beneficija od ekonomskog rasta. Zbog toga. ili rade manje nego što bi željeli. 23.5. industrijalizacija je također pogodovala razvoju poljoprivrednih tehnologija koje su zahtijevale manje radne snage. kako bi iskoristili prilike koje su pružali novi poslovi. Ovo nije bio slučaj u svijetu u razvoju. U razvijenom svijetu. Vanjski faktori. 18 Eng. Ukratko. Uravnoteženje raspodjele dohotka U nekim zemljama ekonomski rast je veoma brzo smanjio broj siromašnih dok se taj broj u drugim zemljama zapravo povećao. oko 3 milijarde. ''su ili nezaposleni.2. Ovo je rezultat drastično promijenjenog makroekonomskog okruženja.3.2. problemi nezaposlenosti u zemljama u razvoju su mnogo kompleksniji od onih u razvijenim zemljama. 3. (2001 World Unemployment Report) 10 .3. povećanje dugova i međunarodna primjena programa koji su u kombinaciji prouzrokovali pad u industrijskom rastu što je dalje vodilo do povećanja nezaposlenosti. Svjetski izvještaj o nezaposlenosti 2001 18 gotovo jedna trećina svjetske radne snage. i zarađuju manje nego što je neophodno da bi porodice sačuvali od siromaštva. industrijalizacija je posticala ekonomski razvoj smanjivanjem nezaposlenosti. rast u nezaposlenosti je bio samo trenutni rezlutat stanja u kome je stvaranje radnih mjesta kaskalo za industrijskim rastom. Kako se urbana industrija širila. Južna Afrika i Lesoto stopa nezaposlenosti je iznosila 19. uključujući pogoršan balans u plaćanju.Smanjenje nezaposlenosti Historijski. problem nezaposlenosti u zemljama u razvoju je jedinstven. Ova migracija je smanjila potrebe za ruralnim radnicima i posticala urbanizaciju i razvoj. Budući da su ruralni radnici migrirali u gradove.'' Na primjer. Prema izvještaju Međunarodne organizacije(International Labor Organization) za rad. Uprkos ovoj historijskoj činjenici. stvarala su se nova radna mjesta.2. Dakle.

4. ruralni razvoj je ključni cilj ekonomskog razvoja. industrijalizacija se više ne smatra primarnim ciljem razvoja. kako se rezultati u globalnoj ekonomiji mijenjaju.scribd.com/doc/27466602/Tranzicija-i-Razvoj-Ekonomski-rast-i-razvoj(15.2010) 11 . da je ruralnim ekonomski razvoj nezamjenjiv dio ekonomskog razvoja.2.3. Ilustracije radi. Široko rasporostranjeno siromaštvo.10. 19 http://www. naročito u 63 najmanje razvijene zemlje svijeta. Generalno je prihvaćeno od strane ekonomista koji se bave razvojem. Posticanje ruralnog razvoja Budući da otprilike 70% svjetskog siromašnog stanovništva živi u ruralnim područjima i primarno je uključeno u životno značajnu poljoprivedu. Zbog svoje uloge u proizvodnji jeftine hrane i radne snage za rastući industrijski sektor. procijenjeno je da 800 miliona ljudi (od ukupno 3 milijarde ruralne populacije) nema dovoljno hrane da zadovolji svoje prehrambene potrebe19. poljoprivredni sektor je tradicionalno smatran podršom cjelokupnom razvoju. Ipak. rastuće nejednakosti i nezaposlenost su svi povezani sa ekonomskom stagnacijom u ruralnim područjima.

) iskazano po glavi stanovnika. pomoću kojih se prate promjene vezanu za tu pojavu. privrednog i industrijskog razvoja pojedinih zemalja po nekim značajnijim vrstama proizvoda (mlijeko. električna energija.4. Ekonomsko-socijalni pokazatelji Smatraju se sve snažnijom kategorijom pokazatelja dostignutog nivoa razvoja. Pokazatelji ekonomskog razvoja služe kao putokazi na osnovu kojih se donose zaključci i odluke koje jednu zemlju treba da dovedu do ostvarenja navedenih ciljeva ekonomskog razvoja. Navedeni indikatori odražavaju kvalitet života ljudi u određenoj zemlji: • Očekivana dužina životnog vijeka pri rođenju • Stanje tekućeg opšteg zdravlja stanovništva • Struktura porodičnih izdataka • Učešće izdataka za hranu u ukupnim izdacima • Stepen pismenosti (ili nepismenosti) • Obrazovni nivo stanovništva • Stepen obuhvaćenosti populacije programom socijalnog osiguranja • Uslovi stanovanja i drugi socijalni indikatori 12 . Naturalno izraženi pokazatelji U ovu skupinu spadaju pokazatelji za iskazivanje i upoređivanje dostignutog nivoa poljopriverednog. odnosno blagostanja.. ugalj. nafta. imaju određene pokazatelje. jer direktno ili indirektno odražavaju nivo ostvarene dobrobiti i promjene u ostvarenoj dobrobiti.. Postoje četiri osnovne grupe pokazatelja ekonomskog razvoja: • • • • Naturalno izraženi pokazatelji Ekonomsko-socijalni pokazatelji Naučno-tehnološki pokazatelji Vrijednosno izraženi pokazatelji 4. POKAZATELJI EKONOMSKOG RAZVOJA Ekonomski razvoj. 4. indikatore. meso.2. čelik. kao i mnoge druge ekonomske pojave.1.

ili neka druga institucija tog karaktera zadužena za statistička mjerenja na nivou države. dohotku i akumulaciji Sve navedene skupine pokazatelja bi trebao. što većina zemalja. Ovu situaciju na neki način ublažava činjenica da postoji nekoliko međunarodnih organizacija koje se bavem pitanjima ekonomskog razvoja i koje za svoje potrebe vrše ovakva praćenja i istraživanja koja su uglavnom javno dostupna.3. Mjerenje ekonomskog razvoja.ac. ove vrste statističkih praćenja su dosta skupe i zahtijevaju koordinirane sisteme unutar zemalja. U ovu skupinu pokazatelja spadaju20: • • • • • • • • • Bruto domaći proizvod (GDP) Bruto nacionalni proizvod (GNP) Neto nacionalni proizvod ili nacionalni dohodak (GNI) Nacionalni dohodak po stanovniku (NI per capita) Nacionalni dohodak po radniku (NI per worker) Nacionalni dohodak po radnom času (NI per hour) Štednja (akumulacija) po stanovniku Akumulacija po radniku Stope promjena u nacionalnom proizvodu. www. ekonomski najrazvijenije zemlje svijeta imaju i najrazvijeniju tehnologiju i njihovu primjenu: U ove pokazatelje spadaju: • • • • • • Obim i struktura izdataka za istraživačko razvojni rad Naučno istraživačka baza (kadrovi) Obim i oblici transfera i usvajanje tehnologije Udio proizvoda novih tehnologija u svjetskom izvozu Patenti i razvijenost proizvodnje i tržišta porizvodnje Tehnološki i trgovinski bilans zemlje 4.4. Naučno-tehnološki pokazatelji Naučno-tehnološki pokazatelji su pokazatelji razvoja nauke i tehnologije. tj.su.. da prati državni institut za statistiku.4. barem godišnje. Na taj način vlade zemalja lakše mogu pratiti kretanje cjelokupnog ekonomskog razvoja te shodno tome prilagođavati svoju ekonomsku politiku.yu 13 . zasnovani su na ostvarenom outputu. U novije vrijeme ovaj faktor sve jače oblikuje dinamiku ekonomskog razvoja što potvrđuje činjenica da danas.eccf. Neke od tih 20 Komazec. koje bi imale najviše koristi od ove vrste pokazatelja zapravo nema. Ipak. LJ. Vrijednosno izraženi pokazatelji Oni govore o finansijskim iznosima makroekonomskih agregata.

organizacija su Svjetska banka(World Bank). Navedena. definicija važi za sve zemlje svijeta. bivše socijalističke zemlje. načinu mjerenja.1. pa i našu. 5. Najčešće korištena mjera je GDP (Bruto društveni proizvod). koji su i sami kreirali neke od indikatora ekonomskog razvoja. Društveni proizvod se izražava u brutto i netto veličini i to kao: Bruto društveni proizvod (GDP). osim Rusije i Kine koje GDP računaju nešto drugačije. unutar kojih postoji veliki broj različitih ekonomskih parametara. komunikacionih veza. naučne. Ukupni GDP • GDP per capita (GDP po glavi stanovnika) koji je realniji. relativan pokazatelj • GDP per capita iskazan u PPP (Payment Power Parity) . od većih zemalja. Budući da se parametri iz pojedinih grupa suštinski međusobno razlikuju po oblasti ljudskog života na koju se odnose. a danas samo Kina i Rusija. metodama koje koriste itd. te omogućavaju obuhvatanje cjelokupnih pojava koje treba da prate i iskažu. Naime. Ujedinjeni narodi(United Nations). zdravstvene.koji izražava ukupnu vrijednost finalnih proizvoda i usluga proizvedenih tokom godinu dana. saobraćajne. kulturne i usluge organa uprave. MJERE EKONOMSKOG RAZVOJA Praćenje ekonomskog razvoja je veoma važno za jednu zemlju koja teži ostvarenju ciljeva ekonomskog razvoja. trgovinskog prometa i društvene ishrane.GDP kao način mjerenja ekonomskog razvoja Bruto društveni proizvod. 5. bankarske. Međunarodni monetarni fond(International Monetary Fund) OECD i slično. To znači da ukupan proizvod biva znatno manji od onoga koji smo prethodno predstavili. u vrijednost ukupnog proizvoda obračunavaju vrijednost ukupne proizvodnje materijalnih dobara i samo ''proizvodnih usluga'' kao što su usluge u oblasti saobraćaja. šira.paritet kupovne moći • GDP per capita (per hour) – po stanovniku po satu 14 . mjernoj jedinici. BDP odnosno GDP (Gross Domestic Product) je osnovni makroekonomski pokazatelj jer predstavlja najsveobuhvatniju mjeru ukupne proizvodnje dobara i usluga u jednoj zemlji. U svrhu praćenja razvijene su četiri osnovne skupine pokazatelja. Vrijednosno iskazani pokazatelji su za sada najpogodniji pokazatelji ekonomskog razvoja jer se računaju matematički i statistički i brojčano su iskazani. tako su one pogodnije za donošenje konačne ocjene ekonomskog razvoja od drugih. Tako GDP možemo definisati kao ukupnu vrijednost proizvodnje svih materijalnih dobara i usluga koje se realizuju na tržištu u toku jedne godine izraženu u US dolarima. obrazovne. U usluge se ubrajaju: trgovinske.

tj. uz eventualno neslaganje – statistička greška do 1%. intervalu od jedne godine. kamata(Interest).Net export (vrijednost izvoza umanjena za vrijednost uvoza) Prilikom izračunavanja GDP-a se obračunava samo potrošnja države na dobra i usluge. GDP= W + i + R + Pf + Dp + T Po oba metoda uvijek se dobiva isti iznos GDP-a.2. u vremenskom.• Neto društveni proizvod (NDP) – koga dobivamo umanjenjem GDP-a za iznos amortizacije. ali ne i transferna plaćanja.Metoda proizvodnje Po ovom metodu GDP se dobija sabiranjem komponentni svih potrošnji. Zbog toga se koristi tehnika sabiranja dodane vrijednosti koja podrazumijeva razliku između vrijednosti dobara i troškova 21 http://www.10.Načini računanja GDP-a Postoje dva načina mjerenja GDP-a.2.2. 5. a to su dobra koja se koriste u proizvodnji drugih dobara u suprotnom bi došlo do dvostrukog računanja istih proizvoda.2. GDP ne obuhvaća vrijednost intermedijarnih dobara. GDP se dobija sabiranjem nadnica(Wage). a drugi put kao inputa. Računa se putem sljedeće formule21: G DP = C + I + G + N X • C – consumption (potrošnja domaćinstava) • I – Investment (investicije – potrošnja preduzeća) • G – Governmental spending (potrošnja države) • NX . jednom kao rezultata proizvodnje.scribd. a to su: • • Metod proizvodnje (mjerenje tokom finalnih proizvoda) Metod prihoda(mjerenje dohocima ili troškovima faktora koji proizvode finalna dobra) 5. 5.1. renti(Rent).2010) 15 . profita(Profit). amoritzacije(Depreciation) i posrednih poreza(Taxes).com/doc/27466602/Tranzicija-i-Razvoj-Ekonomski-rast-i-razvoj(15. Metoda prihoda Po ovoj metodi.

potpunijih indikatora za mjerenje ekonomskog razvoja. više brinula o ekonomskom rastu nego ekonomskom razvoju. 5. kao rezultat međunarodnog pritiska ona sada u svojim ocjenama razvoja razmatra širi spektar socijalnih faktora. To je vodilo stvaranju pogodnijih. uglavnom. Ostali indikatori ekonomskog razvoja Iako postoje mnogi pokazatelji ekonomskog rasta. a čime se isključuje utjecaj cijena. Ukoliko se žele pratiti samo promjene realne količine outputa.scribd.2010) 16 .com/doc/27466602/Tranzicija-i-Razvoj-Ekonomski-rast-i-razvoj(15. Najpotpuniji index je WDI indikator.3. istraživačkih institucija i međunarodnih organizacija. potrebno je koristiti realni GDP koji se izražava u stalnim cijenama.materijala koji su se upotrijebili za tu vrstu proizvoda. oni daju malo informacija o ekonomskom razvoju. On uključuje socioekonomske i podatke o okolišu iz različitih izvora – državnih statističkih publikacija. Dva danas najzastupljenija su: • WDI (World Development Indicators) Svjetske banke • HDI (Human Development Index) UN-a Iako se Svjetska banka do sada. 22 http://www.10. Realni GDP se dobije tako da se nominalni GDP podijeli s GDP deflatorom (ponderisani prosjek cijena svih roba u GDP-u)22. WDI pruža širok i potpun prikaz razvoja.

Kako smo u radu i naveli definicije. Bitno je naglasiti da jedan od najčećih parametara za mjerenje ekonomskog razvoja i rasta se koristi GDP (Gros Domestic Produkt). bitno je spomenuti da svi pokazatelji koji se koriste za mjerenje ekonomskog razvoja najčešće (večinom) bivaju izraženi u američkom dolaru(US$). Po rangiranju Svjetskog ekonomskog foruma. po njima i možemo da se orijentišemo za samo mjerenje kako ekonomskog rasta tako i ekonomskog razvoja jer za mjerenje ekonomskog rasta koristimo čisto ekonomske parametre. regije i sl.. a daleko zaostaje za zemljama Srednje i Istočne Europe koje su postale članice Europske unije. Izradom ovog rada moglo bi se zaključiti da ekonomski rast i razvoj imaju veoma važnu ulogu u samom izračunavanju. Prilikom izračunavanja(mjerenja) i rasta i razvoja koristimo iste(slične) parametre. on se može računati na dva načina koji u konačnici daju isti rezultat. ZAKLJUČAK Zadatak rada je bio ukazati na važnost ekonomskog rasta i razvoja i samog njihovog uticaja na gospodarstvo i standard stanovništva. jer njihov konačni rezultat služi procjeni samog standarda(stanja) unutar te zemlje. 17 .6. U završnoj rečenici htio bih da spomenem da stanje naše zemlje konkretno gospodarstva BiH trenutno nije visoko konkuretno. dok je za mjerenje ekonomskog razvoja potrebno uvesti i neke indikatore. konkuretnost BiH je tek na nivou prosjeka Zapadnog Balkana. regije i sl. jer samim tim olakšavaju i samu procjenu(poređenje) svog razvoja u odnosu na druge zemlje.

P.com/doc/27466602/Tranzicija-i-Razvoj-Ekonomski-rast.hr/file/1760 6. Web stranica web. Web stranica hrcak. TDK Šahinpašić.Bogdan. Web stranica www.poslovni.LITERATURA KNJIGE 1.S.wikipedia. Web stranica www.C: Ekonomski Razvoj.efzg.scribd.hr 2.org/wiki/Ekonomski_rast 5. Ž. INTERNETSKE STRANICE 1. Todoro.ba/docs/uploads/3A%20 3. Zagreb.pokreniposao.2008.srce.g. Web stranica http://hr. Web stranica www.hr/dok///osnove/Predavanja/P_14Ekonomski_rast_i_razvoj 7. Web stranica www. limun.M .. Smith.Makroekonomski učinci globalizacije financijskih tržišta u tranzicijskim zemljma Ekonomski fakultet.hr 4.i-razvoj 18 . Sarajevo.g 2. 2006.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful