vA NHUNG BIEU CAN BIET

TRUYEN THONG DAD auc •

INCH

vile •

An chav, kh6ng an thit, la mot truven thong cao dsp hen ngan nam nay 0 nuoe ta, phu hop voi tinh than nhan dao cua nglldi Viet va nhieu ton giao. An chay da tro thanh su thanh lam cua moi ca nhan, an sau vao long ngLiai. Truy€n thong an chay trd thanh mot net dep lich sa hf'it sue nhan van va dang tI,.I hso.

TRUYEN TH6NG L]CH

SU

Oat nUde chung ta W thai xa xus da e6 truvsn thong chav, W vua den dan. Vua Ly Nhan Tong la mot vi minh quan, tri vi lau nhat trong ljch sa ruroc ta (56 nam). Nga'i la mot vi vua colonq thlldng yeu lcai vat, cam giet trau bo bua bai; "Ai, trorn trau bi phat 80 trUdng va toi do lam ngLidi h~u trong quan d¢i; ngLiai gif'it trau va an trorn trau deu phai boi thLiong; hang x6m bif'it rna kh6ng t6 cao cung bi phat 80 trUQng."

an

ma

TU TUONG AN CHAY TRONG cAe TON GIAo
Quan niern chung thUang co cua esc ton giao la yeu thLldng. can ngLldi, yeu thUdng cuoc song, hUdng con nglldi den nhung tu tLlong tot dep, nhan dso. Ve y ngilia ton giao thl an chay 103 de giU cho tam hen thanh tinh, nhe nhang. va csu nguY$n cho srrc khos cha me, gia dinh, nguoi than trong rnua Vu l.an baa hieu. Tuy nhien, ngay nay nglioi thanh pho c6 rat nhieu ngLidi an ehay khong vi ton gi.ao. Chinh nhUng nguyen li$u ehay va d~e tinh cua m6n an da khien eho chung ta tieu hoa t6t bon, thuc d§y he thong tuan holm cua co theo NhC! su nhe nhang d6 cua co the rna tinh than cung nhe nh6m hon, yen tinh hen va t~p trung hen Ngoai fa, su bien Uiu cua m6n an Ie nhOng hinh thee trang tri het sac tinh tf'i, ddn gian nhsm toat len cai dl.,mg y muon huang d~n cuoc s6ng thanh cao hen, binb I~ng hon trong tam h6n.
CAM NANO
, I N.

AN

CHAV
,I

1

L-

_

Y

NGHTA NHAN DAO eUA vl~e AN CHAY
Leo Tolstoy n6i:

"Ngay nao con c6 nhOnq lo sat sinh, ngay ay con bai chien tru'ong. An chay la mot khao nqhiern gay go nhat cho cnu nghTanhan d90."
diJ phan Ian chung ta khong tich cucung sat hai thu v$t, nhtlng vi da thanh th6i quen, dbng thoi dU9C xa. hOi chap thuan. nen chUng ta thtlClng hay an thit rna kh6ng he bi@t den nhCtng gl xay di9n cho nhCtng con v~t ma chUng ta an,

Ph~t qiao
den vi$c an u6ng sao cho tot cho sac Neu ai d6 bat c§n an u6ng bj ng¢ dOc thi tri nso cOng se b] anh htldng, bi u me thea. Khi bl,lng nhe nhorn thi csi di9u cOng nhs theo, sang su6t hon. Tu tUdng d6 bat nguon W nha Phat roi Ian ra cOng dong xa hoi, an chay gio d§ trd thanh mOt xu huang am thuc moi r~h dil<;lC quan tam. Theo thuvet luan hoi va lui;lt Nhan - Qua, con ngUoi sau khi chet tuv thea nghi$p lnhan rninh gieo) rna tho nghiep trang luc neo luan hoi. 04 tho nghi$p lanh (qua t6t) th) trang cuoc s6ng hien tai phai biet gieo nhan lanh (tu tam dtlang tanh, lam phtloc gi.up da chunq sanh, b6 thi, cunq giuong tam bao, ph6ng sanh .. .), Trang d6 viec an ehay la g6p phan giam thi§u sat sanh. Khong nen an thjt va nhL1ng thuG an c6 rnau, Con ngtldi S8 phai tra gia ra sao neu chl vi phuc VL,I ham mu6n cua ban than rna 19m sat hang ngan sinh v~t khac?

TI1xira, ngudi thea d90 Phat da huang khoe, tri nao dtl~c can b~ng sang su6t.

Phan Ian ngtloi Vi$t Nam co thoi quen an ehay vi c6 I.Ydo tin ttldng Phat phap ho~c co tgm long htlang Phat. hlldng thien,

h9 viec

M~c

Thien chua gl80
Kito giao noi chung, va Cong gia.o Roma noi rieng, quan ni$m rang an chay la ran IUY$n cho ban than each chong 19i nhL1ng ham muon xac thit va long sam h6i tci loi doii voi Thien Chua. An chav v~ bac ai c6 rnoilien h$ m~t thiet vai nhau, d~c biet trang 16i s6ng cua Dong phUong khi thuc hanh an chay de luy$n dac tL1 bi. An chay g<;11 long tham san si va mo ra each s6ng an binh voi ngtldi va cac thu v~t chung quanh. Con dtldng an chay tro nen con dUi'Jng hoa rninh vao voi thien nhien s6ng an vui.

to

ai sao con ngLfdi chung ta c6 the nuoi nhung con v~t dang thUong theo mot chu trinh c6ng nghi$p chat hep dEl chunq mat tLl do roi lai tan sat chunq? Ni9u chunq ta la. chunq, chung ta cam they the nao? Hay nhin b¢ may chien tranh di cac ban, chung ta cung bi tan sat va giam giu nhU th§ d6: CUe hinh, dau thUdng. Du chUng ta kh6ng hi§u tigng cus sinh vat, nhung chung cung c6 cam giac biet so hai, biet thUdng yeu, biet hon gi.~n, biet dau dan, thich s6ng tv do ... Hen nua chung con bi4t cuu nguoi, veu thtldng dong loai khong khac gi con ngtloi. T<;1,i phai gii9t chunq, gi6t nhQng sinh v~t sao kh6ng th~ phan khang, kh6ng the len tieng .. co tan nhan qua kh6ng) Chung ta thuong n6i nhieu ve 16i s6ng d90 due, lam dit3u thien, xa roi t¢i loi, nhung khang he· hay biet (hay c6 tinh khonq muon bi.et) den stl s6ng ch§t cua nhi1ng d<)ng vat v$t khac vi phuc VI) loi ich cua chung ta, kh6ng phai Gung 18mot toil8i hay sao?

T

de

de

Cac ton giao khac
Iy Hoi giao bieu 19 rang Hoi giao 121 ot ton giao rgt tV bi, nhatla ve phuc m ldi danh cho d¢ng vat, Nhieu quae gia Hoi giao dang thOe tlnh trUck l<;Ji ella lch viec an chav, va viec an chay dUoc ung ho bdi niern tin H6igiao. Doi vdi mot s6 t6n giao khac cua Vii!:t Nem 0 Nam bo (Cao Dai, Phat Giao Hoa Hac, TO An Hieu NghTa, Buu Son Ky HLldng ....l. do chiu anh huang kh<'l darn cua Ph~t giao, da chu trtldng khuven khich tin db an chay. Dol vai t6n giao nao th] khoan ai, htlang thi$n cung la ttl tuong d90 dOc mucin truyen d<;lyeho con ngudi, ma an chay chinhls mOt bi~u hi$n CI.,J th@ nhat tr@ln con duong mOt con nguoi hUdng ve mOt niem tin t6n giao
Giao
cAM I'NANG AN CHAY ~JI :;.

3

_

IN CHlY -IU HUd G CUI THai D • I
Vi sao chunq ta nen an chay?
Che dc)

........

~~

an chay

nqav cilng ducc nhieu ngLioi hra chon, nharn bao ve sire khoe

..

;:

.-

.

m

i ;tit.' i··

··
......

·

·

va hLlang Wi sLl thanh than cho tam hon. Moi ngay mot ngLloi chi can toi da 8-10% ILlong darn cho co thE!, trong khi do, ILlO chat da rn co tron 9 rau qua, ngli coc chiern 10-12 %. R ieng darn c6 trong ng g90 Ie n dEin 1 0,20 %. Vi the rnoi ngLlCli kh6ng pha ilo thieu chat khi an chay.
Oieu quan tronqla chunq ta phai biet each ph6i hop va che bien truro ph~m chay the nso cho dung.

D(Jng v~t An Thit

Chieu dai cua ruot r:h ng~n giup tieu hea nhanh chat thit va thai ra ngoai.

va An Tl}p:

Con NgutJi va LOaiAn Thl,lCvat:
Chieu dai cua ru¢t gap 3 Ian so vI'Ji losi an thit va an tap (gap 10-12 lim chieu dai co th~l. giup tieu h6a carohydrate tu th\1Cvat

... .
D(Jng vat An Thit:

~~;;;;;;;;;:;;:;:;:;,

~lIiIlilllllljlilillliAillli~

.._...... .
Con NgutJi.:

.

".

Co the ngUoi thich hop voi che de) an chay.

Kh6ng c6 oac men tieu h6a tinh bOt va chat xo,

C6 cac men tieu h6a tinh bqt

? •

D~;:;~iV$t'A;:;·Thii:···············.._
Hay tu kham pM xem h~ Mu h6a eua bqJn thieh hc;Jp vol 10111 th(Jean neo nMt? 861 vi nhilng gi bl1n an Mng ngay se anh hU6ng true tiep den rio! song va sac kh6e CUS ben!
C6 kha nang t6ng hop vitamin C.

-_"

c;~·Ngu~i.:
Phai hap thu vitamin C tn,tc ti~p W thuc i§n.

I . -=~~~=-----~~~~~~~~~~~ ••
DOng v~t An Thit:
Thu('Jng chl !'in khoang met bila trang ngay va da day dam nhan chUc nang tieu hoa khoang 65% thrrc an.

Con Ngl.iCJl:
An nhieu Ian trong ngay va da day chl tieu h6a khoang 25% thUc lln roi chuy@n xu6ng ruot.

.............................................
DOng v$t An Thit:

·.. ·IaiiIIII..
Con NgutJi:
Nang d(> exit dich vi thap hen 20 Ian.

C6 n6ngd¢ axit djch vi rat cao d~ ti('lu hoo thit.

DOng v~tAn Thit va An T?p
C6 fang nanh d'ai va nhon, rang cua rilt nhon va cong d<1can. xe thGc an.

Con NgU(Jiva Loai An Thljc V$t:

.....··..· ··..· ··..··

·

M13HI·· ..··

C6 ri'ing nanh riit tu, ri'ing Cl.1a dep va ph~ng, con rang ham thi khit nhau d!§ hIS tro cno dOng tac nhai thuc an .

·· :..·..· ·

..

D(Jng vat An Thit:

Con NgU(Ji:
Ban tay rnsrn rnai va kh6ng c6 kha nang

~~ ~~~ .~.~?~.~~~. .~ .. ~.~! ?:~. ~.~!~ .~
DOng ~t An Thit va An T?p
Mi$ng Co th§ ha ra fat fqng dEl ng~,m va nu6t thuc an. ham khOng th§ dua ra trude. khOng e6 co hIStro 6(>ng tac nhai.

