You are on page 1of 7

E Drejta e Detyrimeve E DREJTA E DETYRIMEVEP-1.

Subjektet e detyrimeve dhe karakteristikat e maredhenieve tedetyrimeve Cdo person fizik dhe juridik apo cdo pjesemarres ne raportin konkret kacilesine e subjektit te detyrimeve.Raporti detyrimor eshte; raport juridik; raport ne mes te subjketeve tecaktuara; raport i cili permban kerkese per detyrim; raporti i cili ka perobject nje te mire; raport me karakter pasuror; raport ne harmoni me ligjin. P-2. Burimet e maredhenieve te detyrimeve Burime te maredhenieve te detyrimeve jane: kontrata; delikti; pasurimi pabaze juridike; shprehja e njeanshme e vullnetit; kryerja e puneve paautorizim; ligji; dhe koventat nderkombetare. P-3. Sjellja e pjesemarresve ne treg Ligji mbi maredheniet detyrimore parimisht thot se “OPB dhe pjesemarresite tjere ne qarkullim jane te obliguar qe ne raportet detyrimore te sillen neharmoni me tregun dhe politiken e perckatuar ekonomike, qe te mos edestabilizojne tregun dhe te mos u sjellin dem pjesemarresve te tjere,konsumatoreve e as bashkesise shoqerore ne teresi”. Sanksioni per cenimte kerkesave te percaktuara eshte i ashper dhe permbahet ne nulitet te vetepunes juridike. P-4.Parimi i ndergjegjshmerise dhe nderit Ligji thot” Ne sajimin e raportit detyrimir dhe ne realizimin e te drejtave dhedetyrimeve nga ai raport, pjesemarresit jane te obliguar t’u permbahenparimit te mirebesimit dhe nderit”. Ndergjegjshmeria dhe dneri ne kushtetaktuale jane parim themelor te cilit domosdo duhet t’i permbahet cdopjesemarres i raporteve detyrimore.Si parime te tjera jane: barazia e pjesemarresve; parimi i lirise nerregullimin e maredhenieve te detyrimeve; ndalimi i hskaktimit te demit;ndalimi i keqperdorimit te se drejtes; parimi i sjelljes gjate ushtrimit dherealizimit te te drejtave. P-5. Detyrimet Lidhja e kontrates

mosmarrevshje. 2) pajtimi i vullnetit. Efekti juridik i ofertesgjindet ne prodhim te kontrates si qellim kryesor.mashtrim.Oferta – Oferta eshte institucion juridik i cili ka karakter detyrimor.Shprehja e vullnetit – vullneti per lidhjen e nje kontrate mund te shprehetne menyra te ndryshme: me fjale.Negociatat nuk permbajne elemente te ofertes.Pranimi i ofertes – oferta konsiderohet se eshte pranuar atehere kurofertuesi merr deklarimin e te ofertuarit se ai e pranon oferten. deklarim indirect. 3) lenda e kontraktimit. kur ju drejtohet disa personave. Vullneti indirect vie ne shprehje kur nje person me sjelljete veta ben te kuptohet se deshiron te lidh kontrate. Ofertaeshte propozim per lidhje te kontrates drejtuar ndaj personit te caktuar . prandaj edhe nuk kanekarakter detyrimor.Objekti i kontrates – Objekt i kontrates mund te jete nje dhenie. . lidhjes se kontrates i paraprijne negociatat. veprim. lajthim esencial. fiktivitet.Negociatat – Ne shume raste.Te metat e vullnetitTe metat e vullnetit paraqiten si: kercenim. dhe kur objekti i kontrates nuk eshte ilejuar. 4)baza juridike e kontrates. Oferta mund te jete edhe epergjithshme . Poashtuoferta trajtohet si e pranuar edhe kur i ofertuari e dergon sendin ose epaguan cmimin. Ekzistojne edhekontratat e detyrueshme sic eshte kontrata mbi sigurimin.Koha dhe vendi i lidhjes se kontrates Si kohe e lidhjes se kontrates konsiderohet momenti kur ofertuesit i arrin deklarata se pala tjeter epranon oferten. apo sjellje te tjera. respektivisht vendi ne te cilin ofertuesi ka seline apovendi ne te cilin ofertuesi ka pasur vendbanimin ne kohen kur eshte bereoferta. ecila ne vete permban te gjitha elementet qenesore te kontrates. Si vend i lidhjes se kontrates konsiderohet vendi ne te cilineshte bere oferta. nese objekti i kontrates nuk eshte ipercaktuar apo i percaktueshem. Si kushte tekontrates jane:1)aftesia e kontraktimit.mosveprim ose nje durim.– kontrata eshte pune juridike per lidhjen e se cileskerkohet pelqimi i vullnetit te subjekteve pjesemarres.Parakontrata – eshte kontrate me te cilen merret detyrimi qe te lidhet njekontrate tjeter e quajtur kontrate kryesore. Ceshtja e revokimit teofertes eshte e drejte e atij i cili edhe ka ofertuar. Sipas ligjit nje kontrate eshte e lidhur atehere kurofertuesi merr deklaraten e atij te cilit i eshte bere oferta. Per tu bere nje oferte apoper tu lidhur nje kontrate ligji nuk parasheh si rregull ndonje forme. keshtu qeme pranimin e ofertes mund te lidhet kontrata. gjeste.Nuliteti i kontrates per shkak te objektit – nje kontrate eshte nule nese:objekti i kontrates nuk eshte i mundur. Ekzistonshprehja e vullnetit ne menyre shprehimore dhe vullnetin e shprehur nemenyre indirekte. lajthim imotivit te kontratat pa kompensim.

Pendesa – pendesa eshte marreveshje. P-7. P-8.Kapari – si mjet perforcimi i kontrates do te thote dhenia e nje shume te tehollave apo ndonje sendi te zevendesueshem nga njera pale kontraktuesepales tjeter si shenje se kontrata eshte lidhur.Tejkalimi i kufijve te kompetencave – pranimi i tejkalimit te kompetencaveeshte kusht qe ajo kontrate te kete efekt te i perfaqesuari. ndersa pala tjeter nuk ka ditur e as qe ka pasur mundesi te dije se katejkalim. shpesh here ata kane deshire qe ta forcojne dhe sigurojneate. Kapari dallon nga paradheniaapo pagesa e ndonje kesti sepse kapari pasi qe kontrata te permbushet aporealizohet atehere kthehet ose llogaritet ne cmim. jave.dhe formen si cilesi te kontraktimit. ligji parasheh pergjegjesi solidarete tyre per demin te cilin e pesonpala tjeter. Perfaqesuesi eshte i obliguar qe ta njoftoj plaentjeter se vepron si perfaqesues. pajtim i paleve qe me dhenie tependeses te terhiqen nga kontrata. Si instrumente per kete LMD njeh kaparin dhe pendesen. Sipas ketijparimi kontrata dhe punet e tjera juridike mund te nderrmeren edhenepermjet perafqesuesit.Forcimi dhe sigurimi i kontrates – Pervec qe palet kontraten e lidhur enenshkruajne. formen siefekt qenesor dhe efekt provues. Forma e kontrates Nuk ekziston ndonje rregull per formen e kontrates pos nese me ligj eshteparapare ndryshe. Ne rastet kur iperfaqesuari refuzon te pranoj tejkalimin e kompetencave te perfaqesuesitte vet. Kur njekontrate kushtezohet nga nje kusht i palejueshem. Ketu duhet dalluar formen e shkruar dhe solemne. muaj dhe vite.P-6.Afati – Ligji njeh afatet qe llogariten me dite. Varesisht nga shume rrethana ligji parasheh edhe formene kontartes. Prokura . Perfaqesimi Eshte institut i cili mundeson qarkullim te shpejte e pa pengesa. atehere ligji ate kontratee trajton si nule. formen ligjore dhe formen e kontraktuar.Kushti – kushti mund te jete i lejueshem dhe i palejueshem.Bartja e kompetencave – kompetencat mund te barten ne tjetrin vetem kurper shkak te pengeses qe ato pune te kryhen nga vet perfaqesuesi.

Nga keto mospajtime lindin edhe konteste te ndryshme dheshtrohet nevoja per interpretim te kontrates. Prokura shuhet edhe kur vdesautorizimdhenesi. atehere efekti i procuresvazhdohet gjer ne perfundim te asaj pune. Agjenti tregtar nuk kakompetence te arketoje cmimin e as te shes me keste . Bazuar ne kete parim prokuristirespektivisht i autorizuari ka mandat ti kryej vetem punet juridike tepermbajtura ne vete procure apo autorizim. Interpretimi i kontrates konsiderohetsi ceshtje e nderlikuar. Ai ka autorizim qe per te autorizuarin te bejreklamacion dhe deklarata te tjera lidhur me realizimin e kontratave.Prokura apo autorizimi eshte kompetence per perfaqesim te cilen pushtetdhenesi me pune juridike e bart ne te autorizuarin. Mospajtimet zakonisht paraqiten me rastin e interpretimit tekontrates. Forma e dhenies se procures gjithashtueshte me rendesi. dhe te gjendet domethenia e vertete pernje shprehje apo rrethane te paqarte. Prokura apoautorizimi jepen ne forme te punes juridike qofte me veprim te njeanshemqofte me kontrate te dyanshme. pos nese per kete kaautorizim te vecante. Nderkaq kurdo qe behet fjale per vellim te procures duhetpasur parasysh parimin e restriksionit.Interpretimi domosdo duhet te permbahet ne vertetim se cka kanedeshiruar palet me ate kontraktim. P-9. Interpretimi i kontrates Kontraktuesit mjaft shpesh kane mospajtim lidhur me ate qe e kanekontraktuar.Shuarja e procures apo autorizimit gjen shprehje kurdo qe shuhet personijuridik i cili ka pasur autorizim.Terheqja e procures apo kufizimi i mandatit eshte i mundur edhe ne rastetkur mandatdhenesi ka hequr dore nga kjo. andaj edhe ne .Autorizimet e agjentit tregtar – Agjenti tregtar eshte ai i cili ka kompetencete lidh pune juridike per shitje te nje malli dhe ate te shenuar ne veteautorizimin e dhene nga organizata punuese. Mirepo kur eshte fjala per nje pune te filluar e cila menderprerje shkakton dem per sukcesoret.Prokura afariste – Nje person juridik mund ti jap procure apo autorizimafarist per lidhjen e nje kontrate dhe kryerjen e puneve te rendomta porvetem qe i perkasin asaj veprimtarie. Ne anen tjeter ky veprim mudntebehet edhe me deklarim te thjeshte . te eliminohenmospajtimet dhe kundertheniet. te qartesohen paqartesite. Karakterisitke e kesaj procure eshtekufizimi kohor ose kufizimi vetem me nje pune ose lloj pune. keshtu qe forma nuk eshte pengese.

Demtimi i pamaseDemtimi pa mase eshte arsye per shkeputje te kontrates. pala ecila e permbush detyrimin ka te drejte te kerkoj permbushjen e detyrimitose ta shkeput kontraten me deklarim te rendomte nese shkeputja nukeshte pasoj ligjore.P-11. kurse nulitetin e nje kontratemund ta kerkoj cdo i interesuar.ParashkrimiNe te drejten detyrimore me parashkrim nenkuptojme menyren e shuarjesse nje detyrimi nga shkaku se kreditori nje kohe te caktuar nuk kerkon ngadebitori permbushjen e atijdetyrimi. Kontratat me fajdeKur nje kontrate me dobi te vecante lidhet duke keqperdorur gjendjen evarshmerise se pales tjeter ose gjendjen e rende materiale. Shkeputja e kontrates per shkak te mospermbushjesNe kontratat e dyanshme.Kontratat e rrezueshme jane kontrata te cilat mund te konvalidohen.mendjelehtesine apo poziten e varesise. Qe nje cedim te jete i ligjshemkerkohet te plotesohen edhe ca kushte themelore si:1)te jete fjala per kontrate te dyanshme2)te kete pelqim .Kontrata te tilla konsiderohet kontrata e lidhur nga personi me aftesi tekufizuar. kur njera pale nuk e permbush detyrimin e vet. pavaresisht ngaparashtrimet e paleve. atehere ligji parasheh nulitetin easaj kontrate.P-13. Kurdo qebehet fjale per shkeputjen e kontrates duhet pasur parasysh se per cka dhesi jane dakorduar palet. 1) kontrata nule dhe 2) kontrata terrezueshme. praktikes gjyqesore dhe shkences juridike.P-12. mirepo gjithsesi ka te drejte ne demshperblim. Kurdo qe behet fjale per nulitet gjykata kakompetence qe per kete te kujdeset sipas detyres zyrtare . Pavlefshmeria e kontratave Kontratat e pavlefshme ndahen ne. nese nuk eshte parapa dicka tjeter.kete funskion zbatohen shumerregulla te ligjit. Cedimi i kontratesCedimi i kontrates eshte instrument me te cilin shkaktohet nderrimi isubjekteve te nje kontrate te dyanshme.P-14. P-10. kontrata e cila me rastin e lidhjes ka pasur te meta te vullnetit apokur dic e tille eshte parapa me dispozite te vecante ligjore. por per kete duhetplotesuar disa kushte: 1) qe dallimi i paperpjestueshem ne vlera te keteekzistuar ne kohen e lidhjes se kontrates.ndersa pala tjeter e permbush. dhe 2) nese pala e demtuar nuk eka ditur vleren e vertete e as qe ka qene ne gjendje ta dije.Kontratat nule nuk prodhojne efekt juridik.

nese nuk provon se demi eshte shkaktuar pa fajin e tij”.Pergjegjesia per demin e shkaktuar pavarsisht nga faji parashihet edhe nedisa raste te tjera.Pergjegjesia per dem nga sendi i rrezikshem ose veprimtaria e rrezikshmePavaresisht nga percaktimi ligjor mbi pergjegjesine e pronarit te sendit terrezikshem apo veprimtarise se rrezikshme . pergjegjesine e prindit per demin e shkaktuar nga femiu i tij.te pales tjeter3)pelqimi te jete dhene ne formen e parapareMe cedim krijohen raporte te posacme ne mes te:1)cedentit dhe cezusit2)cesionarit dhe cezusit3)cedentit dhe cesionarit.Mirepo kur faji eshte reciprok. per demin e shkaktuar ngasendi apo veprimtaria e rrezikshme parashihen edhe mundesite e lirimit ngakjo pergjegjesi.te largohet apo evitohet-kur demi eshte shkaktuar nga vete i demtuari-kur demi eshte shkaktuar nga i treti. pergjegjesia per demin trajtohet si e shkaktuar nga ai send. Shkaktimi i demit si burim i detyrimeve Formulimi ligjor thot: “kush tjetrit i shkakton dem.Pergjegjesia per sendet me te meta . ata pergjigjen ne pjese tebarabarta.Kur ndeshja shkaktohet pa fajin e asnjerit. qe demi te mosjete i shkaktuar nga sendi apo veprimtaria e rrezikshme. qe punetorite shkaktoj demin me veprim qe i pergjigjet punes se tij.pergjegjesine solidare. Kur ndeshja ndodh me fajinekskluziv te njerit .respektivisht prodhim. ndersa prodhimi per shkak tendonje te mete per te cilen nuk eshte ditur paraqet rrezik per sende osenjerez. ka per detyre t’ia kompensoj.Pergjegjesia ne rast te ndeshjes se automjeteve – ne keto raste ligjiparasheh rregulla te vecanta te pergjegjesise. atehere aplikohen rregullat e parapara per pergjegjesine baza te fajit. P-15.Pergjegjesia ne baze te fajit – per te ekzistuar pergjegjesia e dikujt qe njedem te shkaktuar ta kompensoj nga baza e fajit. atehere secili pergjigjet per demin neperpjestim me shkallen e fajit. kurse ai veorim nuk ka mundur te parashihet. atehere duhet qepersoni i cili e ka shkaktuar demin te kete cilesine e punetorit. pergjegjesine e personave tjere per te mitur. .Kur kemi te bejme me pergjegjesineper sendet te cilat prodhuesi i ve ne qarkullim. duhet qe demi te jeteshkaktuar me qellim ose nga pakujdesia. Pra pronari i sendit apo i veprimtarise se rrezikshme mundte lirohet nga pergjegjesia nese provon se:-demi eshte shkaktuar nga nje shkak i cili eshte jashte sendit apoveprimtarise se rrezikshme.Kur eshte fjala per pergjegjesine e organizates punuese.Pergjegjesia per personin tjeter – per kete lloj pergjegjesie ligji perfshinrastet kur demi shkaktohet nga personat me semundje mentale ose me temeta mentale.

Demi material – Me dem material kuptojme demin e zakonshem i cili aty peraty manifestohet dhe mund te konstatohet.kurdo qe eshte e mudnur.Kompensimi ne te holla gjen shprehje atehere kur kthimi ne gjendje temeparshme nuk eshte i mundur. Gjithashtu kompensimi ne te holla vie neshprehje kur gjykata gjen se per shkaqe te arsyeshme kthimi ne gjendje temeparshme nuk eshte i dobishem.Vertetimi i vleres se demit te shkaktuar eshte ceshtje e cila varet nga Fitim Bërbatovci . Demshperblimi Kur kemi te bejme me kerkesen per kompensim te demit material. duhetpasur parasysh parimin se ai qe ban pergjegjesi per demin e shkaktuar. ne rend te pare ka pergjegjesi qe ta kthej negjendjen e meparshme. Poashtu me dem materialkuptojme edhe demin i cili shprehet si fitim i humbur dhe si zvogelim imundesise per rritjen e pasurise.P-16.