C6 kha nang chav nhanh gap b¢i Ian vil

?~~:Y. ~.~~~.~: B~N

Con NgU(Jiva Loai An Thl/c V$t:
Mi$ng ha ra nh6 hen, chi nu6t thuc an khi da nhai ky, ham c6 th4 chuyen dOng ra nude va co co hO tro 6(>ng tac nhai ..

CO

NH~N RA RANG

_

Co-tb~ eiia b{lO tbieb hVp hou v6i 16i dlnh dlfong tbu!tn ehay kh6ng?
CAM NANG
'~'I

4

CAM' NANG
A

AN

CHAV
Ell

AN
LI

CH ... V
~

J

5

j

I

L.-

_

_

AN CHAY GIAU DUONG CHAT
Ouan niern an chay se thieu chat va suy dinh dtlBng la hoan toan sei I~m. Cac thuc pharn chay cung cap cho can ngtlBi duo esc dinh dUBng cd ban nhat, bao gam chat bot. chat bee, chat dam, chat xo cOng nhu cac mu6i khoanq. N@u mot ngUoi an chay rna an uong d~y du va ouan binh van phat trien tharn chi co the s6ng lau hen. Thuc d§ cho thay. nguoi Eskimo hoan toan an thit thl tuoi tho trung blnh cua ho chi 36, can nguoi Kogi (bo toe d Peru, Nam My) an ehay trtlong thi tuBi tho cua ho .Ien tOi 100 ..

AN CHAY PHONG BENH TAT . .
Theo cac nghien cau khoa hoc, che do dinh dLiang chay sa giup cho vii;ic phonq ngCla cac bsnh li.en quan den tim mach. tang huyet ap, Vi v~y, vi$e an chay dLiOc nhi€iu qu6e gia tren the gidi khuyen khlch dEl phong ch6ng cac berih man tinh. M~t khac, trong d6an chav c6 it cholesterol, it axit beo, nhi€iu vitamin. co tac dl,J.ngch6ng 6xy h6a nen cec m6n chay fat thich hop cho ban nao muon co v6c dang thon gon. Hi$n nay. nhOng sieu sao n6i ti§ng trsn kh~p hsnh tinh deu c6 xu hUdng chuyen sang an chay nhe. Ho an chav dua trsn co so khoa hoc nham bao v$ sue khee, giO' gin v6e dang va ve dep cua rninh. Theo thong ke thtrc thl ngay cang co nhieu ngUdi c6 xu huong nra chon 16i dinh duang chay va an chay trLlong nhu; Pythagore, Leonard Davinci. Leon Tolstoi .. Mohanda Gandlai. Albert Einstein ... l.ua chon thuc pham chay kh6ng chi the hien su hieu biet oua ban ve thirc ph§m rna con the hien each s6ng va con nglloi cua ban. C6 v6 vanlv do khlen chung ta an chay: do quan niern s6ng, do lam dep, phong ch6ng hoac chua benh tat, bao v$ rnoi trtlong ... Du xuat phat tlily do nEWthi chunq ta cung dang lam mot vi$c giau y nghi8 va d$m chat nhan van.

te

Gietn chat beo
Nhung san ph§m W bo sua va thjt chua mot ILiongldn chat beo .. Giam hJ<;Jng chat nay bang chE! chav, sac khoe cua ban se dllOC cei thi$n t6t non. D~c bi$t, esc van de ve tim mach eOng dUoc giam thieu.

do an

ChtJtxd
Che do an cbav c6 nhieu chat xo rat t6t cho dllong ruet Ham Illong chat xo cao con giup ch6ng. lai b$nh ung thu dai tranq.

ta

Csc khoang chat:
Magie, Kali .Folat: fat giau c6 trong cac loai rau cu. Iia nhung khoanq cha't kh6ng the thieu trang duy tri can bang trao deli chat trong cd the

Cec toet vitemin:
Vitamin nh6m B. C. E 0 Ngoai vi$c tang cllong kha nang mien dich cua co the. nhO'ng chat nay con eire ky t6t eho tim. da, mat. nao va chong lai b$nh mat tri nhd. Nhieu loai vitamin con c6 kha nang chong oxy h6a. chong lao h6a.

Cec

Cac hop ch.3"tc6 trong thuc ph§m tv nhien r&t t6t trong viec ngan ngua va hoi phuc sac khoe khi bi ung thu thuc dEiy cbuc nang cua enzym va ph6i hop cung chat chong 6xy hoa trong co th~_

bop chat tu nhter:

Thuc an chav

co Uk dl,.mg

ph6ng chong ung tbu

Chat

clam

Hien nhien chat darn rat t6t cho co the. Tuy nhien, ngay cang c6 nhieu ngLloi hap thu nhieu chat darn qua mac can thiet. dan den tac dl,mg ngL1(jc. Cac san ph§m tl1 d~u, hat sa la nguon tht,fc ph§m cung c&p protein hoan hao eho che d9 an kieng cua b<;ln.

30% s6 benh ung thu lien quan true hep voi thoi quen an u6ng cua ngtloi b$nh. Thuc ph§m chua nhieu ma. sua nguyen be, thit va nhung thrrc an c6 axit beo bao hoa kh6ng ch 1de gay nen ca c benh ung thu- nhat la ung thu ket tra ng va ung thu tnrc Trang - rna con c6 thE! gay ra cac benh tim mach. Tren the gidi hien c6 hen 10 trieu ngtldi bi ung thu .. it nhat Ii:! 30%-40% Trang s6 66 neu biE!t dieu tiet viec an uong ngay W thai ky dau S8 c6 thE! ngan ngua dLiOc b$nh ung thu Cac chuven gia khuven cao rnoi nguai nen an it cac loei thljC ph§m c6 nllieu ma cung nhu thiJ c6 chat gay ra ung thti nhLl thljC ph§m Udp mu6i. hun kh6i. nUdng ... d6ng tha.i f1en an nhieu hoa qua, rau xanh va thac an nhieu chat xd ehe do an chay thUong xuyen va phu hop se giup b<;lnngan ngCta nhieu chang ung thLl nguy hiem nhLl ung thLl ruot. ung thL! dLlong tieu h6a. ung thU d? day. ung thL! vu. ung thU gan. ung thu ket trang ... cling nhL! che sU phat trien cua te bao ung thu. .

ac

"An chav" thLiClng bi hi~u nharn nhLi each go b6 than xac bang nhG'ng rnon dam bac, don sd. Tuy nhien. day laila each giup ban gill gin strc khoe va v6c dang h®t sOc hieu qua.

101 ICB CUAVllc IN eRAY . ,
mot
rau

Ph6ng ch6ng b~nh t~t

1
.

B~nh tim mach: An nhieu di3.uva cac loai ngLi cec. giam dan thuc pham be sua v~ thit sa giOp cai thien suc· khoe tim m$ch, Cholesterol: Trei tim cua ban S8 rat biet on neu ban c6 the cat giam cac man l'i;n tl1 d(Jng v$t, Dieu d6 cO'ng c6 nghia ham IUI;Jngcholesterol trong co thEl S8 giam dan xuong. Huvet ap: Cac thuc ph<'lm tU ngO cocla huyst ap. mot lua chon t6t, d~c bi$tla dEl giam

GIBU dUong ch:1t
Voi. thuc don an kienggom

ell qua

tudi xanh va cac losi hat, ban se

duoc

2

huang lr;Ji:

r----------1--------

1
2

Giam chat beo: Nhung san ph~m tu bo sua va thit chaa mot iI)t;lnglon chat beo. Giam hJt;lng chat nay bang che d¢1in kieng, sue khoe cue ban S8 dut;lc cai thien t6t hen, D~c bi$t cac van d{) y{) tim mach cling dlft;lc giam thieu rat ro, Cacbonhydrate: Day 121chat cung cap nang ILit;lng. Thieu chat nay, d6t chav cac Mng ILit;lng d co.

3

co the S8

tV

4 '.
1--------

Tieu dlfdng: An chav kh6ng chi la "vO, khi" chong lai b$nh tieu duong rna con la che dQ dinh duong hOply, giup ban thVc hi¢n rat de dang. Ung thu rUQt: An nhieu thuc ph§m 111 ngO coc cung vei esc loai hoa qua IUdi va reu xanh c6 the giam dlfOC 1$ mac b¢nh nay.

3
4
-------

Chat xo: Che do an kieng co nhieu chat xo 58 rat tot cho dUdng ruOt. Ham IUt;lng chat xo cao con giOp chong I\li benh ung thu dai tranq. Magie: Ngoa.i viec hap thu canxi, magie ding 103 ot nguyen to vi ILf<;lngquan m tronq tronq che dO an kieng. Cac loai dau, hat va rau den 11:1 nguon cung dip ma9ie doi dao Kali: GiOp can bang nuac va axit trong co the, kich thich tht;in loai be dOc t6. Che dO an kieng giau kali dLiOc chung minh lam giam thieu nguy Cd cac b$nh ve tim mach va ung thLi. Folat: Loai vitamin B na,y la mOt phsn quan trOng trong chEl d¢ sn kieng khoe manh. Folat giup hoi phuc cae t6 baa, tao ra nhieu hong c~u va bach cau trong mau, va chuyen h6a cac axit amino Ch6ng 6xy h6a: De baa ve t6" bso kh6i bi pM huy. chat chong 6xy h6a 11:1 mot trong nhCtng chat tot nhat cho co th~. Chat chong oxy h6a c6 th~ bao vfe co the tranh cac benh ung thir. Vitamin C: Ngoai viec tang cLiang kha nang mi§n dich cua co the, vitamin C con g.iOp hoi phuc cac VElt thLfdng nhanh hon, Vitamin C cling. la met chat ch6ng 6xy hoa. Vitamin E: loai vitamin nay qlc ky tot cho tim, da, mat. naD va chong I\li b¢nh m<'it tr! nha. Cac thl/c ph<'lm nhl1lua g<;10,h<;1t a rau d~n r<'itdoi dao vitamin E. v H<;lpchat

5

t'1

6
7

U ng mu vu: d nhU'ng vung thon qUE!,phl) nU thLltlng it i"lnthit va cac thirc ph<'lm ta . dQng vt;it nen thLiOng c6 tV 1$ mac benh ung thu vU tMp hdn ph\,! nO'thanh thi. L30 hoa: Cac loai rau cu qua tildi, d~c bil;it nhu rau den, ca-r6t. bl n90 va khoai lang rat tot cho viec ngan ng.Ua chung .1030 da. h6a B$nh Ol)C thuy tinh the: Cac thrrc ph§m giGp ngl'in ngua chung bsnh lao hoa cling co the giOp giam thieu benh due thuy tinh the. Cac san ph§m ham h.k;lng chat chong 6xy hoa cao co kha nang ngan ngua benh nay.

5 6
7

8
~--------

co

9

Viem khop: Vi$c thu nap cac thuc ph§m bo sua se lam giam trieu chung da~ den viem khcp, SIj ket ht;lp glua an chay va cac thuc ph§m kh6ng dU:Clngc6 the giup cai thisn tinh tr\lng suc khoe cho nhCtng ai bi chung viern khop, Loang xL/dng: Xlidng chao khos phu thuoc vao viec c6 nhi~u hay it protein, ham lu:qng canxi hap thu, kali, natri ... Vdi che do an kieng khoe rnanh, b6n chat tren se la nhClng dLiong chat hoan hao cho vi$c ngan ngUa benh loang xUdng.

-------------

10

8

11

-------------

9

Hocc-men; Viec an cac loai truro l'in c6 ngudn goc tu dOng ~$t kh6n9 chi pha huy can b~ng tV nhien cua cac 10\li h06c-mon trong cd th@ rna con d~n den tinh tr\lng phat tri€ln cac kh6i u.

sv

1 0 ngan ngua va. hoi phl.Jc suc khoe kh.i bi ung thu, thOc d~y chuc nang cua enzym
v~ phoi hcjp cung ch~t chong 6xy hoa trong co th~. Ch&t d,;lm: Cac san ph<'lm t.v d$u, h,;lt se la nguon thljc ph§m cung cgp protein hoan haa cho che do an kieng cua ban,

tV nhien:

Cac hop chat c6 trong thl/c ph<'lm tLj nhiE!n r~t t6t trong vieC

11

12

Tranh cac benh lily truyen: T rimh khoi cae mam benh c6 nhieu trong thl,lc pham t~ dQng v$t nhLf E.Coli, b6 dilln ...

Csc 1c;J1 ich vt1 thtf chat
Ngo.lli vii;ic cung cap nhClng duBng chat va ngan ngua bi;lnh. an chay con rnanqlai nhieuldi ich khac ve th~ chat: Cd'the khoe manh, hap dan va tran day ni:lng ILi\1ng.

Tee dl)ng khac cua vi{[:c an chay

chi s6 kh6i co the: che do an kieng khonq thit S9 giu.p ban co nhling chi so tot trong biElu do co thEl. can n~ng hop Iy cling nhu kh6ng c6 ma thira trong co thEl. Giam can: Che dO an kieng b§ng cac men chay hop Iy va thong minh segiup ban de dang gi<3m can mot each hieu qua,

1

---

Vi$c an chay se giup bao t6n ngu6n nhienlieu

h6a thach nhu than da,

dau

mo ...

Nang luong tieu hao d& tao ra thuc phim
78 calori nang luong nhien li~u 35calori 22calori nang hrqng nhien li~u nang IUQTlg nhien 1i~1J

I calorl Ul!l bo
1 calori Illi! heo

I calori Ill!l gia dm

3
4

Nang IUQng: Khi wan thu theo che dO an kieng cua ngLidi an chav, ban 58 c6 dut;lc nhieu nang IU<;lnghon.

1 calori nang IU'Q"og nhi.eo Ii~u

1 calort

a~unimh
ta

Lan da khee manh: Cac loai d~u. vitamin A va E
trong rau cu dong mot vai tro quan trong:. giOp Ian da khos rnanh, Vi the, nhGng ngudi an chay luon so hflu Ian da hong hso tv nhien, Rat nhieu ngudi chuyo§n sang che do an chav cling nh~n thay esc vet tham narn tren m~t dan rno di. S6ng lau hen: Mot vai nghien cuu chOng minh rang nhung ngudi i:l.nchay thu"dng co tu6i tho trung blnh cao hen nhung ngut'Ji khac khoang 6 narn, Mui co th~: Giam oac thuc phllm bo sua va thjt S8 giam thi,§u dang kElmui hOi cua co thEl. Nhieu ngu"ai con cam giae co th4 minh co mui that chiu khi lin ehay,

-- An
--

chay giup tit1t kiem ngu6n nudc. San xu§t darn thuc v~t chung tigt kiern tl13 d§n 151~n Iu'ong mldc dEl san xu§it darn d¢ng vat.

S8

5
6
fi_/
/

.An chay se giup SLt dvng ngu6nlu'clng thuc nhu lua th6c mot each hieu qua va th6ng minh nh~h. Nguoi ta phai dung khoang 7,264 kg d~u nsnh va tua thee chi de san xuat ra 0.45 kg thjt bo, hay 1,4 kg thit cou ho~c 2.7 kg trOng Bang vi$c til§u thu tbirc ph@m til true tiep Iua thee, chUng ta se tieu thu thuc ph@m m¢t each hi$u qua hen, gop phan VaG vi$c xay dl,l'ng va bao vi;! rnoi truCIng. An chay giup bao vi;! dat hii;!u qua. Khi chung ta canh taclua thee va rau dau, Idp dat m~t dut;:lc SLt duno each hi$u qua hon nhd vao d~,c tinh c6 dinh darn cus chunq, Chung ta SLt dvng ngu6n tai nguyen n6ng nghi$p it hen rna vsn dam baa I.udng thuc cho cung s6 1U't;jngngliCli,

--

met

de

7 8
9

Heli tho: Nhllng ngu"di an chay deu cam thi'iy mui hOi tC1mi$ng kh6ng con nhieu, HaV tUong: tut;lng mOi bu6i sang thuc d~y, b9n S8 khOng phai quan tam den hdi tho cua ban than nua. T6c: NhCfng ngLidi thea che dO an chay cho biet t6e ho bong tro nen khoe hon, day hen va tran day sac song. M6ng tav, m6ng chan: Che d6 an chay giup cho m6ng phat tri~n khoe rnanh va chac hon. Nhln V80 rnonq S8 biet dtiQc tinh tr~mg sOc khoe eua b<;ln. Chang c1aunUa dau: An chay cCing nhu lieu thu6c di!;lU ky, giOp giam rat nhieu chang. b$nh kho ch!u nay. Di ling: Khong s0 dl,mg nhieu thl,fC ph~m bd sua, thit va trUn 9 th UCln xuye ng i 0 p t ranh dU9C nhCtng t ri$ u 9 chung di Ong. Cac vi'i'n d!§ via tiElu h6a hay 1inh trlilng s6 mOi cOng giam dang k€l,

---

RClng sa dU't;:lcbao v$ nho viec an chay cua ben. B<;In da true MSp giam dlloc vi$c SLt dvng qua mac tai nguyen thien n h ien nhu mit rClng, neli cung cap va luu tru ngu6n gien sinh hoc. ngu6n dllt;jc ph~m moi kh6ng thay th!§ dU't;:lc ..

Bao ve sue khoe
__ --NgUCli ta an chay khOng h~,n vi tin nguBng, cang kh6ngi phai chi nguai di tu moi an chay rna truoc h.;!;t103i suc khoe cua chlnh ban than mlnh. v So di1ln chay ngay canq tro n~n ph6 bien trong dai s6ng hang ngay cua ngLidi dan boi nguai ta nh~n thuc duoc nhVng liU di~m, tac dvng cue an chay. Chinh vi n6 xuat tv thien nhi€m nen rat thanh tinh. s<;lch va h<;inche dildO nhOng 6 nhiem doc h9i, t6t cho sac khoe hdn khi an nhGng thl/c ph§m kh8c.

xa

10
~I

--

11

An chay truac ht1t la vi sOc khoe cua ban th~n minh. d~ nu6i duang long W bi d6i vai cacloai dong v~t. o€l vi~c a.n chay mang l<;Iinhieu IQi ioh thl nguai lin chay phai giD cho 1am trong s9ch. tranhlam dieu ac, An chay cOng co nhClng net dli'p van hoa §m thl/c. d6 la phai c6 tU the, tam the thUong thUc dung ml,fc, hai hoa, bie!! se chiao c6 nhu v~y mdi nuBi duang dUQc tam hOn. mtli duy trl du"9C sOc khoe nhu mong muon.
CAM ~JI I IAN CHAV NANG to 1-1,

11

_

~

.An chav g,i.upco the khong bi thieu hut cac chat dinh dUBng. Thieu nhf/ng dlJang ch.3"t W thl,fC v~t co the con ngUoi S8 thieu hut va s6 nhling dUBng chat can thiet An chav giup tranh dvoc nhung chat bee bao hoa va cholesterol. Thuc an dOng v~t co ham 1t10ng ch~h beo bao hoa cao. Thuc vat khong c6 chat beo c6 hili nay va cholesterol. An chay giup ngan ngUa su thieu hut chat xd va esc chat tinh bot csn thiet cho co thEt . B, vi thit rat it vitamin.


------

Nang eao gia tri deo clue
An chay giup nu6i dUBng tinh yeu thUdng d¢ng v$t. An chay 18ton trong dai song cua loai hCi'utlnh, An chavla ban d§ thuc hi$n mot nghia cv hy sinh nhung con rat nh6 nhoi so v(ji nhO'ng gi losi dOng vat phai ganh chiu bang. ca t[nh m\3ng va cucc song cua chung. An chay 113 he do an kieng tu nhisn t6t nhat. c An chev la mot sl} chia se, Neu ban tham gia V80 vi$c giet thit dong v$t. ban S8 phai tra gia cho nhung hanh dong cua minh. An chay 18tin wang va thtrc hanh bat bao dOng vi m¢t the gioi an binh. SI) giet ch6c thi day bao dong VaG kh6 dau. An chay la ban c6 y thuc va co quan diem r6 rang. B\3n biet ban hanh dong cho Ie phai. B9n se thay mot su binh an, t6t lanh trong long khi ban quyet djnh duy trl kh6ng an thit. An chay la baa v$ "nhung gia tri ben trong" cua chlnh ban,

---

-------

---

-----

An chay con giup ngiln ngCta 51) thieu hut vitamin

An chay giup tranh dvoc nhling hoa chat eong nghi$p. ChUng tOn tai vdi ham luOng eao trong. chu6.i thOc an. Truro an gia sue chua ham luong cac chat h6a hoe n6ng nghi$p rat cao. An chay giup han che vi sinh v~t gay benh, C6 m¢t s6 h.long Idn vi khu§n va virus rat nguy hiem ph6 bien trong thjt d¢ng v~t Khi ban an thit, ban cung S8 hap thu nhung vi sinh trong thit,

-----

An chay van dam bao mot su thav the de dang cac nhu yeu dinh du'Bng can thiet, C6 nhit'Ju rau cai hosn toan c6 thE! thay the cho cac san pharn thit,

---- Thue an d¢ng vat c6 nhieu giun lai va nhOng sinh v~t ky sinh. ---- Thai han su dl,Jng cua hai 10\3itbuc ph§mla v~t giO' dUoclau hen thuc pham d¢ng vat. -khac nhau. Thijo ph§m truro

CDna dung clia mil si thuc Dhfm ehav d6i v6'1 ddl sing dsuc line con nidOI

An chay giup ph6ng ngUa benh tim. An thjt l\li gia tang nhung nguy co cua dau tim. Meli wdng qua nay dLiOc chang minh W nhCi'ng dO'li$u nahien cou cua djch t!§ hoc An chay gi.up ngan ngUa ung thLi. Hau het nhf/ng chat ngan ngUa ung thU can ban la.vitami n C, 8-17, hydroquionen. beta carotene, N DGA khong co chat ngan nglla ung thu nao co ngu6n giSc W dong v~t. Con hau het th!t khi b] nilu san sinh ra nhling dan benzen va nhf/ng phuc hop gay ung thu khac, An chay giup phong chiSng loang xLldng. ch6ng s6i mat. 50i than, chong ti~u duong, tranh da sd cang. phonq ch6ng chung viern khop, phong benh vill rang nuau., giam nguy co m~c cac chung ngo doc dL10ng ruot. Ngoai ra an chay con gilip phcnq tranh rnun trCing ca. An chay cOng giup tranh b$nh bso phi, mot can b$nh nguy hi€!m cua thai dai cong nghi$p. An chay giup bli d~p slj thieu hut chat Xd. Chat xd giup hap thu nhiJng chat bao du thua va hi) t[O nhu dong ruOt. Thuc an thljc v$t co ham IU<;Jnghat xd c cao hdn thjt.

--

lriM

1

co tee dl,Jn9

Cec loei thl./e pham thl./c V?t

giai

aoc cho co th@:

Cach an uong khong dung, m6i truang 6 nhiem, cuoc s6ng nhieu ap luc khien cho co the cua chu.ng ta bi tlch tu rat nhieu doc chat Nhung thirc ph§m nao co the hoa giai dieu do.

__

Cu dau chrra nhieu chat xd nen r&t t6t cho lieu hoe, gi.up cho da d~y co bop tot. c6 l(ji cho dai ti$n. Binh thUong thl rnoi ngL10i hay an 56ng, nhung ban co the che bien thanh xao, nau hoac la nuang. NUdng thl giG nguyen ca vo. khi an 58 thay nqot va rat mat.

----

it"ii

aMi I' fI

__. An chay giup k80 dai tuBi tho, mang 19im¢t cu¢c song h9nh phuc, kh6e m\3nh.

O~u xanh thanh nhi$t giai d¢c, rat l(ji tieu va co tac dl,mg tUY$t voi trong vi$c chua cam nang va, g·iai khat. Nen an nhieu che, chao d~u xanh thi S8 giili doc va tieu viem rilt tot. Tuy nhien, khi che bien d$u xanh b\3n kh6ng nen nau lau qua, VI lau qua se lam cho ham ILiOng acid huu Cd cOng nhL1la vitamin bi mat di va giam bot tac dt,lng. von co cua n6.
CAM NANG AN CHAY

v

t

N

~

I.

·13

Yen mach c6 tac dl,mg giup da day co b6p t6t, nhuan tranq, thong dai tien nen giai dOc rat t6t. Ban hay nghien yen mach nau chin thanh nudc d~ u6ng hose khi u6ng cho them m¢t s6 nudc hoa qua khac nhu la tao nho, vUa cung cap dU~C them nhieu thanh phan dinh duang, vUaI~i o\li ti~u tien:

Hat di c6 tac dl,lng thuc d§y tuan hoan rnau, trao d6i nUdc trong co thE!,phat huy tac dunq I~i ti§u, tieu viern, rat co ich trong viec cai thien tlnh tranq cua nhLlng nguClibee phi do phu ne. U6ng nuoc It di la rnot trong nhClngbi$n phap giai d¢c kha t6t. Ban hay dun nhu hilt y di roi cho them it DUong vua du vao nguay deu. Loai nUdc nay vua giai dOc lai vua c6 tac dunp lam dep da.

"rwY

Ca rot c6 tac dl,lng cai thien tlnh trang tao b6n cua co thE!.Ca r6t c6 chua ham IUQngcarontine- phong phu, co thEl bai tnr dUQC chat dOc.Tuy nhien, khi chon II/a can chu y rang ca r6t tu'di rnci c6 tsc dl,mg giai dQc tot nhat. Ban co thE!che bien thanh nUdc ep ca r6t neu thich thl cho pha them mat ong, nucc chanh ...vua ngon vua giai khat 19ivua giai doc.

'f'H'

Mang chua nhieu chat dinh duang nhu kali, asparagine c6 tac dl,mg 10i ti§u, dao thai dUoc IUQngnUoc thua trong co thE!.giai dOc rat t6t. M.3m mang lau tuoi . chua nhieu vitamin a, rat tot cho cd th~ va dl§ ch~ bien thanh cac rnon an ngon mi~ng.

emil;
Hat ke khonq e6 trau cam nen se kh6ng lam klch thich thanh ruot. Dac biet la hat ke c6 nhieu chat xo on hoa nsn rat de tieu hoa, gi~i doc rat t6t. Ban c6 thE! nau chao ke, chao ke c6 tac dyng giai doc. thanh nhiet, loi ti€u, ham IUong dinh duang lai cao va d6i vdi phu nCithi c6 tac dyng lam tr~ng da.

Cu sen co tac dl,lng l<;IiiElu, va My cac chat ph@! t thai ra ngoai cd th~ dl§ lam sach rnau. co sen dU<;Ic che bien n6ng lanh tov thich. C6 the ep thanh nuoc va cho them m¢t it mat ong de uong, eOng co the nau len thanh che rai uong. hoac nau canh ...

13"£1'
Cu cai co tac dl,lng loi ti~u rat tot. Cu cai chua nhieu chat xo nen rat t6t cho nhLlng ngudi hay bi tao bon, dang thoi Cll cai con co tac dunq lam giam beo, N~u muon cu cai giai d¢c co hieu qua t6t nhat la an song, co the ep thanh nUdc hose la lam sa lat.

LOllig90 nay con gill nguyen cac thanh phan dinh dLJang,c6 ham IUongchat xo phong phu, c6 tac dunq hut nuoc, hut ma va tao cho ban c6 cam giae no bunq. Khi an loai g<;lonay se lam cho duong ruOt thong suot, giai dOc t6t. rih c6 ich cho nhLlng ngudi hay bj tao b6n. Hang sang an mot bat chao g90 chua gia ho~c la mOt c6c sua o~u tanh pha voi g90 chua gia la each giai dOc t6t nhat cho co thEl.

"iiM'

'·b",.
D~u do c6 tac dl,mg thuc d§y 51/ COb6p cua da day, giam tao bon, I~i tiElu. B?n hay ngam d~u do mot t6i sau d6 vot ra rua sach cho vao noi ninh nhu thanh che kh6ng duong. Cu each mot ngay an mot bat chs kh6ng dUang nay thi gia i doc rat tot.

Cai cue chua nhieu vitamin a, c6 tac dunq bao v$ gan va dao thai cac chat d(lc ra ngoai cd thE!. Ban c6 thE! che bien thanh cac m6n canh hop kh§u vi de an hang ngay.

Chat xo trong la cu d$u fat nhieu, I?i kh6ng co vi d~ng chat, khi an d~ lam cho ta c6 cam giac no bunq, lai thuc day dU<;ICu co b6p cua da day, phong chong s dU~c can benh tao b6n. Rlia sach la cu d$u rOi cho nhung qua nuoc dang dun sci. Sau d6 tron Ian vdi toi da bam nho va it dau oliu, nhu v$y ban de co mot m6n sa lat vua b6 vua ngon miE)mg.

14

CAM NANG

,

E

AN

CHAY

"

L09i rau nay c6 chua ham ItJ~ng vitamin va xo vo cung phong phu, c6 tac dl,mg khiEin ban an ngon, QUang ruot co bop tot va cai thi$n dU~c tinh tranq tao b6n cua co the. Ngoai nau canh thi ben c6 the ep 121au cu cai thanh mJOc. Khi ep nen cho r them it mat ong, nhLlv~y vua giai doc rna lai fat bO.

Trang khi d6. 1 ngudi dang bi nan doi va thieu dinh duang, 24.000 tre em qua ddi moi ngay ben nhOng d6ng lua dung de san xuat thoc an gia sue cua cac nucc ray phudng. Nan d6i tren the gidi S8 dU~c xca bo nt'iu nhiJng ngu6n Uti nguyen qui gia cua chOng ta dU~c su dl,mg hiJu hieu, b~ng each su dl,mg dat dai de tr6ng trot cho con ngUdi thay vi san xuat thrrc an gia sue. Nganh chan nuoi gia sue hien nay su d\mg tai 70% IUQng nUdc ng9t danh cho con ngUoi. Khi nhu c8U tieu thu thjt gia tang,. nUdc ngot cho nhu c8U san xUEh I~n sinh heat se can ki¢t. Cac quae gia giau c6 nhU'ng thieu nUdc nqot nhu A R~p Saudi, Libia, cac nUdc vung vinh Persja hay CH Nam Phi nh~n thay ho can san xu2it thuc ph~m tai nhLlng quoc gia ngheo hen dEl bao v$ dt,l trLl nUde nqot cua chinh minh.

ty

Xuvtim thAt,
La cay xuven that c6 nhQng thanh phan dinh dLlBng lam Qiam Iu~ng dLlClng trong rnau va chDa tri can benh tao bon man tinh, Cho 121uven that ca chua, x qua kiwi V80 xay Ian de uang hang ngay, viJa ngon

vua boo
N'In nhAn d6; kemSomali:

Giam an co tac dl,l.ng tang cuang su trao doi chat trong co the, thai cac ch~h acid e6 hSli ra ngoai va giai toa m$t moi, ngoai ra cling co tsc dl,lng I~i tieu, thong ruot, Sang t6i mOi ngay sau khi an corn thi nen u6ng mot chut giam an, nhu v~y S8 fat c6 lch cho sue khce,

Oc n"" nMn doi Mmwa Somali dp Mng dd liinh rhO<> M b6 lhi. xvill me I C!ln !hjt W rJiJi hOi 4,1/ can 1»0 v8 ctJc nM pM blnh h~ rMng n6"g n!Jh~p .hien upi ctl8 chung ttl no! rAng sv 18Ij !fan eva eM dO ~" thit ~m n;;''' d61 tM gi& tdm trOng IMm

san

14

DONG V4T -

01 HOA C

a NHAN LO,I

Vi$c ch~t pha rung tren quv mE! tosn cau keo dai hen 30 nsm kh6ng chi nh~m rnuc dich khai thac g6 rna chu yeula. de lay di$n tich chan nu6i boo tr6ng d~u nsnh va trbng co 12iydau. Trong ban tUang trlnh "Thuc ph§m cua chunq ta sang bang gi?" mdi nh2it cua rninh, tc'5 chue m6i trUClng Friends of the Earth danh gia, moi narn the Q'idi tan pha khoang 6 trieu hecta rUng (Wdng dUdng di$n tich ntldc Litva) vi rnuc dich phat trien tr6ng trot va chan nu6i.

Chat darn dUc,JC thanh boi nhung chuoi xoan dili cac amino-acids. C6 hai mUdi I~p loai amino-acids khac nhau trong co the con nguai va c6 trong ca thuc vat ia.f1 d¢ng v~t Trang s6 hai mUdi 10$iamino-acid nay. cd the chung ta 1I/t<;lOra 11 10Sli, coo 9 loai con I~i dU(',lc12iytU ben nqoai qua viecan chat darn. T2it ca chat darn nhu 121 thit, sua bo, trung gao ngli coc, d~u. hat deu chua cac loai chat dam can thiet nay. M~c du met s6 10$i thuc v~t kh6ng chua day cac 109i chi'lt darn. nhLfng nhDng ngLiClian chay an nhieu loai rau d~u knac nhau, do d6 ho van co day du chi'lt darn c~n thiet cho cd the.

du

• C6 thit. kh6ng c6 nhan tfnh

Tile h{li cus chan nu6i d9n9 v,t. • Huy hoai va lang phi tal nguyen
An thit lam tieu hao IU~ng tai nguyen khong thEl h6i phuc MOi nua ky thit bo can dUng 9.463 lit nuoc, so voi chi 110 lit nU'Ocde san xu€h nua ky ca chua .•va 526 lit nuoc cho nlia ky banh mi nguyen chat. MOt nlta Iu~ng nLldc, 80% dien tich dat ru¢ng tai Hoa Ky, hau het so IUdng d~u nanh. va hen met nua so thoc g\lO cua the gidi dUdc dung de nubi thu vat lay thit.

Ban c6 biet

rang narn

130 trieu dong vat
bi giet
m6i

t~i New Zealand?

16

CA.M NANG
I

AN

CHAY
I

~J

CAM NANO AN CHAY
..... J' ~

IJ~

I~

N!3

I

11

Hau h§t gia sue dUr;lCnu6i trong n6ng xUdng chan nuoi, mot h$ thong dUr;lCthiet kEf d~ dat san IUr;lng t6i da voi muc chi phi t6i thieu, Ket qua 103 ia sue phal chiu su th6ng kho khung khiep ca g ve tinh thlm Ian the xac tUng giay trong cuoc song, Chung bi ep vao nhOng ph6ng do b.§n khonq cCtas6. se khong baa gio nuoi can, kh6ng dude chav tu do tren d8't, hay lam bat err viec gl tlj nhien doi voi chunq, Chung tham chi S8 kh6ng cam nh~n dUc;Jc anh nilng m~t troi tren lUng, hit thd kh6ng khi tronqlanh, cho den ngay bi dUa len xe v~n tai dilin 16sat sinh, Hang tram trieu thu v~t tren th§ gi(Ji phai chiu boan canh nay, va can v~t van con tlnh khi bi dt co, de cho chav rnau den chet. Cac n6ng gia thUang dElga bi d6i trong nLla thang. kich thich cho co the chung de nhieu trung hen dElcon ngudi tieu thu, Ga tr6ng kh6ng co gia tr] trong c6ng ngh$ thit nen moi nam c6 hang tram trieu can ga trong bi nghien nat khi van con seng, hose bi bo vao tui rae cho ng{lt tho chet. Them vao do, tai 16sat sinh, go3bj cat co. va bi nhung VaG nUdc soi de nho .16ngkhi van con song,
86 sOa lien tuc b! ep sinh can, va bo con bj bilt mang di. dEl can nguoi c6 thEl uong sOa Ie ra danh cho bo can, 80 me bj g~n vao may moi nga.y vai lan, Vdi nhflng ky thuat di truven hoc, klch thlch to cue manh, va su vat sua tap trung, chung bj bat buOc san xuat gap 10 I~n s6 IIlr;lng sOa binh thUdng, khien bau vu bi sung dau vo cung, Khoang 50% s6 be sua bj tinh tr<;lng nay,

Nhii'ng nguy cd cho sue khoe
• Sl,1 eMu doc
Truce va trong con h§p h6i quan quai bi m6 thit, slj 5Q hai khung khi4p cua cai chet lam h$ sinh hoa cua can thu thay dol. 'NhOng chat dOc sinh ra trong su S9 hal Ian vao khap co the chUng va gay d¢c toan bo xac con vat. 'Nong d¢ hoocrnon trong rnau cua chunq, nhat 103 oocrnon adrenalin thay doi dot ng¢t khi h chang kien nhQng con thu khac b] chet, Visn dinh dllBng Hoa Ky da, phai thUa nhan "Th]t xac thu vat chua day rnau doc va cac thO c~n b§ khac",

B$nh ung thu
Nhieu nqhien cuu khoa hoc da chi ra rang, tl 1$nhOng ngtloi an ehay mac ung thuthap hen nhOng nglloi an thlt den rnuc dang kinh ng<;lc,T9i sao nh6m ngtloi an thit l<;Iimac benh ung thu nhieu hen? M¢t trong nhQng I.y do la nen cong nghi$p san xuilt da c6 gang bao quan thjt bang each them vao Natri, Nitrat va cac chat bao quan khac NhC1ngchat d6 lam thit co rnau do, nhtlng nhieu narn g~n day ngtlCJita da kh6ng ngUng nhac di nhaclai n6 121 gUyen nhan ga,y ung n thu (vi n6 chua chat sinh ung thu carcinogenic)

B$nh gia sue
M¢t di.eu nguy hiem nOa cho nhflng ngl1CJi n thit la sue v$t thtlong hay mac a b$nh, rna nhCing ngtloi che bi.en th!! hoac nhClng nglloi kiem tra khonq phat hien ra hay phot 10di. Khi trang trai nuoi gia sue phat trien thanh nha may nuoi gia sue thi nhieu can thu ca doi khong nhin th8'y anh sang mat troi, CU9C s6ng cua chunq dien ra

Khi doc nhQng dong nay, ban v§n thav ngon mi$ng khi an thit sao?

cam

• Thit lam suy kiet srrc khoe
An thit dong v~t lam gia tang du thua protein, Trung binh mot ngLloi My an 400 % ItlQng protein n th i4t, Dillu nay gay ta sl,l dLl thua nitrogen trong mau va phat sinh nhieu v§n de suc khoe, Cac chuyen gia dinh dtlBng va y t4 kh§ng djnh c6 m6i lien h$ giOa thit d¢ng v~t. nh§t 103 do, va b$nh W, Da c6 nhieu thit nghien cuu cho thay nhOng ntldc hay c¢ng dCing tieu thl,l nhieu thjt dOng v~t c6 tll$ m~c cac b$nh man tlnh nhtl tim m<;lch, ung thU.. tieu dUClng, bee phi. lo~ing xlldng, v'v',cao hdn nhOng nLldc c6 mOc dO Mu thl,l thit dOng v~t th§p,

ca

trong rnoi trllong giam ham. tu tung va ket thuc bang cai chfjt tim bao. each nuoi phan tI,I nhien ch~ng nhOng lam mat cuan binh h$ sinh hoa. pha hUy nhOng th6i quen tI,I nhisn cua chung rna tai hei hen 103ich thich sl/ phat tri!§n k nhOng kh6i u ac tinh va cac 10<;li b$nh t~,t khae, Vi dl,l khi thit ga cong nghi$p ngua,i ta thllCJng thay nhieu con bi nhieu t~t d co, nach v,v.,.

mo

Khong nhung v~y, b<;lnh~n v~n con nhd nhQng dich b$nh tren gia sue gia dm d.§ mang l<;Iibaa nhi€lu de dQa den suc khoe can ngLldi: b$nh bo Gien, dich cum gia c~m. dich heo tai .xanh.. ,

• BE;inhtim m9ch
Ly Ie thuyet phl,lc nhat d@ buqc ngtloi ta tuan thu mOt che dO an khong c6 thit 113 m6i I'ien quan kh6ng thl§l bac bo giua vi$c ~n thit va b$nh tim m<;lch. B$nh tim m<;tch la m¢t b$nh thong thtlClng cua .xa hOi e6 nhieu nguCJian thjt nhU Hoa Ky. Canada, ray Au va Australia. nhung thl.!C te nguai tal<;li khbng nghe n6i ve can b$nh xa hOi nay 0 nhung noi ma tieu thl,l thit 0 mOe thap,

Chat thai d¢ng v~t chan nubi chua nhieu mam b$nh, trong d6 c6 khu~n salmonella, vi trung E,Coli va nhieu vi trung gay b$nh khac, MOi ni:im ngLlai ta tr¢n hang tan thu6c khang sinh va.o thucan gia sue - y4u t6 ,lam xuat hi$n nhieulo<;ii vi trung khang thu6c khang sinh, N6i each khac, chat d<;lmtU dOng v~t chinh 103 nguon chat dOc ma h~ng ngay chung ta van dua vao cd the, TI,lCngQVi.$t Nam c6 cau: "Tham thl,lC cl,lc than.,." ChLla baa gio chung ta th§m thia ba,i hQc d6 nhtl bay gio, Ngay nay chung ta kh6 khong phi'li vi thiB"u an, nhtlng thl.!C sl/ dau kh6 vi 51,1 thl,lC, boi

_18

CAM NANG
• rJI.J

AN

CHAY

Dieu gl gay tai hai cho su luu thong rnau d nhCJng ngtldi an thit? Md d(lng v$t c6 rat nhieu choJesteron bam vao mach rnau d nhiJng ngL!oi an thit. Qua trinh nay cu tiep tuc ngay mot Jdn dan nam no qua narn kia, thea d6 rnau huyet ltiu th6ng kern dan. Day 121 tinh tranq ra:t nguy hiem gay nen chUng xo vaa dong mach. Ket qua la huyet ap cao, gay dot quv, xuat hien con dau tim.

• Slj bai tiet kern
Thit von It stii tho, n6 diltic v$n ehuyen cham chap trong h$ thong tisu hoa ella con ngudi (cham hen bon Jail so voi thee g90 va rau, cu). N6gay nen chang tao b6n kinh nien. Khi thuc hien mot che dO an co nhieu chat xo tLt rau cli thi sl,i bai tiet rndi dem lai loi lch cho sue khos mot each hoan toano Rau, CU, hat va. trai cay khac voi thit la ohunq e6 nhieu nLloe va bai ti.8t. NhClng ngLloi an ehay dung nhieu thuc an co nhieu xo nen dilt;lc 19i nhieu do tinh chat phonq benh cue cac chat d6. cac thuc an giau chat xo 18 mot yeu t6 quan tronq ngan ngua cac benh viern ruot thua, ung thu ruot. benh tim mach va cac benh beo phi, trl tre.

• Thirc

an

bj phan huv

de

Ch~ng bao lau sau khi can thu bi chElt protein trong co the chung bi d6ng cang, cac e nzym ttl pha n h uY. Ca c protei n bi bi§n ti n h ngay sau khi chet do qua trinh phan hUy va thoi nJ'a rat nhanh. TLI luc con thu bj gi8t thit, chuven vao phOng lanh, qua cac clIa hang thit, rei mua dem ve nba, rei nau cho biJa an, ta co the tL!dng tL!t;lng ra tinh tr<;ing th6i raa cua tbirc an cho m(lt bua an t6i .. Th]t phai mat 5 ngay moi duc;lc hB"p thu hElt (trong khi rau cu thi chi het 1h ngay). Trong thai gian d6, cac chB"t gay bsnh cua th]t bi phan huy dL!dc ti§p xuc thLlong xuven vci b¢ may tieu hail. Th6i quenan thjt d(lng vat S8 lam nhlern doc bo may tieu hoa va lam cho n6 bj hao rnon sam.

An thit - huy ho~; ma; tru'Ong

• B$nh than, benh gut va benh viern khop
Chat thai chu yeu cua nguo.i la Ufe va axit uric. Chang han bit tet, chua 28 gam axit uric trong moi ky thjt. C5ng trinh nghien cOU da cho thay than cua nhOng nguoi an thit phs.i lam vii;\c nhieu hon gap 3 Ian so voi than cua nguoi an chay, vi no phai bai tiet nhiJng doc t6 nitd phuc ht;lp. Khi con tre ngLlClita c6 the chiu dl,fng dut;lc rna kh6ng thay ton h<;ligl, nhLlng r6i th~n cua ho vi hao rnon som va chunq kh6ng the lam viec hit;!Uqua, khi€n ho thLlong mik bsnh th$n. Khi than bilsm vi$C qua tai va m$t moi vi ch@do lin thit gay ra, cac axit uric kh6ng bai tiet het S8 lang d9ng trong khap co the, nhiJng thO d6 dLf<;jC cac cd bap hap thu va giCi 1<;11. Sau db n6 c6 the dOng cUng l<;Ii d<;lng tinh the, khi xuat hien khdp thi gay ra benh khop, b$nh gut, b$nh viem khcp va cac b$nh thap khop. - An thit 121 ech SlI dl,lng nangltlt;lng kh6ng hiJu hi~u, pha heal tai nguyen va c mlSi truong, teo th6ng kho cho thu vat, va dem den hau qua nguy hiem cho sac khoe chung tao - Nganh chan nu6i thai ra nhieu khl C02 hon so voi tat ca kh6i xe, tau, may bay tren tcan the g.iOi nay thai ra. - Nganh chan nuoi lang phi nhieu nLldc nhB"t. thai ra khl nha klnh gan nhleu nhat. 6 nhiem nhat, kern hieu qua nhat. san xuatl kg thit, can phei tieu hao 1Okg thuc pharn, 15000 lft mJoc. c6 1 lit sua, can 990 lit nL!dc. - Nang hJt;lng de san xuilt 1kg thit c6 thE! cho 1 b6ng den 1OOkW chav trong 3 tuan, San xuB"t 1kg thit 58 thav ra 36.4kg C02 bi§ng khl thai ra cue 1 xe hdi chav 155km. - Tren the gi.di c6 gan 20 ti gia sUC. 38% Itldng thl.,lCtren the; gi6i khOng phai cho ngtldi an ma cho gia suc an - M6i ngay c6 25.000 ngLloi chef vi doi, va tlnh tr<;lng nay se con nhieu hdn naa n€"u thien tai cu xay ra lien tl,Jc. V$y ma chUng ta phai chia 38% ILldng.thljC cua ch'ung ta eho gia sue an. 30% di$n tich da:t la cho g'ia suc. 33% rUQng dat dung de san xuat .1.L1dng thljc cho gia sue. - Con ngudi phai chia ngu6n ILldng thlle, ngu6n nLloc, dB"t dai cho gia suc trong khi gan 1 tl ngLlClitren thEl gidi song trong canh ngheo a6i, kh6ng du nUDc s<;lch sinh hOi;lt.

- De

- De

a

a

Khi cac axit uric t$p trung tai cac day than kinh thi gay nen b$nh viem day than kinh va dau day than kinh h6ng. Hi$n nay, CD nhieu bac sl khuyen b$nh nhan dang dau dan giaman thit ngay tac khac xu6ng muc thap nhat ho~c bo h~n.

20
.

cAM NANG AN CHAY I ~ 1_ r~ T
"II '\

DEl c6 them nhieu di~n tlch chan nuo], con nguoi d6t rung, md them nbng trai. 18% khl nha kinh ta do 66t rung. 20% nong trai tren the g.iOi bi thcai h6a, kh6ng the trong trot dU<;jcnua. N6ng sue thai ra chat phe thai ga:p 130 Ian toan the dan so Hoe Ky, va IUc;lngphan nay lam 6 nhiern nUde, pha huy 6at dai va 0 nhiern kh6ng khi. Them vao d6, khi thoat ra tV than the va ohan tho vat t90 ra hdn 1 phan 3 t6ng s6 khi methan, ham n6ng toan cau 20 Jan nhanh hen than khl.

Dieu nay d§ dUc;lc chLtng minh qua nhClng bai tLiong trinh thLiong co V8 nhClng con bo nhay qua hang rao 6 b¢ Anh (1,8 met) d~ tron thoat kh6i 16sat sinh. di 7 dam d~ tim be con, va boi qua song tim tI,I do. Heo cling la lo~i v~t rat hi~u biet, thea su kharn pha cua tien si Donald Broom. co van khoa h9C cho chanh quy~n Anh Quoc - "ll.oai heal c6 kha nang y thOc rat cao, hen ca cho va chao chan la hem dOa tre

3 tuOi".

• Noi thong kh6 cua d¢ng vat

Nhieu ngLioi tranh lu~n fang thirc cOng co sir song. Di€u nay dung, nhung thuc v~t chi c6 10% Y tnirc. trong khi sue v~t 06'1 thrrc tlldng dLidng voi loai ngLiCli.Vi thUc v$t kh6ng thE! di dong, cam 9iaC dau dan chi la du thua. Vi v~y, thuc v$t hoan toan khac voi d¢ng v~,t V8 m~t thEl chat. Neu chunq ta cat mot canh la trr than cay, n6 58 nay no va moe them. NgU<;Ic19i, thu v$t kh6ng thE! bi cat tia. C6 th4 nao cat bo m¢t chan con bo roi mong rang no se m9C them ban chan nOa chang? M¢t cuoc vieng tharn 10 sat sanh S8 khien ben an ehay suot doi, Bdi vi chinh chUng ta da tao nen slj noi thong kh6 va so hai cua thu v~t.

vat

Mointim

t?i New Zealand
c6 130 tri~u

tM v(it bi gidt chi ngay nay. de danh dau bo, n6ng gia an sih n6ng do vao da thit boo trong khi chung rang len vi dau don. Ket qua la, chung I bi phong ni;ing, va dich hoan cua be can b] xe ra khoi ha bO : rna kh6ng c6 thucc giam dau. Them vao d6 .. nhOng vung i dat de sue vatan co tran ng~p nhQng chat hoa h9C trong kh6ng khi va khi doc nay t90 nen benh dllong phoi kinh , nien, khien chung hit tho fat dau don, Sue v~t tai cac nang xlldng chan nuoi ngay nay kh6ng dUc;lephap luat bao v~ khoi su d6e ac rna duoc ke la bB"t hdp phap neu doi xu voi sue v~t nu6i trong nha: bi bo io. dt XElO than the. bi lam dung tinh di truyen, va dung thu6e. tao nen slj dau ddn kinh nien va tan t~t. va, b] gi8t hai mOt each khung khiep, Robert Louis Stevenson, nh8 van va nh8 thCi

V$v lam the nao c6 the thay doi nhung dieu dang bucn tren 7
Hay an chav vi mOi trUClng, vi chinh ban than va gia dinh cua ban,

Tharn

Va an chay

co k;li 917

Trang nhClng each bao v$ mOi trliang thi an chay la phUdng phap dOng dau. Chung ta kh6ng th4 lam cac ong kh6i nha may ngling thai kh6i, kh6ng thE! giam bot xe tren dLldng. An chay la each t6t nhat ma mOt nguoi co the lam ngay d~ bao V$ moi trLlong s6ng, dong thOi mang I$i Ic;liich sac khoe cho chinh minh. Moi 1 kg thit kh6ng an, chu.ng ta d,§ tiet kisrn dLlc;le36,4kg C02. Chung ta S8 kh6ng phai ton 38% IUdng thirc cua chunq tao Oat dai tren the gioi c6 del nu6i song tat ca ngtloi tren the gidi neu kh6ng co nganh chan nu6i. Hay an chay vi sOc khce cua ban, gia dinh ban, tUdng lai con ban, su song cua ban. cho h$ sinh thai, cho ngu6n nUdc ban dang dung, eho bau kh6ng khi ban dang thd. cho me Trai DB"t than veu cua chO.ng.ta.

du

as pMt

bidu:

tinh cam va cau tao cd thi3
gi6ng nhu chinh ~inh".

"ChOng ta an thit nhQng dong vat c6

y thich,

MOTSff
Hi chav . mon Nha.
• Nguyen lieu:
o 2 cu o o

CH Y GO
o 7 mieng d~u hD o 1 cu s§n nho
khoai t8V 10~lIvua ( hO{lc khoai lang) 1 g6i mien nho 50g thinh g(10 rang ng9t

Rao CO ngii SaC XaD hal dieD
• Nguyen li~u:
o Cal thia: 300gr o Cu nang: 100gr o Ca-r6t 100gr o H?t rJi~u rang: 50gr o D?u He Lan: IDDgr o 8c1p non 11 hOp o Nam dong co tUOi o Giavjg6m:
dtJuhac chay, nutJc tuong, mu6i, dUang, dtzuan.

o cnut bot

o 7 muong ce pM bot nem chev hogkmu6i o 1/2 muong ca phe DUong o cMt tieu o bo (0 chien
vang

Cach ch~ bien:
- So che cac nguyen li$u - C.i'Ji thia rua 59Ch. cat doi,
- CLi nang che doi. - Ca-r6t cat hinh vuong to. - Nam dong co lam sach cui narn.

- Dau Ha Lan lam sach, - luQc so cac nguyen li$u. cai thia 1LJ9.'; rieng.

- Bac chao lam nang, cho d~u vao.
- DVa cac nguyen li$u d§ IUQc xao thorn, sau d6 nsrn nem r6i I~y cai thia trang tri xung quanh.

voi dlw

cho

thorn hO{lc neu ai kh6ng kieng thi dung to; gia nhuv@n phi tbom voi d§uan.

- Rae hat dieu len mat,

• Chuan b] :
- Dau hCi d~ rae nude, c~t lat mong, chien vang. c~t thanh S<;.li nho

eai IhaD liem Dam dong co (4 n Uo jan)
Nguyen li$u:
o
Cai thao: 7

b8p nh6 500 gr
1DOgr

- eu s~ng9t

va. rua sach, dh mong chien vang r6i cat thanh soi nho

o Mot h¢p d~u hD non o Nffm dong co: 8 cal

- Khoai tav: 99t va. cat sol nho, rua sach de that rae nuoc, chien vang - Mien: nhunq nvac soi khoanq 45 giay. vat ra cat ngan

o Gia vi: nUdc tUOng, mu6i, duong, dau an

Cach che bien:
- Dau hG thai thanh mieng, bac chao dau, chien nang khoang 800, chien vang deu.

• Cach lam:
- Tren chung cac thO dau hu, eli san, khoai tav, mien. - Nem gia
Vj

- Cai thao thai nho, chia thanh tUng bap, - NB'm dong co ngam nuoc lanh 1 tieng. - lay nam va cai luOc so qua nuoc soi, sau d6 bo cunq d~u hG vao th6, nern

cho vua an.

nem gia vi d§ co, r6i cho nUde sci vao.

- Sau cung tron bOt thinh cho d~u

+ vai

muong soup d~u t6i hoac bo ro phi thorn

- Xong d~y na.p lai, cho

VaG

noi. hB'p khoang 2 tieng, vat ra dla.

Dau hii sol bi do kill cham
• Nguyen lieu:
o D[JU hD non o
3DDgr b6ng 1 h¢p

l_B lilt cuon

ellav

• Nguyen li$u:
o Dfju phI): 1 bia o La 16t: m¢t mo o o
M¢c nhr:

cal xanh

o 1DOgr nam kim cham o lDDgr bi do

3 ce! 3 cai

Nam hUdng:

o

Gia vi: mu6i, dUong, d/1u an

o Gia vi, dJu an

each che bien:
- Bf do lam sach, IUQcrnem, dung may xay sinh t6 xay nhuyen thanh s6t. - Bong cai xanh cat nho, rua sach IUQcchin de trang tri xung quanh. _Dau hu cM thanh miElng, IUQcso, bsc chao d~u, lam n6ng, cho nam kim cham da lam sach xao Sd. - Sau d6 cho s6t bi d6 vao nem nElm roi cho d~u hu vao, xao chin, - Ti@pthea trang trl bong cai xanh xung quanh, cho th~t dep mat.

each ch~ bien:
- O~U phl,l cho
VaG

bat nghi@n nhuven

- M¢c nhi, n€im hUdng ngam nLiClccho nd roi bo chan, rva sach, thai nho. - La 16t nra sach, chon mot vai la non, be thai nho dEl tron vao nhan, con la to giO lai de cuon chao - Tron deu d~u, moe nhi, ngm hUdng, la 16t thai nho vCli mot chut gia v]. - TiS"pthea la,trai Iii lot ra, cho nhan vao va cu6n nhu cu6n cha la lot thong thllong roi ran len. - Mon chs nay cham vCl;nllClc mam chay an cungcdm ho~c bun S8 d~c bi$t ngon.

66 (a rna.

Nguyen lieu:
o o o o o o
300gr ml U-don 1DOgr cei thao 1DDgr nam dong

co

tuoi

• Nguyen lieu:
o
o
Dfju hD: 2 bie.

• each che bien:
- D~u hO thai con chi d!§ rao nLldc. La 16t fila
sach, thai chi. - Bac chao cho dau an vao dun n6ng gia roi

1DOgr nam kim cbsm 50gr nam

tom

La

16t, gia Vi, dtJu an.

Gia Vj: mu6;, duong, dau an, dt3u bso chay, ouoc tUdng

• each che bien:
- Ml U-donluQc so de chu~n bi. - Cac 109inam so chEl, lam sach, cat nho. - Cal thao dlt soi, nia sach. - Bac chao dau len,lam n6ng, bo cac 10.;1; cai va nam Oa so ch~ vso xso eho thorn. rau - Sau do nem n@m, cho rni U-don vao xao chunc, Cu6i cung vet ra dia dung.

cho d~u vao ran d~u, sau d6 vot het d~u da, ran ra dia .

- 06 dau thUa trong chao re roi cho d~u tro
l.;Ii cung chut gia vi dao d@utay. Cho tiep 1816t vao. nern gia vi cho vUa mi€_ingdao tiep khoang 1 phut la dLlOC .. - M6n d~u nay se c6 hUdng vi rc3"tnoi 19vdi r baa corn cua gia dinh ban,

_

.26

CAM NANG AN CHAY
A I U '.If N"

SUP baP va dau HI lan • Nguyen li~u:
o 2 trei bap n@p non

QtI iFtTJ: [1]:m tJ: MI
• Nguyen li~u (2 phan):
o 125 gram dJu hU Bach Hi(,t. thai o lu¢c sa khoang 2 phut va at! reo
o Ni1m tay nho
soi va

o o o o

200g (}~u

He

Lan

o 1 cu Cd r6t
1 1ft nUoc dung chay 1 mu6ng canh (leu boa 6 ci1t khoanh 1 muong canh mu6i ca

nuac

a 25 gram ca-r6t,. gQt VQ va thai sai

la ng6
(tuy tbicb), dt! trinh bay

• each

che bien:

o 7/2 muong

pM

ti@u

o

M¢t

it

me rang
ca-pM

- Bap nep tach rai tUng hat, ga sach may, rua x6c rae. - Ca rot bao VO, rlJa, cat mieng vuong nho, - D~u Ha Lan rua sach rae. - Nau soi nuoc dUng, cho bap nep, ca rot, d~u Ha Lan VaG ham tren lua nho khoang 20 phut, Nem muoi va eho dau boa ro vso. soi 5 phut rai nhae xuong. - Mue xup ra to, rac tisu vs mot it ngolen tren cho dl?P M6n nay nen dung khi can nonq,

de

Gia - Tron t&t d cac v~t li$u cho gia vi VaGmgt cai to va dE'; mot ben. - Them d~u hu Bach Hiet vao. - Tron deu. - Trinh bay voila nga, me va dung.

vi
d§u me hO$c d§u o-tiu canh gidm tao eanh dUong, hock ca-phe nem

de

De

o 1 muong o 2 muong o 1 muong o 1 muong o
Mu6idd

ad

nem

nuoc

Wang nh$t

Hip Chuoi Tron Tau Nii Hv
• Nguyen Ji$u:
01

Gui Mit
b8p
chu6i tim

Ja tsu hU ky
200g

o

NuCJc tudng tron goi: o 1 mu6ng canh nUac o 2 thia sup duong o o 1 thia ca pM o Ot xay o
toi tudng

Nguyen lieu:
o 500g mit non

a Y.2

eli hanh

o M qua ot

chuang veng

o o o

1 qua chanh 50g dJu ph¢ng rang gia nhuyen hoiic

o U qua at chuang do o 1 qua ot sung o
50g h?t oieu rang vang 1 nhi3nh

thia sup nUde c6t chanh

me

rang

Duong, mudi, ueo, at, ng6 gal, hUng lui

o

dn

My

1 thia sup tUdng at

• each
- at - at

che bien:

• each che bien:
- Mit IUQC xong rua qua nUoc lanh d& rao, xe sQi.. - Chanh v~t nUde, them duang, mu6i, tieu sao eho co vi chua nqot, hoi m~n. Tron deu hon hop nay vdi mit da xe nhuven, bay ra rna, r~c Ii§n tren ngo gai x~t nhuy@n, vailat ot vao d~u ph¢ng ho~c me. An kern banh da me nUdng va nude tudng chua ngQt

- Tau hu ky chien vang, be mieng. - Bap chu6i thai soi mongo - eu hsnh t@lytim thai mongo chuang vang va do thai 5c;1i. sung bo hat. thai sci. - Can My tl1t'.lcxCI, thai khuc. la thai nho, - Cho bap chuck hanh tim, at chuong vang va do, can My, at soi, tau hu ky vso to. Ruai nUoc tUdng trOn vao tron deu cho tham gia vi. them hat dieu vao tron,

28

CAM NANG AN CHAY
I~' "

Dau Hu Chien NgO VI
• Nguyen lieu:
o 4 mieng O?U hU tuo! mieng Ian hinh o ch(] nh(Jt, cat mong lam 2 o o
Q

Gia vi
o 2-3 mu6ng canh bot nem
ndm chay, gia cho nat

o

• Nguyen lieu:
Nuoc leo o 61ft ncoc I?nh o 2 cu cei tri1ng, thai lat o 2 cu san, thfJi fat o 1 b8p n6i, thai lat o 4 cu ca-r6t, thai Jat

Rau cai
o
o

1 muong canh duang thuan

1 cu hanh tay ho?c bee-to, 1 trai at, cat nhd 1 trai at

thai h?t 1i,JU

chay

cu gobo, thai fat 7 cu gung nhd, d~p deo
1

00, cat nhd

o M¢t cMt mu6i o 7 muong ca-pM b¢t ngiJ vi
huang

o 1 chen

tao tau kh6, kh6ng

c6 h¢t

o Ji chen bach qua tUai, hay trong h¢p
o 2 tai ndm

o 2 rep himh la, cat nhd (tuy th1ch) o Tieu

o Ttor: tdt ca V$t fi~u cho deu.

ca;

beet: nhr, ngam nuoc, vat rso

o 2 cqng phil chut (tau hu ky kh6 ngam
nUOcvat reo)

• Cach che bien:

o

4 tai ndm dong

co khO,

- D~u hu dung dao rach W QUang xeo xe dai, tUng duang mot. - Sau d6udp mu6i ngu vj va mot chut d.~u an. D§ it nMt vai gia. - B~t chao d~u len b~p cho that n6ng, cho cu hanh VaG xao. rOi cho them at VaG X80, sang ra rna. - Dung. lai chao 0'6, eho rnot chut dau an vao chien d~u hu cho vang deu hai mat. -Cho dia hanh vso, tron nhe tay. Rac them mot chut muoi gia V! vdi mot chut dUClng va tisu nOa.

thai

lar

o o

1 g6i b6ng true, ngam nuac. vat reo 1 tn!3i ue tuoi d

My

nuoc)

o 1 trsi dua tUai My nuoc) hofjc 2 ton coco soda

o J1 chen kim cham, ngam nU8c cho mem o U chen cuky

• each

che bien:

MingTivCuinTr~cSanh
• Nguyen li$u (2 phan an):
o 8 mieng mang tay, cat lam hai xeo,

o lu(Jcsa khoang 30 giay va ail teo nUoc o 8 mieng true sanh, ngam mem va lu(Jc o sdkhoang 1 phUtvaoeraonU{}c
o 2 rep tol •

Cach che bien:

Nuac leo:
N§iu 1 giCl d~lam vlta mi~ng. nUde leo, r6i vet bo tst ea rau cal. eho nUdc leo dU<;Jc trong.
Sau cung cho nude dua va nern mUDi, bet nern chay va 1 chut duong phsn cho

nose

1 lat gung

o 1 muong canh d~u 6-/iu o Vai ky til (fuy thich), ngam mem Gia

vi

o 1 muong canh x6t neo chay o 1 muong ca-pM d~u me o 60m! nU8c o 14 mu6ng ca-phe b¢t b8p

- D~ 2 khuc mang tav vao mOi mieng true sanh, Xep len rna dep va trinh bay voi ca-r6t nhuy~n. - Tron deu tat ca v~t li$u cho gia vi trong mot cai to. De mot ben. - Dun n6ng dau trong mot chao sau long. Them toi hoac gllng va xao den khi tea rnui thorn. - Cho gia vi vao hon hop va nau sei len. RLtBiIl§n mang My. - Trinh bay voi ky va dung ngay.

cat

Nau lBu:
Tat

ca xep len dia ban nhung voi rau eai Dai Loan, nam dong co tVai, cai bap thao,
dun soi lua trung binh, nho hat bot cho

Cho rau cai va nhan an I§u vao nuocleo. nUdc sup dLtQc trong.

tv

An voi bun, tLlc!ng an phd, tUc!ng at

• Nguyen li$u (lam dUQc 12 mieng):
o 12 mieng
fEW hv

eai Dum lao
o o
25 gram

Tau Hii Hv Que Chien GiOD
hU

ky (11 phan x 11 ph8n)
99t va va cat dai 6 phan x 1 ph8n

• Nguyen lieu (2 khau phan):
250 gram col; dum, cat dai 5 phan

o 12 mieng tau hu ky (5 ph8n x 8 phtm) o 50 gram cil-r6t

teu hu

ky ho?c tau

ky que da; chien ng\ip dau

o 50 gram cv cai o 2 tai nam aong

trting, 99t va

va cat

dai 6 pMn x 1 pMn

o
o o

10latc8-r6t 1 muong canh dau 6-liu Mu6i va tieu ad nem

co MJi, cat

thanh 12 S9;

o 5 lat gung non

o Dbu 6-liu, ad pMt

Gia
o o

vi
dbu me tu'dng nhf;1t

o J4 muong cil-pM
1 muong canh
]I, mu6ng

nuoc

• Cach chti biE'in:
vi ho?c
ad nem ~Dun nong d.3U trong mot chao sau long. Cho gUng va xao den khi toa rnui thorn, - Tha cai dum vao, X.30 rnanh khoang 1 phut, - Them tau hu ky chien gion, ca-rot thai lat vao, Xao them 1 phut nua. Nem voi mu6i va tieu cho vUa an. - Sang ra dfa va dung ngay_

o J1? muong ca-pM DUong
cil-phe mu6i gia

o TieuadMm

• each

che bien:

- Tron deu ca-rcJt, cu cai trang, narn voi gia VI. Uap khoang 15 - 30 ptnrt. - Dung khan lltIt lau tau hu ky eM eho bdt man. Trai m.i4ng tau hu ky Ion :1E!nia d hoac tam that. Sau do, d~t mieng tau hu ky nho rE!ntren 0 giOa. - Cho ca-ret, eai ng, nam lE!ntren, G6i kin, va xoav mot chut 0 euoi cuon. - El§ thay deli, cot bang mi. Phet voi dau o-liu. Tiep tuc voi phan con lai. ~ Dat vao 10 nlltlng. NU'ong cho den khi vang dep. p ra ve dung ngay.

eu

tra

Nguyen Ii~u (2 kh~u phan):
o 200 gram b8p cai Bac Kinh, cat mi€ng dei o 20 tai kim cham, lfit Si3Ch,ngJm mtJrn va cpt gUt o 8 gram nam mea kh6, ngam mem va I{lt seen o 1 teo t6i hCi?c 1 fat giJng, nhuyen o 1 muong canh dau 6--/;u o M9t it or. a6 (dd trinh bay), thai lat o Mot it ngo cat nhO (ad trinh bay), cat nho Gia vi o 100 ml nl.iOC o ~ mu6ng cil·pi1e bPt b8p o ~ muong cil-pM avang o ~ muong clrpM miOc tudng nhfJt o Mu6i vati@u, cJ§ nem o B()t nt:m n§m (tily thich), cJ§ nem

- Ga

cat

• Nguyen li$u (2 khau phan):
o o o o o
200 gram rau coli thaP ca'm dong Ii;mh, ad tan da 150 gram khoai raV, gpt va va cat mieng vuong nhO 1 lat bent: mt, cat mieng vu6ng nhO va nvong 1-1 ~ muong canh df1u 6-/iu Mu6i

eJ€

nem

• Cach che bien:
- TrOn d~u t~t ca vat li$u cho gia vi trong mOt cai te. D~ mot ben. - Dun n6ng dau trong mot chao s8ulong_ Xao t6i hose
gUng khoang nua phut hose cho den khi t6a mui thorn. - Them kim cham, nam mso, bap Sac Kinh va xao 2 phut. Cho g'ia vi vao. xao trong 1-2 phut, - Muc ra dia, trinh bay voi hay ngo va dung ngay

• each

che bien:

_

- Dun n6ng d~u trong mot chao sau long. Cho khoai tay va chien eho den khi vang hoac cho den khi memo - Th~ VaGrau cai thap cam vao, )(.3.0 rnanh khoang 1 phut, - NE!m voi muoi eho vua mi$ng. - Tron banh rnl mJdng vao. - Sang ra dfa va dung ngay.

cai

ot

32

CAM NANG AN CHAY 'oJ h I J. r U ~tJ S t::

BOng BiRqOdn chi Chav
• Nguyen lieu:
o
1 bie cJ~uhU tl.1eJi

Lagu Chav
• Nguyen li~u:

o 300gb6 cue tau hu ki o 2 mu6ng ca pM tieu S9

o o o

6 chu6i tieu xanh

o 100 gram ~hem" chay o 6 con t6m chay ehilin o 1-2 mu6ng canh bOt mi eang

o 600gr khoai t.ljy bi 99t seen va o 1 muong canh peste
4 muOng canh hBnh boa-r6 bam nhuyi!n

o

Mu6i, tieu, gung bam nhuyen

o 2 muOng canh b¢t ntJm chey o 2 muong ca phe mu6!

o 1 chen b¢t nang o 10 cai b6ng bi ro vua mrJi no, dd cu6n dtJi vtJ bo nhl,iV

• Cacl che bien:
ehay va; torn chav eM ng~n. Muoi, tieu, bOt nilng eho vao may xay nhuyen (dOng tay bop nhuyen cung dtlQc nhtJng hdi I~u), d§ riElng trong ttl li;lnh cho th~m gia vi- Bong bi ro nra so, bo nhuv, DOn cha vao bOng bl, b6p d~u bOng bi lai, xong cho bOt nilng vso long lay, vus liln bong bi vua b6p nhs nh~ eho hoa bi Ih~m nhi8u bOt thanh m¢t lap day, dE! rieng cho bet tham nL1ac S8 dinh lai, khi chien bOI kh6ng bi roi ra lam chao dau mau bj chav, - Cho dau nang chien bonq bi rO chin gion. Sau khi chien xong bOng bl co phu mot lap tr~ng ben ngoai. - D9n ra /l,n lien voi rau cal va cham v(Ji mIac x6t ca chua.

• each che bien:

o4

1 mu6ng canh duong muong eanh dEJU an

- Bo cue cho vao mJdc ngllm nd rnsm. Khoai tay bi 99t be. cat mi~ng vQa an chien vang.

- D~u htl, "ham"

- Hanh boa r6 xao vang thorn them lieu xanh, lieu S9 xao cho len rnui sau do cho ca paste van xao cho len rnau roi eho bo da ngam rnern van LiDP khoang 15 phu.t
cho ngam. - Sau d6 cho nau chin.

nuoc

dung. chay

vao xarn

xap, nau s6i

len

cho

khoai

lay bi da chien

vao

Nem gia vi

vao

vCta an.

- Man an co mau dep, thorn rnui tieu 103 du<;Jc-

• Nguyen li~u:
OVa! mit1ng tCim fhu/In chay

CanhDauH~D6nKh60ua

• Nguyen li$u:
o o
1 ml€ng cJ$uhU eOng, ep eho rso mJ(;le (kho!mg 1 elm) 1 chen "ham" nh80 chay (ho~ 1 kMc "ham" chay xay nhuyfin)

o ~ cu6n bUn fEu kh6,. ng3m ntft 5ph/lt, ctJt khf£ o 4 tal ndm d6ng c6, ngam nUde, thai mong
o 4 rai ndm mea, ngam nUCle,thai mong

o o o o o o

2 mieng {jfJu M 1JJd1: mieng Gia, rua s(Jch B?G be. rUa seer. va cat lat
Dtju b8p,

cat VUOng

Tboai,

Ca

cat mit1ng
cat

rua

s?ch va cat ItJt vuCing vuong

cbus,

mieng

o
o
o o

o2

Cacn che bien:

- Qu~t tau cho nhuyEin. TrOn chung hOn hop cho deu. H.~p 10vi-ba khoang 30 g.iay_ N€m thu cho vCtatj:n la dUoe~ DOn nhan votrai kh6 qua. Hap vi-be 5 phut. L~y cay tarn ghim hinh cheo dl!llOc n~u nhan kh6ng bl va ra khOi khO qua .. - B~c nOi nuoc. Cho 1 mu&ng ca-phs b¢t nsrn, chut mu6i, mot chut dLltlng phsn voi vai tai nam dong co cho thorn. CM nL1decanh s6i, tha kh6 qua vo tCttCt.Wn lua trung blnh 10 phOt, roi. v~nlua nh6 l.;Ii, kh6 qua sEl mem ma khong bj di_JenLi('Jccanh. Nha hdt bot cho nLioe canh dU\le trong ..

hu

o o ~ mu6ng elj-ph{J rif!u o 1 eMt mu6i o 1 eM t cJU(Jng(tily tblcb) o 3 cli hanh hUeJngbsro nhuyen

muOng ca-pM b6t khoai ray (potato starch) hay b¢f mi can 1 mu6ng ca-pM b¢t nlim chay

• each
(lily fhich) vaa mi$ng ti duong

che bien:
tom thuan

o

B¢t nam chay 1 viet: QUang phfm Me chua (x6t me) Beu am va hanh nga, fI)a sect: va ciitnhd 1 trai Ot: Mll xenh cat lat thieh)

(rw

- B~t ndi nt/de eho bot nern ehay va 1 vien dLIong phen vao, N@u eho soi len hot bot, nsm vt'ta an.
- Cho dau hu, thorn, chay vao, n@u them mot lat. Sau do nem 19i canh va cho x6t me chua vao (cho tll tt1

keo chua

qua, n§u 10 chua thl them Khi nLiDc

va ti bot nern van chua).

- NLiDC s6i lai eho bac ha, d~u bap va ca chua vao, Gia cho vao sau cunq. canh soi lai tron - Cho rau

om,

cho

rau gia chin deu nhae ra.

hann la, nqo,

at V80_ The

103 chUng ta c6

to canh

chua ngon d§ an vCli

c(Jm n6ng_

Lau Chua Cay Chav
• each che bien:
- Bac xoong len bap, cho dau vao, dau nang cho sa + rieng vao, xao thorn. - Cho sa ta + mJCIcdua vao dun soi l,;li'. - Nem gia vi + bQt nern + dtKlng + muoi cho vua an la dU(lc. Luu y: Khi nsm phai co cua, sa t9.

Nguyen lieu:

HIi neU ehav
• Nguyen li$u:
o 86n kMu phJn an

o 4 Irai ch8nh vat I'!v mJaC c6t o 2 muong cent: dUong
o ~ ml)6ng ea-pM ml)6i e 2 e~vsa d~p d~p a SOgr gieng d~p d~p a hi{]m + (81)hl)e + reu c6m m tM m¢t it a 400 gr cac IOiji bang hoiJe rBI)

o.

o o

1 bo hU tleu dai 1 c~v cha tue chav

o 2 cay ml din

vi cay

tbeo V thich a 300gr nam rom + nam beo ngu rUIl nlitJe ml)6i

o 1 mieng tau hO ky o 1 h¢p nam tUG! o o
Rau, gia, chanh, 1

Ie

a 2 mieng d?u hU chi~n + d?1) hU

ThtJ6ng thuc: Khi 1In cho narn, dau hu, vao nau khoanq 2 phut de .Iay rnui vi dam da, An veli bun, rau song esc IOIli.

o o 1 muong cent: sa te o 2 muong canh b¢t nem o l,5/it nliaC dlla khd o 2 muting cent: d~1)an

non cat nhO 500gr bUn tuai

o 1 h¢p d§1U hO (t a-ounce)

eu boe-to

at,

ngo, n« can tau

chav

o 1 muong mu6!, 1 mu6ng b¢t nem ehay, 2
ntJoe

tuono. 1/8 muong

tieu

BimChav

Nguyen lieu:
o 5 trfJi ca chua Ion o 60 d~u mua (116'd?u hi] . 01 i1~1)hu chien
o 4 cli ca r61; 1 eli san, 3 cu SU o DIll) mEW,ml)6i, tiel), g;8, rsu
SU,

o

1/2 trai

tram hoac

me PQt

J

tbom,

eu cal v..v .... boa r6, hfJ

each

che bien:

- Hu ti@iunhOng nlJ'oe sci,

• each che bier
- Ca.rot, cu san, 5U su, Ctl cai, v ..v ... cat nh61uQc chin bo xsc lay midc leO' - Ca.chua cllt lam 8 - Thorn b~m nh6 - Do dau vso noi:, phi bOB r6 cho thorn, b6 thorn vao xso, xonq b6 c.IJchua vao xao r6i b6 nLldcleo VaGnau soi, nern nam cho vua an - 6c d~u mUB de ra gia, dung mQ1 cal muong khac de xu6ng cho nat ra r6i de vso noi nLldcleo Khi nUdc soi dau se noi len nhu rieu CUB, ka den cho dau hQ chien VaGva cuoi cunq d~ dau deu rnau . . - Cho tl dau an VaGchao cho n6ng b6 ot VaGxao, xong b6 nLJdc me vao qu~y deu ke den cho CUB vao xao deu cho nuocc me tham CUB roi cho hanh tay va hanh la vao r6i cho chut dau me + tieu vao, nern lai V(!B lln 103LJ<;lc. d

- Cha Iva ehay

cat lat mong

xa

nlJ'oe lanh, d~ rso nlJ'oe

- Ml can IJ'Opgia vi khoang 1 gio, catla!t mong, xao so eho tharn, - Tau hu ky: chien vanq. cat thanh mi@'ng vua an
- Nam tuol: rUa sach, cat lam ba, nem gia vi. xao so. - Dau hu: d~ rao nlJ'dc, cat lam tlJ', IJ'dpgia vi eho tham xong chien yang, sau d6 cat lat mong vua an. - Ngo, can va he: rua sach, cat khOc - Bea-re: cho d~u xao vang thorn rnoi vet

lie

ra.

d~ rieng.

36

- NIJ'Deleo: Dung nlJ'de sup san co, dun soi, nem gia Vi eho vua.

CAM NANG

AN

CHAY

~-.'.:." ~.;

i<l·~\\

;. ;

.. ,;-n .
'

......<;
..
~

~

1,

tawell-fedworld
feeding families

/ saving animals

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful