You are on page 1of 618

DZIENNIK URZDOWY

WOJEWDZTWA DOLNOLSKIEGO
Wrocaw, dnia 1 marca 2011 r.
TRE: Poz.: UCHWAA SEJMIKU WOJEWDZTWA 665 Sejmiku Wojewdztwa Dolnolskiego nr III/44/10 z dnia 28 grudnia 2010 r. w sprawie przyjcia Naprawczych programw ochrony powietrza dla stref na terenie wojewdztwa dolnolskiego, w ktrych zostay przekroczone poziomy dopuszczalne i docelowe substancji w powietrzu

Nr 49

4123

665
1

UCHWAA NR III/44/10 SEJMIKU WOJEWDZTWA DOLNOLSKIEGO z dnia 28 grudnia 2010 r. w sprawie przyjcia Naprawczych programw ochrony powietrza dla stref na terenie wojewdztwa dolnolskiego, w ktrych zostay przekroczone poziomy dopuszczalne i docelowe substancji w powietrzu Na podstawie art. 18 pkt 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorzdzie wojewdztwa (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1590, z pn. zm.) oraz art. 84, art. 91 ust. 3 i 5 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony rodowiska (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150, z pn. zm.) uchwala si, co nastpuje: 1. 1. Przyjmuje si Naprawcze programy ochrony powietrza dla stref na terenie wojewdztwa dolnolskiego, w ktrych zostay przekroczone poziomy dopuszczalne i docelowe substancji w powietrzu w brzmieniu zacznika do niniejszej uchway. 2. Zacznik do niniejszej uchway stanowi: 1) cz O Zagadnienia oglne; 2) cz A Aglomeracja Wrocawska powiat grodzki Wrocaw; 3) cz B Miasto Jelenia Gra; 4) cz C Miasto Legnica; 5) cz D Powiat gogowski; 6) cz E Powiat kodzki; 7) 8) 9) 10) 11) 12) cz F Powiat wabrzyski; cz G Powiat zgorzelecki; cz H Strefa dzieroniowsko-widnicka; cz I Strefa lubisko-polkowicka; cz J Strefa dolnolska OZON; cz K Wielkoci ste substancji w odniesieniu do parametrw meteorologicznych w poszczeglnych strefach oraz odniesienie si do uwag i wnioskw wniesionych w ramach konsultacji spoecznych.

2. Wykonanie uchway powierza si Zarzdowi Wojewdztwa Dolnolskiego. 3. Uchwaa wchodzi w ycie po upywie 14 dni od dnia ogoszenia w Dzienniku Urzdowym Wojewdztwa Dolnolskiego.

Przewodniczcy Sejmiku Wojewdztwa Dolnolskiego: Jerzy Pokj

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4124

Poz. 665 Zacznik do uchway nr III/44/10 Sejmiku Wojewdztwa Dolnolskiego z dnia 28 grudnia 2010 r.

Wykaz poj i skrtw uytych w opracowaniu Aglomeracja Wrocawska jedna ze stref oceny jakoci powietrza w rozumieniu art. 87, ust. 2 ustawy Prawo ochrony rodowiska, administracyjnie strefa ta zamyka si w granicach powiatu grodzkiego Wrocaw arsen pierwiastek chemiczny nalecy do grupy 15 w ukadzie okresowym, liczba atomowa 33, jeden z metali cikich; wystpuje w skorupie ziemskiej, tworzy ponad 200 mineraw, z ktrych najbardziej rozpowszechnione s: arsenopiryt, lelingit, orpiment, realgar. Arsen otrzymuje si przez ogrzewanie rud bez dostpu powietrza lub przez redukcj arszeniku wglem. Naturalnym rdem arsenu s erupcje wulkanw, a w mniejszym stopniu ugowanie ska osadowych i magmowych. benzo(a)piren B(a)P jest przedstawicielem wielopiercieniowych wglowodorw aromatycznych (WWA). Benzo(a)piren wykazuje ma toksyczno ostr, za du toksyczno przewlek, co zwizane jest z jego zdolnoci kumulacji w organizmie. Jak inne WWA, jest kancerogenem chemicznym, a mechanizm jego dziaania jest genotoksyczny, co oznacza, e reaguje z DNA, przy czym dziaa po aktywacji metabolicznej CAFE Clean Air for Europe program wprowadzony dyrektyw Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/50/WE z dnia 21 maja 2008 r. w sprawie jakoci powietrza i czystszego powietrza dla Europy (w skrcie okrelanej mianem dyrektywy CAFE, od nazwy programu CAFE) ciepo systemowe ogrzewanie i ciepa woda dla mieszka, lokali uytkowych, obiektw handlowych i obiektw uytecznoci publicznej wytwarzane w rdach oddalonych od budynkw, do ktrych jest dostarczane sieci ciepownicz CORINAIR CORe INventory of AIR emissions jeden z programw realizowanych od 1995 r. przez Europejsk Agencj Ochrony rodowiska, obejmujcy inwentaryzacj emisji zanieczyszcze do atmosfery. Baza CORINAIR ma za zadanie zbiera, aktualizowa, zarzdza i publikowa informacje o emisji zanieczyszcze do powietrza EMEP European Monitoring Environmental Program opracowany przez Europejsk Komisj Gospodarcz ONZ przy wsppracy wiatowej Organizacji Meteorologicznej (WMO) program monitoringu, majcy na celu uzyskanie informacji o udziale poszczeglnych pastw w zanieczyszczaniu rodowiska innych pastw, m.in. w celu kontroli wypeniania midzynarodowych ustale i porozumie w sprawie strategii zmniejszania zanieczyszcze na obszarze Europy. EMEP posiada 70 pomiarowych stacji ldowych na terenie 21 krajw Europy emisja substancji do powietrza wprowadzanie w sposb zorganizowany (poprzez emitory) lub niezorganizowany (z drg, z had, skadowisk, w wyniku poarw lasw) substancji gazowych lub pyowych do powietrza na skutek dziaalnoci czowieka lub ze rde naturalnych emisja dopuszczalna do powietrza dopuszczalne do wprowadzania do powietrza rodzaje i iloci substancji zanieczyszczajcych. Dopuszczaln emisj ustala si (poza okrelonymi w przepisach wyjtkami) dla kadego urzdzenia, w ktrym zachodz procesy technologiczne lub s prowadzone operacje techniczne powodujce powstawanie substancji zanieczyszczajcych (rda substancji zanieczyszczajcych), emitora punktowego oraz instalacji kadej jednostki organizacyjnej emisja wtrna zanieczyszczenia pyowe powstajce w wyniku reakcji i procesw zachodzcych podczas transportu na due odlegoci gazw (SO2, NOx, NH3, oraz lotnych zwizkw organicznych) oraz reemisja tj. unoszenie pyu z podoa (szczeglnie na terenie miast) emitor miejsce wprowadzania zanieczyszcze do powietrza emitor punktowy miejsce wprowadzania zanieczyszcze do powietrza w sposb zorganizowany, potocznie komin emitor liniowy przyjty do oblicze zastpczy emitor dla rde liniowych emitor powierzchniowy przyjty do oblicze zastpczy emitor dla rde powierzchniowych GDDKiA Generalna Dyrekcja Drg Krajowych i Autostrad imisja substancji ilo zanieczyszcze pyowych lub gazowych odbierana przez rodowisko; jest miar stopnia jego zanieczyszczenia definiowan jako stenie zanieczyszcze w powietrzu (wyraane w jednostkach masy danego zanieczyszczenia, na jednostk objtoci powietrza lub w ppm, ppb) oraz jako depozycja zanieczyszcze ilo danego zanieczyszczenia osiadajcego na powierzchni ziemi Kataster Emisji baza danych, stanowica element Systemu Zarzdzania Informacjami rodowiskowymi SOZAT, zawierajca informacje o emisji punktowej, powierzchniowej i liniowej na obszarze danej strefy. Umoliwia elektroniczne gromadzenie i analiz informacji o rdach emisji punktowej, liniowej i powierzchniowej dla strefy, dla ktrej zosta opracowany Program ochrony powietrza (z moliwoci rozbudowy w przyszoci o kolejne strefy). Baza emisji pozwala na wizualizacj wielkoci emisji dla kadej ze stref koty ekologiczne nowoczesne koty na paliwo stae w postaci brykietw, pelet czy biomasy koty retortowe nowoczesne koty przeznaczone do spalania paliwa staego wyposaone w palnik retortowy z podajnikiem. Paliwo spala si w maym palniku z automatycznie sterowanym zaadunkiem paliwa oraz regulowan iloci powietrza wprowadzanego do komory spalania. Zasilanie niewielkimi porcjami paliwa, podawanymi z czstotliwoci od kilku do kilkudziesiciu sekund, sprzyja maksymalnemu wykorzystaniu zalet nowoczesnej techniki spalania. Konwencjonalne palniki retortowe wymagaj wgla o uziarnieniu 825 mm asortyment groszek

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4125

Poz. 665

koty wglowe niskoemisyjne urzdzenia nowej generacji, nowoczesne koty na paliwo stae, wyposaone w ruszt stay, realizujce technik dolnego i grnego spalania w czci zoa, czsto wyposaone w efektywne systemy dystrybucji powietrza pierwotnego i wtrnego, czsto z regulacj pracy wentylatora za pomoc elektronicznych sterownikw, ktre powoduj lepsze dopalanie lotnych produktw rozkadu paliwa staego. Osigaj sprawno energetyczn rzdu 8090% mikrogram pochodna jednostka masy w ukadzie SI, symbol g, rwna 0,000001 g nanogram pochodna jednostka masy w ukadzie SI, symbol ng, rwna 0,000000001 g NFOiGW w Warszawie Narodowy Fundusz Ochrony rodowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie; od 1.01.2010 r. pastwowa osoba prawna w rozumieniu art. 9 pkt 14 Ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240) niska emisja jest to emisja pyw i szkodliwych gazw pochodzca z domowych piecw grzewczych i lokalnych kotowni wglowych, w ktrych spalanie wgla odbywa si w nieefektywny sposb. Cech charakterystyczn niskiej emisji jest to, e powodowana jest przez liczne rda wprowadzajce do powietrza niewielkie iloci zanieczyszcze. Dua ilo kominw o niewielkiej wysokoci powoduje, e wprowadzane do rodowiska zanieczyszczenia s bardzo uciliwe, gdy gromadz si wok miejsca powstawania, a s to najczciej obszary o zwartej zabudowie mieszkaniowej. OBIK Orodek Bada i Kontroli rodowiska ozon jedna z odmian alotropowych tlenu (O3), posiadajca silne wasnoci aseptyczne i toksyczne. W wyszych warstwach atmosfery peni wan rol w pochanianiu czci promieniowania ultrafioletowego dochodzcego ze Soca do Ziemi, natomiast w przyziemnej warstwie atmosfery jest gazem dranicym, powoduje uszkodzenie bon biologicznych przez reakcje rodnikowe z ich skadnikami percentyl 90,4 ze ste pyu zawieszonego PM10 wielko statystyczna poniej ktrej padaj wartoci zadanego procentu prbek. W niniejszym opracowaniu okrela jaki procent uzyskanych wielkoci ste zanieczyszcze znajduje si poniej wartoci dopuszczalnych. Percentyl z rocznej serii ste 24 godzinnych pyu zawieszonego PM10 w powietrzu, odnoszcy si do dozwolonej (35 razy) czstoci przekraczania dopuszczalnej normy. Dopuszczalna warto percentyla 90,4 ze ste 24godzinnych pyu zawieszonego PM10 wynosi 50 g/m3 PM10 py (PM ang. particulate matter) jest zanieczyszczeniem powietrza skadajcym si z mieszaniny czstek staych, ciekych lub obu naraz, zawieszonych w powietrzu i bdcych mieszanin substancji organicznych i nieorganicznych. Py zawieszony moe zawiera substancje toksyczne takie jak wielopiercieniowe wglowodory aromatyczne (m.in. benzo(a)piren), metale cikie oraz dioksyny i furany. Czstki te rni si wielkoci, skadem i pochodzeniem. PM10 to pyy o rednicy aerodynamicznej do 10 m, ktre mog dociera do grnych drg oddechowych i puc PM2,5 czstki pyu o rednicy aerodynamicznej do 2,5 m, ktre mog dociera do grnych drg oddechowych i puc oraz przenika przez ciany naczy krwiononych. Jak wynika z raportw wiatowej Organizacji Zdrowia (WHO), dugotrwae naraenie na dziaanie pyu zawieszonego PM2,5 skutkuje skrceniem redniej dugoci ycia. Szacuje si (2000 r.), e ycie przecitnego mieszkaca Unii Europejskiej jest z tego powodu krtsze o ponad 8 miesicy. Krtkotrwaa ekspozycja na wysokie stenia pyu PM2,5 jest rwnie niebezpieczna, powodujc wzrost liczby zgonw z powodu chorb ukadu oddechowego i krenia oraz wzrost ryzyka nagych przypadkw wymagajcych hospitalizacji. POIi Program Operacyjny Infrastruktura i rodowisko PONE Program Ograniczania Niskiej Emisji, polegajcy na wymianie starych kotw, piecw wglowych na nowoczesne koty wglowe, retortowe, gazowe, ogrzewanie elektryczne, zastosowanie alternatywnych rde energii lub podczenie do miejskiej sieci ciepowniczej; w ramach PONE likwidowane s rwnie lokalne kotownie wglowe POP Program Ochrony Powietrza, dokument przygotowany w celu okrelenia dziaa zmierzajcych do przywrcenia odpowiedniej jakoci powietrza na terenie, na ktrym zanotowano przekroczenia dopuszczalnych ste zanieczyszcze poziom celw dugoterminowych jest to poziom substancji, poniej ktrego, zgodnie ze stanem wspczesnej wiedzy, bezporedni szkodliwy wpyw na zdrowie ludzi lub rodowisko jako cao jest mao prawdopodobny; poziom ten ma by osignity w dugim okresie czasu, z wyjtkiem sytuacji, gdy nie moe by osignity za pomoc ekonomicznie uzasadnionych dziaa technicznych i technologicznych poziom dopuszczalny poziom substancji, ktry ma by osignity w okrelonym terminie i po tym terminie nie powinien by przekraczany. Poziom dopuszczalny jest standardem jakoci powietrza poziom docelowy poziom substancji w powietrzu ustalony w celu unikania, zapobiegania lub ograniczania szkodliwego oddziaywania na zdrowie ludzkie i rodowisko jako cao, ktry ma by osignity tam gdzie to moliwe w okrelonym czasie, za pomoc ekonomicznie uzasadnionych dziaa technicznych i technologicznych poziom substancji w powietrzu (imisja zanieczyszcze) ilo zanieczyszcze pyowych lub gazowych w rodowisku; jest miar stopnia jego zanieczyszczenia definiowan jako stenie zanieczyszcze w powietrzu (wyraane w jednostkach masy danego zanieczyszczenia, np. dwutlenku siarki, na jednostk objtoci powietrza lub w ppm, ppb) oraz jako opad (depozycja) zanieczyszcze ilo danego zanieczyszczenia osiadajcego na powierzchni ziemi stenie pyu zawieszonego PM10 ilo pyu o rednicy aerodynamicznej poniej 10 m w jednostce objtoci powietrza, wyraona w g/m3

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4126

Poz. 665

termomodernizacja przedsiwzicie majce na celu zmniejszenie zapotrzebowania i zuycia energii cieplnej w danym obiekcie budowlanym. Termomodernizacja obejmuje zmiany zarwno w systemach ogrzewania i wentylacji, jak i strukturze budynku oraz instalacjach doprowadzajcych ciepo. Zakres termomodernizacji, podobnie jak jej parametry techniczne i ekonomiczne, okrelane s poprzez przeprowadzenie audytu energetycznego. Najczciej przeprowadzane dziaania to: docieplanie cian zewntrznych i stropw, wymiana okien i drzwi, wymiana lub modernizacja systemw grzewczych i wentylacyjnych. Zakres moliwych zmian jest ograniczony istniejc bry, rozplanowaniem i konstrukcj budynkw. Za moliwe i realne uznaje si rednie obnienie zuycia energii o 35%40% w stosunku do stanu aktualnego unos masa substancji powstajcej w rdle i unoszonej z tego rda przed jakimkolwiek urzdzeniem oczyszczajcym w okrelonym przedziale czasu, strumie substancji doprowadzony do urzdzenia oczyszczajcego WIO Wojewdzki Inspektorat Ochrony rodowiska WFOiGW we Wrocawiu Wojewdzki Fundusz Ochrony rodowiska i Gospodarki Wodnej we Wrocawiu; od 1.01.2010 r. samorzdowa osoba prawna w rozumieniu art. 9 pkt 14 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240) rda emisji liniowej (zaliczone do powszechnego korzystania ze rodowiska) to przede wszystkim gwne trasy komunikacyjne przebiegajce przez teren wyznaczonej strefy rda emisji powierzchniowej (zaliczone do powszechnego korzystania ze rodowiska) to rda powodujce tzw. nisk emisj. Zostay tu zaliczone obszary zwartej zabudowy mieszkaniowej jedno i wielorodzinnej z indywidualnymi rdami ciepa, mae zakady rzemielnicze bd usugowe oraz obiekty uytecznoci publicznej wraz z drogami lokalnymi rda emisji punktowej (zaliczone do korzystania ze rodowiska) to emitory jednostek organizacyjnych o znaczcej emisji zanieczyszcze, oddziaujce na obszar objty analiz. Wrd nich wystpuj zarwno emitory zlokalizowane na tym obszarze, jak i emitory zlokalizowane poza wskazanym obszarem, a majce istotny wpyw na wielko notowanych ste substancji w powietrzu wybrane skrty Klasyfikacja stref: A poziom ste nie przekracza wartoci dopuszczalnej dziaania niewymagane B poziom ste powyej wartoci dopuszczalnej, lecz nieprzekraczajcy wartoci dopuszczalnej powikszonej o margines tolerancji konieczne okrelenie obszarw i przyczyn oraz podjecie dziaa C poziom ste powyej wartoci dopuszczalnej powikszonej o margines tolerancji konieczne opracowanie POP Ponadto dla ozonu odnonie celu dugoterminowego: D1 Stenia nie przekraczaj celu dugoterminowego dziaanie niewymagane D2 Stenia powyej poziomu celu dugoterminowego konieczne dziaania dla osignicia celu dugoterminowego do roku 2020 Wskaniki wpywu na rolinno i na zdrowie: AOT 40 Wskanik wpywu na roliny wyraony w (g/m3)h oznacza sum rnic pomidzy steniami rednimi jednogodzinnymi wyszymi ni 80 g/m3 w danym okresie czasu, przy wykorzystaniu jedynie wartoci jednogodzinnych zmierzonych pomidzy godzin 8.00 a 20.00 czasu rodkowoeuropejskiego kadego dnia AOT 40c Wskanik jak wyej dla okresu maj lipiec, wany dla upraw takich jak pszenica oraz dla naturalnej wegetacji AOT 40 df Wskanik jak wyej dla okresu kwiecie wrzesie wany dla lasw pozbywajcych si lici na zim SOMO35 Wskanik naraenia zdrowia ludzkiego bazujcy na maksymalnej dobowej, 8 godzinnej redniej kroczcej. Obliczany jako zakumulowana warto przekrocze progu 35 ppb (ok. 70 g/m 3) w odniesieniu do 8 godzinnej redniej kroczcej ste ozonu urednionej w okresie 3 lat Klasyfikacja rde emisji SNAP (Selected Nomenclature for Air Pollution): SNAP 1 procesy spalania w sektorze produkcji i transformacji energii SNAP 2 procesy spalania w sektorze komunalnym i mieszkaniowym SNAP 3 procesy spalania w przemyle SNAP 4 procesy produkcyjne SNAP 5 wydobycie i dystrybucja paliw kopalnych SNAP 6 stosowanie rozpuszczalnikw i innych substancji SNAP 7 transport drogowy SNAP 8 inne pojazdy i urzdzenia SNAP 9 zagospodarowanie odpadw SNAP 10 rolnictwo SNAP 11 inne rda emisji i pochaniania zanieczyszcze, w tym SNAP1101 lasy liciaste i SNAP1102 lasy iglaste NMLZO niemetanowe lotne zwizki organiczne

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4127

Poz. 665

CZ I OPISOWA 1. CEL, METODA, PODSTAWY PRAWNE I ZAKRES STOSOWANIA DOKUMENTU Program ochrony powietrza (POP) dla stref wojewdztwa dolnolskiego, w ktrych stwierdzone zostay ponadnormatywne poziomy substancji w powietrzu, jest dokumentem przygotowanym w celu okrelenia dziaa, ktrych realizacja ma doprowadzi do osignicia wartoci dopuszczalnych i docelowych substancji w powietrzu. Wskazanie waciwych dziaa wymaga zidentyfikowania przyczyn ponadnormatywnych ste oraz rozwaenia moliwych sposobw ich likwidacji. Program ochrony powietrza jest elementem polityki ekologicznej regionu, std zaproponowane w nim dziaania musz by zintegrowane z istniejcymi planami, programami, strategiami, innymi sowy wpisywa si w realizacj celw makroskalowych oraz celw regionalnych i lokalnych. Konieczne jest przy tym uwzgldnienie uwarunkowa gospodarczych, ekonomicznych i spoecznych. Zgodnie z ustaw Prawo ochrony rodowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25 poz. 150, z pn. zm.) przygotowanie i zrealizowanie Programu ochrony powietrza wymagane jest dla stref, w ktrych stwierdzono przekroczenia poziomw dopuszczalnych lub docelowych, powikszonych w stosownych przypadkach o margines tolerancji, choby jednej substancji, spord okrelonych w rozporzdzeniu z dnia 3 marca 2008 roku w sprawie poziomu niektrych substancji w powietrzu (Dz. U. Nr 47, poz. 281). Stref, w rozumieniu powyszej ustawy (art. 87 ust. 2), stanowi: aglomeracja o liczbie mieszkacw wikszej ni 250 tys. obszar jednego lub wicej powiatw pooonych na obszarze tego samego wojewdztwa, niewchodzcy w skad aglomeracji. Do stref takich na obszarze wojewdztwa dolnolskiego zakwalifikowano: Aglomeracj Wrocawsk, miasto Jelenia Gra, miasto Legnica, powiat gogowski, powiat kodzki, powiat wabrzyski, powiat zgorzelecki, stref dzieroniowskowidnick, stref lubiskopolkowick. Obowizek sporzdzenia Programu ochrony powietrza od 1 stycznia 2008 roku spoczywa na Marszaku Wojewdztwa, ktry ma jednoczenie koordynowa jego realizacj. Dyrektywa 2008/50/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 maja 2008 r. w sprawie jakoci powietrza i czystszego powietrza dla Europy stanowi, i plany ochrony powietrza (w ustawie PO zwane programami), w przypadku przekroczenia wartoci dopuszczalnych, ktrych termin osignicia min, maj okrela odpowiednie dziaania tak, aby okres, w ktrym nie s one dotrzymane by jak najkrtszy. Dotyczy to m.in. pyu zawieszonego PM10, dla ktrego termin osignicia zgodnoci z poziomem dopuszczalnym upyn 1 stycznia 2005 r. Natomiast termin osignicia zgodnoci z poziomem docelowym dla benzo(a)pirenu to 1 stycznia 2013 roku. Niniejszy Program ochrony powietrza, ze wzgldu na cel, jakim jest osignicie poziomw dopuszczalnych i docelowych substancji w powietrzu na obszarach stref, gdzie stwierdzono przekroczenia norm, zgodnie z zapisami rozporzdzenia w sprawie wymaga, jakim powinny odpowiada programy ochrony powietrza, skada si z trzech zasadniczych czci tj. opisowej, okrelajcej zadania i ograniczenia oraz uzasadniajcej, dla kadej z ww. stref. Poniej przedstawiono szczegowo zakres czci dokumentacji: 1. Cz opisowa, zawiera gwne zaoenia Programu, przyczyn jego stworzenia wraz z podaniem, jakich substancji dotyczy oraz krtk analiz wynikw pomiarw dla obszarw objtych Programem. Najwaniejszym elementem jest wykaz dziaa naprawczych, niezbdnych do poprawy jakoci powietrza. Dziaania naprawcze ujte zostay w harmonogram rzeczowofinansowym ze wskazaniem organw, do ktrych kierowane s zadania, kosztw oraz rde finansowania. 2. Cz okrelajca zadania i ograniczenia w zakresie realizacji Programu ochrony powietrza, zawiera wykaz organw i jednostek organizacyjnych odpowiedzialnych za realizacj Programu wraz ze wskazaniem zakresu ich kompetencji i obowizkw. Ponadto w tej czci zamieszczony jest opis metod monitorowania postpw realizacji prac i zwizanych z nimi ogranicze. 3. Cz uzasadniajca okrela wybrany sposb realizacji Programu ochrony powietrza. W skad tej czci wchodz dowody wystpowania zaistniaego problemu poparte wynikami modelowania rozkadu ste na terenie strefy, wyniki pomiarw ze stacji pomiarowych, na ktrych zanotowano ponadnormatywne stenia oraz niezbdne dziaania naprawcze w celu poprawy jakoci powietrza. Dodatkowo podana jest szczegowa charakterystyka strefy z wyszczeglnieniem instalacji i urzdze wystpujcych na analizowanym terenie, majcych znaczcy udzia w poziomach substancji w powietrzu. Zacznikami tej czci s mapy ilustrujce rozkady ste substancji z dokadnym wskazaniem obszarw wymagajcych zastosowania dziaa naprawczych. Dla benzo(a)pirenu i arsenu obowizuj skrcone wymagania odnonie zawartoci programu obejmujce dane okrelajce: a) rda, ktre przyczyniy si do wystpienia tych przekrocze, b) strefy, na ktrych przekroczone s docelowe poziomy benzo(a)pirenu i arsenu, c) stosowane w tych strefach rodki majce na celu osignicie poziomw docelowych.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4128

Poz. 665

Zgodnie z przyjt metodyk i zaoeniami, realizacja opracowania Programu ochrony powietrza podzielona zostaa na etapy, dziki ktrym moliwe byo prawidowe zdiagnozowanie problemu oraz zaproponowanie dziaa naprawczych: I etap Inwentaryzacja Etap obejmowa zebranie danych niezbdnych do opracowania Programu. Sporzdzono baz ju istniejcych materiaw i opracowa, a nastpnie w oparciu o zgromadzon baz zdiagnozowano wystpujcy w danej strefie problem. Wszystkie strefy rozpatrywane byy osobno, aby zbudowa obraz wszystkich zaistniaych w wojewdztwie dolnolskim problemw i ich ewentualnych przyczyn. II etap Zbudowanie modelu emisyjnego strefy W oparciu o zebrane podczas inwentaryzacji dane i materiay opracowano przestrzenny model emisyjny dla kadej z analizowanych stref wojewdztwa dolnolskiego oraz caociowy dla wojewdztwa, uwzgldniajcy wielko emisji punktowej, liniowej i powierzchniowej. Do budowy modelu emisyjnego wykorzystano narzdzie informatyczne Wojewdzki Kataster Emisji, do ktrego wprowadzono dane pozwalajce obliczy wielko emisji powierzchniowej, liniowej oraz punktowej. Wykorzystano moliwo integracji bazy danych z wojewdzk baz danych o opatach za korzystanie ze rodowiska. Generujc odpowiednie raporty z bazy okrelono udziay poszczeglnych rde emisji w cakowitym adunku poszczeglnych substancji dla kadej ze stref. Tak przygotowana baza emisji stanowia podstaw budowy modelu imisyjnego strefy. Uwzgldniono rwnie wielkoci emisji napywowych z terenu innych wojewdztw oraz z zagranicy w celu ustalenia ich wpywu na wielkoci ste substancji w strefach. III etap Zbudowanie modelu imisyjnego strefy Nastpnie sporzdzono model imisyjny przy wykorzystaniu modelu matematycznego. Wykonano kalibracj modelu w oparciu o sporzdzone w II etapie bilanse emisji oraz wyniki pomiarw uzyskane na stacjach pomiarowych zlokalizowanych w kadej ze stref. Przeprowadzono modelowanie dla siatki obliczeniowej obejmujcej osobno obszar kadej ze stref i w skali wojewdztwa oraz okrelono znaczenie poszczeglnych rodzajw rde w imisji poszczeglnych substancji. Wynikiem modelowania s mapy rozkadu ste kadej z substancji obrazujce dokadnie obszary wystpowania przekrocze wartoci normatywnych kadej z substancji tym samym wskazane zostay obszary, ktre powinny zosta objte dziaaniami naprawczymi IV etap Analiza moliwych do zastosowania dziaa, wybr kryteriw oceny ich efektywnoci Analiza moliwych do zastosowania dziaa naprawczych poprzedzona zostaa okreleniem koniecznego do uzyskania efektu ekologicznego oraz rzeczywistej sytuacji w danej strefie, a dokadnie w obszarze wystpowania przekrocze (zawenie do obszaru miasta, gminy lub powiatu). Sporzdzono list moliwych do zastosowania dziaa, a nastpnie dokonano wyboru kryteriw oceny ich efektywnoci. V etap Propozycje dziaa naprawczych Wykonana analiza ilociowa i jakociowa dziaa, w oparciu o zdefiniowane wczeniej kryteria, pozwolia na zaproponowanie dziaa naprawczych, zmierzajcych do ograniczenia wielkoci ste poszczeglnych substancji na wyznaczonym obszarze. Sporzdzono zgodny z obowizujcymi przepisami harmonogram rzeczowofinansowy realizacji wszystkich dziaa, oszacowano rodki finansowe niezbdne do realizacji Programu oraz wskazano potencjalne rda finansowania. Dokument nie stanowi dokumentacji projektu realizacyjnego dziaa naprawczych, lecz wskazuje jedynie kierunki tych dziaa. Przed przystpieniem do realizacji poszczeglnych dziaa konieczne jest przygotowanie dokumentacji przedsiwzicia, okrelajcej struktur podziau prac, szczegowe zadania i odpowiedzialnoci, terminy realizacji dziaa naprawczych, analizy moliwoci realizacyjnych. Konieczne jest rwnie zapewnienie rde finansowania. Podstawy prawne Ustawy Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony rodowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150, z pn. zm.) Ustawa z dnia 3 padziernika 2008 r. o udostpnianiu informacji o rodowisku i jego ochronie, udziale spoeczestwa w ochronie rodowiska oraz o ocenach oddziaywania na rodowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227, z pn. zm.) Konwencje, polityki i programy Konwencja genewska z 1979 r. o transgranicznym zanieczyszczaniu powietrza na dalekie odlegoci Ramowa Konwencja Narodw Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu i Protok z Kioto VI Program dziaa rodowiskowych i inne programy Unii Europejskiej Polityka klimatyczna Polski (konwencja klimatyczna) Krajowa strategia ograniczania emisji metali cikich Dyrektywy i decyzje Unii Europejskiej Dyrektywa Rady 96/62/WE z dnia 27 wrzenia 1996 roku w sprawie oceny i zarzdzania jakoci otaczajcego powietrza1) Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/1/WE z dnia 15 stycznia 2008 r. dotyczca zintegrowanego zapobiegania zanieczyszczeniom i ich kontroli (IPPC) 1) Dyrektywa Rady 1999/30/WE z dnia 22 kwietnia 1999 r. odnoszca si do wartoci dopuszczalnych dla dwutlenku siarki, dwutlenku azotu i tlenkw azotu, oraz pyu i oowiu w otaczajcym powietrzu i Decyzja Komisji (2001/744/WE) z 17 padziernika 2001 r. zmieniajca zacznik V do tej dyrektywy 2)

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4129

Poz. 665

Dyrektywa 2001/80/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 padziernika 2001 r. w sprawie ograniczenia emisji niektrych zanieczyszcze do powietrza z duych obiektw energetycznego spalania (LCP) Dyrektywa 2001/81/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 padziernika 2001 r. w sprawie krajowych poziomw emisji dla niektrych rodzajw zanieczyszcze powietrza Dyrektywa Rady 70/220/EWG dnia 20 marca 1970 r. w sprawie zblienia ustawodawstw Pastw Czonkowskich odnoszcych si do dziaa, jakie maj by podjte w celu ograniczenia zanieczyszczania powietrza przez spaliny z silnikw o zaponie iskrowym pojazdw silnikowych Dyrektywa 2000/76/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 4 grudnia 2000 r. w sprawie spalania odpadw Dyrektywa 98/70/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 padziernika 1998 r. odnoszca si do jakoci benzyny i olejw napdowych oraz zmieniajca dyrektyw Rady 93/12/EWG Dyrektywa 98/69/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 padziernika 1998 r. odnoszca si do rodkw majcych zapobiega zanieczyszczeniu powietrza przez emisje z pojazdw silnikowych i zmieniajca dyrektyw Rady 70/220/EWG. Dyrektywa 2004/107/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 grudnia 2004 r. w sprawie arsenu, kadmu, rtci, niklu i wielopiercieniowych wglowodorw aromatycznych w otaczajcym powietrzu Dyrektywa 2008/50/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 maja 2008 r. w sprawie jakoci powietrza i czystszego powietrza dla Europy (CAFE) Rozporzdzenia Rozporzdzenie Ministra rodowiska z dnia 3 marca 2008 r. w sprawie poziomw niektrych substancji w powietrzu (Dz. U. Nr 47, poz. 281) Rozporzdzenie Ministra rodowiska z dnia 8 lutego 2008 r. w sprawie szczegowych wymaga, jakim powinny odpowiada programy ochrony powietrza (Dz. U. Nr 38, poz. 221) Rozporzdzenie Ministra rodowiska z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie standardw emisyjnych z instalacji (Dz. U. Nr 260, poz. 2181, z pn. zm.) Rozporzdzenie Ministra rodowiska z dnia 6 marca 2008 r. w sprawie stref, w ktrych dokonuje si oceny jakoci powietrza (Dz. U. Nr 52, poz. 310) Rozporzdzenie Ministra rodowiska z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie zakresu i sposobu przekazywania informacji dotyczcych zanieczyszczenia powietrza (Dz. U. Nr 216, poz. 1377) Rozporzdzenie Ministra rodowiska z dnia 17 grudnia 2008 r. w sprawie dokonywania oceny poziomw substancji w powietrzu (Dz. U. z 2009 r. Nr 5, poz. 31) Inne dokumenty Wskazwki dla wojewdzkich inwentaryzacji emisji na potrzeby ocen biecych i programw ochrony powietrza, Krajowe Centrum Inwentaryzacji Emisji w Instytucie Ochrony rodowiska; ATMOTERM S.A.; Warszawa 2003 Zasady sporzdzania naprawczych programw ochrony powietrza w strefach, Ministerstwo rodowiska; Warszawa 2003 Aktualizacja zasad sporzdzania naprawczych programw ochrony powietrza w strefach, Ministerstwo rodowiska; Warszawa 2008 Wskazwki metodyczne dotyczce modelowania matematycznego w systemie zarzdzania jakoci powietrza, Ministerstwo rodowiska i Gwny Inspektor Ochrony rodowiska; Warszawa 2003 Wytyczne Ministerstwa Ochrony rodowiska Zasobw Naturalnych i Lenictwa, dotyczce sposobw obliczania emisji pochodzcych z procesu energetycznego spalania paliw w rnych typach urzdze (materiay informacyjno-instruktaowe p.t. Wskaniki emisji substancji zanieczyszczajcych wprowadzanych do powietrza z procesw energetycznego spalania paliw, 1996) Ocena jakoci powietrza w wojewdztwie dolnolskim obejmujca 2007 rok; WIO we Wrocawiu, 2008 rok. Ocena jakoci powietrza w wojewdztwie dolnolskim obejmujca 2008 rok; WIO we Wrocawiu, 2009 rok. 2. OPIS OBSZARU OBJTEGO PROGRAMEM I PRZYCZYNA JEGO STWORZENIA Wojewdztwo dolnolskie jest pooone na poudniowo-zachodnim kracu Polski. Graniczy z Republik Federaln Niemiec od zachodu i z Republik Czesk od poudnia. Na pnocy znajduje si wojewdztwo lubuskie, na pnocnym-wschodzie graniczy z wielkopolskim, a na wschodzie z opolskim. Dolnolskie jest jednym z najwikszych wojewdztw w Polsce, zajmuje powierzchni blisko 20 tys. km i jest zamieszkiwane przez blisko 2,9 mln ludzi, z czego a 70% mieszka w miastach regionu. Administracyjnie wojewdztwo dolnolskie podzielone jest na 26 powiatw ziemskich (bolesawiecki, dzieroniowski, gogowski, growski, jaworski, jeleniogrski, kamiennogrski, kodzki, legnicki, lubaski, lubiski, lwwecki, milicki, olenicki, oawski, polkowicki, strzeliski, redzki, widnicki, trzebnicki, wabrzyski, woowski, wrocawski, zbkowicki, zgorzelecki, zotoryjski) i 3 powiaty grodzkie (Wrocaw, Jelenia Gra i Legnica). Stolic wojewdztwa jest Wrocaw. Charakterystyczn cech wojewdztwa dolnolskiego jest urozmaicenie rzeby terenu od obszarw nizinnych na pnocy, poprzez ciekawe formy polodowcowe (np. Wzgrza Trzebnickie), rozlege obszary Rwniny Wrocawskiej, przedgrze sudeckie a po Sudety na poudniu. Przez teren Dolnego lska przepywa druga co do wielkoci rzeka w Polsce Odra.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4130

Poz. 665

Dolny lsk stanowi surowcowe zaplecze kraju zasobne w magmowe i metamorficzne kamienie amane i boczne, a take jest znaczcym dostawc kruszyw naturalnych i innych wanych dla gospodarki unikalnych surowcw skalnych (amfibolity, gabra, gnejsy, marmury, melafiry, wikszo granitw i bazaltw, kwarc yowy, upki metamorficzne, surowce skaleniowe i inne). Na podstawie art. 87 ustawy Prawo ochrony rodowiska oraz rozporzdzenia Ministra rodowiska z dnia 6 marca 2008 r. w sprawie stref, w ktrych dokonuje si oceny jakoci powietrza (Dz. U. z 2008 r. Nr 52 poz. 310), w wojewdztwie dolnolskim wyznaczonych zostao 16 stref, dla ktrych przeprowadzana jest coroczna ocena jakoci powietrza. S to: Aglomeracja Wrocawska powiat grodzki Wrocaw, miasto Jelenia Gra, miasto Legnica, powiat gogowski, powiat kodzki, powiat oawski, powiat wabrzyski, powiat zgorzelecki, strefa bolesawiecko-lwwecka (obejmuje powiaty: bolesawiecki, lubaski i lwwecki), strefa dzieroniowsko-widnicka (obejmuje powiaty: dzieroniowski i widnicki), strefa jaworsko-zotoryjska (obejmuje powiaty: jaworski, legnicki ziemski i zotoryjski), strefa jeleniogrsko-kamiennogrska (obejmuje powiaty: jeleniogrski i kamiennogrski), strefa lubisko-polkowicka (obejmuje powiaty: lubiski i polkowicki), strefa olenicko-trzebnicka (obejmuje powiaty: growski, milicki, olenicki i trzebnicki), strefa strzelisko-zbkowicka (obejmuje powiaty: strzeliski i zbkowicki), strefa redzko-wrocawska (obejmuje powiaty: redzki, woowski i wrocawski ziemski). Oceny jakoci powietrza w danej strefie dokonuje, zgodnie z art. 89 ww. ustawy, Wojewdzki Inspektor Ochrony rodowiska w oparciu o prowadzony monitoring stanu powietrza. Stanowi to podstaw do klasyfikacji stref na: strefy, w ktrych poziom choby jednej substancji przekracza poziom dopuszczalny powikszony o margines tolerancji (strefa C), strefy, w ktrych poziom choby jednej substancji mieci si pomidzy poziomem dopuszczalnym, a poziomem dopuszczalnym powikszonym o margines tolerancji (strefa B), strefy, w ktrych poziom substancji nie przekracza poziomu dopuszczalnego (strefa A). Zgodnie z klasyfikacj do wykonania Programu zakwalifikowane zostay nastpujce strefy: Aglomeracja Wrocawska z uwagi na: przekroczenie dopuszczalnej czstoci przekraczania poziomu dopuszczalnego 24 godz. ste pyu zawieszonego PM10 w roku kalendarzowym, przekroczenie poziomu docelowego benzo(a)pirenu w roku kalendarzowym. Jelenia Gra z uwagi na: przekroczenie dopuszczalnej czstoci przekraczania poziomu dopuszczalnego 24 godz. ste pyu zawieszonego PM10 w roku kalendarzowym, przekroczenie dopuszczalnego poziomu pyu zawieszonego PM10 w roku kalendarzowym, Legnica z uwagi na: przekroczenie dopuszczalnej czstoci przekraczania poziomu dopuszczalnego 24 godz. ste pyu zawieszonego PM10 w roku kalendarzowym, przekroczenie poziomu docelowego benzo(a)pirenu w roku kalendarzowym, przekroczenie poziomu docelowego arsenu w roku kalendarzowym. powiat gogowski z uwagi na: przekroczenie dopuszczalnej czstoci przekraczania poziomu dopuszczalnego 24 godz. ste pyu zawieszonego PM10 w roku kalendarzowym. powiat kodzki z uwagi na: przekroczenie dopuszczalnej czstoci przekraczania poziomu dopuszczalnego 24 godz. ste pyu zawieszonego PM10 w roku kalendarzowym, przekroczenie dopuszczalnego poziomu pyu zawieszonego PM10 w roku kalendarzowym. powiat wabrzyski z uwagi na: przekroczenie dopuszczalnej czstoci przekraczania poziomu dopuszczalnego 24 godz. ste pyu zawieszonego PM10 w roku kalendarzowym, przekroczenie poziomu docelowego benzo(a)pirenu w roku kalendarzowym. powiat zgorzelecki z uwagi na: przekroczenie dopuszczalnej czstoci przekraczania poziomu dopuszczalnego 24 godz. ste pyu zawieszonego PM10 w roku kalendarzowym, przekroczenie poziomu docelowego benzo(a)pirenu w roku kalendarzowym. strefa dzieroniowsko-widnicka z uwagi na: przekroczenie dopuszczalnej czstoci przekraczania poziomu dopuszczalnego 24 godz. ste pyu zawieszonego PM10 w roku kalendarzowym, przekroczenie dopuszczalnego poziomu pyu zawieszonego PM10 w roku kalendarzowym. strefa lubisko-polkowicka z uwagi na:

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4131

Poz. 665

przekroczenie dopuszczalnej czstoci przekraczania poziomu dopuszczalnego 24 godz. ste pyu zawieszonego PM10 w roku kalendarzowym, przekroczenie poziomu docelowego benzo(a)pirenu w roku kalendarzowym. Biorc pod uwag kryterium ochrony rolin, strefa dolnolska zostaa zakwalifikowana do opracowania programu ochrony powietrza z uwagi na przekroczenie poziomu docelowego dla ozonu, wyraonego jako AOT 40. Na stacji ta regionalnego wskanik, ten uredniony dla 3 kolejnych lat wynis 24953 g/m3h. Na poniszych mapkach zobrazowano, dla ktrych stref wystpiy ponadnormatywne stenia wymienionych substancji. Szczegowe opisy stref zamieszczono w odnonych czciach dokumentacji dotyczcych tych stref

Rysunek 01. Klasyfikacja stref wojewdztwa dolnolskiego dla pyu zawieszonego PM10 kryterium ochrony zdrowia (rdo: WIO Wrocaw)

Rysunek 02. Klasyfikacja stref wojewdztwa dolnolskiego dla benzo(a)pirenu kryterium ochrony zdrowia (rdo: WIO Wrocaw)

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4132

Poz. 665

Rysunek O3. Klasyfikacja stref wojewdztwa dolnolskiego dla arsenu kryterium ochrony zdrowia (rdo: WIO Wrocaw)

Rysunek O4. Klasyfikacja stref wojewdztwa dolnolskiego dla ozonu kryterium ochrony zdrowia (rdo: Ocena roczna, WIO Wrocaw)

2.1. SUBSTANCJE OBJTE PROGRAMEM I RDA ICH POCHODZENIA Substancje objte Programem Do substancji objtych niniejszym Programem ochrony powietrza nale: py zawieszony PM10 oraz benzo(a)piren, arsen i ozon. Poniej przedstawiono odpowiednio dopuszczalne i docelowe poziomy tych substancji w roku 2007, obowizujce na podstawie rozporzdzenia Ministra rodowiska z dnia 3 marca 2008 roku w sprawie poziomu niektrych substancji w powietrzu (Dz. U. Nr 47, poz. 281). Ocena jakoci powietrza za 2007 roku zostaa przygotowana ju na podstawie ww. rozporzdzenia.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49


Okres uredniania wynikw pomiarw

4133

Poz. 665
Dopuszczana czsto Termin przekraczania osignicia dopuszczalnego poziomw poziomu w roku dopuszczalnych kalendarzowym 35 razy 2005 2005

Tabela 01. Wartoci kryterialne do klasyfikacji stref dla terenu kraju ochrona zdrowia, rok 2007
Dopuszczalny poziom substancji w powietrzu Warto marginesu tolerancji w roku 2007

Substancja

24 godziny py zawieszony PM10 rok kalendarzowy benzo(a)piren arsen ozon

poziomy dopuszczalne 50 g/m3 0 40 g/m3 0 poziomy docelowe 1 ng/m3 6 ng/m 120 g/m3 18 000 g/m3h poziomy celw dugoterminowych 120 g/m3 6 000 g/m h
3 3

rok kalendarzowy rok kalendarzowy 8 godzin okres wegetacyjny (1 V31 VII) 8 godzin okres wegetacyjny (1 V31 VII)

25 dni

2013 2013 2010

2020

ozon

Tabela 01. Wartoci progowe dla substancji w powietrzu w uzdrowiskach i na obszarach ochrony uzdrowiskowej
Substancja py zawieszony PM10 Okres uredniania wynikw pomiaru 24 godziny rok kalendarzowy Dopuszczalny poziom substancji w powietrzu [ g/m3] 50 40 Dopuszczalna czsto przekroczenia dopuszczalnego poziomu w roku kalendarzowym 35 razy

Charakterystyki przedmiotowych stref, pod ktem wynikw rocznej oceny i przyczyn koniecznoci sporzdzenia Programu przedstawiono w opisach dotyczcych poszczeglnych stref. rda zanieczyszcze Przy ocenie jakoci powietrza brane s pod uwag wszystkie rda emisji zanieczyszcze antropogenicznych. Typy rde poddanych analizie to rda: punktowe, liniowe i powierzchniowe. Relacj pomidzy rdami emisji, a odpowiadajcymi im emitorami przedstawiono w tabeli poniej. Tabela 03. rda emisji i emitory
rda opis rde rda punktowe technologiczne oraz spalania energe- koty i piece tycznego obszary bdce rdami rda powierzchniowe tzw. niskiej emisji rda liniowe drogi emitory emitory punktowe emitory powierzchniowe emitory liniowe opis emitorw gwnie emitory punktowe, pionowe otwarte lub zadaszone (tzw. kominy) siatka prostoktna obejmujca dany obszar podzia drogi na mniejsze proste odcinki

W ramach przeprowadzonej inwentaryzacji rde emisji w strefach objtych Programem, okrelono wielkoci emisji analizowanych substancji. Szczegowo inwentaryzacja zostaa omwiona w czciach powieconych poszczeglnym strefom. Emisja napywowa Na jako powietrza w strefach objtych Programem wpywaj rwnie zanieczyszczenia pochodzce ze rde zlokalizowanych poza tymi strefami. W analizie uwzgldniono emisje z nastpujcych grup rde: znajdujcych si w odlegoci do 30 km od granicy strefy (rda punktowe, liniowe, powierzchniowe), znajdujcych si w odlegoci powyej 30 km od granicy strefy (istotne rda punktowe z terenu Polski), transgranicznych (rda punktowe, powierzchniowe i liniowe z Niemiec i Czech oraz inne istotne rda punktowe spoza terenu Polski). Wojewdztwo dolnolskie ssiaduje od wschodu z wojewdztwem opolskim, od pnocy z wojewdztwem wielkopolskim i lubuskim, natomiast od poudnia z Republik Czesk za od zachodu z Republik Federaln Niemiec, ktre to tereny wzito pod uwag w analizie emisji napywowej. 2.2. WPYW SUBSTANCJI OBJTYCH PROGRAMEM NA RODOWISKO I ZDROWIE LUDZI Py zawieszony PM10 Py zawieszony jest mieszanin bardzo drobnych czstek staych i ciekych, ktre mog pochodzi z emisji bezporedniej (py pierwotny) lub te powstaj w wyniku reakcji midzy substancjami znajdujcymi si w atmosferze (py wtrny). Prekursorami pyw wtrnych s przede wszystkim tlenki siarki, tlenki

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4134

Poz. 665

azotu i amoniak. Py zawieszony moe zawiera substancje toksyczne takie jak wielopiercieniowe wglowodory aromatyczne (m.in. benzo(a)piren), metale cikie oraz dioksyny i furany. rda pyu zawieszonego w powietrzu mona podzieli na antropogeniczne i naturalne. Wrd antropogenicznych wymieni naley: rda przemysowe (energetyczne spalanie paliw i rda technologiczne), transport samochodowy oraz spalanie paliw w sektorze bytowo-gospodarczym. rda naturalne to przede wszystkim pylenie traw, erozja gleb, wietrzenie ska oraz aerozol morski. Czynnikiem sprzyjajcym szkodliwemu oddziaywaniu pyu na zdrowie jest przede wszystkim wielko czstek. W pyle zawieszonym cakowitym (TSP), ze wzgldu na wielko czstek, wyrnia si frakcje o ziarnach: powyej 10 m oraz poniej 10 m (py zawieszony PM10). Z bada epidemiologicznych prowadzonych w aglomeracji grnolskiej wynika, i wzrost stenia zanieczyszcze pyowych PM10 o 10 g/m3 powoduje kilkuprocentowy wzrost zachorowa na choroby grnych drg ukadu oddechowego, w tym astmy. W skad frakcji PM10 wchodzi frakcja o rednicy ziaren poniej 2,5 m (py zawieszony PM2,5). Wedug najnowszych raportw wiatowej Organizacji Zdrowia (WHO) frakcja PM2,5 uwaana jest za wywoujc powane konsekwencje zdrowotne, poniewa ziarna o tak niewielkich rednicach maj zdolno atwego wnikania do pcherzykw pucnych, a std do ukadu krenia. Najwiksze zawartoci frakcji PM2,5 w TSP w Polsce wystpuj w przypadku procesw produkcyjnych (ok. 54%), oraz w sektorze komunalno-bytowym (ok. 35%). Analizujc udzia frakcji pyu PM2,5 w pyle PM10 warto zwrci uwag, e jest on najwikszy przy transporcie drogowym, gdzie stanowi ok. 90%. Naley przy tym podkreli, e znaczna cz emisji pyu z transportu drogowego pochodzi z procesw innych ni spalanie paliw, do ktrych zaliczy mona np. cieranie opon i hamulcw oraz cieranie nawierzchni drg. Jak wynika z raportw wiatowej Organizacji Zdrowia (WHO), dugotrwae naraenie na dziaanie pyu zawieszonego PM2,5 skutkuje skrceniem redniej dugoci ycia. Szacuje si, e ycie przecitnego mieszkaca Unii Europejskiej jest krtsze z tego powodu o ponad 8 miesicy. Jest to rwnoznaczne z 3,6 milionami lat ycia traconych kadego roku w przeliczeniu na wszystkich mieszkacw UE. ycie przecitnego Polaka, w stosunku do mieszkaca UE, jest krtsze o kolejne 2 miesice z uwagi na wystpujce w naszym kraju wiksze zanieczyszczenie pyem anieli wynosi rednia dla krajw Unii. Krtkotrwaa ekspozycja na wysokie stenia pyu PM2,5 jest rwnie niebezpieczna, powodujc wzrost liczby zgonw z powodu chorb ukadu oddechowego i krenia oraz wzrost ryzyka nagych przypadkw wymagajcych hospitalizacji. Powysze fakty znalazy swoje odzwierciedlenie w dyrektywie w sprawie jakoci powietrza i czystszego powietrza dla Europy (dyrektywa CAFE) zadecydowano o wczeniu pyu PM2,5 do pakietu podstawowych zanieczyszcze mierzonych w ramach monitoringu prowadzonego przez pastwa czonkowskie, a take wyznaczono bardzo ambitne i trudne do osignicia cele wzgldem redukcji tego zanieczyszczenia. Naley podkreli, e pyy oddziauj szkodliwie nie tylko na zdrowie ludzkie, ale take na rolinno, gleby i wod. Benzo(a)piren Benzo(a)piren jest gwnym przedstawicielem wielopiercieniowych wglowodorw aromatycznych (WWA), ktrych rdem mog by silniki spalinowe, spalarnie odpadw, liczne procesy przemysowe (np. produkcja koksu), poary lasw, dym tytoniowy, a take wszelkie procesy rozkadu termicznego zwizkw organicznych przebiegajce przy niewystarczajcej iloci tlenu. Nonikiem benzo(a)pirenu w powietrzu jest py, dlatego jego szkodliwe oddziaywanie jest cile zwizane z oddziaywaniem pyu oraz jego specyficznymi waciwociami fizycznymi i chemicznymi. Benzo(a)piren oddziauje szkodliwie nie tylko na zdrowie ludzkie ale take na rolinno, gleby i wod. Wykazuje on ma toksyczno ostr, za du toksyczno przewlek, co zwizane jest z jego zdolnoci kumulacji w organizmie. Podobnie, jak inne WWA, jest kancerogenem chemicznym, a mechanizm jego dziaania jest genotoksyczny, co oznacza, e reaguje z DNA, przy czym dziaa po aktywacji metabolicznej. W wyniku przemian metabolicznych benzo(a)pirenu w organizmie czowieka dochodzi do powstania i gromadzenia hydroksypochodnych benzo(a)pirenu o bardzo silnym dziaaniu rakotwrczym. Przecitny okres midzy pierwszym kontaktem z czynnikiem rakotwrczym a powstaniem zmian nowotworowych wynosi ok. 15 lat, ale moe by krtszy. Benzo(a)piren, podobnie jak inne WWA wykazuje toksyczno ukadow, powodujc uszkodzenie nadnerczy, ukadu chonnego, krwiotwrczego i oddechowego. Poza wymienionymi na wstpie rdami powstawania WWA, w tym benzo(a)pirenu, podkreli naley rwnie, e mog si one tworzy podczas obrbki kulinarnej, kiedy topicy si tuszcz (ulegajcy pirolizie) cieka na rdo ciepa. Do pirolizy dochodzi take podczas obrbki ywnoci w temperaturze powyprocesu, rda ciepa i odlegoci pomidzy ywnoci a rdem ciepa. Benzo(a)piren jest zanieczyszczeniem powietrza, wody i gleby. Jego stenie jest normowane w kadym z tych komponentw: w powietrzu normowane jest stenie benzo(a)pirenu zawartego w pyle zawieszonym PM10 norma 1 ng/m3, w wodzie pitnej norma 10 ng/dm3, w glebie norma 0,02 mg/kg suchej masy (gleby klasy A), 0,03 mg/kg suchej masy (gleby klasy B).

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4135

Poz. 665

Wreszcie naley wspomnie, e w powietrzu WWA ulegaj, pod wpywem dziaania promieni sonecznych, zjawisku fotoindukcji, ktre powoduje wzrost podatnoci do tworzenia si pocze z materiaem genetycznym DNA. Podsumowujc wpyw zanieczyszcze na zdrowie ludzi warto podkreli rwnie fakt, e wiksze stenia zanieczyszcze oznaczaj te wymierne, policzalne straty ekonomiczne, spowodowane wiksz absencj pracownikw. Wywouje to straty w przedsibiorstwach, mniejsze wpywy z podatkw, wiksze obcienia budetu pastwa i samorzdw oraz zakadw opieki zdrowotnej. Arsen Arsen (As) jest zwizkiem o silnych waciwociach kancerogennych i toksycznych. Podstawowymi, naturalnymi rdami arsenu s erupcje wulkanw oraz w znacznie mniejszym stopniu falowanie powierzchni mrz, procesy mikrobiologiczne. Wrd rde antropogenicznych wymienia si: uboczn emisj w wyniku procesw wydobycia i hutnictwa rud metali nieelaznych (mied, nikiel) oraz spalanie paliw kopalnianych (gwnie wgla brunatnego i kamiennego) wielko emisji zaley od zawartoci arsenu w paliwie, a take nawoenie gleb. Do organizmu czowieka arsen moe dostawa si drog pokarmow np. poprzez picie zanieczyszczonej wody, jak rwnie drog oddechow. W powietrzu arsen wystpuje gwnie w formie nieorganicznej (w postaci pyu), ktra jest bardziej szkodliwa od formy organicznej. Najwiksze stenia arsenu w powietrzu odnotowywane s na terenach miejskich od kilku ng do kilkudziesiciu g w m3 i uprzemysowionych, gdzie moe przekracza 1 g/m3. Dawka As bezpieczna dla dorosego czowieka to: 1015 g/d; NDS: 0,01 mg/m3 (arsen i jego zwizki nieorganiczne w przeliczeniu na As); dawka toksyczna 550 mg/d. Dziaanie toksyczne arsenu przejawia si w powinowactwie do wielu enzymw, blokowaniu ich dziaania (przede wszystkim cyklu Krebsa). W konsekwencji zostaje upoledzone oddychanie wewntrzkomrkowe, nastpuj zaburzenia przemiany lipidw i wglowodanw, a nastpnie dochodzi do zmian zwyrodnieniowych w narzdach miszowych. Zwizki arsenu wykazuj rwnie utajone dziaanie kancerogenne i teratogenne. Zwizki arsenu kumuluj si w organizmie w tkankach bogatych w keratyn, takich jak: wosy, paznokcie, skra oraz w nabonku przewodu pokarmowego. Objawy zatrucia przewlekego wystpuj zwykle po kilku latach. Mog nimi by nowotwory skry, puc, nerek, wtroby. Sam dugotrway kontakt skry z pyem arsenowym moe wywoa kilkanacie odmian nowotworu skry. Bardzo czsto jednak przewleke zatrucia doprowadzaj jedynie do zwykych zmian skrnych rogowacenie, pigmentacja skry, wypadanie wosw, zapalenia skrne, upoledzenie wzrostu paznokci. Ozon Mechanizmy powstawania ozonu Ozon znajdujcy si w przyziemnej warstwie atmosfery zwany potocznie troposferycznym stanowi sum ozonu antropogenicznego powstaego na skutek przemian fizykochemicznych emitowanych do atmosfery zanieczyszcze pierwotnych oraz ozonu pochodzenia naturalnego. Ten ostatni z kolei, jak wykazuj badania, ma swoje rdo w procesach fotochemicznych zachodzcych w troposferze (procesy utleniania naturalnych zanieczyszcze atmosfery takich jak: metan i tlenek wgla w obecnoci przynajmniej niewielkiej iloci katalitycznie dziaajcych tlenkw azotu) jak rwnie jest wynikiem intruzji ozonu stratosferycznego w grne partie troposfery oraz w mniejszej skali jest ubocznym produktem wyadowa atmosferycznych. Wedug szacunkw Crutzena 3) stosunek iloci ozonu naturalnego powstaego na drodze reakcji fotochemicznych do iloci ozonu stratosferycznego, ktry znalaz si w troposferze wynosi 3:14). Ozon jest gazem bezbarwnym o charakterystycznym zapachu i utleniajcych waciwociach. Jest on podstawowym skadnikiem tzw. smogu fotochemicznego. Jako silny utleniacz wpywa negatywnie na zdrowie ludzi, a take moe uszkadza roliny. Powstawanie ozonu antropogenicznego w troposferze jest wynikiem reakcji fotochemicznych zachodzcych pomidzy lotnymi zwizkami organicznymi (LZO) i tlenkami azotu (NOX). Aby powsta ozon musi doj do reakcji pomidzy tlenem czsteczkowym (O2) a rodnikiem O(3P). Rodnik ten potencjalnie moe powsta na drodze fotodysocjacji ozonu O3 (2) lub dwutlenku azotu NO2. Jednak ze wzgldu na fakt, e dostatecznie krtkie promieniowanie UV nie dociera do przyziemnej warstwy atmosfery jedynym znaczcym rdem rodnika O(3P) w troposferze jest fotodysocjacja NO2. Szczegowy przebieg reakcji powstawania ozonu przedstawiono w pracy wykonanej dla Ministerstwa rodowiska5). Analizujc mechanizmy rzdzce przebiegiem reakcji fotochemicznych w atmosferze mona stwierdzi e: gwnymi prekursorami powstawania O3 w troposferze s: NOX, LZO oraz CO; kocowymi produktami procesu utleniania LZO s CO2 i H2O; emitowane do atmosfery, ewentualnie powstae w procesach rozkadu wglowodorw aldehydy ze wzgldu na swoj aktywno fotochemiczn przyczyniaj si do produkcji wolnych rodnikw w atmosferze; nastpujce rodniki reaguj w sposb bezporedni z NO: HCO3*, RO2* i HO2*. Podczas procesu utleniania grupy metylowej ma miejsce zwykle kilka konwersji NO do NO2. W wyniku tego procesu nastpuje przesunicie rwnowagi fotochemicznej pomidzy NO2 i O3 w kierunku NO2, co wywouje wzrost produkcji ozonu. Ilo konwersji majcych miejsce podczas utleniania wglowodorw jest zmienna. Podczas penego rozkadu reszty metylowej do CO2 konwertowane s rednio 3 czsteczki NO, przy czym w 74% konwersja przebiega na drodze reakcji NO z rodnikiem HO2*; podczas rozkadu wglowodorw nie wystpuje zuywanie si rodnikw. Teoretycznie do zainicjowania procesw utleniania wglowodorw wystarczy znikome stenie rodnikw OH* w atmosferze. Powstajce w trakcie utleniania wglowodorw aldehydy ze wzgldu na sw aktywno fotoche-

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4136

Poz. 665

miczn przyczyniaj si do wzrostu iloci rodnikw, ktre w konsekwencji powoduj przyspieszenie przebiegu reakcji utleniajcych. Wysoka ich zawarto w atmosferze sprzyja samooczyszczaniu si atmosfery, poniewa rodniki (szczeglnie OH*) wchodz w reakcje z innymi zanieczyszczeniami ladowymi (np. NO2 i SO2) przez co tworz produkty atwo usuwalne z atmosfery (np. w drodze mokrej depozycji)6). Duy stopie skomplikowania procesw fizykochemicznych przebiegajcych w atmosferze zwizanych z wystpowaniem zwaszcza LZO oraz NOX i majcych wpyw na powstawanie ozonu powoduje, e bardzo trudno jest okreli zalenoci pomidzy emisj prekursorw ozonu, a wystpowaniem ozonu troposferze. Zalenoci te s nieliniowe i zwizane raczej ze stosunkiem emisji NOX do LZO ni wartociami bezwzgldnymi emisji (adunkami) tych zwizkw. Rysunek poniej obrazuje przykadow nieliniow zaleno ozonu od emisji NOX i LZO (dla sytuacji epizodw):

Rysunek O5. Przykad diagramu EKMA przedstawiajcy nieliniowo zmian ste ozonu w stosunku do zmian emisji prekursorw ozonu [rdo: M. Amann i in.: RAINS REVIEW 2004,The RAINS model. IIASA, Austria, February, 2004].

Zgodnie z diagramem wysokie stenia ozonu bd wystpowa przy duych rwnoczesnych emisjach zarwno LZO i NOx. Powstawanie ozonu bdzie ograniczone, jeli emisje jednej z grup: albo LZO albo NOX bd niewielkie niezalenie od wielkoci emisji drugiej grupy. Wpyw ozonu na zdrowie i rolinno Ozon, ktry w wysokich warstwach atmosfery spenia rol filtra dla promieniowania ultrafioletowego, w warstwie przyziemnej jest zanieczyszczeniem i wykazuje szkodliwe dziaanie zarwno na ludzi jak i na ekosystemy. Wpyw ozonu troposferycznego na zdrowie ludzi oraz zagroenia dla ekosystemw przedstawiono w poniszych tabelach7). Tabela O2. Oddziaywanie ozonu na zdrowie ludzi
Konsekwencje utleniajcego wpywu ozonu na zdrowie ludzi Dugotrwae zmiana aktywnoci enzymatycznej oskrzeli, morfologiczne i histologiczne zmiany tkanki pucnej, obrzk puc, utlenianie nienasyconych kwasw tuszczowych w organizmie, obnienie odpornoci na infekcje. Krtkotrwae podranienie oczu i bony luzowej, utrudnienie w oddychaniu wraz ze zmniejszeniem pojemnoci respiracyjnej puc, krwotoki z nosa, kaszel, ble klatki piersiowej i gowy, zawroty gowy

Tabela O3. Oddziaywanie ozonu na roliny Konsekwencje utleniajcego wpywu ozonu roliny Komrka Tkanka i organ Organizm zwikszona przenikalzmiany w procesach: fotosynzmiany w procesie no membran, tezy, respiracji i transpiracji, wzrostu roliny, zmiana aktywnoci enwadliwe przemieszczanie si zwikszona podatno zymw, skadnikw wewntrz roliny, na biotyczne i abiopodwyszona produkcja zmiany we wzrocie i rozwoju tyczne czynniki stresoetylenu, poszczeglnych organw, genne, zmiany w przemianie przebarwienia, chlorozy, nezakcenia w owoco-

Ekosystem zahamowanie wzrostu, przesunicia w skadzie i zuboenie gatunku, wpyw na sukcesje, zmiany w istniejcej strukturze, zakcenia w acuchu pokarmowym,

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49


Komrka materii, substrukturalne zmiany organelli komrkowej, zakcenie funkcji komrki, obumarcie komrki.

4137

Poz. 665
Ekosystem zmiany w obiegu pierwiastkw, zagroenie dla konsumentw i destruentw, obnienie wydajnoci ekosystemu poczone z utrat stabilnoci i zdolnoci do samoregulacji.

Konsekwencje utleniajcego wpywu ozonu roliny Tkanka i organ Organizm krozy, waniu, ograniczone tworzenie si obnienie jakoci, brodawek na skutek rhizozmiany siy konkurenbium, cyjnej, zakcenia w mykoryzie, obumarcie roliny. obumarcie organu.

Wedug prof. Szaflika zawarto ozonu w powietrzu wpywa na: procesy biochemiczne przebiegajce w organizmach, kancerogenno poprzez mutacje kwasw nukleinowych, zmniejszenie immunologicznej odpornoci (zwikszenie wraliwoci na alergeny), powstawanie procesw zapalnych, zmian w strukturze krwi. Nadmieni jednak trzeba, e zauwaa si te pozytywny wpyw ozonu, ze wzgldu na jego waciwoci dezynfekcyjne. Toksyczne dziaanie ozonu mona uj w poniszym schemacie8).

Rysunek O6. Schemat toksycznego dziaania ozonu

Na temat sposobu oddziaywania zanieczyszczenia ozonem powietrza na zdrowie nie ma jednoznacznych opinii. Wedug Sjaak Slanina9) moliwym mechanizmem oddziaywania moe by depozycja ozonu w warstwie otaczajcej komrki puc, w wyniku czego uwalnia si O2 oraz szereg radykalnych jonw (HO2*, HO+, OH* i O2), ktre z kolei wpywaj na enzymy w membranach komrek. Uznaje si, e stenie ozonu na poziomie 180 g/m 3 jest ju steniem, ktre moe oddziaywa szkodliwie na szczeglnie podatne osoby, jak np. dzieci, osoby starsze i chore, ktre powinny unika przebywania w tak zanieczyszczonym powietrzu. W zwizku z tym poziom ten ustalono, jako poziom, o ktrym spoeczestwo powinno by poinformowane. Za poziom szkodliwy dla ogu spoeczestwa uznano stenia powyej 240 g/m3. Natomiast stenia na poziomie 120 g/m3 uznano za nie wpywajce jeszcze na zdrowie, std przyjto t wielko jako poziom docelowy. Podobnie ustalono wielkoci wskanikw wpywu na zdrowie i rolinno biorc pod uwag dugo oddziaywania odpowiednich ste. 3. DZIAANIA NIEZBDNE DO PRZYWRCENIA STANDARDW JAKOCI POWIETRZA 3.1. PODSTAWOWE ZAOENIA Przy okrelaniu podstawowych kierunkw dziaa niezbdnych do przywrcenia standardw jakoci powietrza na obszarze wojewdztwa dolnolskiego przyjto nastpujc metodyk: zidentyfikowano gwne przyczyny przekrocze dopuszczalnych norm zanieczyszcze w analizowanych strefach; dokonano oglnej analizy dziaa przyczyniajcych si do poprawy jakoci powietrza, jakie s prowadzone na terenach stref i ich efektw; przeprowadzono analiz prognozowanych efektw dziaa niewynikajcych bezporednio z POP tj. majcych swoj genez w zmianach prawa (polskiego i UE), zapisanych w wojewdzkich, powiatowych i gminnych programach ochrony rodowiska, strategiach rozwoju, planach zagospodarowania przestrzennego, wynikajcych ze zmian w jakoci paliw dopuszczonych do obrotu gospodarczego itp.; wykonano analiz moliwych kierunkw dziaa naprawczych poza ww. (w rozdziale 11 czci szczegowych przedstawiono moliwe dziaania, ktrych nie wybrano); dokonano wyboru kierunkw niezbdnych do przywrcenia standardw jakoci powietrza (po uwzgldnieniu uwarunkowa lokalnych, spoecznoekonomicznych, moliwoci technicznych). W przypadku, gdy w danej strefie wystpuj przekroczenia dla kilku substancji, dziaania naprawcze uwzgldniaj wszystkie te substancje. W wojewdztwie dolnolskim prowadzone s aktualnie oraz zostay zaplanowane na kolejne lata liczne dziaania przyczyniajce si do poprawy jakoci powietrza, gwnie w zakresie ograniczenia emisji z transportu drogowego, ale rwnie majce na celu ograniczenie niskiej emisji. Najwaniejszym dziaaniem z zakresu ograniczenia emisji komunikacyjnej jest budowa obwodnic miast wyprowadzajcych ruch tranzytowy poza ich granice. Skuteczne moliwoci ograniczenia emisji ze spalania paliw w rdach domowych, ze wzgldw technicznych, zwizane s z wymian czynnika grzewczego na powodujcy mniejsz emisj lub jej brak (podczenie do sieci ciepowniczych, ogrzewanie elektryczne), ponie-

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4138

Poz. 665

wa nie ma opracowanych skutecznych i ekonomicznie zasadnych metod redukcji zanieczyszcze poprzez urzdzenia ochronne. Przystpujc do okrelenia programu dziaa naprawczych zmierzajcych do przywrcenia jakoci powietrza wymaganej przepisami prawa na wstpie poddano analizie dziaania wynikajce z istniejcych planw, programw, strategii, ktre bd realizowane niezalenie od Programu ochrony powietrza (tzw. wariant 0). Bazujc na tym wariancie okrelano czy konieczne jest podjcie dodatkowych dziaa zmierzajcych do poprawy stanu obecnego. Szczegowy opis zamieszczono w czciach powieconych poszczeglnym strefom poddanym analizie. Uwzgldniono rwnie zmiany emisji napywowej wynikajce z przyjcia dyrektywy CAFE i wymogu obnienia ste przede wszystkim pyu zawieszonego PM10 do roku 2011, do poziomw niepowodujcych przekrocze dopuszczalnych norm. Uwzgldniajc przyczyny zej jakoci powietrza w wojewdztwie dolnolskim mona wysnu wniosek, e niepodejmowanie adnych dziaa na rzecz poprawy jakoci powietrza (za wyjtkiem przewidzianych przepisami prawa), spowoduje utrwalenie stanu obecnego. Okrelono zatem szereg dziaa naprawczych, dotyczcych gwnie ograniczenia uciliwoci transportu samochodowego oraz ograniczenia niskiej emisji, ktrych realizacja przyczyni si do poprawy stanu jakoci powietrza. Szczegowe dziaania naprawcze zostay przedstawione w czci szczegowej dla poszczeglnych stref wojewdztwa dolnolskiego. 3.2. EFEKTYWNO EKOLOGICZNA I EKONOMICZNA POSZCZEGLNYCH DZIAA NAPRAWCZYCH Dziaania redukujce emisje powierzchniow Na wstpie dokonano porwnania kosztw inwestycyjnych i eksploatacyjnych zastosowania rnego rodzaju dziaa naprawczych zwizanych z redukcj emisji zanieczyszcze z indywidualnych systemw grzewczych. Koszty te oraz wielko redukcji emisji pyu zawieszonego PM10 zestawiono w tabeli O6. Najniszy koszt wytworzenia ciepa wystpuje w przypadku nowoczesnej kotowni opalanej wglem oraz w przypadku zastosowania kotw retortowych. Ten sam jakociowo wgiel, spalany w starych kotach, powoduje wzrost kosztw wytworzenia ciepa o ok. 1737%. Stosunkowo niski koszt wystpuje rwnie w przypadku zastosowania jako paliwa pelet. Kotownia gazowa generuje koszty wytworzenia ciepa na poziomie 1,5 do 2krotnie wyszych ni nowoczesna kotownia wglowa. Najwysze koszty wi si jednak ze spalaniem oleju i stosowaniem energii elektrycznej. Pod wzgldem wskanika emisji pyu najkorzystniej prezentuje si energia elektryczna, koty gazowe (0,5 g/GJ), nastpnie koty olejowe (3,7 g/GJ). Naley jednak zwrci uwag, e redukcja emisji pyu, jak osiga si w przypadku nowoczesnych kotw wglowych w stosunku do kotw starych, jest znaczna (ponad 80%). Rozpatrujc efekt ekologiczny najkorzystniejszym rozwizaniem jest zamontowanie ogrzewania elektrycznego, jednak wysoki koszt produkcji ciepa stanowi w tym przypadku powane ograniczenie dla przecitnego gospodarstwa domowego. W aktualnym stanie formalno-prawnym kluczowym czynnikiem powodzenia Programu ochrony powietrza jest dofinansowanie wymiany starych kotw i piecw wglowych oraz wykazanie, poza efektem ekologicznym, istotnych oszczdnoci po stronie kosztw eksploatacyjnych (przypadek wysokosprawnych kotw opalanych wglem) oraz wzrostu poziomu komfortu uytkowania urzdze. Dokonano porwnania kosztw inwestycyjnych i eksploatacyjnych zastosowania rnego rodzaju dziaa naprawczych zwizanych z redukcj emisji zanieczyszcze z indywidualnych systemw grzewczych. Koszty te oraz wielko redukcji emisji pyu zawieszonego PM10 zestawiono w poniszej tabeli. Tabela O4. Zestawienie parametrw kotw i paliw oraz kosztw inwestycyjnych i eksploatacyjnych dla indywidualnych gospodarstw domowych (rdo: opracowanie wasne)
rodzaj kota jednostka stare wglowe 50 wgiel (orzech, kostka) tradycyjne wglowe nowoczesne 75 wglowe ekologiczne retortowe 85 85 90 gazowe olejowe elektryczne system ciepowniczy

sprawno

[%]

90

ponad 90

rodzaj paliwa parametry paliwa: warto opaowa zawarto popiou zawarto siarki zawarto wilgoci

wgiel (growgiel (orzech) szek, brykiety EKORET)

gaz GZ50

olej opao wy

[MJ/kg] [MJ/m3] [%] [%] [%]

26

26

> 26

17,5 35a

41,5

410 < 0,6 do 12

410 < 0,6 do 12

410 < 0,6 do 12

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49


rodzaj kota jednostka stare wglowe tradycyjne wglowe nowoczesne

4139
wglowe ekologiczne retortowe gazowe olejowe elektryczne

Poz. 665
system ciepowniczy

Jednostkowy z/Mg koszt paliwa

460 570 435 570

567 840

560 680 / 1,86b 635 760

3,00c

0,1944 z/kWh taryfa caodniowa 0,1411 z/kWh taryfa nocna 60100 5 000 10 000 3045 5 000 20 000 0

koszt produkcji [z/GJ] ciepa koszt inwesty[z] cyjny wskanik emisji pyu [g/GJ] ogem redukcja emi[%] sji pyu wskanik [g/GJ] emisji SO2 redukcja emi[%] sji SO2 wskanik [g/GJ] emisji NO2 redukcja emi[%] sji NO2 wskanik [mg/GJ] emisji BaP redukcja emi[%] sji BaP
a b c

28,5 38,5

22 29 7 200 12 700

25 32 11 300 19 000 32

37 47 7 000 39 000 50

51,0 6 500 22 800 0,5

92 14 500 29 300 3,7

404,1

65

686 109,72 250

83,75

92 445,9 35 85,6 22

87,5 20,0 97 74,5 32 50 80

99,75 0,5 99,9 57 48 0,02 99,99

98,75 140 80 68 38 50 80

100 0 100 0 100 0 100

100 0 100 0 100 0 100

17,5 93

7,5 97

MJ/m z/m3 z/l

Koszty kotw zale od producenta i ich rozpito moe by znaczna, oglnie jednak najtasze, z uwagi na redni koszt inwestycyjny, jest ogrzewanie elektryczne, koty wglowe oraz koty gazowe. Najdrosze s koty olejowe (cho czsto maj one ceny porwnywalne do kotw gazowych) oraz koty na pelety. Atrakcyjno ekonomiczna kotw retortowych polega rwnie na tym, e pozwalaj one na znaczne oszczdnoci stosowanego paliwa staego, wic ich zakup zwraca si w krtkim czasie. Poniej przedstawiono rednie koszty inwestycyjne zwizane z likwidacj lub ograniczeniem niskiej emisji poprzez zastosowanie wymienionych rozwiza jako podstawowych oraz jako uzupeniajcych: alternatywnych rde energii (kolektory soneczne) i termomodernizacji, ktrych koszty s w tym przypadku najwysze.
40 000 z 29 650 z 26 800 z 21 900 z 23 000 z 20 000 z 12 500 z 10 000 z 7 500 z 9 950 z 14 650 z 15 100 z

30 000 z

0 z

Rysunek O5. rednie koszty inwestycyjne dla rnych przedsiwzi zwizanych z redukcj emisji niskiej (rdo: obliczenia wasne)

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4140

Poz. 665

Poniej przedstawiono efekt ekologiczny w postaci redukcji pyu PM10 przy zastosowaniu danego rodzaju inwestycji. Najwikszy efekt ekologiczny uzyskujemy przy cakowitej likwidacji rda emisji i podczaniu do m.s.c. lub przy zastosowaniu ogrzewania elektrycznego, nastpnie przy instalacji kota gazowego, olejowego, retortowego. Najmniejszy efekt ekologiczny uzyskamy przy montau kolektorw sonecznych i termomodernizacji (przy pozostawieniu rda emisji).
efekt ekologiczny dla pyu PM10 30 Mg PM10/100 m2rok 25 20 15 10 5 0

Rysunek O6. Efekt ekologiczny dziaa/inwestycji w postaci redukcji pyu PM10 (rdo: obliczenia wasne)

Przy wyborze danego rodzaju inwestycji istotne s rwnie koszty eksploatacyjne. Poniej przedstawiono rednie koszty uzyskania energii cieplnej przy uwzgldnieniu przecitnej sprawnoci urzdzenia.

ogrzewanie elektryczne (I taryfa) ogrzewanie olejowe ogrzewanie elektryczne (II taryfa) ogrzewanie gazowe system ciepowniczy biomasa ogrzewanie wglowe pompy ciepa kolektory soneczne 0

100 92 61 51 45 40 30 19 0
20 40 *z/GJ+ 60 80 100

Rysunek O7. redni koszt uzyskania energii cieplnej (rdo: obliczenia wasne)

Poniej, w tabeli zamieszczono porwnanie rednich kosztw inwestycyjnych i uzyskiwanych z poszczeglnych dziaa w wariantach efektw ekologicznych. Podano rwnie wskaniki kosztw redukcji jednostkowej poszczeglnych, analizowanych zanieczyszcze.
Tabela O5. Wskaniki kosztowe redukcji emisji powierzchniowej (rdo: opracowanie wasne) Lp. 1 2 3 4 5 6 dziaania naprawcze (redukcja niskiej emisji po- rednie jednostkowe koszty przez) inwestycyjne wymiana kotw wglowych na nowoczesne wymiana kotw wglowych na retortowe termomodernizacja podczenie do sieci cieplnej wymiana na koty ekologiczne (np. opal. brykietami) wymiana ogrzewania wglowego na gazowe 9 950[z/inwestycj] 15 100[z/inwestycj] 26 800[z/inwestycj] 12 500[z/inwestycj] 23 000[z/inwestycj] 14 650[z/inwestycj] koszt redukcji [z/Mg PM10] [z/kg B(a)P] 651 900 948 400 901 600 1 381 100 4 211 000 8 001 000 687 500 1 111 200 1 443 600 2 562 800 806 600 1 302 300

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49


Lp. 7 8 9

4141

Poz. 665
koszt redukcji [z/Mg PM10] [z/kg B(a)P] 1 215 400 2 440 300 412 500 666 700 21 132 700 33 510 400 3 495 900 5 769 400

dziaania naprawcze (redukcja niskiej emisji po- rednie jednostkowe koszty przez) inwestycyjne wymiana ogrzewania wglowego na olejowe wymiana ogrzewania wglowego na elektryczne alternatywne (np. kolektory) rednia : 21 900[z/inwestycj] 7 500[z/inwestycj] 29 650[z/inwestycj]

Dziaania redukujce emisje liniow Podobnie jak dla emisji powierzchniowej, rwnie dla emisji liniowej mona okreli efekt ekologiczny redukcji emisji. W tabeli poniej podano modelowe wielkoci efektw ekologicznych poszczeglnych dziaa oraz przedstawiono szacunkowe koszty, jakie trzeba ponie na ich realizacj. Tabela O6. Wskaniki kosztowe redukcji emisji liniowej (rdo: opracowanie wasne)
Lp. 1 dziaania naprawcze (redukcja emisji liniowej poprzez) czyszczenie ulic due natenie ruchu; czyszczenie 1 raz/tydzie rednie natenie ruchu; czyszczenie 1 raz/miesic modernizacja drg (utwardzenie poboczy) budowa cieek rowerowych rednie koszty inwestycyjne uzyskany efekt ekologiczny dla pyu PM10 170[kg/km] 21[kg/km] 20% 10,8[kg/km]

2 3

500z/km 200z/km 3 7mln z/km 61 tys. z/km (asfaltowa) 110 tys. z/km (kostka betonowa)

3.3. CELE STRATEGICZNE Dla poprawy jakoci powietrza i efektywnego zarzdzania jakoci powietrza na obszarze wojewdztwa dolnolskiego wskazuje si 5 nastpujcych celw strategicznych: CEL 1. Osigniecie zgodnoci z wartociami dopuszczalnymi dla pyu zawieszonego PM10 do roku 2020, w 9 strefach, gdzie wystpuj przekroczenia i niedopuszczenie do pogorszenia jakoci powietrza w pozostaych strefach CEL 2. Osigniecie zgodnoci z poziomem docelowym dla benzo(a)pirenu do roku 2012, w 5 strefach, gdzie wystpuj przekroczenia (na ile jest to moliwe, za pomoc ekonomicznie uzasadnionych dziaa technicznych i technologicznych) CEL 3. Osignicie zgodnoci z poziomem docelowym dla arsenu do roku 2012, w miecie Legnica (na ile jest to moliwe, za pomoc ekonomicznie uzasadnionych dziaa technicznych i technologicznych) CEL 4. Ograniczenie emisji prekursorw ozonu w strefie dolnolskiej i Aglomeracji Wrocawskiej (na ile jest to moliwe, za pomoc ekonomicznie uzasadnionych dziaa technicznych i technologicznych) CEL 5. Ochrona wraliwych grup ludnoci, w tym dzieci w sytuacjach przekroczenia/ryzyka przekroczenia progu informowania dla ozonu oraz progu alarmowego dla pyu zawieszonego PM10 i ozonu W hierarchii wanoci za najwaniejszy uznaje si cel 1, poniewa poziomy dopuszczalne dla pyu zawieszonego PM10 stanowi standard jakoci powietrza, co oznacza, e dotrzymanie ich jest bezwzgldnie wymagane oraz cel 5, ktry wynika z dyrektywy CAFE 10). Naley podkreli, e termin osignicia zgodnoci z poziomami dopuszczalnymi dla pyu zawieszonego PM10 upyn 1 stycznia 2005 r. Kolejne trzy cele strategiczne (2, 3 i 4) mona okreli jako rwnorzdne, przy czym osignicie zgodnoci z poziomami docelowymi odpowiednio dla benzo(a)pirenu i arsenu oraz ograniczenie emisji prekursorw ozonu powinno by uzalenione od rachunku ekonomicznego podejmowanych dziaa technicznych i technologicznych, tak aby by on wspmierny do uzyskiwanych efektw.
1 cel strategiczny: Osigniecie zgodnoci z wartociami dopuszczalnymi dla pyu zawieszonego PM10 do roku 2020, w 9 strefach, gdzie wystpuj przekroczenia i niedopuszczenie do pogorszenia jakoci powietrza w pozostaych strefach
Osigniecie zgodnoci z wartociami dopuszczalnymi dla pyu zawieszonego PM10, odpowiednio 24godz. i redniorocznymi, jest wymagane w takich strefach na terenie wojewdztwa dolnolskiego jak: Aglomeracja Wrocawska, miasto Jelenia Gra, miasto Legnica, powiat gogowski, powiat kodzki, powiat wabrzyski, powiat zgorzelecki, strefa dzieroniowsko-widnicka oraz strefa lubisko-polkowicka. Jak wykazaa, przeprowadzona na potrzeby niniejszego programu analiza, przyczyn przekrocze poziomw normatywnych jest w zasadniczej mierze niska emisja tj. emisja pochodzca ze spalania paliw staych, gwnie wgla niskiej jakoci, ale czsto i odpadw, w indywidualnych systemach grzewczych (np. koty, piece kaflowe). Nie bez znaczenia jest rwnie udzia emisji liniowej, pochodzcej z komunikacji, szczeglnie w przypadku Aglomeracji Wrocawskiej oraz wikszych miast analizowanych stref. Stosunkowo najmniejszy wpyw na obserwowane poziomy pyu zawieszonego PM10 ma emisja punktowa (z zakadw przemysowych). Z uwagi na typowo lokalny charakter oddziaywania najistotniejszego rda niskiej emisji, uzyskany efekt jej redukcji na danym terenie bdzie w przyblieniu proporcjonalny do osignitego spadku stenia pyu zawieszonego PM10 w jego granicach (ewentual-

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4142

Poz. 665

ne przesunicia mog wynika z ry wiatrw). W zwizku z powyszym, podstawowe dziaania naprawcze, majce na celu wypenienie 1 celu strategicznego, powinny skupia si na ograniczeniu niskiej emisji, poprzez likwidacj przestarzaych kotw wglowych, na zidentyfikowanych w ramach modelowania obszarach przekrocze. Wymaga to stworzenia odpowiedniego systemu organizacyjnego, zachcenia mieszkacw do wymiany systemu ogrzewania oraz zaangaowania znacznych nakadw finansowych. Dziaania w zakresie ograniczenia wpywu emisji liniowej powinny dotyczy zarwno zmniejszenia pierwotnej emisji pyu, powstajcej w wyniku spalania paliw w silnikach samochodowych, zuycia opon, hamulcw i cierania nawierzchni, na odcinkach drg o duym nateniu ruchu i utrudnionych warunkach rozprzestrzeniania si zanieczyszcze, gdzie przekraczane s dopuszczalne poziomy pyu zawieszonego PM10, jak i emisji wtrnej, bdcej nastpstwem wtrnego unosu pyu. Pewne rozwizanie w odniesieniu do transportu stanowi np. wyprowadzenie ruchu tranzytowego poza miasto, co oznacza w praktyce przesunicie emisji na tereny o mniejszej gstoci zaludnienia i lepszych warunkach przewietrzania. Jeli chodzi o rda punktowe, efektywne zmniejszenie emisji przemysowych w przypadku niskich rde przyczyni si do poprawy jakoci powietrza w skali lokalnej, natomiast z wysokich bdzie widoczne rwnie w ssiednich strefach. Najwiksza skala przekrocze dotyczy powiatu kodzkiego i Jeleniej Gry, std dziaania naprawcze w tych strefach powinny by szczeglnie intensywne. Uwzgldniajc powysze, 1 celowi strategicznemu przyporzdkowuje si nastpujce cele operacyjne: Cel operacyjny 1.1. Ograniczenie/wyeliminowanie spalania zej jakoci paliw oraz odpadw w rdach o maej mocy Cel operacyjny 1.2. Likwidacja niskiej emisji Cel operacyjny 1.3. Ograniczenie wpywu emisji komunikacyjnej ze rodkw transportu Cel operacyjny 1.4. Ograniczenie emisji ze rde przemysowych 2 cel strategiczny: Osigniecie zgodnoci z poziomem docelowym dla benzo(a)pirenu do roku 2012, w 5 strefach, gdzie wystpuj przekroczenia (na ile jest to moliwe, za pomoc ekonomicznie uzasadnionych dziaa technicznych i technologicznych) Osigniecie zgodnoci z poziomem docelowym dla benzo(a)pirenu jest wymagane w takich strefach na terenie wojewdztwa dolnolskiego jak: Aglomeracja Wrocawska, miasto Legnica, powiat wabrzyski, powiat zgorzelecki oraz strefa lubiskopolkowicka. Naley podkreli, e drugi cel strategiczny pod wzgldem rodzaju dziaa, jakie naley podj dla jego osignicia jest w znacznym stopniu zbieny z pierwszym celem strategicznym. Wynika to z faktu, i gwnym rdem emisji benzo(a)pirenu do powietrza, podobnie jak w przypadku pyu zawieszonego PM10, jest niska emisja, ktrej udzia w steniach na obszarach przekrocze dochodzi nawet do 99%. Czynnikiem, ktry w sposb szczeglny wpywa na wzrost poziomw benzo(a)pirenu jest spalanie odpadw. Naley podkreli, e ten sam efekt redukcji niskiej emisji bdzie znacznie bardziej widoczny w obnionych poziomach pyu zawieszonego PM10, anieli benzo(a)pirenu, std planujc dziaania techniczne i technologiczne majce na celu osigniecie zgodnoci z poziomem docelowym, niezbdne jest wzicie pod uwag ich rachunku ekonomicznego. Drugiemu celowi strategicznemu przyporzdkowuje si nastpujce cele operacyjne: Cel operacyjny 2.1. Ograniczenie/wyeliminowanie spalania zej jakoci paliw oraz odpadw w rdach o maej mocy Cel operacyjny 2.2. Likwidacja niskiej emisji 3 cel strategiczny: Osignicie zgodnoci z poziomem docelowym dla arsenu do roku 2012, w miecie Legnica (na ile jest to moliwe, za pomoc ekonomicznie uzasadnionych dziaa technicznych i technologicznych) Jak wykazaa, przeprowadzona na potrzeby niniejszego programu analiza, przyczyn przekrocze poziomu docelowego dla arsenu na terenie miasta Legnica jest emisja tego metalu ze rde KGHM Polska Mied S.A., std osigniecie zgodnoci z poziomem docelowym wymaga podjcia dziaa przez t jednostk. Trzeciemu celowi strategicznemu przyporzdkowuje si nastpujce cele operacyjne: Cel operacyjny 3.1. Ograniczenie emisji arsenu ze rde KGHM Polska Mied S.A. Cel operacyjny 3.2. Wzmocnienie monitoringu jakoci powietrza w zakresie pomiarw arsenu na terenie miasta Legnica 4 cel strategiczny: Ograniczenie emisji prekursorw ozonu w strefie dolnolskiej i Aglomeracji Wrocawskiej (na ile jest to moliwe, za pomoc ekonomicznie uzasadnionych dziaa technicznych i technologicznych) 4 cel strategiczny wynika z obowizku osignicia poziomu docelowego dla ozonu w strefie dolnolskiej i Aglomeracji Wrocawskiej. Zgodnie z wynikami opracowania dostpnego na stronie GIO , wpyw dziaa prowadzonych na poziomie lokalnym na stenia rzdu 70120 g/m3 jest niewielki. Uzasadnione jest natomiast opracowanie i wdroenie krajowego programu dziaa w zakresie wyeliminowania przekrocze ponadnormatywnych poziomw ozonu w powietrzu, w tym rwnie poziomu celu dugoterminowego. Niemniej jednak ograniczenie emisji prekursorw ozonu ze rde lokalnych, wrd ktrych najwaniejsz rol odgrywaj takie kategorie rde SNAP jak: SNAP7 (transport drogowy), SNAP6 (zastosowanie rozpuszczalnikw i innych produktw), SNAP2 (procesy spalania w sektorze komunalnym i mieszkaniowym), SNAP1 (procesy spalania w sektorze produkcji i transformacji energii), SNAP3 (procesy spalania w przemyle), SNAP4 (procesy produkcyjne),

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4143

Poz. 665

powinno stanowi jeden z celw strategicznych niniejszego programu. Naley podkreli, e dziaania podejmowane na poziomie lokalnym bd szczeglnie efektywne w stosunku do bardzo wysokich ste ozonu (poziomy informowania oraz alarmowe), eliminujc potencjalne ryzyko pojawienia si ich. Czwartemu celowi strategicznemu przyporzdkowuje si nastpujce cele operacyjne: Cel operacyjny 4.1. Ograniczenie emisji prekursorw ozonu ze rde lokalnych (kategorie rde: SNAP7, SNAP6, SNAP2, SNAP1, SNAP3, SNAP4) Cel operacyjny 4.2. Stworzenie systemu prognostycznego ste ozonu i jego prekursorw 5 cel strategiczny: Ochrona wraliwych grup ludnoci, w tym dzieci w sytuacjach przekroczenia/ryzyka przekroczenia progu informowania dla ozonu oraz progu alarmowego dla pyu zawieszonego PM10 i ozonu Wskazanie ochrony wraliwych grup ludnoci, jak nadmieniono wczeniej, wynika z dyrektywy CAFE. Do wraliwych grup mona zaliczy: dzieci i modzie poniej 25 roku ycia ze wzgldu na znajdowanie si w fazie wzrostu i rozwoju, kiedy organizm jest bardzo wraliwy na szkodliwe dziaanie zanieczyszcze (szczeglnie niemowlta i mae dzieci naraone s na powstawanie zaburze zdrowotnych, przy niszych steniach ni wywoujce potencjaln reakcj u osb dorosych), rwnie z uwagi na przebywanie w wikszym wymiarze czasowym na wolnym powietrzu; osoby starsze i w podeszym wieku ze wzgldu na osabienie organizmu na skutek procesu starzenia i zwizan z tym wiksz podatno na zachorowania; osoby z zaburzeniami funkcjonowania ukadu oddechowego ze wzgldu na dranice dziaanie zanieczyszcze powietrza na bony luzowe drg oddechowych; szczeglnie osoby cierpice na przewleke schorzenia np. astm; osoby z zaburzeniami funkcjonowania ukadu krwiononego ze wzgldu na moliwo powstawania pod wpywem zanieczyszcze powietrza w organizmie zogw blokujcych naczynia krwionone; szczeglnie osoby cierpice na choroby ukadu krenia, w tym choroby serca; osoby zawodowo naraone na dziaanie zanieczyszcze powietrza dotyczy np. osb pracujcych na wolnym powietrzu lub majcych kontakt z urzdzeniami emitujcymi zanieczyszczenia powietrza; osoby cierpice na inne schorzenia, w przypadku ktrych stwierdza si zwizek zanieczyszczenia powietrza z pogorszeniem stanu zdrowia. Dziaania ukierunkowane na ochron wraliwych grup ludnoci powinny by skorelowane z oglnymi dziaaniami majcymi na celu opracowanie waciwego systemu informowania mieszkacw o aktualnym stanie zanieczyszczenia powietrza (prognozach) oraz o jego wpywie na zdrowie. Niezbdne jest okrelenie formy przekazywania informacji np. za porednictwem publicznych sieci telekomunikacyjnych czy mediw. Docelowo system informowania wraliwych grup ludnoci o przekroczeniach powinien funkcjonowa nie tylko w sytuacjach przekroczenia/ryzyka przekroczenia progu informowania dla ozonu oraz progu alarmowego dla pyu zawieszonego PM10 i ozonu, ale rwnie dotyczy poziomw dopuszczalnych i docelowych. Pitemu celowi strategicznemu przyporzdkowuje si nastpujce cele operacyjne: Cel operacyjny 5.1. Stworzenie i utrzymywanie systemu informowania mieszkacw, przede wszystkim wraliwych grup ludnoci, o aktualnym stanie zanieczyszczenia powietrza (prognozach) oraz o jego wpywie na zdrowie Cel operacyjny 5.2. Opracowanie systemu prognozowania jakoci powietrza, w tym szczeglnie wysokich ste Do kadego, z opisanych wyej celw strategicznych i operacyjnych okrelono zadania, ktre uszczegowiono nastpnie w harmonogramach dziaa poszczeglnych stref. 1 cel strategiczny: Osigniecie zgodnoci z wartociami dopuszczalnymi dla pyu zawieszonego PM10 do roku 2020, w 9 strefach, gdzie wystpuj przekroczenia i niedopuszczenie do pogorszenia jakoci powietrza w pozostaych strefach Tabela O9. Cele operacyjne i zadania w ramach 1 celu strategicznego (rdo: opracowanie wasne)
Cel operacyjny Cel operacyjny 1.1. Ograniczenie/wyeliminowanie spalania zej jakoci paliw oraz odpadw w rdach o maej mocy Zadania 1. Kontrola gospodarstw domowych w zakresie posiadania umw na odbir odpadw oraz przestrzegania zakazu spalania odpadw 2. Prowadzenie na szerok skal edukacji ekologicznej, majcej na celu uwiadamianie mieszkacom zagroenia dla zdrowia jakie niesie ze sob zanieczyszczenie powietrza (szczeglnie pyem PM10 i benzo(a)pirenem), wynikajce ze spalania zej jakoci paliw i odpadw w kotach grzewczych, propagowanie ekologicznych postaw w zakresie spalania paliw itp.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49


Cel operacyjny

4144
Zadania

Poz. 665

Cel operacyjny 1.2. Likwidacja niskiej 1. Stworzenie systemu organizacyjnego dla likwidacji niskiej emisji emisji 2. Wprowadzenie jednolitych zasad dofinansowania wymiany indywidualnych rde ciepa 3. Stworzenie systemu zacht do wymiany systemw grzewczych 4. Opracowanie regulaminu wymiany indywidualnych rde ciepa 5. Likwidacja indywidualnych rde ciepa opalanych wglem i zastpowanie ich: podczeniem do sieci ciepowniczej, ogrzewaniem gazowym, ogrzewaniem elektrycznym, wykorzystaniem alternatywnych rde energii w postaci kolektorw sonecznych, pomp ciepa (ktre stanowiyby uzupeniajce rda pozyskiwania energii cieplnej) 6. Modernizacja sieci cieplnych na terenie aglomeracji 7. Likwidacja lokalnych kotowni i termomodernizacja budynkw uytecznoci publicznej 8. Uwzgldnianie w planach zagospodarowania przestrzennego wymogw dotyczcych zaopatrywania mieszka w ciepo z nonikw nie powodujcych nadmiernej niskiej emisji PM10 oraz projektowanie linii zabudowy uwzgldniajc zapewnienie przewietrzania miasta ze szczeglnym uwzgldnieniem terenw o gstej zabudowie Cel operacyjny 1.3. Ograniczenie wpywu emisji komunikacyjnej ze rodkw transportu 1. Budowa obwodnic wyprowadzajcych ruch tranzytowy z aglomeracji 2. Planowe zarzdzanie ruchem drogowym (tworzenie stref ograniczonej emisji komunikacyjnej, zrnicowanie opat za parking, zarzdzanie miejscami parkingowymi, efektywna redukcja dopuszczalnych prdkoci i kontrola, rozbudowa cieek rowerowych i chodnikw, modernizacja transportu publicznego, waciwe planowanie przestrzenne dla zapewnienia moliwoci rozwoju zrwnowaonego transportu) 3. Rozwj komunikacji zbiorowej przyjaznej dla uytkownika 4. Ograniczenie emisji wtrnej pyu, poprzez: regularne utrzymanie czystoci nawierzchni (czyszczenie metod mokr przy odpowiednich warunkach pogodowych), szczeglnie na obszarach przekrocze oraz przy wyjazdach z placw budowy, popraw stanu technicznego drg istniejcych (w tym poboczy) i budow nowych drg 5. Dziaania promocyjne i edukacyjne z zakresu ksztatowania pozytywnych postaw mieszkacw w odniesieniu do korzystania z transportu publicznego, cieek rowerowych, ruchu pieszego (wskazywanie korzyci spoecznoekologicznych i ekonomicznych, jak rwnie zagroe zwizanych z ekspansywnym rozwojem komunikacji indywidualnej) 6. Realizacja zamwie publicznych z uwzgldnieniem wymogw ochrony powietrza tj. zakup pojazdw o niskiej emisji, usugi transportowe z wykorzystaniem ekologicznie czystych pojazdw 7. Wzmocnienie kontroli stacji diagnostycznych na terenie aglomeracji, w celu wyeliminowania z ruchu pojazdw nie speniajcych norm jakoci spalin 1. Efektywna kontrola dotrzymywania przez zakady standardw emisyjnych, 2. Modernizacja ukadw technologicznych ciepowni, w tym wprowadzanie nowoczesnych technik spalania paliw oraz stosowanie wysokosprawnych urzdze odpylajcych 3. Ograniczenia dla nowych inwestycji (np. wymagania w zakresie stosowanych paliw) 4. Poprawa jakoci stosowanego wgla lub zmiana nonika na bardziej ekologiczny 5. Modernizacja i hermetyzacja procesw technologicznych oraz automatyzacja instalacji emitujcych py PM10 6. Wdraanie nowoczesnych technologii, przyjaznych rodowisku 7. Wdraanie na szersz skal systemw zarzdzania rodowiskiem (np. ISO 14 000) w zakadach

Cel operacyjny 1.4. Ograniczenie emisji ze rde przemysowych

2 cel strategiczny: Osigniecie zgodnoci z poziomem docelowym dla benzo(a)pirenu do roku 2012, w 5 strefach, gdzie wystpuj przekroczenia (na ile jest to moliwe, za pomoc ekonomicznie uzasadnionych dziaa technicznych i technologicznych)

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49


Cel operacyjny Cel operacyjny 2.1. Ogranicze- 1. nie/wyeliminowanie spalania zej jakoci paliw oraz odpadw w rdach o 2. maej mocy

4145
Zadania

Poz. 665

Tabela O10. Cele operacyjne i zadania w ramach 2 celu strategicznego (rdo: opracowanie wasne)
Kontrola gospodarstw domowych w zakresie posiadania umw na odbir odpadw oraz przestrzegania zakazu spalania odpadw Prowadzenie na szerok skal edukacji ekologicznej, majcej na celu uwiadamianie mieszkacom zagroenia dla zdrowia jakie niesie ze sob zanieczyszczenie powietrza (szczeglnie pyem PM10 i benzo(a)pirenem), wynikajce ze spalania zej jakoci paliw i odpadw w kotach grzewczych, propagowanie ekologicznych postaw w zakresie spalania paliw itp. Stworzenie systemu organizacyjnego dla likwidacji niskiej emisji Wprowadzenie jednolitych zasad dofinansowania wymiany indywidualnych rde ciepa Stworzenie systemu zacht do wymiany systemw grzewczych Opracowanie regulaminu wymiany indywidualnych rde ciepa Likwidacja indywidualnych rde ciepa opalanych wglem i zastpowanie ich: podczeniem do sieci ciepowniczej, ogrzewaniem gazowym, ogrzewaniem elektrycznym, wykorzystaniem alternatywnych rde energii w postaci kolektorw sonecznych, pomp ciepa (ktre stanowiyby uzupeniajce rda pozyskiwania energii cieplnej) Modernizacja sieci cieplnych na terenie aglomeracji Likwidacja lokalnych kotowni i termomodernizacja budynkw uytecznoci publicznej Uwzgldnianie w planach zagospodarowania przestrzennego wymogw dotyczcych zaopatrywania mieszka w ciepo z nonikw nie powodujcych nadmiernej niskiej emisji PM10 oraz projektowanie linii zabudowy uwzgldniajc zapewnienie przewietrzania miasta ze szczeglnym uwzgldnieniem terenw o gstej zabudowie

Cel operacyjny 2.2. Likwidacja niskiej 1. emisji 2. 3. 4. 5.

6. 7. 8.

3 cel strategiczny: Osignicie zgodnoci z poziomem docelowym dla arsenu do roku 2012, w miecie Legnica (na ile jest to moliwe, za pomoc ekonomicznie uzasadnionych dziaa technicznych i technologicznych) Tabela O11. Cele operacyjne i zadania w ramach 3 celu strategicznego (rdo: opracowanie wasne)
Cel operacyjny Zadania Cel operacyjny 3.1. Ograniczenie emisji 1. Identyfikacja rde odpowiedzialnych potencjalnie za wystpujce arsenu ze rde KGHM Polska Mied S.A. ponadnormatywne stenia arsenu na stacji pomiarowej przy al. Rzeczypospolitej w Legnicy. 2. Opracowanie programu ograniczenia emisji arsenu ze rde przemysowych.

Stworzenie mechanizmw umoliwiajcych wdroenie i zarzdzanie POP Kierunkiem wspomagajcym dla realizacji dziaa w zakresie ograniczenia emisji pyu zawieszonego PM10 oraz benzo(a)pirenu, a take arsenu jest wprowadzenie odpowiednich zapisw do kluczowych dokumentw strategicznych, w tym: sporzdzanych lub aktualizowanych miejscowych planw zagospodarowania przestrzennego i decyzji o warunkach zabudowy wymogw dotyczcych zaopatrywania mieszka w ciepo na nowych osiedlach z nonikw nie powodujcych nadmiernej niskiej emisji (tj. podczanie do sieci cieplnych tam gdzie jest to moliwe, stosowanie kotw gazowych lub olejowych, ogrzewania elektrycznego, oraz wykorzystanie energii odnawialnej nie powodujcej zwikszonej emisji pyu), zapewnienia przewietrzania miasta ze szczeglnym uwzgldnieniem obszaru przekrocze; programw ochrony rodowiska kierunkw dziaa poprawy jakoci powietrza (ograniczenie niskiej emisji, przebudowa systemu drogowego, utworzenie stref ograniczonego ruchu); Wdroenie dziaa wynikajcych z POP na poziomie samorzdw lokalnych powinno by realizowane w sposb uporzdkowany i systemowy. W tym celu dziaania naley wdroy za pomoc systemu zarzdzania. System zarzdzania powinien obejmowa: 1) wyznaczenie osoby odpowiedzialnej za projekt (kierownik); 2) wyznaczenie zespou realizujcego; 3) opracowanie szczegowego planu i harmonogramu wdroenia; 4) opracowanie systemu przetwarzania informacji; 5) opracowania systemu monitoringu i raportowania. Realizacja Programu wymaga wsppracy midzy rnymi wydziaami w urzdach, poniewa ochrona powietrza wymaga dziaa interdyscyplinarnych. Przygotowanie i realizacja Programw ograniczenia niskiej emisji (PONE) W strefach, w ktrych stwierdzono ponadnormatywne stenia pyu zawieszonego PM10 oraz przekroczenie poziomu docelowego dla benzo(a)pirenu konieczne jest prowadzenie systemowych dziaa pro-

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4146

Poz. 665

wadzcych do redukcji emisji zanieczyszcze z indywidualnych systemw grzewczych, tzw. niskiej emisji. Te dziaania w gminach zwizane s z przygotowaniem i realizacj tzw. Programw ograniczenia Niskiej Emisji (PONE), ktry oznacza stworzenie przez wadze gminy systemu zacht do likwidacji (poprzez podczenie do sieci cieplnej) lub wymiany indywidualnych systemw grzewczych na takie, ktre ograniczaj znaczco emisje zanieczyszcze do powietrza. Przygotowanie PONE wie si z: przeprowadzanie szczegowej inwentaryzacji indywidualnych systemw grzewczych, okreleniem moliwoci technicznych podcze do sieci cieplnej lub gazowej, koniecznoci opracowania regulaminu dofinansowania, zdobyciem rodkw finansowych na realizacj programu, podjciem wsppracy przez gmin z dostawcami ciepa systemowego, paliw gazowych itp. w celu wypracowania wsplnej polityki poprawy konkurencyjnoci ekologicznych mediw grzewczych. Gwny celem PONE jest poprawa jakoci powietrza na danym obszarze, a nie tylko wielko redukcji emisji. Takie podejcie pomoe bardziej optymalnie opracowa regulamin i sposb dofinansowania programu. Efekt wdroenia PONE powinien by monitorowany. Do szczegowej inwentaryzacji emisji w ramach PONE oraz do monitorowania jego efektw naley wykorzysta wiedz i dowiadczenie sub kominiarskich. Naley rwnie wykorzysta szerokie dowiadczenie wynikajce z innych projektw realizowanych w strefach czy gminach (np. programy poszanowania energii). W celu efektywnego wdraania programw naley wyznaczy wsplne zasady okrelajce moliwoci finansowania z Wojewdzkiego Funduszu Ochrony rodowiska i Gospodarki Wodnej we Wrocawiu dziaa polegajcych na likwidacji lub wymianie starych, nieefektywnych rde ciepa na nowoczesne, niskoemisyjne lub podczenie do sieci ciepowniczej. Oglne wytyczne do regulaminw Programw ograniczana niskiej emisji: 1) Warunkiem otrzymania dofinansowania do wymiany starego rda ciepa musi by jego trwaa likwidacja (poza uzasadnionymi przypadkami jak: wykorzystanie piecw wglowych jako akumulacyjne przy ogrzewaniu elektrycznym lub objcie pieca ochron konserwatorsk), przedstawienie aktualnej umowy na odbir odpadw wraz z potwierdzeniami ich odbioru oraz segregacja odpadw. 2) Preferencyjne warunki finansowania musz by zastosowane dla obiektw zlokalizowanych w obszarach przekrocze wyznaczonych niniejszym Programem. 3) Powinny zosta ustalone kryteria wsparcia i priorytetw dziaa. 4) Koty dopuszczone do PONE powinny mie ustalone dopuszczone emisje graniczne. 5) Wielko dofinansowania musi by uzaleniona od rodzaju inwestycji wedug priorytetw: a) sie ciepownicza, b) koty gazowe, olejowe i energia elektryczna, c) koty retortowe, d) odnawialne rda energii: kolektory, pompy ciepa, spalanie biomasy, inne (zarwno do produkcji energii cieplnej jak i energii elektrycznej), e) koty nowoczesne na paliwo stae o gwarantowanym wskaniku emisji pyu poniej 60 g/GJ, przy czym wysoko dotacji moe by uzaleniona od parametrw emisyjnych rda (im mniej emisyjne rdo tym wiksza dotacja). Dopuszczone mog by do stosowania kominki na drewno speniajce normy emisyjne (okrelone wielkoci graniczne), jako dodatkowe rdo ogrzewania do ogrzewania podstawowego; 6) Wymiana piecw wglowych na ogrzewanie centralne, gazowe lub olejowe powinno by wspierane poprzez rwnoczesne umoliwienie preferencyjnych warunkw dofinansowania do termomodernizacji. 7) Zakaz stosowania sieci cieplnej razem z lokalnym rdem ciepa. 8) Zakaz odczania si od sieci cieplnej i montau lokalnego rda ciepa. 9) Brak moliwoci zmiany wymienionego rda ciepa na inne w okresie 10 lat od daty instalacji. 10) Moliwo przeprowadzenia kontroli przez organy gminy czy miasta sposobu uytkowania rda ciepa w okresie 10 lat od dnia instalacji. 11) Naley przemyle wdroenie systemu monitorowania parametrw pracy kotw i piecw oraz spalanych paliw w gospodarstwach domowych w celu zapewnienia jak najbardziej efektywnego i energooszczdnego funkcjonowania tych urzdze w ramach PONE. 12) Naley ujednolici dla caego wojewdztwa wskaniki emisji dla kotw. W regulaminach PONE powinno uwzgldni si proces spalania w systemie: paliwokociokomin. Od tych trzech czynnikw i ich warunkw eksploatacyjnych zaley efektywno spalania oraz emisja zanieczyszcze do powietrza. Programy ograniczania niskiej emisji powinny umoliwia bezpatne uczestnictwo uytkownikw indywidualnych rde ciepa w szkoleniach z zakresu: zasad efektywnego wykorzystania paliw, uytkowania kotw wedug rnych rodzajw, moliwoci otrzymania rodkw finansowych na rne cele zwizane z ograniczeniem emisji. Ponadto PONE musz okrela, jakie akcje promocyjne i edukacyjne zostan przeprowadzone w zakresie realizacji programu. Prowadzenie dziaa promocyjnych i edukacyjnych Waciwy sposb realizowania polityki ochrony rodowiska musi by wspierany poprzez wczenie si do tego zadania spoecznoci lokalnych. Zwizane to bdzie ze zmian podejcia do spraw rozwoju gospodarczego, przewartociowaniem hierarchii potrzeb i zrozumienia czym jest dla czowieka przyroda i rodowisko, w ktrym przebywa. Dlatego ju wrd dzieci i modziey koniecznym staje si wprowadzanie edukacji ekologicznej.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4147

Poz. 665

Dziaania informacyjno-edukacyjne powinny by realizowane w celu: podniesienia wiedzy zwikszenia akceptacji spoecznej dla planowanych rozwiza w ochronie rodowiska, integracji rnych partnerw wok tworzenia wsplnych systemw zarzdzania rodowiskiem w wojewdztwie, zwikszenia zrozumienia i akceptacji spoecznej, wpynicia na udzia mieszkacw w systemach ochrony gleb powietrza i zasobw przyrodniczych, unikania konfliktw spoecznych, tworzenia zasad dialogu i wczania spoecznoci w proces podejmowania decyzji. Dodatkowo w zakresie dziaa edukacyjnych wanym elementem jest informowanie spoeczestwa o aktualnej sytuacji na terenie danej strefy czy caego wojewdztwa. Dziaaniami w tym zakresie s: rozbudowa i utrzymanie systemu informowania mieszkacw o aktualnym stanie zanieczyszczenia powietrza oraz o jego wpywie na zdrowie, np. poprzez stron internetow lub elektroniczne tablice informacyjne, prowadzenie akcji edukacyjnych uwiadamiajcych mieszkacom zagroenia dla zdrowia jakie niesie ze sob zanieczyszczenie powietrza (szczeglnie pyem PM10 i benzo(a)pirenem) wynikajce ze spalania odpadw w kotach grzewczych oraz na otwartych przestrzeniach, prowadzenie akcji promocyjnych w zakresie korzystania z transportu zbiorowego oraz rowerw w miastach (np. w ramach obchodw Europejskiego Dnia Bez Samochodu lub Europejskiego Tygodnia Zrwnowaonego Transportu). 3.4. HARMONOGRAM RZECZOWO-FINANSOWY I CZASOWY DLA DZIAA NAPRAWCZYCH NA POZIOMIE REGIONALNYM W poniszej tabeli przedstawiono harmonogram rzeczowo-finansowy dziaa naprawczych oraz moliwe rda ich finansowania. Proponowane dziaania s natury systemowej i nie powoduj bezporednio redukcji emisji zanieczyszcze, jednak s one niezbdne do wdroenia i realizacji Programu na szczeblu regionalnym i lokalnym. Tabela O7. Harmonogram rzeczowo-finansowy dziaa naprawczych w skali regionalnej (rdo: opracowanie wasne)
nr zadania dziaanie naprawcze odpowiedzialny etapy termin szacunkowe za realizacj realizacji realizacji rednie koszty rdo finansowania

dziaania systemowe
Zarzdzanie Programem ochrony powietrza i monitorowanie jego realizacji (monitorowanie, raportowanie, spotkania) Wsppraca z Czechami i Niemcami w celu redukcji emisji do powietrza niezalenej od czynnikw lokalnych Opracowanie propozycji przedsiwzi priorytetowych dla WFOiGW we Wrocawiu na kolejne lata Prowadzenie dziaa na rzecz zmian legislacyjnych likwidujcych bariery w realizacji POP Marszaek zadanie Wojewdztwa cige Dolnolskiego Marszaek zadanie Wojewdztwa cige Dolnolskiego Marszaek zadanie Wojewdztwa cige Dolnolskiego Marszaek zadanie Wojewdztwa cige Dolnolskiego w ramach zada Marszaka

WD01

2020

WD02

2020

w ramach zada Marszaka

WD03

2020

w ramach zada Marszaka

WD04

2020

w ramach zada Marszaka

ograniczenie emisji powierzchniowej


Likwidacja ogrzewania wglowego w budynkach uyWD05 tecznoci publicznej bdcych na stanie mienia wojewdzkiego Wsppraca z organizacjami ekologicznymi w zakresie opracowania i prowadzenia WD06 akcji promocyjnoedukacyjnych w zakresie ochrony powietrza Rozbudowanie i utrzymywanie systemu informowaWD07 nia mieszkacw o aktualnym stanie zanieczyszczenia Marszaek zadanie 2011 Wojewdztwa cige 2020 Dolnolskiego budet wojewdztwa, NFOiGW w Warszawie, wg kosztorysu* WFOiGW we Wrocawiu, fundusze unijne

dziaania cige i wspomagajce


Marszaek zadanie Wojewdztwa cige Dolnolskiego Marszaek Wojewdztwa zadanie Dolnolskiego, cige Dolnolski

2020

2 000 000 z WFOiGW we Wrocawiu

2020

200 tys. z/rok

budet pastwa, budet wojewdztwa, NFOiGW w Warszawie, WFOiGW we Wrocawiu, fundusze

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49


nr zadania dziaanie naprawcze

4148

Poz. 665

odpowiedzialny etapy termin szacunkowe rdo finansowania za realizacj realizacji realizacji rednie koszty powietrza oraz o jego wpyWojewdzki unijne wie na zdrowie Inspektor Ochrony rodowiska Uwzgldnienie w zamwieniach publicznych problemw ochrony powietrza, poprzez: odpowiednie przygotowywanie specyfikacji zamwie publicznych, ktre uwzgldnia bd Marszaek potrzeby ochrony powietrza zadanie w ramach zada WD08 Wojewdztwa 2020 przed zanieczyszczeniem cige Marszaka Dolnolskiego (np. zakup rodkw transportu speniajcych odpowiednie normy emisji spali; prowadzenie prac budowlanych w sposb ograniczajcy niezorganizowan emisj pyu do powietrza). Marszaek Wojewdztwa Wymaganie stosowania najDolnolskiego, lepszych dostpnych technik w ramach zada Starostowie zadanie WD09 w wydawanych 2020 Marszaka i Sta wszystkich cige pozwoleniach zintegrowarostw powiatw nych wojewdztwa dolnolskiego SUMA KOSZTW 4 000 000 z * koszty trudne do oszacowania, bo uzalenione od szeregu czynnikw (np. wybr technologii ogrzewania)

3.5. RODKI SUCE OCHRONIE WRALIWYCH GRUP LUDNOCI W ramach Programu ochrony powietrza naley przewidzie mechanizmy i rodki suce ochronie wraliwych grup ludnoci. Pojecie to zostao wprowadzone przez dyrektyw CAFE, ale na obecnym etapie brak szczegowych wytycznych jakiego rodzaju dziaania maj by w tym ujte. Wojewdzki Inspektorat Ochrony rodowiska okrela wraliwe grupy ludnoci na dziaanie podwyszonych ste ozonu. Jednak te same grupy ludnoci s wraliwe na dziaanie alarmowych wielkoci ste pyu zawieszonego PM10. Grupy wraliwe to: dzieci i modzie poniej 25 roku ycia szczeglnie naraone na szkodliwe dziaanie podwyszonych ste ozonu gdy spdzaj na powietrzu wicej czasu ni osoby dorose. Organizm dziecka bdc w fazie wzrostu i oglnego rozwoju, jest szczeglnie podatny na pojawianie si zaburze zdrowotnych pod wpywem zanieczyszcze powietrza (w tym ozonu i pyu PM10 z powodu bagau jaki niesie on ze sob, np. metale cikie i benzo(a)piren). osoby starsze i w podeszym wieku wraliwo osobnicza w tej grupie wynika z oglnego osabienia organizmu zwizanego z procesem starzenia si, co w konsekwencji powoduje zwikszenie podatnoci na zachorowania. osoby z zaburzeniami funkcjonowania ukadu oddechowego ozon w maych steniach dziaa dranico na luzwki drg oddechowych i oczu, po przedostaniu si do puc niszczy ich komrki, co powoduje przedostawanie si pynw do tkanki pucnej. Szczeglnie naraone na szkodliwe dziaanie ozonu przy odpowiednich steniach s osoby z przewlekymi chorobami ukadu oddechowego, w szczeglnoci osoby chore na astm. Moliwo wystpienia atakw astmy obserwuje si przy steniu ozonu na poziomie 240 g/m3. Podobne skutki powodowa bd wysokie stenia pyu zawieszonego PM10, ktry zawiera rwnie substancje dranice, rce, wysoce reaktywne i wysoce toksyczne. osoby z zaburzeniami funkcjonowania ukadu krwiononego powstajce w ludzkim organizmie pod wpywem ozonu zwizki chemiczne mog prowadzi do powstawania blokujcych naczynia krwionone zogw, a te z kolei mog by przyczyn zawau czy udaru. Natomiast bardzo drobny py zawieszony PM2,5 ma zdolno wnikania w pucach do naczy krwiononych i uszkadza je powodujc zaostrzenie chorb ukadu krwiononego. mczyni z chorobami ukadu pciowego z powodu szkodliwego wpyw ozonu na proces spermatogenezy. osoby palce papierosy i bierni palacze wdychanie dymu papierosowego znacznie osabia bony luzowe drg oddechowych, co uatwia przenikanie zanieczyszcze z wdychanego powietrza do tkanek organizmu.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4149

Poz. 665

osoby zawodowo naraone na dziaanie ozonu, pyw i innych zanieczyszcze dugotrwaa ekspozycja na dziaanie podwyszonych ste zanieczyszcze powoduje wzrost naraenie na ich szkodliwe dziaanie. Preferowane zachowania i rodki ostronoci jakie powinny podejmowa wraliwe grupy ludnoci: ledzenie informacji o wystpujcych przekroczeniach wartoci dopuszczajcych ste zanieczyszcze w powietrzu oraz o ryzyku wystpienia takich przekrocze, unikanie dugotrwaego przebywania na otwartej przestrzeni dla uniknicia dugotrwaego naraenia na podwyszone stenia zanieczyszcze pozostawanie w pomieszczeniach, stosowanie si do zalece lekarskich i waciwe zaopatrzenie w potrzebne medykamenty, ograniczenie duego wysiku fizycznego na otwartej przestrzeni w czasie wystpowania wysokich ste np. uprawiania sportu, czynnoci zawodowych zwikszajcych naraenie na dziaanie ozonu. unikanie palenia papierosw oraz biernego palenia. Podkreli naley, e nie ma jednoznacznych wytycznych okrelajcych sposb ochrony wraliwych grup ludnoci. Mona korzysta jedynie z praktyk stosowanych w niektrych miastach Europy oraz wypracowa wasne metody. W tym celu wskazano dziaanie jakie naley podj w celu ochrony wraliwy grup: 1) Dziaania logistyczne i informacyjne majce na celu dotarcie do waciwych grup ludnoci: a) przedstawienie systemu informowania wraliwych grup ludnoci, b) nawizanie ewentualnej wsppracy z lokalnymi mediami w celu informowania o wystpieniu lub moliwoci wystpienia wysokich ste zanieczyszcze. 2) Dziaanie krtkoterminowe w celu zmniejszenia szkodliwego oddziaywania wysokich ste zanieczyszcze: a) informowanie o wystpieniu lub moliwoci wystpienia wysokich ste zanieczyszcze (np. lokalne rozgonie, ogoszenia prasowe, Internet). b) ograniczenie ruchu samochodowego poprzez korzystanie z innych form komunikacji np. komunikacji publicznej jako element ograniczenia emisji ozonu do atmosfery c) ograniczenia w stosowaniu paliw staych 4. RDA FINANSOWANIA DZIAA NAPRAWCZYCH W przypadku, gdy posiadane przez jednostki samorzdu lub inne instytucje rodki finansowe s niewystarczajce do przeprowadzenia dziaa naprawczych, konieczne jest staranie si o dofinansowanie na dziaania wynikajce z niniejszego Programu. Obecnie istnieje moliwo uzyskania dofinansowania gwnie z Narodowego i Wojewdzkiego Funduszy Ochrony rodowiska i Gospodarki Wodnej. Fundusze europejskie na lata 20072013 w wikszoci s rozdysponowane, a kolejny okres finansowania rozpocznie si w 2014 roku. Wtedy dopiero bdzie wiadomo na jakie cele zostan przeznaczone fundusze europejskie i ile rodkw bdzie mona wykorzysta na realizacj Programu ochrony powietrza. Narodowy Fundusz Ochrony rodowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie Zasady oglne Narodowy Fundusz Ochrony rodowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie okrela w drodze uchway Rady Nadzorczej funduszu listy priorytetowych przedsiwzi planowanych do finansowania. Obecnie obowizuje lista przyjta Uchwaami Rady Nadzorczej NFOiGW w Warszawie: nr 129/08 z dnia 23.09.2008 roku, nr 25/09 z dnia 24.02.2009 roku, nr 98/09 z dnia 26.05.2009 roku oraz nr 112/09 z dnia 24.06.2009 roku. Lista obejmuje programy unijne realizowane przez NFOiGW w Warszawie oraz programy finansowane ze rodkw krajowych. Ochrona Powietrza programy finansowane ze rodkw krajowych Programy przydatne dla realizacji celw zawartych w Programie ochrony powietrza dla wojewdztwa dolnolskiego: Program dla przedsiwzi w zakresie odnawialnych rde energii i obiektw wysokosprawnej Kogeneracji; Program dla przedsiwzi w zakresie ograniczania emisji lotnych zwizkw organicznych; Program dla przedsiwzi sucych poprawie jakoci paliw i technologii silnikowych oraz biopaliw i biokomponentw; Program dla przedsiwzi sucych wdraaniu technologii zapewniajcych czystsz i energooszczdn produkcj oraz oszczdno surowcw naturalnych i energii pierwotnej; Program dla przedsiwzi w zakresie oszczdzania energii; Program finansowania funkcjonowania systemu handlu uprawnieniami do emisji, w tym prowadzenie Krajowego Rejestru Uprawnie do Emisji i realizacja zada Krajowego Administratora Systemu Handlu Uprawnieniami do Emisji oraz zada dotyczcych monitorowania wielkoci emisji substancji objtych tym systemem; Program dla przedsiwzi zwizanych z opracowaniem, zgodnie z art. 8991 ustawy Prawo ochrony rodowiska, programw ochrony powietrza i planw dziaania; Program dla przedsiwzi w zakresie ograniczenia emisji z procesw energetycznego spalania paliw; Program dla wspierania energetycznego wykorzystania zasobw geotermalnych. Wojewdzki Fundusz Ochrony rodowiska i Gospodarki Wodnej we Wrocawiu Pomoc finansowa Wojewdzkiego Funduszu Ochrony rodowiska i Gospodarki Wodnej we Wrocawiu przyznawana jest na cele okrelone w ustawie Prawo ochrony rodowiska zgodnie z kryteriami wyboru przedsiwzi, zasadami udzielania i umarzania poyczek oraz udzielania dotacji, stosownie do uchwalanych corocznie planw dziaalnoci i list przedsiwzi priorytetowych. Priorytetowo traktowane bd

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4150

Poz. 665

zadania zbiene z celami strategicznymi rozwoju wojewdztwa dolnolskiego, ktre su realizacji zobowiza wynikajcych z traktatu akcesyjnego i s wspfinansowane ze rodkw Unii Europejskiej. Priorytety obejmuj takie dziedziny, jak: ochron wd i gospodark wodn, ochron powietrza, gospodark odpadami i ochron powierzchni ziemi, ochron przyrody i krajobrazu, lenictwo, edukacj ekologiczn, ochron przed haasem i inne przedsiwzicia, w tym m.in. monitoring rodowiska. Zgodnie ze Strategi dziaania Wojewdzkiego Funduszu Ochrony rodowiska i Gospodarki Wodnej we Wrocawiu na lata 20091012 priorytetowymi s inwestycje z zakresu efektywnoci energetycznej dotyczce wytwarzania, dystrybucji, przesyu i uytkowania energii. Wspierane bd projekty z zakresu Najlepszych Dostpnych Technik (BAT), prowadzce do zmniejszenia zuycia wody, majce na celu ograniczenie iloci substancji niebezpiecznych odprowadzanych wraz ze ciekami lub ograniczenie iloci ciekw, dotyczce ochrony powietrza, wykorzystujce odnawialne lub alternatywne rda energii oraz prowadzce do zmniejszenia emisji zanieczyszcze pyowych i gazowych, w tym CO2 odpowiedzialnego w gwnej mierze za efekt cieplarniany. W przypadku projektw dotyczcych rde spalania priorytetowo bd traktowane projekty dotyczce instalacji o mocy powyej 50 MW (w tym jednostek opalanych wglem), prowadzce do zmniejszenia emisji, w tym przede wszystkim preferowane bd inwestycje wskazane w Traktacie Akcesyjnym. W ramach priorytetu wspierane bd te projekty (nieinwestycyjne) polegajce na wdroeniu systemw zarzdzania rodowiskowego oraz uzyskaniu ekoznakw dla produktw. Wspierane bd dziaania obejmujce zwikszenie stopnia wykorzystania energii pierwotnej w sektorze energetycznym (tj. podwyszenie sprawnoci wytwarzania oraz obnienie strat w procesie przesyania i dystrybucji energii) i obnienie energochonnoci sektora publicznego, a take zwikszenie wytwarzania energii ze rde odnawialnych, w tym biopaliw. Program LIFE+ Poniej przedstawiono moliwoci finansowania z programu LIFE+ w podziale na rodzaje dziaa w kategoriach: niska emisja i transport/komunikacja. Niska emisja: wymiana kotw/piecw na: podczenie do sieci ciepowniczej, gazowe, olejowe, elektryczne, retortowe Skadnik 2: Polityka i zarzdzanie w zakresie rodowiska; Priorytet 3: Powietrze; Priorytet 6: rodowisko miejskie; odnawialne, niskoemisyjne rda energii np. kolektory soneczne, pompy ciepa Skadnik 2: Polityka i zarzdzanie w zakresie rodowiska; Priorytet 3: Powietrze; Priorytet 6: rodowisko miejskie; Priorytet 10: Zasoby naturalne i odpady; modernizacja miejskich systemw ciepowniczych Skadnik 2: Polityka i zarzdzanie w zakresie rodowiska; Priorytet 3: Powietrze; Priorytet 6: rodowisko miejskie; termoizolacja/termomodernizacja budynkw Skadnik 2: Polityka i zarzdzanie w zakresie rodowiska; Priorytet 6: rodowisko miejskie; kampanie promocyjno-edukacyjne, tworzenie systemu organizacyjnego do realizacji POP Skadnik 3: Informacja i komunikacja; dziaania planistyczne (zapisy w lokalnych planach zagospodarowania przestrzennego dotyczce paliw, planowanie korytarzy dobrego przewietrzania itp.) i inne Skadnik 2: Polityka i zarzdzanie w zakresie rodowiska; Priorytet 6: rodowisko miejskie. Transport/komunikacja: systemy Park&Ride Skadnik 2: Polityka i zarzdzanie w zakresie rodowiska; Priorytet 3: Powietrze; Priorytet 6: rodowisko miejskie; wymiana/modernizacja taboru komunikacji autobusowej Skadnik 2: Polityka i zarzdzanie w zakresie rodowiska; Priorytet 3: Powietrze; Priorytet 6: rodowisko miejskie; rozwj innych rodzajw komunikacji zbiorowej (tramwaje) Skadnik 2: Polityka i zarzdzanie w zakresie rodowiska; Priorytet 3: Powietrze; Priorytet 6: rodowisko miejskie; Priorytet 7: Haas; promocja komunikacji rowerowej (budowa tras rowerowych, bezpatne wypoyczalnie rowerw) Skadnik 2: Polityka i zarzdzanie w zakresie rodowiska; Priorytet 3: Powietrze; Priorytet 6: rodowisko miejskie; czyszczenie ulic Skadnik 2: Polityka i zarzdzanie w zakresie rodowiska; Priorytet 3: Powietrze; strefy ograniczonej emisji komunikacyjnej wjazd moliwy dla samochodw speniajcych normy EURO 3 i wysze Skadnik 2: Polityka i zarzdzanie w zakresie rodowiska; Priorytet 3: Powietrze; Priorytet 6: rodowisko miejskie; zintegrowany system transportowy Skadnik 2: Polityka i zarzdzanie w zakresie rodowiska; Priorytet 6: rodowisko miejskie. Program Intelligent Energy Europe Program Inteligent Energy Europe II finansuje projekty wzmacniajce i promujce efektywno energetyczn, wykorzystanie odnawialnych rde energii (rwnie w transporcie) oraz dywersyfikacj energii. O finansowanie z programu IEE II mog stara si konsorcja midzynarodowe skadajce si z instytucji reprezentujcych co najmniej 3 kraje. Finansowane s projekty o charakterze analitycznopromocyjnym, zawierajce nastpujce elementy: Wymiana dowiadcze Transfer know-how Tworzenie polityk

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4151

Poz. 665

Wzrost wiadomoci Szkolenia i edukacja Wsparcie organizacyjne (np. tworzenie agencji poszanowania energii) Nie s natomiast finansowane adne projekty inwestycyjne dotyczce zakupu sprztu/aparatury oraz prac badawczo-rozwojowych o charakterze technicznym. Konkursy ofert odbywaj si co 11,5 roku. Budet konkursu wynosi 65 mln EUR. Konsorcja mog ubiega si o dofinansowanie na poziomie do 75% kosztw kwalifikowanych. Otwarcie najbliszego konkursu przewidywane byo w I poowie 2010 r. Naley pamita, e program ma bardzo konkurencyjny charakter i finansowanie otrzymuj tylko takie projekty, dla ktrych wnioski zostay sporzdzone profesjonalnie i speniaj wysokie wymagania jakociowe. Wsplna strategia dziaania Narodowego Funduszu Ochrony rodowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie i funduszy wojewdzkich na lata 20092012 W dokumencie tym jako cele strategiczne okrelono: wspomaganie przedsiwzi dofinansowywanych rodkami pochodzcymi z Unii Europejskiej, przez zapewnienie niezbdnego wkadu krajowego, w celu wypenienia zobowiza wynikajcych z Traktatu Akcesyjnego; wspomaganie przedsiwzi zapewniajcych osignicie standardw emisyjnych i jakoci rodowiska wynikajcych z prawa wsplnotowego i krajowego, w tym ograniczenie emisji zanieczyszcze do rodowiska i zwikszenie udziau iloci energii wytworzonej ze rde niekonwencjonalnych i odnawialnych; ksztacenie kadr ochrony rodowiska i kreowanie postaw ekologicznych. Planowane wydatki funduszy (wojewdzkich i narodowego) w latach 20092012 wynosz ok. 20,2 mld z. W zakresie ochrony powietrza i energetyki cele okrelone s nastpujco: ograniczenie wielkoci emisji do powietrza ze rde przemysowych i komunalnych, osignicie 7,5% udziau energii wytwarzanej ze rde odnawialnych w bilansie zuycia energii pierwotnej w 2010 r. oraz 10,4% udziau tych rde w produkcji energii elektrycznej w 2012 r. Odnawialne rda energii stanowi wany punkt w strategii NFOiGW w Warszawie, w latach 20092012 przewiduje si kwot 1,5 mld z na wsparcie inwestycji z tego zakresu. Fundusz Termomodernizacji Fundusz Termomodernizacji utworzono w Banku Gospodarstwa Krajowego ustaw z dnia 18 grudnia 1998 r. o wspieraniu przedsiwzi termomodernizacyjnych (Dz. U. z 1998 roku Nr 162, poz. 1121, ze zmianami). Obecnie ustawa ta zostaa uchylona. Zasady finansowania ze rodkw Funduszu Termomodernizacji i Remontw czci kosztw przedsiwzi termomodernizacyjnych i remontowych okrela ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontw. Podstawowym celem Funduszu jest pomoc finansowa dla inwestorw realizujcych przedsiwzicia termomodernizacyjne przy pomocy kredytw zaciganych w bankach komercyjnych. Pomoc ta zwana "premi termomodernizacyjn" stanowi rdo spaty 20% zacignitego kredytu na wskazane przedsiwzicia. Oznacza to, e realizujc przedsiwzicie termomodernizacyjne inwestor spaca 75% kwoty wykorzystanego kredytu. Premia termomodernizacyjna przysuguje tylko inwestorom korzystajcym z kredytu. Nie mog z niej korzysta inwestorzy realizujcy przedsiwzicie termomodernizacyjne z wasnych rodkw. Przedsiwziciem termomodernizacyjnym jest ulepszenie, w wyniku ktrego nastpuje zmniejszenie rocznego zapotrzebowania na energi dostarczan do budynkw mieszkalnych, budynkw zbiorowego zamieszkania i budynkw sucych do wykonywania przez jednostki samorzdu terytorialnego zada publicznych na potrzeby ogrzewania oraz podgrzewania wody uytkowej: w budynkach, w ktrych modernizuje si jedynie system grzewczy co najmniej o 10% w budynkach, w ktrych w latach 19852001 przeprowadzono modernizacj systemu grzewczego co najmniej o 15%, w pozostaych budynkach co najmniej o 25%, co najmniej 25% rocznych strat energii pierwotnej w lokalnym rdle ciepa, tj.: kotowni lub wle cieplnym, z ktrych nonik ciepa jest dostarczany bezporednio do instalacji ogrzewania i ciepej wody w budynku, ciepowni osiedlowej lub grupowym wymienniku ciepa wraz z sieci ciepownicz o mocy nominalnej do 11,6 MW, dostarczajcej ciepo do budynkw, wykonanie przyczy technicznych do scentralizowanego rda ciepa, w zwizku z likwidacj lokalnego rda ciepa w celu zmniejszenia kosztw zakupu ciepa dostarczanego do budynkw co najmniej o 20% w stosunku rocznym, zamian konwencjonalnych rde energii na rda niekonwencjonalne. Z premii bd mogli korzysta waciciel lub zarzdca budynku, lokalnej sieci ciepowniczej lub lokalnego rda ciepa, z wyczeniem jednostek budetowych i zakadw budetowych. Departament Generalny XI Komisji Europejskiej Dotacje przyznawane przez departament wspieraj dziaania na rzecz ochrony rodowiska i zachowania rnorodnoci przyrody i krajobrazu. Finansowane s rwnie mae projekty. Kwota dofinansowania projektu waha si w granicach od 20 do 60 tys. euro, pomoc moe by udzielana przez okres 1 roku. Aby otrzyma dofinansowanie naley zoy wniosek za porednictwem Ministerstwa rodowiska lub Narodowego Funduszu Ochrony rodowiska i Gospodarki Wodnej.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4152

Poz. 665

Fundusz na Rzecz Globalnego rodowiska Funduszem zarzdza Bank wiatowy, UNDP i UNEP. Fundusz finansuje przedsiwzicia w dziedzinach: ochrona rnorodnoci biologicznej (ekosystemw o znaczeniu globalnym) przeciwdziaanie zmianom klimatu: technologie wytwarzania i wykorzystania odnawialnych rde energii ochrona wd (przeciwdziaanie zanieczyszczeniom transgranicznym) ochrona warstwy ozonowej przeciwdziaanie degradacji powierzchni ziemi, pustynnieniu ziemi i niszczeniu lasw. Inne fundusze Spord pozostaych moliwych do wykorzystania rde finansowania warto wymieni: Regionalny Program Operacyjny Wojewdztwa Dolnolskiego na lata 20072013 http://old.rpo.dolnyslask.pl/ Program Operacyjny Infrastruktura i rodowisko http://www.dotacjeue.org.pl/default.aspx?docId=79 http://www.mg.gov.pl/fundusze/POIS/; Program LIFE+ finansowanie projektw zwizanych z wdraaniem, aktualizacj oraz rozwojem wsplnotowej polityki i prawodawstwa w dziedzinie rodowiska, a tym samym wspieranie zrwnowaonego rozwoju pastw UE http://ec.europa.eu/life http://www.ekoportal.pl/jetspeed/portal/portal/Fundusze_UE/LIFE; Program Intelligent Energy Europe finansuje projekty wzmacniajce i promujce efektywno energetyczn, wykorzystanie odnawialnych rde energii (rwnie w transporcie) oraz dywersyfikacj energii. Portal Dolnolskiej Agencji Energii i rodowiska http://cieplej.pl/index_artykuly.php5?dzial=2&kat=15 5. UZGODNIENIA ZE STRONAMI I KONSULTACJE SPOECZNE 5.1. UZGODNIENIA ZE STRONAMI Zgodnie z ustaw Prawo ochrony rodowiska (art. 91 ust. 1 i 5) Marszaek Wojewdztwa Dolnolskiego ma obowizek przedstawienia do zaopiniowania waciwym prezydentom powiatw grodzkich i starostom powiatw projektu uchway w sprawie programu ochrony powietrza majcego na celu osignicie poziomw dopuszczalnych (docelowych) substancji w powietrzu. Starostowie i Prezydenci powiatw grodzkich s zobowizani do wydania opinii w terminie miesica od dnia otrzymania projektu uchway Sejmiku Wojewdztwa Dolnolskiego w sprawie Programu, dlatego bardzo istotnym elementem jest podjcie wsppracy ze wszystkimi organami administracji samorzdowej, rnych szczebli, na etapie opracowywania Programu. Dodatkowo w proces przygotowania i realizacji POP wczone zostay inne grupy instytucji rnych szczebli. Obok organw administracji i sub ochrony rodowiska w opracowanie Programu zaangaowane zostay jednostki dziaajce w kadym obszarze objtym Programem, ktre z racji swojej dziaalnoci mog wpywa na jako powietrza w analizowanej strefie. W ramach opracowywania Programu Ochrony Powietrza dla stref wojewdztwa dolnolskiego podjto wspprac z szeregiem organw i instytucji, ktre mog wnie istotny wkad w zasadniczych kwestiach dotyczcych POP na etapie jego przygotowania oraz bd miay wpyw na realizacj Programu. W ramach wstpnych uzgodnie, na etapie opracowywania Programu, 21 kwietnia 2010 roku, odbyo si spotkanie z decydentami poszczeglnych stref, majce na celu przedstawienie problemw jakoci powietrza i uzyskanie ich zaangaowania w przygotowanie i realizacj Programu w celu ograniczenia niekorzystnych zjawisk majcych negatywny wpyw na jako powietrza w kadej strefie. Gwne tematy podejmowane na spotkaniach to: lokalizacja punktw pomiarowych, skala przekrocze poziomw dopuszczalnych pyu PM10 i poziomw docelowych B(a)P, arsenu i ozonu, udzia poszczeglnych rodzajw rde emisji pyu PM10, B(a)P i arsenu oraz prekursorw ozonu w cakowitej emisji tych substancji na obszarach poszczeglnych stref, gwne czynniki wpywajce na wielko zanieczyszczenia powietrza, podstawowe bariery majce wpyw na realizacj dziaa naprawczych, dziaania wynikajce ze zmiany przepisw, ktre uwzgldnione zostan w prognozach, jakoci powietrza, wymagania dyrektywy CAFE pod ktem terminw osignicia, jakoci powietrza a terminy realizacji dziaa naprawczych, koncepcje rozwiza systemowych w zakresie poprawy jakoci powietrza, propozycje dziaa naprawczych, ich koszty i efekt ekologiczny, analizy dziaa przyczyniajcych si do poprawy jakoci powietrza, prowadzonych na terenach stref oraz ocena ich skutecznoci, plany rozwojowe i zmiany dokonywane w jednostkach organizacyjnych wczonych w proces tworzenia Programu z zakresu energetyki, hutnictwa, ciepownictwa. Szczegowe informacje dotyczce zgaszanych na spotkaniach, odbywajcych si w strefach, uwag i wnioskw oraz sposobu ich uwzgldnienia w Programie zamieszczono w tabelach w czciach powiconych poszczeglnym strefom (rozdzia 3.1). 5.2. KONSULTACJE SPOECZNE Konsultacje spoeczne oparte byy o zasad jawnoci, ktrej podstawow cech jest moliwie swobodny dostp do dokumentw i danych. Miay charakter publiczny i oparte byy o zasad rwnoci i otwarto-

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4153

Poz. 665

ci, co oznacza, e uczestniczy w nich mogli wszyscy zainteresowani obywatele (nie tylko partnerzy instytucjonalni). Konsultacje miay na celu wywoanie debaty na temat programw ochrony powietrza dla stref i suyy uzyskaniu opinii i uwag rodowisk oraz jednostek samorzdowych, osb zainteresowanych, jak rwnie odpowiedzialnych za polityk ochrony powietrza w wojewdztwie dolnolskim. Ze wzgldu na zasady przeprowadzania konsultacji spoecznych oraz ich spoeczny zasig i wiarygodno do debaty, w ramach konsultacji, zaproszeni byli przedstawiciele: starostw wchodzcych w skad stref objtych programem, Wojewdzkiego Inspektoratu Ochrony rodowiska we Wrocawiu, jednostek samorzdu terytorialnego. Zgodnie z art. 91 ust. 9 ustawy Prawo ochrony rodowiska konieczne jest zapewnienie udziau spoeczestwa w postpowaniu, ktrego przedmiotem jest sporzdzenie programu ochrony powietrza. Organ opracowujcy projekt dokumentu wymagajcego udziau spoeczestwa, bez zbdnej zwoki, podaje do publicznej wiadomoci informacj o: 1) przystpieniu do opracowywania projektu dokumentu i o jego przedmiocie; 2) moliwociach zapoznania si z niezbdn dokumentacj sprawy oraz o miejscu, w ktrym jest ona wyoona do wgldu; 3) moliwoci skadania uwag i wnioskw; 4) sposobie i miejscu skadania uwag i wnioskw, wskazujc jednoczenie co najmniej 21 dniowy termin ich skadania; 5) organie waciwym do rozpatrzenia uwag i wnioskw; 6) postpowaniu w sprawie transgranicznego oddziaywania na rodowisko, jeeli jest prowadzone. Uwagi i wnioski odnonie Programu mog by wnoszone w formie pisemnej, ustnie lub za pomoc rodkw elektronicznych w terminie do 21 dni od daty podania do wiadomoci o rozpoczciu konsultacji spoecznych. Informacje o Programie zgodnie z ustaw o udostpnianiu informacji o rodowisku i jego ochronie, udziale spoeczestwa w ochronie rodowiska oraz o ocenach oddziaywania na rodowisko (Dz. U. z 2008 r. Nr 199, poz. 1227, ze zm.) s udostpniane za porednictwem systemw teleinformatycznych, w szczeglnoci przy wykorzystaniu elektronicznych baz danych. Marszaek wojewdztwa udostpnia informacje w Biuletynie Informacji Publicznej. Zgodnie z art. 39 ww. ustawy Program poddany jest konsultacjom spoecznym poprzez wyoenie do wgldu w postaci projektu wraz z zacznikami oraz ze stanowiskami innych organw jeeli s dostpne w terminie skadania uwag i wnioskw. W Biuletynie Informacji Publicznej Urzdu Marszakowskiego Wojewdztwa Dolnolskiego oraz na tablicy ogosze w siedzibie Urzdu (dnia 21 stycznia 2010 roku) zostao wywieszone zawiadomienie o przystpieniu do sporzdzenia Programu ochrony powietrza dla wojewdztwa dolnolskiego i moliwoci zapoznania si z tematyk opracowania. Zawiadomienie to zostao przekazane rwnie do wszystkich starostw powiatowych i miast na prawach powiatu objtych Programem. W siedzibach ww. urzdw (na tablicach ogosze) oraz w ich Biuletynach Informacji Publicznej rwnie zamieszczono ogoszenia o przystpieniu do przygotowania niniejszego Programu. Informacja zostaa rwnie podana w BIP i na tablicy ogosze Wojewdzkiego Inspektoratu Ochrony rodowiska. Kolejnym krokiem byo poddanie konsultacjom spoecznym projektu Programu, ktry zosta zamieszczony na stronie internetowej Urzdu Marszakowskiego Wojewdztwa Dolnolskiego. Wyznaczono te termin 21 dni (do 31 lipca 2010 roku) na wnoszenie uwag i wnioskw do przedstawionego projektu. W wyniku tych konsultacji wpyno szereg uwag i wnioskw do Programu. Szczegowe odniesienie do poszczeglnych uwag zamieszczono w tabelarycznych zestawieniach (cz K Programu), tabele K8 do K17. CZ II ZADANIA I OGRANICZENIA 6. DZIAANIA RZDU RP, OBOWIZKI MARSZAKA WOJEWDZTWA, WIO I INNYCH JEDNOSTEK Realizacja Programu ochrony powietrza wymaga wsppracy wielu stron oraz biecej oceny postpw prac. W tym celu okrelone zostay zakresy kompetencji dla poszczeglnych organw administracji i instytucji. Z uwagi na opisane, w rozdziale 7 bariery mogce mie wpyw na realizacj dziaa naprawczych, bariery prawne uniemoliwiajce skuteczne realizowanie Programu ochrony powietrza oraz inne zwizane z polityk Pastwa okrelone zostay rwnie dziaania niezbdne do podjcia przez najwysze organy wadzy w Pastwie. Dziaania Rzdu Rzeczypospolitej Polskiej oraz Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej umoliwiajce i wspomagajce realizacj Programw ochrony powietrza: 1. Uwzgldnienie w polityce energetycznej Pastwa problemw ochrony powietrza, szczeglnie zwizanych z zanieczyszczeniem pyem zawieszonym PM10: narzdzia i odpowiednia polityka cenowa w stosunku do paliw, wprowadzenie dotacji do paliw grzewczych niskoemisyjnych. 2. Likwidacja barier prawnych uniemoliwiajcych skuteczne realizowanie programw ochrony powietrza, poprzez wprowadzenie m.in. zmian: umoliwiajcych prowadzenie przez gminy Programw Ograniczenia Niskiej Emisji (PONE), poprzez dofinansowanie wymiany kotw grzewczych u osb fizycznych, umoliwiajcych przekazanie odpadw komunalnych we wadanie samorzdom oraz wprowadzenie ryczatowej opaty za wywz odpadw komunalnych, umoliwiajcych wadzom samorzdowym wdroenie i egzekucje uchway w sprawie zakazu stosowania paliw,

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4154

Poz. 665

umoliwiajcych wadzom powiatw grodzkich czy gmin wprowadzanie w miastach stref ograniczonej emisji komunikacyjnej (SOEK). 3. Uwzgldnienie w polityce fiskalnej, szczeglnie dotyczcej patnikw podatku dochodowego od osb fizycznych, ulg zwizanych z instalacj urzdze powodujcych wprowadzanie mniejszych iloci zanieczyszcze do rodowiska. 4. Wprowadzenie mechanizmw finansowych majcych na celu zwikszenie ceny wgla zej jakoci i zmniejszenie ceny wgla dobrej jakoci dla odbiorcw indywidualnych (podatek od zanieczyszcze zawartych w wglu). 5. Nadanie wyszego priorytetu zagadnieniom ochrony powietrza w dziaalnoci funduszy ochrony rodowiska i programw finansujcych dziaania w zakresie ochrony rodowiska. 6. Promowanie zagadnie ochrony powietrza poprzez przeprowadzenie kampanii informacyjno-edukacyjnej. 7. Uwzgldnienie w polityce fiskalnej zasad promujcych spalanie wgla o niskiej jakoci w instalacjach do tego przystosowanych. 8. Wprowadzenie zakadw kamieniarskich na list zakadw uciliwych. Istotnym elementem umoliwiajcym realizacj postanowie Programu Ochrony Powietrza jest przeniesienie podstawowych zaoe i kierunkw dziaania do wszystkich strategicznych dokumentw i polityk na szczeblu wojewdztwa, powiatw i gmin. Pozwoli to na efektywne i sprawne wspdziaanie odpowiedzialnych za jego realizacj jednostek organizacyjnych oraz planowe i zachowawcze realizowanie przyszych inwestycji. Obowizki Marszaka Wojewdztwa Dolnolskiego w ramach realizacji i monitorowania Programu Ochrony Powietrza to: 1. Koordynacja i monitoring realizacji Programu Ochrony Powietrza poprzez: analiz i monitorowanie skadanych przez wjtw, burmistrzw lub prezydentw miast oraz starostw powiatw sprawozda z realizacji dziaa ujtych w niniejszym Programie; organizowanie spotka koordynatorw realizacji Programu Ochrony Powietrza z poszczeglnych stref w celu wymiany dowiadcze, analizy sytuacji w zakresie stopnia realizacji i efektw prowadzonych dziaa na terenie wojewdztwa; wspprac zagraniczn, z Niemcami i Czechami, w celu redukcji emisji niezalenej od czynnikw lokalnych; opracowywanie i przedkadanie, co 3 lata, Ministrowi rodowiska sprawozda z realizacji Programu Ochrony Powietrza dla wojewdztwa dolnolskiego; analiz skutecznoci dziaa naprawczych w celu podejmowania ewentualnych dziaa korygujcych, w drodze zmiany uchway Sejmiku Wojewdztwa Dolnolskiego. 2. Prowadzenie dziaa w zakresie informowania spoeczestwa o wystpieniu lub ryzyku wystpienia przekrocze dopuszczalnych albo alarmowych poziomw substancji w powietrzu. 3. Wsppraca z organizacjami ekologicznymi w zakresie prowadzenia edukacji ekologicznej i promocji w zakresie: korzystania z transportu publicznego, cieek rowerowych, ruchu pieszego; wykorzystania ogrzewania proekologicznego, w tym alternatywnych rde energii, poszanowania energii; uwiadamiania zagroenia dla zdrowia, jakie niesie ze sob spalanie odpadw w kotach domowych. 4. Opracowanie propozycji mechanizmw finansowych: opracowanie propozycji przedsiwzi priorytetowych w dziedzinie ochrony powietrza dla WFOiGW we Wrocawiu. 5. Prowadzenie dziaa majcych na celu doprowadzenie do zmian prawnych likwidujcych bariery: zorganizowanie grupy wspierajcej zmiany (np. konwent marszakw). Obowizki podmiotw korzystajcych ze rodowiska: 1. Realizacja obowizkw wynikajcych z przepisw prawa, w szczeglnoci: dotrzymywanie standardw emisyjnych; wprowadzanie gazw i pyw do powietrza zgodnie z warunkami okrelonymi w pozwoleniach; stosowanie najlepszych dostpnych technologii. 2. Obowizki zakadw ciepowniczych w ramach realizacji Programu ochrony powietrza: podczenia, w miar moliwoci technicznych i ekonomicznych, do miejskiej sieci ciepowniczej budynkw opalanych wglem; modernizacja, rozbudowa i integracja systemw ciepowniczych w miar moliwoci technicznych i ekonomicznych; modernizacja ukadw technologicznych ciepowni, w tym wprowadzanie nowoczesnych technik spalania paliw oraz stosowanie wysokosprawnych urzdze odpylajcych. 3. Dodatkowe obowizki dla zakadw przemysowych w ramach realizacji Programu ochrony powietrza: modernizacja i hermetyzacja procesw technologicznych instalacji emitujcych py PM10; wdraanie nowoczesnych technologii, przyjaznych rodowisku; wdraanie na szersz skal systemw zarzdzania rodowiskiem (np. ISO 14 000) w zakadach; ograniczanie emisji niezorganizowanej poprzez m.in.: hermetyzacj procesw, utrzymywanie porzdku na terenie zakadu. Obowizki Dolnolskiego Wojewdzkiego Inspektora Ochrony rodowiska w ramach realizacji Programu ochrony powietrza to:

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4155

Poz. 665

1. Biece monitorowanie jakoci powietrza we wszystkich strefach ochrony powietrza i przekazywanie wynikw monitoringu do Marszaka Wojewdztwa Dolnolskiego. 2. Kontrola podmiotw gospodarczych w zakresie dotrzymywania przepisw prawa (np. standardw emisyjnych) i warunkw decyzji administracyjnych w zakresie wprowadzania gazw i pyw do powietrza. Obowizki Generalnej Dyrekcji Drg Krajowych i Autostrad w ramach realizacji Programu ochrony powietrza to: 1) przedkadanie do Marszaka Wojewdztwa Dolnolskiego sprawozda z realizacji dziaa ograniczajcych emisj liniow na drogach krajowych, ujtych w niniejszym Programie, wedug wytycznych ujtych w rozdziale 6.1, w terminie do 15 kwietnia za rok poprzedzajcy, 2) zakoczenie budowy Autostradowej Obwodnicy Wrocawia (A8), pomidzy autostrad A4 a drog krajow nr 5, 3) budowa obwodnicy widnicy w cigu drogi krajowej nr 35, 4) budowa obwodnicy Gogowa wraz z przepraw mostow przez Odr, 5) budowa drogi S3, jako obwodnicy Polkowic i zachodniej obwodnicy Lubina wyprowadzajcej ruch tranzytowy poza tereny zabudowane, 6) budowa obwodnicy Wabrzycha w przebiegu drogi nr 35, 7) budowa obwodnicy Szczawna Zdroju, 8) budowa obwodnicy centrum Boguszowa Gorce, 9) budowa obwodnicy Guszycy, 10) budowa drogi ekspresowej S5 (odcinek Wrocaw Midzylesie) w celu odcienia drogi krajowej nr 8 (Wrocaw Kudowa) i wyprowadzenia ruchu tranzytowego poza tereny zabudowane, 11) przebudowy tej drogi krajowej nr 46 (Szlak Staropolski) w celu osignicia parametrw drogi ekspresowej, 12) budowa obwodnicy Midzylesia na drodze krajowej nr 33, 13) budowa Drogi rdsudeckiej o przyblionym przebiegu Lutynia Travna Ldek Zdrj Stronie lskie Wilkanw Midzylesie Spalona Zieleniec Duszniki Zdrj Kudowa Zdrj Radkw Mieroszw Chemskie lskie Lubawka Kowary Podgrzyn Jelenia Gra Czerniawa Zdrj Bogatynia Sieniawka, 14) budowa obwodnicy poudniowej Jeleniej Gry (pomidzy wzem Grabarw, a drog wojewdzk nr 367), 15) poprawa stanu technicznego drg istniejcych w celu redukcji wtrnego unosu pyu z drogi. Obowizki Dolnolskiej Suby Drg i Kolei we Wrocawiu w ramach realizacji Programu Ochrony Powietrza to: 1) przedkadanie do Marszaka Wojewdztwa Dolnolskiego sprawozda z realizacji dziaa ograniczajcych emisj liniow na drogach wojewdzkich, ujtych w niniejszym Programie, wedug wytycznych ujtych w rozdziale 6.1, w terminie do 15 kwietnia za rok poprzedzajcy, 2) budowa cznika aglomeracyjnego A4S8 jako Wschodniej Obwodnicy Wrocawia (WOW) wyprowadzajcej ruch tranzytowy poza tereny zabudowane miasta (zamkniecie piercienia od strony wschodniej), 3) przebudowa drogi nr 347 Wrocaw Kty Wrocawskie od wza na A4 Kty Wrocawskie do planowanego wza na obwodnicy autostradowej Wrocawia Cesarzowice, 4) remont i modernizacja drogi wojewdzkiej nr 362 (Kty Wrocawskie Skaka Wrocaw), 5) remont i modernizacja drogi wojewdzkiej nr 455 na odcinku Wrocaw Jelcz Laskowice Oawa, 6) budowa obwodnic Dzieroniowa odcinek poudniowy i wschodni, 7) modernizacja drogi wojewdzkiej nr 3396D, 8) przebudowa drogi nr 387 na odcinku Kudowa Zdrj Karw, 9) budowa obwodnicy Nowej Rudy (Supiec) na drodze wojewdzkiej nr 381 , 10) remont i modernizacja drogi wojewdzkiej nr 381 (Wabrzych Nowa Ruda Kodzko), 11) remont i modernizacja drogi wojewdzkiej nr 387 (Tumaczw cinawka rednia Kudowa-Zdrj), 12) remont i modernizacja drogi wojewdzkiej nr 389 (Duszniki Zdrj Midzylesie), 13) remont i modernizacja drogi wojewdzkiej nr 388 (Ratno Dolne Polanica Zdrj Bystrzyca Kodzka), 14) modernizacja cznika obwodnicy Ldka Zdroju (estakada) na drodze wojewdzkiej nr 392 do drogi nr 390, 15) modernizacja drogi wojewdzkiej nr 390 w obrbie gminy Ldek Zdrj, 16) przebudowa dojazdw do Drogi rdsudeckiej i na Drodze Podsudeckiej wraz z budow cieek rowerowych, parkingw i oznacze Drogi rdsudeckiej, 17) budowa nowego odcinka drogi wojewdzkiej nr 366 przez Sobieszw, 18) remont i modernizacja drogi wojewdzkiej nr 367 (Jelenia Gra Kamienna Gra Wabrzych), 19) poprawa stanu technicznego drg istniejcych w celu redukcji wtrnego unosu pyu z drogi. Zarzdcy drg s zobowizani do przekazywania do Marszaka Wojewdztwa Dolnolskiego wynikw przeprowadzanych pomiarw natenia ruchu na poszczeglnych odcinkach drg w terminie do 3 miesicy od ich przeprowadzenia. Obowizki Powiatowych Inspektorw Nadzoru Budowlanego w ramach realizacji Programu ochrony powietrza: 1. Monitoring placw budowy pod ktem ograniczenia niezorganizowanej emisji pyu, w ramach kontroli przestrzegania warunkw pozwolenia na budow.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4156

Poz. 665

2. Monitoring pojazdw opuszczajcych place budw pod ktem ograniczenia zanieczyszczenia drg, prowadzcego do niezorganizowanej emisji pyu w ramach kontroli przestrzegania warunkw pozwolenia na budow. 6.1. Monitorowanie realizacji programu We wdraaniu Programu ochrony powietrza istotna jest systematyczna kontrola przebiegu tego procesu oraz ocena stopnia realizacji zada wyznaczonych w programie, przy jednoczesnej ocenie stanu rodowiska oraz kontroli przestrzegania prawa ochrony rodowiska. Niezbdne jest opracowanie systemu monitorowania, ktry umoliwi dokonywanie ocen procesu wdraania i ewentualne wprowadzanie korekt rodzajw i wielkoci dziaa naprawczych. W niniejszym rozdziale omwiono rodzaje informacji i dokumentw proponowanych do kontroli i dokumentacji realizacji Programu wraz z projektem monitorowania skutecznoci realizacji dziaa naprawczych. Wjtowie gmin, burmistrzowie miast i gmin oraz prezydencji miast zobowizani s do sporzdzania sprawozda z realizacji dziaa naprawczych w danym roku i przekazywania ich w terminie do dnia 15 marca kadego roku (za rok poprzedni) do waciwych starostw powiatw. Starostowie powiatw oraz prezydenci miast na prawach powiatw zobowizani s do przekazywania sprawozda do Marszaka Wojewdztwa Dolnolskiego w terminie do dnia 15 kwietnia kadego roku. Starostowie powiatw do swoich sprawozda doczaj sprawozdania otrzymane z gmin. Wzr sprawozda z realizacji Programu zosta okrelony w tabelach od 013 do 017. rednie wskaniki efektu ekologicznego dziaa w zakresie ograniczania niskiej emisji dla poszczeglnych stref podano w czciach dokumentacji dotyczcych tych stref. Wjtowie gmin, burmistrzowie miast i gmin wypeniaj sprawozdania w zakresie istniejcych obiektw. Prezydenci miast na prawach powiatu w zakresie istniejcych i nowych (oddawanych do uytku) obiektw. Starostowie powiatw wypeniaj sprawozdania w zakresie nowych (oddawanych do uytku) obiektw. Sprawozdanie w zakresie dziaa zwizanych z redukcj emisji powierzchniowej powinno obejmowa wszystkie dziaania ujte w harmonogramach rzeczowofinansowych, ktre s realizowane dziki stworzeniu systemu zacht finansowych do wymiany systemw grzewczych w ramach Programw Ograniczenia Niskiej Emisji. Sprawozdanie dla istniejcych budynkw oraz w zakresie nowych obiektw budowlanych powinno obejmowa podzia na jednostki bilansowe okrelone szczegowo dla kadej ze stref. Sprawozdania w zakresie dziaa zwizanych z ograniczeniem emisji z liniowej przygotowuj: w zakresie drg krajowych Generalna Dyrekcja Drg Krajowych i Autostrad, w zakresie drg wojewdzkich Dolnolska Suba Drg i Kolei, w zakresie drg powiatowych waciwi starostowie powiatw, w zakresie drg miejskich i gminnych waciwi prezydenci, burmistrzowie i wjtowie. W sprawozdaniach z realizacji Programu naley przedstawi koszty podjtych dziaa, a take wskaza rda ich finansowania. Do sprawozda naley zaczy: sprawozdania otrzymane z gmin z terenu powiatu, kopie wydanych decyzji pozwole na emisj gazw lub pyw do powietrza oraz pozwole zintegrowanych dla zakadw, dla ktrych roczna dopuszczalna emisja w zakresie PM10 wynosi powyej 1 Mg, wyniki pomiarw natenia ruchu na odcinkach drg zarzdzanych przez starost, jeeli byy przeprowadzane w roku sprawozdawczym. Na podstawie przekazywanych sprawozda z realizacji dziaa naprawczych, a take w oparciu o wyniki pomiarw zanieczyszcze powietrza prowadzonych przez Dolnolskiego Wojewdzkiego Inspektora Ochrony rodowiska, Marszaek Wojewdztwa Dolnolskiego powinien dokonywa co 3 lata szczegowej oceny wdroenia Programu Ochrony Powietrza dla poszczeglnych stref wojewdztwa dolnolskiego, ktra powinna sugerowa ewentualn korekt kierunkw dziaa i poszczeglnych zada.
Tabela O8. Sprawozdanie w zakresie dziaa zwizanych z redukcj emisji powierzchniowej (rdo: opracowanie wasne) w tym wymienione na nastpujce rda: powierzchnia uytkowa lokalu [m2] ilo zlikwidowanych nowoczesne sie cieplna, gmina/dzielnica tradycyjnych wglowe, alternatywne termomodernizacja koszty gazowe, piecw retortowe lub lub odnawialne olejowe lub wglowych opalane rdo ciepa elektryczne biomas nazwa gminy lub dzielnicy (w przypadku powiatw grodzkich) nazwa gminy lub dzielnicy (w przypadku powiatw grodzkich) ... Razem

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4157

Poz. 665

Tabela 09. Sprawozdanie w zakresie nowych obiektw budowlanych (rdo: opracowanie wasne) liczba nowych obiektw budowlanych powierzchnia uytkowa [m2] ogrzewanie ogrzewanie ogrzewanie z miejskiej sieci ogrzewanie nowoczesne alternatywnymi lub cieplnej, gazowe, tradycyjne wglowe, odnawialnymi olejowe lub wglowe retortowe lub rdami ciepa elektryczne opalane biomas

gmina/dzielnica

koszty

nazwa gminy lub dzielnicy (w przypadku powiatw grodzkich) nazwa gminy lub dzielnicy (w przypadku powiatw grodzkich) ... Razem Tabela 010. Sprawozdanie w zakresie dziaa zwizanych z redukcj emisji liniowej (rdo: opracowanie wasne) nazwa ulicy/nr drogi nazwa ulicy / nr drogi nazwa ulicy / nr drogi ... Razem Tabela 011. Sprawozdanie w zakresie pozostaych dziaa ujtych w harmonogramie rzeczowofinansowym (rdo: opracowanie wasne) szacunkowy wskaniki iloprocent ciowe zwiza- wykonania dziane z realizacj ania na koniec dziaania roku sprawozdawczego budowa nowych odcinkw drg [km] dugo remont utwardzonych nawierzchni ulic i odcinkw ulic i drg [km] drg [km] prowadzone prace mokrego czyszczenia ulic i odcinkw drg czstotliwo ilo [km] [ilo/rok]

koszty

kod dziaania nazwa dziaania

opis realizacji dziaania w roku sprawozdawczym

koszty

Tabela 012. Sprawozdanie w zakresie dziaa zwizanych z redukcj emisji punktowej (rdo: opracowanie wasne) uzyskany efekt ekologiczny w postaci redukcji emisji pyu zawieszonego PM10 [Mg/rok]

nazwa jednostki

adres jednostki

opis inwestycji lub modernizacji ukoczonych w roku sprawozdawczym

koszty

7. BARIERY MOGCE MIE WPYW NA REALIZACJ DZIAA NAPRAWCZYCH Zgodnie z ustaw Prawo ochrony rodowiska (art. 91 ust. 1) na Marszaku Wojewdztwa Dolnolskiego spoczywa obowizek opracowania Programu Ochrony Powietrza, natomiast realizacja Programu znajduje si ju w zakresie dziaa wadz samorzdowych. Diagnoza istniejcego stanu w zakresie jakoci powietrza na terenie analizowanych stref wojewdztwa dolnolskiego wskazuje, e gwn przyczyn przekrocze poziomw dopuszczalnych i docelowych przedmiotowych substancji w powietrzu jest niska emisja czyli emisja pochodzca ze spalania paliw w piecach, kotach domowych. Naley podkreli, e zarwno stan techniczny wikszoci urzdze, w ktrych odbywa si spalanie paliw w celach grzewczych, jak rwnie jako tych paliw s wysoce

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4158

Poz. 665

niezadowalajce. Czsto dochodz do tego rwnie praktyki spalania w kotach odpadw z gospodarstw domowych. Czynniki te w poczeniu z niekorzystnymi warunkami rozprzestrzeniania si substancji w powietrzu, jakie wystpuj szczeglnie w okresie grzewczym tj. inwersje temperatur, mae prdkoci wiatrw, a take w przypadku niektrych stref niekorzystnymi warunkami topograficznymi tj. usytuowaniem w kotlinach czy dolinach rzek, decyduj o wystpowaniu przekrocze poziomw normatywnych. Istotn barier dla wyboru przez mieszkacw niskoemisyjnych systemw ogrzewania stanowi obecna, niestabilna polityka paliwowa pastwa oraz wysokie ceny tych paliw. Dodatkowo nie ma w polskim prawie mechanizmw umoliwiajcych wyegzekwowanie od osb fizycznych uytkowania urzdze grzewczych speniajcych okrelone wymogi w zakresie wielkoci emisji substancji do powietrza. Kolejnym istotnym aspektem, stanowicym o powodzeniu wdroenia POP jest zapewnienie rde finansowania wskazanych w Programie dziaa. W przypadku realizowanych, w wielu strefach na terenie wojewdztwa dolnolskiego, Programw Ograniczania Niskiej Emisji wykorzystywany by mechanizm dofinansowania wymiany kotw osobom fizycznym ze rodkw gminnych, powiatowych funduszy ochrony rodowiska. Wobec faktu likwidacji z dniem 1 stycznia 2010 r. wymienionych funduszy oraz przeniesienia ich rodkw do dyspozycji odpowiednio starostw, wjtw, burmistrzw lub prezydentw miast, dofinansowanie wymiany kotw osobom fizycznym stao si niemoliwe i zostao zaniechane. Konieczne jest zatem wypracowanie odpowiednich uregulowa prawnych, ktre umoliwiyby gminom dofinansowanie osb fizycznych. Obecnie pozyskiwanie dofinansowana przez osoby fizyczne z WFOiGW we Wrocawiu, ktry z dniem 1 stycznia 2010 roku, uleg przeksztaceniu w samorzdow osob prawn, jest zoone i trudne (brak procedur, skomplikowana sytuacja rozlicze podatkowych z tym zwizanych). Do barier, o ktrych najczciej dyskutowano i podkrelano je w ramach spotka w strefach nale: niestabilno polityki paliwowej pastwa, wysokie ceny paliw, brak wypracowanej procedury dofinansowania dla osb fizycznych z WFOiGW we Wrocawiu i NFOiGW w Warszawie, ostatnie zmiany prawne zwizane ze zmianami w funduszach ochrony rodowiska, uniemoliwiajce dofinansowania osb fizycznych w ramach programw PONE, maa skuteczno narzdzi prawnych w zakresie moliwoci ograniczania niskiej emisji, w tym brak instrumentw umoliwiajcych nakadanie obowizkw na osoby fizyczne (np. wymiany kota) i ich egzekwowania, brak rodkw finansowych na realizacj POP, brak jednoznacznych zacht ze strony pastwa dla stosowania paliw ekologicznych (niskoemisyjnych), niski priorytet ochrony powietrza w hierarchii wanoci celw realizowanych przez pastwo, brak kooperacji pomidzy jednostkami wdraajcymi programy ochrony powietrza, co przyczynia si do zmniejszenia efektywnoci prowadzonych dziaa, problem podziau odpowiedzialnoci pomidzy powiatem a gmin, starosta nie ma uprawnie do faktycznej realizacji gwnych zapisw Programu i nie moe zleci tych zada gminom, znikomy udzia rde odnawialnych w pokrywaniu zapotrzebowania na ciepo, niekorzystna struktura cen paliw i mae dochody spoeczestwa, co skutkuje spalaniem odpadw w piecach, brak systemowego, globalnego podejcia do dziaa w ochronie rodowiska (mieszkacy segreguj odpady, a ich odbir jest bardzo drogi lub brakuje firm odbierajcych te odpady), niska wiadomo spoeczestwa w zakresie zanieczyszczenia powietrza i skutkw zdrowotnych z tym zwizanych, brak wpywu lokalnych samorzdw na lokalne rda energii odnawialnej (geotermalnej, wodnej), przyzwolenie spoeczne na spalanie odpadw w piecach domowych. Warto jednoznacznie podkreli, e bez wsparcia ze strony pastwa (legislacyjnego, organizacyjnego i finansowego) realizacja zaoonych dziaa jest zdecydowanie utrudniona. Dlatego przed przystpieniem do realizacji Programu celowe jest wskazanie pewnych propozycji rozwiza istniejcych problemw. Poniej wymieniono kilka postulatw: podniesienie rangi zagadnie ochrony powietrza w polityce pastwa, z uwzgldnieniem wpywu zanieczyszczenia powietrza na zdrowie spoeczestwa (skracanie redniej dugoci ycia, wzrost kosztw leczenia, straty gospodarki narodowej z tytuu absencji chorobowej); nadanie wyszego priorytetu zagadnieniom ochrony powietrza w dziaalnoci funduszy ochrony rodowiska i programw finansujcych dziaania w zakresie ochrony rodowiska; moliwoci dofinansowywania ze rde funduszy ochrony rodowiska inwestycji w zakresie poprawy jakoci powietrza rnej skali (rwnie realizowanych przez osoby fizyczne) oraz uproszczenie procedur przyznawania dotacji; poparcie pastwa dla zachowa proekologicznych poprzez odpowiedni polityk fiskaln (np. moliwo odlicze podatkowych); uwzgldnienie w polityce ekologicznej pastwa zagadnie ochrony powietrza w powizaniu z warunkami spoeczno-ekonomicznymi; zmiany legislacyjne umoliwiajce kontrol i egzekwowanie dziaa dotyczcych ograniczania niskiej emisji w szczeglnoci: w zakresie uchway o zakazie stosowania paliw,

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4159

Poz. 665

w zakresie moliwoci dofinansowania osb fizycznych w programach PONE, w zakresie ustanowienia ulgi podatkowej dla dofinansowania osb fizycznych w ramach PONE; zmiany legislacyjne umoliwiajce przekazanie odpadw komunalnych we wadanie samorzdom oraz wprowadzenie ryczatowej opaty za wywz odpadw komunalnych; ustalenie priorytetowego zadania w polityce energetycznej Pastwa obnienie cen ekologicznych nonikw energii cieplnej; istotnym ograniczeniem niskiej emisji byoby wprowadzenie zakazu sprzeday odpadw powstajcych przy wydobyciu wgla, ktrymi czsto opalane s budynki.

CZ III UZASADNIENIE 8. CHARAKTERYSTYKA OBSZARU OBJTEGO PROGRAMEM OCHRONY POWIETRZA 8.1. DANE OGLNE Dolny lsk jest jednym z najszybciej rozwijajcych si regionw Polski. Zawdzicza to swojemu pooeniu u zbiegu granic Polski, Czech i Niemiec, jak i dziedzictwu kulturowemu w miejscu styku rnorodnych kultur, tradycji i obyczajw. Stwarza to moliwo tworzenia obszarw wsppracy midzynarodowej w postaci euroregionw i wykorzystania tej rnorodnoci do rozwoju w kadej dziedzinie. Rejon charakteryzuje si te duym skupieniem inwestycji zagranicznych. Pod wzgldem morfologii rzeba terenu oraz krajobraz jest znacznie zrnicowany. Wyrni mona nastpujce krainy geograficzne: Nizin lskouyck (na pnocnym zachodzie), Nizin rodkowopolsk (na pnocnym wschodzie), Podgrze Sudeckie i Sudety. Region bogaty jest w wystpujce bogactwa naturalne: rudy miedzi, wgiel brunatny i kamienny, metale nieelazne, gaz ziemny, surowce skalne i inne. Wystpujce rda wd mineralnych wpyny na powstanie w regionie 11 uzdrowisk. Przewaajca cz wojewdztwa ley w dorzeczu Odry, ktra przepywa przez jego rodkow cz. Najwaniejsze jej dopywy na terenie Dolnego lska to: Nysa Kodzka, Oawa, Bystrzyca, Kaczawa, Barycz, Bbr i Nysa uycka. czna dugo ciekw wodnych wynosi ok. 1518 km. W regionie wystpuje mao naturalnych jezior. Dla celw ochrony przeciwpowodziowej, zaczynajc od pocztkw XX wieku pobudowano szereg zbiornikw przeciwpowodziowych. Pod wzgldem zasobw wodnych wojewdztwo jest jednym z najuboszych w kraju. Problemem jest rwnie jako wd powierzchniowych i podziemnych. Dziaania komplikuje fakt, e jedna z najwikszych rzek Nysa uycka jest rzek graniczn, a powana cz jej zlewni jest na obszarach Czech i Niemiec. Wojewdztwo dolnolskie pooone jest na 19 947 km2 i jest sidmym co do wielkoci w Polsce. Zamieszkiwane jest przez 2 878 410 mieszkacw, co stanowi 8,2% populacji Polski. Administracyjnie podzielono wojewdztwo na 26 powiatw i 3 miasta na prawach powiatw. Szczegow charakterystyk powiatw przedstawiono w niej zamieszczonej tabeli. Tabela O 18. Charakterystyka demograficzna wojewdztwa dolnolskiego
jednostka administracyjna wojewdztwo dolnolskie Wrocaw Jelenia Gra Legnica Powiat bolesawiecki Powiat jaworski Powiat jeleniogrski Powiat kamiennogrski Powiat lubaski Powiat lwwecki Powiat zgorzelecki Powiat zotoryjski Powiat gogowski Powiat growski Powiat legnicki Powiat lubiski Powiat polkowicki Powiat dzieroniowski Powiat kodzki Powiat widnicki ludno ogem 2 878 410 632 930 85 782 104 754 88 557 51 793 63 824 46 004 56 624 47 732 93 732 45 598 87 584 36 418 53 251 105 248 61 331 104 303 165 146 159 723 ludno w miastach 2 033 536 632 930 85 782 104 754 44 422 29 438 30 223 27 503 35 783 24 320 64 413 22 851 68 297 15 227 18 184 81 554 36 844 84 865 107 373 111 740 ludno na wsi 844 874 0 0 0 44 135 22 355 33 601 18 501 20 841 23 412 29 319 22 747 19 287 21 191 35 067 23 694 24 487 19 438 57 773 47 983 powierzchnia [km2] 19 947 293 109 56 1 303 582 627 396 428 710 839 576 443 738 744 712 779 479 1 643 741 gsto zaludnienia [osb/km2] 144 2 160 787 1 871 68 89 102 116 132 67 112 79 198 49 72 148 79 218 101 216

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49


jednostka administracyjna Powiat wabrzyski Powiat zbkowicki Powiat milicki Powiat olenicki Powiat oawski Powiat strzeliski Powiat redzki Powiat trzebnicki Powiat woowski Powiat wrocawski ludno ogem

4160
ludno w miastach 162 122 31 029 11 931 61 781 46 069 14 486 8 869 29 566 25 061 16 119 ludno na wsi 19 982 37 806 24 892 41 715 25 471 29 507 40 671 48 682 22 356 89 961 powierzchnia [km2] 515 802 715 1 049 524 622 704 1 025 675 1 118

Poz. 665
gsto zaludnienia [osb/km2] 354 86 52 99 137 71 70 76 70 95

182 104 68 835 36 823 103 496 71 540 43 993 49 540 78 248 47 417 106 080

Dolny lsk ma dobrze rozwinit sie komunikacyjn. Gsto drg wynosi 92,2 km na 100 km2, a gsto linii kolejowych 9,3 km na 100 km2. Wskaniki te s powyej redniej krajowej. Przez wojewdztwo przechodzi wany szlak europejski na kierunku wchd-zachd autostrada A4. Podobne znaczenie dla transportu kolejowego ma wze wrocawski. Niestety nie wykorzystuje si w wikszym zakresie drg wodnych. W tym zakresie nadzieje zwizane s z Programem dla Odry. Ukad drogowy wojewdztwa dolnolskiego pokazano na rysunku poniej.

Rysunek O10. Ukad drogowy wojewdztwa dolnolskiego (rdo: Dolnolska Suba Drg i Kolei)

Due znaczenie dla gospodarki Dolnego lska ma przemys wydobywczy, a szczeglnie: wgla brunatnego w Worku Turoszowskim, miedzi w Legnicko-Gogowskim Zagbiu Miedziowym oraz kamieni drogowych i budowlanych, glin ogniotrwaych, gazu ziemnego i innych. Klimat Dolnego lska Obszar wojewdztwa dolnolskiego charakteryzuje si du zmiennoci klimatu, co spowodowane jest gwnie zrnicowan rzeb terenu, a zwaszcza znaczca rozpitoci wysokoci nad poziomem morza: do 70 m n.p.m. na rwninach po najwyszy szczyt Karkonoszy (1 603 m n.p.m.). Jest to klimat umiarkowany, na pnocy wojewdztwa o wpywach oceanicznych i kontynentalnych, a na poudniu pod wpywem strefowego klimatu grskiego. Zimy s tu wzgldnie agodne a lata niezbyt upalne.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4161

Poz. 665

Kierunki wiatru zwizane s z warunkami cyrkulacyjnymi i rzeb terenu. Przewaaj wiatry z sektora zachodniego (51%) i poudniowo-zachodniego oraz z sektora wschodniego (32%). Dolny lsk charakteryzuje si duym zrnicowaniem stosunkw termicznych. Najwysze temperatury notowane s na obszarach nizinnych, z miejskimi wyspami ciepa (Legnica i Wrocaw) ze redni roczna temperatur 8,7oC, przez co zaliczane s do najcieplejszych miejsc w Polsce. Roczna suma opadw na terenach nizinnych i Przedgrzu Sudeckim waha si od 550 do 700 mm. Pokrywa niena zalega rednio ok. 50 dni. W Sudetach, klimat jest znacznie ostrzejszy. rednia roczna suma opadw wynosi tu od 700 do 1 200 mm, a nieg utrzymuje si od 60 do nawet 150 dni w roku (najduej w Karkonoszach i Masywie nienika). Okres wegetacji trwa w Sudetach okoo 180 dni, natomiast w rejonach podgrskich 200 dni, a w dolinie Odry ponad 220 dni. Obszary chronione na terenie wojewdztwa dolnolskiego Wojewdztwo dolnolskie posiada stosunkowo niski udzia obszarw chronionych w oglnej powierzchni wojewdztwa. Ma za to duy udzia obszarw o wyszym poziomie ochrony tj. parkw narodowych, rezerwatw i parkw krajobrazowych. Obszary te skoncentrowane s w: Sudetach, wschodniej czci Pogrza Sudeckiego i w pnocnej czci wojewdztwa. Do najcenniejszych terenw nale zachowane jeszcze torfowiska, podmoke ki w dolinach rzecznych i na terenach podgrskich. Lasy w wojewdztwie obejmuj ok. 28% obszaru, w tym ok. 62% typu nizinnego, 26% typu grskiego i 12% wyynne. Skad gatunkowy to: 46,8% wierk, 27,3% brzoza, 3,2% buk, 3% olsza i 12,2% db, klon, jawor, wierzba i jesion. W wojewdztwie dolnolskim gniedzi si wiele chronionych, rzadkich gatunkw ptakw. Szczeglnie wartociowe pod tym wzgldem s doliny rzek Kwisy, i Bobru. Wystpuj te cenne przyrodniczo gatunki ryb, pazw i innych zwierzt. Okoo 20% powierzchni wojewdztwa objte jest rnymi formami ochrony w tym istniej: 2 parki narodowe (Karkonoski oraz Gr Stoowych), 12 parkw krajobrazowych, 66 rezerwatw przyrody, 18 obszarw chronionego krajobrazu, 155 obiektw zaliczonych jako uytki ekologiczne, 13 zespow przyrodniczo-krajobrazowych. cznie stanowi one powierzchni ok. 362 tys. ha [GUS 2009].

Rysunek O11. Parki narodowe i krajobrazowe w wojewdztwie dolnolskim [rdo: Program zrwnowaonego rozwoju i ochrony rodowiska wojewdztwa dolnolskiego, Wrocaw 2002

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4162

Poz. 665

Do najciekawszych i najcenniejszych obszarw przyrodniczych nale Parki Narodowe i Krajobrazowe: Park Narodowy Gr Stoowych utworzony w 1990 roku; obejmuje centralny, przylegajcy do granicy polsko-czeskiej obszar Gr Stoowych, ktre s jedynymi w Polsce grami o budowie pytowej; znajduje si tu due nagromadzenie ciekawych form skalnych w postaci labiryntw, wie, grzybw m.in. Bdne Skay, Szczeliniec Wielki, Skalne Grzyby; w parku wystpuje wiele chronionych gatunkw rolin, szczeglnie na terenie dawnego rezerwatu florystyczno-torfowiskowego Wielkie Torfowisko Batorowskie. Karkonoski Park Narodowy utworzony w 1959 roku; od 1992 wchodzi w skad Midzynarodowego Rezerwatu Biosfery Karkonosze; obejmuje masyw Karkonoszy wzdu granicy polsko-czeskiej od przeczy Okraj na wschodzie do Mumlawskiego Wierchu na zachodzie; charakteryzuje sie wybitnym bogactwem rzeby terenu, na ktre skadaj si m.in. granitowe skaki, koty lodowcowe i jeziora, a take gooborza na stokach nieki oraz Maego i Wielkiego Szyszaka; na terenie KPN znajduj si torfowiska wysokogrskie np. na Rwni pod niek wraz z towarzyszc im rolinnoci; rolinno Karkonoszy ma charakter pitrowy, a najbogatsze florystycznie jest pitro subalpejskie z zarolami kosodrzewiny. Park Krajobrazowy "Chemy" utworzony w 1992 roku na Pogrzu Kaczawskim; obejmuje 15990,76 ha na terenie gmin: Paszowice, Mcinka, Zotoryja w powiatach Jawor i Zotoryja; objty ochron ze wzgldu na wartoci przyrodnicze, atrakcyjny krajobraz oraz interesujce zabytki; wystpuj tu formy pochodzenia wulkanicznego oraz dolinki o charakterze grskich wwozw. Park Krajobrazowy "Dolina Baryczy" utworzony w 1996 roku w rejonie obnienia milickogogowskiego; obejmuje 70 040 ha na terenie gmin: Cieszkw, Kronice, Milicz, Prusice, migrd, Trzebnica, Twardogra w powiatach Milicz, Trzebnica i Olenica; objty ochron ze wzgldu na wartoci przyrodnicze, krajobrazowe i historyczno-kulturowe, w tym: budowane juz od XIII w. kompleksy staww rybnych, tereny podmoke, torfowiska, cenne zbiorowiska lene: gi, grdy i olsy oraz ki; obejmuje jeden z najcenniejszych obszarw wodno-botnych w Europie rezerwat ornitologiczny Stawy Milickie wpisany na List Ramsar. Park Krajobrazowy Doliny Bobru utworzony w 1989 roku na terenie Pogrza Izerskiego, Pogrza Kaczawskiego oraz Kotliny Jeleniogrskiej; obejmuje 10 943 ha na terenie gmin: Jelenia Gra, Jew Sudecki, Stara Kamienica, Lubomierz, Lwwek l., Wle, wierzawa w powiatach Jelenia Gra, Lwwek l., Zotoryja; utworzony w celu ochrony wartoci przyrodniczych i kulturowych fragmentu doliny rzeki Bbr wraz z istniejcym tam sztucznym zbiornikiem: jeziorem Pilchowickim; wystpuj tu dobrze zachowane i mocno zrnicowane ekosystemy lene z przenikajcymi si siedliskami lenymi, nizinnymi, wyynnymi i grskimi. Park Krajobrazowy "Dolina Bystrzycy" utworzony w 1998 roku na Rwninie Wrocawskiej; obejmuje 8 570 ha na terenie gmin: Wrocaw, Kty Wrocawskie, Mietkw, Sobtka, Mikinia w powiatach Wrocaw, roda l.; chroni fragment rzeki Bystrzycy oraz zbiornik Mietkowski, jako obszary o bardzo wysokim wskaniku biornorodnoci; wystpuj tu cenne zbiorowiska lene: gi jesionowowizowe oraz grdy. Park Krajobrazowy "Dolina Jezierzycy" utworzony w 1994 roku w rejonie Obnienia cinawy i Wysoczyzny Rocisawickiej; obejmuje 7 953 ha na terenie gmin: Wisko i Wow w powiecie Wow; powoany w celu ochrony kompleksu lasw gowych i wilgotnych k oraz bogatej ornitofauny. Park Krajobrazowy "Gr Sowich" utworzony w 1991 roku w Grach Sowich; obejmuje 8 140,67 ha na terenie gmin: Guszyca, Jedlina-Zdrj, Walim, Nowa Ruda, Bielawa, Pieszyce, Dzieroniw, Stoszowice w powiatach Dzieroniw, Wabrzych, Zbkowice l. I Kodzko; powoany w celu ochrony przyrodniczych, kulturowych i estetycznych walorw masywu Gr Sowich oraz stworzenia warunkw do wypoczynku i rekreacji. Ksiaski Park Krajobrazowy utworzony w 1981 roku na Pogrzu Bolkowsko-Wabrzyskim; obejmuje 3 155,4 ha na terenie gmin: Stare Bogaczowice, Wabrzych, Dobromierz, widnica, wiebodzice w powiatach Wabrzych i widnica; utworzony w celu ochrony walorw krajobrazowych Pogrza Wabrzyskiego, w tym przeomowego odcinka Pecznicy pod Ksiem, gdzie znajduje si najstarszy na Dolnym lsku zamek; ponadto w parku wystpuj zwarte kompleksy lene oraz zrnicowana flora i fauna. Przemkowski Park Krajobrazowy utworzony w 1997 roku w rejonie Rwnin Szprotawskiej i Legnickiej, Wysoczyzny Lubiskiej i Borw Dolnolskich; obejmuje 22 340 ha na terenie gmin: Przemkw, Gaworzyce, Radwanice, Gromadka w powiatach Polkowice i Bolesawiec; chroni obszary wodnobotne w zlewni rzeki Szprotawy wraz z caym systemem roww melioracyjnych; oprcz obszarw bagiennych i torfowiskowych znajduj si tu liczne wydmy rdldowe. Rudawski Park Krajobrazowy utworzony w 1989 roku w rejonie Rudaw Janowickich, Kotliny Jeleniogrskiej i Gr Kaczawskich; obejmuje 15 705 ha na terenie gmin Bolkw, Janowice Wielkie, Kowary, Mysakowice, Kamienna Gra, Marciszw w powiatach Jawor, Jelenia Gra oraz Kamienna Gra; pod ochron ze wzgldu na rnorodno budowy geologicznej i bogactwo form rzeby terenu, ktre wpywaj na due zrnicowanie siedlisk i zwizane z tym bogactwo florystyczne. Park Krajobrazowy "Sudetw Wabrzyskich" utworzony w 1998 roku w Grach Wabrzyskich i Kamiennych; obejmuje 6 493 ha na terenie gmin Czarny Br, Mieroszw, Guszyca, Wabrzych, BoguszwGorce, Jedlina-Zdrj w powiecie Wabrzych; objty ochron ze wzgldu na malownicze elementy rzeby terenu decydujce o wartociach krajobrazowych, jak np. kopuy i kominy wulkaniczne, pozostaoci pokryw lawowych i tufowych oraz gbokie doliny i kotliny rdgrskie. laski Park Krajobrazowy utworzony w 1988 roku w Masywie ly; obejmuje 8190 ha na terenie gmin Jordanw l., Sobtka, Marcinowice, Dzieroniw, agiewniki w powiatach Wrocaw, Dzieroniw, widnica; objty ochron ze wzgldu na zachowanie walorw przyrodniczych i krajobrazowych

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4163

Poz. 665

masywu ly z przylegymi grami oraz znajdujcych si tam zabytkw archeologicznych (stanowiska archeologiczne, rzeby kultowe, kamienne krgi, budowle, sakralne i zabytkowe budownictwo wiejskie). nienicki Park Krajobrazowy utworzony w 1981 roku w Grach Zotych, Grach Bialskich i Masywie nienika; obejmuje 28 800 ha na terenie gmin Zoty Stok, Bystrzyca Kodzka, Ldek-Zdrj, Midzylesie, Stronie lskie w powiatach Zbkowice lskie i Kodzko; chroni walory przyrodnicze i krajobrazowe wschodniej czci Sudetw Kodzkich, w tym Jaskini Niedwiedzi wraz z atrakcyjn szat naciekow; wystpuje tu wiele endemicznych lub rzadkich gatunkw zwierzt. Do systemu NATURA 2000 na terenach wojewdztwa dolnolskiego wczono, zgodnie z europejsk sieci ekologiczn: z punktu widzenia specjalnej ochrony ptakw 11 obszarw o oglnej powierzchni ok. 310 tys. ha, z punktu widzenia ochrony siedlisk 85 obszarw o powierzchni ok. 382 tys. ha. Szczegowo wymienione zostay te obszary w czci szczegowej dotyczcych poszczeglnych stref. Uwarunkowania wynikajce z Planu zagospodarowania przestrzennego wojewdztwa Plan zagospodarowania przestrzennego wojewdztwa dolnolskiego zosta przyjty uchwa Sejmiku Wojewdztwa Dolnolskiego w dniu 30 sierpnia 2002 roku. Dokument wyznacza cele, zasady realizacji i kierunki polityki przestrzennej dla podstawowych systemw zagospodarowania regionu. Okrelono w nim: cele strategiczne zwizane z rozwojem przestrzennym wojewdztwa, okrelajc w nich m.in.: aktywn ochron wartoci przyrodniczych i ksztatowanie rodowiska przyrodniczego prowadzce do realizacji ekorozwoju, ochron dziedzictwa kulturowego oraz zapewnienie warunkw dla zapobiegania awariom i klskom ywioowym oraz ochron przed ich skutkami, priorytety polityki przestrzennej wojewdztwa kierunki polityki przestrzennej dla tzw. obszarw problemowych Dokument okrela te zasady organizacji struktury przestrzennej wojewdztwa uznajc za nadrzdne wymagania z zakresu ochrony rodowiska przyrodniczego i ochrony dbr kultury z uwzgldnieniem obszarw podlegajcych szczeglnej ochronie, wymagania w zakresie ochrony przeciwpowodziowej. W zakresie gospodarowania przestrzeni zakada: ochron bogatego i rnorodnego dziedzictwa kulturowego wojewdztwa poprzez ksztatowanie struktur przestrzennych umoliwiajcych ochron krajobrazu kulturowego, obiektw zabytkowych oraz wskazania dziaa dla udostpnienia tych zasobw spoeczestwu, ochron i racjonalne ksztatowanie cennych zasobw rodowiska przyrodniczego poprzez ksztatowanie struktur przestrzennych nie naruszajcych jego walorw oraz umoliwiajcych aktywn ochron jego wartoci prowadzcych do realizacji ekorozwoju. Uwarunkowania wynikajce z Programu ochrony rodowiska dla wojewdztwa Program ochrony rodowiska wojewdztwa dolnolskiego na lata 20082011 z uwzgldnieniem lat 20122015 w zakresie ochrony jakoci powietrza okrela jako cel strategiczny trwa popraw jakoci powietrza atmosferycznego. W Programie wyznaczono te cele krtko i dugoterminowe. Cele krtkoterminowe do roku 2011: 1) Ograniczenie emisji zanieczyszcze powietrza pochodzcych ze rde komunalnych, szczeglnie tzw. niskiej emisji. 2) Ograniczenie emisji zanieczyszcze powietrza pochodzcych ze rde przemysowych. 3) Ograniczenie emisji zanieczyszcze powietrza pochodzcych ze rde komunikacyjnych. 4) Wzmocnienie monitoringu jakoci powietrza. Cel dugoterminowy do roku 2015: 1) Utrzymanie wartoci ste poszczeglnych zanieczyszcze powietrza co najmniej na poziomie okrelonym prawem lub poniej tego poziomu. W odniesieniu do celw krtkoterminowych sformuowano nastpujce kierunki dziaa: ograniczanie emisji zanieczyszcze ze rde komunalnych, ograniczanie emisji zanieczyszcze ze rde przemysowych, ograniczanie emisji zanieczyszcze ze rde komunikacyjnych, ograniczenie wystpowania przekrocze dopuszczalnych poziomw ste zanieczyszcze powietrza. 9. ANALIZY STANU ZANIECZYSZCZENIA POWIETRZA 9.1. OGLNA ANALIZA ISTNIEJCEJ SYTUACJI Zgodno z wartociami dopuszczalnymi dla pyu zawieszonego PM10 powinna by osignita ju w roku 2005. Osigniecie tej zgodnoci okazao si jednak niemoliwe w pewnych strefach na terenie wojewdztwa dolnolskiego, co wynika z faktu, e Polska stosunkowo pno przystpia do Unii Europejskiej (1 maja 2004 r.), a wic miaa niewiele czasu na dostosowanie si do prawa unijnego, w tym opracowanie i realizacj programw ochrony powietrza. W niektrych strefach pierwsze przekroczenia poziomw dopuszczalnych wystpiy w roku 2005 lub pniej. Jako uzasadnienie dla problemu z osigniciem zgodnoci w roku 2005 naley rwnie poda niekorzystne warunki klimatyczne i meteorologiczne, wystpujce na obszarze wojewdztwa dolnolskiego, a take w przypadku niektrych stref szczeglne lokalne warunki rozprzestrzeniania si zanieczyszcze (np. pooenie w dolinie rzeki, w kotlinach grskich), oraz inne czynniki, przedstawione w czci szczegowej powiconej poszczeglnym strefom. Bariery mogce mie wpyw na realizacj dziaa naprawczych, w Czci I opisowej. Czynniki powodujce przekroczenia z uwzgldnieniem przemian fizykochemicznych Jak wyjaniono w rozdziale 3.2 dotyczcym wpywu substancji objtych Programem na rodowisko i zdrowie ludzi, w skad pyu PM10, wchodzi zarwno py pierwotny, ktry jest wprowadzany do atmos-

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4164

Poz. 665

fery z rnych kategorii rde emisji, oraz py wtrny powstajcy w wyniku przemian fizykochemicznych zachodzcych w atmosferze z udziaem substancji gazowych, takich jak: SO2, NOx, NH3. Naley podkreli, e o ile w przypadku pyu pierwotnego najwiksze jego stenia wystpuj w pobliu rde emisji, o tyle z uwagi na mechanizm tworzenia si pyu wtrnego, w wyniku reakcji chemicznych, w zalenoci od panujcych warunkw meteorologicznych, przyczyn zanieczyszczenia powietrza pyem wtrnym mog by emisje zanieczyszcze ze rde pooonych w znacznej odlegoci od analizowanych obszarw, w tym rwnie ze rde pooonych poza granicami kraju. Wpyw warunkw meteorologicznych przejawia si gwnie w regulowaniu dyspersji pyu zawieszonego oraz w kontrolowaniu tempa jego depozycji. Sprawno dyspersji zaley przede wszystkim od intensywnoci ruchu powietrza oraz od stratyfikacji termicznej w obrbie warstwy granicznej atmosfery. Na sam intensywno ruchu powietrza wpyw wywiera gwnie poziomy gradient cinienia atmosferycznego (PGP) a miar stratyfikacji termicznej jest pionowy gradient temperatury (VGT). Zatem im wikszy PGP i im wikszy VGT, tym silniejsza dyspersja zanieczyszcze i tym mniejsze spodziewane stenie pyu zawieszonego PM10. Porednie znaczenie maj take cinienie atmosferyczne i obecno pokrywy nienej wpywajc na wartoci pionowego gradientu temperatury. Wysokie cinienie i obecno pokrywy nienej prowadz zazwyczaj do obnienia wartoci VGT i tym samym do podniesienia obserwowanego stenia. W oczywisty sposb stenie pyu zawieszonego PM10 zaley take od kierunku wiatru, gwnie pod wpywem przemieszczania pyu zawieszonego na zawietrzn stron miejsc jego emisji lub miejsc powstawania pyu wtrnego. Naley nadmieni, e PGP jest lepszym wskanikiem intensywnoci ruchu powietrza ni prdko wiatru, poniewa stanowi o mobilnoci masy powietrznej, a nie wynika z oddziaywa lokalnych, ktre w istotny sposb wspdecyduj o prdkoci wiatru obserwowanej w danym miejscu. Dodatkowo istotnym czynnikiem wpywajcym na stenie pyu zawieszonego PM10 jest temperatura powietrza, od ktrej w znacznej mierze zaley intensywno funkcjonowania sektora energetycznego i ogrzewania mieszka w sektorze komunalnym: im nisza temperatura, tym wiksze spalanie paliw w tych sektorach i tym wiksza emisja pyu PM10. Szczeglnie silny wpyw temperatury powietrza wystpuje w przypadku sektora emisji SNAP02 (zwaszcza spalanie paliw w mieszkaniach i gospodarstwach indywidualnych), ktrego najwiksza aktywno pokrywa si z falami silnych mrozw. Zanieczyszczenia pyowe z tego sektora s emitowane na maej wysokoci nad podoem, a produkty spalania tylko w nieznacznym stopniu s oczyszczane technologicznie, co cznie moe powodowa znaczne podniesienie stenia pyu zawieszonego PM10 w pobliu rde emisji, szczeglnie podczas wspwystpowania niskich wartoci VGT i PGP. Na tempo usuwania pyu zawieszonego PM10 z atmosfery, wobec bardzo maej prdkoci jego grawitacyjnej sedymentacji, wpywa gwnie wystpowanie opadw atmosferycznych. Oznacza to, e okresy bezopadowe sprzyjaj pozostawaniu pyu zawieszonego w atmosferze przez duszy czas, a w przypadku zachodzcej cigle emisji, take narastaniu z dnia na dzie obserwowanego stenia. W przypadku opadu atmosferycznego istotna jest przede wszystkim suma opadu (np. dobowa lub miesiczna) oraz czsto wystpowania epizodw opadowych mierzonych np. liczb dni z opadem w cigu miesica. Podsumowanie analiz rozkadw ste substancji Skala wystpujcych w analizowanych strefach przekrocze ste pyu zawieszonego PM10 oraz benzo(a)pirenu jest silnie zrnicowana, zalec od rnych czynnikw. Na pierwszym miejscu naley wymieni zrnicowanie pola emisji z uwzgldnieniem jej struktury. Kolejn przyczyn stanowi niekorzystne warunki klimatyczne i meteorologiczne. Naley podkreli, e niesprzyjajce z punktu widzenia ochrony powietrza warunki pogodowe bardzo czsto maj rozlegy zasig przestrzenny wynikajcy z sytuacji synoptycznej, ktra dotyczy caego obszaru wojewdztwa, kraju, a niekiedy i czci Europy. Przykadem mog tu by dwa wyrane epizody wysokich ste pyu zawieszonego PM10, ktre wystpiy w styczniu 2006 r., w okresach: 812.01 i 2229.01, kiedy to rodkowa i wschodnia Europa a po Ural znajdoway si w zasigu ukadw wysokiego cinienia. Kolejny taki epizod mia miejsce na przeomie stycznia i lutego 2010 roku. Ukady wyowe sprowadzay masy suchego i zimnego powietrza polarno-kontynentalnego, a pocztkowo w drugim epizodzie take powietrza arktycznego. Niekorzystn sytuacj pogbiay wystpujce rwnoczenie gbokie inwersje termiczne tworzce warstwy hamujce pionow wymian powietrza oraz czste cisze atmosferyczne, w efekcie czego substancje emitowane przede wszystkim z lokalnych niskich rde emisji kumuloway si. Najwyraniej zjawisko to byo widoczne na obszarach miast, np. w Jeleniej Grze, gdzie wartoci stenia 24-godz. pyu zawieszonego PM10 dochodziy do 480 g/m3. Z drugiej strony najmniejsze wartoci stenia pyu zawieszonego PM10 wystpuj zazwyczaj w miesicach letnich. Jeli za miar niekorzystnych warunkw klimatycznych przyjmiemy niski wskanik redniej rocznej prdkoci wiatru wynoszcy poniej 1,5 m/s to naley podkreli, e praktycznie we wszystkich analizowanych strefach wojewdztwa dolnolskiego warunek ten zosta speniony. Najnisze rednie roczne prdkoci wiatru wystpiy w roku 2007 w miastach Jelenia Gra (0,55 m/s), Nowa Ruda (0,6 m/s), Wabrzych i Szczawno-Zdrj (0,64 m/s). Wikszo dni z przekroczeniami w analizowanych strefach (ok. 5096%) odnotowano w sytuacjach cisz atmosferycznych i sabych wiatrw poniej 1,5 m/s, kiedy utrudniona jest pozioma wymiana powietrza, co powoduje wzrost ste substancji w pobliu niskich rde emisji, a take przy inwersjach temperatury lub stanach rwnowagi staej (ok. 4060%) tj. w sytuacjach wpywajcych niekorzystnie na pionow wymian powietrza.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4165

Poz. 665

9.2. OPIS MODELU OBLICZENIOWEGO Do oblicze rozprzestrzeniania zanieczyszcze wykorzystano dwa modele obliczeniowe: Calpuff i ADMSUrban. Model Calpuff posuy do oblicze w skali regionalnej (obliczenia dla powiatw), a ADMSUrban do oblicze w skali miast. Dla powiatw grodzkich przeprowadzono modelowanie modelem ADMSUrban, w celu wyznaczenia rde odpowiedzialnych za wielko ste zanieczyszcze w powietrzu i okrelenie niezbdnej redukcji emisji na obszarach przekrocze. Calpuff CALPUFF jest gaussowskim modelem oboku zaprojektowanym przez firm EarthTech Inc. (USA). Zapewnia modelowanie rozprzestrzeniania si zanieczyszcze w szerokim zakresie skal przestrzennych: od dziesitek metrw do setek kilometrw. Model wsppracuje z dwoma moduami pomocniczymi CALMET (preprocesor meteorologiczny) i CALPOST (obrbka i prezentacja wynikw) tworzc system modelowania o duej dokadnoci. Dokadno modelu potwierdziy m.in. badania terenowe prowadzone przez amerykask Agencj Ochrony rodowiska (US EPA, 1995/1998) oraz przez niezalene orodki naukowe (GM University Virginia, 2002). Podstawowym czasem uredniania modelu CALPUFF dla obliczanych poziomw zanieczyszcze jest 1 godzina. Obliczanie innych charakterystyk czasowych (ilo przekrocze, dusze czasy uredniania np. 24 h lub rok) jest wykonywana przy uyciu moduu CALPOST. Dodatkowe obliczenia statystyczne do uzyskanych wynikw mona prowadzi przy uyciu standardowych arkuszy kalkulacyjnych Okrelenie procentowego udziau w zanieczyszczeniu rnych rodzajw podmiotw korzystajcych ze rodowiska jest moliwe poprzez definiowanie grup rde emisji. Model opisuje w sposb parametryczny przemiany chemiczne SO2, SO42, NO, NO2, NO3, HNO3 oraz aerozoli organicznych. Istnieje rwnie moliwo zdefiniowania przez uytkownika specyficznych dobowych cykli przemian chemicznych z podaniem stopnia przemiany dla poszczeglnych substancji. Ponadto model CALPUFF pozwala na obliczenie tzw. mokrej depozycji, zwizanej z sorpcj zanieczyszcze podczas opadw atmosferycznych Model uwzgldnia rwnie nastpujce efekty zwizane z jakoci powietrza: wpyw budynkw na rozprzestrzeniajc si smug zanieczyszcze, wpyw uksztatowania terenu i bryzy morskiej na transport zanieczyszcze, such depozycj gazw i czstek pyu. Do modelowania warunkw pogodowych, jak wyej wspomniano, uyto preprocesora meteorologicznego CALMET, ktrego zadaniem byo wyznaczenie w kadym punkcie siatki obliczeniowej parametrw meteorologicznych niezbdnych do modelowania dyspersji zanieczyszcze przy pomocy modelu CALPUFF. Najwiksz rol w modelowaniu rozprzestrzeniania si zanieczyszcze odgrywa zmienne w czasie i przestrzeni pole wiatru. Oprcz tego wyznaczane s parametry mikrometeorologiczne takie jak wysoko warstwy mieszania czy pole temperatury. Wszystkie parametry meteorologiczne uyte w modelowaniu stanowi cogodzinne serie czasowe w caym okresie modelowania (8760 wartoci na rok). Obszar modelowany pokryto siatk obliczeniow i wyznaczono parametry meteo dla rodkw komrek siatki. W projekcie przyjto, w zalenoci od potrzeb, rne rozmiary komrek siatki (1 km 1 km, 4 km 4 km). Ponadto wartoci niektrych parametrw (temperatura, prdko pionowa i pozioma wiatru) wyznaczono na 11 wysokociach (10 m, 30 m, 60 m, 120 m, 230 m, 450 m, 800 m, 1250 m, 1850 m, 2600 m, 3500 m). W modelowaniu pola wiatru wykorzystano dane: geofizyczne (numeryczna mapa terenu, informacje o sposobie uytkowania terenu itp.) z rozdzielczoci 1 km; meteorologiczne z modelu MM5 (rozdzielczo czasowa = 1 godzina, rozdzielczo przestrzenna = 12 km). Dane te zostay uyte w pierwszym kroku modelowania. ADMS Wykorzystany do oblicze model (ADMSUrban) pozwala na wykonanie oblicze rozprzestrzeniania si substancji w powietrzu w skali danej strefy, a ponadto: jest modelem polecanym przez Ministerstwo rodowiska i Gwny Inspektorat Ochrony rodowiska w materiaach szkoleniowych pt. "Wskazwki dotyczce Modelowania matematycznego w systemie zarzdzania jakoci powietrza", Warszawa 2003, jako przykadowy model sucy do oceny jakoci powietrza w miastach i na obszarach pozamiejskich, umoliwia uwzgldnienie procesw fizyczno-chemicznych zachodzcych w atmosferze, a take umoliwia wykonanie oblicze rozprzestrzeniania si zanieczyszcze w przypadku sekwencyjnych danych meteorologicznych (z godzinow zmiennoci), jak i w oparciu o dane statystyczne; model posiada udokumentowane zastosowanie, jako narzdzie uywane i zalecane do okrelenia stanu zanieczyszczenia powietrza w krajach Unii Europejskiej, uwzgldnia, w formie ta, emisj napywow ze rde zlokalizowanych poza granicami kraju oraz ze rde emisji zlokalizowanych na obszarach ssiednich wojewdztw. Uzyskana dokadno modelowania jest wiksza ni wymagana rozporzdzeniem Ministra rodowiska z dnia 17 grudnia 2008 r. w sprawie dokonywania oceny poziomw substancji w powietrzu (Dz. U. z 2009 r. Nr 5, poz. 31). ADMSUrban jest systemem modelowania jakoci powietrza atmosferycznego rozwijanym od pocztku lat dziewidziesitych przez firm CERC Ltd. z Cambridge. System oparty jest na gaussowskim modelu dyspersji zanieczyszcze w powietrzu (II generacji) wykorzystujcym procedury numeryczne w zakresie oblicze wyniesienia smugi. System jest stosowany do przygotowywania programw ochrony powietrza i oceny jakoci powietrza w Wielkiej Brytanii i innych krajach UE (Wochy, Wgry). W wytycznych

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4166

Poz. 665

EEA ADMSUrban jest wymieniany jako jeden z przykadowych systemw modelowania przeznaczonych do okrelania jakoci powietrza w strefach. System wykorzystuje zaawansowan parametryzacj w zakresie zjawisk turbulencji i dyfuzji w dolnej partii atmosfery. Dostpne s opcje uwzgldniajce m.in. czasow zmienno emisji oraz wpyw uksztatowania terenu na dyspersj zanieczyszcze. Dodatkowo uwzgldnione s parametry procesw fizykochemicznych zachodzcych w atmosferze majce wpyw na rozkad ste zanieczyszcze na danym obszarze. Weryfikacja modelu Kalibracji modelu dokonano w oparciu o wyniki pomiarw pyu zawieszonego PM10 ze stacji pomiarowych w poszczeglnych strefach wojewdztwa porwnujc je z wynikami modelowania rozprzestrzeniania zanieczyszcze przeprowadzonego na podstawie dokonanej inwentaryzacji emisji na terenie poszczeglnych stref. Weryfikacja modelu wykazuje poprawn zgodno wynikw pomiarowych ze stacji z wynikami oblicze przy uyciu modelu. Obliczenia zostay wykonane w oparciu o zinwentaryzowan baz danych o wielkoci i rdach emisji dla pyu PM10 na terenie kadej ze stref dla roku 2007. W rozporzdzeniu Ministra rodowiska z dnia 3 marca 2008 r. w sprawie poziomw niektrych substancji w powietrzu (Dz. U. z 2008 r. Nr 47, poz. 281) zacznik 6, tabela 4 zalecane jest do 50% odchylenia standardowego. Poniej, w tabeli, przedstawiono porwnanie wynikw pomiarw i wynikw oblicze dla pyu PM10. Tabela O19. Porwnanie wynikw pomiarw na stacjach pomiarowych i wynikw oblicze ste pyu zawieszonego PM10 dla poszczeglnych punktw pomiarowych w roku bazowym 2007
strefa stacja pomiarowa parametr wynik pomiarowy 34,3 61 2,0% 42,9 77 28,7% 33,4 56 13,3% 28 36 0,7% 51,8 124 6,9% 26,4 31 10,2% 32,6 42 9,2% 31,7 50 1,6% 29,5 33 1,7% 29 30 31,2 42 29,6 25 23,7 14 48,3 131 27,8 25 29,6 25 30,6 27 wynik obliczeniowy 33,6 48

stenie rednioroczne Miejscowo: Wrocaw ilo dni przekrocze ul. Wierzbowa kod: DsWrocWie odchylenie stenie rednioroczne Miejscowo: Jelenia Gra CieJelenia Gra ilo dni przekrocze plice kod: DsJgCiepA odchylenie stenie rednioroczne Miejscowo: Legnica Legnica al. Rzeczypospolitej kod: ilo dni przekrocze DsLegRzeczA odchylenie stenie rednioroczne Miejscowo: Gogw ul. Norwipowiat gogowski ilo dni przekrocze da kod: DsGlogNorw odchylenie stenie rednioroczne Miejscowo: Nowa Ruda powiat kodzki ilo dni przekrocze ul. Srebrna kod: DsNRudaSrebP odchylenie stenie rednioroczne Miejscowo: Szczawno Zdrj powiat wabrzyski ilo dni przekrocze ul. Kopernika kod: DsSzczKopPM odchylenie stenie rednioroczne Miejscowo: Zgorzelec powiat zgorzelecki ul. Bohaterw Getta kod: ilo dni przekrocze DsZgorzBohA odchylenie stenie rednioroczne dzieroniowskoMiejscowo: widnica Rynek ilo dni przekrocze widnicka kod: DsSwidRynek odchylenie stenie rednioroczne Miejscowo: Lubin ul. 1 Maja lubisko-polkowicka ilo dni przekrocze kod: DsLubinMaj odchylenie Aglomeracja Wrocawska

10. CZAS POTRZEBNY NA REALIZACJ CELW PROGRAMU I PROGNOZY EMISJI ZANIECZYSZCZE DO POWIETRZA Proponuje si nastpujcy czas realizacji poszczeglnych dziaa naprawczych: Poziom wojewdztwa: stworzenie i utrzymanie systemu organizacyjnego dla dziaa naprawczych zadanie cige od 2011 do 2020; zmiany uwarunkowa wojewdzkich, regionalnych i prawnych w zakresie wdraania dziaa naprawczych na poziomie wojewdztwa 20112020;

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4167

Poz. 665

dziaania wspomagajce inne dziaania prowadzone w ramach aglomeracji, miast, a take w ramach innych strategicznych dla wojewdztwa programw zadanie cige od 2011 do 2020; zmiany w aktualizowanych dokumentach strategicznych wojewdztwa w zakresie wprowadzania nowych wytycznych i dziaa zwizanych z realizacj Programu 20112020. Poziom miast: programy redukcji niskiej emisji realizacja w latach 20112020 terminy dokadne dla rnych miast; stworzenie i utrzymanie systemu organizacyjnego na poziomie miasta dla realizacji dziaa naprawczych zadanie cige od 2011 do 2020; dziaania lokalne w zakresie rozbudowy i modernizacji ukadu komunikacyjnego miast 20112020; dziaania zmierzajce do modernizacji i rozbudowy systemw ciepowniczych szczeglnie na terenie miast 20112020; dziaania edukacyjne zadanie cige 20112020; zmiany w dokumentach strategicznych miast, gmin i powiatw w celu wprowadzenia jednolitych wytycznych i zasad w zakresie prowadzonych dziaa w skali miast, gmin, powiatw i wojewdztwa 20112020; dziaania wspomagajce, ktre w sposb poredni wpywaj na jako powietrza w miastach i powiatach 20112020. Prognozy emisji zanieczyszcze do powietrza zostay opisane szczegowo w odnonych czciach dotyczcych poszczeglnych stref. 11. DZIAANIA NAPRAWCZE MOLIWE DO ZASTOSOWANIA, KTRE NIE ZOSTAY WYTYPOWANE DO WDROENIA Dziaania, ktrych nie wybrano, a moliwe do zastosowania przedstawiono w odnonych czciach dotyczcych poszczeglnych stref. 12. WYKAZ MATERIAW, DOKUMENTW I PUBLIKACJI WYKORZYSTANYCH I PODDANYCH ANALIZIE PRZY OPRACOWANIU PROGRAMU Przy opracowaniu Programu ochrony powietrza analizie poddano nastpujce dokumenty: 1. Wojewdzki Program Ochrony rodowiska Wojewdztwa Dolnolskiego na lata 20082011 z uwzgldnieniem lat 20122015. 2. Program rozwoju transportu i komunikacji wojewdztwa. 3. Strategia rozwoju wojewdztwa dolnolskiego do 2020 roku. 4. Opracowanie Regionalnego Programu Energia, Sie naukowogospodarcza Energia, Wrocaw 2007. 5. Projekt Polepszenie jakoci powietrza w regionie przygranicznym CzechyPolska, Program Operacyjny Wsppracy Transgranicznej Republika Czeska Rzeczpospolita Polska 20072013; Wysza Szkoa Grnicza Uniwersytet Techniczny Ostrawa; Instytut Ekologii Terenw Uprzemysowionych w Katowicach. 13. WYNIKI MODELOWANIA ROZKADU STE SUBSTANCJI Szczegowe wyniki modelowania dla poszczeglnych stref zamieszczono w czciach szczegowych dotyczcych poszczeglnych stref. Przedstawiono tam wyniki modelowania w postaci map rozkadu ste pyu zawieszonego PM10, benzo(a)pirenu, arsenu i ozonu w roku bazowym 2007 oraz w roku prognozy 2020. ____________
1) 2) 3)

4)

5) 6)

7)

8) 9) 10)

dyrektywa uchylona 10 czerwca 2010 przez Dyrektyw Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/50/WE z dnia 21 maja 2008 r. w sprawie jakoci powietrza i czystszego powietrza dla Europy dyrektywa uchylona 10 czerwca 2010 przez Dyrektyw Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/50/WE (j.w.) B. Denby, S.Larssen,C.Guerreiro. J. Douros, N. Moussiopoulos, L. Fragkou, M. Gauss, H. Olesen, A.Isabel Miranda; Guidance on the use of models for the European air quality directive. A working document of the Forum for Air Quality Modelling in Europe FAIRMODE wersja 2.6. 2008 Ocena i prognoza zagroe dla zdrowia i ekosystemw zwizanych z zawartoci ozonu w troposferze w skali kraju wykonanej na zlecenie Gwnego Inspektoratu Ochrony rodowiska w 2009 roku Analiza moliwoci ograniczenia emisji prekursorw ozonu w skali kraju, ATMOTERM S.A. 2009 Ocena i prognoza zagroe dla zdrowia i ekosystemw zwizanych z zawartoci ozonu w troposferze w skali kraju wykonanej na zlecenie Gwnego Inspektoratu Ochrony rodowiska w 2009 roku [rdo: VDI (Verein Deutscher Ingenieure 1989): Maximale Immissionskonzentrationen fr Ozon. VDI-Richtlinie 2310, Blatt 6, 1989 r., GUADERIAN R., TINGEY D., RABE R: Wirkungen und Photooxidantien auf Pflanzen. Umweltbundesamt: Luftqualittskriterien fr photochemische Oxidantien, Berlin Bericht 5/83., 1983r, FUCHS F.: Modellierung der Ozon-Imissionsbelastung in Reinland-Pfalz. Mainzer geographische Studien (38), 1994 r.] J. Szaflik, Ozon-wrg czy przyjaciel, http://retinaamd.org.pl/publ_ozon.php S. Slanina, Air pollution and air quality, 2008 dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/50/WE z dnia 21 maja 2008 r. w sprawie jakoci powietrza i czystszego powietrza dla Europy (w skrcie okrelana mianem dyrektywy CAFE, od nazwy programu Clean Air for Europe, w ramach ktrego powstaa)

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4168

Poz. 665

AGLOMERACJA WROCAWSKA powiat grodzki Wrocaw I CZ OPISOWA 1. PRZYCZYNA STWORZENIA PROGRAMU 1.1. OPIS STREFY Program opracowano dla Aglomeracji Wrocawskiej (zamknitej w granicach administracyjnych powiatu grodzkiego), ktra jest stref oceny jakoci powietrza. Wrocaw jest powiatem grodzkim zlokalizowanym w poudniowo-zachodniej Polsce, w rodkowo-wschodniej czci wojewdztwa dolnolskiego. Miasto otoczone jest przez powiat wrocawski ziemski od strony poudniowej i wschodniej, powiat trzebnicki od pnocy i powiat redzki od zachodu. Zamieszkane jest przez ok. 633 tys. mieszkacw, zajmuje powierzchni 293 km2. Wrocaw, geograficznie pooony jest na Nizinie lskiej u podna Sudetw, w dolinie Odry, gdzie do jej koryta wpadaj Widawa, Bystrzyca, Oawa i lza. Pooenie w rozlegej dolinie Odry sprawia, e miasto ma zrnicowane wysokoci najniszy punkt jest w Praczach Odrzaskich (107 m n.p.m.), a najwyszy na Oporowie (143 m n.p.m.). Wrocaw jest stalic Dolnego lska i wanym orodkiem akademickim, kulturalnym oraz targowym i wystawienniczym. Przez miasto przebiega szereg wanych szlakw komunikacyjnych, wrd nich trzy drogi krajowe (nr 5, 8 i 94) oraz sze drg wojewdzkich, a w ssiedztwie poudniowej granicy miasta przebiega autostrada A4. Na rysunku poniej pokazano lokalizacje strefy w wojewdztwie dolnolskim.

Rysunek A1. Lokalizacja strefy Aglomeracja Wrocawska na tle podziau administracyjnego wojewdztwa dolnolskiego

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4169

Poz. 665

1.2. SUBSTANCJE OBJTE PROGRAMEM W wyniku rocznej oceny jakoci powietrza w wojewdztwie dolnolskim dokonanej w 2007 roku, wyznaczono strefy, ktre zostay zakwalifikowane jako strefy C, a tym samym zostay zobligowane do opracowania Programu ochrony powietrza (POP). W wojewdztwie dolnolskim wyszczeglniono 10 stref, dla ktrych wystpiy ponadnormatywne stenia przynajmniej jednej z normowanych substancji. Do stref tych zostaa zaliczona strefa Aglomeracja Wrocawska, gdzie naley opracowa program ochrony powietrza ze wzgldu na: przekroczenie dopuszczalnej czstoci przekraczania poziomu dopuszczalnego 24-godz. ste pyu zawieszonego PM10 w roku kalendarzowym, przekroczenie poziomu docelowego benzo(a)pirenu w roku kalendarzowym, przekroczenie czstoci przekraczania poziomu docelowego stenia ozonu i przekroczenie poziomu celu dugoterminowego ozonu w powietrzu. W tabelach poniej przedstawiono charakterystyk strefy pod ktem wynikw rocznej oceny i przyczyny stworzenia Programu. Tabela A1. Charakterystyka strefy Aglomeracja Wrocawska (rdo: Ocena poziomw substancji w powietrzu oraz wyniki klasyfikacji stref wojewdztwa dolnolskiego za 2007 rok; WIO Wrocaw, 2008 r.)
Nazwa strefy Kod strefy Na terenie lub czci strefy obowizuj dopuszczalne poziomy substancji okrelone Aglomeracja [tak/nie] Powierzchnia strefy [km2] (2007 r.) Ludno (2007 r.) ze wzgldu na ochron zdrowia [tak/nie] ze wzgldu na ochron rolin [tak/nie] dla obszarw uzdrowisk i ochrony uzdrowiskowej [tak/nie] Aglomeracja Wrocawska PL.02.01.a.01 tak nie nie tak 293 633 950

Tabela A13. Wynikowe klasy strefy dla poszczeglnych zanieczyszcze oraz klasa oglna dla strefy z uwzgldnieniem kryteriw ustanowionych w celu ochrony zdrowia (rdo: Oceny poziomw substancji w powietrzu oraz wyniki klasyfikacji stref wojewdztwa dolnolskiego za poszczeglne lata, WIO Wrocaw)
Nazwa strefy Kod strefy Rok SO2 NO2 PM10 Pb Symbol klasy wynikowej dla poszczeglnych zanieczyszcze dla obszaru caej strefy As Cd Ni CO O3 B(a)P Klasa oglna strefy 2004 r. 2003 r. 2005 A B C A A C Aglomeracja Wrocawska PL.02.01.a.01 2006 A B C A A C C C 2007 A A C A A A A A C C

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4170

Poz. 665

1.3. WYNIKI POMIARW JAKOCI POWIETRZA Py zawieszony PM10 i benzo(a)piren W niniejszym rozdziale przedstawiono szczegowo wyniki pomiarw ste pyu zawieszonego PM10 oraz benzo(a)pirenu z roku 2007, ktre stanowiy podstaw do opracowania Programu ochrony powietrza, oraz zestawiono wyniki pomiarw z lat wczeniejszych i pniejszych. Pomiary ste substancji na terenie Wrocawia prowadzone byy w roku 2007, w czterech punktach pomiarowych, nalecych do Wojewdzkiego Inspektoratu Ochrony rodowiska we Wrocawiu: ul. Wierzbowa (pomiary PM10, B(a)P) al. Winiowa (pomiary PM10) stacja nie uwzgldniania do oceny rocznej Wybrzee Conrada-Korzeniowskiego (pomiary PM10) ul. Orzechowa (pomiary PM10) Na rysunkach poniej przedstawiono lokalizacj poszczeglnych punktw pomiarowych.

Rysunek A2. Lokalizacja stacji pomiarowej we Wrocawiu przy ul. Wierzbowej (rdo: www.zumi.pl)

Stacja przy ul. Wierzbowej we Wrocawiu znajduje si w centrum miasta, w dzielnicy Stare Miasto. Stacja pooona jest w ssiedztwie ulic: Oawskiej, Menniczej i Piotra Skargi. Na ulicach Oawskiej i Piotra Skargi obserwowane jest due nateniu ruchu. W ssiedztwie punktu pomiarowego znajduje si zarwno zabudowa wielorodzinna jak i obiekty uytecznoci publicznej. W odlegoci ok. 60 m na wschd przebiega ulica Piotra Skargi, na ktrej ruch samochodowy jest bardzo intensywny. W kierunku pnocnym, ok. 200 m, przebiega jedna z gwnych arterii komunikacyjnych miasta, ul. Kazimierza Wielkiego, na ktrej natenie ruchu pojazdw jest bardzo due a dodatkowo czsto powstaj zatory drogowe w godzinach szczytu. W pobliu stacji nie ma terenw przemysowych. Okoliczne budynki ogrzewane s gwnie z sieci ciepowniczej.

Rysunek A3. Lokalizacja stacji pomiarowej we Wrocawiu przy ul. Winiowej (rdo: www.zumi.pl)

Stacja pomiarowa przy al. Winiowej we Wrocawiu znajduje si blisko centrum miasta, w dzielnicy Krzyki. Stacja pooona jest w bezporednim ssiedztwie skrzyowania ulic Hallera, Winiowej i Powstacw lskich. Na wszystkich tych ulicach obserwowane jest bardzo due nateniu ruchu, ze znaczcym udziaem samochodw ciarowych. Ulice te nale do gwnych arterii komunikacyjnych miasta, gdzie dodatkowo czsto powstaj zatory drogowe w godzinach szczytu. W ssiedztwie punktu pomiarowego znajduje si zarwno zabudowa wielorodzinna, budynki uytecznoci publicznej jak i zabudowa jednorodzinna. W pobliu stacji nie ma terenw przemysowych. Okoliczne budynki wielorodzinne

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4171

Poz. 665

ogrzewane s gwnie z sieci ciepowniczej, natomiast cz budynkw jednorodzinnych (na poudniowy wschd od punktu pomiarowego) ogrzewana jest za pomoc indywidualnych systemw grzewczych.

Rysunek A4. Lokalizacja stacji pomiarowej we Wrocawiu przy ul. Orzechowej (rdo: www.zumi.pl)

Stacja przy ul. Orzechowej we Wrocawiu znajduje si w poudniowowschodniej czci miasta, w dzielnicy Krzyki. Stacja pooona jest w ssiedztwie ulicy wieradowskiej. Ulica Orzechowa to droga osiedlowa, a ulica wieradowska to droga midzyosiedlowa. Obecnie na ulicy wieradowskiej prowadzone s prace remontowe i modernizacyjne gdy przebiega ma tamtdy linia tramwajowa. W ssiedztwie punktu pomiarowego znajduje si zarwno zabudowa wielorodzinna (na pnocy) oraz zabudowa jednorodzinna (na poudniu). Po przeciwnej stronie ulicy wieradowskiej zlokalizowane jest centrum handlowe. W odlegoci ok. 800 m na pnoc przebiega ulica Armii Krajowej (w cigu obwodnicy rdmiejskiej), na ktrej ruch samochodowy jest bardzo intensywny, a dodatkowo czsto powstaj zatory drogowe w godzinach szczytu. W pobliu stacji nie ma terenw przemysowych. Okoliczne budynki ogrzewane s gwnie z sieci ciepowniczej.

Rysunek A5. Lokalizacja stacji pomiarowej we Wrocawiu na Wybrzeu Conrada-Korzeniowskiego (rdo: WWW.zumi.pl)

Automatyczna stacja pomiarowa przy Wybrzeu Conrada-Korzeniowskiego we Wrocawiu znajduje si niedaleko centrum miasta, w dzielnicy rdmiecie. Stacja pooona jest w ssiedztwie ulic Reymonta, Kraszewskiego i Zegadowicza. Na ulicy Reymonta obserwowane jest due nateniu ruchu, poprowadzona jest tdy droga krajowa nr 5. W ssiedztwie stacji pomiarowej znajduje si zarwno zabudowa wielorodzinna jak i obiekty uytecznoci publicznej. W odlegoci ok. 150 m na zachd przebiega ulica Reymonta, na ktrej ruch samochodowy jest intensywny. W odlegoci ok. 800 m na poudniowy zachd od punktu pomiarowego zlokalizowana jest Elektrociepownia Wrocaw. W tej samej odlegoci, ale w kierunku zachodnim znajduje si skadowisko paliwa (wgla) wspomnianej Elektrociepowni. Okoliczne budynki ogrzewane s gwnie z sieci ciepowniczej. Poniej przedstawiono podsumowanie wynikw pomiarw ste analizowanych substancji tj.: pyu zawieszonego PM10 i benzo(a)pirenu, z wyej opisanych stacji pomiarowych, ktre to wyniki stanowiy podstaw do opracowania Programu ochrony powietrza dla Aglomeracji Wrocawskiej.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4172

Poz. 665

Tabela A3. Podsumowanie wynikw pomiarw ste pyu zawieszonego PM10 w 2007 r. ze stacji pomiarowych zlokalizowanych we Wrocawiu (rdo: na podstawie pomiarw WIO Wrocaw)
kod stacji DsWrocWie DsWrocWisA DsWrocKorzPM DsWrocOrzech stenie 24godz. pyu PM10 [g/m3] min 5,8 9,2 5,0 4 max 121,8 120,2 63,0 59 czsto przekraczania dopuszczalnych ste 24godz. w roku 61 57 4* 6* rednie wartoci ste [g/m3] ROK 34,31 35,23 18,6* 17,77* sezon letni 30,5 30,7 14,7* 15* sezon zimowy 38,3 39,6 21,2* 19,8*

wielkoci normatywne 50 35 40 nie dotyczy * warto okrelona na podstawie niepenej serii pomiarowej (poniej 90% wynikw pomiarw)

Na stacjach pomiarowych we Wrocawiu nie zostay przekroczone dopuszczalne stenia rednioroczne pyu zawieszonego PM10, natomiast czsto przekraczania dopuszczalnego stenia 24godz. przekroczya normatywn warto 35 dni w dwch punktach (przy ul. Wierzbowej i alei Winiowej). Naley podkreli, e wzrost ste nastpuje w sezonie chodnym, pokrywajcym si z sezonem grzewczym. W roku 2007 3krotnie zosta przekroczony poziom docelowy benzo(a)pirenu, ktry mierzony jest na stacji przy ul. Wierzbowej. Tabela A4. Podsumowanie wynikw pomiarw ste benzo(a)pirenu w 2007 r. na stacji pomiarowej zlokalizowanej we Wrocawiu przy ul. Wierzbowej (rdo: pomiary WIO Wrocaw)
Kod stacji rok DsWrocWie 3,0 rednioroczne wartoci ste [ng/m3] poziom docelowy 1

W latach ubiegych rwnie wystpoway przekroczenia ste normatywnych analizowanych substancji we Wrocawiu, na stacji przy ul. Wierzbowej i alei Winiowej, ktre zostay przedstawione w poniszych tabelach. Najwysze poziomy ste pyu zawieszonego PM10 na przestrzeni lat 2002 2009 notowane byy w roku 2006. Przekroczenia dopuszczalnego poziomu 24-godz. wystpoway w miesicach jesienno-zimowych. Najwysze stenie rednioroczne benzo(a)pirenu zanotowano w roku 2009. Tabela A5. Wyniki pomiarw ste pyu zawieszonego PM10 we Wrocawiu w latach 20022009 (rdo: na podstawie pomiarw WIO Wrocaw)
rok pomiarw 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 punkt pomiarowy Wrocaw ul. Wierzbowa stenie rednioroczne 37,5 40,99 36,66 40,35* 46,95* 34,31 34,87 41,17* stenie minimalne 24godz. 9,1 4,3 3,6 2,9 8,5 5,8 3,6 8,1 [mg/m3] stenie maksymalne 24godz. 200,8 177,3 170,5 144,5 346,1 121,8 111,1 147 ilo przekrocze ste 24godz. 70 73 55 85* 100* 61 55 86* punkt pomiarowy Wrocaw al. Winiowa stenie rednioroczne 39,26 44,16 35,23 35,35 stenie minimalne 24godz. 7,2 9,1 9,2 4 [mg/m3] stenie maksymalne 24godz. 155,5 343,1 120,2 160 ilo przekrocze ste 24godz. 83 89 57 53 punkt pomiarowy Wrocaw Wybrzee Conrada-Korzeniowskiego stenie rednioroczne 16,3* 26,5* 18,6* 15,2* stenie minimalne 24godz. 1,0 4,0 5,0 4 [mg/m3] stenie maksymalne 24godz. 88,0 130,0 63,0 76,0 ilo przekrocze ste 24godz. 15* 25* 4* 3* punkt pomiarowy Wrocaw ul. Orzechowa stenie rednioroczne 40,3* 24,2* 17,8* 17,1* stenie minimalne 24godz. 8 2 4 2 [mg/m3] stenie maksymalne 24godz. 140 89 59 61 ilo przekrocze ste 24godz. 62* 23* 6* 4* punkt pomiarowy Wrocaw ul. Kosiby stenie rednioroczne 28,7 [mg/m3] stenie minimalne 24godz. 3,71

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4173
2008

Poz. 665
2009 113,15 36

rok pomiarw 2002 2003 2004 2005 2006 2007 stenie maksymalne 24godz. ilo przekrocze ste 24godz. * warto okrelona na podstawie niepenej serii pomiarowej (poniej 90% wynikw pomiarw)

Tabela A6. Wyniki pomiarw ste benzo(a)pirenu we Wrocawiu w latach 20032009 (rdo: na podstawie pomiarw WIO Wrocaw)
okres uredniania wynikw pomiarw 2003 2004 2005 pomiary 2006 2007 2008 2009 poziom docelowy rok kalendarzowy * warto okrelona na podstawie niepenej serii pomiarowej stenie B(a)P [ng/m3] Wrocaw, ul. Wierzbowa 2,9 3,1 3,6 4,3 3,0 3,1 5,0 1,0 termin osignicia poziomu docelowego 2013

Ozon Pomiary ste ozonu na terenie Wrocawia prowadzone byy w roku 2007, w dwch punktach pomiarowych, nalecych do Wojewdzkiego Inspektoratu Ochrony rodowiska we Wrocawiu: ul. Bartnicza Wybrzee Conrada-Korzeniowskiego Na rysunku poniej przedstawiono lokalizacj stacji pomiarowej przy ul. Bartniczej. Lokalizacja stacji na Wybrzeu Korzeniowskiego zostaa pokazana na rys. A4 oraz omwiona w czci powiconej pomiarom pyu zawieszonego PM10 i benzo(a)pirenu.

Rysunek A6. Lokalizacja stacji pomiarowej we Wrocawiu przy ul. Bartniczej (rdo: www.zumi.pl)

Stacja przy ul. Bartniczej we Wrocawiu znajduje si na wschodnich peryferiach miasta, dzielnica Psie Pole, na terenie Rolniczego Zakadu Dowiadczalnego Swojec. Stacja pooona jest w ssiedztwie ulic Wilczyckiej i Wschodniej. S to boczne ulice, na ktrych natenie ruchu jest niewielkie. W ssiedztwie punktu pomiarowego znajduje si zabudowa jednorodzinna i pola uprawne. W odlegoci ok. 800 m na poudnie i poudniowy-zachd przebiega ulica Strachociska, na ktrej ruch samochodowy jest duy. Jest to droga wojewdzka nr 455 prowadzca do Jelcza-Laskowic. W pobliu stacji nie ma terenw przemysowych. Okoliczne budynki ogrzewane s gwnie indywidualnie. W odlegoci ok. 1600 m na zachd od stacji pomiarowej znajduje si baza paliwowa Orlenu. W tabeli poniej zestawiono wielkoci normatywne dla ozonu. Tabela A7. Wielkoci normatywne dla ozonu
poziom docelowy celu dugoterminowego okres uredniania wynikw pomiarw 8 godzin 8 godzin poziom substancji w powietrzu 120 g/m a) 3 120 g/m
a) 3

dopuszczalna czsto przekraczania poziomu w roku kalendarzowym b) 25 dni

termin osignicia poziomu substancji w powietrzu 2010 rok 2020 rok

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4174

Poz. 665

a) poziom docelowy ze wzgldu na ochron zdrowia ludzi b) liczba dni z przekroczeniami poziomu docelowego w roku kalendarzowym, uredniona w cigu ostatnich 3 lat. W przypadku braku danych pomiarowych z 3 lat dotrzymanie dopuszczalnej czstoci przekrocze sprawdza si na podstawie danych pomiarowych z co najmniej jednego roku. Poniej przedstawiono podsumowanie wynikw pomiarw ste ozonu z wyej opisanych stacji pomiarowych, ktre to wyniki stanowiy podstaw do opracowania Programu ochrony powietrza dla Aglomeracji Wrocawskiej. Tabela A8. Stenia ozonu na stacjach pomiarowych w Aglomeracji Wrocawskiej w roku 2007
stenie ozonu [g/m3] adres kod stacji max 1 h max 8 h ilo przekrocze rednia przekrocze max redniej 8 h z trzech lat (20052007) z doby 26*** 35 25

Wrocaw, Wybrzee ConDsWrocKorzA 179 164,5 21 rada-Korzeniowskiego Wrocaw, ul. Bartnicza DsWrocBartA 159 148,3 29 wielkoci normatywne 240* 120** * poziom alarmowy; ** poziom docelowy; *** WIO nie uwzgldnia liczby przekrocze, jeli dany rok nie ma kompletnoci 90%.

Przekroczenia ste docelowych ozonu notowane byy rwnie w latach poprzednich. Poniej, w tabeli zestawiono wyniki pomiarw ste ozonu w przyziemnej warstwie powietrza w poprzednich latach. Tabela A9. Stenia ozonu na stacjach pomiarowych w Aglomeracji Wrocawskiej w latach 20022009
rok pomiarw 2002 punkt pomiarowy stenie maksymalne 1godz. stenie maksymalne 8godz. ilo przekrocze max redniej 8godz. z doby rednia przekrocze z trzech lat punkt pomiarowy stenie maksymalne 1godz.
3

2003

2004

2005

2006

2007

2008

2009

Wrocaw Wybrzee Conrada-Korzeniowskiego 141 133,4 7* 180 169 31 179 164,5 21 20/26*** Wrocaw ul. Bartnicza 180 170 21* 31 182 172,4 18 24

165 187 159 3 ] stenie maksymalne 8godz. 149,8 174,4 148,3 ilo przekrocze max redniej 8godz. 32* 41 29 z doby rednia przekrocze z trzech lat 31/35*** * warto okrelona na podstawie niepenej serii pomiarowej (poniej 90% wynikw pomiarw) *** WIO nie uwzgldnia liczby przekrocze jeli dany rok nie ma kompletnoci 90%

2. DZIAANIA NIEZBDNE DO PRZYWRCENIA STANDARDW JAKOCI POWIETRZA 2.1. PODSTAWOWE KIERUNKI DZIAA W Aglomeracji Wrocawskiej konieczna jest redukcja emisji pyu zawieszonego PM10 oraz benzo(a)pirenu w celu dotrzymania wielkoci dopuszczalnych oraz docelowej w powietrzu. Przystpujc do okrelenia programu dziaa naprawczych zmierzajcych do przywrcenia we Wrocawiu jakoci powietrza wymaganej przepisami prawa na wstpie poddano analizie dziaania wynikajce z istniejcych planw, programw, strategii, ktre bd realizowane niezalenie od Programu ochrony powietrza (tzw. wariant 0). Z uwagi na ich znaczcy wpyw na popraw jakoci powietrza w strefie, ich realizacja jest konieczna i zostay ujte w harmonogramie rzeczowo-finansowym. Uwzgldniajc przyczyny zej jakoci powietrza we Wrocawiu i wyliczone niezbdne redukcje emisji mona stwierdzi, e w wyniku tych dziaa stan jakoci powietrza powinien ulec poprawie, ale w sposb niewystarczajcy do osignicia standardw imisyjnych wymaganych przepisami prawa. Konieczne jest zatem podjcie dodatkowych dziaa zmierzajcych do poprawy stanu obecnego. Z uwagi na fakt, i najwikszy wpyw na wielko ste imisyjnych we Wrocawiu ma emisja z transportu samochodowego (emitory liniowe) gwne dziaania naprawcze w aglomeracji powinny zosta skierowane na zmian lub usprawnienie ukadu komunikacyjnego w celu zmniejszenia jego uciliwoci. Podstawow koniecznoci jest wyprowadzenie ruchu tranzytowego poza tereny zabudowane (gdzie wystpuj przekroczenia). W nastpnej kolejnoci naley usprawni, upynni ruch na terenie miasta. Koniecznych jest do tego szereg inwestycji drogowych. Z uwagi na bardzo due obcienia ruchem ulic w centrum miasta, konieczne jest rwnolege prowadzenie dziaa rozwijajcych komunikacje miejsk i jej uatrakcyjnienie tak, aby staa si przyjazna dla mieszkacw i zdecydowanie konkurencyjna wobec samochodu. Pewien zarys i zaoenia takiego rodzaju komunikacji przedstawiono w dalszej czci rozdziau. Inwestycje drogowe czciowo s ju w trakcie realizacji, a czciowo wynikaj z innych dokumentw i planw strategicznych i bd realizowane niezalenie od Programu ochrony powietrza.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4175

Poz. 665

Z uwagi na ich znaczcy wpyw na popraw jakoci powietrza w strefie, zostay ujte w harmonogramie rzeczowo-finansowym (tabela A10) i w modelowaniu. W analizach dla roku prognozy zamodelowano rwnie dziaania zwizane z redukcj emisji powierzchniowej, ktra w mniejszym stopniu ni emisja liniowa odpowiedzialna jest za wielko ste pyu zawieszonego PM10, ale w najwyszym stopniu odpowiada za wysokie stenia benzo(a)pirenu. Ograniczenie emisji ze rde powierzchniowych moe by osignite dziki zmniejszeniu zapotrzebowania na ciepo poprzez termomodernizacj, podczenie do sieci cieplnej, wymian dotychczasowych kotw wglowych o niskiej sprawnoci na nowoczesne koty wglowe (paliwo wgiel orzech, groszek) oraz retortowe, ekologiczne (paliwo brykiety) lub wymian dotychczasowych kotw wglowych na koty gazowe lub olejowe oraz ogrzewanie elektryczne w obszarze przekrocze. W tym celu konieczna jest: zmiana sposobu ogrzewania (tzn. zamiana paliwa staego na paliwa cieke lub gazowe), wykonanie przyczy sieci gazowej do poszczeglnych budynkw, likwidacja piecw wglowych w mieszkaniach i domkach jednorodzinnych, ewentualna rozbudowa sieci gazowej, wykonanie przyczy sieci cieplnej do poszczeglnych budynkw, ewentualna rozbudowa sieci cieplnej, wymiana kotw wglowych o niskiej sprawnoci na koty retortowe, niskoemisyjne. Zmiana nonika ciepa umoliwia redukcj stenia pyu poprzez redukcj emisji dziki wykorzystywaniu paliw powodujcych duo mniejsz emisj pyu. Wymiana kotw wglowych o niskiej sprawnoci na koty retortowe, opalane wglem: groszek, orzech, brykiety umoliwia redukcj stenia pyu PM10 w powietrzu poprzez redukcj emisji dziki poprawie sprawnoci procesu spalania i wykorzystywaniu paliw powodujcych mniejsz emisj pyu (ok. 80% 90%). Zaproponowane dziaania zmniejszajce emisj powierzchniow prowadz do redukcji zarwno pyu PM10 jak i benzo(a)pirenu. We Wrocawiu prowadzone s dziaania zwizane z ograniczaniem emisji z indywidualnych systemw grzewczych (tzw. niskiej emisji): zwizane zarwno z wymian systemw grzewczych (np. podczenia kamienic do sieci cieplnej, modernizacja kotowni) lub termomodernizacj w budynkach nalecych do gminy. Dziaania te naley kontynuowa. Konieczne jest rwnie prowadzenie dziaa ograniczajcych tzw. nisk emisj z budynkw mieszkaniowych. W tym celu wskazane jest przygotowanie i realizacja programu ograniczenia niskiej emisji (PONE) w miecie, poprzez stworzenie systemu zacht finansowych do podcze do sieci cieplnej, wymiany kotw lub zmiany stosowanego paliwa. We Wrocawiu s osiedla starej zabudowy wielorodzinnej, gdzie ogrzewanie mieszka odbywa si jeszcze za pomoc piecw kaflowych. Poniewa dotyczy to gwnie terenw w pobliu cisego centrum miasta, w obszarach dostpnoci sieci cieplnej proponuje si w tych rejonach stopniow modernizacje kamienic i podczanie ich do sieci cieplnej miasta. Poniewa dziaania te s ju czciowo prowadzone i planowane przez FORTUM S.A. wskazane jest wspdziaanie rnych jednostek, w celu stworzenie wsplnego, spjnego PONE dla miasta. W harmonogramie rzeczowo-finansowych podano jaka skala dziaa (w postaci wymaganego efektu ekologicznego) jest niezbdna do doprowadzenia do stanu waciwego. W celu potwierdzenia zasadnoci wydatkowania tak duych rodkw na ograniczenie emisji z indywidualnych rde grzewczych, na prob przedstawicieli wadz strefy, zaproponowano w harmonogramie przeprowadzenie szczegowej inwentaryzacji emisji z indywidualnych systemw grzewczych w oszacowaniem ich wpywu na jako powietrza we Wrocawiu, a nastpnie, na tej podstawie, przygotowanie Programu Ograniczenia Niskiej Emisji (PONE). Okrelono zadania podstawowe oraz zadania dodatkowe do realizacji w celu poprawy jakoci powietrza. Wymagane, przykadowe iloci obiektw budowlanych, dla jakiej naley zastosowa proponowane dziaanie naprawcze podano w postaci powierzchni uytkowej lokali. Lokal oznacza tu mieszkanie w budynku wielorodzinnym, budynek jednorodzinny, budynek uytecznoci publicznej oraz inne budynki wyposaone w indywidualne rda ciepa zaliczane do tzw. niskiej emisji. Wielko t wprowadzono, gdy dziaania naprawcze nie ograniczaj si jedynie do redukcji niskiej emisji w domach jednorodzinnych. Efekt redukcji emisji mona osign rwnie poprzez likwidacj lub modernizacj kotowni wglowej o niskiej sprawnoci w budynku uytecznoci publicznej lub innych obiektach komunalnych. Program naprawczy obejmuje nastpujce dziaania: 1. Ograniczenie emisji powierzchniowej W poniszej tabeli przedstawiono przykadowy wariant (jedn z moliwoci) osignicia wymaganego efektu ekologicznego poprzez ograniczenie emisji powierzchniowej na terenie Wrocawia. Ilo poszczeglnych inwestycji, ktre powinny zosta objte Programem Ograniczania Niskiej Emisji podano w postaci powierzchni uytkowej lokali1), ktre powinny zosta objte programem wymiany rde ciepa oraz szacunkowe koszty tych przedsiwzi i wielkoci redukcji analizowanych substancji. Efektywno ekologiczna poszczeglnych inwestycji zostaa omwiona w czci oglnej (rozdzia 3.2). Zaproponowane dziaania zmniejszajce emisj powierzchniow prowadz do redukcji zarwno pyu PM10 jak i benzo(a)pirenu.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4176

Poz. 665
powierzchnia objta PONE [m2] 0 126 000 180 000 240 000 0 222 000 12 000 12 000 0 546 000 123 252 500,00 z 284,25 174,61

Tabela A10. Ilo lokali objta dziaaniami naprawczymi w Aglomeracji Wrocawskiej


lp. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 zadania wymiana kotw wglowych na nowoczesne wymiana kotw wglowych na retortowe termomodernizacja podczenie do sieci cieplnej wymiana kotw wglowych na koty ekologiczne (np. opal. brykietami) wymiana kotw wglowych na koty gazowe wymiana kotw wglowych na koty olejowe wymiana kotw wglowych na ogrzewanie elektryczne alternatywne (np. kolektory) SUMA : szacunkowe koszty : efekt ekologiczny [Mg/rok] (redukcja emisji powierzchniowej pyu PM10) efekt ekologiczny [kg/rok] (redukcja emisji powierzchniowej benzo(a)pirenu)

2. Ograniczenie emisji liniowej Ograniczenie emisji liniowej osiga si poprzez popraw jakoci poruszajcych si po drogach pojazdw oraz poprzez popraw stanu technicznego drg, co powoduje zmniejszenie wielkoci unosu pyu (tzw. emisja wtrna) z powierzchni drogi. Parametry techniczne pojazdw bd si poprawia w wyniku wymogw prawnych obecnie (od 1 padziernika 2009) rejestracji podlegaj tylko te nowe pojazdy, ktre speniaj normy emisji spalin Euro 5. Dodatkowo ograniczenie oddziaywania emisji komunikacyjnej mona osign poprzez wyprowadzenie ruchu samochodowego poza tereny zabudowane, czyli na tereny o mniejszej gstoci emisji. Tego rodzaju dziaania, poprawiajce ukad komunikacyjny w Aglomeracji Wrocawskiej, przyczyniajce si do poprawy stanu jakoci powietrza naley prowadzi, a obejmuj one m.in.: budow autostradowej obwodnicy Wrocawia [AOW] zadanie w trakcie realizacji, budow powiza ukadu drogowego miasta z AOW, zakoczenie budowy Pnocnej Obwodnicy rdmiejskiej, budow poczenia Portu Lotniczego z drog krajow nr 94 obok Stadionu Pikarskiego (od ul. Granicznej do ul. redzkiej), budow poczenia Obwodnicy rdmiejskiej z Portem Lotniczym we Wrocawiu, budow Mostu Wschodniego w cigu Obwodnicy rdmiejskiej, budow parkingu wraz z zagospodarowaniem na poudnie od drogi krajowej nr 94 pomidzy rzek lz a lini kolejow, rozbudow ukadu komunikacyjnego w obrbie osiedla Psie Pole, popraw ukadu drogowego poprzez przebudow, budow, rozbudow lub modernizacje poszczeglnych ulic, drg i mostw (szczegowo okrelonych w harmonogramie rzeczowofinansowym), stworzenie Zintegrowanego Systemu Transportu Szynowego w Aglomeracji (Wrocawska Kolej Aglomeracyjna), stworzenie Inteligentnego Systemu Transportu "ITS Wrocaw", budow drogi czcej autostrad A4 z Portem Lotniczym we Wrocawiu (od ul. Mokronowskiej do ul. Granicznej), budow Trasy Strzegomskiej, budow Trasa Czeskiej czcej A4 (wze bielaski) z Obwodnic rdmiejsk, budow poczenia Obwodnicy rdmiejskiej z Alej Stabowick (cznik ernicki), budow rdmiejskiej Trasy Poudniowej, budow poczenia Obwodnicy rdmiejskiej z kompleksem targowokongresowym Hala Stulecia, budow Obwodnicy Staromiejskiej cznik Szpitalna Robotnicza, domknicie Obwodnicy rdmiejskiej na odcinku od okolic Hali Stulecia do poczenia z wylotem na Olenic, d i Warszaw, budow drogi wzdu tzw. Osi Inkubacji czcej Wze Bielaski z Lenic, ktra to o ma suy nowotworzonej strefie aktywnoci gospodarczej w zachodniej czci miasta, jak rwnie tworzy dogodne poczenie w kierunku na Lubin, Zielon Gr i Szczecin, budow Trasy Stabowickiej stanowicej nowe poczenie poudnikowe w zachodniej czci miasta, czce lotnisko ze stref Praczy Odrzaskich, budow Trasy Swojczyckiej czcej dzielnic Psie Pole z wylotem w kierunku Jelcza i z drog Bielany any Dugoka, budow Trasy Olimpijskiej od Mostu Swojczyckiego przez rejon przemysowy Kowale Swojczyce do drogi krajowej nr 8, kontynuacj budowy Trasy Czeskiej czcej Obwodnic rdmiejsk z wylotem drogi nr 5, uruchomienie wahadowego poczenia kolejowego z dworca Wrocaw wiebodzki (ew. Wrocaw Gwny) do portu lotniczego wraz z budow odcinka torw,

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4177

Poz. 665

wykonanie systemowych pomiarw natenia ruchu w miecie i stworzenie mapy natenia ruchu pojazdw i systematyczne jej aktualizowanie w celu wskazania miejsc szczeglnie przecionych i podjcia dziaa inwestycyjnych i organizacyjnych w celu odblokowania tych miejsc, popraw stanu technicznego drg istniejcych utwardzenie drg lub poboczy w celu redukcji wtrnego unosu pyu z drogi; modernizacja drg, utrzymanie dziaa ograniczajcych emisj wtrn pyu poprzez regularne utrzymanie czystoci nawierzchni (czyszczenie metod mokr), budowa obwodnicy autostradowej Wrocawia wyprowadzajcej ruch tranzytowy poza tereny zabudowane miasta, zamkniecie piercienia od strony wschodniej (ewentualnie budowa drogi klasy S), budowa Wielkiej Obwodnicy Aglomeracji Wrocawskiej. Ze wzgldu na pojawiajce si w latach 20052006 podwyszone stenia tlenkw azotu (klasyfikacja strefy B) zaproponowano rwnie podjcie dziaa zmierzajcych do analizy moliwoci prawnych i logistycznych stworzenia w przyszoci we Wrocawiu Strefy ograniczonej emisji komunikacyjnej (SOEK) na wzr stref w innych miastach Europy. 3. Budowa elektrociepowni gazowo-parowej Fortum Power and Heat Polska przy ul. Obornickiej 195 W ramach dziaa dodatkowych uwzgldniono planowan przez Fortum Power and Heat Polska budow elektrociepowni gazowo-parowej o mocy 400 MWe/290MWt, z ktrej ciepo dostarczane bdzie do miejskiej sieci ciepowniczej. Inwestycja ma stanowi dodatkowe rdo zasilania mieszkacw w energie elektryczn i ciepo. Inwestycja ta zostaa uwzgldniona przez Ministerstwo Gospodarki w opracowywanej licie projektw inwestycyjnych budowa nowych mocy wytwrczych w Polsce. Elektrociepownia ta bdzie speniaa normy emisji SOx i NOx oraz pyw, ktre bd obowizywa po 2015 roku. Uwzgldniajc fakt, i realizacja zada prowadzcych do ograniczenia emisji powierzchniowej wizaaby si ze skierowaniem znacznej czci kosztw na mieszkacw naley okreli sposoby zachcenia (finansowego) mieszkacw do trwaego przeprowadzenia zmian w sposobie ogrzewania mieszka. Zadaniem samorzdu (ewentualnie w porozumieniu z producentami i dostawcami mediw grzewczych) bd dziaania zachcajce osoby fizyczne do zmiany systemu ogrzewania oraz przynajmniej czciowe dofinansowanie realizacji tego typu zada. Dofinansowanie wymiany kotw wglowych na gazowe naley realizowa jedynie w przypadku trwaego usunicia kota wglowego. Zrealizowanie zaproponowanych dziaa naprawczych przyniesie znaczc popraw jakoci powietrza, tzn. obnienie ste pyu zawieszonego PM10 i benzo(a)pirenu. Okrelona niezbdna wielko redukcji emisji powierzchniowej jest wystarczajca do osignicia stanu waciwego dla pyu zawieszonego PM10. W przypadku benzo(a)pirenu niezbdna redukcja emisji powodowaaby niewspmierne do osignitego efektu ekologicznego koszty wymiany kotw w indywidualnych systemach grzewczych. Z uwagi na to nie przedstawiono zada z tym zwizanych do obligatoryjnego wykonania w ramach Programu ochrony powietrza. Naley jednak realizujc Program Ograniczenia Niskiej Emisji (PONE) dy do jego realizacji w takim zakresie, w jakim bdzie to moliwe i ekonomicznie uzasadnione. Ponadto, w celu redukcji emisji benzo(a)pirenu konieczne jest podejmowanie dziaa: edukacyjnych majcych na celu uwiadomienie mieszkacom szkodliwego wpywu na zdrowie tego zanieczyszczenia oraz konsekwencji spalania odpadw w kotach domowych, kontrolnych polegajcych na kontrolowaniu i egzekwowaniu przestrzegania zakazu spalania odpadw poza instalacjami do tego przeznaczonymi. Rozporzdzenie Ministra rodowiska z dnia 8 lutego 2008 roku, w sprawie szczegowych wymaga jakim powinny odpowiada programy ochrony powietrza, w 9 pkt 3 mwi, e stosowanie rodkw majcych na celu osigniecie poziomu docelowego nie moe pociga za sob niewspmiernych kosztw i powinno dotyczy w szczeglnoci gwnych rde emisji. W przypadku instalacji wymagajcych pozwolenia zintegrowanego oznacza to stosowanie najlepszych dostpnych technik. Koncepcja zbiorowej komunikacji miejskiej przyjaznej dla uytkownika Koncepcja rozwoju komunikacji zbiorowej w Aglomeracji Wrocawskiej powinna opiera si na nastpujcych zaoeniach: ma by przyjazna dla uytkownika konkurencyjna w stosunku do samochodu nie powodowa wprowadzania nadmiernej iloci zanieczyszcze do powietrza ma dawa moliwo szybkiego przemieszczania si pomidzy rnymi punktami miasta. Aby nie powodowa nadmiernej emisji zanieczyszcze do powietrza konieczna jest wymiana starego taboru na nowoczesny, tzn. speniajcy normy emisji spalin Euro 4 lub Euro 5. Mona przeanalizowa rwnie zakup autobusw opalanych biogazem CNG lub hybrydowych. O wyborze powinien decydowa rachunek ekonomiczny, w ktrym bierze si pod uwag rwnie koszty zej jakoci powietrza. Sama wymiana taboru nie wystarczy. Konieczne jest takie zarzdzanie szeroko rozumian komunikacj publiczn, aby staa si konkurencyjna w stosunku do samochodu. Przeanalizowa naley, jakie kryteria bierze pod uwag potencjalny pasaer podejmujc decyzj o skorzystaniu lub nie z komunikacji miejskiej czy publicznej: 1) dostpno i pewno Autobus, tramwaj itp. powinny kursowa czsto i nie wypada z kursu. Ale dostpno to rwnie atwo zakupu biletw rnego rodzaju warto rozway moliwo instalacji automatw na kadym

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4178

Poz. 665

przystanku. Dostpno poprawia rwnie umieszczenie szczegowego rozkadu jazdy w Internecie, co jest realizowane we Wrocawiu. 2) punktualno Trudno osign punktualne kursowanie komunikacji, kiedy autobusy lub tramwaje stoj w korkach. Zatem planujc trasy warto wydziela torowiska, aby samochody nie blokoway ruchu tramwajw. W przypadku autobusw warto stosowa specjalne pasy przeznaczone tylko dla autobusw. Zapewne w pocztkowym okresie zakaz ruchu na takim pasie moe by amany przez uytkownikw poruszajcych si samochodami. Kary i poprawa oglnej kultury kierujcych powinna przynie popraw, cho wymaga to czasu. Warto przytoczy tu dowiadczenia i badania z Warszawy, gdzie po wprowadzeniu osobnego pasa ruchu tylko dla autobusw wzrosa rednia prdko jazdy zarwno autobusw jak i samochodw osobowych. 3) czasochonno Czasochonno to nie tylko czas przejazdu, ale raczej czas przemieszczenia si z jednego punktu do celu podry. W aglomeracji podanym rozwizaniem s szybkie tramwaje lub koleje dowoce pasaerw z peryferyjnych czci miasta do centrum. We Wrocawiu funkcjonuje model promienisty komunikacji zbiorowej, tzn. wikszo rodkw komunikacji przemieszcza si z przedmie do centrum. Warto jednak pamita, e pasaerowie mog te zechcie przemieszcza si na obwodzie (z jednego osiedla na obrzeu na drugie osiedle na obrzeu miasta). W takim wypadku poruszanie si do centrum, aby tam po przesiadce znowu skierowa si na obrzee miasta powoduje znaczne wyduenie czasu przejazdu. Pasaer zamiast pokona tras 34 km pokonuje tras 1012 km. Warto zatem uwzgldnia w planach komunikacji rwnie trasy obwodowe. 4) koszty Jest to jeden z najwaniejszych, jeli nie najwaniejszy czynnik decydujcy o wyborze rodka komunikacji. Pamita naley, e dobrze funkcjonujca komunikacja zbiorowa odcia w znacznym stopniu ukad komunikacyjny miasta poprzez przejcie pasaerw poruszajcych si do tej pory samochodami, a co za tym idzie odcia rodowisko. Warto uwzgldni koszty zdrowotne (wynikajce ze zego stanu jakoci powietrza) prowadzc polityk cenow komunikacji miejskiej. Sposoby obnienia kosztw przejazdu dla pasaerw: wprowadzenie biletw czasowych (zarwno jedno-, dwu- czy kilkudniowych, jak i biletw uprawniajcych do przejazdu, niezalenie od iloci przesiadek, do celu podry), wprowadzenie biletw rodzinnych oraz grupowych (np. dla grup szkolnych), wprowadzenie ulg w przejazdach (np. dla modziey, s miasta w Europie gdzie dzieci do 15 roku ycia w weekendy jed za darmo), stosowanie rnego rodzaju kart imiennych, na okaziciela w rnych wariantach czasowych. 5) wygod Przez wygod naley rozumie zarwno czyste, ciepe (lub klimatyzowane w lecie) pojazdy jak i moliwo przejazdu pasaerw na wzkach inwalidzkich oraz wzkw dziecicych tak, aby nie wymagao to atletycznych wicze (pojazdy niskopodwoziowe lub z obnian podog w celu uatwienia wsiadania i wysiadania, pojazdy ze specjalna wind). 6) moliwo dojazdu z przedmiecia do ptli czy stacji pocztkowej i pozostawienia tam pojazdu na parkingu. Wymaga to stworzenia sieci parkingw typu Park & Ride. Tego rodzaju rozwizania z powodzeniem funkcjonuj w rnych miastach Europy. Zastosowanie tego systemu we Wrocawiu wydaje si koniecznoci, jeli nie w najbliszych latach to w przyszoci, gdy ukad komunikacyjny miasta ma pewn chonno, ktrej nie sposb powiksza w nieskoczono. Najlepszym wyznacznikiem (wskanikiem) monitorujcym jako usug komunikacji miejskiej, publicznej jest ilo przewoonych w roku pasaerw. Obserwujc ten wskanik i obcienie ruchem drg w centrum miasta tzw. ruchem lokalnym pozwala na wyciganie wnioskw i ewentualne korygowanie lub zweryfikowanie polityki komunikacyjnej w aglomeracji. Dziaania zwizane z ograniczeniem wpywu ozonu Ze wzgldu na zanieczyszczenie ozonem, jak to uzasadniono szczegowo w czci J Strefa Dolnolska, nie proponuje si dodatkowych dziaa, poza wymienionymi wyej, uwaajc, e wpyn one rwnie na redukcj emisji prekursorw ozonu, a tym samym popraw sytuacji w tym zakresie. Ocenia si, e w wyniku podjtych dziaa, zarwno w skali caej Unii Europejskiej, Polski, jak i w strefach, dla ktrych opracowano programy ochrony powietrza wystpi znaczca poprawa w zakresie zanieczyszczenia ozonem. Generalnie, obowizujce aktualnie normy, w zakresie celw docelowych, powinny by dotrzymane, ale normy odnoszce si do celw dugoterminowych nie bd dotrzymane. Nie przewiduje si natomiast wystpowania ste alarmowych, ani poziomw informowania spoeczestwa. Biorc pod uwag wszystkie aspekty zagadnienia, a gwnie duy napyw zanieczyszcze transgranicznych, duy udzia emisji naturalnych oraz dziaania na rzecz ograniczenia emisji innych zanieczyszcze, nieuzasadnione jest podejmowanie dziaa dodatkowych, tylko z punktu widzenia zanieczyszczenia ozonem, gdy pocigaoby to niewspmierne koszty do istniejcych moliwoci. Proponuje si natomiast zaktywizowa dziaania w ramach UE, jak i bilateralne z krajami graniczcymi od poudnia i od zachodu nt. zmniejszenia napywu zanieczyszcze transgranicznych.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4179

Poz. 665

2.2. HARMONOGRAM RZECZOWO-FINANSOWY I CZASOWY DLA DZIAA NAPRAWCZYCH Harmonogram rzeczowo-finansowy dziaa naprawczych dla Aglomeracji Wrocawskiej opracowano w oparciu o diagnoz istniejcego stanu jakoci powietrza oraz jego prognozy dla roku 2020, przedstawione w rozdziaach 1.3 i 9. Czas realizacji zaplanowanych zada zosta podzielony na dwa okresy tj.: pierwszy etap do 2011 r. (przeduony termin osignicia norm dla pyu zawieszonego PM10, przy zaoeniu uzyskania derogacji) dziaania krtkoterminowe, drugi etap do 2020 r. (przewidywany czas penej realizacji programu) dziaania dugoterminowe. W poniszej tabeli przedstawiono harmonogram rzeczowo-finansowy dziaa naprawczych oraz moliwe rda ich finansowania. Proponowane dziaania przyczyniaj si do redukcji emisji pyu zawieszonego PM10 oraz benzo(a)pirenu. Naley podkreli, e nie wszystkie dziaania doprowadz do zmniejszenia wielkoci emisji, ale spowoduj jej przesunicie na obszary o mniejszej gstoci zaludnienia. Tak dzieje si przede wszystkim w przypadku dziaa zwizanych z ograniczeniem emisji liniowej. W harmonogramie rzeczowo-finansowym podano, jako warto docelow, wymagany do osignicia efekt ekologiczny w postaci zmniejszenia wielkoci emisji. Koszty dziaa w zakresie ograniczenia emisji powierzchniowej do 2020 roku oszacowano na poziomie ok. 176,1 mln z dla Aglomeracji Wrocawskiej. Koszty dziaa zwizanych z redukcj emisji liniowej mona jedynie oszacowa w bardzo duym przyblieniu na ok. 8,9 mld z we Wrocawiu, poniewa rzeczywisty koszt zaley od ostatecznej decyzji o przebiegu drogi, wyboru technologii w jakiej droga bdzie budowana, uwarunkowa lokalnych itp. W Programie okrelono konieczno przygotowania i realizacji kompleksowego Programu Ograniczenia Niskiej Emisji. Miasto moe rwnie prowadzi cay szereg dziaa wspomagajcych okrelonych w harmonogramie rzeczowo-finansowym.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4180

Poz. 665

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4181

Poz. 665

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4182

Poz. 665

3. UZGODNIENIA ZE STRONAMI I KONSULTACJE SPOECZNE 3.1. UZGODNIENIA ZE STRONAMI W ramach opracowywania Programu ochrony powietrza dla wojewdztwa dolnolskiego podjto wspprac z szeregiem organw i instytucji, ktre mog wnie istotny wkad w zasadniczych kwestiach dotyczcych POP na etapie jego przygotowania oraz bd miay wpyw na realizacj Programu. W ramach wstpnych uzgodnie, na etapie opracowywania Programu odbyo si spotkanie z przedstawicielami strefy, majce na celu przedstawienie problemw jakoci powietrza i znalezienie optymalnych rozwiza (sposobw), ktre pozwoliyby ograniczy niekorzystne zjawiska majce negatywny wpyw na jako powietrza we Wrocawiu. Gwne tematy podejmowane na spotkaniach to: lokalizacja punktu pomiarowego, skala przekrocze poziomw dopuszczalnych pyu PM10 i poziomu docelowego B(a)P, udzia poszczeglnych rodzajw rde emisji pyu PM10 i B(a)P w cakowitej emisji tych substancji na obszarach poszczeglnych stref, gwne czynniki wpywajce na wielko zanieczyszczenia powietrza, podstawowe bariery majce wpyw na realizacje dziaa naprawczych, dziaania wynikajce ze zmiany przepisw, ktre uwzgldnione zostan w prognozach, jakoci powietrza, wymagania dyrektywy CAFE pod ktem terminw osignicia, jakoci powietrza a terminy realizacji dziaa naprawczych, koncepcje rozwiza systemowych w zakresie poprawy jakoci powietrza, propozycje dziaa naprawczych, ich koszty i efekt ekologiczny, analizy dziaa przyczyniajcych si do poprawy jakoci powietrza, prowadzonych na terenie strefy oraz ocena ich skutecznoci, plany rozwojowe i zmiany dokonywane w jednostkach organizacyjnych wczonych w proces tworzenia Programu z zakresu energetyki i ciepownictwa. Tabela A12. Zestawienie wnioskw ze spotka we Wrocawiu, w ramach uzgodnie ze stronami opracowywania Programu ochrony powietrza
data spotkania i miejsce jednostki uczestniczce w spotkaniu Przedstawiciele Urzdu Marszakowskiego Wojewdztwa Dolnolskiego, Przedstawiciele WIO, Przedstawiciele Wadz Miasta Wrocawia ATMOTERM S.A. Przedstawiciele Urzdu Marszakowskiego Wojewdztwa Dolnolskiego, Przedstawiciele wnioski/postulaty do Programu sposb uwzgldnienia w Programie

21.04.2010 Wrocaw

W trakcie spotkania nie wniesiono uwag, wnioskw czy postulatw do Programu ze strony przedstawicieli wadz miasta Wrocawia.

5.07.2010 Wrocaw

1. Uycie okrelenia Aglomeracja Wrocawska jest mylce, bo okrelenie to jest uywane do powiatu grodzkiego Wrocaw wraz z przylegymi wioskami. 2. Brak moliwoci realizacji PONE

1. Nazwa Aglomeracja Wrocawska w POP uywana jest dla nazwy strefy zgodnie z Rozporzdzeniem M z dnia 6 marca 2008 r. w sprawie stref, w ktrych dokonuje si oceny jakoci powietrza

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49


data spotkania i miejsce jednostki uczestniczce w spotkaniu WIO i Urzdu Miejskiego Wrocawia, ATMOTERM S.A.

4183

Poz. 665
sposb uwzgldnienia w Programie (Dz. U. Nr 52, poz. 310). 2. W programie uwzgldniono te uwagi opisujc szeroko bariery w realizacji POP (rozdzia 7 czci oglnej). Ponadto wskazano, jakie dziaania najwyszych wadz pastwa s niezbdne do umoliwienia realizacji zada okrelonych w POP. 3. Uwzgldniono.

wnioski/postulaty do Programu po likwidacji gminnych i powiatowych funduszy ochrony rodowiska i gospodarki wodnej. 3. Prezydent nie ma moliwoci kontroli stacji diagnostycznych.

1. Zgoszono zastrzeenie do okrelenia Aglomeracja Wrocawska uywanego w POP. Zaproponowano zastosowanie okrelenia Aglomeracja Wrocawska powiat grodzki Wrocaw. 2. Poddano w wtpliwo konieczno realizacji PONE oraz zgoszono zastrzeenia do wzrostu kwoty oszacowanych kosztw redukcji niskiej emisji. Zadeklarowano moliwo akceptacji tego zadania, jeli bdzie ono zdefiniowane jako moliwe do rozwaenia przez miasto. Przedstawiciele Miasta zadeklarowali wykonanie dodatkowej analizy potwierdzajcej tezy zawartej w POP dotyczcej udziau niskiej emisji w zanieczyszczeniu powietrza pyem PM10 i benzo(a)pirenem) na terenie Wrocawia. 3. Zgoszono postulat zmiany zapisu zadania WD09 nadajc mu brzmienie wymaganie stosowania najlepszych dostpnych technik w wydawanych pozwoleniach zintegrowanych.

1. Uwzgldniono w tytule, wprowadzono do definicji w czci oglnej. Dokadna informacja zamieszona jest rwnie w opisie strefy. 2. Wprowadzono dodatkowy, pierwszy etap zadanie Wr01. Tym samym przygotowanie PONE warunkowane jest rezultatami etapu pierwszego polegajcego na przeprowadzeniu szczegowej analizy dla potwierdzenia celowoci ograniczenia emisji z indywidualnych systemw grzewczych jako dziaania prowadzcego do zmniejszenia zanieczyszczenia powietrza na terenie Wrocawia pyem zawieszonym PM10 i benzo(a)pirenem. 3. Uwzgldniono propozycje.

15.09.2010 Wrocaw

Przedstawiciele Urzdu Marszakowskiego Wojewdztwa Dolnolskiego, Przedstawiciele WIO i Urzdu Miejskiego Wrocawia, ATMOTERM S.A.

3.2. KONSULTACJE SPOECZNE Konsultacje spoeczne oparte byy o zasad jawnoci, ktrej podstawow cech jest moliwie swobodny dostp do dokumentw i danych. Miay charakter publiczny i oparte byy o zasad rwnoci i otwartoci, co oznacza, e uczestniczy w nich mogli wszyscy zainteresowani obywatele (nie tylko partnerzy instytucjonalni). Konsultacje miay na celu wywoanie debaty na temat programw ochrony powietrza dla stref i suyy uzyskaniu opinii i uwag rodowisk oraz jednostek samorzdowych, osb zainteresowanych, jak rwnie odpowiedzialnych za polityk ochrony powietrza w wojewdztwie dolnolskim. Ze wzgldu na zasady przeprowadzania konsultacji spoecznych oraz ich spoeczny zasig i wiarygodno do debaty, w ramach konsultacji, zaproszeni byli przedstawiciele rnych wydziaw Urzdu Miejskiego Wrocawia oraz innych instytucji. Zgodnie z art. 91 ust. 9 ustawy Prawo ochrony rodowiska konieczne jest zapewnienie udziau spoeczestwa w postpowaniu, ktrego przedmiotem jest sporzdzenie Programu ochrony powietrza. Organ opracowujcy projekt dokumentu wymagajcego udziau spoeczestwa, bez zbdnej zwoki, podaje do publicznej wiadomoci informacj o: 1) przystpieniu do opracowywania projektu dokumentu i o jego przedmiocie; 2) moliwociach zapoznania si z niezbdn dokumentacj sprawy oraz o miejscu, w ktrym jest ona wyoona do wgldu; 3) moliwoci skadania uwag i wnioskw; 4) sposobie i miejscu skadania uwag i wnioskw, wskazujc jednoczenie co najmniej 21-dniowy termin ich skadania; 5) organie waciwym do rozpatrzenia uwag i wnioskw; 6) postpowaniu w sprawie transgranicznego oddziaywania na rodowisko, jeeli jest prowadzone.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4184

Poz. 665

Uwagi i wnioski odnonie Programu mog by wnoszone w formie pisemnej, ustnie lub za pomoc rodkw elektronicznych w terminie do 21 dni od daty podania do wiadomoci o wszczciu konsultacji spoecznych. Informacje o Programie zgodnie z ustaw o udostpnianiu informacji o rodowisku i jego ochronie (Dz. U. z 2008 r. Nr 199, poz. 1227) s udostpniane za porednictwem systemw teleinformatycznych w szczeglnoci przy wykorzystaniu elektronicznych baz danych. Marszaek wojewdztwa udostpnia informacje w Biuletynie Informacji Publicznej. Zgodnie z art.39 ustawy o dostpie do informacji o rodowisku i jego ochronie Program poddany jest konsultacjom spoecznym poprzez wyoenie do wgldu w postaci projektu wraz z zacznikami oraz ze stanowiskami innych organw, jeeli s dostpne w terminie skadania uwag i wnioskw. W Biuletynie Informacji Publicznej Urzdu Marszakowskiego Wojewdztwa Dolnolskiego oraz na tablicy ogosze w siedzibie Urzdu (dnia 21 stycznia 2010 roku) zostao wywieszone zawiadomienie o przystpieniu do sporzdzenia Programu ochrony powietrza dla wojewdztwa dolnolskiego i moliwoci zapoznania si z tematyk opracowania. Zawiadomienie to zostao przekazane rwnie do Urzdu Miejskiego Wrocawia. W siedzibie ww. urzdu (na tablicy ogosze) oraz w ich Biuletynie Informacji Publicznej rwnie zamieszczono ogoszenie o przystpieniu do przygotowania niniejszego Programu. Informacja zostaa rwnie podana w BIP i na tablicy ogosze Wojewdzkiego Inspektoratu Ochrony rodowiska. Kolejnym krokiem byo poddanie konsultacjom spoecznym projektu Programu, ktry zosta zamieszczony na stronie internetowej Urzdu Marszakowskiego Wojewdztwa Dolnolskiego. Wyznaczono te termin 21 dni (do 31 lipca 2010 roku) na wnoszenie uwag i wnioskw do przedstawionego projektu. W Wyniku tych konsultacji wpyno szereg uwag i wnioskw do Programu. Szczegowe odniesienie do poszczeglnych uwag i wnioskw oraz sposb uwzgldnienia ich w Programie zamieszczono w tabelarycznych zestawieniach (cz K programu), tabela K8. II CZ ZADANIA I OGRANICZENIA 4. OBOWIZKI 4.1. OBOWIZKI JEDNOSTEK Z TERENU STREFY Istotnym elementem umoliwiajcym realizacj postanowie Programu ochrony powietrza dla Aglomeracji Wrocawskiej jest przeniesienie podstawowych zaoe i kierunkw dziaa do wszystkich strategicznych dokumentw i polityk miasta. Odzwierciedlenie tych zaoe i kierunkw w innych, istotnych dokumentach, pozwoli na efektywne i sprawne wspdziaanie odpowiedzialnych za jego realizacj jednostek organizacyjnych oraz planowe realizowanie przyszych inwestycji. Program ochrony powietrza, stanowic akt prawa miejscowego, nakada szereg obowizkw na organy administracji, podmioty korzystajce ze rodowiska oraz inne jednostki organizacyjne. Obowizki te szczegowo okrela harmonogram rzeczowo-finansowy (tabela A10). Poniej wyszczeglniono te obowizki. Obowizki jednostek korzystajcych ze rodowiska, ktre nie zostay ujte poniej, a znajdujcych si na terenie strefy, wymieniono w rozdziale 6 czci oglnej O. Obowizki Prezydenta Miasta Wrocawia w ramach realizacji Programu ochrony powietrza to: 1. Przedkadanie do Marszaka Wojewdztwa Dolnolskiego sprawozda z realizacji dziaa ujtych w niniejszym Programie wedug wytycznych ujtych w rozdziale 5. 2. Stworzenie i utrzymanie systemu organizacyjnego dla realizacji dziaa naprawczych, w szczeglnoci poprzez powoanie osoby odpowiedzialnej za koordynacj realizacji dziaa ujtych w Programie w zakresie strefy Aglomeracja Wrocawska. 3. Przedkadanie do Marszaka Wojewdztwa Dolnolskiego wynikw przeprowadzanych pomiarw natenia ruchu (jeli byy prowadzone) na odcinkach drg zarzdzanych przez Prezydenta raz w roku (do 31 marca roku nastpnego). 4. Inwentaryzacja rde niskiej emisji na terenach zurbanizowanych miasta Wrocawia z oszacowaniem wpywu emisji zanieczyszcze z tych rde na jako powietrza (szczeglnie zanieczyszczenie pyem PM10 i benzo(a)pirenem) w odniesieniu do innych rde emisji (liniowych i punktowych) oraz analiza moliwoci ograniczenia niskiej emisji. 5. W przypadku wskazania celowoci przygotowania Programu Ograniczenia Niskiej Emisji (PONE) okrelenie kierunku i zakresu koniecznych kompleksowych dziaa majcych na celu obnienie niskiej emisji na terenie miasta Wrocawia. 6. Realizacja PONE na terenie Wrocawia (w przypadku jego opracowania) poprzez stworzenie systemu zacht finansowych i inwestycyjnych do modernizacji systemw grzewczych w celu uzyskania wymaganego efektu ekologicznego. 7. Koordynacja realizacji dziaa naprawczych okrelonych w POP wykonywanych przez poszczeglne jednostki. 8. Prowadzenie dziaa promujcych ogrzewanie zmniejszajce emisj zanieczyszcze do powietrza i dziaa edukacyjnych (ulotki, imprezy, akcje szkolne, audycje) w celu uwiadamiania wpywu zanieczyszcze na zdrowie. 9. Uwzgldnianie w planach zagospodarowania przestrzennego: wymogw dotyczcych zaopatrywania mieszka w ciepo z nonikw nie powodujcych nadmiernej niskiej emisji PM10, projektowanie linii zabudowy uwzgldniajc zapewnienie przewietrzania miasta ze szczeglnym uwzgldnieniem terenw o gstej zabudowie. 10.Zastosowanie w komunikacji autobusowej rodkw transportu zasilanych alternatywnym paliwem gazowym CNG lub paliwem odnawialnym (bioetanol) w miejsce oleju napdowego 11.Rozwj komunikacji zbiorowej przyjaznej dla uytkownika".

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4185

Poz. 665

12.Prowadzenie odpowiedniej polityki parkingowej w centrum miasta wymuszajcej ograniczenia w korzystaniu z samochodw. 13.Kontrola gospodarstw domowych w zakresie posiadania umw na odbir odpadw. 14.Uwzgldnienie w zamwieniach publicznych problemw ochrony powietrza, poprzez odpowiednie przygotowanie specyfikacji zamwie publicznych. Obowizki Zarzdu Drg i Utrzymania Miasta we Wrocawiu w ramach realizacji Programu ochrony powietrza to: 1. Realizacja zada okrelonych w harmonogramie rzeczowo-finansowym. 2. Poprawa stanu technicznego drg istniejcych w celu redukcji wtrnego unosu pyu z drogi. 3. Utrzymanie dziaa ograniczajcych emisji wtrn pyu poprzez regularne utrzymanie czystoci nawierzchni (czyszczenie metod mokr) dziaanie regularne. Obowizki Powiatowych Inspektorw Nadzoru Budowlanego w ramach realizacji Programu ochrony powietrza: 1. Monitoring placw budowy pod ktem ograniczenia niezorganizowanej emisji pyu, w ramach kontroli przestrzegania warunkw pozwolenia na budow. 2. Monitoring pojazdw opuszczajcych place budw pod ktem ograniczenia zanieczyszczenia drg, prowadzcego do niezorganizowanej emisji pyu w ramach kontroli przestrzegania warunkw pozwolenia na budow. Obowizki Policji i Stray Miejskiej: 1. Monitoring pojazdw opuszczajcych place budw pod ktem ograniczenia zanieczyszczenia drg, prowadzcego do niezorganizowanej emisji pyu. 5. MONITOROWANIE REALIZACJI PROGRAMU We wdraaniu Programu ochrony powietrza istotna jest systematyczna kontrola przebiegu tego procesu oraz ocena stopnia realizacji zada wyznaczonych w programie, przy jednoczesnej ocenie stanu rodowiska oraz kontroli przestrzegania prawa ochrony rodowiska. Niezbdne jest opracowanie systemu monitorowania, ktry umoliwi dokonywanie ocen procesu wdraania i ewentualne wprowadzanie korekt rodzajw i wielkoci dziaa naprawczych. Prezydent miasta zobowizany jest do sporzdzania sprawozda z realizacji dziaa naprawczych w danym roku i przekazywania ich w terminie do dnia 15 kwietnia kadego roku (za rok poprzedni) do Marszaka Wojewdztwa Dolnolskiego. Wzr sprawozda z realizacji Programu zosta okrelony w czci oglnej (O. Zagadnienia oglne, rozdzia 6.1). Prezydent miasta na prawach powiatu Wrocawia wypenia sprawozdanie w zakresie istniejcych i nowych (oddawanych do uytku) obiektw. Sprawozdanie w zakresie dziaa zwizanych z redukcj emisji powierzchniowej powinno obejmowa wszystkie dziaania ujte w harmonogramie rzeczowo-finansowym, ktre s realizowane dziki stworzeniu systemu zacht finansowych do wymiany systemw grzewczych w ramach Programu Ograniczenia Niskiej Emisji. Sprawozdanie dla istniejcych budynkw oraz w zakresie nowych obiektw budowlanych powinno obejmowa podzia na jednostki bilansowe okrelone szczegowo dla strefy w rozdziale 8.2. Do sprawozda naley zaczy: kopie wydanych decyzji pozwole na emisj gazw lub pyw do powietrza oraz pozwole zintegrowanych dla zakadw, dla ktrych roczna dopuszczalna emisja w zakresie PM10 wynosi powyej 1 Mg, wyniki pomiarw natenia ruchu na odcinkach drg zarzdzanych przez starost, jeeli byy przeprowadzane w roku sprawozdawczym. W sprawozdaniach z realizacji Programu naley przedstawi koszty podjtych dziaa, a take wskaza rda ich finansowania. Na podstawie przekazywanych sprawozda z realizacji dziaa naprawczych, a take w oparciu o wyniki pomiarw zanieczyszcze powietrza prowadzonych przez Dolnolskiego Wojewdzkiego Inspektora Ochrony rodowiska, Marszaek Wojewdztwa Dolnolskiego powinien dokonywa, co 3 lata, szczegowej oceny wdroenia Programu ochrony powietrza dla wojewdztwa dolnolskiego, ktra powinna sugerowa ewentualn korekt kierunkw dziaa i poszczeglnych zada. W tabeli A10 w rozdziale 2.1 podano przykadowe dziaania pozwalajce uzyska wymagany efekt ekologiczny w zakresie redukcji emisji powierzchniowej. Istnieje jednak moliwo wykorzystania innych dziaa prowadzcych do uzyskania tego samego efektu. Aby okreli efekt ekologiczny dziaa w konfiguracji innej ni we wspomnianej tabeli poniej podano efekty ekologiczne w postaci wskanikw redukcji emisji analizowanych zanieczyszcze (pyu PM10 i benzo(a)pirenu) dla poszczeglnych rodzajw dziaa naprawczych. Tabela A13. Wskaniki efektu ekologicznego do monitorowania realizacji POP na terenie Aglomeracji Wrocawskiej (rdo: obliczenia wasne)
efekt ekologiczny zmniejszenie emisji zanieczyszcze pyu PM10 B(a)P 2 [kg/100m rok] [g/100m2rok] 35,89 24,60 39,38 25,70 14,97 8,00

Lp.

rodzaj dziaania naprawczego

1 2 3

wymiana kotw wglowych na nowoczesne wymiana kotw wglowych na retortowe termomodernizacja

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4186

Poz. 665
efekt ekologiczny zmniejszenie emisji zanieczyszcze pyu PM10 B(a)P [kg/100m2rok] [g/100m2rok] 42,77 26,50 37,48 42,71 42,38 42,77 3,29 21,20 26,50 21,20 26,50 2,10

Lp.

rodzaj dziaania naprawczego

4 5 6 7 8 9

podczenie do sieci cieplnej wymiana kotw wglowych na koty ekologiczne (np. opal. brykietami) wymiana kotw wglowych na koty gazowe wymiana kotw wglowych na koty olejowe wymiana kotw wglowych na ogrzewanie elektryczne alternatywne (np. kolektory)

III CZ UZASADNIENIE 6. CHARAKTERYSTYKA OBSZARU OBJTEGO PROGRAMEM OCHRONY POWIETRZA 6.1. CHARAKTERYSTYKA STREFY Pooenie, dane topograficzne i demografia Wrocawia Strefa Aglomeracja Wrocawska obejmuje miasto na prawach powiatu lece w rodkowo-wschodniej czci wojewdztwa dolnolskiego, nad rzek Odr i jej dopywami: prawobrzenym Widaw i lewobrzenymi Bystrzyc, Oaw i lz. Wrocaw rozciga si na obszarze 293 km 2. Aglomeracja Wrocawska ssiaduje z powiatem wrocawskim ziemskim od strony poudniowej i wschodniej, powiatem trzebnickim od pnocy i powiatem redzkim od zachodu. Zamieszkane jest przez ok. 633 tys. mieszkacw, a gsto zaludnienia jest jedn z najwyszych w kraju i wynosi 2160 osb/km 2. Wrocaw podzielony jest na 5 dzielnic: Stare Miasto centralna cz miasta, rdmiecie centralna cz miasta, Krzyki poudniowa cz miasta, Fabryczna zachodnia i poudniowo-zachodnia Psie Pole pnocna cz miasta (prawobrzena wzgldem Odry cz miasta).

Rysunek A7. Podzia Wrocawia na dzielnice

Miasto podzielone jest na osiedla zgodnie z uchwa nr XX/110/91 Rady Miejskiej Wrocawia z dnia 20 marca 1991 roku. Poniej, w tabeli pokazano zestawienie wszystkich osiedli Wrocawia. Tabela A14. Wykaz osiedli Wrocawia w podziale na dzielnice
dzielnica Stare Miasto ludno 56,6 tys. powierzchnia [km2] 7 osiedla Przedmiecie widnickie Stare Miasto Szczepin Biskupin Spolno Dbie Bartoszowice Nadodrze Obin Plac Grunwaldzki Zacisze Zalesie Szczytniki Biekowice Borek Brochw Gaj Huby

rdmiecie

127 tys.

16

Krzyki

162,2 tys.

54

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49


dzielnica ludno

4187
powierzchnia [km ]
2

Poz. 665
osiedla Jagodno Klecina Krzyki Partynice Ksie Osiedle Powstacw lskich Przedmiecie Oawskie Tarnogaj Wojszyce/Otaszyn Gajowice Gdw Popowice Poudniowe Grabiszyn Grabiszynek Jerzmanowo Jarnotw Strachowice Osiniec Kuniki Lenica Malice Muchobr May Muchobr Wielki Nowy Dwr Oporw Pilczyce Kozanw Popowice Pnocne Pracze Odrzaskie erniki Karowice Ranka Kleczkw Kowale Lipa Piotrowska Osobowice Rdzin Pawowice Polanowice Powitne Ligota Psie Pole Zawidawie Sotysowice Swojczyce Strachocin Wojnw winiary Widawa

Fabryczna

190,5 tys.

119

Psie Pole

95,7 tys.

98

Wrocaw jest duym orodkiem akademickim, kulturalnym i rwnie przemysowym. Posiada drugi (po Warszawie) pod wzgldem wielkoci wydatkw w kraju budet i trzeci pod wzgldem przychodw (po Warszawie i Krakowie). Wysoki jest rwnie dochd na mieszkaca. Aglomeracja Wrocawska ley u zbiegu wanych szlakw komunikacyjnych: droga krajowa nr 5 (relacji: wiecie Bydgoszcz Gniezno Pozna Leszno Wrocaw Kostomoty Dobromierz Bolkw Kamienna Gra Lubawka granica pastwa), droga krajowa nr 8 (relacji: granica pastwa KudowaZdrj Kodzko Zbkowice lskie Wrocaw Olenica Sycw Kpno Walichnowy Wielu Bechatw Piotrkw Trybunalski Rawa Mazowiecka Warszawa Radzymin Wyszkw Ostrw Mazowiecka Zambrw Biaystok Korycin Augustw Suwaki Budzisko granica pastwa), droga krajowa nr 94 (relacji: droga nr 4 [Wze Zgorzelec] Bolesawiec Krzywa Chojnw Legnica Prochowice Wrocaw Brzeg Opole Strzelce Opolskie Toszek Pyskowice Bytom Bdzin Sosnowiec Dbrowa Grnicza Olkusz Krakw [droga nr 7] .. Krakw [droga nr 4] Targowisko [droga nr4]), droga wojewdzka nr 336 (relacji: Brzezinka redzka Pisarzowice Marszowice Malice), droga wojewdzka nr 342 (relacji: Wrocaw Oborniki lskie Strupina), droga wojewdzka nr 347 (relacji: Wrocaw Pietrzykowice Kty Wrocawskie), droga wojewdzka nr 362 (relacji: Katy Wrocawskie Wszemiowice Stoszyce Romnw Skaka Jarnotw Wrocaw), droga wojewdzka nr 395 (relacji: Wrocaw Strzelin Zibice Chaupki), droga wojewdzka nr 455 (relacji: Wrocaw Jelcz Oawa). Powiat grodzki Wrocaw pooony jest na wysokociach bezwzgldnych 107 143 m n.p.m. Najwyej pooonymi osiedlami Wrocawia s Oporw i Klecina (zlokalizowane w poudniowozachodniej czci miasta). Wan role w krajobrazie miasta speniaj akweny i rzeki oraz ziele miejska. Wrocaw jest miastem, gdzie znajduje si bardzo dua ilo zadrzewie, lasw i parkw lenych (stanowi ok. 6% powierzchni miasta). Dziki temu Wrocaw uznawany jest za najbardziej zielone miasto w Polsce. Najwikszy i najstarszy park Wrocawia Park Szczytnicki z Ogrodem Japoskim, o powierzchni ok. 90 ha zajmu-

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4188

Poz. 665

je ponad 3% powierzchni miasta. Ponadto wrd najwaniejszych parkw miejskich mona wymieni: Promenady Staromiejskie, Park Poudniowy, Park Lenicki, Park Zachodni, Park Wschodni oraz Park Grabiszyski. Pi przepywajcych przez miasto rzek oraz szereg kanaw i innych ciekw wodnych, ktrymi poprzecinane jest miasto sprawiy, e we Wrocawiu jest 12 wysp i ok. 112 mostw. Aglomeracja Wrocawska wedug danych GUS za 2007 r. posiadaa ok. 253,7 tys. mieszka o cznej powierzchni 15,21 mln m2. Zasoby mieszkaniowe to w wikszoci mieszkania bdce wasnoci osb fizycznych ponad 40% wszystkich mieszka oraz zasoby spdzielni mieszkaniowych blisko 38%. W miecie dominuje przemys maszynowy, rodkw transportu, elektrotechniczny, konstrukcji metalowych, spoywczy oraz metalurgiczny. Tereny przemysowe w miecie koncentruj si w czci zachodniej i pnocnej. Tabela A15. Ludno i powierzchnia strefy (rdo: GUS, stan na 31.12.2007)
strefa/jednostka administracyjna Aglomeracja Wrocawska ludno ogem wg faktycznego miejsca zamieszkania 632 930 powierzchnia [km2] 293,0 gsto zaludnienia [osb/km2] 2 160

Czynniki klimatyczne majce wpyw na poziom substancji w powietrzu Wrocaw pooony jest w strefie klimatu umiarkowanego, podlega zarwno wpywom kontynentalnym (suche masy powietrza z nad kontynentu azjatyckiego) jak i oceanicznym z nad Oceanu Atlantyckiego napywaj wilgotne masy powietrza. Klimat Wrocawia determinuje jego specyficzne pooenie na Rwninie Wrocawskiej podzielonej przez Odr, na przedpolu Sudetw, osonite od pnocy Wzgrzami Trzebnickimi. Dodatkowo uwidaczniaj si tu pewne cechy klimatu charakterystyczne dla aglomeracji miejsko-przemysowych. Polega to przede wszystkim na powstawaniu tzw. miejskich wysp ciepa kiedy obserwuje si podwyszenie temperatury powietrza, co jest szczeglnie zauwaalne w czasie pogodnych letnich nocy. Rnica temperatur pomidzy miastem a terenami podmiejskimi moe wynosi nawet 5C. rednia roczna temperatura powietrza we Wrocawiu wynosi 9,1C. najcieplejszym miesicem jest lipiec ze redni temperatur 19,1C, a najzimniejszym stycze ze rednia temperatur 0,9C. Lato (czyli okres, kiedy przez kilka dni z rzdu temperatura przekracza 15 stopni Celsjusza) trwa we Wrocawiu 114 dni. Przez miasto czsto (220 dni w roku) przemieszczaj si fronty atmosferyczne, z przewag frontw chodnych. Najwicej opadw jest w lipcu, a najmniej w lutym. rednie roczne opady wynosz 582 mm rocznie i notowanych jest 158 dni z opadem. Pooenie na przedpolu Sudetw powoduje, e w miecie zauwaalne s wpywy ciepych wiatrw fenowych. Najwyraniej zjawiska te odczuwane s w zimie, kiedy na skutek pojawienia si suchego, ciepego fenu dochodzi do gwatownego wzrostu temperatury. Na terenie Wrocawia przewaaj wiatry zachodnie i poudniowo-zachodnie. Warunki meteorologiczne wpywaj na stan jakoci powietrza w sposb bezporedni (np. utrudniajc przewietrzanie) oraz w sposb poredni (oddziaujc na intensywno sezonu grzewczego). Warunki pogodowe, w ktrych jako powietrza ulega pogorszeniu to: niskie temperatury, a zwaszcza spadek temperatury poniej 0C, z czym zwizana jest wiksza emisja na skutek wzmoonego zapotrzebowania na ciepo, tworzenie si ukadw wyowych o sabym gradiencie cinienia, z ktrymi zwizane s okresy bezwietrzne lub o maych prdkociach wiatrw (brak przewietrzania miasta), dni z mg, wskazujce czsto na przyziemn inwersj temperatury, hamujc dyspersj zanieczyszcze (wystpujce najczciej w okresie jesienno-zimowym), okresy nastpujcych po sobie kilku, a nawet kilkunastu dni bez opadw (brak wymywania zanieczyszcze), wysokie cinienie powodujce zwikszony nacisk na powierzchni ziemi ograniczajc rozprzestrzenianie si zanieczyszcze. Warunki pogodowe, w ktrych jako powietrza ulega polepszeniu: due prdkoci wiatrw (lepsze przewietrzanie), dni z opadem, co zapewnia oczyszczanie powietrza (wymywanie zanieczyszcze), dni ciepe, soneczne, sprzyjajce powstawaniu pionowych prdw powietrza (konwekcja), zapewniajc wynoszenie zanieczyszcze. Obszary chronione na terenie Wrocawia Na terenie Aglomeracji Wrocawskiej nie wystpuj obszary ochrony uzdrowiskowej oraz obszary parkw narodowych, dla ktrych okrelone s zaostrzone standardy jakoci powietrza. Istnieje tu jednak szereg cennych pod wzgldem przyrodniczym lub krajobrazowym obszarw. Warto wymieni tu szczeglnie nastpujce zespoy: Park Krajobrazowy "Dolina Bystrzycy" utworzony w 1998 roku na Rwninie Wrocawskiej; obejmuje 8 570 ha na terenie gmin: Wrocaw, Kty Wrocawskie, Mietkw, Sobtka, Mikinia w powiatach Wrocaw, roda l.; chroni fragment rzeki Bystrzycy oraz zbiornik Mietkowski, jako obszary o bardzo wysokim wskaniku biornorodnoci; wystpuj tu cenne zbiorowiska lene: gi jesionowo-wizowe oraz grdy. Na terenie miasta zlokalizowane s rwnie obszary Natura 2000: a) SOO (Specjalne Obszary Ochrony) Las Pilczycki PLH020069 Kumaki Dobrej PLH020078

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4189

Poz. 665

Grdy w Dolinie Odry PLH020017 Dolina Widawy PLH020036 gi nad Bystrzyc PLH020103 b) OSO (Obszary Specjalnej Ochrony) Grdy Odrzaskie PLB020002 6.2. UWARUNKOWANIA WYNIKAJCE ZE STUDIUM ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO Celem poniszej analizy jest okrelenie ogranicze i barier wynikajcych z obowizujcych planw zagospodarowania przestrzennego majcych wpyw na aspekty ochrony powietrza poruszane niniejszym Programem. Wskazanie obowizujcych zapisw w zakresie uwarunkowa dla Wrocawia zobrazuje moliwoci i wytyczne stawiane przez gospodark przestrzenn, a majce wpyw na proponowane dziaania naprawcze. Studium uwarunkowa i kierunkw zagospodarowania przestrzennego miasta Wrocaw zostao przyjte uchwa Rady Miasta nr LIV/3249/06, z 6 lipca 2006 roku. Okrelono w nim cztery najwaniejsze cele: 1. Popraw struktury miasta, poprzez podniesienie poziomu adu przestrzennego, zwikszenie walorw wizerunku i sprawnoci funkcjonowania miasta oraz wzmocnienie jego powiza z regionem, krajem i Europ. 2. Tworzenie w miecie wielu atrakcyjnych i zrnicowanych moliwoci dla rozwoju gospodarczego i dla ycia na wysokim poziomie jakoci. 3. Ochrona, wzmocnienie i wzbogacenie rodowiska przyrodniczego i kulturowego miasta. 4. Wykreowanie caociowych, w peni skoczonych kompleksw urbanistycznych o wysokiej jakoci. Istotne/strategiczne dla ochrony powietrza kierunki dziaa: 1. Poprawa warunkw bioklimatycznych i klimatu lokalnego w rejonie Starego Miasta, zachodniej czci rdmiecia w rejonie placu w. Macieja, poudniowej czci rdmiecia, zespou przemysowego na Tarnogaju i Kowalach, dnie dolin rzecznych poprzez m. in.: tworzenie warunkw dla biornorodnoci, wprowadzanie na obszary midzy zabudow blokow (Gaj, Huby, plac Grunwaldzki, rejon ulicy Powstacw lskich, ulicy Grabiszyskiej, ulicy Kosmonautw, Gdw, Popowice, Kozanw, Nowy Dwr, Polanka, Ranka, Kieczw), a terenami otwartymi (m.in. rolnymi) zabudowy ekstensywnej lub terenw zieleni, likwidacj uciliwych rde zanieczyszcze powietrza majcych miejsce wrd zabudowy mieszkaniowej. 2. W celu utrzymania lub poprawy warunkw przewietrzania przy lokalizacji nowej zabudowy powinno dy si do: zmiany struktury zabudowy poprzez naprzemienny ukad obszarw zabudowanych i tych czynnych biologicznie ( wpywa to na intensywno wymiany pionowej i poziomej powietrza), stworzenia pasm zieleni, ktra sprzyja przyspieszeniu prdkoci wiatru, czyli rwnolegych pasm zieleni wysokiej, doprowadzajcych do obszarw centralnych miasta czyste powietrze z kierunkw: poudniowego, pnocnego i pnocno-wschodniego, w przypadku wystpowania hiperwentylacji na obszarach zabudowy blokowej lub niezabudowanych, wprowadza si przegrody w formie np. skupisk zieleni wysokiej lub zwartych cigw zadrzewie przebiegajcych prostopadle do kierunku najsilniejszych wiatrw. 3. Poprawiajc stan sanitarny powietrza naley: dyslokowa uciliwe rda zanieczyszcze powietrza z obszaru rdmiejskiego Zespou Dzielnicowego, ograniczy uciliwo rde emisji punktowej, likwidujc nisk emisj, stosowa nisko i bezemisyjne rda energii, ograniczy uciliwo powierzchniowych rde emisji poprzez rekultywacj skadowisk odpadw. 4. Zmniejszajc uciliwo komunikacji samochodowej dla powietrza dy si do: ograniczenia ruchu samochodowego w obrbie centrum jak rwnie eliminacji cikiego ruchu tranzytowego z obszaru rdmiejskiego Zespou Dzielnicowego, w zespoach urbanistycznych Centrum, Lenica, Psie Pole upowszechnienia stref ruchu pieszego, zwikszenie udziau transportu publicznego (miejskiego i kolejowego, a take ruchu rowerowego) w przewozach materiaw, produktw i osb, obudowy cigw komunikacyjnych zieleni wielopitrow, zimozielon albo w formie nasadze alejowych lub szpalerowych. 5. Wycofa z eksploatacji wybrane jednostki wytwrcze w elektrociepowni Czechnice, znajdujcej si w miejscowoci Siechnice, gmina wita Katarzyna, zaopatrujcej odbiorcw poudniowo-wschodniej czci miasta . 6. W celu zmniejszenia uciliwoci obiektw dla rodowiska naley dy do modernizacji zakadu ciepowniczego zlokalizowanego przy ulicy Bierutowskiej 67a, podlegajcej pod zesp urbanistyczny Psie Pole Przemysowe, zaopatrujcy odbiorcw objtych wydzielonym systemem osiedlowym w pnocno-wschodniej czci miasta. 7. W przypadku odbiorcw ciepa wykorzystujcych dotd paliwa stae, naley dy do budowy przyczy i wzw cieplnych w celu ich przyczenia. 8. Podnoszc standard energetyczny zabudowy naley: obnia zapotrzebowanie na ciepo w istniejcej zabudowie, poprzez realizowanie dziaa termorenowacyjnych i modernizacyjnych, w sposb energooszczdny realizowa nowe budownictwo.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4190

Poz. 665

9. Naley modernizowa lub likwidowa w miar moliwoci lokalne kotownie opalane paliwami staymi. 10.W miecie planuje si budow lub modernizacj nastpujcych elementw ukadu drogowego: autostrady A4, autostradowej Obwodnicy Wrocawia, drg ekspresowych S5 i S8, drogi krajowej nr 94, drogi wojewdzkiej Bielany Wrocawskie any Dugoka, drg wojewdzkich: drogi nr 342 w kierunku Obornik lskich, drogi nr 347 w kierunku Ktw Wrocawskich, drogi nr 395 w kierunku Strzelina, drogi nr 455 w kierunku Jelcza, drogi nr 336 w kierunku Wilkszyna oraz drogi nr 362 w kierunku Samotworu. 11. Planuje si we Wrocawiu budow lub modernizacj nastpujcych elementw ukadu linii kolejowych: szybkich tras kolei dalekobienych w kierunku Warszawy, Poznania, Berlina, Drezna, Pragi, Wiednia i Krakowa, wszystkich pocze obsugujcych ruch aglomeracyjny, w tym dwutorowego powizania Brochowa z Jelczem-Laskowicami, pnocn obwodnic kolejow w przebiegu alternatywnym w stosunku do trasy przez obszar Wrocawia, kontenerowej stacji kolejowej poza obszarem Wrocawia. 12. Dy si do zwikszenia sieci tras rowerowych, jak rwnie do powstawania parkingw i wypoyczalni. 13. Miasto zamierza uruchomi linie tramwajw wodnych wykorzystujc m. in. drog wodn przez centrum miasta, Kanau Miejskiego i Kanau eglugowego. 14. Wyrobiska poeksploatacyjne w Lenickim Zespole Dzielnicowym oraz skadowiska odpadw i wyrobiska, zaliczaj si do terenw silnie przeksztaconych, ktre wymagaj waciwego zagospodarowania. Rekultywacji wymaga teren skadowiska odpadw na Kowalach. 15. Wyznacza si klasy przeznaczenia terenu produkcji, ktra obejmuje rne rodzaje przeznacze. 16. Dy si do dyslokacji uciliwych obiektw, zgrupowa i kompleksw obiektw produkcyjnych w miejsca poza zabudow mieszkaniow i mieszkaniowo usugow. 17. Planuje si w rdmiejskim Zespole Dzielnicowym w przypadku lokalizacji wanych obiektw produkcyjnych dziaalno produkcyjn wykorzystujc. 18. Zwiksza si powierzchnie terenw lesistych w granicach gminy Wrocaw do wskanika lesistoci wysokoci 10%. 19. W zespole urbanistycznym Janwek Komunalny postuluje si budow instalacji termicznego unieszkodliwiania osadw ciekowych. 20. Dy si do w miar moliwoci do modernizacji i rozbudowy systemu zaopatrzenia w gaz w szczeglnoci do: budowy gazocigu wysokiego cinienia pomidzy wzami gazowymi Kieczw i Otaszyn oraz do modernizacji wza gazowego Otaszyn, rozbudowy i modernizacji sieci gazowej wysokiego i podwyszonego redniego cinienia oraz stacji redukcyjno-pomiarowych pierwszego stopnia, rozbudowy i modernizacji sieci rozdzielczej redniego i niskiego cinienia na obszarach jednorodzinnego budownictwa. 7. CHARAKTERYSTYKA TECHNICZNA I EKOLOGICZNA INSTALACJI I URZDZE 7.1. CHARAKTERYSTYKA TECHNICZNO-EKOLOGICZNA PUNKTOWYCH RDE EMISJI Emisja zanieczyszcze ze rde przemysowych zaley w najwikszym stopniu od stosowanego procesu technologicznego oraz rodzaju i jakoci urzdze ograniczajcych t emisj do rodowiska. Decydujcymi czynnikami, jeli chodzi o stopie uciliwoci dla otoczenia, jest oczywicie wielko, poziom nowoczesnoci, stan techniczny oraz lokalizacja rde emisji. Energetyka zawodowa jest dziedzin przemysu najbardziej wpywajc na wielko emisji zanieczyszcze takich jak py zawieszony PM10 czy dwutlenek siarki. Natomiast nie powoduje znaczcej emisji benzo(a)pirenu. Ograniczenie emisji przemysowych oraz z sektora energetyki spowodowao w ostatnich latach stabilizacj poziomu zanieczyszcze podstawowych: pyu zawieszonego, dwutlenku siarki i dwutlenku azotu. rda punktowe rozumiane s jako due instalacje spalania paliw oraz rda technologiczne majce znaczny udzia w emitowaniu zanieczyszcze. W inwentaryzacji punktowych rde emisji zanieczyszcze uwzgldniono emitory majce istotny wpyw na wielko emisji analizowanych zanieczyszcze. Na terenie Aglomeracji Wrocawskiej w ramach inwentaryzacji rde punktowych uwzgldniono jednostki organizacyjne, posiadajce rda spalania energetycznego (koty i piece) oraz inne rda powodujce emisje do powietrza analizowanych zanieczyszcze, czyli: pyu zawieszonego PM10 i benzo(a)pirenu. Najwikszy wpyw na wielko emisji pyu PM10 i benzo(a)pirenu na obszarze strefy w 2007 roku miaa Elektrociepownia. Poniej przedstawiono krtk charakterystyk wybranych rde emisji punktowej. Zesp Elektrociepowni Wrocawskich KOGENERACJA S.A. Elektrociepownia Wrocaw EC Wrocaw znajduje si w rodkowej czci miasta, na terenie obszaru bilansowego rdmiecie i zaopatruje w ciepo odbiorcw zlokalizowanych w pnocnozachodnim obrbie terenu objtego sys-

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4191

Poz. 665

temem ciepowniczym. EC Wrocaw posiada instalacj energetycznego spalania wgla kamiennego do skojarzonej produkcji ciepa i energii elektrycznej o cznej mocy cieplnej 812 MWt i mocy elektrycznej 263 MWe.. Wyposaona jest w blok ciepowniczy BC1: kocio parowy OP230(K1) oraz turbozesp TG1, blok ciepowniczy BC2: kocio parowy OP430 (K2) oraz turbozesp TG2 oraz blok BC3: kocio parowy OP430 (K3) z turbozespoem TG3 Dodatkowo na wyposaeniu EC Wrocaw znajduje si kotownia szczytowa, wycznie dla celw ciepowniczych: dwa koty wodne WP120. Koty K1, K2 i K3 opalane s pyem wglowym i biomas, KW3 i KW5 opalane wycznie pyem wgla kamiennego. Kady kocio wyposaony zosta w elektrofiltr i myny wglowe. Do rozpalania kotw su palniki na olej opaowy ciki. Powizana technologicznie z blokami ciepowniczymi i kotowni szczytow jest kotownia rozruchowa wyposaona w jeden kocio parowy typu ED 5,01,0 opalany lekkim olejem opaowym. Wysoko emitora E1 wynosi 123,2 m a jego rednica 3,4 m jest to pionowy jednoprzewodowy, elbetowy emitor tak jak drugi E2, ktry charakteryzuje si wysokoci 188,7 m i rednic 5,4 m, ostatni E3 jest emitorem stalowym o wysokoci 39,4 m i rednicy 0,6 m. Elektrociepownia Czechnica w Siechnicach ul. Fabryczna 22 Instalacja energetycznego spalania wgla kamiennego do skojarzonej produkcji ciepa i energii elektrycznej o osigalnej mocy nominalnej ponad 50 MWt oraz cieplnej 294 MWt i elektrycznej 110 MWe. Dziaalno produkcyjna realizowana jest za pomoc dwch turbo zespow (50 MWe mocy elektrycznej oraz 123 MWt mocy cieplnej kady) oraz czterech kotw. rdem emisji zanieczyszcze do powietrza atmosferycznego s cztery koty parowe K1 K4, typu OP130 o max wydajnoci 130 Mg pary/h kady (moc cieplna 98,5 MWt), opalane wglem kamiennym. Gazy i pyy wprowadzane s do powietrza za pomoc dwch emitorw, pierwszy emitor (E1) o wysokoci 136,6 m i rednicy 5,1 m oraz drugi (E2) o wysokoci 116,1 m i rednicy 4,8 m s emitorami pionowymi, jednoprzewodowymi. Stosowane urzdzenia ochronne przed emisj to filtry tkaninowe. W instalacji rdem emisji jest rwnie rozczna praca obiegw mynowych i wsppracujcych kotw gdzie zanieczyszczenia wyprowadza si za pomoc emitorw E7E10 o parametrach: wysoko 25 m, rednica 0,72 m. Rozruch piecw suszarniczych obiegw mynowych te wpywa na wytwarzanie zanieczyszcze, ktre s wyprowadzane za pomoc emitorw E7E10 o parametrach: wysoko 28 m, rednica 0,6 m. W ramach inwestycji jest przeprowadzana modernizacja jednego z kotw wglowych na kocio fluidalny ze zoem bbelkowym, ktry w 100% opalany bdzie biomas. Eksploatacja kota ma rozpocz si w trzecim kwartale 2010 roku. Interpep, EC Zakrzw Sp. z o.o., Sp. komandytowa Przedsibiorstwo prowadzi dziaalno gospodarcz w zakresie wytwarzania oraz przesyania i dystrybucji ciepa na terenie rnych miast Polski. EC Zakrzw znajduje si na terenie POLAR S.A. w obszarze bilansowym Psie Pole, przy ul. T. Bora-Komorowskiego 6, w pnocno-wschodniej czci Wrocawia i zasila wyspowy system ciepowniczy obejmujcy odbiory na terenie przedsibiorstwa Whirlpool S.A. i budownictwo mieszkaniowe osiedla Zakrzw. Wyposaony jest w nastpujce jednostki produkcyjne: turbogenerator gazowy LEROY o nominalnej mocy elektrycznej 4,4 MWe, kocio odzysknicowy WC o wydajnoci 10,5 Mg/h i mocy cieplnej 6 MWt, 3 gazowe koty wodne BONO kady o mocy 10 MWt. Obiekt posiada nominaln moc elektryczn 3,4 MWe i ciepln 36,3 MWt, w tym w skojarzeniu 6 MWt. Cao produkcji energii cieplnej i elektrycznej realizowana jest na bazie nowoczesnych urzdze opalanych gazem ziemnym. Elektrociepownia TermHydral Sp. z o.o. Przedsibiorstwo prowadzi sw dziaalno gospodarcz w zakresie wytwarzania ciepa, Znajduje si na terenie obszaru bilansowego Psie Pole w jednostce bilansowej XVI, przy ul. Bierutowskiej 67a, w pnocno-wschodniej czci gminy i zasila wyspowy system ciepowniczy zlokalizowany w obrbie ulic: Kieczowskiej, Litewskiej i Gorlickiej (os. Kieczw). Elektrociepownia posiada dwa koty gazowe firmy VIESSMANN typu TURBOMATR o maksymalnej mocy 9,3 MW i sprawnoci 92 % kady. Koty wyposaone s w palniki WEISHAUPT typu WKG3/OA. Opalane s gazem ziemnym GZ50.Charakterystyka emitorw T1, T2: stalowy, otwarty o wysokoci h= 25,0 m i rednicy wylotu d= 1,0 m, czas emisji T18320 h/rok, T24380 h/rok. Ponadto dwa koty parowe z rusztem uskowym STYRLING i KOESTER o maksymalnej mocy 5,8 MW i sprawnoci 65% kady. Koty wyposaone s w odpylacze cyklonowe oraz komory osadcze. Opalane s miaem wglowym. Emitor T3 jest ceramiczny, otwarty o wysokoci h= 30,0 m i rednicy wylotu d= 1,2 m, czas emisji T3 8760 h/rok. HUTMEN S.A. Przedsibiorstwo prowadzi dziaalno w zakresie wyrobu rnego rodzaju rur, prtw i rnego rodzaju ksztatownikw miedzianych. Zakad znajduje si w poudniowej czci miasta. Procesy produkcji prowadzone s na dwch podstawowych instalacjach: instalacji do wtrnego wytopu miedzi i jej stopw, w tym przetwarzania metali z odzysku, o zdolnoci produkcyjnej 245 ton wytopu na dob Oddzia Odlewni Wlewkw Z1/PO instalacji do produkcji miedzi i jej stopw z produktw z odzysku w wyniku procesw metalurgicznych Oddzia Produkcji Hutniczej Z1/PH. rdem emisji zanieczyszcze do powietrza z instalacji do wtrnego wytopu s piece topielne indukcyjnokanaowe i piece odlewnicze. Gazy odlotowe oczyszczane s w cyklonach i filtrach workowych pulsacyjnych firmy Favorit. Spaliny, po oczyszczeniu, wprowadzane s do powietrza poprzez trzy emitory stalowe. rdem emisji zanieczyszcze do powietrza z instalacji do produkcji miedzi i jej stopw s konwertory obrotowe z grnym dmuchem KOGD opalane gazem ziemnym GZ50. Gazy odlotowe oczyszczane s w cyklonach i filtrach workowych pulsacyjnych PIA068 firmy KONWET. Spaliny, po oczyszczeniu, wprowadzane s do powietrza poprzez dwa emitory stalowe.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4192

Poz. 665

POLAR S.A. Przedsibiorstwo naley do grupy Whirpool Polska Sp. z o.o. Jest producentem sprztu gospodarstwa domowego, np. lodwek i pralek. rdem emisji zanieczyszcze do powietrza s w zakadzie procesy przygotowania, malowania powierzchni prowadzone na liniach technologicznych: instalacja odtuszczania i fosforanowania przed malowaniem proszkowym obudw zmywarek, instalacja odtuszczania detali wewntrznych zmywarek, instalacja malowania kataforetycznego przed malowaniem proszkowym obudw zmywarek, instalacja odtuszczania obudw kuchenek przed lakierowaniem i detali kuchenek przed emaliowaniem, instalacja przygotowania powierzchni elementw parownikw Zanieczyszczenia wprowadzane s do powietrza poprzez dziesi emitorw. Cukrownia Wrocaw Sp. S.A. Sudzcker Polska S.A. Sdzucker Polska S.A. jest najmodsz spord przedsibiorstw Grupy Sdzucker w Europie, skoncentrowan na produkcji cukru. Przerabiajc naturalny surowiec jakim jest burak cukrowy, kadego dnia dostarcza do przemysu spoywczego produkty wysokiej jakoci marki Cukier Krlewski Zarzdza 5 zakadami produkcyjnymi, jednym z nich jest zakad we Wrocawiu, ktry do 2008 roku stanowia Cukrowania Wrocaw S.A. Zakad posiada min. obiekty linii technologicznej, kotownie centralnego ogrzewania oraz suszarnie wysodkw. Zakad jest zlikwidowany. Fortum Power and Heat Sp. z o.o. Oddzia we Wrocawiu Fortum zaspokaja ponad 62% zapotrzebowania stolicy Dolnego lska na energi ciepln. W ramach Pilotaowego Programu Rewitalizacji Miasta Wrocawia, Fortum wspfinansowao remonty i przyczanie do sieci ciepowniczej wielu zabytkowych kamienic miasta. Przedsibiorstwo wytwarza ciepo w 15 kotowniach lokalnych opalanych gazem ziemnym sieciowym (cznie 4,48 MW mocy zainstalowanej) i w 4 rdach opalanych olejem opaowym (cznie 1,57 MW mocy zainstalowanej). W poniszej tabeli przedstawiono podstawowe informacje na temat kotowni lokalnych bdcych wasnoci MPEC Wrocaw (przed przejciem) przez FORTUM. Tabela A14. Wykaz kotowni nalecych do MPEC Wrocaw przed zmian waciciela na FORTUM
Lp. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 adres kotowni Polonii Wrocawskiej 3 Kalwiska 11 ka Mazurska 4/6 Pobina 3 Poleska 37A Piwowarska 9 Stabowicka 127C Stabowicka 129C Rubczaka 25A Belwederczykw 18 w. Jadwigi 910 Nowodworska 8 Gajowiska 187A Szymanowskiego 6 Dobrzaska 21 Pnocna 10 Pnocna 12 Pnocna 14 Traugutta 124 moc zainstalowana [MW] 0,92 0,34 0,23 0,08 2,16 0,45 0,38 0,32 0,23 0,2 0,18 0,12 0,07 0,07 0,6 0,6 0,6 0,6 0,6 rodzaj paliwa olej opaowy olej opaowy olej opaowy olej opaowy gaz ziemny gaz ziemny gaz ziemny gaz ziemny gaz ziemny gaz ziemny gaz ziemny gaz ziemny gaz ziemny gaz ziemny gaz ziemny gaz ziemny gaz ziemny gaz ziemny gaz ziemny rok budowy kotw 2000 2001 1997 1998 2000 2001 2000 2000 2001 1995 1997 1995 1995 1995 1995 1996 1996 1996 1995

Zakady Chemiczne Zotniki S.A. we Wrocawiu Instalacja do wytwarzania nawozw sztucznych na bazie azotu m.in. azotanu wapnia w postaci granulatu (40 Mg/dob), w postaci roztworu (70 Mg/dob) oraz wzbogaconej mieszaniny granulatw azotanu wapnia i azotanu magnezu (CALMAG 24 Mg/dob), zlokalizowanej na terenie zakadu przy ul. wirowej 73. Proces wytwarzania azotanu wapnia przebiega w trzech reaktorach przepywowych w wyniku reakcji kwasu azotowego z wglanem wapnia. Absorber na zbiorniku magazynujcym kwas azotowy oraz waciwe magazynowanie surowcw i produktw s skuteczn metod ochrony powietrza atmosferycznego. DZUP DOZAMEL Sp. z o.o. Znajduje si na terenie obszaru bilansowego Fabryczna, przy ul. Fabrycznej 1013 (rejon Muchoboru Maego) i wytwarza energi ciepln na potrzeby wasne zakadu oraz odbiorcw zewntrznych. Kotownia Dolnolskich Zakadw Usugowo-Produkcyjnych DOZAMEL Sp. z o.o., uruchomiona w 2001 r., wyposaona jest w 2 koty wodne firmy Danstoker typu TVBH 11000 z palnikami gazowoolejowymi, kady o mocy 11 MW oraz w kocio Danstoker typ TVBH 2000 z palnikiem gazowoolejowym o mocy 2 MW. Moc zainstalowana rda wynosi 24 MW. 7.2. CHARAKTERYSTYKA TECHNICZNO-EKOLOGICZNA POWIERZCHNIOWYCH RDE EMISJI Emisja ze rde sektora bytowo-komunalnego, tzw. niska emisja, obejmuje swoim zasigiem gwnie mae kotownie oraz paleniska domowe. W celu scharakteryzowania rde powierzchniowych emisji na

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4193

Poz. 665

terenie Wrocawia przeanalizowano zasig systemu ciepowniczego oraz systemu zasilania i wykorzystania gazu do celw grzewczych, wykorzystujc do tego Plan zaopatrzenia w ciepo, energi elektryczn i paliwa gazowe dla miasta Wrocawia. Zaopatrzenie miasta w energi ciepln oparte jest o zrnicowane lokalne rda ciepa: miejsk sie ciepln zasilan przez dwa rda: EC Wrocaw i EC Czechnica, dwa wyspowe systemy ciepownicze znajdujce si w pnocno-wschodniej czci Wrocawia zasilane przez dwa rda: ZC "TERMHYDRAL" Sp.z o.o. oraz EC Zakrzw (Polish Energy Partners SA), kotownie osiedlowe, kotownie indywidualne, ogrzewania indywidualne budynkw mieszkalnych (wglowe, gazowe i elektryczne), w tym rwnie ogrzewanie piecowe. Zapotrzebowanie na energi ciepln we Wrocawiu pokrywane jest w nastpujcy sposb: systemy ciepownicze miasta ok. 50% zapotrzebowania, lokalne i indywidualne kotownie na paliwo wglowe 19,5%, lokalne kotownie na paliwa inne ni wgiel (gaz ziemny, olej opaowy, biomasa itp.) 31%, indywidualne (piecowe) ogrzewanie wglowe ok. 10%. Sie gazowa we Wrocawiu Istniejcy system sieci gazowej posiada znaczne rezerwy i moe stanowi rdo dostaw gazu dla nowych podmiotw. Miasto jest w wikszej czci zgazyfikowane. Dostp do sieci gazowej we Wrocawiu ma prawie 97% mieszkacw. Gazu ziemnego do ogrzewania uywa ok. 15% gospodarstw domowych. Bariery ekonomiczne sprawiaj, e mieszkacy miasta nie korzystaj w tak duym stopniu z tego nonika energii, ale obserwowany jest powrt do taszego nonika energii paliwa staego. Tabela A17. Sie gazowa we Wrocawiu (rdo: GUS)
strefa/jednostka administracyjna Aglomeracja Wrocawska dugo czynnej sieci gazowej [km] 1 371,6 odbiorcy gazu [mieszkania] 213 713 odbiorcy ogrzewajcy gazem [mieszkania] 38 101 zuycie gazu na ogrzewanie mieszka [m3] 57 792 700 udzia mieszka ogrzewanych gazem w oglnej ich liczbie 15,0%

Gazowa sie redniego cinienia we Wrocawiu ma ukad wielordowy, co oznacza, e jest zasilana z poszczeglnych stacji redukcyjnych. Jest take czciowo powizana z ssiednimi miejscowociami. Na terenie miasta istniej dwa wyspowe ukady sieci gazocigw redniego cinienia: w zachodniej czci Wrocawia (Lenica, Raty, Zotniki, Stabowice, Pracze Odrzaskie, Pilczyce); w pnocno-wschodniej czci miasta (Pawowice) jest to sie pracujca w ukadzie jednordowym. Rwnie sie niskiego cinienia w miecie pracuje w ukadzie wielordowym i zasilana jest ze 110 stacji redukcyjnych II-go stopnia. Stan sieci gazowej jest zrnicowany. Sieci niskiego cinienia wykonane s gwnie z rur stalowych, a najnowsze odcinki z rur z polietylenu. Istniejce jeszcze sieci eliwne s sukcesywnie wymieniane. Sie cieplna we Wrocawiu Na terenie Wrocawia istnieje rozbudowany system ciepowniczy. Dystrybucj energii cieplnej na terenie miasta zajmuje si Fortum S.A. Przedsibiorstwo prowadzi sprzeda energii wytworzonej w dwch rdach: elektrociepowni EC Wrocaw, elektrociepowni EC Czechnica. Systemy ciepownicze pokrywa okoo 50% potrzeb cieplnych Wrocawia. Ciepo dostarczane jest gwnie do tych rejonw miasta, gdzie koncentruje si zabudowa wielorodzinna i budynki uytecznoci publicznej. Gwnym odbiorc energii cieplnej z miejskiej sieci ciepowniczej jest budownictwo wielorodzinne, ale rwnie niewielka ilo domw jednorodzinnych zasilanych jest w ciepo z sieci cieplnej. Pozostae grupy odbiorcw to przemys i usugi oraz obiekty uytecznoci publicznej. Na wykresie poniej pokazano struktur odbiorcw sieci cieplnej we Wrocawiu.

58,1%

27,0%

13,9%

1,0%

0%

20%

40%

60%

80%

100%

budownictwo wielorodzinne obiekty usugowe i produkcyjne

budynki uytecznoci publicznej budownictwo jednorodzinne

Rysunek A8. Struktura odbiorcw energii cieplnej z sieci ciepowniczej we Wrocawiu

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4194

Poz. 665

Sie cieplna Wrocawia zbudowana zostaa w ukadzie piercieniowym, co umoliwia wielostronne zasilanie odbiorw. Sie cieplna prowadzona jest gwnie pod ziemi. Na terenie miasta Wrocawia eksploatowanych jest ok. 470 km sieci cieplnych, z czego ok. 170 km (ok. 35%) zbudowane jest z rur preizolowanych. Dugo sieci napowietrznych to zaledwie ok. 25 km. Pozostaa cz sieci przebiega w kanaach lub piwnicach budynkw. Na terenie miasta eksploatowanych jest ponad 4600 wzw cieplnych. Wikszo wyposaana jest urzdzenia automatyki pogodowej centralnego ogrzewania z regulacj temperatury cieplej wody uytkowej oraz regulatory hydrauliczne rnicy cinienia lub przepywu, ktrych zadaniem jest sterowanie dostaw ciepa do obiektu w zalenoci od temperatury zewntrznej oraz ograniczenie przepywu wody sieciowej w wle do wartoci wynikajcej z mocy cieplnej zamwionej przez odbiorc. 7.3. CHARAKTERYSTYKA TECHNICZNO-EKOLOGICZNA RDE LINIOWYCH Na wielko stenia analizowanych zanieczyszcze w powietrzu wpyw ma rwnie komunikacja. Poziom zanieczyszczenia powietrza pyem zawieszonym PM10 jest zaleny w najwikszym stopniu od natenia ruchu na poszczeglnych trasach komunikacyjnych oraz stanu technicznego drg. Due znaczenie w miastach ma rwnie zwarta zabudowa, gdy w znacznym stopniu ogranicza wymian mas powietrza. Efektem tego jest gromadzenie si pyu w przyziemnej warstwie atmosfery. Wielko emisji z komunikacji zalena jest od iloci i rodzaju samochodw oraz od rodzaju stosowanego paliwa. Naley rwnie uwzgldni wpyw zanieczyszcze (szczeglnie dotyczy to pyu zawieszonego PM10) pochodzcych z procesw zuycia opon, hamulcw a take cierania nawierzchni drg, ktre zalicza si do emisji pozaspalinowej. Istotne znaczenie ma rwnie emisja wtrna (z unoszenia) pyu PM10 z nawierzchni drg. Jej wielko zalena jest od stanu technicznego drogi, stopnia utwardzenia pobocza itp. Emisja pozaspalinowa stanowi od 50 do 70% emisji cakowitej z komunikacji. W analizie emisji liniowej ujto odcinki drg krajowych, wojewdzkich oraz szereg wikszych arterii komunikacyjnych na terenie miasta Wrocawia opierajc si na dostpnych danych o nateniu ruchu na drogach w miecie, pochodzce gwnie z pomiarw przeprowadzanych na skrzyowaniach, w ramach prowadzonych prac modernizacyjnych lub w celu synchronizacji sygnalizacji wietlnej, a take z pomiarw prowadzonych przy okazji pomiarw haasu i innych dostpnych danych okrelajcych natenie ruchu na poszczeglnych odcinkach drg. Natenie ruchu okrelone zostao dla czterech grup pojazdw: samochody osobowe, dostawcze, ciarowe i autobusy. Na ukad drogowy Aglomeracji wrocawskiej skada si ok. 1400 km drg. W tabeli poniej zastawiono dane dotyczce struktury drg w miecie. Tabela A18. Rodzaje drg we Wrocawiu (rdo: PGO dla Wrocawia)
rodzaj drogi autostrady drogi ekspresowe drogi krajowe [km] drogi wojewdzkie [km] drogi powiatowe [km] drogi gminne [km] Wrocaw 59 404 266 520

W stanie obecnym przejazd przez miasto jest trudny lub bardzo trudny. Zatory drogowe powstaj na wikszoci gwnych arterii komunikacyjnych miasta i nie ograniczaj si do cisych godzin szczytu porannego i popoudniowego. Ukad komunikacyjny miasta wymaga modernizacji. Wrocaw nie posiada obwodnicy, przez co tranzyt samochodowy jest kierowany przez miasto, czciowo obwodnic rdmiejsk. Obecnie trwaj prace przy budowie zachodniej obwodnicy autostradowej (AOW). Istnieje wiele punktw krytycznych, wymagajcych inwestycji drogowych, usprawniajcych tranzytowy i lokalny ukad komunikacyjny. Szczeglnie dotyczy to tras wylotowych w kierunku Trzebnicy (prowadzone s prace w ramach AOW), Oawy, rody lskiej i Kudowy. Modernizacji, polegajcej szczeglnie na utwardzeniu poboczy wymaga jeszcze szereg odcinkw drg, gwnie lokalnych. Zgodnie z Raportem o stanie technicznym drg krajowych we Wrocawiu blisko 14% drg jest w stanie technicznym zym, a kolejne 12% w stanie niezadowalajcym. Od 1 czerwca 2008 roku na podstawie zarzdzenia Prezydenta Miasta funkcjonuje we Wrocawiu strefa ograniczonego dostpu dla samochodw ciarowych powyej 9 ton (rysunek poniej). Wjazd do centrum, dla pojazdw o tonau powyej 9 ton jest znaczco ograniczony. Pojazdy ciarowe kierowane s na obwodnic rdmiejsk, ale s rwnie miejsca, gdzie tranzyt kierowany jest przez centraln cz miasta, np. plac Spoeczny i plac Grunwaldzki. Sprawia to, e wanie te miejsca, szczeglnie Plac Grunwaldzki jest najbardziej krytycznym wzem komunikacyjnym miasta.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4195

Poz. 665

Rysunek A9. Strefa ochrony nawierzchni drg we Wrocawiu (rdo: www.zdium.wroc.pl)

Docelowy ukad drogowy miasta (schematyczny), na podstawie danych z Generalnej Dyrekcji Drg Krajowych i Autostrad we Wrocawiu zamieszczono na rysunku poniej.

Rysunek A10. Docelowy ukad drogowy Aglomeracji Wrocawskiej (rdo: GDDKiA oddzia Wrocaw)

8. BILANSE ZANIECZYSZCZE W pierwszej czci niniejszego rozdziau przedstawiono wyniki inwentaryzacji emisji, ze rde punktowych, liniowych oraz powierzchniowych na terenie strefy, natomiast w drugiej czci dokonano bilansu ilociowego i przeprowadzono analizy udziaw poszczeglnych rde w emisji analizowanych zanieczyszcze. 8.1. INWENTARYZACJA EMISJI ZE RDE PUNKTOWYCH Sumaryczne wielko emisji zanieczyszcze we Wrocawiu dla roku bazowego 2007 wynosz: dla pyu PM10 ok. 596 [Mg/rok], dla benzo(a)pirenu 35,3 [kg/rok].

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4196

Poz. 665

W tabeli poniej przedstawiono wykaz gwnych zakadw emitujcych py zawieszony PM10 i benzo(a)piren ujtych w obliczeniach emisji. Tabela A19. Zestawienie gwnych zakadw ujtych w inwentaryzacji emisji we Wrocawiu (rdo: baza emisji SOZAT)
Lp. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 nazwa jednostki Zesp Elektrociepowni Wrocaw KOGENERACJA S.A. Cukrownia Wrocaw S.A. (od 2008 naley do SUDZUCKER Polska S.A.) Polskie Myny S. A. Zakady Chemiczne ZOTNIKI S.A. HUTMEN S.A. Zakad Ciepowniczy TERMHYDRAL Sp. z o.o. SUPRA AGROCHEMIA Sp. z o.o. RUUKKI Wrocaw Sp. z o.o. (dawne WEIBULS) FADROMA Development Sp. z o.o. Przedsibiorstwo Aparatury Spawalniczej ASPA S.A. 4 Wojskowy Szpital Kliniczny Z Poliklinik Sp. z o.o. FAM Cynkowanie Ogniowe Sp. z o.o. Bombardier Transportation Polska Sp.z o.o. Zakady Wyrobw Metalowych Nielipiski (Z.W.M.) Nielipiski Wojciech Dolnolskie Przedsibiorstwo Przemysu Drzewnego S.A. Wrocaw Wrocawskie Zakady Zielarskie "HERBAPOL" S.A. pozostae jednostki SUMA adunek pyu PM10 [Mg/rok] 509,42 37,11 15,82 9,11 4,24 2,90 2,47 1,97 1,65 1,47 1,26 1,06 0,90 0,73 0,63 0,51 4,86 596,11 adunek B(a)P [kg/rok] 6,3 9,4 11,6 2,0 3,0 1,7 1,3 35,3

Dodatkowo okrelono rwnie roczny profil zmiennoci emisji punktowej, co jest szczeglnie istotne w przypadku, gdy wikszo emisji punktowej pochodzi ze spalania paliw do celw grzewczych. 8.2. INWENTARYZACJA EMISJI ZE RDE POWIERZCHNIOWYCH Inwentaryzacja powierzchniowych rde emisji zostaa przeprowadzona przy wykorzystaniu materiaw pomocniczych Ministerstwa rodowiska i Gwnego Inspektora Ochrony rodowiska zawartych w opracowaniu pt. Wskazwki dla Wojewdzkich inwentaryzacji emisji na potrzeby ocen biecych i programw ochrony powietrza, Warszawa 2003. Analizie poddano emisj powierzchniow w katastrze, w polach 500 m 500 m. W celu zobrazowania emisji w przedziale czasowym opracowano i zastosowano profile zmiennoci czasowej dla stref: profil miesiczny i profil dobowy. Aglomeracja Wrocawska zostaa podzielona na 17 obszarw bilansowych, dla ktrych wyznaczono wielkoci emisji na podstawie planu zaopatrzenia w ciepo i zebranych danych. W tabeli poniej zastawiono jakie osiedla zostay przydzielone do poszczeglnych obszarw bilansowych, a na rysunku pokazujcym rozwj terytorialny miasta przedstawiono lokalizacj poszczeglnych osiedli.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4197

Poz. 665

Rysunek A11. Rozwj terytorialny Wrocawia, osiedla miasta (rdo: WWW.pl.wikipedia.org)

Tabela A20. Podzia Aglomeracji Wrocawskiej na obszary bilansowe


dzielnica obszar bilansowy powierzchnia powierzchnia nazwa numer [ha] [ha] Stare Miasto rdmiecie 692 1 610 I II III IV V Krzyki 5 341 VI VII VIII Fabryczna 11 870 IX X XI XII XIII XIV XV XVI XVII 1 522 1 259 1 457 2 734 3 676 1 563 1 181 2 359 2 114 1 150 2 081 2 065 692 650 960 1 362 2 457 rejony urbanistyczne Stare Miasto Zabytkowe, Stare Miasto Poudnie, Stare Miasto Zachd Rejon Engelsa, Plac Grunwaldzki Zacisze, Zalesie, Szczytniki, Stadion Olimpijski, Dbie, Spolno, Biskupin Rakowiec, Siedlec, Opatowice, Bierdzany, Ksie Mae i Wielkie Krzyki, Partynice, Brochw, Jagodno, Wojszyce, Otaszyn, Klecina Przedmiecie Oawskie (Traugutta), Krakowska, Huby, osiedle Henrykowskie, Gaj, Tarnogaj, Powstacw lskich, Borowska, Borek Gajowice, rejon ul. Mieleckiej, rejon ul. Saperw, Grabiszyn, Grabiszynek, Oporw Muchobr May i Wielki, Nowy Dwr, Kuniki erniki, Kolonie ernickie, Strachowice, Osiniec, Jerzmanowo Jarnotw Stabowice, Zotniki, Lenica Raty, Marszowice, ar, Mokra Malice Mae i Wielkie, Pracze Odrzaskie Popowice, Gdw May, Osiedle Kosmonautw, Kozanw, Pilczyce Osobowice, Rdzin Powitne, Sotysowice, Widawa, Polanowice, winiary Kleczkw, Ranka, Karowice Zakrzw, Psie Pole Pnoc i Poudnie, Kieczw, Zgorzelisko, Pawowice, Kokoczyce Kromera, Kowale, Swojczyce, Strachocin, Wojnw

Psie Pole

9 769

Tabela A21. Zestawienie emisji zanieczyszcze ze rde powierzchniowych na terenie Aglomeracji Wrocawskiej w roku bazowym 2007 (rdo: baza emisji SOZAT)

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49


Lp. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 obszary bilansowe we Wrocawiu I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII XIII XIV XV XVI XVII SUMA

4198
emisja pyu PM10 [Mg/rok] 34,01 130,42 40,28 11,12 56,48 136,83 36,83 55,91 38,19 29,99 6,74 49,95 2,49 157,33 38,54 21,83 58,02 904,96

Poz. 665
emisja B(a)P [kg/rok] 20,27 76,75 23,55 6,55 32,97 80,01 21,93 32,16 22,20 18,11 4,03 29,16 1,49 89,82 22,61 12,71 33,34 527,66

zapotrzebowanie energetyczne [GJ] 2 282 770 2 016 440 623 770 193 290 587 540 3 049 120 1 245 460 989 900 172 360 287 730 119 580 1 387 810 27 080 488 810 1 044 370 939 330 609 430 16 064 790

8.3. INWENTARYZACJA EMISJI ZE RDE LINIOWYCH Gwne rdo emisji zanieczyszcze ze rde liniowych stanowi ruch komunikacyjny na drogach krajowych, wojewdzkich i miejskich, odpowiedzialny za powstawanie emisji pyu PM10 w wyniku: spalania paliw w silnikach, cierania jezdni, opon i hamulcw, unoszenia drobin pyu w wyniku wzniecania go z powierzchni na skutek ruchu pojazdw (emisja wtrna). Przeprowadzajc inwentaryzacj rde emisji liniowej wykorzystano Generalny Pomiar Ruchu (GPR) z Generalnej Dyrekcji Drg Krajowych i Autostrad, przeprowadzony na drogach krajowych w 2005 roku redni dobowy ruch w punktach pomiarowych oraz dostpne informacje o nateniu ruchu pojazdw na drogach krajowych, wojewdzkich i gminnych poszczeglnych stref. Emisja pyu zawieszonego PM10 ze wszystkich ujtych odcinkw drg w 2007 roku wyniosa blisko 174 Mg/rok i chocia stanowi to ok. 11% caoci zinwentaryzowanej we Wrocawiu emisji to ze wzgldu na sposb wprowadzania do powietrza (nisko przy ziemi) utrudniajcy rozprzestrzenianie zanieczyszcze ten rodzaj emisji ma istotny wpyw na stenia imisyjne w miecie. Emisja benzo(a)pirenu ze rde liniowych jest niewielka, wrcz pomijalna, nie przekracza 1 kg/rok. Tabela A22. Emisja zanieczyszcze drg zinwentaryzowanych na terenie Aglomeracji Wrocawskiej
kategoria pojazdw / emisja wtrna samochody osobowe * samochody dostawcze * samochody ciarowe * autobusy * emisja wtrna (z unoszenia) (*) emisja spalinowa i ze cierania wielko adunku zanieczyszcze [Mg/rok] py PM10 benzo(a)piren 32,09 0,00018 13,33 0,00007 44,56 0,00025 7,82 0,00004 75,73 SUMA 173,53 0,00054

8.4. BILANSE ZANIECZYSZCZE POCHODZCYCH Z POSZCZEGLNYCH RDE Inwentaryzacja rde emisji zanieczyszcze do powietrza terenu aglomeracji pozwolia na ustalenie wielko adunku analizowanych substancji w 2007 roku. Do inwentaryzacji sporzdzonej na potrzeby niniejszego Programu wykorzystano narzdzie informatyczne Wojewdzki Kataster Emisji, stanowice element Systemu Zarzdzania Informacjami rodowiskowymi SOZAT. Cakowita wielko emisji jest sum emisji: punktowej, liniowej oraz powierzchniowej z obszarw analizowanych stref. Zestawienie emisji z poszczeglnych rodzajw rde emisji na terenie Aglomeracji Wrocawskiej ilustruje ponisza tabela. Rozkad przestrzenny emisji analizowanych zanieczyszcze przedstawiono na mapie w zacznikach graficznych (rozdzia 13). Tabela A23. Zestawienie emisji zanieczyszcze ze rde na terenie miasta Wrocawia w roku bazowym 2007 (rdo: baza emisji SOZAT)

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49


rodzaj emisji emisja punktowa emisja powierzchniowa emisja liniowa strefa RAZEM

4199
wielko adunku zanieczyszcze [Mg/rok] py PM10 596,11 904,96 173,53 1 674,60 benzo(a)piren

Poz. 665

0,0353 0,5277 0,0005 0,5635

Poniej przedstawiono udziay procentowe poszczeglnych kategorii rde emisji w rocznej emisji pyu zawieszonego PM10 i benzo(a)pirenu na terenie strefy.

emisja BaP

6,3%

93,6%

0,1%

emisja PM10

35,6%

54,0%

10,4%

0%

20% emitory punktowe

40%

60%

80% emitory liniowe

100%

emitory powierzchniowe

Rysunek A12. Struktura emisji zanieczyszcze we Wrocawiu w roku bazowym 2007

Jak wynika z powyszego, najwikszy udzia w wielkoci emisji pyu zawieszonego PM10 ma emisja powierzchniowa ponad 55%, a nastpnie emisja punktowa ok. 34%. Udzia emisji liniowej na terenie Wrocawia w sumarycznej emisji ze strefy jest najmniejszy. W przypadku emisji benzo(a)pirenu dominujcy udzia w emisji z terenu Wrocawia ma emisja powierzchniowa, blisko 94%. Analiza procesu zanieczyszczenia ozonem pozwala stwierdzi, e najwiksze znaczenie dla jego powstawania maj emisje jego prekursorw, a gwnie tlenkw azotu i niemetanowych lotnych zwizkw organicznych. W czci J. Strefa Dolnolska przedstawiono analiz emisji podstawowych prekursorw ozonu w podziale na kategorie rde ich wytwarzania wedug raportw opracowywanych dla EMEP. Dane te, wykorzystane zostay do modelowania ste ozonu w strefie dolnolskiej i Aglomeracji Wrocawskiej, po dostosowaniu ich do ustalonej siatki i po weryfikacji z dostpnymi danymi szczegowymi. Najwiksze znaczenie dla powstawania ozonu ma emisja tlenkw azotu z procesw spalania w sektorze produkcji i transformacji energii i w sektorze transportu drogowego oraz niemetanowych lotnych zwizkw organicznych w sektorze wydobycia i dystrybucji paliw kopalnych oraz wynikajca ze stosowania rozpuszczalnikw i innych substancji. Podkreli jednak naley, e nie jest to prosta zaleno. O procesach tworzenia ozonu w przyziemnej warstwie atmosfery decyduj skomplikowane reakcje pomidzy prekursorami ozonu, w tym rwnie reakcja fotochemiczne. Ze wzgldu na duy wpyw na stenia ozonu zanieczyszcze napywowych (prekursorw ozonu), analizy sytuacji oraz koniecznych dziaa dokonano na podstawie bada modelowych przeprowadzonych dla caego Wojewdztwa Dolnolskiego. Wyniki tych bada przedstawiono w czci J opracowania. Biorc pod uwag skomplikowany i nieliniowy proces powstawania ozonu, jak te udzia w jego powstawaniu rnych rde emisji jego prekursorw (liniowych, powierzchniowych i punktowych), w opracowaniu nie zamieszczono mapy rozmieszczenia indywidualnych instalacji (rde punktowych emisji), a w zamian przedstawiono emisj cakowit wszystkich gwnych prekursorw ozonu (NOX, NMLZO, SOX, CO) na mapach zamieszczonych w czci J Programu. Daje to peniejszy obraz przestrzennego rozmieszczenia emisji zanieczyszcze wpywajcych na stenia ozonu ni tylko rozmieszczenie rde punktowych. 8.5. EMISJA NAPYWOWA Analiza wielkoci ste substancji na terenie Aglomeracji Wrocawskiej obejmowaa rwnie wielkoci emisji ze rde znajdujcych si poza stref, a majcych wpyw na stenia na terenie strefy. Pod uwag wzito rda w trzech grupach: rda znajdujce si w odlegoci do 30 km od granicy strefy (rda punktowe, powierzchniowe, liniowe), rda znajdujce si w odlegoci powyej 30 km od granicy strefy (istotne rda punktowe z terenu Polski), rda transgraniczne (istotne rda punktowe spoza terenu Polski). W Aglomeracji Wrocawskiej emisja napywowa rozpatrywana bya pod ktem rde zlokalizowanych w ssiadujcym powiecie wrocawskim. rda znajdujce si w odlegoci do 30 km od granicy strefy (rda punktowe, liniowe i powierzchniowe z ww. powiatu) tworz warto ta regionalnego, natomiast to cakowite stanowi sum ta regionalnego oraz oddziaywania istotnych rde pooonych w odlegoci ponad 30 km od granicy strefy. To transgraniczne definiowane jest jako poziom zanieczyszcze, jaki moe by wywoany przez rda pooone poza granicami Polski. Emisj transgraniczn oszacowano na

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4200

Poz. 665

podstawie danych z baz emisyjnych EMEP, opracowa dostpnych na stronie GIO oraz danych pomiarowych ze stacji monitoringu ta regionalnego EMEP. Wielko emisji z pasa 30 km wok strefy oraz z emitorw punktowych spoza wspomnianego pasa otaczajcego stref zestawiono w tabeli poniej. Tabela A24. Emisja pyu zawieszonego PM10 i benzo(a)pirenu z pasa 30 km wok strefy i emisja punktowa spoza pasa w roku bazowym 2007
rodzaj emisji wielko adunku zanieczyszcze [Mg/rok] py PM10 benzo(a)piren pas do 30 km 977,25 1 303,01 517,67 2 797,92 powyej 30 km 5 223,77

emisja punktowa emisja powierzchniowa emisja liniowa suma emisja punktowa

0,1505 0,7454 0,0013 0,8972 1,0203

Przeprowadzona analiza emisji napywowej pozwolia na okrelenie wielkoci ta na terenie strefy, uwzgldniajcego napywy zanieczyszcze spoza strefy, ktre wynosi odpowiednio: dla pyu PM10 18 g/m3, w tym wyrni mona: warto ta cakowitego: 14 g/m3, (w tym to regionalne 8,1 g/m3), warto ta transgranicznego: 4 g/m3; benzo(a)piren 0,24 ng/m3. Podkreli naley fakt, e w przypadku pyu zawieszonego PM10 ju sama warto ta stanowi ok. 45% dopuszczalnego stenia redniorocznego, a dla benzo(a)pirenu blisko 24% stenia docelowego. 9. ANALIZY STANU ZANIECZYSZCZENIA POWIETRZA 9.1. OGLNA ANALIZA ISTNIEJCEJ SYTUACJI Analizy rozkadw ste substancji Poniej przedstawiono szczegowe analizy rozkadw ste przedmiotowych substancji w strefie, w roku bazowym (2007), w tym w kontekcie warunkw meteorologicznych. Dla porwnania zestawiono rwnie wyniki z roku 2008 i 2009. Py zawieszony PM10 Szczegowej analizie poddano pomiary wielkoci ste pyu zawieszonego PM10 na stacjach przy ul. Wierzbowej i przy alei Winiowej, poniewa na pozostaych stacjach (przy Wybrzeu Korzeniowskiego i na ul. Orzechowej) kompletno pomiarw w cigu roku nie przekracza 75%. Analizujc rozkad ste 24godz. w cigu roku wida wzrost ste w sezonie chodnym (pokrywajcym si z sezonem grzewczym) i gwnie w tym okresie odnotowywane s przekroczenia dopuszczalnego poziomu ste 24godz. pyu, szczeglnie na stacjach pomiarowych przy ul. Wierzbowej i al. Winiowej. Najwysze stenia pyu PM10 na stacjach omawianych we Wrocawiu odnotowane zostay w grudniu i marcu 2007 roku oraz w lutym i grudniu 2008 roku. W latach 20072008 nie odnotowano przekrocze stenia alarmowego 200 g/m3. Na wykresach poniej pokazano rozkad liczby dni z przekroczeniami poziomu dopuszczalnego ste 24godzinnych dla pyu PM10.
ilod przekroczeo stzeo 24-godz. pyu PM10 - ul. Wierzbowa 25 20 15 10 5 0 I II III IV V 2006 VI 2007 VII VIII 2008 IX X XI XII

Rysunek A13. Ilo dni z przekroczeniami dopuszczalnego poziomu ste 24godzinnych pyu PM10 w poszczeglnych miesicach w latach 20062008 we Wrocawiu, przy ul. Wierzbowej (rdo: wyniki pomiarw WIO)

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4201

Poz. 665

ilod przekroczeo stzeo 24-godz. pyu PM10 - al. Winiowa 25 20 15 10 5 0 I II III IV V 2006 VI 2007 VII VIII 2008 IX X XI XII

Rysunek A14. Ilo dni z przekroczeniami dopuszczalnego poziomu ste 24godzinnych pyu PM10 w poszczeglnych miesicach w latach 20062008 we Wrocawiu, przy al. Winiowej (rdo: wyniki pomiarw WIO)

Na powyszych wykresach wida rnice pomidzy pomiarami prowadzonymi w poszczeglnych latach. Jednak wyranie widoczna jest tendencja przekroczenia wystpuj gwnie w sezonie grzewczym. Czsto pojawiania si przekrocze jest uzalenione od panujcych warunkw meteorologicznych, ktre determinuj dugo i intensywno sezonu grzewczego. Obrazuje to porwnanie iloci dni z przekroczeniami dopuszczalnego stenia 24godzinnego w latach 20052009, ktre zestawiono na wykresie poniej. Najwicej dni z przekroczeniami odnotowano w 2006 roku, kolejne dwa lata obserwowano mniejsze przekroczenia. Ponownie du ilo dni z przekroczeniami zanotowano w 2009 roku. Oba te lata (2006 i 2009) charakteryzoway si niekorzystnymi warunkami meteorologicznymi duga i mrona zima wzmagajca zapotrzebowanie cieplne.
ilod przekroczeo w roku steo 24-godz.

100
100 80 60 40 20

85 83 62

89 61 57

86

55 53

23 15 25
2006 al. Winiowa

4 6
2007

3 4
2008 2009 ul. Orzechowa

0 2005 ul. Wierzbowa

Wybrzee Korzeniowskiego

Rysunek A15. Wielko ste redniorocznych w Aglomeracji Wrocawskiej w latach 20052009. (rdo: wyniki pomiarw WIO)

Najwysze stenie rednioroczne przypado w roku 2006, kiedy warto dopuszczalna zostaa przekroczona w punktach pomiarowych przy ul. Wierzbowej i alei Winiowej. W latach 20072008 wartoci ste redniorocznych nie przekraczay wartoci dopuszczalnej i pozostaway na podobnym poziomie, natomiast w 2009 roku odnotowano przekroczenie dopuszczalnego poziomu redniorocznego. Przedstawiono to na rysunku poniej.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4202
stenie rednioroczne pyu PM10

Poz. 665

50 40

40,4 39,3

40,3

47,0 44,2

30 20 10 0 2005 ul. Wierzbowa

26,5 24,2

34,3 35,2

16,3

18,6 17,8

34,9 35,4

2006 al. Winiowa

2007

2008

15,2

17,1

41,2
2009 ul. Orzechowa

Wybrzee Korzeniowskiego

Rysunek A16. Wielko ste redniorocznych w Aglomeracji Wrocawskiej w latach 20052009. (rdo: wyniki pomiarw WIO)

Na poniszych wykresach przedstawiono przebieg zmiennoci ste 24godzinnych na stacjach pomiarowej we Wrocawiu w 2007 i 2008 roku.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4203

Poz. 665

Analizujc przyczyny przekrocze dopuszczalnych poziomw pyu zawieszonego PM10 w powietrzu, przede wszystkim naley odwoa si do warunkw meteorologicznych, panujcych w okresach przekrocze. W czci K (tabelaryczne zestawienia) przedstawiono szczegowe analizy prdkoci wiatru oraz inwersji temperatury dla dni, w ktrych warto stenia 24 godz. pyu zawieszonego PM10 bya wysza od 50 g/m3, a poniej krtkie podsumowanie tych analiz dla stacji, na ktrych zanotowano przekroczenia dopuszczalnej czstoci przekrocze 35 dni.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4204

Poz. 665

Tabela A25. Podstawowe parametry zwizane z przekroczeniami ste 24godz. pyu zawieszonego PM10 dla Aglomeracji Wrocawskiej, w roku 2007 (rdo: opracowanie wasne, na podstawie danych WIO Wrocaw oraz preprocesora meteorologicznego CALMET)
Stacja pomiarowa Wrocaw ul. Wierzbowa Wrocaw al. Winiowa Liczba dni ze steniem > 50 g/m3 61 57 rednia roczna prdko wiatru [m/s] 1,5 1,5 Liczba dni ze steniem > 50 g/m3 i prdkoci < 1,5 m/s 20 18 Liczba dni ze steniem > 50 g/m3 i inwersj 29 28

Naley podkreli, e rednia roczna prdko wiatru w Aglomeracji Wrocawskiej (na podstawie wynikw pomiarw meteorologicznych ze stacji przy ul. Korzeniowskiego), w roku 2007, wynosia 1,5 m/s, co jest wskanikiem niekorzystnych warunkw klimatycznych. rednio ponad 30% dni z przekroczeniami wystpio w roku 2007 w sytuacji cisz atmosferycznych i sabych wiatrw poniej 1,5 m/s. Utrudniona jest wwczas pozioma wymiana powietrza, co powoduje wzrost ste substancji w pobliu niskich rde emisji. Jak wynika z powyszej tabeli, stosunkowo czstym zjawiskiem byy rwnie inwersje temperatury, wpywajce niekorzystnie na wymian powietrza w pionie. W roku 2007, na analizowanych stacjach blisko 50% dni z przekroczeniami wystpio przy takich wanie warunkach Benzo(a)piren Pomiary benzo(a)pirenu w pyle zawieszonym PM10 prowadzone s we Wrocawiu przy ul. Wierzbowej. Poziom docelowy stenia redniego rocznego przekraczany jest wielokrotnie (tabela A3), przy czym pokazana na rysunku A19 zmienno ste pomiarowych B(a)P w pyle zawieszonym PM10 wskazuje, e zanieczyszczenie to pochodzi gwnie ze spalania paliw do celw grzewczych. Zdecydowanie, wielokrotnie wysze wartoci ste pojawiaj si w sezonie grzewczym, podczas gdy w lecie stenia s minimalne. Szczeglnie wysoka zawarto B(a)P w pyle PM10 notowana bya w lutym, listopadzie i grudniu 2007 roku.
pomiary benzo(a)pirenu przy ul. Wierzbowej we Wrocawiu

25
stenie B(a)P w pyle PM10 *ng/m3]

20

15

10

0
2007-01-15 2007-12-31
2007-01-01 2007-01-29 2007-02-12 2007-02-26 2007-03-12 2007-03-26 2007-04-09 2007-04-23 2007-05-07 2007-05-21 2007-06-04 2007-06-18 2007-07-02 2007-07-16 2007-07-30 2007-08-13 2007-08-27 2007-09-10 2007-09-24 2007-10-08 2007-10-22 2007-11-05 2007-11-19 2007-12-03 2007-12-17

Rysunek A19. Pomiary zawartoci benzo(a)pirenu w pyle PM10 we Wrocawiu w 2007 roku (rdo: wyniki pomiarw WIO)

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4205

Poz. 665

Ozon Analiza pomiarw ste ozonu na terenie Aglomeracji Wrocawskiej pozwala stwierdzi, e na adnej ze stacji pomiarowych nie przekroczono poziomu stenia alarmowego m redniego jednogodzinnego (240 g/m3), ani poziomu informowania spoeczestwa (180 g/m 3), a najwysze notowane wielkoci rednie jednogodzinne byy na poziomie ok. 180 g/m 3. Przekroczenia czstotliwoci wystpowania poziomu docelowego wystpiy tylko na stacji pomiarowej przy ul. Bartniczej i wynosiy w roku 2007 35 razy i w roku 2008 31 (jako rednia z okresu 3 lat). Na rysunku poniej pokazano przebieg zmiennoci maksymalnych z omiogodzinnych rednich kroczcych ste ozonu w roku bazowym 2007 na stacjach pomiarowych we Wrocawiu.
180

ul. Bartnicza
160 140 120 100 80 60 40 20 0

Wyb. Korzeniowskiego

norma

2007-08-13

2007-01-01

2007-01-15

2007-01-29

2007-02-12

2007-02-26

2007-03-12

2007-03-26

2007-04-09

2007-04-23

2007-05-07

2007-05-21

2007-06-04

2007-06-18

2007-07-02

2007-07-16

2007-07-30

2007-08-27

2007-09-10

2007-09-24

2007-10-08

2007-10-22

2007-11-05

2007-11-19

2007-12-03

2007-12-17

Rysunek A20. Przebieg max ste 8godz. w 2007 roku w Aglomeracji Wrocawskiej

9.2. OBLICZENIA I ANALIZA STANU ZANIECZYSZCZENIA POWIETRZA W ROKU BAZOWYM 2007 Stenia rednioroczne pyu zawieszonego PM10 wyniki oblicze Wyniki oblicze ste redniorocznych pyu zawieszonego PM10 dla roku bazowego 2007, dla Aglomeracji Wrocawskiej przedstawiono na mapach w rozdziale 13. Analizujc uzyskane wyniki mona sformuowa nastpujce wnioski: we Wrocawiu przekroczenia stenia redniorocznego pyu zawieszonego PM10 odnotowano gwnie wzdu cigw komunikacyjnych o najwikszym nateniu ruchu (droga krajowa nr 8, obwodnica rdmiejska, gwne ulice w centrum, np. Kazimierza Wielkiego) oraz w dzielnicy rdmiecie, najwysze stenie rednioroczne wynosi 83,7 g/m3, najnisze wartoci ste redniorocznych pyu zawieszonego PM10 wystpuj na terenach niezabudowanych. Stenia 24-godz. pyu zawieszonego PM10 wyniki oblicze Wyniki oblicze ste 24-godz. pyu zawieszonego PM10 dla roku bazowego 2007 przedstawiono na mapach w rozdziale 13. Przekroczenia dopuszczalnego stenia 24-godzinnego pyu zawieszonego PM10 przeanalizowano w ukadzie percentyli 90,4 ze ste 24-godz. Analizujc uzyskane wyniki mona sformuowa nastpujce wnioski: we Wrocawiu przekroczenia dopuszczalnej czstoci przekrocze ste 24-godz. (powyej 35 w cigu roku) wystpuj na obszarze caego centrum miasta Stare Miasto, rdmiecie, pnocna cz dzielnicy Krzyki oraz na osiedlach Stabowice, Przedmiecie Oawskie, Huby, Tarnogaj, Borek, Grabiszynek, Partynice, Widawa oraz wzdu cigw komunikacyjnych (szczeglnie wzdu drg krajowych nr 8 i 94), percentyl 90,4 osiga najwysz warto 124,8 g/m3; Wyej wymienione obszary przekrocze podlegaj prognozie dotrzymywania dopuszczalnego poziomu dla roku 2020. Stenia rednioroczne benzo(a)pirenu wyniki oblicze Wyniki oblicze ste redniorocznych benzo(a)pirenu dla roku bazowego 2007 przedstawiono na mapie w rozdziale 13. Analizujc uzyskane wyniki mona sformuowa nastpujce wnioski:

2007-12-31

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4206

Poz. 665

przekroczenia docelowej wielkoci stenia redniorocznego benzo(a)pirenu obejmuj obszar niemal caego miasta Wrocawia; najwysze stenia rednioroczne benzo(a)pirenu osigaj wielko 13,5 ng/m 3 we Wrocawiu. Ozon wyniki oblicze W zakresie ozonu przeprowadzono badania modelowe rozkadu przestrzennego emisji gwnych prekursorw ozonu na terenie caego wojewdztwa w roku bazowym 2007 (szczegowo przedstawiony w czci J Strefa Dolnolska) i na tej podstawie okrelono rozkad przestrzenny zanieczyszczenia ozonem. Map przedstawiajc wyniki modelowania czstotliwoci przekraczania poziomu stenia godzinnego (redniego, omiogodzinnego) ozonu (120 g/m3) w roku bazowym zamieszczono w zacznikach graficznych (rozdzia 13, rysunek A28). Analizujc rozkad czstotliwoci przekraczania tego stenia mona stwierdzi, e przekroczenia w Aglomeracji Wrocawskiej wystpuj przede wszystkim w poudniowej i zachodniej jej czci, gdzie przekroczenia wystpuj powyej 40 razy. Badania modelowe dla roku 2007 wykazay (tak jak i notowania z pomiarw) brak przekrocze poziomw alarmowych, jak i poziomu informowania spoeczestwa. 9.3. ANALIZA UDZIAU GRUP RDE EMISJI PROCENTOWY UDZIA W ZANIECZYSZCZENIU POWIETRZA POSZCZEGLNYCH GRUP RDE EMISJI I POSZCZEGLNYCH RDE EMISJI Analiz udziau poszczeglnych grup rde emisji przeprowadzono w oparciu o nastpujcy podzia rde zlokalizowanych na obszarach poszczeglnych stref: rda punktowe, dotycz korzystania ze rodowiska, rda liniowe, dotycz powszechnego korzystania ze rodowiska, rda powierzchniowe, dotycz powszechnego korzystania ze rodowiska. Dla wszystkich punktw siatki obliczeniowej wyznaczono stenia rednioroczne odpowiadajce oddziaywaniu poszczeglnych grup rde, a nastpnie okrelono ich udziay w obszarach przekrocze, jak rwnie na pozostaym terenie kadej ze stref. W tabeli poniej przedstawiono zestawienie parametrw statystycznych przestrzennego rozkadu udziaw grup rde emisji w steniach redniorocznych dla Aglomeracji Wrocawskiej. Tabela A26. Zestawienie parametrw statystycznych przestrzennego rozkadu udziaw grup rde emisji w steniach redniorocznych pyu PM10 i benzo(a)pirenu na terenie Wrocawia
rodzaje rde redni udzia na terenie py zawieszony PM10 napyw + to rda powierzchniowe rda liniowe rda punktowe benzo(a)piren napyw + to rda powierzchniowe rda liniowe rda punktowe 10,01% 88,23% 0,66% 1,10% 7,69% 90,56% 0,71% 1,05% 59,99% 18,79% 20,21% 0,52% 44,06% 25,15% 30,30% 0,49% redni udzia na obszarze przekrocze

Poniej przedstawiono graficznie udziay poszczeglnych grup rde emisji w imisji na terenie Wrocawia dla pyu PM10 i benzo(a)pirenu. obszar miasta
BaP

10,0% 60,0%
0% napyw + to 20% 40%

88,2% 18,8%
60% rda liniowe 80%

1,1% 20,2% 0,5%


100%

PM10

rda powierzchniowe

rda punktowe

Rysunek A21. Udzia poszczeglnych rde emisji w imisji pyu zawieszonego PM10 i benzo(a)pirenu na terenie Aglomeracji Wrocawskiej w 2007 roku

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4207
obszar przekroczeo

Poz. 665

BaP

7,7%

90,6%

0,7%

PM10

44,1%

25,2%

30,3%

0% napyw + to

20%

40%

60% rda liniowe

80% rda punktowe

100%

rda powierzchniowe

Rysunek A22. Udzia poszczeglnych rde emisji w imisji pyu zawieszonego PM10 i benzo(a)pirenu w obszarze przekrocze Aglomeracji Wrocawskiej w 2007 roku

Podsumowujc wyniki uzyskane dla caego obszaru obliczeniowego Aglomeracji Wrocawskiej mona sformuowa nastpujce wnioski: wysoki jest udzia ta zanieczyszcze na terenie Aglomeracji Wrocawskiej, naturalne to i napyw zanieczyszcze pokrywaj ju ponad 45% normy stenia redniorocznego, udzia ta i napywu w wielkoci ste redniorocznych pyu PM10 na obszarze strefy wynosi 60%, z czego ok. 13% stanowi napyw z pasa 30 km i dalekich emitorw punktowych, udzia ta w obszarze przekrocze zdecydowanie maleje, ale w dalszym cigu pozostaje na wysokim poziomie ok. 44%, z czego blisko 10% stanowi napyw z pasa 30 km i dalekich emitorw punktowych, spord rde zlokalizowanych na terenie Wrocawia najwiksze oddziaywanie na stan jakoci powietrza w miecie maj rda liniowe (blisko 30% w obszarze przekrocze) i powierzchniowe (ok. 25% w obszarze przekrocze); dotyczy to zarwno osiganych wartoci ste jak i zasigu ich wystpowania, rda punktowe maj znikomy wpyw na wielko ste redniorocznych (poniej 1% w obszarze przekrocze), za wielko stenia benzo(a)pirenu odpowiadaj w wikszoci rda powierzchniowe bo ich wpyw to blisko 90% na obszarze przekrocze, oddziaywanie poszczeglnych rodzajw rde emisji na stan jakoci powietrza moe lokalnie by zwikszone lub zmniejszone w stosunku do udziaw rednich dla miasta, o czym wiadczy znaczny rozrzut wartoci ste redniorocznych, rozkad udziaw procentowych zaley od lokalizacji punktw obliczeniowych gdy w ssiedztwie cigw komunikacyjnych udzia rde liniowych silnie ronie i moe by przewaajcy, natomiast na pozostaych obszarach dominuje wpyw emisji powierzchniowej, wpyw emisji liniowej jest najwikszy wzdu drg, emisja liniowa jest odpowiedzialna w najwikszym stopniu za poziom ste redniorocznych pyu PM10 na terenie miasta, a emisja powierzchniowa za wielko ste benzo(a)pirenu. Przedstawione powyej rozwaania oraz wyniki modelowania rozprzestrzeniania zanieczyszcze wskazuj jednoznacznie, e za jako powietrza na terenie Aglomeracji Wrocawskiej w przewaajcej mierze odpowiadaj rda emisji pochodzce z powszechnego korzystania ze rodowiska. Natomiast korzystanie ze rodowiska ma mniejszy wpyw na wielko ste pyu zawieszonego PM10 oraz benzo(a)pirenu zarwno na terenie miasta, jak i na obszarze przekrocze. Przedstawione powyej analizy dotycz udziaw poszczeglnych grup rde emisji w zanieczyszczeniu powietrza w odniesieniu do ste redniorocznych pyu zawieszonego PM10. Jednak z uwagi na fakt, e podstawowym problemem w strefie jest przekroczenie dopuszczalnej czstoci przekrocze ste 24godz. (dua liczba dni z przekroczeniami) przeprowadzono rwnie analiz wpywu poszczeglnych rodzajw rde na wielko ste 24godzinnych. W tym celu wyselekcjonowano dni o szczeglnie niekorzystnych warunkach meteorologicznych bardzo niska temperatura i maa prdko wiatru. Jako przykad poniej przedstawiono analiz dwch dni: 26 stycznia, 12 marca i 23 grudnia 2007 roku, w ktrych rozprzestrzenianie zanieczyszcze byo utrudnione. Ponisza tabela i wykresy przedstawiaj udzia poszczeglnych rodzajw rde w steniach 24godzinnych pyu zawieszonego PM10 w analizowanych dniach roku bazowego.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4208

Poz. 665

Tabela A27. Zestawienie parametrw statystycznych przestrzennego rozkadu udziaw grup rde emisji w steniach 24godz. pyu PM10 na terenie Aglomeracji Wrocawskiej
rodzaj rde data napyw + to rda powierzchniowe rda liniowe rda punktowe 34,99% 35,67% 29,13% 0,20% redni udzia w wybranych punktach 26 stycznia 2007 roku 12 marca 2007 roku 47,24% 28,52% 22,51% 1,74% 23 grudnia 2007 roku 48,70% 30,72% 20,54% 0,04%

23 grudnia 12 marca 26 stycznia 0% 10%

48,7% 47,2% 35,0%


20% napyw + to 30% 40%

30,7% 28,5% 35,7%


50% 60% liniowe 70% 80%

20,5% 22,5% 29,1%


90% 100%

powierzchniowe

punktowe

Rysunek A23. Udzia poszczeglnych rde emisji w steniach 24godz. pyu zawieszonego PM10 w wybranych dniach w 2007 roku w Aglomeracji Wrocawskiej

Analiza prezentowanych wynikw wyranie pokazuje znaczcy wpyw rde powierzchniowych na wielko stenia 24godz. Zaznaczy naley, e we wszystkich analizowanych dniach pojawiaj si w wynikach modelowania przekroczenia ste dopuszczalnych, ale 26 stycznia stenia s zdecydowanie nisze ni 23 grudnia. Porwnujc te wyniki z wynikami urednionymi dla obszaru przekrocze (tabela A26) wida wyrany wzrost udziau rde powierzchniowych, a zmniejszenie udziau pozostaych rodzajw rde. Nawet 23 grudnia, kiedy wielko ta bya na wysokim poziomie, a jego udzia w wielkoci ste 24godz przekracza 48% udzia rde powierzchniowych przekracza 30%. Wniosek std, e w przypadku przekrocze dopuszczalnego stenia 24godz. bardzo istotna role w ich wysokoci odgrywaj rda powierzchniowe i to wanie poprzez dziaania redukujce lokaln nisk emisj mona doprowadzi do stanu wymaganego przepisami prawa. Na podstawie przestrzennego rozkadu emisji gwnych prekursorw ozonu: niemetanowych lotnych zwizkw organicznych, tlenkw azotu, tlenkw siarki i jak te przestrzennego rozkadu zanieczyszcze ozonem oraz podziau na poszczeglne kategorie rde stwierdzi mona: najwiksze stenia ozonu pokrywaj si generalnie z obszarami najwikszej emisji prekursorw ozonu, ale nie zawsze, bowiem trzeba zdawa sobie spraw, e procesy powstawania ozonu, jak to przedstawiono w czci oglnej, nie s liniowe, najwiksze znaczenie dla powstawania ozonu ma emisja tlenkw azotu z procesw spalania w sektorze produkcji i transformacji energii i w sektorze transportu drogowego oraz niemetanowych lotnych zwizkw organicznych w sektorze wydobycia i dystrybucji paliw kopalnych oraz wynikajca ze stosowania rozpuszczalnikw i innych substancji. 10. CZAS POTRZEBNY NA REALIZACJ CELW PROGRAMU I PROGNOZY EMISJI ZANIECZYSZCZE DO POWIETRZA 10.1. CZAS POTRZEBNY NA REALIZACJ CELW PROGRAMU Proponuje si nastpujcy czas realizacji poszczeglnych dziaa naprawczych: Poziom wojewdztwa: stworzenie i utrzymanie systemu organizacyjnego dla dziaa naprawczych zadanie cige od 2011 do 2020; zmiany uwarunkowa wojewdzkich, regionalnych i prawnych w zakresie wdraania dziaa naprawczych na poziomie wojewdztwa 20112020; dziaania wspomagajce inne dziaania prowadzone w ramach aglomeracji, miast, a take w ramach innych strategicznych dla wojewdztwa programw zadanie cige od 2011 do 2020; zmiany w dokumentach strategicznych wojewdztwa w zakresie wprowadzania nowych wytycznych i dziaa zwizanych z realizacj Programu 20112020. Poziom aglomeracji: program ograniczenia niskiej emisji realizacja w latach 20112020; stworzenie i utrzymanie systemu organizacyjnego na poziomie miasta dla realizacji dziaa naprawczych zadanie cige od 2011 do 2020;

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4209

Poz. 665

dziaania lokalne w zakresie rozbudowy i modernizacji ukadu komunikacyjnego miast 20112020; dziaania edukacyjne zadanie cige 20112020; zmiany w dokumentach strategicznych miasta w celu wprowadzenia jednolitych wytycznych i zasad w zakresie prowadzonych dziaa w skali miasta i wojewdztwa 20112020; dziaania wspomagajce, ktre w sposb poredni wpywaj na jako powietrza 20112020. 10.2. PROGNOZY EMISJI ZANIECZYSZCZE DO POWIETRZA DLA ROKU PROGNOZY 2020 Rozdzia ten zawiera podstawowe zaoenia do prognozy na rok 2020 okrelonej dla dwch wariantw: wariant 0 wariant z uwzgldnieniem dziaa wynikajcych z przepisw prawa, ktre bd lub s realizowane niezalenie od realizacji Programu ochrony powietrza, wariant 1 wariant z uwzgldnieniem dziaa, ktre oprcz wymienionych w wariancie 0 musz by zrealizowane, aby dotrzyma norm jakoci powietrza w strefie. Biorc pod uwag wyniki modelowania jakoci powietrza, jako obszar wystpowania przekrocze normatywnych ste pyu PM10 w powietrzu zidentyfikowano nastpujce obszary (pokazane na mapach, rysunki A25 i A26) Aglomeracji Wrocawskiej: cae centrum miasta Stare Miasto, rdmiecie, pnocna cz dzielnicy Krzyki oraz na osiedlach Stabowice, Przedmiecie Oawskie, Huby, Tarnogaj, Borek, Grabiszynek, Partynice, Widawa oraz wzdu cigw komunikacyjnych (szczeglnie wzdu drg krajowych nr 8 i 94). Dla benzo(a)pirenu obszar przekrocze obejmuje prawie cay obszar Aglomeracji Wrocawskiej z wyjtkiem zachodnich peryferii (tereny niezabudowane). Wymienione wczeniej obszary przyjto do oceny dotrzymywania dopuszczalnych ste w roku prognozy (2020). Ocena dotyczy: ste redniorocznych pyu PM10 i ste 24godz. pyu PM10, ste redniorocznych benzo(a)pirenu. W zakresie analizy ste 24godzinnych, zgodnie z dokumentem Zasady sporzdzania naprawczych programw ochrony powietrza w strefach przeprowadzono analiz percentyla 90,4 (dla pyu PM10). Prognoz przeprowadzono dla obszaru caej Aglomeracji Wrocawskiej, gdzie wyniki modelowania jakoci powietrza dla roku bazowego wykazay wystpowanie przekrocze normatywnych ste pyu PM10 w powietrzu i benzo(a)pirenu w pyle zawieszonym PM10. Poniewa, jak wykazaa przedstawiona w tym rozdziale analiza udziaw grup rde, wpyw na jako powietrza na terenie aglomeracji ma przede wszystkim emisja liniowa (udzia ok. 56 % w obszarze przekrocze) oraz emisja powierzchniowa (udzia ok. 17% w obszarze przekrocze), dlatego te zaplanowano redukcj emisji dla rde liniowych i powierzchniowych. W obliczeniach uwzgldniono szereg inwestycji drogowych wymienionych szczegowo w rozdziale 2. Konieczn redukcj wielkoci emisji powierzchniowej oszacowano metod kolejnych przyblie wykonujc modelowanie imisji dla roku prognozy 2020. Wariant 0 Emisja liniowa Rozwaajc zmian emisji pochodzcej ze rde liniowych naley wzi pod uwag spodziewany oglny wzrost natenia ruchu pojazdw na drogach. Wg szacunkw Generalnej Dyrekcji Drg Krajowych i Autostrad redni wskanik wzrostu ruchu pojazdw samochodowych w wojewdztwie dolnolskim dla okresu picioletniego wynosi 1,11 na drogach krajowych i 1,09 na drogach wojewdzkich. Wskanik wzrostu ruchu obliczony na tej podstawie dla rozpatrywanego okresu od roku 2007 do 2020 wynosi 1,37. Zmiana jakoci paliw dopuszczonych do obrotu nie wpynie w sposb istotny na wielko emisji analizowanych zanieczyszcze, a spodziewana redukcja emisji liniowej pyu PM10 nastpi poprzez zmian parametrw emisyjnych pojazdw poruszajcych si po drogach Aglomeracji Wrocawskiej. Od 1 padziernika 2006 r. wszystkie nowe rejestrowane pojazdy musz spenia norm Euro 4, od 1 padziernika 2009 r. norm Euro 5. Jest znaczna rnica midzy wymaganiami dotyczcymi emisji spalin okrelonymi w normie Euro 3, a zawartymi w normie Euro 4, Euro 5 i Euro 6. Emisja czstek staych (PM) jest cigle zmniejszana, a jej wielko zaley od kategorii pojazdu. Dla samochodw osobowych i samochodw dostawczych (o masie 1305 kg) od 0,05 g/km (Euro 3) do 0,005 g/km (Euro 6), dla samochodw dostawczych (o masie 1305 kg 1760 kg) od 0,07 g/km (Euro 3) do 0,005 g/km (Euro 6), dla samochodw dostawczych (o masie >1760 kg) od 0,1 g/km (Euro 3) do 0,005 g/km (Euro 6), dla autobusw i pojazdw cikich od 0,1 g/kWh (Euro 3) do 0,02 g/kWh (Euro 6). Oznacza to ograniczenie emisji czstek staych o nie mniej ni 80 %.
Samochody dostawcze (o masie >1760 kg) dostawcze (o masie 1305 kg 1760 kg) osobowe i dostawcze (o masie 1305 kg) 0 0,01 0,02 0,03 0,04 0,05 0,06 0,07 0,08 0,09 0,1 Euro 3 [g/km] Euro 6 [g/km]

Rysunek A24 Porwnanie norm Euro 3 i Euro 6 dotyczcych emisji czstek staych dla pojazdw osobowych i dostawczych.(rdo: opracowanie wasne)

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4210
Euro 3 [g/kWh] Euro 6 [g/kWh]

Poz. 665

Autobusy i pojazdy cikie 0 0,02 0,04 0,06 0,08 0,1

Rysunek A 25. Porwnanie norm Euro 3 i Euro 6 dotyczcych emisji czstek staych dla autobusw i pojazdw cikich (rdo: opracowanie wasne)

W zwizku z powyszym w prognozie emisji uwzgldniono zmniejszenie emisji zanieczyszcze poprzez wprowadzanie na rynek coraz nowoczeniejszych pojazdw speniajcych standardy Euro 3 i wysze. Naley zwrci uwag, e obnienie emisji pyu PM10 wynikajce z wprowadzaniem norm Euro bdzie kompensowane poprzez wzrost natenia ruchu pojazdw. Poprawa parametrw emisyjnych pojazdw oraz poprawa parametrw technicznych drg i ulic doprowadzi to do zmniejszenia si emisji liniowej: o 15% tzw. emisji spalinowej tj. wynikajcej ze spalania paliw, o 30% emisji pozaspalinowej i wtrnej. Emisja punktowa W przyszoci bdzie nastpowa zmniejszanie si wielkoci emisji ze rde przemysowych energetycznych i technologicznych w zwizku z wprowadzaniem energooszczdnej i materiaooszczdnej technologii, urzdze energetycznych niskoemisyjnych, korelujce ze wzmocnieniem dziaania organw administracji publicznej coraz skuteczniej wdraajcych i egzekwujcych prawo ochrony rodowiska. Na skutek przeprowadzonych procesw termomodernizacyjnych przewiduje si rwnie spadek zapotrzebowania na moc oraz ograniczenie zuycia energii cieplnej. Wymagania przepisw prawa, ktre uwzgldniono w wariancie 0 dotycz gownie emitorw punktowych, a dokadnie instalacji, z ktrych wprowadzane s do powietrza pyy i gazy. Rozporzdzenie Ministra rodowiska z 20 grudnia 2005 roku (Dz. U. Nr 260, poz. 2181) w sprawie standardw emisyjnych z instalacji okrela dopuszczalne wielkoci ste emisyjnych z instalacji. W tabelach poniej podano standardy emisyjne dla pyu, jakie okrela to rozporzdzenie dla instalacji energetycznego spalania paliw staych. Tabela A28. Standardy emisyjne dla pyu z instalacji spalania paliw.
nominalna moc standardy emisyjne dla pyu, ze spalania wgla kamiennego cieplna [w mg/m3u, przy zawartoci 6% tlenu w gazach odlotowych] MW do 31.12.2006 r. od 01.01.2007 r. do 31.12.2015 r. od 01.01.2016 r. zacznik 1 rda istniejce, oddane do uytku przed 29.03.1990 r. <5 1900 700 200 5 i < 50 1000 400 100 50 i < 500 350 100 100 > 500 350 50 50 zacznik 2 rda nowe oddane do uytku przed 27.11.2003 r., jeli wniosek o pozwolenie na budow zoono przed 27.11.2002 r. <5 1900 700 200 5 i < 50 1000 400 100 50 i < 500 100 100 100 > 500 50 50 50 zacznik 4 rda istniejce, oddane do uytku przed 29.03.1990 r., ktre maj by uytkowane tylko do 31.12.2015 r. (nie duej ni 20 000 godzin od 1.01.2003 do 31.12.2015) < 50 700 50 350

Komisja Europejska opracowaa projekt nowej dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie emisji przemysowych (dyrektywa IPPC), ktra ma znowelizowa i poczy 7 dyrektyw: 2001/80/WE w sprawie ograniczenia emisji niektrych zanieczyszcze do powietrza z duych obiektw energetycznego spalania (LCP), 2000/76/WE w sprawie spalania odpadw (WI), 1999/13/WE w sprawie ograniczenia emisji lotnych zwizkw organicznych spowodowanej uyciem organicznych rozpuszczalnikw podczas niektrych czynnoci i w niektrych urzdzeniach, 78/176/EWG, 82/883/EWG i 92/112/EWG zwizane z produkcj dwutlenku tytanu; 96/61/WE w sprawie zintegrowanego zapobiegania zanieczyszczeniom i ich kontroli (IPPC). W projekcie dyrektywy IPPC jednoznacznie wprowadza si definicj rda wsplny komin (sumowanie mocy kotw podczonych do wsplnego komina). Ponadto znacznie zaostrza si standardy dla tzw.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4211

Poz. 665

duych obiektw energetycznego spalania (moc cieplna doprowadzona w paliwe 50 MWt), co wie si dla Polski (sektor energetyczny oparty na wysokoemisyjnych paliwach; wgiel kamienny i brunatny) z duymi nakadami inwestycyjnymi na wysokosprawne instalacje oczyszczania spalin oraz dywersyfikacj paliwow (znacznie wiksze wykorzystanie gazu ziemnego i biomasy). Komisja Europejska w projekcie dyrektywy zakada wprowadzenie jej zapisw w ycie od 2016 r. Jednak ze wzgldu na struktur paliwow (wgiel) wytwarzania energii, Polska wspierana m. in. przez Wielka Brytani, wynegocjowaa przesunicie obowizkw stosowania ostrzejszych standardw emisji na rok 2024 dla rde spalania o mocy do 200 MWt, a dla rde wikszych od 200 MWt na rok 2021. Nie wykluczone jest, e przepisy zostan na powrt zaostrzone (obowizek stosowania ostrzejszych standardw od 2016 r.). Biorc powysze pod uwag mona okreli, jaka cz emitorw punktowych w strefie musi poprawi (w stosunku do 2007 r.) swoje parametry emisyjne poprzez zmniejszenie ste pyu w gazach odlotowych. Analiza charakterystyk emitorw punktowych i parametrw emisji ze strefy pozwolia oszacowa prawdopodobn zmian emisji pyu zawieszonego PM10 w poszczeglnych strefach. Wariant 1 Emisja liniowa W zakresie zmian w ukadzie komunikacyjnym Aglomeracji Wrocawskiej przyjto nastpujce zaoenia: modernizacja, rozbudowa ukadu drogowego i budowa nowych drg (szczegowo okrelona w rozdziale 2) zostanie zakoczona do 2020 roku; wyprowadzenie ruchu tranzytowego z centrum miasta spowoduje zmniejszenie ruchu na drogach w miastach: pojazdy ciarowe o 45 %, pojazdy osobowych i dostawcze o 15%; W ramach dziaa dodatkowych zmierzajcych do ograniczenia wpywu zanieczyszcze pochodzcych z komunikacji na stan jakoci powietrza zaproponowano: popraw stanu technicznego drg istniejcych utwardzenie poboczy w celu redukcji wtrnego unosu pyu z drogi, dziaania polegajce na ograniczeniu emisji wtrnej pyu poprzez odpowiednie utrzymanie czystoci nawierzchni (czyli poprzez czyszczenie metod mokr przy odpowiednich warunkach meteorologicznych). Dziaania polegajce na utrzymaniu czystoci nawierzchni drg naley realizowa z czstotliwoci zalen od panujcych warunkw pogodowych. W ramach dziaa dodatkowych zaproponowano rwnie wymian taboru komunikacji autobusowej, tak aby jak najwiksza liczba autobusw speniaa normy emisji spalin Euro 4 lub wysze. W ramach tych dziaa moliwa jest rwnie wymiana taboru z autobusw zasilanych olejem napdowym na autobusy zasilane alternatywnym paliwem gazowym CNG. Podkreli naley, e we Wrocawiu dziaania zwizane z poprawa parametrw technicznych taboru s zaplanowane i sukcesywnie prowadzone. Emisja powierzchniowa niska emisja Dla emisji pochodzcej z indywidualnych systemw grzewczych przeanalizowano zmiany jakoci paliw dopuszczonych do obrotu. Zmiana taka, eby miaa istotny wpyw na jako powietrza, musiaaby dotyczy paliw staych. Rozwaono moliwo wprowadzenia ogranicze w zakresie jakoci paliw dopuszczonych do obrotu w strefie (na podstawie art. 96 Ustawy Prawo ochrony rodowiska), ale ze wzgldw spoecznych i praktycznych moliwoci realizacji, takich ogranicze nie proponuje si. Redukcj emisji powierzchniowej zaoono dla obszarw, gdzie wystpuj przekroczenia w roku bazowym. Przyjte wielkoci redukcji emisji pyu PM10 przedstawiono poniej w tabelach. Tabela A29. Redukcja pyu PM10 z emisji powierzchniowej na obszarze miasta Wrocawia
Lp. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 obszary bilansowe we Wrocawiu I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII XIII XIV emisja pyu PM10 [Mg/rok] rok bazowy 2007 34,01 130,42 40,28 11,12 56,48 136,83 36,83 55,91 38,19 29,99 6,74 49,95 2,49 157,33 stopie redukcji 25% 45% 10% 15% 65% 10% 20% emisja pyu PM10 [Mg/rok] rok prognozy 2020 25,51 71,73 36,25 11,12 48,01 47,89 33,15 44,73 38,19 29,99 6,74 39,96 2,49 78,67 rnica (20072020) [Mg/rok] 8,50 58,69 4,03 0,00 8,47 88,94 3,68 11,18 0,00 0,00 0,00 9,99 0,00 78,66

20% 50%

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49


Lp. 15 16 17 obszary bilansowe we Wrocawiu XV XVI XVII SUMA

4212
stopie redukcji emisja pyu PM10 [Mg/rok] rok prognozy 2020 38,54 21,83 46,42 621,22

Poz. 665
rnica (20072020) [Mg/rok] 0,00 0,00 11,60 283,74

emisja pyu PM10 [Mg/rok] rok bazowy 2007 38,54 21,83 58,02 904,96

20%

Redukcja emisji pyu PM10, poprzez zmian sposobu ogrzewania doprowadzi rwnie do zmniejszenia emisji benzo(a)pirenu na terenie strefy. Wielko redukcji emisji wspomnianych zanieczyszcze z emisji powierzchniowej w strefie zestawiono w poniszych tabelach. Tabela A30. Redukcja emisji benzo(a)pirenu z emisji powierzchniowej na obszarze Wrocawia
Lp. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII XIII XIV XV XVI XVII SUMA obszary bilansowe emisja B(a)P [kg/rok] rok bazowy 2007 20,27 76,75 23,55 6,55 32,97 80,01 21,93 32,16 22,20 18,11 4,03 29,16 1,49 89,82 22,61 12,71 33,34 527,66 emisja B(a)P [kg/rok] rok prognozy 2020 15,20 42,21 21,20 6,55 28,02 28,00 19,74 25,73 22,20 18,11 4,03 23,33 1,49 44,91 22,61 12,71 26,67 362,71 rnica (20072020) [kg/rok] 5,07 34,54 2,35 0,00 4,95 52,01 2,19 6,43 0,00 0,00 0,00 5,83 0,00 44,91 0,00 0,00 6,67 164,95

Emisja punktowa W przyszoci bdzie nastpowa zmniejszanie si wielkoci emisji ze rde przemysowych energetycznych i technologicznych w zwizku z wprowadzaniem energooszczdnej i materiaooszczdnej technologii, urzdze energetycznych niskoemisyjnych, korelujce ze wzmocnieniem dziaania organw administracji publicznej coraz skuteczniej wdraajcych i egzekwujcych prawo ochrony rodowiska (omwione w wariancie 0). Jak wykazaa analiza wariantu 0 dla podmiotw gospodarczych, ktre objte s wymogami dotrzymania standardw emisyjnych okrelonych prawem nie s wymagane dodatkowe dziaania zwizane z redukcja emisji, poniewa zaostrzone normy bd wymagay od nich wdroenia najnowszych technologii i modernizacji w celu uzyskania zgodnoci z normami. Na skutek przeprowadzonych procesw termomodernizacyjnych przewiduje si rwnie spadek zapotrzebowania na moc oraz ograniczenie zuycia energii cieplnej. Biorc pod uwag powysze jak rwnie moliwoci rozwoju oraz powstanie nowych zakadw (rde punktowych) przyjto zaoenie, e wielko emisji ze rde punktowych nie ulegnie zmianie w stosunku do roku bazowego. Zestawienie emisji Poniej, w tabelach, przedstawiono porwnanie emisji poszczeglnych zanieczyszcze w roku bazowym 2007 i w roku prognozy 2020. Tabela A31. Porwnanie emisji pyu PM10 w roku bazowym i w roku prognozy we Wrocawiu
Rodzaj rde emitory punktowe emitory powierzchniowe emitory liniowe SUMA Emisja pyu PM10 w roku bazowym 2007 [Mg/rok] 596,11 904,96 173,53 1 674,60 Emisja pyu PM10 w roku prognozy 2020 [Mg/rok] 596,11 621,22 156,57 1 373,90 Zmiana emisji pyu PM10 (20072020) [Mg/rok] 0,00 283,74 16,96 300,70

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4213

Poz. 665
Zmiana emisji B(a)P (2007 2020) [kg/rok] 0,00 164,95 0,09 165,04

Tabela A15. Porwnanie emisji benzo(a)pirenu w roku bazowym i w roku prognozy we Wrocawiu
Rodzaj rde emitory punktowe emitory powierzchniowe emitory liniowe SUMA Emisja B(a)P w roku Emisja B(a)P w roku bazowym 2007 prognozy 2020 [kg/rok] [kg/rok] 35,30 35,30 527,66 362,71 0,54 0,45 563,50 398,46

Emisja napywowa Zaoono zmiany emisji napywowej wynikajce z realizacji programw ochrony powietrza w strefach wojewdztw ociennych oraz wdroenia dyrektywy CAFE na terenie kraju i w innych pastwach UE. Do prognoz w zakresie wielkoci emisji napywowej wykorzystano dane z opracowa dostpnych na stronie GIO2), a take dane EMEP dotyczce prognozowanych wielkoci emisji pyu w roku 2020 dla krajw UE i nienalecych do Unii. Przeprowadzona analiza emisji napywowej pozwolia na okrelenie wielkoci ta na terenie strefy w roku 2020, uwzgldniajcego napywy zanieczyszcze spoza strefy, ktre wynosi odpowiednio: dla pyu PM10 16 g/m3, w tym wyrni mona: warto ta cakowitego: 12 g/m3 (w tym to regionalne 7,9 g/m3), warto ta transgranicznego: 4 g/m3; benzo(a)piren 0,17 ng/m3. Prognoza emisji prekursorw ozonu Przy prognozowaniu wielkoci emisji prekursorw ozonu oparto si na prognozach EMEP dla obszarw wojewdztwa dolnolskiego uzupeniajc je o dziaania krajowe. W prognozach uwzgldniono realizacj wszystkich aktualnie obowizujcych dyrektyw projektw dyrektyw i obowizujcych polityk krajowych oraz UE, jak te i przewidywalnych zamierze. Uwzgldniono rwnie redukcj emisji prekursorw ozonu w wyniku realizacji programw ochrony powietrza w wojewdztwie dolnolskim dla stref w ktrych przekroczone zostay normy, w zakresie pyu PM10 i benzo(a)pirenu. Cho gwnym ich celem bya eliminacja zanieczyszcze w tym zakresie, to rwnie przyczynia si bd do redukcji emisji prekursorw ozonu. Uwzgldniajc powysze przedstawiono, na podstawie modelowania, przestrzenne uksztatowanie emisji gwnych prekursorw ozonu w czci J Strefa Dolnolska Ozon Programu ochrony powietrza. 10.3. OBLICZENIA I ANALIZA STANU ZANIECZYSZCZENIA POWIETRZA DLA ROKU 2020 Stenia rednioroczne i 24godz. pyu zawieszonego PM10 wyniki oblicze Analizujc uzyskane wyniki mona sformuowa nastpujce wnioski: wartoci stenia redniorocznego powyej 40 g/m3 nie wystpuj w adnym punkcie obliczeniowym zlokalizowanym na analizowanym obszarze przekrocze w Aglomeracji Wrocawskiej, po wprowadzeniu dziaa naprawczych nie wystpuj przekroczenia dopuszczalnego stenia 24-godz. pyu PM10 na terenie Aglomeracji Wrocawskiej, Rozkad ste 24-godz. dla roku prognozy 2020 na obszarze Aglomeracji Wrocawskiej przedstawiony zosta w rozdziale 13. Stenia rednioroczne benzo(a)pirenu wyniki oblicze Docelowa warto stenia redniorocznego benzo(a)pirenu dla roku 2020 wynosi 1 ng/m 3. Okrelona wielko redukcji emisji nie jest wystarczajca do osignicia docelowej wielkoci stenia benzo(a)pirenu w strefie. Jednak z uwagi na niewspmierne do osignitego efektu ekologicznego koszty nie wyznaczono obligatoryjnie zada w celu doprowadzenia do stanu docelowego. Podkreli naley te fakt, e okrelone na podstawie pomiarw to stanowi blisko 24% wartoci docelowej stenia. Majc na uwadze fakt, e najwiksze iloci benzo(a)pirenu uwalnianie s do atmosfery podczas spalania odpadw w indywidualnych systemach grzewczych, zaleca si prowadzenie dziaa edukacyjnych w celu zmiany przyzwyczaje i spoecznego przyzwolenia dla tego procederu. Wnioski Dla prognozowanej na 2020 rok sytuacji nie wystpuj przekroczenia dopuszczalnych poziomw pyu zawieszonego PM10 w powietrzu. Prognozowane dziaania naprawcze zaproponowane w Programie wystarczaj do uzyskania stanu jakoci powietrza zgodnego z wymaganiami przepisw ochrony rodowiska. Ozon wyniki oblicze Na podstawie prognoz emisji prekursorw ozonu na 2020 rok dokonano modelowania w zakresie okrelenia ste ozonu i czstotliwoci ich wystpowania. Na zaczonej w czci J Strefa Dolnolska mapie przedstawiono wyniki modelowania czstotliwoci przekraczania poziomu stenia godzinnego (redniego, omiogodzinnego) ozonu 120 g/m3 wg prognoz na rok 2020. Porwnujc z sytuacj w roku 2007, przedstawion wyej, mona stwierdzi, e nastpia znaczca redukcja czstotliwoci przekraczania poziomu docelowego 120 g/m3, jednak przekroczenia bd wystpowa, co spowoduje, e poziom celu dugoterminowego, obowizujcego od roku 2020 nie bdzie dotrzymany. Podobnie jak wg bada dla 2007 roku, w 2020 istnieje niewielkie prawdopodobiestwo wystpienia w strefie ste alarmowych, jak i na poziomie zobowizujcym do poinformowania spoeczestwa.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4214

Poz. 665

10.4. PODSUMOWANIE ANALIZ STANU ZANIECZYSZCZENIA POWIETRZA Zgodno z wartociami dopuszczalnymi dla pyu zawieszonego PM10 powinna by osignita ju w roku 2005. Osigniecie tej zgodnoci okazao si jednak niemoliwe we Wrocawiu. Przyczyn takiego stanu rzeczy naley upatrywa w kilku czynnikach. Gwnym czynnikiem, na ktry naley zwrci uwag jest oddziaywanie transportu samochodowego na jako powietrza na terenie miasta. Do tej pory Wrocaw nie posiada obwodnicy. W 2005 roku ruch tranzytowy prowadzony by przez centrum miasta. Od 2008 roku funkcjonuje strefa ograniczonego wjazdu pojazdw powyej 9 ton i ruch tranzytowy kierowany jest w wikszoci na obwodnic rdmiejsk. Jednak nawet obwodnica rdmiejska nie jest domknita. W rezultacie, tranzytowy ruch samochodowy prowadzony jest przez obszary zabudowane, czsto nawet gsto zabudowane. Podstawowy ukad drogowy miasta wymaga modernizacji i szeregu inwestycji. W dobie bardzo szybkiego przyrostu iloci poruszajcych si po drogach pojazdw rwnie uciliwy sta si lokalny ruch samochodowy. Wrocaw jest miastem szczeglnie uciliwym dla mieszkacw z powodu zatorw drogowych, ktre nie ograniczaj si ani do gwnych arterii, ani do dni roboczych. Taka sytuacja prowadzi do wzrostu uciliwoci transportu samochodowego w miecie i znaczcego wpywu emisji liniowej na stan jakoci powietrza. Na jako powietrza mogo mie wpyw rwnie szereg inwestycji prowadzonych na terenie miasta. Sposb prowadzenia inwestycji drogowych, mieszkaniowych i innych nie uwzgldnia ochrony przed niezorganizowan emisj pyw. Dotyczy to zarwno sposobu prowadzania samej inwestycji jak i pojazdw opuszczajcych plac budowy. Poniewa na najblisze lata planowanych jest szereg inwestycji drogowych naley podj dziaania zmierzajce do zmiany kultury prowadzenia inwestycji, aby ograniczy ich oddziaywanie na stopie zanieczyszczenia powietrza pyem zawieszonym PM10. Kolejnym czynnikiem, na ktry naley zwrci uwag jest wysoka warto ta zanieczyszcze, czyli tego, co napywa na teren strefy. Badania prowadzone w ramach EMEP, szczeglnie na stacjach ta regionalnego, wskazuj na wysoki poziom ste pyu zawieszonego PM10 nawet na obszarach oddalonych od osiedli ludzkich i drg. Pokazano to w rozdziale 9.3. Sugeruje to konieczno prowadzenia dziaa w skali europejskiej, ktre doprowadziyby do redukcji zanieczyszczenia pyem PM10 na szersza skal. Realizacja zaproponowanych w niniejszym Programie ochrony powietrza dziaa przewidziana jest do roku 2020 z uwagi na mnogo inwestycji drogowych, jakie powinny zosta przeprowadzone w celu zmiany ukadu komunikacyjnego miasta. Dziaania zwizane z emisj liniow s dziaaniami dugoterminowymi. Budowa drg, obwodnic to procesy inwestycyjne, ktre wymagaj czasu na przygotowanie (dugotrwae procedury przetargowe) i realizacj, std efekty wielu z nich bd widoczne nie wczeniej ni za kilka lat. Do czynnikw utrudniajcych prowadzenie dziaa z zakresu ograniczenia emisji liniowej nale: dua gsto zabudowy, problemy wasnoci gruntw i skomplikowane procedury rodowiskowe bdce czsto podstawow przeszkod do rozwoju infrastruktury drogowej. Wszystkie te czynniki maj znaczcy wpyw na jako powietrza we Wrocawiu. Dodatkowa maa ranga problemw zwizanych z ochron powietrza nie sprzyja poprawie istniejcej sytuacji. W celu poprawy jakoci powietrza w strefach wojewdztwa dolnolskiego konieczne jest dziaanie na wielu szczeblach zarzdzania: na poziomie pastwa poprzez dziaania legislacyjne, prowadzenie odpowiedniej polityki paliwowej i przygotowanie planw oglnokrajowych, na poziomie wojewdztwa poprzez plany wojewdzkie i uatwienia w zdobywaniu finansowania dla dziaa naprawczych (np. poprzez ksztatowanie priorytetw Wojewdzkiego Fundusz Ochrony rodowiska), na poziomie lokalnym poprzez intensyfikacj dziaa w strefie na takim poziomie, na jaki pozwalaj przepisy prawa. Bez wspdziaania rnych orodkw wadzy (rzdowej i samorzdowej) nie sposb osign oczekiwanych efektw 11. DZIAANIA NAPRAWCZE MOLIWE DO ZASTOSOWANIA, KTRE NIE ZOSTAY WYTYPOWANE DO WDROENIA Przedstawione w rozdziale 2 zadania przewidziane do realizacji w ramach Programu ochrony powietrza na terenie strefy Aglomeracja Wrocawska s wynikiem szeregu przeprowadzonych analiz, w ktrych rozpatrywano najrniejsze koncepcje dziaa zmierzajcych do poprawy stanu jakoci powietrza w miecie. W wyniku analiz modelowych, ale rwnie spoecznoekonomicznych oraz prowadzonych rozmw z przedstawicielami Urzdu Miasta cz koncepcji nie zostaa wytypowana do wdroenia w omawianej strefie. Wrd nich naley wymieni nastpujce: cakowity zakaz stosowania paliwa staego w miecie odrzucone ze wzgldw spoecznych, ograniczenie stosowania paliw staych w czasie wyjtkowo niekorzystnych sytuacji meteorologicznych odrzucone ze wzgldw logistycznych, zastosowanie systemu zdalnej kontroli spalania paliw w kotach wglowych odrzucone ze wzgldw logistycznych, wprowadzenie strefy ograniczonej emisji komunikacyjnej (SOEK) wskazane jest wykonanie analizy moliwoci legislacyjnych i logistycznych, poniewa istnieje moliwo, e w przyszoci wprowadzenie takiej strefy bdzie konieczne z powodu ste tlenkw azotu przekraczajcych wielkoci dopuszczalne. 12. WYKAZ MATERIAW, DOKUMENTW I PUBLIKACJI WYKORZYSTANYCH I PODDANYCH ANALIZIE PRZY OPRACOWANIU PROGRAMU

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4215

Poz. 665

W czasie przygotowywania Programu ochrony powietrza dla Aglomeracji Wrocawskiej, szczeglnie przy wyborze optymalnego scenariusza dziaa naprawczych, poddano analizie cay szereg dokumentw i publikacji. Znalazy si wrd nich: 1. Projekt zaoe do planu zaopatrzenia w ciepo, energi elektryczn i paliwa gazowe dla obszaru Gminy Wrocaw 2. Program ochrony rodowiska dla miasta Wrocawia na lata 2004 2015 oraz aktualizacja Programu ochrony rodowiska dla miasta Wrocawia na lata 2004 2015 przyjtego uchwa nr XLI/1276/09 Rady Miejskiej Wrocawia 19 listopada 2009 roku w sprawie zmiany uchway nr XXIX/2220/04 Rady Miejskiej Wrocawia dotyczcej Programu ochrony rodowiska dla miasta Wrocawia na lata 2004 2015 3. Plan gospodarki odpadami dla miasta Wrocawia, Wrocaw 2005 4. Lokalny program rewitalizacji Wrocawia na lata 20052006 i lata 20072013 5. Program ochrony rodowiska przed haasem dla miasta Wrocawia, marzec 2009 6. Polityka transportowa Wrocawia 7. Raport o stanie technicznym drg krajowych administrowanych przez GDDKiA oddzia we Wrocawiu, opracowany na podstawie wynikw pomiarw z roku 2008 8. Program rozwoju transportu i komunikacji wojewdztwa dolnolskiego 9. Wieloletni Plan inwestycyjny dla Wrocawia na lata 20102014 10.Strategia Wrocaw w perspektywie 2020 plus 11.Plan gospodarki odpadami dla miasta Wrocawia, Wrocaw 2005 12.Analiza moliwoci ograniczania emisji prekursorw ozonu w skali kraju, ATMOTERM 2009 Poniej zamieszczono tabel z podstawowymi informacjami z programu ochrony rodowiska dla miasta Wrocawia poddanego analizie w ramach opracowywania programu. Tabela A16. Analiza Programu ochrony rodowiska Miasta Wrocawia
Miasto Nr uchway, data przyjcia oraz organ Cele, priorytety, kierunki dziaa w zakresie ochrony powietrza wynikajce z PO Cele dugoterminowe: 1. Spenienie wymaga prawnych w zakresie jakoci powietrza atmosferycznego 2. Ograniczenie niskiej emisji. 3. Dalsze ograniczanie emisji zanieczyszcze z procesw technologicznych. 4. Tworzenie warunkw dla sprawnego i bezpiecznego przemieszczania si ludzi i towarw przy jednoczesnym minimalizowaniu wpywu transportu na jako powietrza atmosferycznego. 5. Wspieranie dziaa zwizanych z ograniczeniem iloci dwutlenku wgla wprowadzanego do powietrza. Kierunki dziaa do 2015 roku: 1. Dostosowanie systemu oceny jakoci powietrza do wymaga prawnych. 2. Klasyfikacja jakoci powietrza w strefie miasto Wrocaw zgodnie z wymaganiami ustawowymi. 3. Opracowanie programu ochrony powietrza dla miasta Wrocaw. 4. Likwidacja lub modernizacja ( w kierunku wykorzystania proekologicznych nonikw energii) rde niskiej emisji (kaflowe piece wglowe, tradycyjne koty dla budownictwa indywidualnego oraz lokalnych kotowni wglowych), w tym podczenie nowych odbiorcw do systemw ciepowniczych lub gazowych w szczeglnoci w centralnej czci miasta. 5. Zmniejszenie zuycia energii cieplnej poprzez izolacje ciepln budynkw i stosowanie materiaw energooszczdnych. 6. Modernizacja ukadw technologicznych w ciepowniach, w tym wprowadzenie nowoczesnych technik spalania paliw oraz poprawa jakoci stosowanego wgla lub zmiana nonika na bardziej ekologiczny. 7. stymulowanie zakadw do samo kontroli poprzez wprowadzanie systemw zarzdzania rodowiskiem oraz dobrowolnych dziaa nienormatywnych (np. czysta produkcja). 8. Instalowanie urzdze do redukcji zanieczyszczenia powietrza, a take poprawa sprawnoci obecnie funkcjonujcych urzdze redukujcych zanieczyszczenia. 9.Eliminacja ruchu drogowego o charakterze tranzytowym z centrum miasta w tym kontynuacja i budowa obwodnic. 10. Ograniczenie ruchu docelowego do centrum miasta.

WROCAW

UCHWAA NR XXIX/2220/04 RADY MIEJSKIEJ WROCAWIA Z DNIA 18 LISTOPADA 2004 R. PROGRAM OCHRONY RODOWISKA DLA MIASTA WROCAWIA NA LATA 20042015

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49


Miasto Nr uchway, data przyjcia oraz organ

4216

Poz. 665

Cele, priorytety, kierunki dziaa w zakresie ochrony powietrza wynikajce z PO 11. Poprawa pynnoci ruchu. 12.Bieca modernizacja i budowa drg. 13. Budowa przepraw przez Odr. 14. Dalsza modernizacja autobusw komunikacji miejskiej. 15. Zwikszenie udziau komunikacji zbiorowej w przewozach pasaerskich. 16. Wspieranie i rozwj infrastruktury rowerowej. 17. Tworzenie warunkw do rozwoju wykorzystania odnawialnych zasobw do produkcji energii. 18. Przeprowadzenie szczegowych bada lokalnych dotyczcych wykorzystania energii odnawialnej przez potencjalnych inwestorw. 19. Popieranie i promowanie indywidualnych dziaa polegajcych na przechodzeniu na ekologiczne rodzaje paliw. 20. Opracowanie koncepcji przebudowy jednego lub kilku obiektw uytecznoci publicznej, dziaajcych przez cay rok z wykorzystaniem energii odnawialnej.

13. ZACZNIKI GRAFICZNE W niniejszym rozdziale pokazano na mapach rozkady ste analizowanych zanieczyszcze na terenie Aglomeracji Wrocawskiej. Rozkady zostay obliczone modelem ADMS opisanym szczegowo w rozdziale 9.2 czci oglnej.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4217

Poz. 665

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4218

Poz. 665

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4219

Poz. 665

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4220

Poz. 665

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4221

Poz. 665

____________
1) 2)

lokal mieszkanie w budynku wielorodzinnym, budynek jednorodzinny, budynek uytecznoci publicznej, inne wyposaone w indywidualne rda ciepa zaliczane do tzw. niskiej emisji. Opracowanie prognozy zanieczyszczenia powietrza pyem drobnym w Polsce na lata 2010, 2015, 2020 wraz analiz uwarunkowa i ocen kosztw osignicia standardw dla pyu okrelonych projektowan dyrektyw w sprawie jakoci powierza atmosferycznego i czystszego powietrza dla Europy; Ocena i prognoza zagroe dla zdrowia i ekosystemw zwizanych z zawartoci ozonu w troposferze w skali kraju

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4222 MIASTO JELENIA GRA

Poz. 665

I CZ OPISOWA 1. PRZYCZYNA STWORZENIA PROGRAMU 1.1. OPIS STREFY Program opracowano dla Jeleniej Gry, miasta na prawach powiatu, ktra jest stref oceny jakoci powietrza. Jelenia Gra zlokalizowana jest w poudniowo-zachodniej Polsce, w poudniowo-zachodniej czci wojewdztwa dolnolskiego. W wikszoci otoczona jest przez powiat jeleniogrski ziemski, a na niewielkim fragmencie poudniowo-zachodniej granicy ssiaduje z Czechami. Zamieszkana jest przez blisko 86 tys. mieszkacw, zajmuje powierzchni 109 km 2. Jelenia Gra, geograficznie pooona jest w Kotlinie Jeleniogrskiej, u zbiegu dwch rzek: Bbr i Kamienna. Miasto ley na wysokoci ok. 350 m n.p.m. Pod wzgldem urbanistycznym miasto zoone jest z trzech gwnych ukadw osadniczych: Jelenia Gra centrum, Cieplice i Sobieszw. Jelenia Gra pooona jest na skrzyowaniu wanych szlakw tranzytowych, przez miasto przebiega szereg wanych szlakw komunikacyjnych, wrd nich: droga krajowa nr 3 (relacji: winoujcie Szczecin Gorzw Wielkopolski Zielona Gra Lubin Legnica Bolkw Jelenia Gra Jakuszyce granica pastwa), w cigu trasy europejskiej E65, droga krajowa nr 30 (relacji: droga 4 [wze Zgorzelec] Luba Gryfw lski Pasiecznik Jelenia Gra), droga wojewdzka nr 365 (relacji: Jelenia Gra wierzawa Jawor), droga wojewdzka nr 366 (relacji: Kowary Szklarska Porba), droga wojewdzka nr 367 (relacji: Jelenia Gra Kowary Kamienna Gra Wabrzych). Jelenia Gra jest wanym orodkiem gospodarczym w wojewdztwie dolnolskim. Jest miastem charakterze handlowo-przemysowym i turystyczno-uzdrowiskowym, ktre spenia rol bazy dla turystyki uprawianej w okolicznych gminach, szczeglnie takich jak Karpacz czy Szklarska Porba. Na rysunku poniej pokazano lokalizacje strefy w wojewdztwie dolnolskim.

Rysunek B1. Lokalizacja Jeleniej Gry na tle podziau administracyjnego wojewdztwa dolnolskiego

1.2. SUBSTANCJE OBJTE PROGRAMEM W wyniku rocznej oceny jakoci powietrza w wojewdztwie dolnolskim dokonanej w 2007 roku, wyznaczono strefy, ktre zostay zakwalifikowane jako strefy C, a tym samym zostay zobligowane do opracowania Programu ochrony powietrza (POP). W wojewdztwie dolnolskim wyszczeglniono 10 stref, dla ktrych wystpiy ponadnormatywne stenia przynajmniej jednej z normowanych substancji. Do stref tych zostaa zaliczona strefa miasto Jelenia Gra, gdzie naley opracowa program ochrony powietrza ze wzgldu na: przekroczenie dopuszczalnej czstoci przekraczania poziomu dopuszczalnego 24godz. ste pyu zawieszonego PM10 w roku kalendarzowym. W tabelach poniej przedstawiono charakterystyk strefy pod ktem wynikw rocznej oceny i przyczyny stworzenia Programu.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4223

Poz. 665

Tabela B1. Charakterystyka strefy miasto Jelenia Gra (rdo: Ocena poziomw substancji w powietrzu oraz wyniki klasyfikacji stref wojewdztwa dolnolskiego za 2007 rok; WIO Wrocaw, 2008 r.)
Nazwa strefy Kod strefy Na terenie lub czci strefy obowizuj dopuszczalne poziomy substancji okrelone Aglomeracja [tak/nie] Powierzchnia strefy [km2] (2007 r.) Ludno (2007 r.) ze wzgldu na ochron zdrowia [tak/nie] ze wzgldu na ochron rolin [tak/nie] dla obszarw uzdrowisk i ochrony uzdrowiskowej [tak/nie] Jelenia Gra PL.02.02.m.01 tak nie tak nie 109 86 220

Tabela B17. Wynikowe klasy strefy dla poszczeglnych zanieczyszcze oraz klasa oglna dla strefy z uwzgldnieniem kryteriw ustanowionych w celu ochrony zdrowia (rdo: Oceny poziomw substancji w powietrzu oraz wyniki klasyfikacji stref wojewdztwa dolnolskiego za poszczeglne lata, WIO Wrocaw)
Nazwa strefy Kod strefy Rok SO2 NO2 PM10 Pb Symbol klasy wynikowej dla poszczeglnych zanieczyszcze dla obszaru caej strefy As Cd Ni CO O3 B(a)P Klasa oglna strefy 2004 r. 2003 r. 2005 A A C A A A Jelenia Gra PL.02.02.m.01 2006 A A C A C C C B 2007 A A C A A A A A A

1.3. WYNIKI POMIARW JAKOCI POWIETRZA Py zawieszony PM10 W niniejszym rozdziale przedstawiono szczegowo wyniki pomiarw ste pyu zawieszonego PM10 z roku 2007, ktre stanowiy podstaw do opracowania Programu ochrony powietrza, oraz zestawiono wyniki pomiarw z lat wczeniejszych i pniejszych. Pomiary ste substancji na terenie Jeleniej Gry prowadzone byy w roku 2007, w dwch punktach pomiarowych: w Cieplicach, w Parku Zdrojowym stacja naleca do Wojewdzkiego Inspektoratu Ochrony rodowiska we Wrocawiu, przy ul. Grottgera stacja naleca do Powiatowej Stacji SanitarnoEpidemiologicznej. Na rysunkach poniej przedstawiono lokalizacj poszczeglnych punktw pomiarowych.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4224

Poz. 665

Rysunek B2. Lokalizacja stacji pomiarowej w Jeleniej Grze Cieplicach (rdo: www.zumi.pl)

Stacja w Cieplicach znajduje si w czci uzdrowiskowej Jeleniej Gry, w Parku Zdrojowym. Miejsce to oddalone jest od centralnej czci miasta o ok. 6 km w kierunku poudniowo-zachodnim. Stacja pooona jest w ssiedztwie ulic Cervi i Staszica. S to osiedlowe ulice w czci zdrojowej miasta, na ktrych obserwowane jest niewielkie nateniu ruchu. W ssiedztwie punktu pomiarowego znajduje si zarwno zabudowa jednorodzinna jak i pensjonaty i sanatoria. W pobliu stacji nie ma terenw przemysowych. Okoliczne budynki ogrzewane s gwnie indywidualnie. Drugi punkt pomiarowy znajduje si przy ul. Grottgera, w pobliu centrum miasta Jelenia Gra, ok. 500 m na poudnie od Placu Ratuszowego. Punkt pomiarowy pooony jest w ssiedztwie ulic Wojska Polskiego, Matejki i Zamenhoffa. Ulica Wojska Polskiego jest jedn z najbardziej obcionych ruchem ulic miasta, poniewa czy centrum miasta z czci uzdrowiskow. Pozostae ulice to osiedlowe ulice w centralnej czci miasta, na ktrych obserwowane jest znacznie mniejsze nateniu ruchu. W ssiedztwie punktu pomiarowego znajduje si zarwno zabudowa wielo jak i jednorodzinna oraz budynki uytecznoci publicznej. W odlegoci ok. 500 m na pnocny-wschd przebiega droga wojewdzka nr 367 prowadzca do Kowar. W pobliu stacji nie ma terenw przemysowych. Okoliczne budynki ogrzewane s zarwno z sieci cieplnej jak i za pomoc indywidualnych systemw grzewczych.

Rysunek B3. Lokalizacja stacji pomiarowej w Jeleniej Grze przy ul. Grottgera (rdo: www.zumi.pl)

Poniej przedstawiono podsumowanie wynikw pomiarw ste pyu zawieszonego PM10, z wyej opisanych stacji pomiarowych, ktre to wyniki stanowiy podstaw do opracowania Programu ochrony powietrza dla Jeleniej Gry. Tabela B3. Podsumowanie wynikw pomiarw ste pyu zawieszonego PM10 w 2007 r. ze stacji pomiarowych zlokalizowanych w Jeleniej Grze (rdo: na podstawie pomiarw WIO Wrocaw)
kod stacji DsJgGrottgeraPM DsJgCiepA wielkoci normatywne stenie 24godz. pyu PM10 [g/m3] min 2 4,8 50 max 48 385,8 czsto przekraczania dopuszczalnych ste 24godz. w roku 0 77 35 rednie wartoci ste [g/m3] ROK 17,17 43,1 40 sezon letni 13,1 23,7 sezon zimowy 21,3 63,7 nie dotyczy

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4225

Poz. 665

Obserwowana jest bardzo dua rozbieno pomidzy stacjami pomiarowymi zlokalizowanymi w Jeleniej Grze. W Cieplicach, w 2007 roku zostay przekroczone zarwno dopuszczalne stenie rednioroczne pyu zawieszonego PM10, jak i dopuszczalna czsto przekrocze ste 24godzinnych. Natomiast na stacji przy ul. Grottgera nie odnotowano w tym samym czasie przekroczenia dopuszczalnych wielkoci. Naley podkreli, e wzrost ste nastpuje w sezonie chodnym, pokrywajcym si z sezonem grzewczym. W Cieplicach rednia warto stenia z sezonu grzewczego jest ponad 2,5 razy wysza od redniej z okresu letniego. W latach 20052009 rwnie wystpoway przekroczenia ste normatywnych pyu zawieszonego PM10 w Jeleniej Grze, na stacji w Cieplicach, ktre zostay przedstawione w poniszych tabelach. Najwysze poziomy ste pyu zawieszonego PM10 na przestrzeni lat 2004 2009 notowane byy w roku 2006 i 2007. Przekroczenia dopuszczalnego poziomu 24godz. w 2007 roku wystpoway w miesicach grzewczych: stycze, luty, marzec oraz padziernik, listopad, grudzie. Tabela B4. Wyniki pomiarw ste pyu zawieszonego PM10 Jeleniej Grze w latach 20042009 (rdo: na podstawie pomiarw WIO Wrocaw)
rok pomiarw punkt pomiarowy stenie rednioroczne stenie minimalne 24godz. stenie maksymalne 24godz. ilo przekrocze ste 24godz. punkt pomiarowy stenie rednioroczne stenie minimalne 24godz. stenie maksymalne 24godz. ilo przekrocze ste 24godz.
3 3

2004

2005

2006

2007

2008

2009

Jelenia Gra, ul. Grottgera 27,2* ] 0 104 13* 34,5* 3 166 54* 30,03* 5 140 44* 17,17 2 48 0 17,05* 3 51 1* 25,63* 3 108 35*

Jelenia Gra, Cieplice ] 34,4 3,6 195 73 51,2 6,5 413,7 96 43,1 4,8 385,8 77 34,66 3,5 167,3 73 46,9* 2,8 371,8 71*

* warto okrelona na podstawie niepenej serii pomiarowej (poniej 90% wynikw pomiarw)

2. DZIAANIA NIEZBDNE DO PRZYWRCENIA STANDARDW JAKOCI POWIETRZA 2.1. PODSTAWOWE KIERUNKI DZIAA W Jeleniej Grze konieczna jest redukcja emisji pyu zawieszonego PM10 w celu dotrzymania wielkoci dopuszczalnych w powietrzu. Przystpujc do okrelenie programu dziaa naprawczych zmierzajcych do przywrcenia w Jeleniej Grze jakoci powietrza wymaganej przepisami prawa na wstpie poddano analizie dziaania wynikajce z istniejcych planw, programw, strategii, ktre bd realizowane niezalenie od Programu ochrony powietrza (tzw. wariant 0). Z uwagi na ich znaczcy wpyw na popraw jakoci powietrza w strefie, ich realizacja jest konieczna i zostay ujte w harmonogramie rzeczowo-finansowym. Uwzgldniajc przyczyny zej jakoci powietrza w Jeleniej Grze i wyliczone niezbdne redukcje emisji mona stwierdzi, e w wyniku tych dziaa stan jakoci powietrza powinien ulec poprawie, ale w sposb niewystarczajcy do osignicia standardw imisyjnych wymaganych przepisami prawa. Konieczne jest zatem podjcie dodatkowych dziaa zmierzajcych do poprawy stanu obecnego. W analizach dla roku prognozy zamodelowano dziaania zwizane z redukcj emisji powierzchniowej. Ograniczenie emisji ze rde powierzchniowych moe by osignite dziki zmniejszeniu zapotrzebowania na ciepo poprzez termomodernizacj, podczenie do sieci cieplnej, wymian dotychczasowych kotw wglowych o niskiej sprawnoci na nowoczesne koty wglowe (paliwo wgiel orzech, groszek) oraz retortowe, ekologiczne (paliwo brykiety) lub wymian dotychczasowych kotw wglowych na koty gazowe lub olejowe oraz ogrzewanie elektryczne w obszarze przekrocze. W tym celu konieczna jest: zmiana sposobu ogrzewania (tzn. zamiana paliwa staego na paliwa cieke lub gazowe), wykonanie przyczy sieci gazowej do poszczeglnych budynkw, likwidacja piecw wglowych w mieszkaniach i domkach jednorodzinnych, zastosowanie ciepa systemowego, ewentualnie rozbudowa sieci gazowej, wykonanie przyczy sieci cieplnej do poszczeglnych budynkw, ewentualna rozbudowa sieci cieplnej, wymiana kotw wglowych o niskiej sprawnoci na nowoczesne, niskoemisyjne. Zmiana nonika ciepa umoliwia redukcj stenia pyu poprzez redukcj emisji dziki wykorzystywaniu paliw powodujcych duo mniejsz emisj pyu. Wymiana kotw wglowych o niskiej sprawnoci na niskoemisyjne koty wglowe retortowe umoliwia redukcj stenia pyu PM10 poprzez redukcj emisji dziki poprawie efektywnoci procesu spalania. Zaproponowane dziaania zmniejszajce emisj po-

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4226

Poz. 665

wierzchniow prowadz do redukcji zarwno pyu PM10 jak i innych zanieczyszcze (np. dwutlenek siarki czy benzo(a)piren). W Jeleniej Grze prowadzone s dziaania zwizane z ograniczaniem tzw. niskiej emisji: zwizane zarwno z wymian systemw grzewczych lub termomodernizacj w budynkach nalecych do gminy oraz poprzez dofinansowanie wymiany kotw w indywidualnych gospodarstwach domowych. Dziaania te naley kontynuowa. W harmonogramie rzeczowo-finansowych podano, jaka skala dziaa (w postaci wymaganego efektu ekologicznego) jest niezbdna do doprowadzenia do stanu waciwego. Poza dziaaniami ograniczajcymi emisj powierzchniow konieczne s dziaania zwizane ze zmniejszeniem uciliwoci transportu samochodowego na terenie miasta i tym samym, ograniczenie emisji pyu zawieszonego PM10, poniewa rwnie transport samochodowy (emitory liniowe) w istotny sposb wpywaj na wielko ste imisyjnych. Dziaania te czciowo s ju w trakcie realizacji, a czciowo wynikaj z innych dokumentw i planw strategicznych i bd realizowane niezalenie od Programu ochrony powietrza, ale z uwagi na ich znaczcy wpyw na popraw jakoci powietrza w strefie, zostay ujte w harmonogramie rzeczowo-finansowym (tabela B6) i w modelowaniu. Okrelono zadania podstawowe oraz zadania dodatkowe do realizacji w celu poprawy jakoci powietrza. Wymagane, przykadowe iloci obiektw budowlanych, dla jakiej naley zastosowa proponowane dziaanie naprawcze podano w postaci powierzchni uytkowej lokali. Lokal oznacza tu mieszkanie w budynku wielorodzinnym, budynek jednorodzinny, budynek uytecznoci publicznej oraz inne budynki wyposaone w indywidualne rda ciepa zaliczane do tzw. niskiej emisji. Wielko t wprowadzono, gdy dziaania naprawcze nie ograniczaj si jedynie do redukcji niskiej emisji w domach jednorodzinnych. Efekt redukcji emisji mona osign rwnie poprzez likwidacj lub modernizacj kotowni wglowej o niskiej sprawnoci w budynku uytecznoci publicznej lub innych obiektach komunalnych. Program naprawczy obejmuje nastpujce dziaania: 1. Ograniczenie emisji powierzchniowej W poniszej tabeli przedstawiono przykadowy wariant (jedn z moliwoci) osignicia wymaganego efektu ekologicznego poprzez ograniczenie emisji powierzchniowej na terenie Jeleniej Gry. Ilo poszczeglnych inwestycji, ktre powinny zosta objte Programem Ograniczania Niskiej Emisji podano w postaci powierzchni uytkowej lokali1), ktre powinny zosta objte programem wymiany rde ciepa oraz szacunkowe koszty tych przedsiwzi i wielkoci redukcji pyu zawieszonego PM10. Efektywno ekologiczna poszczeglnych inwestycji zostaa omwiona w czci oglnej (rozdzia 3.2). Efekt redukcji emisji mona osign rwnie poprzez likwidacj lub modernizacj kotowni wglowych o niskiej sprawnoci w budynkach uytecznoci publicznej lub innych obiektach komunalnych. Tabela B18. Ilo lokali objta dziaaniami naprawczymi w Jeleniej Grze
Lp. Zadania powierzchnia objta PONE [m2] 0 94 800 82 200 132 700 0 208 600 19 000 8 200 0 328 500 71 978 000,00 z 139,28

1 wymiana kotw wglowych na nowoczesne 2 wymiana kotw wglowych na retortowe 3 termomodernizacja 4 podczenie do sieci cieplnej 5 wymiana kotw wglowych na koty ekologiczne (np. opal. brykietami) 6 wymiana kotw wglowych na koty gazowe 7 wymiana kotw wglowych na koty olejowe 8 wymiana kotw wglowych na ogrzewanie elektryczne 9 alternatywne (np. kolektory) SUMA : szacunkowe koszty : efekt ekologiczny [Mg/rok] (redukcja emisji powierzchniowej pyu PM10)

2. Ograniczenie emisji liniowej Ograniczenie emisji liniowej osiga si poprzez popraw jakoci poruszajcych si po drogach pojazdw oraz poprzez popraw stanu technicznego drg, co powoduje zmniejszenie wielkoci unosu pyu (tzw. emisja wtrna) z powierzchni drogi. Parametry techniczne pojazdw bd si poprawia w wyniku wymogw prawnych obecnie (od 1 padziernika 2009) rejestracji podlegaj tylko te nowe pojazdy, ktre speniaj normy emisji spalin Euro 5. Dodatkowo ograniczenie oddziaywania emisji komunikacyjnej mona osign poprzez wyprowadzenie ruchu samochodowego poza tereny zabudowane, czyli na tereny o mniejszej gstoci emisji. Tego rodzaju dziaania, poprawiajce ukad komunikacyjny w Jeleniej Grze, przyczyniajce si do poprawy stanu jakoci powietrza naley prowadzi, a obejmuj one m.in.: budow obwodnicy poudniowej miasta (od wza Grabarw do drogi wojewdzkiej nr 367), w celu wyprowadzenia z miasta tranzytu samochodowego w kierunku na Kowary i Karpacz, budow odcinka ul. Spdzielczej od Trasy Czeskiej do ul. Lubaskiej i dalej do ul. Dolnolskiej, przebudow ulic: K. Miarki i Wojewdzkiej wraz z budow cznika do ulicy Wolnoci i Spdzielczej, budow nowego odcinka drogi wojewdzkiej nr 366 przez Sobieszw,

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4227

Poz. 665

remont i modernizacj drogi wojewdzkiej nr 367 (Jelenia Gra Kamienna Gra Wabrzych), popraw stanu technicznego drg istniejcych w powiecie utwardzenie drg lub poboczy w celu redukcji wtrnego unosu pyu z drogi; modernizacja drg, utrzymanie dziaa ograniczajcych emisj wtrn pyu, poprzez regularne utrzymanie czystoci nawierzchni (czyszczenie metod mokr). Uwzgldniajc fakt, i realizacja zada prowadzcych do ograniczenia emisji powierzchniowej wizaaby si ze skierowaniem znacznej czci kosztw na mieszkacw naley okreli sposoby zachcenia (finansowego) mieszkacw do trwaego przeprowadzenia zmian w sposobie ogrzewania mieszka. Zadaniem samorzdu (ewentualnie w porozumieniu z producentami i dostawcami mediw grzewczych) bd dziaania zachcajce osoby fizyczne do zmiany systemu ogrzewania oraz przynajmniej czciowe dofinansowanie realizacji tego typu zada. Wielu mieszkacw na terenie Jeleniej Gry, gdzie odnotowano przekroczenia i zaproponowano redukcj niskiej emisji ju jest podczonych do sieci gazowej, jednak z uwagi na rosnce ceny gazu ogrzewa domy przy pomocy kotw wglowych o niskiej sprawnoci. W ramach prowadzonego dotychczas programu dofinansowania wymiany kotw w miecie wymagane jest trwae usunicie dotychczasowego kota wglowego. Dziaania te naley kontynuowa. Zrealizowanie zaproponowanych dziaa naprawczych przyniesie znaczc popraw jakoci powietrza. 2.2. HARMONOGRAM RZECZOWO-FINANSOWY I CZASOWY DLA DZIAA NAPRAWCZYCH Harmonogram rzeczowo-finansowy dziaa naprawczych dla Jeleniej Gry opracowano w oparciu o diagnoz istniejcego stanu jakoci powietrza oraz jego prognozy dla roku 2020, przedstawione w rozdziaach 1.3 i 9. Czas realizacji zaplanowanych zada zosta podzielony na dwa okresy tj.: pierwszy etap do 2011 r. (termin osignicia norm dla pyu zawieszonego PM10, przy zaoeniu uzyskania derogacji) dziaania krtkoterminowe, drugi etap do 2020 r. (przewidywany czas penej realizacji programu) dziaania dugoterminowe. W poniszej tabeli przedstawiono harmonogram rzeczowo-finansowy dziaa naprawczych oraz moliwe rda ich finansowania. Proponowane dziaania przyczyniaj si do redukcji emisji pyu zawieszonego PM10. Naley podkreli, e nie wszystkie dziaania doprowadz do zmniejszenia wielkoci emisji, ale spowoduj jej przesunicie na obszary o mniejszej gstoci zaludnienia. Tak dzieje si przede wszystkim w przypadku dziaa zwizanych z ograniczeniem emisji liniowej. W harmonogramie rzeczowofinansowym podano, jako warto docelow, wymagany do osignicia efekt ekologiczny w postaci zmniejszenia wielkoci emisji rocznej pyu PM10. Koszty dziaa w zakresie ograniczenia emisji powierzchniowej do 2020 roku oszacowano na poziomie ok. 546 mln z dla Jeleniej Gry. Koszty dziaa zwizanych z redukcj emisji liniowej mona jedynie oszacowa w bardzo duym przyblieniu na ok. 427 mln z na terenie Jeleniej Gry, poniewa rzeczywisty koszt zaley od ostatecznej decyzji o przebiegu drogi, wyboru technologii, w jakiej droga bdzie budowana itp. W Programie okrelono konieczno kontynuacji Programu Ograniczenia Niskiej Emisji. Koszty zwizane z ograniczeniem emisji z indywidualnych systemw grzewczych (tzw. niskiej emisji) mieci si w kwocie ok. 72 mln z. Miasto moe rwnie prowadzi cay szereg dziaa wspomagajcych okrelonych w harmonogramie rzeczowo-finansowym.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4228

Poz. 665

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4229

Poz. 665

3. UZGODNIENIA ZE STRONAMI I KONSULTACJE SPOECZNE 3.1. UZGODNIENIA ZE STRONAMI W ramach opracowywania Programu ochrony powietrza dla wojewdztwa dolnolskiego podjto wspprac z szeregiem organw i instytucji, ktre mog wnie istotny wkad w zasadniczych kwestiach dotyczcych POP na etapie jego przygotowania oraz bd miay wpyw na realizacj Programu. W ramach wstpnych uzgodnie, na etapie opracowywania Programu odbyo si spotkanie z przedstawicielami strefy, majce na celu przedstawienie problemw jakoci powietrza i znalezienie optymalnych rozwiza (sposobw), ktre pozwoliyby ograniczy niekorzystne zjawiska majce negatywny wpyw na jako powietrza w Jeleniej Grze. Gwne tematy podejmowane na spotkaniach to: lokalizacja punktu pomiarowego, skala przekrocze poziomw dopuszczalnych pyu PM10 i poziomu docelowego B(a)P, udzia poszczeglnych rodzajw rde emisji pyu PM10 i B(a)P w cakowitej emisji tych substancji na obszarach poszczeglnych stref, gwne czynniki wpywajce na wielko zanieczyszczenia powietrza, podstawowe bariery majce wpyw na realizacje dziaa naprawczych, dziaania wynikajce ze zmiany przepisw, ktre uwzgldnione zostan w prognozach, jakoci powietrza, wymagania dyrektywy CAFE pod ktem terminw osignicia, jakoci powietrza a terminy realizacji dziaa naprawczych, koncepcje rozwiza systemowych w zakresie poprawy jakoci powietrza, propozycje dziaa naprawczych, ich koszty i efekt ekologiczny, analizy dziaa przyczyniajcych si do poprawy jakoci powietrza, prowadzonych na terenie strefy oraz ocena ich skutecznoci, plany rozwojowe i zmiany dokonywane w jednostkach organizacyjnych wczonych w proces tworzenia Programu z zakresu energetyki i ciepownictwa.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4230

Poz. 665

Tabela B7. Zestawienie wnioskw ze spotka w ramach uzgodnie ze stronami opracowywania Programu ochrony powietrza
jednostki sposb uwzgldnienia uczestniczce wnioski/postulaty do Programu w Programie w spotkaniu Przedstawiciele Urzdu Marszakowskiego WojeW trakcie spotkania nie wniesiono wdztwa Dolno21.04.2010 uwag, wnioskw czy postulatw do lskiego, Wrocaw Programu ze strony przedstawicieli Przedstawiciele wadz miasta Jelenia Gra. Wadz Miasta Jelenia Gra ATMOTERM S.A. Przedstawiciele Urzdu Marsza4. Wniosek o wprowadzenie zakazu stokowskiego Wojesowania wgla brunatnego na terenie wdztwa Dolnouzdrowiska Jelenia Gra Cieplice 7.07.2010 lskiego, 5. Wniosek o dodanie zadaniach przyJelenia Przedstawiciele Wnioski uwzgldniono. gotowanie nowego planu zaopatrzeGra Urzdu Miasta nia w ciepo, energie elektryczn i paJelenia Gra, PEC liwa gazowe uwzgldniajcego prioryw Jeleniej Grze, tety ochrony powietrza. MPK ATMOTERM S.A. 1. Zgoszono poprawki do harmonogramu dotyczce zmiany odpowiePrzedstawiciele dzialnego za zadania JG06 i JG07 1. Poprawki zostay uwzgldUrzdu MarszaPEC Sp. z o.o. w Jeleniej Grze oraz nione w harmonogramie rzekowskiego Wojezmiany terminw realizacji tych zada czowo-finansowym. wdztwa Dolnona 2013 rok. 2. Nie uwzgldniono. Nie ma 15.09.2010 lskiego, WIO, 2. Zaproponowano wprowadzenie zadapodstawy do przygotowywaWrocaw Przedstawiciele nia dla Marszaka Wojewdztwa Dolnia takiej analizy (ekspertyzy) Urzdu Miasta nolskiego polegajcego na przejeli zadaniem Sejmiku jest Jelenia Gra, PEC prowadzeniu analizy rodzajw paliw podjcie uchway o zakazie w Jeleniej Grze, stosowanych w strefie stosowania w Jeleniej Grze ATMOTERM S.A. i zaproponowaniu dolnych parameCieplicach wgla brunatnego. trw paliwa dopuszczonego do stosowania w strefie. data spotkania i miejsce

3.2. KONSULTACJE SPOECZNE Konsultacje spoeczne oparte byy o zasad jawnoci, ktrej podstawow cech jest moliwie swobodny dostp do dokumentw i danych. Miay charakter publiczny i oparte byy o zasad rwnoci i otwartoci, co oznacza, e uczestniczy w nich mogli wszyscy zainteresowani obywatele (nie tylko partnerzy instytucjonalni). Konsultacje miay na celu wywoanie debaty na temat programw ochrony powietrza dla stref i suyy uzyskaniu opinii i uwag rodowisk oraz jednostek samorzdowych, osb zainteresowanych, jak rwnie odpowiedzialnych za polityk ochrony powietrza w wojewdztwie dolnolskim. Ze wzgldu na zasady przeprowadzania konsultacji spoecznych oraz ich spoeczny zasig i wiarygodno do debaty, w ramach konsultacji, zaproszeni byli przedstawiciele rnych wydziaw Urzdu Miasta Jelenia Gra oraz innych instytucji. Zgodnie z art. 91 ust. 9 ustawy Prawo ochrony rodowiska konieczne jest zapewnienie udziau spoeczestwa w postpowaniu, ktrego przedmiotem jest sporzdzenie programu ochrony powietrza. Organ opracowujcy projekt dokumentu wymagajcego udziau spoeczestwa, bez zbdnej zwoki, podaje do publicznej wiadomoci informacj o: 1) przystpieniu do opracowywania projektu dokumentu i o jego przedmiocie; 2) moliwociach zapoznania si z niezbdn dokumentacj sprawy oraz o miejscu, w ktrym jest ona wyoona do wgldu; 3) moliwoci skadania uwag i wnioskw; 4) sposobie i miejscu skadania uwag i wnioskw, wskazujc jednoczenie co najmniej 21-dniowy termin ich skadania; 5) organie waciwym do rozpatrzenia uwag i wnioskw; 6) postpowaniu w sprawie transgranicznego oddziaywania na rodowisko, jeeli jest prowadzone. Uwagi i wnioski odnonie Programu mog by wnoszone w formie pisemnej, ustnie lub za pomoc rodkw elektronicznych w terminie do 21 dni od daty podania do wiadomoci o wszczciu konsultacji spoecznych. Informacje o Programie zgodnie z ustaw o udostpnianiu informacji o rodowisku i jego ochronie (Dz. U. z 2008 r. Nr 199, poz. 1227) s udostpniane za porednictwem systemw teleinforma-

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4231

Poz. 665

tycznych w szczeglnoci przy wykorzystaniu elektronicznych baz danych. Marszaek Wojewdztwa udostpnia informacje w Biuletynie Informacji Publicznej. Zgodnie z art. 39 ustawy o dostpie do informacji o rodowisku i jego ochronie Program poddany jest konsultacjom spoecznym poprzez wyoenie do wgldu w postaci projektu wraz z zacznikami oraz ze stanowiskami innych organw, jeeli s dostpne w terminie skadania uwag i wnioskw. W Biuletynie Informacji Publicznej Urzdu Marszakowskiego Wojewdztwa Dolnolskiego oraz na tablicy ogosze w siedzibie Urzdu (dnia 21 stycznia 2010 roku) zostao wywieszone zawiadomienie o przystpieniu do sporzdzenia Programu ochrony powietrza dla wojewdztwa dolnolskiego i moliwoci zapoznania si z tematyk opracowania. Zawiadomienie to zostao przekazane rwnie do Urzdu Miasta Jelenia Gra. W siedzibie ww. urzdu (na tablicy ogosze) oraz w Biuletynach Informacji Publicznej rwnie zamieszczono ogoszenia o przystpieniu do przygotowania niniejszego programu. Informacja zostaa rwnie podana w BIP i na tablicy ogosze Wojewdzkiego Inspektoratu Ochrony rodowiska. Kolejnym krokiem byo poddanie konsultacjom spoecznym projektu Programu, ktry zosta zamieszczony na stronie internetowej Urzdu Marszakowskiego Wojewdztwa Dolnolskiego. Wyznaczono te termin 21 dni (do 31 lipca 2010 roku) na wnoszenie uwag i wnioskw do przedstawionego projektu. W Wyniku tych konsultacji wpyno wiele uwag i wnioskw do programu. Szczegowe odniesienie do poszczeglnych uwag i wnioskw oraz sposb uwzgldnienia ich w programie zamieszczono w tabelarycznych zestawieniach (cz K programu), tabela K9. II CZ ZADANIA I OGRANICZENIA 4. OBOWIZKI 4.1. OBOWIZKI JEDNOSTEK Z TERENU STREFY Istotnym elementem umoliwiajcym realizacj postanowie Programu ochrony powietrza dla Jeleniej Gry jest przeniesienie podstawowych zaoe i kierunkw dziaa do wszystkich strategicznych dokumentw i polityk miasta. Odzwierciedlenie tych zaoe i kierunkw w innych, istotnych dokumentach, pozwoli na efektywne i sprawne wspdziaanie odpowiedzialnych za jego realizacj jednostek organizacyjnych oraz planowe realizowanie przyszych inwestycji. Program ochrony powietrza, stanowic akt prawa miejscowego, nakada szereg obowizkw na organy administracji, podmioty korzystajce ze rodowiska oraz inne jednostki organizacyjne. Obowizki te szczegowo okrela harmonogram rzeczowo-finansowy (tabela B6). Poniej wyszczeglniono te obowizki. Obowizki jednostek korzystajcych ze rodowiska, ktre nie zostay ujte poniej, a znajdujcych si na terenie strefy, wymieniono w rozdziale 6 czci oglnej O. Obowizki Prezydenta Miasta Jelenia Gra w ramach realizacji Programu ochrony powietrza to: 1. Przedkadanie do Marszaka Wojewdztwa Dolnolskiego sprawozda z realizacji dziaa ujtych w niniejszym Programie wedug wytycznych ujtych w rozdziale 5. 2. Stworzenie i utrzymanie systemu organizacyjnego dla realizacji dziaa naprawczych, w szczeglnoci poprzez powoanie osoby odpowiedzialnej za koordynacj realizacji dziaa ujtych w Programie w zakresie strefy miasto Jelenia Gra. 3. Przedkadanie do Marszaka Wojewdztwa Dolnolskiego wynikw przeprowadzanych pomiarw natenia ruchu (jeli byy prowadzone) na odcinkach drg zarzdzanych przez Prezydenta raz w roku (do 31 marca roku nastpnego). 4. Kontynuacja Programu Ograniczenia Niskiej Emisji i stworzenie systemu organizacyjnego w celu jego realizacji w Jeleniej Grze. 5. Realizacja PONE na terenie Jeleniej Gry poprzez stworzenie systemu zacht finansowych do wymiany systemw grzewczych. 6. Koordynacja realizacji dziaa naprawczych okrelonych w POP wykonywanych przez poszczeglne jednostki. 7. Wzmocnienie kontroli stacji diagnostycznych pojazdw na terenie Jeleniej Gry. 8. Prowadzenie dziaa promujcych ogrzewanie zmniejszajce emisj zanieczyszcze do powietrza i dziaa edukacyjnych (ulotki, imprezy, akcje szkolne, audycje) w celu uwiadamiania wpywu zanieczyszcze na zdrowie. 9. Uwzgldnianie w planach zagospodarowania przestrzennego: wymogw dotyczcych zaopatrywania mieszka w ciepo z nonikw niepowodujcych nadmiernej emisji pyu PM10, projektowanie linii zabudowy uwzgldniajc zapewnienie przewietrzania miasta ze szczeglnym uwzgldnieniem terenw o gstej zabudowie. 10.Zastosowanie w komunikacji autobusowej rodkw transportu speniajcych normy emisji spalin Euro 4 lub zasilanych alternatywnym paliwem gazowym CNG lub paliwem odnawialnym (bioetanol) w miejsce oleju napdowego 11.Promocja rozwoju komunikacji zbiorowej przyjaznej dla uytkownika". 12.Prowadzenie odpowiedniej polityki parkingowej w centrum miasta wymuszajcej ograniczenia w korzystaniu z samochodw. 13.Kontrola gospodarstw domowych w zakresie posiadania umw na odbir odpadw. 14.Uwzgldnienie w zamwieniach publicznych problemw ochrony powietrza, poprzez odpowiednie przygotowanie specyfikacji zamwie publicznych.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4232

Poz. 665

Obowizki Miejskiego Zarzdu Drg i Mostw w Jeleniej Grze w ramach realizacji Programu ochrony powietrza to: 1. Nadzr w imieniu inwestora nad zadaniami zwizanymi z budow drg, za ktre odpowiedzialny jest Prezydent Jeleniej Gry. 2. Budowa nowego odcinka drogi wojewdzkiej nr 366 przez Sobieszw, w cigu drogi rdsudeckiej na terenie miasta Jelenia Gra. 3. Poprawa stanu technicznego drg istniejcych w celu redukcji wtrnego unosu pyu z drogi. 4. Utrzymanie dziaa ograniczajcych emisj wtrn pyu poprzez regularne utrzymanie czystoci nawierzchni (czyszczenie metod mokr) dziaanie regularne. Obowizki Policji i Stray Miejskiej: 1. Monitoring pojazdw opuszczajcych place budw pod ktem ograniczenia zanieczyszczenia drg, prowadzcego do niezorganizowanej emisji pyu. Obowizki Powiatowych Inspektorw Nadzoru Budowlanego w ramach realizacji Programu ochrony powietrza: 1. Monitoring placw budowy pod ktem ograniczenia niezorganizowanej emisji pyu, w ramach kontroli przestrzegania warunkw pozwolenia na budow. 2. Monitoring pojazdw opuszczajcych place budw pod ktem ograniczenia zanieczyszczenia drg, prowadzcego do niezorganizowanej emisji pyu w ramach kontroli przestrzegania warunkw pozwolenia na budow. 5. MONITOROWANIE REALIZACJI PROGRAMU We wdraaniu Programu ochrony powietrza istotna jest systematyczna kontrola przebiegu tego procesu oraz ocena stopnia realizacji zada wyznaczonych w Programie, przy jednoczesnej ocenie stanu rodowiska oraz kontroli przestrzegania prawa ochrony rodowiska. Niezbdne jest opracowanie systemu monitorowania, ktry umoliwi dokonywanie ocen procesu wdraania i ewentualne wprowadzanie korekt rodzajw i wielkoci dziaa naprawczych. Prezydent miasta zobowizany jest do sporzdzania sprawozda z realizacji dziaa naprawczych w danym roku i przekazywania ich w terminie do dnia 15 kwietnia kadego roku (za rok poprzedni) do Marszaka Wojewdztwa Dolnolskiego. Wzr sprawozda z realizacji Programu zosta okrelony w czci oglnej (O. Zagadnienia oglne, rozdzia 6.1). Prezydent miasta na prawach powiatu, Jeleniej Gry, wypenia sprawozdanie w zakresie istniejcych i nowych (oddawanych do uytku) obiektw. Sprawozdanie w zakresie dziaa zwizanych z redukcj emisji powierzchniowej powinno obejmowa wszystkie dziaania ujte w harmonogramie rzeczowo-finansowym, ktre s realizowane dziki stworzeniu systemu zacht finansowych do wymiany systemw grzewczych w ramach Programu Ograniczenia Niskiej Emisji. Sprawozdanie dla istniejcych budynkw oraz w zakresie nowych obiektw budowlanych powinno obejmowa podzia na jednostki bilansowe okrelone szczegowo dla strefy w rozdziale 8.2. Do sprawozda naley zaczy: kopie wydanych decyzji pozwole na emisj gazw lub pyw do powietrza oraz pozwole zintegrowanych dla zakadw, dla ktrych roczna dopuszczalna emisja w zakresie PM10 wynosi powyej 1 Mg, wyniki pomiarw natenia ruchu na odcinkach drg zarzdzanych przez Prezydenta, jeeli byy przeprowadzane w roku sprawozdawczym. W sprawozdaniach z realizacji Programu naley przedstawi koszty podjtych dziaa, a take wskaza rda ich finansowania. Na podstawie przekazywanych sprawozda z realizacji dziaa naprawczych, a take w oparciu o wyniki pomiarw zanieczyszcze powietrza prowadzonych przez Dolnolskiego Wojewdzkiego Inspektora Ochrony rodowiska, Marszaek Wojewdztwa Dolnolskiego powinien dokonywa, co 3 lata, szczegowej oceny wdroenia Programu ochrony powietrza dla wojewdztwa dolnolskiego, ktra powinna sugerowa ewentualn korekt kierunkw dziaa i poszczeglnych zada. W tabeli B5 w rozdziale 2.1 podano przykadowe dziaania pozwalajce uzyska wymagany efekt ekologiczny w zakresie redukcji emisji powierzchniowej. Istnieje jednak moliwo wykorzystania innych dziaa prowadzcych do uzyskania tego samego efektu. Aby okreli efekt ekologiczny dziaa w konfiguracji innej ni we wspomnianej tabeli poniej podano efekty ekologiczne w postaci wskanikw redukcji emisji pyu PM10 dla poszczeglnych rodzajw dziaa naprawczych. Tabela B8. Wskaniki efektu ekologicznego do monitorowania realizacji POP w Jeleniej Grze (rdo: obliczenia wasne)
Lp. 1 2 3 4 5 6 rodzaj dziaania naprawczego wymiana kotw wglowych na nowoczesne wymiana kotw wglowych na retortowe termomodernizacja podczenie do sieci cieplnej wymiana kotw wglowych na koty ekologiczne (np. opal. brykietami) wymiana kotw wglowych na koty gazowe efekt ekologiczny zmniejszenie emisji pyu PM10 [kg/100 m2rok] 24,15 26,50 10,07 28,77 25,21 28,74

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49


Lp. 7 8 9 rodzaj dziaania naprawczego

4233

Poz. 665
efekt ekologiczny zmniejszenie emisji pyu PM10 [kg/100 m2rok] 28,51 28,77 2,22

wymiana kotw wglowych na koty olejowe wymiana kotw wglowych na ogrzewanie elektryczne alternatywne (np. kolektory)

III CZ UZASADNIENIE 6. CHARAKTERYSTYKA OBSZARU OBJTEGO PROGRAMEM OCHRONY POWIETRZA 6.1. CHARAKTERYSTYKA STREFY Pooenie, dane topograficzne i demografia Jeleniej Gry Jelenia Gra jest czwartym co do wielkoci miastem wojewdztwa dolnolskiego. Pooona jest w pnocnej czci Kotliny Jeleniogrskiej. Miasto pooone na wysokoci 330370 m n.p.m. ze wszystkich stron otoczone jest pasmami grskimi: od zachodu znajduj si Gry Izerskie (wyniesione na 9001126 m n.p.m.), od pnocy Gry Kaczawskie (wyniesione na 600724 m n.p.m.), od wschodu Rudawy Janowickie (wyniesione na 800924 m n.p.m.), a od poudnia Karkonosze. Karkonosze s najwyszym pasmem otaczajcym Jeleni Gr, bo s rwnie najwyszym pasmem grskim Sudetw, z najwyszym szczytem niek (1602 m n.p.m.). To malownicze pooenie stanowi jedn z atrakcji Jeleniej Gry, z drugiej strony powoduje utrudnione przewietrzanie miasta. W granicach administracyjnych miasta, na poudniowy-zachd od centrum, znajduje si cz uzdrowiskowa Cieplice Zdrj, charakteryzujce si agodnym podgrskim klimatem. Dodatkowo wystpujce tu wody lecznicze, lecznicza borowina oraz ciepe wody mineralne (do 44OC) czyni je atrakcyjnym centrum uzdrowiskowo-turystycznym w Sudetach. Jelenia Gra otoczona jest przez szereg znanych miejscowoci turystycznych, wypoczynkowych i uzdrowiskowych tj.: Karpacz, Szklarska Porba, Borowice, wieradw Zdrj, Jagnitkw. W tabeli poniej zamieszczono dane demograficzne i informacje o wielkoci miasta i gstoci zaludnienia. Tabela B9. Ludno i powierzchnia strefy powiat grodzki Jelenia Gra (rdo: GUS, stan na 31.12.2007)
strefa/jednostka administracyjna Jelenia Gra ludno ogem wg faktycznego miejsca zamieszkania 85 782 ludno w miastach 85 782 powierzchnia [km2] 109 gsto zaludnienia [osb/km2] 787

Czynniki klimatyczne majce wpyw na poziom substancji w powietrzu Klimat Jeleniej Gry, w makroskali, ksztatuj gwnie masy powietrza napywajce z nad Oceanu Atlantyckiego, Skandynawii i pnocno-wschodniej Europy, rzadziej znad Azorw, Pnocnej Afryki i poudnia Europy. W mikroskali klimat miasta ksztatowany jest przez specyficzne pooenie w kotlinie rdgrskiej. Determinuje to czste powstawanie niekorzystnych dla rozprzestrzeniania zanieczyszcze warunkw inwersje temperatury oraz spyw i zaleganie chodnego powietrza w kotlinie. Takie warunki klimatyczne w dwojaki sposb oddziaywaj na stan jakoci powietrza w miecie. Z jednej strony dugotrwae inwersje (z temperaturami w miecie sigajcymi nawet 20OC, podczas gdy na pobliskich sudeckich szczytach notowane s temperatury w granicach 5 do 10OC) powoduj intensyfikacj sezonu grzewczego w miecie. Z drugiej strony, niska warstwa mieszania powoduje zaleganie nad miastem zanieczyszczonego powietrza. Zjawisko to pojawia si w Jeleniej Grze gwnie zim, w okresach zalegania nad wikszym obszarem Polski wyu rosyjskiego. Powstaje wskutek unoszenia chodnych mas powietrza lub w wyniku silnego wypromieniowywania podoa. Wychodzone (w czasie nocy) w wyszych partiach gr powietrze spywa wzdu stokw i osiada na dnie kotliny, powodujc dalej tworzenie si zastoisk chodnego powietrza. Zjawiska te powoduj, e Kotlina Jeleniogrska jest miejscem o bardzo czstych i intensywnych przymrozkach oraz najwyszych na Dolnym lsku amplitudach dobowych temperatury. rednia roczna temperatura powietrza w Jeleniej Grze wynosi 6,9OC, przy czym w poszczeglnych latach obserwowane s znaczce rnice od 2 do 11OC. Najcieplejszym miesicem jest lipiec ze redni temperatur 16,1oC, a najzimniejszym stycze ze redni temperatur 2,7OC. Lato termiczne (czyli okres, kiedy przez kilka dni z rzdu temperatura przekracza 15 stopni Celsjusza) trwa Jeleniej Grze stosunkowo krtko 66 do 68 dni. rednie roczne opady s zdecydowanie wysze od redniej krajowej i wynosz 742 mm rocznie. Najwicej opadw jest w lipcu (142 mm), a najmniej w lutym i we wrzeniu (ok. 33 mm). W miecie dominuj wiatry z sektora zachodniego: zachodnie (21%) i pnocno-zachodnie (10%). Na uwag zasuguje fakt, e 40% czasu w roku w Jeleniej Grze to okresy bezwietrzne, co ma szczeglne znaczenie dla rozprzestrzeniania zanieczyszcze na terenie miasta. Charakterystyczny dla Jeleniej Gry jest rwnie wiatr przewaowy, majcy cechy wiatrw fenowych, czyli ciepych, suchych w podmuchach osigajcych si huraganu, podobnych do wiatru halnego w Tatrach.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4234

Poz. 665

Warunki meteorologiczne wpywaj na stan jakoci powietrza w sposb bezporedni (np. utrudniajc przewietrzanie) oraz w sposb poredni (oddziaujc na intensywno sezonu grzewczego). Warunki pogodowe, w ktrych jako powietrza ulega pogorszeniu to: niskie temperatury, a zwaszcza spadek temperatury poniej 0OC, z czym zwizana jest wiksza emisja na skutek wzmoonego zapotrzebowania na ciepo, tworzenie si ukadw wyowych o sabym gradiencie cinienia, z ktrymi zwizane s okresy bezwietrzne lub o maych prdkociach wiatrw (brak przewietrzania miasta), dni z mg, wskazujce czsto na przyziemn inwersj temperatury, hamujc dyspersj zanieczyszcze (wystpujce najczciej w okresie jesienno-zimowym), okresy nastpujcych po sobie kilku, a nawet kilkunastu dni bez opadw (brak wymywania zanieczyszcze), wysokie cinienie powodujce zwikszony nacisk na powierzchni ziemi ograniczajc rozprzestrzenianie si zanieczyszcze. Warunki pogodowe, w ktrych jako powierza ulega polepszeniu: due prdkoci wiatrw (lepsze przewietrzanie), dni z opadem, co zapewnia oczyszczanie powietrza (wymywanie zanieczyszcze), dni ciepe, soneczne, sprzyjajce powstawaniu pionowych prdw powietrza (konwekcja), zapewniajc wynoszenie zanieczyszcze. Obszary chronione na terenie Jeleniej Gry Na terenie Jeleniej Gry wystpuj obszary ochrony uzdrowiskowej oraz obszary parkw narodowych, dla ktrych okrelone s zaostrzone standardy jakoci powietrza. Istnieje tu rwnie szereg cennych pod wzgldem przyrodniczym lub krajobrazowym obszarw. Warto wymieni tu szczeglnie nastpujce zespoy: Karkonoski Park Narodowy utworzony w 1959 roku; od 1992 wchodzi w skad Midzynarodowego Rezerwatu Biosfery Karkonosze. Obejmuje masyw Karkonoszy wzdu granicy polskoczeskiej od przeczy Okraj na wschodzie do Mumlawskiego Wierchu na zachodzie. Charakteryzuje si wybitnym bogactwem rzeby terenu, na ktre skadaj si m.in. granitowe skaki, koty lodowcowe i jeziora, a take gooborza na stokach nieki oraz Maego i Wielkiego Szyszaka. Na terenie KPN znajduj si torfowiska wysokogrskie np. na Rwni pod niek. Rolinno Karkonoszy ma charakter pitrowy, a najbogatsze florystycznie jest pitro subalpejskie z zarolami kosodrzewiny. Park Krajobrazowy Doliny Bobru utworzony w 1989 roku na terenie Pogrza Izerskiego, Pogrza Kaczawskiego oraz Kotliny Jeleniogrskiej; obejmuje 10943 ha na terenie gmin: Jelenia Gra, Jew Sudecki, Stara Kamienica, Lubomierz, Lwwek lski, Wle, wierzawa w powiatach Jelenia Gra, Lwwek lski, Zotoryja. Utworzony zosta w celu ochrony wartoci przyrodniczych i kulturowych fragmentu doliny rzeki Bbr wraz z istniejcymi tam sztucznym zbiornikiem jeziorem Pilchowickim. Wystpuj tu dobrze zachowane i mocno zrnicowane ekosystemy lene z przenikajcymi si siedliskami lenymi, nizinnymi, wyynnymi i grskimi. W obrbie granic miasta znajduj si rwnie obszary Natura 2000: a) SOO (Specjalne Obszary Ochrony) Karkonosze PLH020006 rda Pijawnika PLH020076 Stawy Sobieszowskie PLH020044 b) OSO (Obszary Specjalnej Ochrony) Karkonosze PLB020007 6.2. UWARUNKOWANIA WYNIKAJCE ZE STUDIUM ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO Celem poniszej analizy jest okrelenie ogranicze i barier wynikajcych z obowizujcych planw zagospodarowania przestrzennego majcych wpyw na aspekty ochrony powietrza poruszane niniejszym Programem. Wskazanie obowizujcych zapisw w zakresie uwarunkowa dla Jeleniej Gry zobrazuje moliwoci i wytyczne stawiane przez gospodark przestrzenn, a majce wpyw na proponowane dziaania naprawcze. Studium uwarunkowa i kierunkw zagospodarowania przestrzennego miasta Jelenia Gra zostao przyjte uchwa nr 482/XXXVII/2001 Rady Miejskiej w Jeleniej Grze z dnia 22 maja 2001 roku. Studium uwarunkowa i kierunkw zagospodarowania przestrzennego miasta Jelenia Gra okrela za gwny cel okrelenie polityki przestrzennej w taki sposb, aby umoliwi popraw standardu ycia i zamieszkania spoecznoci, podwyszy poziom atrakcyjnoci miasta ze strony turystycznej i uzdrowiskowej, jak rwnie umoliwi jego aktywizacje spoeczno-gospodarcz. Istotne/strategiczne dla ochrony powietrza kierunki dziaa: 1. Dy si do rekultywacji starych kamienioomw, w celu uniknicia przypadkowego i nielegalnego skadowania odpadw w tym miejscu. 2. Poprzez zalesienie naley przeciwdziaa erozji gleb i zwietrzelin na powierzchniach nachylonych. 3. Dy si do obnienia emisji zanieczyszcze powietrza szczeglnie tzw. emisji niskiej, poprzez zwikszenia udziau terenw zgazyfikowanych, instalowanie urzdze oczyszczajcych spaliny jak rwnie eliminacje technologii przyczyniajcej si do pogorszania stanu zanieczyszczenia powietrza. 4. Szczeglnie wanym celem jest zmniejszenie do minimum stopnia zanieczyszczenia powietrza na obszarze uzdrowiskowym Cieplic. Dy si tam do wykorzystania w celach grzewczych energii cieplnej wd termalnych.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4235

Poz. 665

5. Dy si do usprawnienia ruchu pojazdw na terenie miasta w celu obnienia emisji zanieczyszcze w obrbie zabudowy. Doprowadza si do wyprowadzenia czci ruchu samochodowego poza ten obszar. 6. Dy si do rozbudowy cieek rowerowych w celu zachcania w ten sposb do rezygnacji z samochodu. Trasy te bd peniy funkcje rekreacyjne i turystyczne dla mieszkacw i turystw. 7. Pracuje si nad ograniczaniem powstawania odpadw, jak rwnie prowadzi dziaania majce na celu poszukiwania nowego miejsca lokalizacji skadowiska odpadw, oczywicie poza granicami miasta. 8. W zakadach na terenie miasta popiera si inicjatywy zmierzajc do wykorzystywania surowcw wtrnych. 9. Dy si do ograniczenia i eliminacji magazynowania i stosowania substancji niebezpiecznych. 10.Naley wyeliminowa zagroenia dla stanu czystoci wd, gleby i powietrza na terenie Karkonoskiego Parku Narodowego nalecego do miasta. 11.Zabytkowe parki miejskie naley rewaloryzowa, istniejce modernizowa i wzbogaca. Tworzy nowe zielece, skwery i inne zespoy zieleni. 12.Na nowych terenach zainwestowania miejskiego bdzie si realizowao tereny zieleni w ich ssiedztwie. 13. Dy si do zalesiania areaw niekorzystnych i nieprzydatnych dla produkcji rolnej. W skad takich terenw nale rwnie nieuytki i tereny zdegradowane. 14.W celu ograniczenia uciliwoci dla rodowiska w zakadach istniejcych dy si do wprowadzenia czystych technologii oraz instalowanie urzdze zmniejszajcych emisje. W nowych zakadach wprowadza si ju od pocztku czyste, proekologiczne technologie. 15.Dy si do zmiany lokalizacji niekorzystnie pooonych zakadw przemysowych i/lub budow nowych. 16.Planuje si rozbudow i modernizacje ruchu komunikacyjnego miasta, w tym: Modernizacje drogi krajowej nr 3, Modernizacje drogi krajowej nr 30, Budow obwodnicy poudniowej, Budow powizania poprzecznego, ktre czy ul. Spdzielcz z poudniow obwodnic, Modernizacj i budow ulicy czcej drog krajow nr 3 z drog powiatow nr 12119, Budow obwodnicy Piechowic i Sobieszowa, Modernizacje ul. Legnickiej, Budow pnocnej obwodnicy. 17. Planuj si rozbudow i modernizacj systemu ulic zbiorczych, w tym: Modernizacje ul. Krakowskiej, Budow poczenia ulic: Jana III Sobieskiego z Wolnoci, Budow i modernizacje cigu ulic: Karola Miarki do Wojewdzkiej, Budow nowego poczenia ulic: Spdzielczej do Dolnolskiej, Budow spicia od nowej ulicy Spdzielczej do poudniowej obwodnicy (w rejonach ul. Objazdowej i ul. Cichej), Budow przeduenia ulic: Sobieszowskiej z Cieplick, Budow i modernizacje cigu ulic: Podgrzyskiej z Macieja Rataja, Budow (modernizacje) poczenia ulic: Osiedle Robotnicze z Michaa Ogiskiego. 18. Dy si do ograniczenia ruchu ciarowego i jego parkowania na terenach mieszkaniowych. 19 .Ogranicza si inwestycje powodujce znaczne zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego, nie dopuszcza si do ich powstawania. 20. Dy si do rekultywacji zamknitych skadowisk odpadw. 21. Pracuje si nad organizacj nowoczesnego systemu gospodarki odpadami komunalnymi, w skad ktrego powinien wchodzi: podsystem segregacji i selektywnej zbirki odpadw, zakad utylizacji odpadw. 22.Dy si do obnienia energochonnoci urzdze wykorzystywanych gwnie przez podmioty gospodarcze. 23.Dy si do uruchamiania niewielkich, niekonwencjonalnych elektrowni opartych na zasobach odnawialnych, np. elektrownia wodna. 24.Dy si do poprawy izolacji cieplnej ogrzewanych budynkw. 25.W kotowniach lokalnych naley wprowadzi zakaz wykorzystywania wgla brunatnego. 26.W ciepowniach i indywidualnych rozwizaniach domowych, do ogrzewania naley stosowa paliwa najmniej uciliwe dla rodowiska, zwaszcza gaz ziemny. 27.W systemach ciepowniczych planuje si nastpujce zmiany: na obszarze Cieplic modernizacje magistralnej sieci cieplnej, modernizacje: elektrociepowni Miasto i ciepowni Zaborze, jednych z gwnych rde zasilania, agodn likwidacj lokalnych kotowni, zastpienie ich czystszymi ekologicznie. 28.Planuje si rozbudow magistralnych elementw systemu gazowniczego, w tym budow nowej stacji redukcyjno-pomiarowej I-go stopnia. Rozbudow sieci gazowej redniego i niskiego napicia.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4236

Poz. 665

7. CHARAKTERYSTYKA TECHNICZNA I EKOLOGICZNA INSTALACJI I URZDZE 7.1. CHARAKTERYSTYKA TECHNICZNO-EKOLOGICZNA PUNKTOWYCH RDE EMISJI Emisja zanieczyszcze ze rde przemysowych zaley w najwikszym stopniu od stosowanego procesu technologicznego oraz rodzaju i jakoci urzdze ograniczajcych t emisj do rodowiska. Decydujcymi czynnikami, jeli chodzi o stopie uciliwoci dla otoczenia, jest oczywicie wielko, poziom nowoczesnoci, stan techniczny oraz lokalizacja rde emisji. Energetyka zawodowa jest dziedzin przemysu najbardziej wpywajc na wielko emisji zanieczyszcze takich jak py zawieszony PM10 czy dwutlenek siarki. Ograniczenie emisji przemysowych oraz z sektora energetyki spowodowao w ostatnich latach stabilizacj poziomu zanieczyszcze podstawowych: pyu zawieszonego, dwutlenku siarki i dwutlenku azotu. rda punktowe rozumiane s jako due instalacje spalania paliw oraz rda technologiczne majce znaczny udzia w emitowaniu zanieczyszcze. W inwentaryzacji punktowych rde emisji zanieczyszcze uwzgldniono emitory majce istotny wpyw na wielko emisji analizowanych zanieczyszcze. Na terenie Jeleniej Gry w ramach inwentaryzacji rde punktowych uwzgldniono jednostki organizacyjne, posiadajce rda spalania energetycznego (koty i piece) oraz inne rda powodujce emisje do powietrza pyu zawieszonego PM10. Najwikszy wpyw na wielko emisji pyu PM10 na obszarze strefy w 2007 roku miaa Elektrociepownia Miasto. Poniej przedstawiono krtk charakterystyk wybranych rde emisji punktowej. Przedsibiorstwo Energetyki Cieplnej w Jeleniej Grze Elektrociepownia Miasto Elektrociepownia Miasto posiada instalacj energetycznego spalania wgla. Eksploatowana jest ona w celu wytworzenia ciepa dla potrzeb c.o. i c.w.u. oraz produkcji energii elektrycznej. Ciepo produkowane jest w dwch kotach parowych typu OKR50/40, kady o nominalnej mocy cieplnej 40,65 MW przy wydajnoci 31,3 MW i sprawnoci 77% oraz w jednym kotle typu OR16N o nominalnej mocy cieplnej 15,6 MW przy wydajnoci 12,5 MW i sprawnoci 80 %. Kady z kotw posiada ruszt mechaniczny uskowy. czna moc cieplna kotw wynosi 96,9 MW. Produkcja energii cieplnej w instalacji oscyluje na poziomie 500 000 GJ/rok. Energia elektryczna wytwarzana jest w 5 turbinach w oparciu o par produkowan w w/w kotach. Sumaryczna moc turbin wynosi 22,4 MW. Koty OKR50/40 wyposaone s w dwustopniowy system oczyszczania spalin. Pierwszy stopie stanowi bateria cyklonw typu Van Tongerena za kadym z kotw, a drugi stopie to instalacja odsiarczajco-odpylajca, wsplna dla dwch kotw, pracujca w oparciu o metod mokr na bazie mleka wapiennego. Pracujcy w lecie kocio OR16N wyposaony jest w instalacj odpylajc spaliny, ktr stanowi bateria cyklonw typu CE. Oczyszczone spaliny poprzez zesp wentylatorw kierowane s do jednego z dwch emitorw E1 lub E2, kady o wysokoci 45,0 m i rednicy 1,8 m. Przedsibiorstwo Energetyki Cieplnej w Jeleniej Grze Ciepownia Zabobrze Ciepownia Zabobrze posiada instalacj energetycznego spalania wgla, eksploatowana jest w celu wytworzenia ciepa dla potrzeb c.o. i c.w.u. w okresie grzewczym. Ciepo produkowane jest w szeciu kotach wodnych typu WR10 z rusztem mechanicznym uskowym. Kady z kotw posiada nominaln moc ciepln 14,91 MW przy wydajnoci 11,63 MW oraz sprawno 78%. czna moc zainstalowana w ciepowni wynosi 89,46 MW. Roczna produkcja energii cieplnej w instalacji oscyluje na poziomie ok. 400 000 GJ. Spaliny z kadego kota odprowadzane s do instalacji odsiarczajco-odpylajcej typu RRA firmy PHOENIX. Odsiarczanie spalin odbywa si w oparciu o metod psuch przy zastosowaniu wapna hydratyzowanego. Produkty odsiarczania popi lotny oraz nieprzereagowany wodorotlenek wapnia wytrcane s ze strumienia gazu w filtrze tkaninowym i transportowane mechanicznie do zbiornika produktu. Oczyszczone spaliny poprzez zesp dwch wentylatorw o wydajnoci 115 000 m3/h kady, wsplnym kolektorem kierowane s do murowanego emitora E1 o wysokoci 80,0 m i rednicy wylotu 2,2 m. JZO Sp. z o.o. w Jeleniej Grze Spka zajmuje si produkcj szka optycznego. Produkcja odbywa si w obiektach: obrbki mechanicznej soczewek sferycznych, obrbki mechanicznej soczewek astygmatycznych, pracowni obrbki mechanicznej, pracowni barwienia soczewek, pracowni utwardzania soczewek, centralnej narzdziowni, obrbki mechanicznej pfabrykatw seryjnych i recepturowych, kompleksu uszlachetniania soczewek, obiektu kontroli jakoci soczewek, laboratorium chemicznego oraz warsztatu dziau, gdzie dokonuje si operacji piaskowania elementw aparatw prniowych. KATION Sp. z o.o. w Jeleniej Grze Spka KATION posiada park maszynowy niezbdny do produkcji 200 ton rnego rodzaju konstrukcji miesicznie. Oferuje produkty wykonane na surowo, malowane na mokro lub proszkowo, cynkowane ogniowo lub galwanicznie. Instalacja technologiczna firmy zawiera instalacj do obrbki mechanicznej elementw stalowych (cicie plazm), drug instalacj obrbki mechanicznej elementw stalowych (cicie automatem acetylenowo-tlenowym), instalacj malarni konstrukcji stalowych. 7.2. CHARAKTERYSTYKA TECHNICZNO-EKOLOGICZNA POWIERZCHNIOWYCH RDE EMISJI Emisja ze rde sektora bytowo-komunalnego, tzw. niska emisja, obejmuje swoim zasigiem gwnie mae kotownie oraz paleniska domowe. W celu scharakteryzowania rde powierzchniowych emisji na terenie Jeleniej Gry przeanalizowano zasig systemu ciepowniczego oraz systemu zasilania i wykorzystania gazu do celw grzewczych, wykorzystujc do tego Projekt zaoe do planu zaopatrzenia w ciepo, energi elektryczn i paliwa gazowe dla miasta Jelenia Gra. Zaopatrzenie miasta w energi ciepln oparte jest o zrnicowane lokalne rda ciepa:

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4237

Poz. 665

sie ciepln zasilan przez Elektrociepowni Miasto i Ciepowni Zabobrze, kotownie osiedlowe, kotownie indywidualne, ogrzewania indywidualne budynkw mieszkalnych (wglowe, gazowe i elektryczne), w tym rwnie ogrzewanie przy pomocy piecw kaflowych. Sie gazowa w Jeleniej Grze Jelnia Gra jest miastem o bardzo wysokiej dostpnoci sieci gazowej, w zasigu sieci znajduje si 95% mieszkacw. Do sieci gazowej podczonych jest ponad 88 % gospodarstw domowych na terenie miasta, a do ogrzewania gazu uywa ok. 13% wszystkich gospodarstw domowych. Do miasta dostarczany jest gaz GZ50 dwoma gazocigami relacji: Jawor Dziwiszw i Dziwiszw cigny. Miasto zaopatrywane jest w gaz za pomoc omiu stacji redukcyjno-pomiarowych I-go stopnia, a do odbiorcw dociera sie niskiego cinienia zasilana z kilkunastu stacji redukcyjnych II-go stopnia. Bariery ekonomiczne sprawiaj, e mieszkacy miasta nie korzystaj w tak duym stopniu z tego nonika energii, ale obserwowany jest powrt do taszego nonika energii paliwa staego. Istniejcy system sieci gazowej posiada znaczne rezerwy i moe stanowi rdo dostaw gazu dla nowych podmiotw. Tabela B10. Sie gazowa w Jeleniej Grze (rdo: GUS)
strefa/jednostka administracyjna miasto Jelenia Gra dugo czynnej sieci gazowej [km] 251,9 odbiorcy gazu [mieszkania] 29 749 odbiorcy ogrzewajcy gazem [mieszkania] 4 501 zuycie gazu na ogrzewanie mieszka [m3] 5 985 900 udzia mieszka ogrzewanych gazem w oglnej ich liczbie 13,4%

Sie cieplna w Jeleniej Grze Na terenie Jeleniej Gry istniej dwa system ciepownicze. Dystrybucj energii cieplnej na terenie miasta zajmuje si Przedsibiorstwo Energetyki Cieplnej Sp. z o.o. Przedsibiorstwo prowadzi sprzeda energii wytworzonej w dwch rdach: Elektrociepownia Miasto Ciepownia Zabobrze. Sieci ciepownicze na terenie Jeleniej Gry to sieci wodne o parametrach 130/70oC dla sezonu grzewczego (dla lata 65/35oC) Sie ciepownicza wyprowadzona z Elektrociepowni Miasto ma charakter promienisty. Od rda wyprowadzone s trzy magistrale: magistrala Cieplice (zasila odbiorcw w Cieplicach), magistrala Transportowa (zasila odbiorcw wzdu ulic Karola Miarki i Jana III Sobieskiego), magistrala Malczewskiego (w pocztkowej czci zasila odbiorcw przemysowych zlokalizowanych przy rodkowej czci ul. Wolnoci, a w rodkowej i kocowej poudniow cz rdmiecia). Sie ciepownicza wyprowadzona z Ciepowni Zabobrze ma charakter czciowo drzewiasty, a czciowo promienisty. Od rda wyprowadzone s dwie magistrale: magistrala rdmiecie (zasila odbiorcw w pnocnej czci rdmiecia), magistrala Zabobrze (zasila odbiorcw na Zabobrzu). W 2002 roku wykonano tzw. ma spink obu sieci ciepowniczych w celu poczenia obu sieci ciepowniczych i stworzenia ukadu piercieniowego. Z uwagi na konieczno modernizacji obu rde zdecydowano si na likwidacj jednego z nich (Ciepowni Zabobrze), aby skoncentrowa wysiki modernizacyjne na jednym. Poczenia sieci dokonano przez budow penoprzepustowej magistrali czcej oba systemy. System ciepowniczy pokrywa okoo 40% potrzeb cieplnych miasta. Ciepo dostarczane jest gwnie do tych rejonw miasta, gdzie koncentruje si zabudowa wielorodzinna i budynki uytecznoci publicznej. Z sieci ciepowniczej pokrywanych jest ok. 30% potrzeb cieplnych gospodarstw domowych w Jeleniej Grze. Gwnym odbiorc sieciowej energii cieplnej jest budownictwo wielorodzinne. Pozostae grupy odbiorcw to przemys i usugi oraz obiekty uytecznoci publicznej. Sie cieplna prowadzona jest gwnie pod ziemi. Niektre odcinki sieci biegnce na obszarach przemysowych lub na obszarach o niekorzystnych warunkach hydrologicznych to rurocigi napowietrzne. Na terenie miasta Jeleniej Gry eksploatowanych jest ok. 48 km sieci cieplnych. Sieci te podlegaj staej modernizacji. Obecnie ok. 60% systemu sieci zbudowana jest z rur preizolowanych. 7.3. CHARAKTERYSTYKA TECHNICZNO-EKOLOGICZNA RDE LINIOWYCH Na wielko stenia analizowanych zanieczyszcze w powietrzu wpyw ma rwnie komunikacja. Poziom zanieczyszczenia powietrza pyem zawieszonym PM10 jest zaleny w najwikszym stopniu od natenia ruchu na poszczeglnych trasach komunikacyjnych oraz stanu technicznego drg. Due znaczenie w miastach ma rwnie zwarta zabudowa, gdy w znacznym stopniu ogranicza wymian mas powietrza. Efektem tego jest gromadzenie si pyu w przyziemnej warstwie atmosfery. Wielko emisji z komunikacji zalena jest od iloci i rodzaju samochodw oraz od rodzaju stosowanego paliwa. Naley rwnie uwzgldni wpyw zanieczyszcze pochodzcych z procesw zuycia opon, hamulcw a take cierania nawierzchni drg, ktre zalicza si do emisji pozaspalinowej. Istotne znaczenie ma rwnie emisja wtrna (z unoszenia) pyu PM10 z nawierzchni drg. Jej wielko zalena jest od stanu technicznego drogi, stopnia utwardzenia pobocza itp. Emisja pozaspalinowa stanowi od 50 do 70% emisji cakowitej z komunikacji.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4238

Poz. 665

W analizie emisji liniowej ujto odcinki drg na terenie Jeleniej Gry opierajc si na dostpnych danych o nateniu ruchu na drogach w miecie, pochodzce gwnie z pomiarw przeprowadzanych w ramach Generalnego Pomiaru Ruchu (GPR), w ramach prowadzonych prac modernizacyjnych i innych dostpnych danych okrelajcych natenie ruchu na poszczeglnych odcinkach drg. Natenie ruchu okrelone zostao dla czterech grup pojazdw: samochody osobowe, dostawcze, ciarowe i autobusy. Ukad komunikacyjny miasta wymaga modernizacji. Jelenia Gra posiada obwodnic pnocn, ale ruch tranzytowy w kierunku Kowar i Karpacza prowadzony jest przez miasto. Obecnie trwaj prace na obwodnicy pnocnej przy budowie wza Grabarw, w pnocno-wschodniej czci miasta. Od tego wza ma zosta poprowadzona obwodnica wschodnia Jeleniej Gry, ktra prowadzi bdzie do drogi wojewdzkiej nr 367 na Kowary i Karpacz. Punktem krytycznym, wymagajcym inwestycji drogowych, usprawniajcych lokalny ukad komunikacyjny jest obecnie dojazd do czci uzdrowiskowej, Cieplic. Ulica Wojska Polskiego, ktr czy centrum Jeleniej Gry z Cieplicami, jest obecnie najbardziej obcion ruchem ulic w miecie. Modernizacji, polegajcej szczeglnie na utwardzeniu poboczy wymaga jeszcze szereg odcinkw drg lokalnych. Na terenie Jeleniej Gry poprowadzonych jest 185 km drg z tego 111 km o nawierzchni twardej. 8. BILANSE ZANIECZYSZCZE W pierwszej czci niniejszego rozdziau przedstawiono wyniki inwentaryzacji emisji, ze rde punktowych, liniowych oraz powierzchniowych na terenie strefy, natomiast w drugiej czci dokonano bilansu ilociowego i przeprowadzono analizy udziaw poszczeglnych rde w emisji analizowanych zanieczyszcze. 8.1. INWENTARYZACJA EMISJI ZE RDE PUNKTOWYCH Sumaryczna wielko emisji pyu zawieszonego PM10 w Jeleniej Grze dla roku bazowego 2007 wynosi ok. 33,6 [Mg/rok]. Zakadem, ktry ma najwikszy udzia w emisji pyu zawieszonego PM10 jest Przedsibiorstwo Energetyki Cieplnej Sp. z o.o. w Jeleniej Grze. W tabeli poniej przedstawiono wykaz zakadw emitujcych py zawieszony PM10 ujtych w obliczeniach emisji. Tabela B11. Wielko emisji rocznej pyu zawieszonego PM10 w zakadach zinwentaryzowanych w Jeleniej Grze (rdo: baza emisji SOZAT)
Lp. 1 2 3 4 5 6 nazwa jednostki Przedsibiorstwo Energetyki Cieplnej Sp. z o.o. w Jeleniej Grze PM POLAND S.A. Przedsibiorstwo Farmaceutyczne JELFA S.A. PKP CARGO S.A Zesp Elewatorw "PZZ" BOLESAWIEC Sp. z o.o. w likwidacji pozostae jednostki SUMA : adunek pyu PM10 [Mg/rok] 23,80 2,38 1,65 1,58 1,06 3,09 33,56

Dodatkowo okrelono rwnie roczny profil zmiennoci emisji punktowej, co jest szczeglnie istotne w przypadku, gdy wikszo emisji punktowej pochodzi ze spalania paliw do celw grzewczych. 8.2. INWENTARYZACJA EMISJI ZE RDE POWIERZCHNIOWYCH Inwentaryzacja powierzchniowych rde emisji zostaa przeprowadzona przy wykorzystaniu materiaw pomocniczych Ministerstwa rodowiska i Gwnego Inspektora Ochrony rodowiska zawartych w opracowaniu pt. Wskazwki dla wojewdzkich inwentaryzacji emisji na potrzeby ocen biecych i programw ochrony powietrza, Warszawa 2003. Analizie poddano emisj powierzchniow w katastrze, w polach 500 m 500 m. W celu zobrazowania emisji w przedziale czasowym opracowano i zastosowano profile zmiennoci czasowej dla strefy: profil miesiczny i profil dobowy. Jelenia Gra zostaa podzielona na sze obszarw bilansowych, dla ktrych wyznaczono wielkoci emisji na podstawie planu zaopatrzenia w ciepo i zebranych danych. Tabela B12. Zestawienie emisji zanieczyszcze ze rde powierzchniowych na terenie Jeleniej Gry w roku bazowym 2007 (rdo: baza emisji SOZAT)
obszar bilansowy I Zabobrze II rdmiecie III Cieplice IV Sobieszw V Maciejowa VI Czarne strefa RAZEM wielko emisji powierzchniowej pyu PM10 [Mg/rok] 15,79 100,21 59,44 31,63 28,86 27,20 263,13

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4239

Poz. 665

8.3. INWENTARYZACJA EMISJI ZE RDE LINIOWYCH Gwne rdo emisji zanieczyszcze ze rde liniowych stanowi ruch komunikacyjny na drogach krajowych, wojewdzkich i miejskich, odpowiedzialny za powstawanie emisji pyu PM10 w wyniku: spalania paliw w silnikach, cierania jezdni i okadzin samochodowych (np. opon i hamulcw), unoszenia drobin pyu w wyniku wzniecania go z powierzchni na skutek ruchu pojazdw (emisja wtrna). Przeprowadzajc inwentaryzacj rde emisji liniowej wykorzystano Generalny Pomiar Ruchu (GPR) z Generalnej Dyrekcji Drg Krajowych i Autostrad, przeprowadzony na drogach krajowych w 2005 roku redni dobowy ruch w punktach pomiarowych oraz dostpne informacje o nateniu ruchu pojazdw na drogach krajowych, wojewdzkich i gminnych poszczeglnych stref. Emisja pyu zawieszonego PM10 ze wszystkich ujtych odcinkw drg w 2007 roku wyniosa ponad 34 Mg/rok i chocia stanowi to ok. 13,6% caoci zinwentaryzowanej w Jeleniej Grze emisji to ze wzgldu na sposb wprowadzania do powietrza (nisko przy ziemi) utrudniajcy rozprzestrzenianie zanieczyszcze ten rodzaj emisji ma istotny wpyw na wielko ste imisyjnych w miecie. Tabela B13. Emisja pyu zawieszonego PM10 ze zinwentaryzowanych w Jeleniej Grze odcinkw drg (rdo: baza emisji SOZAT)
kategoria pojazdw / emisja wtrna samochody osobowe * samochody dostawcze * samochody ciarowe * autobusy * emisja wtrna (z unoszenia) SUMA wielko adunku pyu PM10 [Mg/rok] 5,16 2,87 11,86 1,28 13,02 34,19

(*) emisja spalinowa i ze cierania okadzin samochodowych 8.4. BILANSE ZANIECZYSZCZE POCHODZCYCH Z POSZCZEGLNYCH RDE Inwentaryzacja rde emisji zanieczyszcze do powietrza z terenu miasta pozwolia na ustalenie wielko adunku analizowanych substancji w 2007 roku. Do inwentaryzacji sporzdzonej na potrzeby niniejszego Programu wykorzystano narzdzie informatyczne Wojewdzki Kataster Emisji, stanowice element Systemu Zarzdzania Informacjami rodowiskowymi SOZAT. Cakowita wielko emisji jest sum emisji: punktowej, liniowej oraz powierzchniowej z obszaru analizowanej strefy. Zestawienie emisji z poszczeglnych rodzajw rde emisji na terenie Jeleniej Gry ilustruje ponisza tabela. Rozkad przestrzenny emisji pyu zawieszonego PM10 przedstawiono na mapie w zacznikach graficznych (rozdzia 13). Tabela B14. Zestawienie emisji zanieczyszcze ze rde na terenie Jeleniej Gry w roku bazowym 2007 (rdo: baza emisji SOZAT)
rodzaj emisji emisja punktowa emisja powierzchniowa emisja liniowa strefa RAZEM wielkod adunku pyu PM10 [Mg/rok] 33,56 263,13 34,19 330,88

Poniej przedstawiono udziay procentowe poszczeglnych kategorii rde emisji w rocznej emisji pyu zawieszonego PM10 na terenie strefy.

emisja PM10

10,1%

79,5%

10,3%

0% 20% emitory punktowe

40% 60% emitory powierzchniowe

80% 100% emitory liniowe

Rysunek B8. Struktura emisji zanieczyszcze w Jeleniej Grze w roku bazowym 2007

Jak wynika z powyszego, najwikszy udzia w wielkoci emisji pyu PM10 ma emisja powierzchniowa blisko 80%, a nastpnie emisja liniowa i punktowa po ok. 10%.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4240

Poz. 665

8.5. EMISJA NAPYWOWA Analiza wielkoci ste substancji na terenie Jeleniej Gry obejmowaa rwnie wielkoci emisji ze rde znajdujcych si poza stref, a majcych wpyw na stenia na terenie strefy. Pod uwag wzito rda w trzech grupach: rda znajdujce si w odlegoci do 30 km od granicy strefy (rda punktowe, powierzchniowe, liniowe), rda znajdujce si w odlegoci powyej 30 km od granicy strefy (istotne rda punktowe z terenu Polski), rda transgraniczne (istotne rda punktowe spoza terenu Polski). W Jeleniej Grze emisja napywowa rozpatrywana bya pod ktem rde zlokalizowanych w ssiadujcym powiecie jeleniogrskim. rda znajdujce si w odlegoci do 30 km od granicy strefy (rda punktowe, liniowe i powierzchniowe z ww. powiatu) tworz warto ta regionalnego, natomiast to cakowite stanowi sum ta regionalnego oraz oddziaywania istotnych rde pooonych w odlegoci ponad 30 km od granicy strefy. To transgraniczne definiowane jest jako poziom zanieczyszcze, jaki moe by wywoany przez rda pooone poza granicami Polski. Emisj transgraniczn oszacowano na podstawie danych z baz emisyjnych EMEP, opracowa dostpnych na stronie GIO oraz danych pomiarowych ze stacji monitoringu ta regionalnego EMEP. Wielko emisji z pasa 30 km wok strefy oraz z emitorw punktowych spoza wspomnianego pasa otaczajcego stref zestawiono w tabeli poniej. Tabela B15. Emisja pyu zawieszonego PM10 z pasa 30 km wok strefy i emisja punktowa spoza pasa w roku bazowym 2007
rodzaj emisji pas do 30 km emisja punktowa emisja powierzchniowa emisja liniowa suma powyej 30 km emisja punktowa 5 950,39 259,43 639,12 166,07 1 064,62 wielko adunku zanieczyszcze [Mg/rok] py PM10

Przeprowadzona analiza emisji napywowej pozwolia na okrelenie wielkoci ta na terenie strefy, uwzgldniajcego napywy zanieczyszcze spoza strefy, ktre wynosi odpowiednio: dla pyu PM10 18 g/m3, w tym wyrni mona: warto ta cakowitego: 14 g/m3 (w tym to regionalne 7,8 g/m3), warto ta transgranicznego: 4 g/m3. Podkreli naley fakt, e w przypadku pyu zawieszonego PM10 ju sama warto ta stanowi ok. 45% dopuszczalnego stenia redniorocznego. 9. ANALIZY STANU ZANIECZYSZCZENIA POWIETRZA 9.1. OGLNA ANALIZA ISTNIEJCEJ SYTUACJI Zgodno z wartociami dopuszczalnymi dla pyu zawieszonego PM10 powinna by osignita ju w roku 2005. Osigniecie tej zgodnoci okazao si jednak niemoliwe w Jeleniej Grze, do czego przyczyniy si niekorzystne warunki klimatyczne i meteorologiczne, wystpujce na obszarze strefy, a take szczeglne lokalne warunki rozprzestrzeniania si zanieczyszcze (np. pooenie w kotlinie grskiej, czste inwersje temperatury), oraz inne czynniki, przedstawione w rozdziale 6.1. Analizy rozkadw ste substancji Poniej przedstawiono szczegowe analizy rozkadw ste przedmiotowych substancji w strefie, w roku bazowym (2007), w tym w kontekcie warunkw meteorologicznych. Dla porwnania zestawiono rwnie wyniki z roku 2008 i 2009. Py zawieszony PM10 Analizujc rozkad ste 24godz. w cigu roku wyranie wida wzrost ste w sezonie chodnym (pokrywajcym si z sezonem grzewczym) i gwnie w tym okresie odnotowywane s przekroczenia dopuszczalnego poziomu ste 24godz. pyu na stacji pomiarowej w Cieplicach. Najwysze stenia pyu PM10 na stacji w Jeleniej Grze, w Cieplicach odnotowane zostay w listopadzie i grudniu 2007 roku. Odnotowano wtedy rwnie wielkoci ste przekraczajce stenia alarmowe 200 g/m3. W czwartym kwartale 2007 roku miay miejsce niekorzystne warunki meteorologiczne. Utrzymujce si niskie temperatury byy przyczyn intensywnego sezonu grzewczego. Na wykresach poniej pokazano rozkad liczby dni z przekroczeniami poziomu dopuszczalnego ste 24godzinnych dla pyu PM10 porwnanie pomiarw na stacji automatycznej (w Cieplicach) i manualnej (przy ul. Grottgera).

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4241

Poz. 665

ilod przekroczeo stzeo 24-godz. pyu PM10 - Cieplice 25 20 15 10 5 0 I II III IV V 2006 VI 2007 VII VIII 2008 IX X XI XII

Rysunek B9. Ilo dni z przekroczeniami dopuszczalnego poziomu ste 24godzinnych pyu PM10 w poszczeglnych miesicach roku, w latach 20062008 w Jeleniej Grze, Cieplice (rdo: wyniki pomiarw WIO)

ilod przekroczeo w roku steo 24-godz. 96


100 80 60 40 20 0 2005 2006 2007 ul. Grottgera Cieplice 2008 2009

73 54 44

77

73

71

35

Rysunek B10. Ilo dni z przekroczeniami dopuszczalnego poziomu ste 24godzinnych pyu PM10 w latach 20052009 w Jeleniej Grze (rdo: wyniki pomiarw WIO) Na powyszych wykresach wida due rnice pomidzy pomiarami prowadzonymi na stacji automatycznej w Cieplicach, a prowadzonymi przy ul. Grottgera pomiarami manualnymi. Rnice mog wynika z lokalizacji stacji. W Cieplicach, gdzie okoliczne budynki opalane s w znacznej mierze przez indywidualne paleniska (czsto wglowe) przekroczenia wystpuj w sezonie grzewczym. Jeszcze wiksze rnice widoczne s w steniach redniorocznych. Podczas gdy na ul. Grottgera nie s odnotowywane przekroczenia ste redniorocznych, pomiary w Cieplicach wskazuj na wystpowanie przekrocze dopuszczalnego stenia redniorocznego w latach 2006, 2007 i 2009. Do oceny stanu jakoci powietrza w Jeleniej Grze wykorzystano pomiary ze stacji automatycznej. Na rysunku poniej przedstawiono wielkoci ste redniorocznych na obu stacjach pomiarowych w Jeleniej Grze w latach 20052009.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4242 stenie rednioroczne pyu PM10

Poz. 665

60 40

[ g/m3]

51,2

34,5

34,4

43,1

0 2005 2006 2007 ul. Grottgera Cieplice 2008 2009

Rysunek B7. Wielkoci ste redniorocznych w strefie w latach 20052009 (rdo: wyniki pomiarw WIO)

Na poniszych wykresach przedstawiono przebieg zmiennoci ste 24godzinnych na stacjach pomiarowych w Jeleniej Grze w 2007 i 2008 roku.

17,2

17,1

25,6

20

30,0

34,7

46,9

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4243

Poz. 665

Analizujc przyczyny przekrocze dopuszczalnych poziomw pyu zawieszonego PM10 w powietrzu, przede wszystkim naley odwoa si do warunkw meteorologicznych, panujcych w okresach przekrocze. W czci K (tabelaryczne zestawienia) przedstawiono szczegowe analizy prdkoci wiatru oraz inwersji temperatury dla dni, w ktrych warto stenia 24 godz. pyu zawieszonego PM10 bya wysza od 50 g/m3, a poniej krtkie podsumowanie tych analiz, dla stacji, na ktrej zanotowano przekroczenia dopuszczalnej czstoci przekrocze 35 dni. Tabela B16. Podstawowe parametry zwizane z przekroczeniami ste 24godz. pyu zawieszonego PM10 dla miasta Jelenia Gra, w roku 2007 (rdo: opracowanie wasne, na podstawie danych WIO Wrocaw oraz preprocesora meteorologicznego CALMET)
miasto Jelenia Gra, Cieplice liczba dni ze steniem > 50 g/m3 77 rednia roczna prdko wiatru [m/s] 0,45 liczba dni ze steniem > 50 [g/m3] i prdkoci < 1,5 [m/s] 77 liczba dni ze steniem > 50 [g/m3] i inwersj 40

Naley podkreli, e rednia roczna prdko wiatru w Jeleniej Grze Cieplicach, w roku 2007, bya znacznie nisza od 1,5 m/s, co jest wyranym wskanikiem niekorzystnych warunkw klimatycznych. Praktycznie wszystkie dni z przekroczeniami wystpiy w roku 2007 w sytuacji cisz atmosferycznych i sabych wiatrw poniej 1,5 m/s. Utrudniona jest wwczas pozioma wymiana powietrza, co powoduje wzrost ste substancji w pobliu niskich rde emisji. Jak wynika z powyszej tabeli, stosunkowo czstym zjawiskiem byy rwnie inwersje temperatury, wpywajce niekorzystnie na wymian powietrza w pionie. W roku 2007, na analizowanej stacji ok. 50% dni z przekroczeniami wystpio przy takich wanie warunkach. 9.2. OBLICZENIA I ANALIZA STANU ZANIECZYSZCZENIA POWIETRZA W ROKU BAZOWYM 2007 Stenia rednioroczne pyu zawieszonego PM10 wyniki oblicze Wyniki oblicze ste redniorocznych pyu zawieszonego PM10 dla roku bazowego 2007, dla Jeleniej Gry przedstawiono na mapach w rozdziale 13. Analizujc uzyskane wyniki mona sformuowa nastpujce wnioski: w Jeleniej Grze przekroczenia stenia redniorocznego pyu zawieszonego PM10 wystpuj na terenie rdmiecia, Cieplic, Starego Miasta, a nawet na Zabobrzu, wzdu drogi krajowej nr 3 i wzdu ul. Wojska Polskiego czcej central cz miasta z Cieplicami; najwysze stenie rednioroczne wynosi 112,3 g/m3; najnisze wartoci ste redniorocznych pyu zawieszonego PM10 wystpuj na terenach niezabudowanych. Stenia 24godz. pyu zawieszonego PM10 wyniki oblicze Wyniki oblicze ste 24godz. pyu zawieszonego PM10 dla roku bazowego 2007 przedstawiono na mapach w rozdziale 13.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4244

Poz. 665

Przekroczenia dopuszczalnego stenia 24-godzinnego pyu zawieszonego PM10 przeanalizowano w ukadzie percentyli 90,4 ze ste 24-godz. Analizujc uzyskane wyniki mona sformuowa nastpujce wnioski: w Jeleniej Grze przekroczenia dopuszczalnej czstoci przekrocze ste 24-godz. (powyej 35 dni w cigu roku) wystpuj na obszarze caego centrum miasta rdmiecie i Stare Miasto oraz na osiedlach: Cieplice, Czarne, omnickie i na Zabobrzu, wzdu drogi krajowej nr 3 i wzdu ul. Wojska Polskiego czcej central cz miasta z Cieplicami; percentyl 90,4 osiga najwysz warto 161,7 g/m3; Wyej wymienione obszary przekrocze podlegaj prognozie dotrzymywania dopuszczalnego poziomu dla roku 2020. 9.3. ANALIZA UDZIAU GRUP RDE EMISJI PROCENTOWY UDZIA W ZANIECZYSZCZENIU POWIETRZA POSZCZEGLNYCH GRUP RDE EMISJI I POSZCZEGLNYCH RDE EMISJI Analiz udziau poszczeglnych grup rde emisji przeprowadzono w oparciu o nastpujcy podzia rde zlokalizowanych na obszarach poszczeglnych stref: rda punktowe, dotycz korzystania ze rodowiska, rda liniowe, dotycz powszechnego korzystania ze rodowiska, rda powierzchniowe, dotycz powszechnego korzystania ze rodowiska. Dla wszystkich punktw siatki obliczeniowej wyznaczono stenia rednioroczne odpowiadajce oddziaywaniu poszczeglnych grup rde, a nastpnie okrelono ich udziay w obszarach przekrocze, jak rwnie na pozostaym terenie strefy. W tabeli poniej przedstawiono zestawienie parametrw statystycznych przestrzennego rozkadu udziaw grup rde emisji w steniach redniorocznych dla Jeleniej Gry. Tabela B17. Zestawienie parametrw statystycznych przestrzennego rozkadu udziaw grup rde emisji w steniach redniorocznych pyu PM10 na terenie Jeleniej Gry
rodzaj rde redni udzia na terenie miasta py zawieszony PM10 napyw + to rda powierzchniowe rda liniowe rda punktowe 53,0% 25,1% 21,7% 0,2% 38,3% 36,1% 25,4% 0,2% redni udzia w obszarze przekrocze

Poniej przedstawiono graficznie udziay poszczeglnych grup rde emisji w imisji na terenie Jeleniej Gry dla pyu zawieszonego PM10.
Jelenia Gra - py PM10

obszar przekroczeo obszar miasta 0% napyw + to

38,3% 53,0%
20% 40%

36,1% 25,1%
60% rda liniowe 80%

25,4% 21,7%
100%

0,2% 0,2%

rda powierzchniowe

rda punktowe

Rysunek B11. Udzia poszczeglnych rde emisji w imisji pyu zawieszonego PM10 na terenie Jeleniej Gry w 2007 roku

Podsumowujc wyniki uzyskane dla caego obszaru obliczeniowego miasto Jelenie Gra mona sformuowa nastpujce wnioski: bardzo wysoki, dominujcy, jest udzia ta zanieczyszcze na terenie miasta Jelenia Gra, naturalne to i napyw zanieczyszcze pokrywaj ju ok. 45% normy stenia redniorocznego, udzia ta i napywu w wielkoci ste redniorocznych pyu PM10 na obszarze strefy wynosi 53%, z czego ok. 11% stanowi napyw z pasa 30 km i dalekich emitorw punktowych, udzia ta w obszarze przekrocze zdecydowanie maleje, ale w dalszym cigu pozostaje na wysokim poziomie ok. 38%, z czego 8% stanowi napyw z pasa 30 km i dalekich emitorw punktowych, spord rde zlokalizowanych na terenie Jeleniej Gry najwiksze oddziaywanie na stan jakoci powietrza w miecie maj rda powierzchniowe (ponad 36% w obszarze przekrocze) i liniowe (ok. 25% w obszarze przekrocze); dotyczy to zarwno osiganych wartoci ste jak i zasigu ich

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4245

Poz. 665

wystpowania, rda punktowe maj znikomy wpyw na wielko ste redniorocznych (poniej 1% w obszarze przekrocze); oddziaywanie poszczeglnych rodzajw rde emisji na stan jakoci powietrza moe lokalnie by zwikszone lub zmniejszone w stosunku do udziaw rednich dla miasta, o czym wiadczy znaczny rozrzut wartoci ste redniorocznych, rozkad udziaw procentowych zaley od lokalizacji punktw obliczeniowych, gdy w ssiedztwie cigw komunikacyjnych udzia rde liniowych silnie ronie i moe by przewaajcy, natomiast na pozostaych obszarach dominuje wpyw emisji powierzchniowej, wpyw emisji liniowej jest najwikszy wzdu drg, szczeglnie tych o duym nateniu ruchu, spord rde zlokalizowanych w strefie emisja powierzchniowa jest odpowiedzialna w najwikszym stopniu za poziom ste redniorocznych pyu PM10 na terenie miasta. Przedstawione powyej rozwaania oraz wyniki modelowania rozprzestrzeniania zanieczyszcze wskazuj jednoznacznie, e za jako powietrza na terenie Jeleniej Gry w przewaajcej mierze odpowiadaj rda emisji pochodzce z powszechnego korzystania ze rodowiska. Natomiast korzystanie ze rodowiska ma mniejszy wpyw na wielko ste pyu zawieszonego PM10 zarwno na terenie miasta, jak i na obszarze przekrocze. Przedstawione powyej analizy dotycz udziaw w zanieczyszczeniu powietrza poszczeglnych grup rde emisji w odniesieniu do ste redniorocznych pyu zawieszonego PM10. Jednak z uwagi na fakt, e podstawowym problemem w strefie jest przekroczenie dopuszczalnej czstoci przekrocze ste 24-godz. (dua liczba dni z przekroczeniami) przeprowadzono rwnie analiz wpywu poszczeglnych rodzajw rde na wielko ste 24-godzinnych. W tym celu wyselekcjonowano dni o szczeglnie niekorzystnych warunkach meteorologicznych bardzo niska temperatura i maa prdko wiatru. Jako przykad poniej przedstawiono analiz trzech dni: 26 stycznia oraz 2 i 13 grudnia 2007 roku, w ktrych rozprzestrzenianie zanieczyszcze byo utrudnione. Ponisza tabela i wykresy przedstawiaj udzia poszczeglnych rodzajw rde w steniach 24-godzinnych pyu zawieszonego PM10 w analizowanych dniach roku bazowego. Tabela B18. Zestawienie parametrw statystycznych przestrzennego rozkadu udziaw grup rde emisji w steniach 24-godz. pyu PM10 na terenie Jeleniej Gry
rodzaj rde data napyw + to rda powierzchniowe rda liniowe rda punktowe 44,84% 39,84% 15,23% 0,09% redni udzia w wybranych punktach 26 stycznia 2007 roku 2 grudnia 2007 roku 20,88% 57,93% 20,98% 0,22% 13 grudnia 2007 roku 24,79% 57,20% 17,63% 0,38%

13 grudnia

24,8%

57,2%

17,6%

2 grudnia

20,9%

57,9%

21,0%

26 stycznia

44,8%

39,8%

15,2%

0%

20% napyw + to

40% powierzchniowe

60% liniowe

80% punktowe

100%

Rysunek B11. Udzia poszczeglnych rde emisji w steniach w wybranych dniach w 2007 roku w Jeleniej Grze

24godz. pyu zawieszonego PM10

Analiza prezentowanych wynikw wyranie pokazuje znaczcy wpyw rde powierzchniowych na wielko stenia 24-godz. Zaznaczy naley, e w obu analizowanych dniach pojawiaj si w wynikach modelowania przekroczenia ste dopuszczalnych, ale 26 stycznia stenia s zdecydowanie nisze ni 2 i 13 grudnia. Porwnujc te wyniki z wynikami urednionymi dla obszaru przekrocze (tabela B17) wida wyrany wzrost udziau rde powierzchniowych, a zmniejszenie udziau ta oraz pozostaych rodzajw rde. Nawet w grudniu, kiedy wielko ta bya na wysokim poziomie, jego udzia w wielkoci ste 24-godz nie przekracza 25%. Wniosek std, e w przypadku ste 24-godz. bardzo istotn role w ich wysokoci odgrywaj rda powierzchniowe i to wanie poprzez dziaania redukujce lokaln nisk emisj mona doprowadzi do stanu wymaganego przepisami prawa.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4246

Poz. 665

10. CZAS POTRZEBNY NA REALIZACJ CELW PROGRAMU I PROGNOZY EMISJI ZANIECZYSZCZE DO POWIETRZA 10.1. CZAS POTRZEBNY NA REALIZACJ CELW PROGRAMU Proponuje si nastpujcy czas realizacji poszczeglnych dziaa naprawczych: Poziom wojewdztwa: stworzenie i utrzymanie systemu organizacyjnego dla dziaa naprawczych zadanie cige od 2011 do 2020; zmiany uwarunkowa wojewdzkich, regionalnych i prawnych w zakresie wdraania dziaa naprawczych na poziomie wojewdztwa 20112020; dziaania wspomagajce inne dziaania prowadzone w ramach aglomeracji, miast, a take w ramach innych strategicznych dla wojewdztwa programw zadanie cige od 2011 do 2020; zmiany w dokumentach strategicznych wojewdztwa w zakresie wprowadzania nowych wytycznych i dziaa zwizanych z realizacj Programu 20112020. Poziom miasta: Program Ograniczenia Niskiej Emisji realizacja w latach 20112020; stworzenie i utrzymanie systemu organizacyjnego na poziomie miasta dla realizacji dziaa naprawczych zadanie cige od 2011 do 2020; dziaania lokalne w zakresie rozbudowy i modernizacji ukadu komunikacyjnego miast 20112020; dziaania edukacyjne zadanie cige 20112020; zmiany w dokumentach strategicznych miasta w celu wprowadzenia jednolitych wytycznych i zasad w zakresie prowadzonych dziaa w skali miasta i wojewdztwa 20112020; dziaania wspomagajce, ktre w sposb poredni wpywaj na jako powietrza 20112020. 10.2. PROGNOZY EMISJI ZANIECZYSZCZE DO POWIETRZA DLA ROKU PROGNOZY 2020 Rozdzia ten zawiera podstawowe zaoenia do prognozy na rok 2020 okrelonej dla dwch wariantw: wariant 0 wariant z uwzgldnieniem dziaa wynikajcych z przepisw prawa, ktre bd lub s realizowane niezalenie od realizacji Programu ochrony powietrza, wariant 1 wariant z uwzgldnieniem dziaa, ktre oprcz wymienionych w wariancie 0 musz by zrealizowane, aby dotrzyma norm jakoci powietrza w strefie. Biorc pod uwag wyniki modelowania jakoci powietrza, jako obszar wystpowania przekrocze normatywnych ste pyu PM10 w powietrzu zidentyfikowano nastpujce obszary (pokazane na mapach, rysunki B13 i B14) Jeleniej Gry: cae centrum miasta Stare Miasto i rdmiecie oraz osiedla: Cieplice, omnickie, Czarne i Zabobrze. Wymienione obszary przyjto do oceny dotrzymywania dopuszczalnych ste w roku prognozy (2020). Ocena dotyczy ste redniorocznych pyu PM10 i ste 24godz. pyu PM10. W zakresie analizy ste 24godzinnych, zgodnie z dokumentem Zasady sporzdzania naprawczych programw ochrony powietrza w strefach przeprowadzono analiz percentyla 90,4 (dla pyu PM10). Prognoz przeprowadzono dla obszaru caej Jeleniej Gry, gdzie wyniki modelowania jakoci powietrza dla roku bazowego wykazay wystpowanie przekrocze normatywnych ste pyu PM10 w powietrzu. Poniewa, jak wykazaa przedstawiona w tym rozdziale analiza udziaw grup rde, wpyw na jako powietrza na terenie miasta ma przede wszystkim emisja powierzchniowa (udzia ok. 35% w obszarze przekrocze) oraz emisja liniowa (udzia ok. 25% w obszarze przekrocze), dlatego te zaplanowano redukcj emisji dla rde powierzchniowych i liniowych. W obliczeniach uwzgldniono planowane zmiany w ukadzie drogowym Jeleniej Gry. Konieczn redukcj wielkoci emisji powierzchniowej oszacowano metod kolejnych przyblie wykonujc modelowanie imisji dla roku prognozy 2020. Wariant 0 Emisja liniowa Rozwaajc zmian emisji pochodzcej ze rde liniowych naley wzi pod uwag spodziewany oglny wzrost natenia ruchu pojazdw na drogach. Wg szacunkw Generalnej Dyrekcji Drg Krajowych i Autostrad redni wskanik wzrostu ruchu pojazdw samochodowych w wojewdztwie dolnolskim dla okresu picioletniego wynosi 1,11 na drogach krajowych i 1,09 na drogach wojewdzkich. Wskanik wzrostu ruchu obliczony na tej podstawie dla rozpatrywanego okresu od roku 2007 do 2020 wynosi 1,37. Zmiana jakoci paliw dopuszczonych do obrotu nie wpynie w sposb istotny na wielko emisji analizowanych zanieczyszcze, a spodziewana redukcja emisji liniowej pyu PM10 nastpi poprzez zmian parametrw emisyjnych pojazdw poruszajcych si po drogach Jeleniej Gry. Od 1 padziernika 2006 r. wszystkie nowe rejestrowane pojazdy musz spenia norm Euro 4, od 1 padziernika 2009 r. norm Euro 5. Jest znaczna rnica midzy wymaganiami dotyczcymi emisji spalin okrelonymi w normie Euro 3, a zawartymi w normie Euro 4, Euro 5 i Euro 6. Emisja czstek staych (PM) jest cigle zmniejszana, a jej wielko zaley od kategorii pojazdu. Dla samochodw osobowych i samochodw dostawczych (o masie 1305 kg) od 0,05 g/km (Euro 3) do 0,005 g/km (Euro 6), dla samochodw dostawczych (o masie 1305 kg 1760 kg) od 0,07 g/km (Euro 3) do 0,005 g/km (Euro 6), dla samochodw dostawczych (o masie > 1760 kg) od 0,1 g/km (Euro 3) do 0,005 g/km (Euro 6), dla autobusw i pojazdw cikich od 0,1 g/kWh (Euro 3) do 0,02 g/kWh (Euro 6). Oznacza to ograniczenie emisji czstek staych o nie mniej ni 80%.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49


Samochody

4247
Euro 3 [g/km] Euro 6 [g/km]

Poz. 665

dostawcze (o masie >1760 kg) dostawcze (o masie 1305 kg 1760 kg) osobowe i dostawcze (o masie 1305 kg) 0 0,02 0,04 0,06 0,08 0,1

Rysunek B12. Porwnanie norm Euro 3 i Euro 6 dotyczcych emisji czstek staych dla pojazdw osobowych i dostawczych (rdo: opracowanie wasne) Euro 3 [g/kWh] Euro 6 [g/kWh]

Autobusy i pojazdy cikie 0 0,02 0,04 0,06 0,08 0,1

Rysunek B13. Porwnanie norm Euro 3 i Euro 6 dotyczcych emisji czstek staych dla autobusw i pojazdw cikich (rdo: opracowanie wasne)

W zwizku z powyszym w prognozie emisji uwzgldniono zmniejszenie emisji zanieczyszcze poprzez wprowadzanie na rynek coraz nowoczeniejszych pojazdw speniajcych standardy Euro 3 i wysze. Naley zauway, e obnienie emisji pyu PM10 wynikajce z wprowadzaniem norm Euro bdzie kompensowane poprzez wzrost natenia ruchu pojazdw. Poprawa parametrw emisyjnych pojazdw oraz poprawa parametrw technicznych drg i ulic doprowadzi to do zmniejszenia si emisji liniowej: o 15% tzw. emisji spalinowej tj. wynikajcej ze spalania paliw, o 30% emisji pozaspalinowej i wtrnej. Emisja punktowa W przyszoci bdzie nastpowa zmniejszanie si wielkoci emisji ze rde przemysowych energetycznych i technologicznych w zwizku z wprowadzaniem energooszczdnej i materiaooszczdnej technologii, urzdze energetycznych niskoemisyjnych, korelujce ze wzmocnieniem dziaania organw administracji publicznej coraz skuteczniej wdraajcych i egzekwujcych prawo ochrony rodowiska. Na skutek przeprowadzonych procesw termomodernizacyjnych przewiduje si rwnie spadek zapotrzebowania na moc oraz ograniczenie zuycia energii cieplnej. Wymagania przepisw prawa, ktre uwzgldniono w wariancie 0 dotycz gownie emitorw punktowych, a dokadnie instalacji, z ktrych wprowadzane s do powietrza pyy i gazy. Rozporzdzenie Ministra rodowiska z 20 grudnia 2005 roku (Dz. U. Nr 260, poz. 2181) w sprawie standardw emisyjnych z instalacji okrela dopuszczalne wielkoci ste emisyjnych z instalacji. W tabelach poniej podano standardy emisyjne dla pyu, jakie okrela ww. rozporzdzenie dla instalacji energetycznego spalania paliw staych. Tabela B19. Standardy emisyjne dla pyu z instalacji spalania paliw
Nominalna moc cieplna MW Standardy emisyjne dla pyu, ze spalania wgla kamiennego [w mg/m3u, przy zawartoci 6% tlenu w gazach odlotowych] do 31.12.2006 r. od 01.01.2007 r. do 31.12.2015 r. od 01.01.2016 r. zacznik 1 rda istniejce, oddane do uytku przed 29.03.1990 r. <5 1900 700 200 5 i < 50 1000 400 100 50 i < 500 350 100 100 > 500 350 50 50 zacznik 2 rda nowe oddane do uytku przed 27.11.2003 r., jeli wniosek o pozwolenie na budow zoono przed 27.11.2002 r. <5 1900 700 200 5 i < 50 1000 400 100 50 i < 500 100 100 100

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4248

Poz. 665

Nominalna moc Standardy emisyjne dla pyu, ze spalania wgla kamiennego cieplna [w mg/m3u, przy zawartoci 6% tlenu w gazach odlotowych] MW do 31.12.2006 r. od 01.01.2007 r. do 31.12.2015 r. od 01.01.2016 r. > 500 50 50 50 zacznik 4 rda istniejce, oddane do uytku przed 29.03.1990 r., ktre maj by uytkowane tylko do 31.12.2015 r. (nie duej ni 20 000 godzin od 1.01.2003 do 31.12.2015) < 50 700 50 350

Komisja Europejska opracowaa projekt nowej dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie emisji przemysowych (dyrektywa IPPC), ktra ma znowelizowa i poczy 7 dyrektyw: 2001/80/WE w sprawie ograniczenia emisji niektrych zanieczyszcze do powietrza z duych obiektw energetycznego spalania (LCP), 2000/76/WE w sprawie spalania odpadw (WI), 1999/13/WE w sprawie ograniczenia emisji lotnych zwizkw organicznych spowodowanej uyciem organicznych rozpuszczalnikw podczas niektrych czynnoci i w niektrych urzdzeniach, 78/176/EWG, 82/883/EWG i 92/112/EWG zwizane z produkcj dwutlenku tytanu, 96/61/WE w sprawie zintegrowanego zapobiegania zanieczyszczeniom i ich kontroli (IPPC). W projekcie dyrektywy IPPC jednoznacznie wprowadza si definicj rda wsplny komin (sumowanie mocy kotw podczonych do wsplnego komina). Ponadto znacznie zaostrza si standardy dla tzw. duych obiektw energetycznego spalania (moc cieplna doprowadzona w paliwie 50 MWt), co wie si dla Polski (sektor energetyczny oparty na wysokoemisyjnych paliwach: wgiel kamienny i brunatny) z duymi nakadami inwestycyjnymi na wysokosprawne instalacje oczyszczania spalin oraz dywersyfikacj paliwow (znacznie wiksze wykorzystanie gazu ziemnego i biomasy). Komisja Europejska w projekcie dyrektywy zakada wprowadzenie jej zapisw w ycie od 2016 r. Jednak ze wzgldu na struktur paliwow (wgiel) wytwarzania energii, Polska wspierana m. in. przez Wielka Brytani, wynegocjowaa przesunicie obowizkw stosowania ostrzejszych standardw emisji na rok 2024 dla rde spalania o mocy do 200 MWt, a dla rde wikszych od 200 MWt na rok 2021. Niewykluczone jest, e przepisy zostan na powrt zaostrzone (obowizek stosowania ostrzejszych standardw od 2016 r.). Biorc powysze pod uwag mona okreli, jaka cz emitorw punktowych w strefie musi poprawi (w stosunku do 2007 r.) swoje parametry emisyjne poprzez zmniejszenie ste pyu w gazach odlotowych. Analiza charakterystyk emitorw punktowych i parametrw emisji ze strefy pozwolia oszacowa prawdopodobn zmian emisji pyu zawieszonego PM10 w poszczeglnych strefach. Wariant 1 Emisja liniowa W zakresie zmian w ukadzie komunikacyjnym Jeleniej Gry przyjto nastpujce zaoenia: modernizacja, rozbudowa ukadu drogowego i budowa nowych drg (szczegowo okrelona w rozdziale 2) zostanie zakoczona do 2020 roku; wyprowadzenie ruchu tranzytowego z centrum miasta spowoduje zmniejszenie ruchu na drogach w centrum miasta: pojazdy ciarowe o 50%, pojazdy osobowych i dostawcze o 15%; W ramach dziaa dodatkowych zmierzajcych do ograniczenia wpywu zanieczyszcze pochodzcych z komunikacji na stan jakoci powietrza zaproponowano: popraw stanu technicznego drg istniejcych utwardzenie poboczy w celu redukcji wtrnego unosu pyu z drogi, dziaania polegajce na ograniczeniu emisji wtrnej pyu poprzez odpowiednie utrzymanie czystoci nawierzchni (czyli poprzez czyszczenie metod mokr przy odpowiednich warunkach meteorologicznych). Dziaania polegajce na utrzymaniu czystoci nawierzchni drg naley realizowa z czstotliwoci zalen od panujcych warunkw pogodowych. W ramach dziaa dodatkowych zaproponowano rwnie wymian taboru komunikacji autobusowej, tak aby jak najwiksza liczna autobusw speniaa normy emisji spalin Euro 4 lub wysze. W ramach tych dziaa moliwa jest rwnie wymiana taboru z autobusw zasilanych olejem napdowym na autobusy zasilane alternatywnym paliwem gazowym CNG. Podkreli naley, e w Jeleniej Grze dziaania zwizane z poprawa parametrw technicznych taboru s zaplanowane i sukcesywnie prowadzone. Emisja powierzchniowa niska emisja Dla emisji pochodzcej z indywidualnych systemw grzewczych przeanalizowano zmiany jakoci paliw dopuszczonych do obrotu. Zmiana taka, eby miaa istotny wpyw na jako powietrza, musiaaby dotyczy paliw staych. Rozwaono moliwo wprowadzenia ogranicze w zakresie jakoci paliw dopuszczonych do obrotu w strefie (na podstawie art. 96 Ustawy Prawo ochrony rodowiska). W rezultacie konsultacji z przedstawicielami Urzdu Miasta Jeleniej Gry zaproponowano ograniczenie w stosowaniu paliw proponuje si zakaz stosowania wgla brunatnego w kotach maej mocy w czci uzdrowiskowej Jeleniej Grze, w Cieplicach.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4249

Poz. 665

Redukcj emisji powierzchniowej zaoono dla obszarw, gdzie wystpuj przekroczenia w roku bazowym. Przyjte wielkoci redukcji emisji pyu PM10 przedstawiono poniej w tabelach. Tabela B20. Niezbdna redukcja pyu PM10 z emisji powierzchniowej na obszarze miasta Jelenia Gra
Lp. 1 2 3 4 5 6 obszary bilansowe I Zabobrze II rdmiecie III Cieplice IV Sobieszw V Maciejowa VI Czarne SUMA emisja pyu PM10 [Mg/rok] stopie redukcji rok bazowy 2007 15,79 5% 100,21 70% 59,44 70% 31,63 5% 28,86 40% 27,20 50% 263,13 emisja pyu PM10 [Mg/rok] rok prognozy 2020 15,00 30,06 17,83 30,05 17,32 13,60 123,86 rnica (20072020) [Mg/rok] 0,79 70,15 41,61 1,58 11,54 13,60 139,27

Emisja punktowa W przyszoci bdzie nastpowa zmniejszanie si wielkoci emisji ze rde przemysowych energetycznych i technologicznych w zwizku z wprowadzaniem energooszczdnej i materiaooszczdnej technologii, urzdze energetycznych niskoemisyjnych, korelujce ze wzmocnieniem dziaania organw administracji publicznej coraz skuteczniej wdraajcych i egzekwujcych prawo ochrony rodowiska (omwione w wariancie 0). Jak wykazaa analiza wariantu 0 dla podmiotw gospodarczych, ktre objte s wymogami dotrzymania standardw emisyjnych okrelonych prawem nie s wymagane dodatkowe dziaania zwizane z redukcja emisji, poniewa zaostrzone normy bd wymagay od nich wdroenia najnowszych technologii i modernizacji w celu uzyskania zgodnoci z normami. Na skutek przeprowadzonych procesw termomodernizacyjnych przewiduje si rwnie spadek zapotrzebowania na moc oraz ograniczenie zuycia energii cieplnej. Biorc pod uwag powysze jak rwnie moliwoci rozwoju oraz powstanie nowych zakadw (rde punktowych) przyjto zaoenie, e wielko emisji ze rde punktowych nie ulegnie zmianie w stosunku do roku bazowego. Zestawienie emisji Poniej, w tabelach, przedstawiono porwnanie emisji poszczeglnych zanieczyszcze w roku bazowym 2007 i w roku prognozy 2020. Tabela B21. Porwnanie emisji pyu PM10 w roku bazowym i w roku prognozy w Jeleniej Grze
rodzaj rde emitory punktowe emitory powierzchniowe emitory liniowe SUMA emisja pyu PM10 w roku bazowym 2007 [Mg/rok] 33,56 263,13 34,19 330,88 emisja pyu PM10 w roku prognozy 2020 [Mg/rok] 33,56 123,86 20,12 177,54 zmiana emisji pyu PM10 (20072020) [Mg/rok] 0,00 139,27 14,07 153,34

Emisja napywowa Zaoono zmiany emisji napywowej wynikajce z realizacji programw ochrony powietrza w strefach wojewdztw ociennych oraz wdroenia dyrektywy CAFE na terenie kraju i w innych pastwach UE. Do prognoz w zakresie wielkoci emisji napywowej wykorzystano dane z opracowa dostpnych na stronie GIO2), a take dane EMEP dotyczce prognozowanych wielkoci emisji pyu w roku 2020 dla krajw UE i nienalecych do Unii. Przeprowadzona analiza emisji napywowej pozwolia na okrelenie wielkoci ta na terenie strefy w roku 2020, uwzgldniajcego napywy zanieczyszcze spoza strefy, ktre wynosi odpowiednio: dla pyu PM10 16,0 g/m3, w tym wyrni mona: warto ta cakowitego: 12 g/m3 (w tym to regionalne 7,7 g/m3), warto ta transgranicznego: 4 g/m3. 10.3. OBLICZENIA I ANALIZA STANU ZANIECZYSZCZENIA POWIETRZA DLA ROKU 2020 Stenia rednioroczne i 24godz. pyu zawieszonego PM10 wyniki oblicze Analizujc uzyskane wyniki mona sformuowa nastpujce wnioski: wartoci stenia redniorocznego powyej 40 g/m3 nie wystpuj w adnym punkcie obliczeniowym zlokalizowanym na analizowanym obszarze przekrocze w Jeleniej Grze, po wprowadzeniu dziaa naprawczych nie wystpuj przekroczenia dopuszczalnego stenia 24godz. pyu PM10 na terenie Jeleniej Gry. Rozkad ste 24godz. dla roku prognozy 2020 na obszarze Jeleniej Gry przedstawiony zosta w rozdziale 13. Wnioski Dla prognozowanej na 2020 rok sytuacji nie wystpuj przekroczenia dopuszczalnych poziomw pyu zawieszonego PM10 w powietrzu. Prognozowane dziaania naprawcze zaproponowane w Programie

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4250

Poz. 665

wystarczaj do uzyskania stanu jakoci powietrza zgodnego z wymaganiami przepisw ochrony rodowiska. 10.4. PODSUMOWANIE ANALIZ STANU ZANIECZYSZCZENIA POWIETRZA Zgodno z wartociami dopuszczalnymi dla pyu zawieszonego PM10 powinna by osignita ju w roku 2005. Osigniecie tej zgodnoci okazao si jednak niemoliwe w Jeleniej Grze. Przyczyn takiego stanu rzeczy naley upatrywa w kilku czynnikach. Po pierwsze przyczyniy si do tego wyjtkowo niekorzystne warunki topograficzne w Kotlinie Jeleniogrskiej, w ktrej pooone jest miasto. Otoczone ze wszystkich stron wzgrzami lub nawet wysokimi grami posiada wyjtkowo niekorzystne warunki rozprzestrzeniania si zanieczyszcze. Spyw ze wzgrz i zaleganie w kotlinie chodnego powietrza powoduje, e emitowane w miecie zanieczyszczenia nie mog wydosta si i nastpuje ich kumulacja na terenie miasta. Powizane jest to z wyjtkowo niekorzystnymi warunkami meteorologicznymi. Jelenia Gra z racji swego pooenia na przedgrzu sudeckim znajduje si w strefie o przeduonym okresie grzewczym. Dodatkowo dugotrwae inwersje (powodujce zaleganie nad miastem bardzo mronego powietrza, podczas gdy na pobliskich sudeckich szczytach notowane s wysze temperatury) powoduj intensyfikacj sezonu grzewczego w miecie. W tym czasie niska warstwa mieszania powoduje zaleganie nad miastem zanieczyszczonego powietrza. Zjawisko to pojawia si w Jeleniej Grze gwnie zim w okresach, gdy nad obszarem Polski pojawia si rozlegy ukad wyowy. Takie wanie warunki, o szczeglnej intensywnoci, obserwowane byy w 2006 roku, a take na pocztku roku 2010 i znalazo to swoje przeoenie w wielkoci ste odnotowanych na stacji pomiarowej. Doda naley, e na te niekorzystne warunki klimatyczne i topograficzne nakadaj si uwarunkowania spoeczno-ekonomiczne, ktre ksztatuj zachowania i postawy mieszkacw miasta, co w poczeniu ze szczeglnie niekorzystn struktur cenow paliw grzewczych prowadzi do sytuacji, w ktrej preferowanym (ze wzgldw ekonomicznych) paliwem jest paliwo stae, czsto wtpliwej jakoci, staje si przyczyn problemw ze stanem jakoci powietrza. Pomimo prowadzonej pod koniec lat 90tych gazyfikacji nie ma obecnie efektw ekologicznych tych dziaa, gdy rosnce ceny gazu ziemnego doprowadziy do rezygnacji mieszkacw z tego paliwa. Kolejnym czynnikiem, na ktry naley zwrci uwag jest wysoka warto ta zanieczyszcze, czyli tego co napywa na teren strefy. Badania prowadzone w ramach EMEP, szczeglnie na stacjach ta regionalnego, wskazuj na wysoki poziom ste pyu zawieszonego PM10 nawet na obszarach oddalonych od osiedli ludzkich i drg. Pokazano to w rozdziale 9.3. Sugeruje to konieczno prowadzenia dziaa w skali europejskiej, ktre doprowadziyby do redukcji zanieczyszczenia pyem PM10 na szersz skal. Ostatnim czynnikiem, na ktry naley zwrci uwag jest oddziaywanie transportu samochodowego na jako powietrza na terenie miasta. Budowa obwodnicy tylko z jednej strony miasta (na jednym cigu tranzytowym) nie rozwizaa problemu caociowo. Konieczne jest wyprowadzenie caego tranzytu poza tereny zabudowane. Jelenia Gra otoczona jest przez miejscowoci turystyczne, stanowic rodzaj dogodnej bazy wypadowej. W samym miecie znajduje si te atrakcyjna cz zdrojowa. Wszystko to sprawia, e niezbdne jest rwnie odpowiednie ksztatowanie ruchu lokalnego. W tym rwnie jego rozlokowanie w rne czci miasta. Tymczasem ukad drogowy Jeleniej Gry, szczeglnie o centrum Cieplice pozostaje niezmieniony od wielu lat. Drogi poddawane s jedynie staej modernizacji, co stao si niewystarczajce w dobie bardzo szybkiego przyrostu iloci poruszajcych si po drogach pojazdw. Realizacja zaproponowanych w niniejszym Programie ochrony powietrza dziaa przewidziana jest do roku 2020. Z jednej strony konieczne jest prowadzenie odpowiedniej polityki energetycznej przez Pastwo (zadania Rzdu RP zostay okrelone w czci oglnej), z drugiej poprawa zamonoci spoeczestwa i wreszcie szeroki wachlarz dziaa edukacyjnych ksztatujcych zdrowe postawy proekologiczne, tzn. codzienne zachowania, takie jak: segregacja odpadw, dbanie o czysto swego osiedla i miejscowoci, niespalanie odpadw w piecach domowych, zamiast przykuwania si do drzew przeciwko budowie obwodnicy. Obszarem dziaalnoci wadz lokalnych powinno by dawanie dobrego przykadu poprzez wymian systemw grzewczych w budynkach nalecych do gmin (np. urzdach, szkoach, budynkach komunalnych) i ich termomodernizowanie oraz wspieranie podanych postaw obywateli poprzez system zacht finansowych. Podkreli naley, e dziaania zwizane z emisj liniow s dziaaniami dugoterminowymi. Budowa drg, obwodnic to procesy inwestycyjne, ktre wymagaj czasu na przygotowanie (dugotrwae procedury przetargowe) i realizacj, std efekty wielu z nich bd widoczne nie wczeniej ni za kilka lat. Do czynnikw utrudniajcych prowadzenie dziaa z zakresu ograniczenia emisji liniowej nale: dua gsto zabudowy, problemy wasnoci gruntw i skomplikowane procedury rodowiskowe bdce czsto podstawow przeszkod do rozwoju infrastruktury drogowej. Wszystkie te czynniki ksztatuj jako powietrza na terenie polskich miast. Dodatkowa maa ranga problemw zwizanych z ochron powietrza nie sprzyja poprawie istniejcej sytuacji. W celu poprawy jakoci powietrza w strefach wojewdztwa dolnolskiego konieczne jest dziaanie na wielu szczeblach zarzdzania: na poziomie pastwa poprzez dziaania legislacyjne, prowadzenie odpowiedniej polityki paliwowej i przygotowanie planw oglnokrajowych, na poziomie wojewdztwa poprzez plany wojewdzkie i uatwienia w zdobywaniu finansowania dla dziaa naprawczych (np. poprzez ksztatowanie priorytetw Wojewdzkiego Fundusz Ochrony rodowiska i Gospodarki Wodnej)

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4251

Poz. 665

na poziomie lokalnym poprzez intensyfikacj dziaa w strefie na takim poziomie, na jaki pozwalaj przepisy prawa. Bez wspdziaania rnych orodkw wadzy (rzdowej i samorzdowej) nie sposb osign oczekiwanych efektw. 11. DZIAANIA NAPRAWCZE MOLIWE DO ZASTOSOWANIA, KTRE NIE ZOSTAY WYTYPOWANE DO WDROENIA Przedstawione w rozdziale 2 zadania przewidziane do realizacji w ramach Programu ochrony powietrza na terenie strefy miasto Jelenie Gra s wynikiem szeregu przeprowadzonych analiz, w ktrych rozpatrywano najrniejsze koncepcje dziaa zmierzajcych do poprawy stanu jakoci powietrza w miecie. W wyniku analiz modelowych, ale rwnie spoecznoekonomicznych oraz prowadzonych rozmw z przedstawicielami Urzdu Miasta cz koncepcji nie zostaa wytypowana do wdroenia w omawianej strefie. Wrd nich naley wymieni nastpujce: cakowity zakaz stosowania paliwa staego w miecie odrzucone ze wzgldw spoecznych, ograniczenie stosowania paliw staych w czasie wyjtkowo niekorzystnych sytuacji meteorologicznych odrzucone ze wzgldw logistycznych, zastosowanie systemu zdalnej kontroli spalania paliw w kotach wglowych odrzucone ze wzgldw logistycznych, wprowadzenie strefy ograniczonej emisji komunikacyjnej (SOEK) odrzucone ze wzgldw na skal miasta oraz ze wzgldw legislacyjnych i logistycznych. 12.WYKAZ MATERIAW, DOKUMENTW I PUBLIKACJI WYKORZYSTANYCH I PODDANYCH ANALIZIE PRZY OPRACOWANIU PROGRAMU W czasie przygotowywania Programu ochrony powietrza dla miasta Jelenia Gra, szczeglnie przy wyborze optymalnego scenariusza dziaa naprawczych, poddano analizie cay szereg dokumentw i publikacji. Znalazy si wrd nich: 1. Projekt zaoe do planu zaopatrzenia w ciepo, energi elektryczn i paliwa gazowe miasta Jelenia Gra, Energoekspert Sp. z o.o. 2001, 2. Projekt Programu ochrony rodowiska dla miasta Jelenia Gra na prawach powiatu, na lata 20082013, Zakad ochrony rodowiska Decybel, listopad 2007, 3. Projekt Planu gospodarki odpadami dla miasta Jelenia Gra, 4. Strategia rozwoju Jeleniej Gry na lata 20042015, 5. Zintegrowany Plan Rozwoju Transportu Publicznego w Jeleniej Grze na lata 20072013, 6. Lokalny program rewitalizacji miasta Jeleniej Gry na lata 20082013, 7. Raport o stanie technicznym drg krajowych administrowanych przez GDDKiA oddzia we Wrocawiu, opracowany na podstawie wynikw pomiarw z roku 2008, 8. Program rozwoju transportu i komunikacji wojewdztwa dolnolskiego, 9. Zintegrowany Plan Rozwoju Transportu Publicznego w Jeleniej Grze na lata 20072013, Jelenia Gra 2006. Poniej zamieszczono tabel z podstawowymi informacjami z Programu ochrony rodowiska dla miasta Jelenia Gra poddanego analizie w ramach opracowywania programu. Tabela B22. Analiza Programu ochrony rodowiska Miasta Jelenia Gra
miasto JELENIA GRA nr uchway, data przyjcia oraz organ UCHWAA NR 306/XXV/2004 RADY MIEJSKIEJ JELENIEJ GRY Z DNIA 19 PADZIERNIKA 2004 ROKU. PROGRAM OCHRONY RODOWISKA NA LATA 20042006 Z
UWZGLDNIENIEM PERSPEKTYWY NA LATA 20072010

cele, priorytety, kierunki dziaa w zakresie ochrony powietrza wynikajce z PO Cele operacyjne krtkoterminowe: 1. Zmniejszenie zanieczyszczenia powietrza pochodzcego ze rde niskiej emisji. 1.1. Ograniczenie rde niskiej emisji zanieczyszcze energetycznych: - ulgi w podatkach od nieruchomoci i dopaty do modernizacji rde niskiej emisji, - szczeglne promowanie podcze do sieci ciepowniczej i bezemisyjnych rde odnawialnych - likwidacja niskosprawnych kotw i palenisk wglowych, - ograniczenie emisji zanieczyszcze z niskich rde energetycznych, - promocja bardziej ekologicznych rde energii cieplnej. 1.2. Kontynuacja termomodernizacji budynkw: - promowanie informacji o efektach ekonomicznoekologicznych termomodernizacji obiektw, - termorenowacje budynkw mieszkalnych, - docieplenie obiektw budowlanych, w tym. m.in.: budynki komunalne, szkoy, MZK, - instalacje licznikw ciepa, - promowanie oszczdzania energii cieplnej, - zmniejszenie strat cieplnych w budynkach i efektywne wyko-

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49


miasto nr uchway, data przyjcia oraz organ

4252

Poz. 665

cele, priorytety, kierunki dziaa w zakresie ochrony powietrza wynikajce z PO rzystywanie ciepa redukcja emisji ze rde dostarczajcych energi ciepln. 1.3. Ekologizacja planw zagospodarowania przestrzennego w zakresie gospodarki cieplnej: - w planach zagospodarowania przestrzennego wprowadzanie zapisw promujcych wykorzystywanie ciepa zdalaczynnego (sie ciepownicza) i bezemisyjnych rde energii odnawialnej, - ograniczenie powstawania nowych rde niskiej emisji, - promocja energii odnawialnej i miejskiej sieci ciepowniczej. 2. Ograniczenie emisji zanieczyszczenia powietrza ze rde energetycznych. 2.1. Opracowanie koncepcji modernizacji Elektrociepowni Miasto i Ciepowni Zabobrze: - wielowariantowa analiza ekologicznoekonomiczna: modernizacja istniejcych kotw i instalacji odsiarczajcych, koty gazowe, rda energii odnawialnej (biomasa), warianty skojarzone. 2.2. Modernizacja rde ciepa, sieci ciepowniczej, wzw odbiorczych PEC: - modernizacja 2 kotw w Elektrociepowni Miasto, wymiana sieci na rury preizolowane (m.in. os. XXlecia), automatyzacja wzw cieplnych. 3. Monitoring rodowiska: - utworzenie informatycznej bazy danych o stanie powietrza w miecie, - modernizacja bazy komputerowej Wydziau Ochrony rodowiska. 4. Zmniejszenie zanieczyszczenia powietrza pochodzcego ze rde komunikacyjnych. 4.1. Budowa poudniowej obwodnicy oraz usprawnienie systemu komunikacji drogowej miasta: - redukcja emisji zanieczyszcze z silnikw samochodowych i drg, - poprawa stanu powietrza w rejonach cigw komunikacyjnych, - przygotowanie dokumentacji budowlanej dla obwodnicy Maciejowej w cigu drogi krajowej nr 3, - realizacja budowy wza Grabarw w cigu drogi krajowej nr 3, - budowa obwodnicy poudniowej Jeleniej Gry, etap I, zadanie 1: odcinek od W. Pola do ul. Sudeckiej, - wykonanie dokumentacji budowlanej dla obwodnicy poudniowej Jeleniej Gry, etap I, zadanie 2: odcinek od wza Grabarw do ulicy W. Pola. 4.2. Unowoczenienie taboru komunikacyjnego MZK: - systematyczna wymiana autobusw MZK na tabor nowoczesny, bardziej przyjazny dla rodowiska, - redukcja emisji zanieczyszcze z silnikw samochodowych, zakup nowych autobusw. Cele operacyjne redniookresowe 20062010: Zmniejszenie zanieczyszczenia powietrza pochodzcego ze rde niskiej emisji: - modernizacja rde niskiej emisji zanieczyszcze energetycznych (20072010) kontynuacja, - termomodernizacja budynkw (kontynuacja), - promocja i wdraanie rde energii odnawialnej, - rozbudowa sieci gazowej (m.in. osiedla abia, Urocza). 2. Ograniczenie emisji zanieczyszczenia powietrza ze rde energetycznych: - rozpoczcie I etapu modernizacji Elektrociepowni Miasto i Ciepowni Zabobrze (20072010, koszty po wykonaniu dokumentacji z P2)

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49


miasto nr uchway, data przyjcia oraz organ

4253

Poz. 665

cele, priorytety, kierunki dziaa w zakresie ochrony powietrza wynikajce z PO Wykonanie tzw. spinki miejskiej sieci ciepowniczejpoczenie peno przepustowe. 3. Monitoring rodowiska: - unowoczenianie interaktywnej bazy danych o jakoci powietrza i powszechniejsza ich prezentacja, m.in. tablice wietlne 4. Zmniejszenie zanieczyszczenia powietrza pochodzcego ze rde komunikacyjnych: - realizacja budowy etapu I, zadania 2 poudniowej obwodnicy Jeleniej Gry, - realizacja programu modernizacji ukadu komunikacyjnego miasta, - wdraanie koncepcji wykorzystania transportu kolejowego w ruchu miejscowym, - budowa cieek rowerowych jako alternatywy dla komunikacji samochodowej, - usprawnienie autobusowej komunikacji zbiorowej, systematyczna wymiana autobusw MZK na tabor nowoczesny, bardziej przyjazny rodowisku.

13. ZACZNIKI GRAFICZNE W niniejszym rozdziale pokazano na mapach rozkady ste pyu zawieszonego PM10 na terenie Jeleniej Gry. Rozkady zostay obliczone modelem ADMS opisanym szczegowo w rozdziale 9.2 czci oglnej.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4254

Poz. 665

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4255

Poz. 665

_____________
1)

lokal mieszkanie w budynku wielorodzinnym, budynek jednorodzinny, budynek uytecznoci publicznej, inne wyposaone w indywidualne rda ciepa zaliczane do tzw. niskiej emisji.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49


2)

4256

Poz. 665

Opracowanie prognozy zanieczyszczenia powietrza pyem drobnym w Polsce na lata 2010, 2015, 2020 wraz analiz uwarunkowa i ocen kosztw osignicia standardw dla pyu okrelonych projektowan dyrektyw w sprawie jakoci powierza atmosferycznego i czystszego powietrza dla Europy; Ocena i prognoza zagroe dla zdrowia i ekosystemw zwizanych z zawartoci ozonu w troposferze w skali kraju

MIASTO LEGNICA I CZ OPISOWA 1. PRZYCZYNA STWORZENIA PROGRAMU 1.1. OPIS STREFY Program opracowano dla Legnicy, miasta na prawach powiatu, ktre jest stref oceny jakoci powietrza. Miasto zlokalizowane jest w poudniowo-zachodniej Polsce, w centralnej czci wojewdztwa dolnolskiego na rwninie legnickiej. Stanowi najwikszy, najdalej wysunity na poudnie orodek miejski Legnicko-Gogowskiego Okrgu Miedziowego. Od pnocy i zachodu miasto graniczy z gmin Mikowice, od zachodu, wschodu i poudnia z gmin Krotoszyce, od poudnia i wschodu z gmin Legnickie Pole, od wschodu i pnocy z gmin Kunice. Legnica zamieszkana jest przez ponad 104 tys. mieszkacw, zajmuje powierzchni 56,29 km2. Miasto ley w widach rzek Kaczawy (lewobrzeny dopyw Odry) i Czarnej Wody (lewobrzeny dopyw Kaczawy), na pograniczu Pogrza Sudeckiego i Niziny lskiej na wysokoci 113168 m n.p.m. Miasto jest wanym orodkiem przemysowym i gospodarczym. Przez Legnic przebiega szereg wanych szlakw komunikacyjnych, wrd nich: droga krajowa nr 3 (relacji: winoujcie Jakuszyce granica pastwa), prowadzona w cigu ulic: Jaworzyskiej i Zachodniej, droga krajowa nr 4 ( autostrada A4 relacji: Jdrzychowice Korczowa Krakowiec), droga krajowa nr 94 (relacji: Krzywa Wrocaw Bytom Krakw Balice), prowadzona w cigu ulic: Chojnowskiej, Piastowskiej, Pocztowej, Kartuskiej, Czarnieckiego i Wrocawskiej. Przez miasto przebiega droga wojewdzka: droga nr 364 (relacji: Legnica Zotoryja Lwwek lski Gryfw lski (ul. Zotoryjska, Dziennikarska). Poza tym przez Legnic poprowadzone s drogi powiatowe: droga nr 20320 ( relacji: Legnica Koskowice (ul. Koskowicka)), droga nr 20343 ( relacji: Legnica Bieniowice (ul. Ptnowska)), droga nr 20350 ( relacji: Legnica Miogostowice (ul. Rzeszotarska)), droga nr 20353 ( relacji: Legnica Grzybiany (ul. Iwaszkiewicza), droga nr 20392 ( relacji: Legnica Legnickie Pole (ul. Gniewomierska)), droga nr 20397 (relacji: Legnica Warmtowice/Dunino (ul. Nowodworska)). Legnica jest trzecim co do wielkoci miastem Dolnego lska. Jest powiatem grodzkim oraz siedzib starostwa ziemskiego. Stanowi centrum administracyjne, kulturalne, gospodarcze oraz edukacyjnego regionu. W Legnicy posiada swoj siedzib jedna z najwikszych hut miedzi w Polsce. Od kilkunastu lat w miecie dziaa Legnicka Specjalna Strefa Ekonomiczna (pnoco-zachodnia cz miasta), skupiajca w wikszoci przemys motoryzacyjny, chemiczny i metalowy. W 2007 roku utworzony zosta Legnicki Park Technologiczny gdzie powsta ma okoo 2,5 tys. miejsc pracy. Tereny przemysowe koncentruj si gwnie w Legnickiej Strefie Ekonomicznej stanowicej jedn z gwnych czci nowej dzielnicy przemysowej, rozwijajcej si w pobliu dawnego lotniska wojskowego i autostrady A4. Do najwikszych dziaajcych w miecie zakadw nale: KGHM Polska Mied S.A. Oddzia Huta Miedzi Legnica, Instytut Metali Nieelaznych w Gliwicach oddzia w Legnicy, BRUGMAN Fabryka Grzejnikw Sp. z o.o. oraz Elektrociepownia EC4.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4257

Poz. 665

Na rysunku C1 pokazano lokalizacj Legnicy na tle wojewdztwa dolnolskiego.

Rysunek C1. Lokalizacja powiatu grodzkiego (Legnicy) na tle podziau administracyjnego wojewdztwa dolnolskiego (rdo: www.pl.wikipedia.org)

1.2. SUBSTANCJE OBJTE PROGRAMEM W wyniku rocznej oceny jakoci powietrza w wojewdztwie dolnolskim dokonanej w 2007 roku, wyznaczono strefy, dla ktrych wystpiy ponadnormatywne stenia przynajmniej jednej z normowanych substancji i ktre zostay zakwalifikowane jako strefy C, a tym samym zostay zobligowane do opracowania programu ochrony powietrza (POP). Do stref tych zosta zaliczony powiat grodzki Legnica, gdzie naley opracowa program ochrony powietrza ze wzgldu na: przekroczenie dopuszczalnej czstoci przekraczania poziomu dopuszczalnego 24godz. ste pyu zawieszonego PM10 w roku kalendarzowym, przekroczenie poziomu docelowego benzo(a)pirenu w roku kalendarzowym, przekroczenie poziomu docelowego arsenu w roku kalendarzowym. W tabelach poniej przedstawiono charakterystyk strefy pod ktem wynikw rocznej oceny i przyczyny stworzenia Programu.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4258

Poz. 665

Tabela C1. Charakterystyka strefy powiat grodzki Legnica (rdo: Ocena poziomw substancji w powietrzu oraz wyniki klasyfikacji stref wojewdztwa dolnolskiego za 2007 rok; WIO Wrocaw, 2008 r.)
Nazwa strefy Kod strefy ze wzgldu na ochron zdrowia [tak/nie] Na terenie lub czci strefy obowize wzgldu na ochron rolin zuj dopuszczalne poziomy substan[tak/nie] cji Okrelone dla obszarw uzdrowisk i ochrony uzdrowiskowej [tak/nie] Aglomeracja [tak/nie] Powierzchnia strefy [km2] (2007 r.) Ludno (2007 r.) Legnica PL.02.03.m.01 Tak Nie Nie Nie 50 105 025

Tabela C19. Wynikowe klasy strefy dla poszczeglnych zanieczyszcze oraz klasa oglna dla strefy z uwzgldnieniem kryteriw ustanowionych w celu ochrony zdrowia (rdo: Oceny poziomw substancji w powietrzu oraz wyniki klasyfikacji stref wojewdztwa dolnolskiego za poszczeglne lata, WIO Wrocaw)
Nazwa strefy Kod strefy Rok SO2 NO2 PM10 Pb Symbol klasy wynikowej dla poszczeglnych zanieczyszcze dla obszaru caej strefy As Cd Ni CO O3 B(a)P Klasa oglna strefy 2004 r. 2003 r. 2005 A A C A A A Legnica PL.02.03.m.01 2006 A A C A A C B C 2007 A A C A C A A A C

1.3. WYNIKI POMIARW JAKOCI POWIETRZA Py zawieszony PM10, benzo(a)piren, arsen W niniejszym rozdziale przedstawiono szczegowo wyniki pomiarw ste pyu zawieszonego PM10, benzo(a)pirenu i arsenu z roku 2007, ktre stanowiy podstaw do opracowania Programu ochrony powietrza, oraz zestawiono wyniki pomiarw z lat wczeniejszych i pniejszych. Pomiary ste substancji na terenie Legnicy prowadzone byy w roku 2007, w dwch punktach pomiarowych: przy al. Rzeczypospolitej (stacja naleca do Wojewdzkiego Inspektoratu Ochrony rodowiska we Wrocawiu, oddzia Legnica), przy ulicy Zotoryjskiej, na terenach przemysowych, (stacja naleca do KGHM Polska Mied S.A., Oddzia Huta Miedzi Legnica w Legnicy). Na rysunkach poniej przedstawiono lokalizacj poszczeglnych punktw pomiarowych.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4259

Poz. 665

Rysunek C14. Lokalizacja stacji pomiarowych w Legnicy (rdo: opracowanie wasne na podstawie mapy Ocena powietrza na terenie wojewdztwa dolnolskiego w 2006 roku)

Rysunek C15. Lokalizacja stacji pomiarowej przy al. Rzeczypospolitej 10/12 WIO (rdo: www.maps.google.pl)

Stacja w Legnicy, przy al. Rzeczypospolitej pooona jest w centralnej czci miasta, po wschodniej stronie rzeki Kaczawy. Stacja pooona jest w ssiedztwie ulicy Kaczawskiej, J. Malczewskiego i Radosnej. Nieopodal stacji pomiarowej (w kierunku pnocnym) znajduje si skrzyowanie al. Rzeczypospolitej z Moniuszki, Armii Wojska Polskiego, na ktrym notowane jest due natenie ruchu pojazdw. W ssiedztwie punktu pomiarowego znajduje si zarwno zabudowa wielorodzinna jak rwnie jednorodzinna. W odlegoci ok. 200 m na zachd (po drugiej stronie al. Rzeczypospolitej) znajduje si centrum handlowe Real wraz z parkingiem. W pobliu stacji nie ma terenw przemysowych. Okoliczne budynki ogrzewane s gwnie z sieci ciepowniczej. Punkt pomiarowy zlokalizowany jest w dzielnicy Bielany, ktra ssiaduje z dzielnicami Kartuzy i Osiedle M. Kopernika, po stronie zachodniej rzeki Kaczawy znajduj si tereny Parku Miejskiego.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4260

Poz. 665

Rysunek C4. Lokalizacja stacji pomiarowej przy ul. Zotoryjskiej (rdo: www.maps.google.pl)

Stacja w Legnicy, przy ul. Zotoryjskiej znajduje si w czci poudniowo-zachodniej miasta, na terenach przemysowych nalecych KGHM Polska Mied S.A., Oddzia Huta Miedzi Legnica. Zlokalizowana jest w pnocno-wschodniej czci dziaki zakadu. Stacja pooona jest w ssiedztwie ulic: Zotoryjskiej od zachodu, Zachodniej (zachodnia obwodnica miasta) od pnocy, ktr biegnie droga krajowa nr 3 naleca do drogi E65 czcej pnoc z poudniem Europy. Na ww. drogach obserwowane jest bardzo due nateniu ruchu. W ssiedztwie punktu pomiarowego nie ma zabudowy mieszkaniowej (wielorodzinnej, jak rwnie jednorodzinnej). W pobliu punktu pomiarowego, dokadnie po jego wschodniej stronie, znajduje si Las Strefy Ochronnej Huty Miedzi Legnica. Poniej przedstawiono podsumowanie wynikw pomiarw ste analizowanych substancji tj. pyu zawieszonego PM10, benzo(a)pirenu i arsenu, z wyej opisanych stacji pomiarowych, ktre to wyniki stanowiy podstaw do opracowania Programu ochrony powietrza dla Legnicy. Tabela C3. Podsumowanie wynikw pomiarw ste pyu zawieszonego PM10 w 2007 r. ze stacji pomiarowych zlokalizowanych w Legnicy (rdo: na podstawie pomiarw WIO Wrocaw)

miasto

kod stacji

stenie 24godz. pyu PM10 [g/m3] min max 188,9 105,6 50

czsto przekraczania dopuszczalnych ste 24godz. w roku 56 57 35

rednie wartoci ste [g/m3] rok 33,41 34,16 40 sezon letni 25,6 33 sezon zimowy 41,6 35,5

Legnica Legnica

DsLegRzeczA DsLegZlotor

4,6 3,63

Wielkoci normatywne

nie dotyczy

Przygldajc si tym wynikom z uwzgldnieniem podziau roku kalendarzowego na sezon letni i zimowy, atwo zauway, i stenia w sezonie letnim s nisze od ste w sezonie zimowym. Wynika to z opalania mieszka jedno- i wielorodzinnych, paliwem staym. Zauway mona rwnie du ilo przekrocze dopuszczalnego stenia 24-godz dla pyu PM10 w roku, (odpowiednio dla stacji 56 oraz 57) gdzie normatywna warto wynosi 35 dni. Uwag naley zwrci rwnie na stenie 24-godzinne pyu PM10, gdzie jego maksymalne wartoci sigay blisko 188,9 g/m3 przy dopuszczalnym steniu wynoszcym 50 g/m3. Przekroczenia dla wyej omawianych ste notowane s na wszystkich stacjach pomiarowych. Naley podkreli, e wzrost ste nastpuje w sezonie zimowym, pokrywajcym si z sezonem grzewczym. Na stacjach pomiarowych na przeomie lat 20052008 nie zostay przekroczone dopuszczalne stenia rednioroczne pyu zawieszonego PM10. Stenie rednioroczne zostao przekroczone na stacji przy al. Rzeczypospolitej w 2009 roku. Wartoci ste redniorocznych pyu PM10 w Legnicy w latach 20052009 obrazuje rys. C5

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4261
stenie rednioroczne pyu PM10

Poz. 665

50 40 g/m3 30 20 10 0 2005 2006 2007 2008 ul. Zotoryjska 2009

al. Rzeczypospolitej

Rysunek C5. Stenia rednioroczne pyu zawieszonego PM10 w Legnicy (rdo: pomiary WIO)

W kolejnej tabeli zaprezentowano wyniki pomiarw pyu PM10 ze stacji zlokalizowanych w Legnicy, z przedziau lat 20032009. Tabela C4. Podsumowanie wynikw pomiarw ste pyu zawieszonego PM10 w latach 20032009 r. ze stacji pomiarowych zlokalizowanych w Legnicy (rdo: na podstawie pomiarw WIO Wrocaw)
rok pomiarw punkt pomiarowy stenie rednioroczne stenie minimalne 24godz. stenie maksymalne 24godz. ilo przekrocze ste 24godz.
3

2003

2004

2005

2006

2007

2008

2009

Legnica al. Rzeczypospolitej 0 0 0 0 0 0 30,96 4,3 137,7 52 35,79 6,4 302,6 61 33,41 4,6 188,9 56 34,33 6,1 175,6 59 42,37 8,2 337,9 95

0 0

punkt pomiarowy stenie rednioroczne 48,8*


*

Legnica ul. Zotoryjska 39,38*


*

35,62*
*

25,94*

34,16

30,24

36,78 5,5 128,9 69

stenie minimalne 24godz. 11,6 8,5 8,3 4,7* 3,63 5,47 3 stenie maksymalne * * * ] 170,0 126,1 178,7 154,9 105,6 80,29 24godz. ilo przekrocze ste 59* 41* 13* 15* 57 25 24godz. * warto okrelona na podstawie niepenej serii pomiarowej (poniej 90 % wynikw pomiarw)

Z powyszej tabeli wynika, i problem pyu PM10 dotyczy zarwno 2007 roku (rok bazowy), jak rwnie innych lat. Dopuszczalne normy przekraczane s na stacji przy al. Rzeczypospolitej od 2005 roku, a na stacji przy ul. Zotoryjskiej od 2003 roku. Ponadto w 2003 roku zanotowano przekroczenia ste redniorocznych pyu PM10 przy ul. Zotoryjskiej oraz w 2009 roku przy al. Rzeczypospolitej. Analizujc czsto przekrocze ste 24-godz., mona zauway, e od 2005 roku s one notorycznie przekraczanie przy al. Rzeczypospolitej. Nieco lepiej sytuacja wyglda przy ul. Zotoryjskiej, gdzie czsto przekrocze nie osigna 35 dni w latach 2005, 2006 oraz 2008. Obrazuje to zamieszczony poniej rysunek.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4262
ilod przekroczeo steo 24-godz. w roku

Poz. 665

100 80 60 40 20 0 2005 2006 2007 al. Rzeczypospolitej 2008 ul. Zotoryjska 2009

Rysunek C6. Czsto przekrocze pyu PM10 w Legnicy w latach 20052009 (rdo: pomiary WIO)

Kolejna tabela oraz rysunek przedstawiaj podsumowanie wynikw pomiarw ste pozostaych analizowanych substancji tj. benzo(a)pirenu i arsenu, na stacji pomiarowej przy al. Rzeczypospolitej. Tabela C5. Podsumowanie wynikw pomiarw ste arsenu i benzo(a)pirenu w latach 20042009 r. na stacji pomiarowej zlokalizowanych przy al. Rzeczypospolitej w Legnicy (rdo: na podstawie pomiarw WIO Wrocaw)
stenie [ng/m3] termin osignicia benzo(a)piren arsen poziomu docelowego Legnica al. Rzeczypospolitej 2004 0 6,4* 2005 4,1* 7,7* 2006 5,7* 9,8* pomiary 2007 5,3* 8,5* 2008 5,0* 7,7* 2009 6,9* 5,5* poziom docelowy rok kalendarzowy 1,0 6,0 2013 * warto okrelona na podstawie niepenej serii pomiarowej (poniej 90% wynikw pomiarw) okres uredniania wynikw pomiarw

Jak wynika z tabeli C5 poziom docelowy benzo(a)pirenu ze wzgldu na ochron zdrowia ludzi, poczwszy od roku 2005, jest notorycznie przekraczany. Poziom substancji znacznie odbiega od wielkoci docelowej. Najwyszy poziom benzo(a)pirenu zanotowano w 2009 roku, by on rwny 6,9 ng/m 3, przekraczajc warto docelow prawie siedmiokrotnie. Stenie rednioroczne arsenu w roku kalendarzowym, we wszystkich analizowanych latach, jest wysze od poziomu docelowego. Najwysze stenia zanotowano w latach 2006, 2007 i wynosz one odpowiednio 9,8 oraz 8,5 ng/m3. Uwag naley zwrci na fakt, i w roku 2009 rednioroczne stenie arsenu w pyle PM10 wynioso 5,5 ng/m3 czyli jest nisze od wartoci docelowej. Od 2006 roku mona zauway tendencj spadkow ste redniorocznych arsenu. Reasumujc, wszystkie przedstawione analizy w sposb jednoznaczny przedstawiaj zasadno tworzenia Programu ochrony powietrza dla strefy, ktr jest miasto Legnica. 2. DZIAANIA NIEZBDNE DO PRZYWRCENIA STANDARDW JAKOCI POWIETRZA 2.1. PODSTAWOWE KIERUNKI DZIAA W Legnicy konieczna jest redukcja emisji pyu zawieszonego PM10, benzo(a)pirenu oraz arsenu w celu dotrzymania wielkoci dopuszczalnych oraz docelowych w powietrzu. Przystpujc do okrelenia programu dziaa naprawczych zmierzajcych do przywrcenia w Legnicy jakoci powietrza wymaganej przepisami prawa na wstpie poddano analizie dziaania wynikajce z istniejcych planw, programw, strategii, ktre bd realizowane niezalenie od Programu ochrony powietrza (tzw. wariant 0). Z uwagi na ich znaczcy wpyw na popraw jakoci powietrza w strefie, ich realizacja jest konieczna i zostay ujte w harmonogramie rzeczowo-finansowym. Uwzgldniajc przyczyny zej jakoci powietrza w miecie i wyliczone niezbdne redukcje emisji mona stwierdzi, e w wyniku tych dziaa stan jakoci powietrza powinien ulec poprawie, ale w sposb niewystarczajcy do osignicia standardw imisyjnych wymaganych przepisami prawa. Konieczne jest zatem podjcie dodatkowych dziaa zmierzajcych do poprawy stanu obecnego. W analizach dla roku prognozy zamodelowano dziaania zwizane z redukcj emisji powierzchniowej. Ograniczenie emisji ze rde powierzchniowych moe by osignite dziki zmniejszeniu zapotrzebowania na ciepo poprzez termomodernizacj, podczenie do sieci cieplnej, wymian dotychczasowych kotw wglowych o niskiej sprawnoci na nowoczesne koty wglowe (paliwo-wgiel orzech, groszek), retortowe oraz ekologiczne (paliwo-brykiety) lub wymian dotychczasowych kotw wglowych na koty gazowe lub olejowe oraz ogrzewanie elektryczne w obszarze przekrocze. W tym celu konieczna jest:

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4263

Poz. 665

zmiana sposobu ogrzewania (tzn. zamiana paliwa staego na paliwa cieke lub gazowe), wykonanie przyczy sieci gazowej do poszczeglnych budynkw, likwidacja piecw wglowych w mieszkaniach i domkach jednorodzinnych, ewentualnie rozbudowa sieci gazowej, wykonanie przyczy sieci cieplnej do poszczeglnych budynkw, ewentualna rozbudowa sieci cieplnej, wymiana kotw wglowych o niskiej sprawnoci na nowoczesne, niskoemisyjne. Zmiana nonika ciepa umoliwia redukcj stenia pyu poprzez redukcj emisji dziki wykorzystywaniu paliw powodujcych duo mniejsz emisj pyu. Wymiana kotw wglowych na nowoczesne, niskoemisyjne koty wglowe opalane wglem: groszek, orzech, brykiety umoliwia redukcj stenia pyu PM10 poprzez redukcj emisji dziki wykorzystywaniu paliw powodujcych mniejsz emisj pyu (ok. 80 %90%). Zaproponowane dziaania zmniejszajce emisj powierzchniow prowadz do redukcji zarwno pyu PM10 jak i innych zanieczyszcze (np. arsen czy benzo(a)piren). Sformuowany w Programie Ochrony rodowiska (2001 rok) gwny cel strategiczny do roku 2025 brzmia: Spenienie wymaga ustawodawstwa UE w zakresie jakoci powietrza oraz sukcesywna redukcja emisji substancji zanieczyszczajcych powietrze, zwaszcza emisji niskiej i komunikacyjnej. Wedug nowego programu uchwalonego przez Rad Miejsk Legnicy z dnia 30 listopada 2009 cel ten pozostaje aktualny i okrela kierunki dziaa, ktre wi si m.in. z ograniczaniem tzw. niskiej emisji: zwizane zarwno z wymian systemw grzewczych lub termomodernizacj w budynkach nalecych do zasobw gminnych oraz spdzielni mieszkaniowych. Doda naley rwnie, i w 1999 roku powsta Program Ograniczenia Niskiej Emisji, ktry realizowany by do 2004 r. Jednym z przedsiwzi wadz miasta, ujtym w Programie Ochrony rodowiska jest coroczne wspieranie monitoringu rodowiska na terenie Legnicy. Dziaania te naley kontynuowa. W harmonogramie rzeczowo-finansowych podano, jaka skala dziaa (w postaci wymaganego efektu ekologicznego) jest niezbdna do doprowadzenia do stanu waciwego. Poza dziaaniami ograniczajcymi emisj powierzchniow konieczne s dziaania zwizane ze zmniejszeniem uciliwoci transportu samochodowego na terenie miasta i tym samym ograniczenie emisji pyu zawieszonego PM10, poniewa rwnie transport samochodowy (emitory liniowe) w istotny sposb wpywaj na wielko ste imisyjnych. Dziaania te czciowo s ju w trakcie planowania lub projektowania, a czciowo wynikaj z innych dokumentw i planw strategicznych i bd realizowane niezalenie od Programu ochrony powietrza, ale z uwagi na ich znaczcy wpyw na popraw jakoci powietrza w strefie, zostay ujte w harmonogramie rzeczowo-finansowym (tabela C7) i w modelowaniu. Okrelono zadania podstawowe oraz zadania dodatkowe do realizacji w celu poprawy jakoci powietrza. Wymagane, przykadowe iloci obiektw budowlanych, dla jakiej naley zastosowa proponowane dziaanie naprawcze podano w postaci iloci lokali i powierzchni uytkowej lokali. Lokal oznacza tu mieszkanie w budynku wielorodzinnym, budynek jednorodzinny, budynek uytecznoci publicznej oraz inne budynki wyposaone w indywidualne rda ciepa zaliczane do tzw. niskiej emisji. Wielko t wprowadzono, gdy dziaania naprawcze nie ograniczaj si jedynie do redukcji niskiej emisji w domach jednorodzinnych. Efekt redukcji emisji mona osign rwnie poprzez likwidacj lub modernizacj kotowni wglowej o niskiej sprawnoci w budynku uytecznoci publicznej lub innych obiektach komunalnych. Program naprawczy obejmuje nastpujce dziaania: 1. Ograniczenie emisji powierzchniowej W poniszej tabeli przedstawiono przykadowy wariant (jedn z moliwoci) osignicia wymaganego efektu ekologicznego poprzez ograniczenie emisji powierzchniowej na terenie Legnicy. Ilo poszczeglnych inwestycji, ktre powinny zosta objte Programem Ograniczania Niskiej Emisji podano w postaci powierzchni uytkowej lokal1), ktre powinny zosta objte programem wymiany rde ciepa oraz szacunkowe koszty tych przedsiwzi i wielkoci redukcji pyu zawieszonego PM10. Efektywno ekologiczna poszczeglnych inwestycji zostaa omwiona w czci oglnej (rozdzia 3.2). Efekt redukcji emisji mona osign rwnie poprzez likwidacj lub modernizacj kotowni wglowych o niskiej sprawnoci w budynkach uytecznoci publicznej lub innych obiektach komunalnych. Tabela C6. Przykadowy wariant obnienia emisji powierzchniowej w Legnicy
Lp. 1 2 3 4 5 6 zadania wymiana kotw wglowych na nowoczesne wymiana kotw wglowych na retortowe termomodernizacja podczenie do sieci cieplnej wymiana kotw wglowych na koty ekologiczne (np. opal. brykietami) wymiana kotw wglowych na gazowe Legnica powiat grodzki ilo inwepowierzchnia koszty stycji [m2] 0 0 105 2 200 2 000 130 2 500 6 584 137 940 125 400 8 151 156 750

0 z

1 588 125,00 z 21 381 000,00 z 25 000 000,00 z 2 990 000,00 z 36 625 000,00 z

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49


Lp. 7 8 9 zadania wymiana kotw wglowych na olejowe

4264
ilo inwestycji 0 30 30 6 995

Poz. 665
Legnica powiat grodzki powierzchnia koszty [m2] 0 1 881 1 881 438 587

0 z

wymiana kotw wglowych na ogrzewanie elektryczne alternatywne rda energii (np. kolektory soneczne) SUMA :

225 000,00 z 889 500,00 z 88 698 625,00 z 104,20 63,10 12,7

uzyskana redukcja pyu PM10 [Mg/rok] uzyskana redukcja B(a)P [kg/rok] uzyskana redukcja As [kg/rok]

2. Ograniczenie emisji liniowej Ograniczenie emisji liniowej osiga si poprzez popraw jakoci pojazdw poruszajcych si po drogach oraz poprzez popraw stanu technicznego drg, co powoduje zmniejszenie wielkoci unosu pyu (tzw. emisja wtrna) w powierzchni drogi. Parametry techniczne pojazdw bd si poprawia w wyniku dostosowywania do nowych wymogw prawnych obecnie (od 1 padziernika 2009) rejestracji podlegaj tylko te nowe pojazdy, ktre speniaj normy emisji spalin Euro 5. Dodatkowo ograniczenie oddziaywania emisji komunikacyjnej mona osign poprzez wyprowadzenie ruchu samochodowego poza tereny zabudowane, czyli na tereny o mniejszej gstoci emisji. Tego rodzaju dziaania, poprawiajce ukad komunikacyjny w Legnicy, przyczyniajce si do poprawy stanu jakoci powietrza naley prowadzi, a obejmuj one m.in. budow drogi ekspresowej S3 na odcinku Legnica Lubawka, realizacj i zakoczenie obwodnicy poudniowo-wschodniej miasta Legnicy, przebudow i modernizacj drg gminnych, powiatowych i krajowych, budow zbiorczej drogi poudniowej miasta. 3. Ograniczenie emisji punktowej Najwaniejsze dziaania naprawcze pozwalajce zredukowa stenia arsenu w powietrzu na terenie Legnicy musz by skierowane na rda punktowe przyczyniajce si do stanu jakoci powietrza na terenie miasta. Realizacja wymaga pozwolenia zintegrowanego na prowadzenie instalacji do produkcji miedzi metalicznej w KGHM Polska Mied S.A., Oddzia Huta Miedzi Legnica, pozwoli na sukcesywn redukcj zawartoci arsenu w pyle zawieszonym PM10. Analizujc rozkad zanieczyszcze oraz ste arsenu w miecie Legnica, mona zauway znaczne obnienie wartoci tego metaloidu w 2009 r. w stosunku do lat poprzednich, zgodnie z istniejcym pozwoleniem zintegrowanym aby unikn w przyszych latach przekrocze ste arsenu w pyle PM10 Huta Miedzi Legnica musi respektowa i dotrzymywa wielkoci emisji dopuszczalnych ustalonych w pozwoleniu, naley rwnie na etapie wydawania nowych pozwole na emisj substancji do powietrza dy do ograniczania adunku emisji arsenu do powierza. Dziaania te pozwol w znaczny sposb zredukowa ilo arsenu w pyle PM10. Naley zwrci uwag, i ww. dziaania s sukcesywnie wprowadzane przez KGHM Polska Mied S.A., Oddzia Huta Miedzi Legnica. Kierunek dziaa jest suszny, co przekada si na jako powietrza w miecie, w roku 2009 rednioroczne stenie arsenu w pyle PM10 jest nisze od wartoci docelowej. W Legnicy za istotny kierunek dziaa mona przyj rwnie wzmocnienie monitoringu ste arsenu co pozwoli na dokadniejsze okrelenie rda pochodzenia arsenu (rda zewntrzne, lokalne). Obowizek prowadzenia pomiarw cigych arsenu (od 1.01.2011roku) za pomoc automatycznej stacji pomiarowej zosta naoony na Hut Miedzi Legnica w pozwoleniu zintegrowanym. Podsumowanie Zrealizowanie zaproponowanych dziaa naprawczych przyniesie znaczc popraw jakoci powietrza, tzn. obnienie ste pyu zawieszonego PM10, benzo(a)pirenu i arsenu. Okrelona niezbdna wielko redukcji emisji powierzchniowej jest wystarczajca do osignicia stanu waciwego dla pyu zawieszonego PM10. W przypadku benzo(a)pirenu niezbdna redukcja emisji powodowaaby niewspmierne do osignitego efektu ekologicznego koszty wymiany kotw w indywidualnych systemach grzewczych. Z uwagi na to nie przedstawiono zada z tym zwizanych do obligatoryjnego wykonania w ramach Programu ochrony powietrza. Naley jednak realizujc Program Ograniczenia Niskiej Emisji (PONE) dy do jego realizacji w takim zakresie, w jakim bdzie to moliwe i ekonomicznie uzasadnione. Ponadto, w celu redukcji emisji benzo(a)pirenu konieczne jest podejmowanie dziaa: edukacyjnych majcych na celu uwiadomienie mieszkacom szkodliwego wpywu na zdrowie tego zanieczyszczenia oraz konsekwencji spalania odpadw w kotach domowych, kontrolnych polegajcych na kontrolowaniu i egzekwowaniu przestrzegania zakazu spalania odpadw poza instalacjami do tego przeznaczonymi. Rozporzdzenie Ministra rodowiska z dnia 8 lutego 2008 roku, w sprawie szczegowych wymaga jakim powinny odpowiada programy ochrony powietrza, w 9 pkt 3 mwi, e stosowanie rodkw majcych na celu osigniecie poziomu docelowego nie moe pociga za sob niewspmiernych kosz-

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4265

Poz. 665

tw i powinno dotyczy w szczeglnoci gwnych rde emisji. W przypadku instalacji wymagajcych pozwolenia zintegrowanego oznacza to stosowanie najlepszych dostpnych technik. 2.2. HARMONOGRAM RZECZOWO-FINANSOWY I CZASOWY DLA DZIAA NAPRAWCZYCH Harmonogram rzeczowo-finansowy dziaa naprawczych dla powiatu grodzkiego Legnica opracowano w oparciu o diagnoz istniejcego stanu jakoci powietrza oraz jego prognozy dla roku 2020, przedstawione w rozdziaach 9 i 10. Czas realizacji zaplanowanych zada zosta podzielony na dwa okresy tj.: pierwszy etap do 2011 r. (przeduony termin osignicia norm dla pyu zawieszonego PM10, przy zaoeniu uzyskania derogacji) dziaania krtkoterminowe, drugi etap do 2020 r. (przewidywany czas penej realizacji programu) dziaania dugoterminowe. W poniszej tabeli przedstawiono harmonogram rzeczowo-finansowy dziaa naprawczych oraz moliwe rda ich finansowania. Proponowane dziaania przyczyniaj si do redukcji emisji pyu zawieszonego PM10. Naley podkreli, e nie wszystkie dziaania doprowadz do zmniejszenia wielkoci emisji, ale spowoduj jej przesunicie na obszary o mniejszej gstoci zaludnienia. Tak dzieje si przede wszystkim w przypadku dziaa zwizanych z ograniczeniem emisji liniowej. W harmonogramie rzeczowo-finansowym podano, jako warto docelow, wymagany do osignicia efekt ekologiczny w postaci zmniejszenia wielkoci emisji. Koszty dziaa w zakresie ograniczenia emisji do 2020 roku oszacowano na poziomie ok. 648 mln z dla caej Legnicy. W Programie okrelono konieczno przygotowania i realizacji Programu Ograniczenia Niskiej Emisji (PONE). Koszty zwizane z ograniczeniem emisji z indywidualnych systemw grzewczych (tzw. niskiej emisji) mieszcz si w kwocie ok. 91,3 mln z. Koszty dziaa zwizanych z redukcj emisji liniowej mona jedynie oszacowa w bardzo duym przyblieniu na ok. 366 mld z na terenie Legnicy, poniewa rzeczywisty koszt zaley od ostatecznej decyzji o przebiegu drogi, wyboru technologii w jakiej droga bdzie budowana itp.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4266

Poz. 665

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4267

Poz. 665

3. UZGODNIENIA ZE STRONAMI I KONSULTACJE SPOECZNE 3.1. UZGODNIENIA ZE STRONAMI W ramach opracowywania Programu ochrony powietrza dla wojewdztwa dolnolskiego podjto wspprac z szeregiem organw i instytucji, ktre mog wnie istotny wkad w zasadniczych kwestiach dotyczcych POP na etapie jego przygotowania oraz bd miay wpyw na realizacj Programu. W ramach wstpnych uzgodnie, na etapie Projektu Programu odbyo si spotkanie z przedstawicielami strefy, majce na celu przedstawienie problemw jakoci powietrza oraz wskazanie niezbdnych dziaa naprawczych i znalezienie optymalnych rozwiza (sposobw), ktre pozwoliyby ograniczy niekorzystne zjawiska majce negatywny wpyw na jako powietrza w Legnicy. Gwne tematy podejmowane na spotkaniach to: lokalizacja punktu pomiarowego, skala przekrocze poziomw dopuszczalnych pyu PM10, poziomu docelowego B(a)P i arsenu, udzia poszczeglnych rodzajw rde emisji pyu PM10, B(a)P i arsenu w cakowitej emisji tych substancji na obszarach poszczeglnych stref, gwne czynniki wpywajce na wielko zanieczyszczenia powietrza, podstawowe bariery majce wpyw na realizacje dziaa naprawczych, dziaania wynikajce ze zmiany przepisw, ktre uwzgldnione zostan w prognozach, jakoci powietrza, wymagania dyrektywy CAFE pod ktem terminw osignicia, jakoci powietrza a terminy realizacji dziaa naprawczych, koncepcje rozwiza systemowych w zakresie poprawy jakoci powietrza, propozycje dziaa naprawczych, ich koszty i efekt ekologiczny, analizy dziaa przyczyniajcych si do poprawy jakoci powietrza, prowadzonych na terenie strefy oraz ocena ich skutecznoci. Tabela C8. Zestawienie wnioskw ze spotka w ramach uzgodnie ze stronami opracowywania Programu ochrony powietrza
data spotkania i miejsce jednostki uczestniczce w spotkaniu Przedstawiciele Urzdu Marszakowskiego Wojewdztwa Dolnolskiego, WIO, Przedstawiciele Urzdu Miasta w Legnicy ATMOTERM S.A. Przedstawiciele Urzdu Marszakowskiego Wojewdztwa Dolnolskiego, WIO, Przedstawiciele Urzdu Miasta w Legnicy ATMOTERM S.A. Przedstawiciele Urzdu Marszakowskiego Wojewdztwa Dolnolskiewnioski/postulaty do Programu

21.04.2010 r. Wrocaw

W trakcie spotkania nie wniesiono uwag, wnioskw czy postulatw do programu ze strony przedstawicieli Urzdu Miasta Legnicy.

6.07.2010 r. Legnica

W trakcie spotkania nie wniesiono uwag, wnioskw czy postulatw do programu ze strony przedstawicieli Urzdu Miasta Legnicy. W trakcie spotkania zgoszono konieczno zweryfikowania poprawnoci nazw przedsibiorstw wymienio-

15.09.2010 r. Wrocaw

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49


data spotkania i miejsce

4268
wnioski/postulaty do Programu nych jako rda punktowe.

Poz. 665

jednostki uczestniczce w spotkaniu go, WIO Przedstawiciele Urzdu Miasta w Legnicy, ATMOTERM S.A.

Wnioski i postulaty skaday jednostki uczestniczce w spotkaniach i te, ktre zapoznay si z projektem programu telefonicznie i drog elektroniczn. Oprcz uwag przedstawicieli organu samorzdowego i WIO uwzgldniono rwnie uwagi KGHM Polska Mied S.A., WPEC S.A., Dolnolskich Mynw S.A., Dolnolskiej Fabryka Maszyn ZANAM LEGMET Sp. z o.o. 3.2. KONSULTACJE SPOECZNE Konsultacje spoeczne oparte byy o zasad jawnoci, ktrej podstawow cech jest moliwie swobodny dostp do dokumentw i danych. Miay charakter publiczny i oparte byy o zasad rwnoci i otwartoci, co oznacza, e uczestniczy w nich mogli wszyscy zainteresowani obywatele (nie tylko partnerzy instytucjonalni). Konsultacje miay na celu wywoanie debaty na temat programw ochrony powietrza dla stref i suyy uzyskaniu opinii i uwag rodowisk oraz jednostek samorzdowych, osb zainteresowanych, jak rwnie odpowiedzialnych za polityk ochrony powietrza w wojewdztwie dolnolskim. Ze wzgldu na zasady przeprowadzania konsultacji spoecznych oraz ich spoeczny zasig i wiarygodno do debaty, w ramach konsultacji, zaproszeni byli przedstawiciele rnych wydziaw Urzdu Miejskiego Legnicy oraz innych instytucji. Zgodnie z art. 91 ust. 9 ustawy Prawo ochrony rodowiska konieczne jest zapewnienie udziau spoeczestwa w postpowaniu, ktrego przedmiotem jest sporzdzenie programu ochrony powietrza. Organ opracowujcy projekt dokumentu wymagajcego udziau spoeczestwa, bez zbdnej zwoki, podaje do publicznej wiadomoci informacj o: 1. przystpieniu do opracowywania projektu dokumentu i o jego przedmiocie, 2. moliwociach zapoznania si z niezbdn dokumentacj sprawy oraz o miejscu, w ktrym jest ona wyoona do wgldu, 3. moliwoci skadania uwag i wnioskw, 4. sposobie i miejscu skadania uwag i wnioskw, wskazujc jednoczenie co najmniej 21-dniowy termin ich skadania, 5. organie waciwym do rozpatrzenia uwag i wnioskw, 6. postpowaniu w sprawie transgranicznego oddziaywania na rodowisko, jeeli jest prowadzone. Uwagi i wnioski odnonie Programu mog by wnoszone w formie pisemnej, ustnie lub za pomoc rodkw elektronicznych w terminie do 21 dni od daty podania do wiadomoci o wszczciu konsultacji spoecznych. Informacje o Programie zgodnie z ustaw o udostpnianiu informacji o rodowisku i jego ochronie (Dz. U. Nr 199 z 2008 r. poz. 1227) s udostpniane za porednictwem systemw teleinformatycznych w szczeglnoci przy wykorzystaniu elektronicznych baz danych. Marszaek Wojewdztwa udostpnia informacje w Biuletynie Informacji Publicznej. Zgodnie z art. 39 ustawy o dostpie do informacji o rodowisku i jego ochronie Program poddany jest konsultacjom spoecznym poprzez wyoenie do wgldu w postaci projektu wraz z zacznikami oraz ze stanowiskami innych organw, jeeli s dostpne w terminie skadania uwag i wnioskw. W Biuletynie Informacji Publicznej Urzdu Marszakowskiego Wojewdztwa Dolnolskiego oraz na tablicy ogosze w siedzibie Urzdu Miasta Legnica (dnia 21 stycznia 2010 roku) zostao wywieszone zawiadomienie o przystpieniu do sporzdzenia Programu ochrony powietrza dla wojewdztwa dolnolskiego i moliwoci zapoznania si z tematyk opracowania. Zawiadomienie to zostao przekazane rwnie do Urzdu Miejskiego w Legnicy. W siedzibach ww. urzdw (na tablicach ogosze) oraz w ich Biuletynach Informacji Publicznej rwnie zamieszczono ogoszenia o przystpieniu do przygotowania niniejszego programu. Informacja zostaa rwnie podana w BIP i na tablicy ogosze Wojewdzkiego Inspektoratu Ochrony rodowiska. Kolejnym krokiem byo poddanie konsultacjom spoecznym projektu programu, ktry zosta zamieszczony na stronie internetowej Urzdu Marszakowskiego Wojewdztwa Dolnolskiego. Wyznaczono te termin 21 dni (do 31 lipca 2010 roku) na wnoszenie uwag i wnioskw do przedstawionego projektu. W Wyniku tych konsultacji wpyno szereg uwag i wnioskw do programu. Szczegowe odniesienie do poszczeglnych uwag i wnioskw oraz sposb uwzgldnienia ich w programie zamieszczono w tabelarycznych zestawieniach (cz K programu), tabela K10. II CZ ZADANIA I OGRANICZENIA 4. OBOWIZKI 4.1. OBOWIZKI JEDNOSTEK Z TERENU STREFY Istotnym elementem umoliwiajcym realizacj postanowie Programu ochrony powietrza dla Legnicy jest przeniesienie podstawowych zaoe i kierunkw dziaa do wszystkich strategicznych dokumentw i polityk miasta. Odzwierciedlenie tych zaoe i kierunkw w innych, istotnych dokumentach, pozwoli na efektywne i sprawne wspdziaanie odpowiedzialnych za jego realizacj jednostek organizacyjnych oraz planowe realizowanie przyszych inwestycji.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4269

Poz. 665

Program ochrony powietrza, stanowic akt prawa miejscowego, nakada szereg obowizkw na organy administracji, podmioty korzystajce ze rodowiska oraz inne jednostki organizacyjne. Obowizki te szczegowo okrela harmonogram rzeczowo-finansowy (tabela C7). Obowizki jednostek korzystajcych ze rodowiska, ktre nie zostay ujte poniej, a znajdujcych si na terenie strefy wymieniono w rozdziale 6 czci oglnej O. Obowizki Prezydenta Miasta Legnica w ramach realizacji Programu ochrony powietrza to: 1. Przedkadanie do Marszaka Wojewdztwa Dolnolskiego sprawozda z realizacji dziaa ujtych w niniejszym Programie wedug wytycznych ujtych w rozdziale 5. 2. Stworzenie i utrzymanie systemu organizacyjnego dla realizacji dziaa naprawczych, w szczeglnoci poprzez powoanie osoby odpowiedzialnej za koordynacj realizacji dziaa ujtych w Programie w zakresie strefy miasto Legnica. 3. Przedkadanie do Marszaka Wojewdztwa Dolnolskiego wynikw przeprowadzanych pomiarw natenia ruchu (jeli byy prowadzone) na odcinkach drg zarzdzanych przez Prezydenta raz w roku (do 31 marca roku nastpnego). 4. Opracowanie i realizacja Programu Ograniczenia Niskiej Emisji w Legnicy poprzez stworzenie systemu zacht finansowych do wymiany systemw grzewczych. 5. Koordynacja realizacji dziaa naprawczych okrelonych w POP wykonywanych przez poszczeglne jednostki. 6. Prowadzenie dziaa promujcych ogrzewanie zmniejszajce emisj zanieczyszcze do powietrza i dziaa edukacyjnych (ulotki, imprezy, akcje szkolne, audycje) w celu uwiadamiania wpywu zanieczyszcze na zdrowie. 7. Wzmocnienie kontroli stacji diagnostycznych pojazdw na terenie Legnicy. 8. Uwzgldnianie w planach zagospodarowania przestrzennego: wymogw dotyczcych zaopatrywania mieszka w ciepo z nonikw nie powodujcych nadmiernej niskiej emisji PM10, projektowanie linii zabudowy uwzgldniajc zapewnienie przewietrzania miasta ze szczeglnym uwzgldnieniem terenw o gstej zabudowie. 9. Zastosowanie w komunikacji autobusowej rodkw transportu speniajcych normy emisji spalin przynajmniej Euro 4 lub zasilanych alternatywnym paliwem gazowym CNG lub paliwem odnawialnym (bioetanol) w miejsce oleju napdowego. 10.Rozwj komunikacji zbiorowej przyjaznej dla uytkownika". 11.Prowadzenie odpowiedniej polityki parkingowej w centrum miasta wymuszajcej ograniczenia w korzystaniu z samochodw. 12.Kontrola gospodarstw domowych w zakresie posiadania umw na odbir odpadw. 13.Uwzgldnienie w zamwieniach publicznych problemw ochrony powietrza, poprzez odpowiednie przygotowanie specyfikacji zamwie publicznych. Obowizki Zarzdu Drg Miejskich, ktry dziaa na rzecz i w imieniu gminy, Dolnolskiej Suby Drg i Kolei oraz Zarzdw Drg Powiatowych w ramach realizacji Programu ochrony powietrza to: 1. Poprawa stanu technicznego drg istniejcych w celu redukcji wtrnego unosu pyu z drogi. 2. Utrzymanie dziaa ograniczajcych emisj wtrn pyu poprzez regularne utrzymanie czystoci nawierzchni (czyszczenie metod mokr) dziaanie regularne. Obowizki Policji i Stray Miejskiej: 1. Monitoring pojazdw opuszczajcych place budw pod ktem ograniczenia zanieczyszczenia drg, prowadzcego do niezorganizowanej emisji pyu. Obowizki Powiatowych Inspektorw Nadzoru Budowlanego: 1. Monitoring placw budowy pod ktem ograniczenia niezorganizowanej emisji pyu, w ramach kontroli przestrzegania warunkw pozwolenia na budow. 2. Monitoring pojazdw opuszczajcych place budw pod ktem ograniczenia zanieczyszczenia drg, prowadzcego do niezorganizowanej emisji pyu w ramach kontroli przestrzegania warunkw pozwolenia na budow. 5. MONITOROWANIE REALIZACJI PROGRAMU We wdraaniu Programu ochrony powietrza istotna jest systematyczna kontrola przebiegu tego procesu oraz ocena stopnia realizacji zada wyznaczonych w Programie, przy jednoczesnej ocenie stanu rodowiska oraz kontroli przestrzegania prawa ochrony rodowiska. Niezbdne jest opracowanie systemu monitorowania, ktry umoliwi dokonywanie ocen procesu wdraania i ewentualne wprowadzanie korekt rodzajw i wielkoci dziaa naprawczych. Prezydent Miasta zobowizany jest do sporzdzania sprawozda z realizacji dziaa naprawczych w danym roku i przekazywania ich w terminie do dnia 15 kwietnia kadego roku (za rok poprzedni) do Marszaka Wojewdztwa Dolnolskiego. Wzr sprawozda z realizacji Programu zosta okrelony w czci oglnej (O. Zagadnienia oglne, rozdzia 6.1). Prezydent miasta na prawach powiatu, Legnicy, wypenia sprawozdanie w zakresie istniejcych i nowych (oddawanych do uytku) obiektw. Sprawozdanie w zakresie dziaa zwizanych z redukcj emisji powierzchniowej powinno obejmowa wszystkie dziaania ujte w harmonogramie rzeczowo-finansowym, ktre s realizowane dziki stworzeniu systemu zacht finansowych do wymiany systemw grzewczych w ramach Programu Ograniczenia Niskiej Emisji. Sprawozdanie dla istniejcych budynkw oraz w zakresie nowych obiektw budowlanych powinno obejmowa podzia na jednostki bilansowe okrelone szczegowo dla strefy.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4270

Poz. 665

Do sprawozda naley zaczy: kopie wydanych decyzji pozwole na emisj gazw lub pyw do powietrza oraz pozwole zintegrowanych dla zakadw, dla ktrych roczna dopuszczalna emisja w zakresie PM10 wynosi powyej 1 Mg, wyniki pomiarw natenia ruchu na odcinkach drg zarzdzanych przez prezydenta, jeeli byy przeprowadzane w roku sprawozdawczym. W sprawozdaniach z realizacji Programu naley przedstawi koszty podjtych dziaa, a take wskaza rda ich finansowania. Na podstawie przekazywanych sprawozda z realizacji dziaa naprawczych, a take w oparciu o wyniki pomiarw zanieczyszcze powietrza prowadzonych przez Dolnolskiego Wojewdzkiego Inspektora Ochrony rodowiska, Marszaek Wojewdztwa Dolnolskiego powinien dokonywa, co 3 lata, szczegowej oceny wdroenia Programu ochrony powietrza dla wojewdztwa dolnolskiego, ktra powinna sugerowa ewentualn korekt kierunkw dziaa i poszczeglnych zada. W tabeli C6 w rozdziale 2.1 podano przykadowe dziaania pozwalajce uzyska wymagany efekt ekologiczny w zakresie redukcji emisji powierzchniowej. Istnieje jednak moliwo wykorzystania innych dziaa prowadzcych do uzyskania tego samego efektu. Aby okreli efekt ekologiczny dziaa w konfiguracji innej ni w ww. tabelach poniej podano efekty ekologiczne w postaci wielkoci redukcji ste pyu PM10, B(a)P, As dla poszczeglnych rodzajw dziaa naprawczych z wyszczeglnieniem poszczeglnych lokalizacji. Tabela C9. Wskaniki efektu ekologicznego do monitorowania realizacji POP w Legnicy
Lp. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 rodzaj dziaania naprawczego wymiana kotw wglowych na nowoczesne wymiana kotw wglowych na retortowe termomodernizacja podczenie do sieci cieplnej wymiana kotw wglowych na koty ekologiczne (np. opal. brykietami) wymiana kotw wglowych na gazowe wymiana kotw wglowych na olejowe wymiana kotw wglowych na ogrzewanie elektryczne alternatywne rda energii (np. kolektory soneczne) efekt ekologiczny zmniejszenie emisji zanieczyszcze pyu PM10 B(a)P arsen (As) [kg/100m2rok] [g/100m2rok] [g/100m2rok] 25,31 17,40 3,20 27,77 18,10 3,30 10,56 5,60 1,40 30,16 18,70 3,60 26,43 30,13 29,89 30,16 2,32 15,00 18,70 15,00 18,70 1,50 2,90 3,60 3,50 3,60 0,20

III CZ UZASADNIENIE 6. CHARAKTERYSTYKA OBSZARU OBJTEGO PROGRAMEM OCHRONY POWIETRZA 6.1. CHARAKTERYSTYKA STREFY Pooenie, dane topograficzne i demografia Legnicy Legnica to miasto na prawach powiatu zlokalizowane w poudniowo-zachodniej Polsce. Miasto pooone jest na Nizinie lskiej u podna Pogrza Sudeckiego nad rzek Kaczaw i jej dopywami: Czarn Wod i Wierzbakiem. Jest trzecim co do wielkoci miastem wojewdztwa dolnolskiego. Pooone w centrum Dolnego lska, znajduje si w niewielkiej odlegoci od przej granicznych z Republik Czesk (68 km) i Republik Federaln Niemiec (95 km), w miejscu gdzie krzyuj si wane szlaki komunikacyjneautostrada A4 wiodca z zachodu Europy na Ukrain oraz droga krajowa nr 3 (droga E65) z poudnia kontynentu nad Batyk i dalej do Skandynawii. Miasto peni funkcj regionalnego orodka usugowego oraz centrum administracyjno-kulturalnego. Niegdy zwana drug stolic Dolnego lska, zaliczana jest do wskiej grupy silnych orodkw regionalnych (obok Jeleniej Gry i Wabrzycha), rwnowacych dominujc w wojewdztwie rol Wrocawia. Legnica stanowi wany wze kolejowy linii o znaczeniu pastwowym i lokalnym. Graniczy z czterema gminami wiejskimi: Legnickie Pole, Mikowice, Krotoszyce, Kunice. Legnica pooona jest w obrbie trzech regionw (zgodnie z podziaem na geomorfologiczne jednostki regionalne wg J. Kondrackiego): Rwniny Legnickiej, Wysoczyzny Chojnowskiej i Wysoczyzny Lubiskiej. Rzeba terenu cechuje si monotoni: w rejonie miasta dominuje krajobraz dolin rzecznych i rwnin akumulacyjnych. Blisko 90% obszaru miasta cechuje nachylenie terenu nie przekraczajce 3%. W strukturze zagospodarowania terenu przewaaj grunty zabudowane i zurbanizowane, ktrych czna powierzchnia stanowi 47% obszaru gminy miejskiej Legnica, w tym 23% zajmuj tereny przemysowe, 18% to drogi, natomiast 16% zajmuj tereny mieszkaniowe. Drug co do wielkoci grup w strukturze uytkowania powierzchni s uytki rolne, ktrych udzia to 40% obszaru miasta, w tym prawie 30% stanowi grunty orne, ponad 20% to ki i pastwiska, 8% powierzchni zajtych jest przez grunty lene, natomiast 0,4% stanowi uytki ekologiczne. Dane te zobrazowano na rysunku poniej.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4271
Grunty zabudowane i zurbanizowane 47,47%

Poz. 665

Gruntu lene 7,58%

Uytki rolne 40,20%

Tereny rne 1,82% Rysunek C7. Struktura uytkowania gruntw w Legnicy (rdo: Program Ochrony rodowiska dla Miasta Legnicy na lata 20082011 w perspektywie na lata 20122015)

Nieuytki 0,81%

Grunty pod wodami Uytki ekologiczne 1,72% 0,40%

Wedug Studium Uwarunkowa i Zagospodarowania Przestrzennego Miasta Legnicy w pnocnej czci miasta wystpuj fragmenty udokumentowanego zoa wgla brunatnego i kruszywa naturalnego. Zoa wgla brunatnego to Legnica-Pole Zachodnie i Legnica-Pole Wschodnie znajduj si w pnocnej czci miasta. Wgiel brunatny w zou Legnica jest wglem energetycznym o niskim zapyleniu i wysokiej kalorycznoci. Zasoby bilansowe s jednymi z najwikszych w Polsce. Kopalinami towarzyszcymi s iy ceramiki budowlanej oraz kruszywo naturalne. W nadkadzie z wgla brunatnego znajduje si zoe kruszywa naturalnego Legnica-Pole Wschodnie. Stanowi je czwartorzdowe piaski rnoziarniste i wiry rzeczne wypeniajce dolin Kaczawy. Miasto Legnica naley do Legnickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej, w skad ktrej wchodzi podstrefa, do ktrej mona zaliczy: Kompleks Legnica I oraz Legnica II, o cznej powierzchni 75,12 ha. Podstrefa ta, zlokalizowana w granicach administracyjnych miasta (poudniowa oraz poudniowo-wschodnia cz Legnicy), ma na celu propagowanie dziaalnoci gospodarczej i przeznaczona jest pod zabudow przemysow i usugow. Innym jej zadaniem jest podnoszenie konkurencyjnoci gospodarki, transfer technologii a take rozwj wsppracy w regionie objtym stref. Na poniszym rysunku przedstawiono lokalizacj opisanych kompleksw.

Legnica naley do jednego z modszych demograficznie miast w Polsce. Miasto zajmuje trzecie, po Wrocawiu i Wabrzychu, w wojewdztwie dolnolskim miejsce pod wzgldem liczby mieszkacw.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4272

Poz. 665

Czynniki klimatyczne majce wpyw na poziom substancji w powietrzu Rejon miasta cechuje si wyjtkowo agodnym i ciepym w skali kraju klimatem. rednia temperatura powietrza wynosi w skali roku okoo 8,50C; rednia temperatura w proczu ciepym wyniosa ok. 140C a w proczu zimnym 20C. Wielko opadw atmosferycznych w rejonie Legnicy cechuje dua zmienno, czego efektem jest stosunkowo czste wystpowanie susz i powodzi. Legnica charakteryzuje si nastpujcymi podstawowymi wartociami poszczeglnych elementw klimatu: rednia temperatura roczna 8,50C, rednia temperatura procza ciepego 14,00C, rednia temperatura procza zimnego 20C, ilo dni z opadem cigym zim (znaczna w skali kraju) 15, ilo dni z mg w cigu roku > 60, liczba dni z pokryw nien 60, liczba dni pochmurnych w cigu roku 124,8, liczba dni pogodnych w cigu roku 44,3, redni opad roczny w wieloleciu 19601989 554 mm. W miecie przewaaj wiatry zachodnie, w mniejszym stopniu wystpuj wschodnie i poudniowe. Prdkoci wiatru w Legnicy s znacznie wiksze w proczu chodnym, przy czym najwikszy wzrost prdkoci w tym okresie obserwuje si dla wiatrw zachodnich, poudniowo-zachodnich i pnocno-zachodnich. Wiatry wiejce z wymienionych kierunkw charakteryzuj si najwikszymi prdkociami take w proczu letnim. Uksztatowanie terenu miasta w formie pzamknitej kotliny stwarza warunki do powstawania zastoisk zimnego powietrza i kumulacji zanieczyszcze powietrza ze rde lokalnych. Obszary chronione na terenie Legnicy W granicach administracyjnych powiatu grodzkiego Legnica nie wystpuj obszary ochrony uzdrowiskowej oraz obszary parkw narodowych, dla ktrych okrelone s zaostrzone standardy jakoci powietrza. Istnieje tu jednak szereg cennych pod wzgldem przyrodniczym lub krajobrazowym obszarw. Warto wymieni tu szczeglnie uytki ekologiczne: Bagno przy ul. Poznaskiej, Glinianki przy ul. Szczytnickiej, Glinki w Lasku Zotoryjskim, Lasek przy ul. Rzeszotarskiej, Podmoka ka przy ul. Poznaskiej, Trzcinowisko przy ul. Gniewomierskiej. 6.2. UWARUNKOWANIA WYNIKAJCE ZE STUDIUM ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO Podczas opracowywania Programu ochrony powietrza poddano analizie studia zagospodarowania przestrzennego. Wykorzystano w tym celu dokumenty udostpnione w biuletynach informacji publicznej, dane w nich zawarte mog by nie aktualne, jednak ze wzgldu na brak dostpnoci aktualniejszych studiw, zostay uwzgldnione w Programie. Wskazanie obowizujcych zapisw w zakresie uwarunkowa dla Legnicy zobrazuje moliwoci i wytyczne stawiane przez gospodark przestrzenn, a majce wpyw na proponowane dziaania naprawcze. Studium uwarunkowa i kierunkw zagospodarowania przestrzennego miasta Legnica zostao przyjte uchwa nr XLIV/425/02 Rady Miejskiej w Legnicy z dnia 28 stycznia 2002 roku wraz ze zmianami wprowadzonymi uchwaami: nr L/520/02 z dnia 24 czerwca 2002 roku, nr XI/78/03 z dnia 7 lipca 2003 roku, nr XXIII/242/04 z dnia 28 czerwca 2004 roku, nr XLIII/451/06 z dnia 27 lutego 2006 roku, nr LI/528/06 z dnia 25 wrzenia 2006 roku, nr LI/530/06 z dnia 25 wrzenia 2006 roku, nr XI/92/07 z dnia 30 lipca 2007 roku, nr XXIII/214/08 z dnia 28 kwietnia 2008 roku, nr XXIX/258/08 z dnia 29 wrzenia 2008 roku w sprawie zmiany studium uwarunkowa i kierunkw zagospodarowania przestrzennego miasta Legnicy. Istotne, strategiczne dla ochrony powietrza kierunki dziaa wskazane w studium: 1. Za podstawowy kierunek rozwoju ukadu drogowego uwaa si budow obwodnic miasta w kierunku pnoc-poudnie ( droga krajowa nr 3) i wschd-zachd ( droga krajowa nr 94), 2. Naley wyeliminowa ruch tranzytowy ze strefy rdmiejskiej poprzez budow zachodniej obwodnicy miasta jak rwnie w dalszej perspektywie obwodnicy poudniowo-wschodniej miasta, 3. Pracuje si nad stopniowym wprowadzeniem ogranicze w ruchu pojazdw indywidualnych na rzecz komunikacji zbiorowej w centrum miasta, 4. Planuje si zapewnienie dostatecznie licznych pocze miejskiego ukadu komunikacyjnego z planowan drog tranzytow w kierunku pnoc-poudnie (autostrada A3 lub droga ekspresowa S3), 5. Planuje si budow ulicy zbiorczej poudniowej (Grabskiego Okrna Koskowicka), 6. W dalszej perspektywie planuje si budow obwodnicy pnocnej wykorzystujcej ju istniejce ulice Sikorskiego i Poznask, 7. Planuje si rozbudow ukadu drg w poudniowo-wschodniej czci miasta, 8. W trakcie realizacji jest ukad cieek rowerowych,

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4273

Poz. 665

9. Pracuje si nad dokoczeniem realizacji ulicy Lotniczej i jej przeduenia w kierunku zachodnim, 10.Naley likwidowa nisk emisj i rozwija sie ciepownicz szczeglnie w poudniowo-wschodniej czci miasta, 11.Naley rekultywowa tereny w strefie ochronnej KGHM Polska Mied S.A., Oddzia Huta Miedzi Legnica oraz tereny rolnicze pooone w jej ssiedztwie, 12.Planuje si rozbudow i modernizacj istniejcej oraz budow nowej sieci przesyowo-rozdzielczej, 13.Naley rozbudowa ukad stacji redukcyjno-pomiarowej I-go stopnia oraz stacji II-go stopnia, a take dokona modernizacji sieci istniejcej i rozwoju rozdzielczej sieci gazowej redniego i niskiego cinienia, 14.W systemie ciepowniczym planuje si modernizacj i zainstalowanie urzdze sucych zmniejszeniu negatywnego oddziaywania na rodowisko, 15.Planowane jest wprowadzanie w lokalnych kotowniach paliw ekologicznych, 16.Ograniczanie niskiej emisji ma si odbywa poprzez likwidacj palenisk domowych oraz lokalnych kotowni. 7. CHARAKTERYSTYKA TECHNICZNA I EKOLOGICZNA INSTALACJI I URZDZE 7.1. CHARAKTERYSTYKA TECHNICZNO-EKOLOGICZNA PUNKTOWYCH RDE EMISJI Emisja zanieczyszcze ze rde przemysowych zaley w najwikszym stopniu od stosowanego procesu technologicznego oraz rodzaju i jakoci urzdze ograniczajcych t emisj do rodowiska. Decydujcymi czynnikami, jeli chodzi o stopie uciliwoci dla otoczenia, jest wielko, poziom nowoczesnoci, stan techniczny oraz lokalizacja rde emisji. Energetyka zawodowa jest dziedzin przemysu najbardziej wpywajc na wielko emisji zanieczyszcze takich jak py zawieszony PM10 czy dwutlenek siarki. Ograniczenie emisji przemysowych oraz z sektora energetyki spowodowao w ostatnich latach stabilizacj poziomu zanieczyszcze podstawowych: pyu zawieszonego, dwutlenku siarki i dwutlenku azotu. rda punktowe rozumiane s jako due instalacje spalania paliw oraz rda technologiczne majce znaczny udzia w emitowaniu zanieczyszcze. W inwentaryzacji punktowych rde emisji zanieczyszcze uwzgldniono emitory majce istotny wpyw na wielko emisji analizowanych zanieczyszcze. Na terenie Legnicy w ramach inwentaryzacji rde punktowych uwzgldniono 11 najwikszych jednostek organizacyjnych, posiadajcych rda spalania energetycznego (koty i piece) oraz inne rda powodujce emisje do powietrza analizowanych zanieczyszcze, czyli: pyu zawieszonego PM10, benzo(a)pirenu i arsenu. Najwikszy wpyw na wielko emisji pyu PM10 i benzo(a)pirenu na obszarze strefy w 2007 roku miao Wojewdzkie Przedsibiorstwo Energetyki Cieplnej w Legnicy S.A. oraz Energetyka Sp. z o.o. W przypadku arsenu najwicej emituje zakad KGHM Polska Mied S.A., Oddzia Huta Miedzi Legnica. Poniej znajduje si krtka charakterystyka gwnych rde emisji punktowej. Wielu zakadw wykazujcych znaczn emisj nie ujto, poniewa nie udostpniono danych pozwalajcych na scharakteryzowanie rde emisji z ich terenu. Wojewdzkie Przedsibiorstwo Energetyki Cieplnej w Legnicy S.A. Centralna Ciepownia Przedmiotem dziaalnoci Centralnej Ciepowni w Legnicy jest produkcja ciepa (pary wodnej i ciepej wody) na potrzeby grzewcze miasta. Aktualnie ciepownia pracuje tylko w sezonie grzewczym, produkujc ciepo na potrzeby centralnego ogrzewania i ciepej wody uytkowej. Jest rwnie moliwo opcjonalnej pracy Ciepowni poza sezonem grzewczym, w okresie maj wrzesie, na potrzeby odbiorcw ciepej wody uytkowej. Ciepownia znajduje si na skraju Legnicy i pooona jest na wschd od drogi wyjazdowej w kierunku Lubina i na zachd od ul. Szczytnickiej, prowadzcej w kierunku Dobrzejowa. Teren, na ktrym jest pooona, naley do pnocnego zespou przemysowego. Najblisze otoczenie Ciepowni stanowi uytki rolnicze, skadowisko odpadw komunalnych, lasy, zarola oraz nieuytki. W skad instalacji, dla ktrej wymagane jest uzyskanie pozwolenia zintegrowanego, wchodz w szczeglnoci: ciepownia wraz z kotami, systemem nawglania, urzdzeniami ochrony powietrza i emitorami, ukad odprowadzania ula i popiou wraz z pompowni i instalacjami technologicznymi oraz odstojnik i plac magazynowy mieszaniny ula i popiou. W ciepowni wykorzystywane s cztery koty opalane miaem wglowym: trzy koty wodne, rusztowe, narzutnikowe typu WRp46 oraz jeden kocio parowy, rusztowy, typu OR32. Koty pracuj na potrzeby sieci cieplnej zgodnie z tabel regulacyjn, ktra okrela niezbdn do uzyskania moc ciepowni. W zalenoci od tego pracuj: jeden lub dwa koty wodne oraz jeden kocio parowy. Wykorzystywana jest moc cieplna rzdu 118,7 MW, z cznej mocy 165,2 MW zainstalowanej w czterech kotach. Spaliny z kotw odprowadzane s do komina stalowego, zbudowanego z trzech oddzielnych emitorw na wsplnej konstrukcji nonej. Kady z kotw posiada ukad odpylania spalin odlotowych, przy czym ukad odpylania jednego z kotw wodnych nie umoliwia dotrzymania standardw emisyjnych pyu. Dlatego te, w czasie normalnej pracy, spaliny z tego kota odprowadzane s do powietrza wycznie poprzez wysokoskuteczny elektrofiltr i emitor nr 1. Przy takim wariancie nie ma moliwoci rwnoczesnej pracy trzech kotw wodnych, aby dotrzyma standardw emisyjnych z tej instalacji maksymalnie pracowa mog dwa koty wodne i jeden

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4274

Poz. 665

parowy. Wszystkie koty wodne wyposaone zostay w ukad odazotowania spalin, a jeden z nich, dodatkowo, w ukad odsiarczania spalin. KGHM Polska Mied S.A., Oddzia Huta Miedzi Legnica Na terenie Huty Miedzi Legnica eksploatowana jest instalacja do produkcji miedzi metalicznej z koncentratorw miedzi i produktw z odzysku w wyniku procesw metalurgicznych i elektrochemicznych. Powstae w wyniku prowadzonych procesw gazy technologiczne przed skierowaniem do instalacji odsiarczania spalane s wraz z dodatkowym paliwem w elektrociepowni nalecej do spki Energetyka. Maksymalna wydajno instalacji wynosi 110 tys. Mg/rok miedzi elektrolitycznej w postaci katod i wlewkw miedzianych. Kolejne instalacje to skadowiska odpadw: skadowisko odpadw Polowice, tymczasowe skadowisko koncentratorw oowiononych (TSKO), skadowisko ula szybowego (nieczynne) oraz skadowisko koncentratu oowiononego na hadzie ula szybowego (nieczynne). Podstawowe rda emisji zanieczyszcze do powierza z procesu produkcji miedzi: 3 linie brykieciarek o nominalnej wydajnoci 60 Mg/h kada, jednoczenie pracuj 2 linie a trzecia stanowi rezerw, 3 piece szybowe o maksymalnym przewale wynoszcym 32,5 Mg/h wsadu kady, jednoczenie pracuj 2 piece szybowe a trzeci stanowi rezerw, pracujce jednoczenie 2 piece anodowe, kady o pojemnoci 195 Mg/h, wydzia elektrorafinacji wyposaony w 852 elektrolizery o maksymalnej wydajnoci ok. 300 Mg/dob miedzi katodowej, piec topielny Wydziau Cigego Odlewu Miedzi o maksymalnej wydajnoci 6 Mg/h wlewkw miedzi. Gazy technologiczne z procesu stapiania koncentratw miedzi w piecach szybowych, przed skierowaniem do odsiarczania spalane s (z uwagi na wysok zawarto tlenku wgla) wraz z paliwem dodatkowym (mia wglowy lub gaz ziemny) w elektrociepowni nalecej do spki ENERGETYKA S.A. Gazy odlotowe oczyszczane s w instalacji odsiarczania gazw SOLINOX o nominalnej wydajnoci wynoszcej 225 tys. Nm3/h odsiarczanych gazw. Instytut Metali Nieelaznych w Gliwicach oddzia w Legnicy Instytut prowadzi instalacj do produkcji: tlenku miedziowego, tlenku cynku, chlorku cynku, fosforanu cynku, nadrenianu amonu i instalacji do produkcji mineralnych uzdatniaczy wody i koncentratu metali szlachetnych oraz instalacji pomocniczych. Instalacja do produkcji stopw, bdca jedynym rdem emisji arsenu do powietrza, zostaa w latach 20062007 istotnie zmodernizowana (dostosowanie do wymaga BAT). Wymieniono stare filtry na nowe, wysokosprawne o wikszej powierzchni filtracji oraz uruchomiono instalacj mokrego odsiarczania gazw technologicznych. Modernizacja spowodowaa znaczne obnienie emisji zanieczyszcze do powietrza. Z powodw ekonomicznych z eksploatacji zostay wyczone: instalacja do produkcji tlenku miedziowego, instalacja do produkcji tlenku cynku i instalacja do produkcji nadrenianu amonu. W najbliszym czasie nie planuje si ich ponownego wykorzystania. ENERGETYKA sp. z o.o. Elektrociepownia EC4 w Legnicy Elektrociepownia EC4 w Legnicy produkuje energi elektryczn na potrzeby Huty Miedzi Legnica w Legnicy oraz dostarcza energi ciepln w postaci pary i gorcej wody na potrzeby huty, a take odbiorcw zewntrznych. Elektrociepownia wyposaona jest w cztery koty parowe typu TP35 o wydajnoci 35 t/h pary o mocy 26,5 MWt kady oraz dwa turbozespoy. Przy cznej mocy cieplnej 52 MWt (moc cieplna osigalna przy wytwarzaniu ciepa w skojarzeniu z wytwarzaniem energii elektrycznej) moliwe jest osignicie mocy elektrycznej netto 13,7 MW. Koty nr 1,2,3 (pyowe) opalane s miaem wglowym i gazem gardzielowym, a kocio nr 4 gazem ziemnym GZ41,5 i gazem gardzielowym. Koty parowe nr 1, 2, 3 wyposaone s w myny wglowe. Nominalna moc cieplna kota pyowego wynosi 29,9 MWt a kota gazowego 27,35 MWt. czna moc cieplna czterech kotw 117 MWt. Spaliny z kotw po odpyleniu w elektrofiltrze kierowane s do kolektora poczonego z instalacja odsiarczajc SOLINOX po oczyszczeniu wprowadzane s do powietrza emitorem. Innym emitorem wprowadzane s spaliny z kota pracujcego na jednym paliwie, nie speniajce parametrw wymaganych przez instalacj SOLINOX oraz spaliny z dopalania gazw z piecw szybowych w przypadku awaryjnego postoju instalacji SOLINOX lub zakce w pracy kotw elektrociepowni. Lesaffre Ingredients Services Polska Sp. z o.o. w Legnicy Lesaffre Ingredients Services Polska jest europejskim liderem w suszeniu skadnikw spoywczych, kosmetycznych i nutraceutycznych. Oprcz samego osuszania firma proponuje dodatkowe usugi: mieszanie, rozpuszczanie, homogenizacja, kapsukowanie, dostaw surowcw i opakowa, integracj acucha dostaw, konfekcjonowanie (worki, kartony, beczki, saszetki), certyfikaty analiz fizyko-chemicznych i bakteriologicznych. Technologie stosowane przez firm to suszenie rozpyowe, suszenie prniowe cige oraz granulowanie mikro-kapsukowe. Wrd obiektw, w ktrych przeprowadzana jest ww. technologia wyrni mona kotowni E1, warsztat oraz suszarni rozpyow. BRUGMAN Fabryka Grzejnikw Sp. z o.o. Na terenie zakadu funkcjonuje instalacja do powierzchniowej obrbki metali z zastosowaniem procesw elektrolitycznych o cakowitej objtoci wanien procesowych wynoszcej 40,8 m 3 tj. instalacja lakierowania grzejnikw. Instalacjami wsppracujcymi s oczyszczalnia ciekw oraz kotownia wyposaona w trzy koty wodne w tym dwa koty o mocy cieplnej 756 kW (potrzeby grzewcze) i jeden kocio o mocy 331 kW wytwarzajcy ciepo na potrzeby linii lakierniczej oraz ogrzewania wody do celw sanitarnych.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4275

Poz. 665

7.2. CHARAKTERYSTYKA TECHNICZNO-EKOLOGICZNA POWIERZCHNIOWYCH RDE EMISJI Emisja ze rde sektora bytowo-komunalnego, tzw. niska emisja, obejmuje swoim zasigiem gwnie mae kotownie oraz paleniska domowe. W celu scharakteryzowania rde powierzchniowych emisji na terenie Legnicy przeanalizowano zasig systemu ciepowniczego oraz systemu zasilania i wykorzystania gazu do celw grzewczych, wykorzystujc do tego Plan zaopatrzenia w ciepo, energi elektryczn i paliwa gazowe dla miasta Legnicy. Zaopatrzenie miasta w energi ciepln oparte jest o zrnicowane lokalne rda ciepa: miejsk sie ciepownicz, wzy cieplne nalece do Wojewdzkiego Przedsibiorstwa Energetyki Cieplnej w Legnicy S.A., kotownie lokalne, kotownie i rda indywidualne, indywidualne systemy grzewcze w budynkach mieszkalnych (wglowe, gazowe i elektryczne). Istniejcy system sieci gazowej posiada znaczne rezerwy i moe stanowi rdo dostaw gazu dla nowych podmiotw. Miasto jest w wikszej czci zgazyfikowane, do sieci gazowej podczonych jest prawie 94% gospodarstw domowych na terenie miasta, z czego do ogrzewania uywa gazu ok. 18,1% gospodarstw domowych. Sieci wysokiego cinienia oraz stacje redukcyjno-pomiarowe I-go stopnia nale do Operatora Gazocigw Przesyowych Gaz System S.A. Oddzia Wrocaw, mieszczcego si przy ul. Gazowej 3 we Wrocawiu. Legnica jest zasilana gazocigiem DN 300 wysokiego cinienia relacji Rodakowice Bolesawiec oraz gazocigiem DN 300 relacji Biernatki Chociszowice. Do miasta doprowadzony jest take gazocig DN 300/250/200 relacji Kotowice Lubin Legnica. Rozprowadzanie gazu odbywa si gazocigami magistralnymi redniego cinienia poprzez trzy stacje redukcyjno-pomiarowe. Spk dystrybucyjn na terenie miasta Legnicy jest take Dolnolski Operator Systemu Dystrybucyjnego Sp. z o.o. Zakad ten posiada sieci gazowe redniego i niskiego cinienia oraz 7 stacji redukcyjnopomiarowych ll-go stopnia. Mimo i miasto w wikszoci jest zgazyfikowane bariery ekonomiczne sprawiaj, e mieszkacy miasta nie korzystaj w tak duym stopniu z tego nonika ciepa, ale obserwowany jest powrt do taszego nonika ciepa paliwa staego. Tabela C20. Sie gazowa na terenie Legnicy (rdo: GUS)
strefa/jednostka administracyjna Legnica dugo czynnej sieci gazowej [km] 192,7 odbiorcy gazu [mieszkania] 36 672 odbiorcy ogrzewajcy gazem [mieszkania] 6 655 zuycie gazu na ogrzewanie mieszka [m3] 7 664 400 udzia mieszka ogrzewanych gazem w oglnej ich liczbie 18,1%

Sied cieplna w Legnicy


Na terenie Legnicy istnieje rozbudowany system ciepowniczy. Gwnym producentem i dystrybutorem energii cieplnej do celw grzewczych w Legnicy jest Wojewdzkie Przedsibiorstwo Energetyki Cieplnej w Legnicy Spka Akcyjna. Zapotrzebowanie mocy cieplnej pooonych na terenie miasta z ciepowni WPEC w Legnicy S.A. wynosi obecnie ok. 140 MW, a czna moc rde ciepowni wynosi 214,22 MW. Przedsibiorstwo prowadzi sprzeda energii wytworzonej w dwch rdach: Centrala Ciepownia (ul. Dobrzejowska 6), Ciepownia Grka (ul. Niklowa 4). System ciepowniczy pokrywa okoo 100% potrzeb cieplnych miasta. WPEC w Legnicy S.A. wykorzystuje okoo 65% mocy zainstalowanej w rdach ciepa co umoliwia podczanie nowych odbiorcw. W systemie ciepowniczym miasta Legnicy zainstalowano 669 wzw cieplnych, wszystkie wyposaone w liczniki ciepa. Umoliwia to bezproblemowe rozliczanie si z odbiorcami oraz dziki stosowaniu nowoczesnych wzw, sterowanie automatyczne uzalenione od warunkw zewntrznych (regulacja pogodowa) pogody oraz od subiektywnych warunkw uytkownikw (zapotrzebowanie ciepa mieszkacw). Magistrale ciepownicze w miecie tworz ukad promieniowo-piercieniowy. Z Centralnej Ciepowni ciepo jest rozprowadzane magistral 2xDN700 rozgaziajc si na dwie magistrale cieplne: wschodni DN600, przechodzc w DN500, zasilajc rejon osiedli Piekary, Kopernik i Bielany, oraz zachodni DN500, przechodzc w DN250, doprowadzajca ciepo do rejonu osiedla Asnyka, Tarninw i Zosinek. Magistral wschodni i zachodni spina magistrala DN350 biegnca od ul. Czarnej do ul. Niklowej. Sieci ciepownicze w systemie ciepowniczym Legnica na dzie dzisiejszy maj niewykorzystane due moliwoci przesyowe, co umoliwia na bieco podczanie nowych odbiorcw. Sieci s na bieco modernizowane poprzez wymian na nowoczesne rury preizolowane, dziki czemu zwiksza si niezawodno i bezawaryjno dostaw ciepa do odbiorcy oraz malej straty ciepa. W poniszej tabeli zestawiono dane dotyczce kubatury budynkw ogrzewanych z sieci ciepowniczej.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4276
budynki mieszkalne ogem [m3] 4 726 000 budynki komunalne [m3] 33 000 budynki spdzielni mieszkaniowych [m3] 2 062 300

Poz. 665
budynki prywatne [m3] 45 700

Tabela C11. Kubatura budynkw ogrzewanych z sieci ciepowniczej (rdo: GUS)


strefa/jednostka administracyjna

Legnica

Jak wynika z zaczonej tabeli do sieci ciepowniczej na terenie miasta Legnica w duej mierze podczone s budynki spdzielni mieszkaniowych oraz budynki komunalne nalece do gminy Legnica. Gwnym odbiorc energii cieplnej dostarczanej przez przedsibiorstwo jest budownictwo wielorodzinne, jedynie kilka domw jednorodzinnych zasilanych jest w ciepo z sieci cieplnej. Pozostae grupy odbiorcw to przemys i usugi oraz obiekty uytecznoci publicznej.

Rysunek C9. System sieci przemysowych i rde ciepa dla miasta Legnicy (rdo: Plan Zaopatrzenia Gminy w Ciepo, Energi Elektryczn i Paliwa Gazowe dla Miasta Legnicy)

7.3. CHARAKTERYSTYKA TECHNICZNO-EKOLOGICZNA RDE LINIOWYCH Na wielko stenia analizowanych zanieczyszcze w powietrzu wpyw ma rwnie komunikacja. Poziom zanieczyszczenia powietrza pyem zawieszonym PM10 jest zaleny w najwikszym stopniu od natenia ruchu na poszczeglnych trasach komunikacyjnych oraz stanu technicznego drg. Due znaczenie w miastach ma rwnie zwarta zabudowa, gdy w znacznym stopniu ogranicza wymian mas powietrza. Efektem tego jest gromadzenie si pyu w przyziemnej warstwie atmosfery. Wielko emisji z komunikacji zalena jest od iloci i rodzaju samochodw oraz od rodzaju stosowanego paliwa. Naley rwnie uwzgldni wpyw zanieczyszcze pochodzcych z procesw zuycia okadzin samochodowych (np.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4277

Poz. 665

opon, hamulcw), a take cierania nawierzchni drg, ktre zalicza si do emisji poza spalinowej. Istotne znaczenie ma rwnie emisja wtrna (z unoszenia) pyu PM10 z nawierzchni drg. Jej wielko zalena jest od stanu technicznego drogi, stopnia utwardzenia pobocza itp. Emisja poza spalinowa (ze cierania i wtrna) stanowi od 50 do 70% emisji cakowitej z komunikacji. W analizie emisji liniowej ujto odcinki drg na terenie Legnicy opierajc si na dostpnych danych o nateniu ruchu na drogach w miecie, ktre opracowaa firma Dro-Konsult Warszawa oraz Fundacja Rozwj UTP Bydgoszcz. Natenie ruchu okrelone zostao dla czterech grup pojazdw: samochody osobowe, dostawcze, ciarowe i autobusy. Ukad komunikacyjny w ostatnich latach podlega modernizacji w ramach Zintegrowanego Program Rozwoju Transportu Publicznego dla miasta Legnicy, ktry to okrela cele oraz zadania w zakresie transportu i drg w Legnicy. Legnica posiada obwodnic zachodni miasta. Obecnie trwaj prace przy projekcie drogi ekspresowej S3 oraz rozpoczto budow obwodnicy poudniowo-wschodniej. Istnieje wiele punktw krytycznych, wymagajcych inwestycji drogowych, usprawniajcych tranzytowy i lokalny ukad komunikacyjny. Legnica pooona jest na przeciciu III europejskiego korytarza transportowego Berlin Wrocaw Katowice Lww Kijw, z odgazieniem IIIA Drezno Krzywa (autostrada A4, linia kolejowa E30) z poudnikowym korytarzem komunikacyjnym (droga krajowa nr 3, planowana droga ekspresowa S3). Ukad komunikacyjny Legnicy powizany jest z cigami drg krajowych, wojewdzkich, powiatowych i gminnych, w poszczeglnych kategoriach drg znajduj si nastpujce ulice ukadu komunikacyjnego Legnicy. Tabela C12. Zestawienie drg na terenie Legnicy (rdo: Program Ochrony rodowiska dla Miasta Legnicy na lata 20082011 w perspektywie na lata 20122015)
rodzaj drogi drogi krajowe droga wojewdzka numer drogi nr 3, ulice: Rondo Unii Europejskiej, Zachodnia, Jaworzyska, nr 94, ulice: Chojnowska, Piastowska, Pocztowa, Kartuska, S. Czarnieckiego, Wrocawska nr 364 ulica: Zotoryjska, nr 20320 Legnica Koskowice (ul. Koskowicka), nr 20343 Legnica Bieniowice (ul. Ptnowska), nr 20350 Legnica Miogostowice (ul. Rzeszotarska), nr 20353 Legnica Grzybiany (ul. Iwaszkiewicza), nr 20392 Legnica Legnickie Pole (ul. Gniewomierska), nr 20397 Legnica Warmtowice/Dunino (ul. Nowodworska). 469 ulic ulice i dojazdy

drogi powiatowe

drogi gminne drogi wewntrzne

Najbardziej obcione ulice ruchem tranzytowym i lokalnym miejskim to: II Armii Wojska Polskiego, al. Rzeczypospolitej, Pocztowa, Kartuska, Czarnieckiego, Chojnowska, Pisudskiego, Wrocawska. Do najbardziej obcionych ruchem skrzyowa mona zaliczy: pl. Wilsona (Wrocawska Witelona Libana), II Armii Wojska Polskiego Pisudskiego Moniuszki Rzeczypospolitej, Pocztowa Kartuska Libana, Nowodworska Jaworzyska (obwodnica zachodnia), JaworzyskaZachodnia (obwodnica zachodnia), Czarnieckiego Moniuszki Wrocawska. Ukad drg w Legnicy przedstawiono na rysunku C12.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4278

Poz. 665

Rysunek C10. Ukad drg w Legnicy (rdo:www.zdm.lca.pl)

Budowa i oddanie do uytku, w grudniu 2006 roku, ostatniego odcinka obwodnicy zachodniej miasta, wyprowadzajcej ruch tranzytowy poza miasto, doprowadzio do upynnienia ruchu ulicznego. Mocne strony sieci drogowej w Legnicy to w m.in.: zakoczenie wspomnianej wczeniej budowy obwodnicy zachodniej miasta, zmodernizowanie 5,5 km drogi krajowej nr 94 (tj. ulic: Wrocawskiej, Czarnieckiego i odcinka Kartuskiej oraz czci ul. Chojnowskiej i Piastowskiej) wraz z modernizacj wiaduktw i mostw, wprowadzanie elementw uspokojenia ruchu w rejonach osiedli mieszkaniowych w tym utwardzenie w ostatnich latach ponad 30 gruntowych ulic osiedlowych. Uboga sie drg i ulic o niskich parametrach technicznych to gwny problem mieszkacw Legnicy. Zy stan nawierzchni na drodze nr 94 (ok. 11 km), na trasie wylotowej w kierunku Prochowic, wymaga szybkiej modernizacji. Modernizacji, polegajcej szczeglnie na utwardzeniu poboczy wymaga jeszcze szereg innych odcinkw drg. Planowana i realizowana jest budowa zbiorczej drogi poudniowej miasta, ktrej zadaniem jest przeprowadzenie ruchu koowego zebranego z ulic Zotoryjskiej i Jaworzyskiej, na osiedle Piekary tras omijajc centrum miasta. W latach 20002003 rozpoczto pierwszy etap budowy polegajcy na modernizacji ulicy Grabskiego na odcinku od ul. Reja do ul. Zotoryjskiej. Wedug globalnej oceny przeprowadzonej w 2008 roku przez Generaln Dyrekcj Drg Krajowych i Autostrad, odzia Wrocaw stan drg krajowych w rejonie miasta Legnicy w ok. 68% by dobry, w ok. 20% niezadawalajcy, natomiast zy stan drg oceniono na 12% drg. Do wanych inwestycji na Autostradach i Drogach Ekspresowych Dolnego lska naley realizacja drogi ekspresowej S3 (Nowa Sl Nowe Miasteczko Lubin Legnica Jawor Kamienna Gra Lubawka granica pastwa), ktrej celem jest poczenie poudniowej granicy pastwa z portami Polski. Inwestycja obejmuje budow odcinka Nowa Sl Legnica oraz Legnica Lubin. Planowane uzyskanie zgody na realizacj inwestycji to drugi kwarta 2011 roku. Planowana realizacja robt to lata 20112013.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49


rodzaj drogi autostrady drogi ekspresowe drogi krajowe [km] drogi wojewdzkie [km] drogi powiatowe [km] drogi gminne o nawierzchni twardej [km] drogi gminne o nawierzchni ulepszonej [km] drogi gminne o nawierzchni gruntowej [km]

4279
LEGNICA A4 S3 projekt 14,1 6,3 61,2 130,4 120,2 48,5

Poz. 665

Tabela C13. Rodzaje drg w Legnicy (rdo: GUS 2007)

8. BILANSE ZANIECZYSZCZE W pierwszej czci niniejszego rozdziau przedstawiono wyniki inwentaryzacji emisji, ze rde punktowych, liniowych oraz powierzchniowych na terenie strefy, natomiast w drugiej czci dokonano bilansu ilociowego, przeprowadzono analizy udziaw poszczeglnych rde w emisji analizowanych zanieczyszcze. 8.1. INWENTARYZACJA EMISJI ZE RDE PUNKTOWYCH Sumaryczne wielkoci emisji analizowanych zanieczyszcze w Legnicy dla roku bazowego 2007 wynosz: dla pyu PM10 84,77 [Mg/rok], dla benzo(a)pirenu 0,0353 [Mg/rok], dla arsenu 0,1567 [Mg/rok]. Poniej w tabeli zastawiono wielkoci emisji poszczeglnych zanieczyszcze z zakadw zlokalizowanych w Legnicy. Tabela C14. Wykaz najwikszych zakadw ujtych podczas oblicze pyu PM10 i benzo(a)pirenu w Legnicy (rdo: baza emisji SOZAT)
Lp. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 nazwa jednostki Wojewdzkie Przedsibiorstwo Energetyki Cieplnej Instytut Metali Nieelaznych w Gliwicach oddzia w Legnicy Lesaffre Ingrandientd Services Polska Sp. z o.o. DHL Express (POLAND) Sp. z o.o. Filia Legnica Dolnolska Fabryka Maszyn ZANAM LEGMET Sp. z o.o. Dolnolskie Myny S.A. (funkcjonoway do lipca 2007 roku) KGHM Polska Mied S.A., Oddzia Huta Miedzi Legnica Energetyka sp. z o.o. UZIN POLSKA Sp. z o.o. Winkelmann Sp. z o.o.(SBT POLSKA Sp. z o.o.) Faurecia Legnica Sp. z o.o. Pozostae jednostki Suma adunek pyu PM10 [Mg/rok] 28,96 13,02 10,40 8,05 4,78 4,65 4,55 3,16 1,69 1,13 1,03 3,35 84,77 adunek B(a)P [kg/rok] 23,29 0 0 0 0 0 0 9,00 0 0 0 3,09 35,38

Emisje arsenu okrelono na postawie danych z bazy opatowej, danych przesanych przez KGHM Polska Mied S.A., Oddzia Huta Miedzi Legnica dotyczcych zestawienia cznej emisji zanieczyszcze do powietrza w 2007 roku oraz na podstawie wskanikw emisji arsenu z energetycznego spalania paliw staych i oleju (wg CORINAIR Emission Inventory Guidebook 2007). Tabela C15. Wykaz najwikszych zakadw ujtych podczas oblicze arsenu w Legnicy
Lp. 1 2 nazwa jednostki KGHM Polska Mied S.A., Oddzia Huta Miedzi Legnica Instytut Metali Nieelaznych w Gliwicach oddzia w Legnicy Pozostae jednostki z energetycznego spalania paliw Suma adunek arsenu [kg/rok] 143,77 7,39 5,51 156,67

Dodatkowo okrelono rwnie roczny profil zmiennoci emisji punktowej, co jest szczeglnie istotne w przypadku, gdy znaczca ilo emisji punktowej pochodzi ze spalania paliw do celw grzewczych. 8.2. INWENTARYZACJA EMISJI ZE RDE POWIERZCHNIOWYCH Inwentaryzacja powierzchniowych rde emisji zostaa przeprowadzona przy wykorzystaniu materiaw pomocniczych Ministerstwa rodowiska i Gwnego Inspektora Ochrony rodowiska zawartych w opracowaniu pt. Wskazwki dla Wojewdzkich inwentaryzacji emisji na potrzeby ocen biecych i programw ochrony powietrza, Warszawa 2003. Analizie poddano emisj powierzchniow w katastrze,

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4280

Poz. 665

w polach 500 m 500 m. W celu zobrazowania emisji w przedziale czasowym opracowano i zastosowano profile zmiennoci czasowej dla miasta: profil miesiczny i profil dobowy. Legnica zostaa podzielona na 6 obszarw bilansowych, dla ktrych wyznaczono wielkoci emisji na podstawie planu zaopatrzenia w ciepo i zebranych danych. Tabela C16. Zestawienie emisji zanieczyszcze ze rde powierzchniowych na terenie Legnicy w roku bazowym 2007 (rdo: baza emisji SOZAT)
wielko emisji powierzchniowej [Mg/rok] obszar bilansowy I Pnoc II Zakaczawie III Osiedla poudniowo-wschodnie IV Stare Miasto V Zachd VI Poudnie strefa RAZEM adunek py PM10 [Mg/rok] 28,55 65,01 15,16 22,48 62,93 60,15 254,28 benzo(a)piren [kg/rok] 17,93 40,70 9,59 14,49 39,31 37,80 159,82 arsen [kg/rok] 3,31 7,53 1,76 2,61 7,29 6,97 29,47

8.3. INWENTARYZACJA EMISJI ZE RDE LINIOWYCH Gwne rdo emisji zanieczyszcze ze rde liniowych stanowi ruch komunikacyjny na drogach krajowych, wojewdzkich i miejskich, odpowiedzialny za powstawanie emisji pyu PM10 w wyniku: spalania paliw w silnikach, cierania okadzin samochodowych i jezdni, unoszenia drobin pyu w wyniku wzniecania go z powierzchni drg na skutek ruchu pojazdw (emisja wtrna). Emisja pyu zawieszonego PM10 ze wszystkich ujtych odcinkw drg w 2007 roku wyniosa blisko 37,41 Mg/rok i chocia stanowi to ok. 10,6% caoci zinwentaryzowanej w Legnicy emisji pyu zawieszonego PM10 to ze wzgldu na sposb wprowadzania do powietrza (nisko przy ziemi) utrudniajcy rozprzestrzenianie zanieczyszcze ten rodzaj emisji ma istotny wpyw na wielko ste imisyjnych w miecie. 8.4. BILANSE ZANIECZYSZCZE POCHODZCYCH Z POSZCZEGLNYCH RDE Inwentaryzacja rde emisji zanieczyszcze do powietrza z terenu miasta pozwolia na ustalenie wielko adunku analizowanych substancji wprowadzanych do powietrza w 2007 roku. Do inwentaryzacji sporzdzonej na potrzeby niniejszego Programu wykorzystano narzdzie informatyczne Wojewdzki Kataster Emisji, stanowice element Systemu Zarzdzania Informacjami rodowiskowymi SOZAT. Cakowita wielko emisji jest sum emisji: punktowej, liniowej oraz powierzchniowej z obszaru strefy. Zestawienie emisji z poszczeglnych rodzajw rde emisji na terenie Legnicy ilustruje ponisza tabela. Rozkad przestrzenny emisji analizowanych zanieczyszcze przedstawiono na mapie w zacznikach graficznych (rozdzia 13). Tabela C17. Zestawienie emisji zanieczyszcze ze rde na terenie Legnicy w roku bazowym 2007 (rdo: baza emisji SOZAT)
rodzaj emisji emisja punktowa emisja powierzchniowa emisja liniowa strefa RAZEM wielkod adunku zanieczyszczeo py PM10 [Mg/rok] benzo(a)piren [kg/rok] 84,77 35,38 254,28 159,82 37,41 0,12 376,46 195,32 arsen [kg/rok] 156,67 29,47 186,14

Poniej przedstawiono udziay procentowe poszczeglnych kategorii rde emisji w rocznej emisji pyu zawieszonego PM10 na terenie strefy.

emisja emisja B(a)P emisja pM10

84,2% 18,1% 22,5% 81,8% 67,5%


40% 60% emisja powierzchniowa

15,8% 0,1% 9,9%


80% 100% emisja liniowa

0% 20% emisja punktowa

Rysunek C16. Struktura emisji analizowanych zanieczyszcze w Legnicy w roku bazowym 2007 (rdo baza emisji SOZAT)

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4281

Poz. 665

Jak wynika z powyszego, najwikszy udzia w wielkoci emisji pyu PM10 ma emisja powierzchniowa blisko 67,5%, a nastpnie emisja punktowa ok. 22,5%. Udzia emisji liniowej na terenie Legnicy w sumarycznej emisji pyu PM10 jest najmniejszy i wynosi 9,9%. W zakresie emisji benzo(a)pirenu dominujcy udzia (ok. 81,8%) w emisji ma emisja powierzchniowa. Analizujc udzia procentowy poszczeglnych rde emisji arsenu, mona stwierdzi, e dominuje emisja punktowa. 8.5. EMISJA NAPYWOWA Analiza wielkoci ste substancji na terenie Legnicy obejmowaa rwnie wielkoci emisji ze rde znajdujcych si poza stref, a majcych wpyw na stenia na terenie strefy. Pod uwag wzito rda w trzech grupach: rda znajdujce si w odlegoci do 30 km od granicy strefy (rda punktowe, powierzchniowe, liniowe), rda znajdujce si w odlegoci powyej 30 km od granicy strefy (istotne rda punktowe z terenu Polski), rda transgraniczne (istotne rda punktowe spoza terenu Polski). W Legnicy emisja napywowa rozpatrywana bya pod ktem rde zlokalizowanych w Czechach i Niemczech oraz w ssiadujcych powiatach: jaworskim i zotoryjskim oraz stref pooonych na zachd od miasta w tym m.in. powiat zgorzelecki. rda znajdujce si w odlegoci do 30 km od granicy strefy (rda punktowe, liniowe i powierzchniowe z ww. miast) tworz warto ta regionalnego, natomiast to cakowite stanowi sum ta regionalnego oraz oddziaywania istotnych rde pooonych w odlegoci ponad 30 km od granicy strefy. To transgraniczne definiowane jest, jako poziom zanieczyszcze, jaki moe by wywoany przez rda pooone poza granicami Polski. Emisj transgraniczn oszacowano na podstawie danych z baz emisyjnych EMEP, opracowa dostpnych na stronie GIO oraz danych pomiarowych ze stacji monitoringu ta regionalnego EMEP. Wielko emisji z pasa 30 km wok strefy oraz z emitorw punktowych spoza wspomnianego pasa otaczajcego stref zestawiono w tabeli poniej. Tabela C18. Zestawienie adunku zanieczyszcze na terenie Legnicy (rdo: baza emisji SOZAT)
rodzaj emisji wielko adunku zanieczyszcze [Mg/rok] py PM10 benzo(a)piren pas do 30 km 294,00 1 366,99 307,97 1 968,96 powyej 30 km 5 907,02

Emisja punktowa Emisja powierzchniowa Emisja liniowa suma Emisja punktowa

0,1481 0,7820 0,0007 0,9308 1,0227

Po analizie danych z EMEP na podstawie danych pomiarowych z czeskich stacji monitoringu ta regionalnego (CZ01 Svratouch i CZ03 Kosetice) okrelono rwnie emisj transgraniczn dla pyu PM10 i benzo(a)pirenu. Wymienione punkty pomiarowe zlokalizowane s w zachodniej czci Czech. Przeprowadzona analiza emisji napywowej pozwolia na okrelenie wielkoci ta na terenie strefy, uwzgldniajcego napywy zanieczyszcze spoza strefy, ktre wynosi odpowiednio: dla pyu PM10 23,0 g/m3, w tym wyrni mona: warto ta cakowitego: 18,0 g/m3 (w tym to regionalne 2,8 g/m3), warto ta transgranicznego: 5 g/m3, dla benzo(a)pirenu 0,24 ng/m3, dla arsenu 0,9 ng/m3. Podkreli naley fakt, e w przypadku pyu zawieszonego PM10 ju sama warto ta stanowi ok. 60% dopuszczalnego stenia redniorocznego, a dla benzo(a)pirenu blisko 24%, a arsenu 15% stenia docelowego. 9. ANALIZY STANU ZANIECZYSZCZENIA POWIETRZA 9.1. OGLNA ANALIZA ISTNIEJCEJ SYTUACJI Zgodno z wartociami dopuszczalnymi dla pyu zawieszonego PM10 powinna by osignita ju w roku 2005. Osigniecie tej zgodnoci okazao si jednak niemoliwe w Legnicy, do czego przyczyniy si niekorzystne warunki spoeczno-ekonomiczne, szczeglnie niekorzystna relacja cen paliw. Pogarszajca si sytuacja ekonomiczna mieszkacw i rosnce ceny paliw ekologicznych (powodujcych mniejsz emisje zanieczyszcze do powietrza, np. gaz ziemny) w stosunku to paliw staych powoduje wzrost zanieczyszcze pochodzcych z indywidualnych systemw grzewczych. Na to naoyy si niekorzystne warunki klimatyczne wyjtkowo mrone zimy w 2006 i 2009/2010, ktre doprowadziy do intensyfikacji i wyduenia sezonu grzewczego. Analizy rozkadw ste substancji Poniej przedstawiono szczegowe analizy rozkadw ste przedmiotowych substancji w strefie, w roku bazowym (2007), w tym w kontekcie warunkw meteorologicznych. Dla porwnania zestawiono rwnie wyniki z roku 2008 i 2009.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4282

Poz. 665

Py zawieszony PM10 Analizujc rozkad ste 24-godz. w cigu roku wyranie wida wzrost ste w sezonie chodnym (pokrywajcym si z sezonem grzewczym) i gwnie w tym okresie odnotowywane s przekroczenia dopuszczalnego poziomu ste 24-godz. pyu na stacji pomiarowej. Najwysze stenia pyu PM10 na stacji przy al. Rzeczypospolitej w Legnicy odnotowane zostay w styczniu i grudniu 2006 i 2009 roku, jak wynika z analizy w ostatnim i pierwszym kwartale roku wymienionych lat zanotowano przekroczenia ste alarmowych 200 g/m3. W dniu 10 stycznia 2006 roku na terenie Legnicy, warto dobowa stenia wyniosa 302,6 g/m 3. W 2007 roku najwysze stenia zanotowano w lutym marcu i listopadzie, przy czym nie odnotowano przekrocze ste alarmowych. W 2008 roku przy al. Rzeczypospolitej najwysze stenia wystpoway w ostatnim kwartale roku, w padzierniku, listopadzie i grudniu. Analizujc rozkad ste 24-godz. w cigu roku przy ul. Zotoryjskiej mona zauway, e najwiksze stenia wystpoway w 2007. Nie zanotowano przekroczenia ste alarmowych na tej stacji, jednak w porwnaniu z 2006 i 2008 rokiem stenia na stacji s znacznie wysze. Najwysze stenia pyu PM10 na stacji przy ul. Zotoryjskiej odnotowane zostay w lutym, marcu, kwietniu i grudniu. W 2006 roku najwysze stenia zanotowano w grudniu, w 2008 w lutym oraz lipcu, a 2009 kwietniu i wrzeniu. Z analizy wynika jak bardzo na pyy PM10 maj wyjtkowo niekorzystne warunki meteorologiczne. Dugotrwae mrozy utrzymujce si w caym kraju byy i s przyczyn wyjtkowo intensywnego sezonu grzewczego. Mona rwnie zauway, jaki wielki wpyw na zanieczyszczenie pyem PM10, maj lokalne rda opalane wglem. Stacja pomiarowa przy al. Rzeczypospolitej usytuowana jest wrd domw jednorodzinnych i wielorodzinnych kamienic, natomiast stacja na ul. Zotoryjskiej z dala od zabudowa mieszkalnych tu przy KGHM Polska Mied S.A., Oddzia Huta Miedzi Legnica. Na wykresach poniej pokazano rozkad liczby dni z przekroczeniami poziomu dopuszczalnego ste 24godzinnych dla pyu PM10 porwnanie pomiarw na przeomie lat 20062009.
ilod przekroczeo steo 24-godz. pyu PM10 - al. Rzeczypospolitej 25 20 15 10 5 0 I II III IV V 2006 VI 2007 VII 2008 VIII 2009 IX X XI XII

Rysunek C17. Ilo dni z przekroczeniami dopuszczalnego stenia 24godzinnego pyu PM10 w poszczeglnych miesicach lat 20062009 w Legnicy (rdo: wyniki pomiarw WIO)

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4283

Poz. 665

ilod przekroczeo steo 24-godz. pyu PM10 - ul. Zotoryjska 16 14 12 10 8 6 4 2 0 I II III IV V 2006 VI 2007 VII 2008 VIII 2009 IX X XI XII

Rysunek C18. Ilo dni z przekroczeniami dopuszczalnego stenia 24godzinnego pyu PM10 w poszczeglnych miesicach na przestrzeni lat 20062009 w Legnicy (rdo: wyniki pomiarw WIO)

przy ul. Zotoryjskiej i al. Rzeczypospolitej. Wyranie widoczna jest tendencja przekroczenia wystpuj w sezonie grzewczym gwnie przy Alei Rzeczypospolitej. Odnoszc si do stacji przy ul. Zotoryjskiej rozkad zanieczyszcze w poszczeglnych latach jest gwnie uwarunkowany od parametrw pracy Huty Miedzi, sezon grzewczy jest w tym wypadku czynnikiem drugorzdnym. Wedug pomiarw ze stacji automatycznych w Legnicy, odnotowano przekroczenie stenia redniorocznego tylko raz w 2009 roku. Najwysze stenia rednioroczne na obu stacjach pomiarowych odnotowano w 2009 roku. Rozkad ste redniorocznych w latach 20052008 przedstawiono na rysunku poniej.
stenie rednioroczne pyu PM10 45 40 35 30 g/m3 25 20 15 10 5 0 2005 2006 2007 2008 ul. Zotoryjska 2009

al. Rzeczypospolitej

Rysunek C14. Wielko ste rednich rocznych w strefie w latach 20052009. (rdo: wyniki pomiarw WIO)

Na poniszych wykresach przedstawiono przebieg zmiennoci ste 24godzinnych na stacjach pomiarowych w Legnicy na przestrzeni lat 20072009.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4284

Poz. 665

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4285

Poz. 665

Analizujc przyczyny przekrocze dopuszczalnych poziomw pyu zawieszonego PM10 w powietrzu, przede wszystkim naley odwoa si do warunkw meteorologicznych, panujcych w okresach przekrocze. W czci K (tabelaryczne zestawienia) przedstawiono szczegowe analizy prdkoci wiatru oraz inwersji temperatury dla dni, w ktrych warto stenia 24 godz. pyu zawieszonego PM10 bya wysza od 50 g/m3, a poniej krtkie podsumowanie tych analiz, dla stacji, na ktrych zanotowano przekroczenia dopuszczalnej czstoci przekrocze 35 dni. Tabela C19. Podstawowe parametry zwizane z przekroczeniami ste 24-godz. pyu zawieszonego PM10 dla miasta Legnica w roku 2007 (rdo: opracowanie wasne, na podstawie danych WIO Wrocaw oraz preprocesora meteorologicznego CALMET)
stacja pomiarowa al. Rzeczypospolitej ul. Zotoryjska liczba dni ze steniem > 50 g/m3 56 57 rednia roczna prdko wiatru [m/s] 1,32 1,32 liczba dni ze steniem > 50 g/m3 i prdkoci < 1,5 m/s 42 41 liczba dni ze steniem > 50 g/m3 i inwersj 26 19

Naley podkreli, e rednia roczna prdko wiatru w Legnicy, w roku 2007, wynosia poniej 1,5 m/s, co jest wskanikiem niekorzystnych warunkw klimatycznych. rednio ok. 7175% dni z przekroczeniami wystpio w roku 2007 w sytuacji cisz atmosferycznych i sabych wiatrw poniej 1,5 m/s. Utrudniona jest wwczas pozioma wymiana powietrza, co powoduje wzrost ste substancji w pobliu niskich rde emisji. Jak wynika z powyszej tabeli, stosunkowo czstym zjawiskiem byy rwnie inwersje temperatury, wpywajce niekorzystnie na wymian powietrza w pionie. W roku 2007, na analizowanych stacjach odpowiednio ok. 46% oraz 33% dni z przekroczeniami wystpio przy takich wanie warunkach. Benzo(a)piren Pomiary benzo(a)pirenu w pyle zawieszonym PM10 prowadzone s w Legnicy przy al. Rzeczypospolitej. Poziom docelowy stenia redniorocznego przekraczany jest wielokrotnie (tabela C5), przy czym pokazana na rysunku zmienno ste pomiarowych benzo(a)pirenu w pyle zawieszonym PM10 wskazuje, e zanieczyszczenie to pochodzi gwnie ze spalania paliw do celw grzewczych. Zdecydowanie, wielokrotnie wysze wartoci ste pojawiaj si w sezonie grzewczym, podczas gdy w lecie stenia s minimalne. Szczeglnie wysoka zawarto B(a)P w pyle PM10 wystpowaa w roku 2006 i 2009. Od 2006 do 2008 roku mona zauway tendencj spadkow zawartoci benzo(a)piranu w pyle zawieszonym PM10.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4286

Poz. 665

stenie rednioroczne B(a)P w pyle PM10

10 8
[ng/m3]

6 4 2 0
2004 2005 2006 2007 2008 2009

8,7 4,1 5,7 5,3 5,0

6,9

al. Rzeczypospolitej Rysunek C18. Pomiary zawartoci benzo(a)pirenu w pyle PM10 w strefie w latach 20052009 roku (rdo: wyniki pomiarw WIO)

Arsen Pomiary arsenu w pyle zawieszonym PM10 prowadzone s w Legnicy na stacji przy al. Rzeczypospolitej od 2004 roku. W latach 20042008 odnotowano przekroczenia redniorocznej wartoci docelowej. W 2009 roku stenie arsenu spado poniej wartoci docelowej.
stenie rednioroczne arsenu w pyle PM10 10 8 [ng/m3] 6 4 2 0 2004 2005 2006 2007 2008 2009

6,4

7,7

9,8

8,5

7,8

5,5

al. Rzeczypospolitej Rysunek C19. Pomiary zawartoci arsenu w pyle PM10 w Legnicy w latach 20052009 (rdo: wyniki pomiarw WIO)

Odnoszc si do poziomu docelowego arsenu w roku kalendarzowym, mona zauway, e w analizowanych latach, z wyjtkiem 2009 roku, poziom ten nie jest zachowany. Najwysze stenia zanotowano w latach 2006, 2007 i wynosz one odpowiednio 9,8 oraz 8,5 ng/m 3. Pokazana na rysunku zmienno ste arsenu w pyle zawieszonym PM10 wskazuje, e zanieczyszczenie to przekracza swj poziom docelowy 6 ng/m3 gwnie w sezonach grzewczych, podczas gdy w lecie stenia te s nieco nisze. W 2009 roku poziom docelowy nie zosta przekroczony, a wielkoci ste arsenu w sezonie ciepym, jak i rwnie zimowym arsenu s zdecydowanie nisze ni w latach poprzednich. Pomiary stenia redniorocznego na stacji przy al. Rzeczypospolitej wskazuj wyranie na tendencj spadkow zawartoci arsenu w pyle zawieszonym PM10. 9.2. OBLICZENIA I ANALIZA STANU ZANIECZYSZCZENIA POWIETRZA W ROKU BAZOWYM 2007 Stenia rednioroczne pyu zawieszonego PM10 wyniki oblicze Wyniki oblicze ste redniorocznych pyu zawieszonego PM10 dla roku bazowego 2007, dla Legnicy przedstawiono na mapach w rozdziale 13. Analizujc uzyskane wyniki mona sformuowa nastpujce wnioski: w Legnicy odnotowano przekroczenia stenia redniorocznego pyu zawieszonego PM10, najwysze stenie rednioroczne w miecie wynosi 95,03 g/m3, a stenia w centrum miasta wahaj si w granicach 4555 g/m3, najnisze wartoci ste redniorocznych pyu zawieszonego PM10 wystpuj na terenach niezabudowanych, na obszarach peryferyjnych miasta. Stenia 24godz. pyu zawieszonego PM10 wyniki oblicze Wyniki oblicze ste 24godz. pyu zawieszonego PM10 dla roku bazowego 2007 przedstawiono na mapach w rozdziale 13.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4287

Poz. 665

Przekroczenia dopuszczalnego stenia 24-godzinnego pyu zawieszonego PM10 przeanalizowano w ukadzie percentyli 90,4 ze ste 24-godz. Analizujc uzyskane wyniki mona sformuowa nastpujce wnioski: w Legnicy przekroczenia dopuszczalnej czstoci przekrocze ste 24-godz. (powyej 35 w cigu roku) wystpuj gwnie w zachodniej i poudniowej czci miasta (Osiedle Sienkiewicza, gdzie wystpuje gwnie zabudowa domw jednorodzinnych) oraz w okolicach Starego Miasta i Zakaczawia, percentyl 90,4 osiga najwysz warto 132,08 g/m3. Wyej wymienione obszary przekrocze podlegaj prognozie dotrzymywania dopuszczalnego poziomu dla roku 2020. Stenia rednioroczne benzo(a)pirenu wyniki oblicze Wyniki oblicze ste redniorocznych benzo(a)pirenu dla roku bazowego 2007 przedstawiono na mapie w rozdziale 13. Analizujc uzyskane wyniki mona sformuowa nastpujce wnioski: przekroczenia docelowej wielkoci stenia redniorocznego benzo(a)pirenu obejmuj obszar zabudowy caego miasta Legnicy; najwysze stenia rednioroczne benzo(a)pirenu w Legnicy osigaj wielko 24,5 ng/m 3. Stenia rednioroczne arsenu wyniki oblicze Wyniki oblicze ste redniorocznych arsenu dla roku bazowego 2007 przedstawiono na mapie w rozdziale 13. Analizujc uzyskane wyniki mona sformuowa nastpujce wnioski: przekroczenia docelowej wielkoci stenia redniorocznego arsenu obejmuj niewielk cz obszaru miasta Legnicy; najwysze stenia rednioroczne arsenu osigaj wielko w miecie 6,5 ng/m3. 9.3. ANALIZA UDZIAU GRUP RDE EMISJI PROCENTOWY UDZIA W ZANIECZYSZCZENIU POWIETRZA POSZCZEGLNYCH GRUP RDE EMISJI I POSZCZEGLNYCH RDE EMISJI Analiz udziau poszczeglnych grup rde emisji przeprowadzono w oparciu o nastpujcy podzia rde zlokalizowanych na obszarach poszczeglnych stref: rda punktowe, dotycz korzystania ze rodowiska, rda liniowe, dotycz powszechnego korzystania ze rodowiska, rda powierzchniowe, dotycz powszechnego korzystania ze rodowiska. Dla wszystkich punktw siatki obliczeniowej wyznaczono stenia rednioroczne odpowiadajce oddziaywaniu poszczeglnych grup rde, a nastpnie okrelono ich udziay w obszarach przekrocze, jak rwnie na pozostaym terenie kadej ze stref. W tabeli poniej przedstawiono zestawienie parametrw statystycznych przestrzennego rozkadu udziaw grup rde emisji w steniach redniorocznych dla Legnicy. Tabela C20. Zestawienie parametrw statystycznych przestrzennego rozkadu udziaw grup rde emisji w steniach redniorocznych pyu PM10, benzo(a)pirenu i arsenu na terenie Legnicy
rodzaj rde redni udzia na terenie miasta poza obszarem przekrocze py zawieszony PM10 53,92% 23,65% 20,92% 1,51% benzo(a)piren to rda powierzchniowe rda liniowe rda punktowe to rda powierzchniowe rda liniowe rda punktowe 6,62% 91,50% 0,62% 1,26% arsen 30,3% 38,4% 31,3% 14,5% 45,0% 0,0% 40,5% 6,02% 92,13% 0,61% 1,24% redni udzia w obszarze przekrocze

napyw + to rda powierzchniowe rda liniowe rda punktowe

45,05% 28,67% 24,68% 1,60%

Poniej przedstawiono graficznie udziay poszczeglnych grup rde emisji w imisji na terenie miasta Legnicy dla pyu PM10.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4288

Poz. 665

powiat grodzki miasto Legnica - rednie udziay

Arsen BaP PM10 6,6%

30,3%

38,4% 91,5% 53,9% 23,7%

31,3% 0,62% 20,92% 1,51%

0%

20%
napyw + to

40%
rda powierzchniowe

60%
rda liniowe

80%
rda punktowe

100%

Rysunek C19. Udzia poszczeglnych rde emisji w imisji pyu zawieszonego PM10, benzo(a)piranu i arsenu na terenie Legnicy w 2007 roku w obszarze przekroczeo

Arsen BaP PM10

14,5% 6,0% 45,1%

45% 92,1% 28,7%

40,5% 0,61% 24,68% 1,60%

0%

20%
napyw + to

40%
rda powierzchniowe

60%
rda liniowe

80%
rda punktowe

100%

Rysunek C20. Udzia poszczeglnych rde emisji w imisji pyu zawieszonego PM10, benzo(a)piranu i arsenu w obszarze przekrocze na terenie Legnicy w 2007 roku

Podsumowujc wyniki uzyskane dla caego obszaru obliczeniowego miasta Legnicy, mona sformuowa nastpujce wnioski: wysoki jest udzia ta zanieczyszcze na terenie Legnicy, naturalne to i napyw zanieczyszcze pokrywaj ju ponad 50% normy stenia redniorocznego, udzia ta i napywu w wielkoci ste redniorocznych pyu PM10 na obszarze strefy wynosi 53,92%, z czego 11,72% stanowi napyw z pasa 30 km i dalekich emitorw punktowych, udzia ta w obszarze przekrocze zdecydowanie maleje, ale w dalszym cigu pozostaje na wysokim poziomie ok. 45,1%, z czego 9,79% stanowi napyw z pasa 30 km i dalekich emitorw punktowych, dla pyu PM10, z pord rde zlokalizowanych na terenie Legnicy najwiksze oddziaywanie na stan jakoci powietrza w miecie maj rda powierzchniowe (ok. 28% w obszarze przekrocze), a nastpnie rda liniowe (ok. 24%), w przypadku benzo(a)pirenu najwiksze oddziaywanie na stan jakoci powietrza w miecie maj rda powierzchniowe (blisko 92%, w obszarze przekrocze B(a)P), w przypadku arsenu najwiksze oddziaywanie na stan jakoci powietrza w miecie maj rda powierzchniowe oraz punktowe (odpowiednio 45%, 40,5% w obszarze przekrocze), rda punktowe maj najmniejszy wpyw na wielko ste redniorocznych przekrocze zarwno dla pyu PM10 jak i dla benzo(a)pirenu, oddziaywanie poszczeglnych rodzajw rde emisji na stan jakoci powietrza moe lokalnie by zwikszone lub zmniejszone w stosunku do udziaw rednich dla miasta, o czym wiadczy znaczny rozrzut wartoci ste redniorocznych, rozkad udziaw procentowych zaley od lokalizacji punktw obliczeniowych gdy w ssiedztwie cigw komunikacyjnych udzia rde liniowych silnie ronie i moe by przewaajcy, natomiast na pozostaych obszarach dominuje wpyw emisji powierzchniowej, wpyw emisji liniowej jest najwikszy wzdu drg. Przedstawione powyej rozwaania oraz wyniki modelowania rozprzestrzeniania zanieczyszcze wskazuj jednoznacznie, e za jako powietrza na terenie Legnicy w przewaajcej mierze odpowiadaj rda emisji pochodzce z powszechnego korzystania ze rodowiska.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4289

Poz. 665

Przedstawione powyej analizy dotycz udziaw w zanieczyszczeniu powietrza poszczeglnych grup rde emisji w odniesieniu do ste redniorocznych pyu zawieszonego PM10. Jednak z uwagi na fakt, e podstawowym problemem w strefie jest przekroczenie dopuszczalnej czstoci przekrocze ste 24-godz. (dua liczba dni z przekroczeniami) przeprowadzono rwnie analiz wpywu poszczeglnych rodzajw rde na wielko ste 24-godzinnych. W tym celu wyselekcjonowano dni o szczeglnie niekorzystnych warunkach meteorologicznych bardzo niska temperatura i maa prdko wiatru. Jako przykad poniej przedstawiono analiz dwch dni: 26 stycznia i 18 grudnia 2007 roku, w ktrych rozprzestrzenianie zanieczyszcze byo utrudnione. Ponisza tabela i wykresy przedstawiaj udzia poszczeglnych rodzajw rde w steniach 24-godzinnych pyu zawieszonego PM10 w analizowanych dniach roku bazowego. Tabela C21. Zestawienie parametrw statystycznych przestrzennego rozkadu udziaw grup rde emisji w steniach 24-godz. pyu PM10 na terenie Legnicy
rodzaj rde data napyw + to rda powierzchniowe rda liniowe rda punktowe redni udzia w obszarze najwyszych ste 26 stycznia 2007 roku 35,7% 47,7% 11,5% 5,2% udzia rde w steniach 24-godz. pyu PM10 w Legnicy 18 grudnia 2007 roku 45,6% 47,2% 5,9% 1,3%

18 grudnia 26 stycznia 0% to

45,6% 35,7% 20% 40% 47,7% 60%

47,2%

5,9% 1,3% 11,5% 5,2% 80% punktowe 100%

powierzchniowe

liniowe

Rysunek C21. Udzia poszczeglnych rde emisji w steniach 24-godz. pyu zawieszonego PM10 w wybranych dniach w 2007 roku w Legnicy

Analiza prezentowanych wynikw wyranie pokazuje znaczcy wpyw rde powierzchniowych na wielko stenia 24-godz. Zaznaczy naley, e w obu analizowanych dniach pojawiaj si w wynikach modelowania przekroczenia ste dopuszczalnych, ale 26 stycznia stenia s zdecydowanie nisze ni 18 grudnia. Porwnujc te wyniki z wynikami urednionymi dla obszaru przekrocze (tabela C19) wida wyrany wzrost udziau rde powierzchniowych, a zmniejszenie udziau ta oraz pozostaych rodzajw rde. Nawet 18 grudnia, kiedy wielko ta bya na wysokim poziomie, jego udzia w wielkoci ste 24-godz nie przekracza 46%. Wniosek std, e w przypadku ste 24-godz. bardzo istotn rol w ich wysokoci odgrywaj rda powierzchniowe i to wanie poprzez dziaania redukujce lokaln nisk emisj mona doprowadzi do stanu wymaganego przepisami prawa. 10. CZAS POTRZEBNY NA REALIZACJ CELW PROGRAMU I PROGNOZY EMISJI ZANIECZYSZCZE DO POWIETRZA 10.1. CZAS POTRZEBNY NA REALIZACJ CELW PROGRAMU Proponuje si nastpujcy czas realizacji poszczeglnych dziaa naprawczych: Poziom wojewdztwa: stworzenie i utrzymanie systemu organizacyjnego dla dziaa naprawczych zadanie cige od 2011 do 2020; zmiany uwarunkowa wojewdzkich, regionalnych i prawnych w zakresie wdraania dziaa naprawczych na poziomie wojewdztwa 20112020; dziaania wspomagajce inne dziaania prowadzone w ramach aglomeracji, miast, a take w ramach innych strategicznych dla wojewdztwa programw zadanie cige od 2011 do 2020; zmiany w dokumentach strategicznych wojewdztwa w zakresie wprowadzania nowych wytycznych i dziaa zwizanych z realizacj Programu 20112020. Poziom miasta: Program Ograniczenia Niskiej Emisji realizacja w latach 20112020; stworzenie i utrzymanie systemu organizacyjnego na poziomie miasta dla realizacji dziaa naprawczych zadanie cige od 2011 do 2020; dziaania lokalne w zakresie rozbudowy i modernizacji ukadu komunikacyjnego miasta 20112020 dziaania edukacyjne zadanie cige 20112020;

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4290

Poz. 665

zmiany w dokumentach strategicznych miasta w celu wprowadzenia jednolitych wytycznych i zasad w zakresie prowadzonych dziaa w skali miasta 20112020; dziaania wspomagajce, ktre w sposb poredni wpywaj na jako powietrza 20112020. 10.2. PROGNOZY EMISJI ZANIECZYSZCZE DO POWIETRZA DLA ROKU PROGNOZY 2020 Rozdzia ten zawiera podstawowe zaoenia do prognozy na rok 2020 okrelonej dla dwch wariantw: wariant 0 wariant z uwzgldnieniem dziaa, ktre bd lub s realizowane niezalenie od realizacji Programu ochrony powietrza, wariant 1 wariant z uwzgldnieniem dziaa, ktre oprcz wymienionych w wariancie 0 musz by zrealizowane, aby dotrzyma norm jakoci powietrza w strefie. Biorc pod uwag wyniki modelowania jakoci powietrza, jako obszar wystpowania przekrocze normatywnych ste pyu PM10 w powietrzu zidentyfikowano nastpujce obszary (pokazane na mapach, rysunki C28, C29) Legnicy: Osiedle Sienkiewicza, Stare Miasto oraz Zakaczawie. W zakresie przekrocze ste redniorocznych benzo(a)pirenu obszarem objtym prognozami jest obszar niemal caego miasta. W zakresie przekrocze ste redniorocznych arsenu obszarem objtym prognozami jest rejon pomidzy ul. Zotoryjsk a ul. Jaworzysk oraz Osiedle Sienkiewicza. Wymienione wyej obszary przyjto do oceny dotrzymywania dopuszczalnych ste pyu zawieszonego PM10 w roku prognozy (2020). Ocena dotyczy ste redniorocznych pyu PM10 i ste 24godz. pyu PM10 oraz ste redniorocznych benzo(a)piranu i arsenu. W zakresie analizy ste 24godzinnych, zgodnie z dokumentem Zasady sporzdzania naprawczych programw ochrony powietrza w strefach przeprowadzono analiz percentyla 90,4 (dla pyu PM10). Prognoz przeprowadzono dla obszarw miasta, gdzie wyniki modelowania jakoci powietrza dla roku bazowego wykazay wystpowanie przekrocze normatywnych ste pyu PM10 w powietrzu oraz wielkoci docelowej dla benzo(a)piranu i arsenu. Poniewa, jak wykazaa przedstawiona w tym rozdziale analiza udziaw grup rde, wpyw na jako powietrza na terenie caego powiatu grodzkiego (poza napywami), ma przede wszystkim emisja powierzchniowa (udzia w obszarze przekrocze ok. 28% dla pyu PM10) oraz linowa (udzia dla pyu PM10 ok. 24% w obszarze przekrocze), dlatego te zaplanowano redukcj emisji dla rde liniowych i powierzchniowych. W obliczeniach uwzgldniono wszystkie zaplanowane inwestycje od roku 2007, ktre bd wykonane zgodnie z obowizujcymi dokumentami. Konieczn redukcj wielkoci emisji powierzchniowej oszacowano metod kolejnych przyblie wykonujc modelowanie imisji dla roku prognozy 2020. WARIANT 0 Emisja liniowa Rozwaajc zmian emisji pochodzcej ze rde liniowych naley wzi pod uwag spodziewany oglny wzrost natenia ruchu pojazdw na drogach. Wg szacunkw Generalnej Dyrekcji Drg Krajowych i Autostrad redni wskanik wzrostu ruchu pojazdw samochodowych w wojewdztwie dolnolskim dla okresu picioletniego wynosi 1,11 na drogach krajowych i 1,09 na drogach wojewdzkich. Wskanik wzrostu ruchu obliczony na tej podstawie dla rozpatrywanego okresu od roku 2007 do 2020 wynosi 1,37. Zmiana jakoci paliw dopuszczonych do obrotu nie wpynie w sposb istotny na wielko emisji analizowanych zanieczyszcze, a spodziewana redukcja emisji liniowej pyu PM10 nastpi poprzez zmian parametrw emisyjnych pojazdw poruszajcych si po drogach Legnicy. Jednoczenie spodziewana redukcja emisji liniowej pyu PM10 nastpi poprzez zmian parametrw emisyjnych pojazdw poruszajcych si po drogach miasta Legnicy. Od 1 padziernika 2006 r. wszystkie nowe rejestrowane pojazdy musz spenia norm Euro 4, od 1 padziernika 2009 r. norm Euro 5. Jest znaczna rnica midzy wymaganiami dotyczcymi emisji spalin okrelonymi w normie Euro 3 a zawartymi w normie Euro 4, Euro 5 i Euro 6. Emisja czstek staych (PM) jest cigle zmniejszana, a jej wielko zaley od kategorii pojazdu. Dla samochodw osobowych i samochodw dostawczych (o masie 1305 kg) od 0,05 g/km (Euro 3) do 0,005 g/km (Euro 6), dla samochodw dostawczych (o masie 1305 kg 1760 kg) od 0,07 g/km (Euro 3) do 0,005 g/km (Euro 6), dla samochodw dostawczych (o masie >1760 kg) od 0,1 g/km (Euro 3) do 0,005 g/km (Euro 6), dla autobusw i pojazdw cikich od 0,1 g/kWh (Euro 3) do 0,02 g/kWh (Euro 6). Oznacza to ograniczenie emisji czstek staych o nie mniej ni 80%.
Samochody dostawcze (o masie >1760 kg) dostawcze (o masie 1305 kg 1760 kg) osobowe i dostawcze (o masie 1305 kg) 0 0,02 0,04 0,06 0,08 0,1 Euro 3 [g/km] Euro 6 [g/km]

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4291

Poz. 665

Rysunek C22. Porwnanie norm Euro 3 i Euro 6 dotyczcych emisji czstek staych dla pojazdw osobowych i dostawczych (rdo: opracowanie wasne) Euro 3 [g/kWh] Euro 6 [g/kWh]

Autobusy i pojazdy cikie

0,02

0,04

0,06

0,08

0,1

Rysunek C 23. Porwnanie norm Euro 3 i Euro 6 dotyczcych emisji czstek staych dla autobusw i pojazdw cikich (rdo: opracowanie wasne)

W zwizku z powyszym w prognozie emisji uwzgldniono zmniejszenie emisji zanieczyszcze poprzez wprowadzanie na rynek coraz nowoczeniejszych pojazdw speniajcych standardy Euro 3 i wysze. Naley zwrci uwag, e obnienie emisji pyu PM10 wynikajce z wprowadzaniem norm Euro bdzie kompensowane poprzez wzrost natenia ruchu pojazdw. Poprawa parametrw emisyjnych pojazdw oraz poprawa parametrw technicznych drg i ulic doprowadzi do zmniejszenia si emisji liniowej: o 15% tzw. emisji spalinowej tj. wynikajcej ze spalania paliw, o 30% emisji pozaspalinowej i wtrnej. Emisja powierzchniowa niska emisja W wariancie O nie zaoono redukcji emisji powierzchniowej. W analizowanej strefie Program Ograniczenia Niskiej Emisji by realizowany do 2004 roku. Do roku bazowego, ktrym jest 2007 dotychczas nie opracowano nowego Programu Ograniczenie Niskiej Emisji. Emisja punktowa W przyszoci bdzie nastpowa zmniejszanie si wielkoci emisji ze rde przemysowych energetycznych i technologicznych w zwizku z wprowadzaniem energooszczdnej i materiaooszczdnej technologii, urzdze energetycznych niskoemisyjnych, korelujce ze wzmocnieniem dziaania organw administracji publicznej coraz skuteczniej wdraajcych i egzekwujcych prawo ochrony rodowiska. Na skutek przeprowadzonych procesw termomodernizacyjnych przewiduje si rwnie spadek zapotrzebowania na moc oraz ograniczenie zuycia energii cieplnej. Wymagania przepisw prawa, ktre uwzgldniono w wariancie 0 dotycz gownie emitorw punktowych, a dokadnie instalacji, z ktrych wprowadzane s do powietrza pyy i gazy. Rozporzdzenie Ministra rodowiska z 20 grudnia 2005 roku (Dz. U. Nr 260, poz. 2181) w sprawie standardw emisyjnych z instalacji okrela dopuszczalne wielkoci ste emisyjnych z instalacji. W tabelach poniej podano standardy emisyjne dla pyu, jakie okrela to rozporzdzenie dla instalacji energetycznego spalania paliw. Tabela C22. Standardy emisyjne dla pyu z instalacji spalania paliw (rdo: opracowanie wasne)
nominalna moc cieplna MW <5 5 i < 50 50 i < 500 > 500 standardy emisyjne dla pyu, ze spalania wgla kamiennego [w mg/m3u, przy zawartoci 6% tlenu w gazach odlotowych] do 31.12.2006 r. 1900 1000 350 350 od 01.01.2007 r. do 31.12.2015 r. 700 400 100 50 od 01.01.2016 r. 200 100 100 50 zacznik 1 rda istniejce, oddane do uytku przed 29.03.1990 r.

zacznik 2 rda nowe oddane do uytku przed 27.11.2003 r., jeli wniosek o pozwolenie na budow zoono przed 27.11.2002 r. <5 5 i < 50 50 i < 500 > 500 1900 1000 100 50 700 400 100 50 200 100 100 50

zacznik 4 rda istniejce, oddane do uytku przed 29.03.1990 r., ktre maj by uytkowane tylko do 31.12.2015 r. (nie duej ni 20000 godzin od 1.01.2003 do 31.12.2015) < 50 50 700 350

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4292

Poz. 665

Komisja Europejska opracowaa projekt nowej dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie emisji przemysowych (dyrektywa IPPC), ktra ma znowelizowa i poczy 7 dyrektyw: 2001/80/WE w sprawie ograniczenia emisji niektrych zanieczyszcze do powietrza z duych obiektw energetycznego spalania (LCP), 2000/76/WE w sprawie spalania odpadw (WI), 1999/13/WE w sprawie ograniczenia emisji lotnych zwizkw organicznych spowodowanej uyciem organicznych rozpuszczalnikw podczas niektrych czynnoci i w niektrych urzdzeniach, 78/176/EWG, 82/883/EWG i 92/112/EWG zwizane z produkcj dwutlenku tytanu; 96/61/WE w sprawie zintegrowanego zapobiegania zanieczyszczeniom i ich kontroli (IPPC). W projekcie dyrektywy IPPC jednoznacznie wprowadza si definicj rda wsplny komin (sumowanie mocy kotw podczonych do wsplnego komina). Ponadto znacznie zaostrza si standardy dla tzw. duych obiektw energetycznego spalania (moc cieplna doprowadzona w paliwie 50 MWt), co zwie si dla Polski (sektor energetyczny oparty na wysokoemisyjnych paliwach; wgiel kamienny i brunatny) z duymi nakadami inwestycyjnymi na wysokosprawne instalacje oczyszczania spalin oraz dywersyfikacj paliwow (znacznie wiksze wykorzystanie gazu ziemnego i biomasy). Komisja Europejska w projekcie dyrektywy zakada wprowadzenie jej zapisw w ycie od 2016 r. Jednak ze wzgldu na struktur paliwow (wgiel) wytwarzania energii, Polska wspierana m. in. przez Wielk Brytani, wynegocjowaa przesunicie obowizkw stosowania ostrzejszych standardw emisji na rok 2024 dla rde spalania o mocy do 200 MWt, a dla rde wikszych od 200 MWt na rok 2021. Nie wykluczone jest, e przepisy zostan na powrt zaostrzone (obowizek stosowania ostrzejszych standardw od 2016 r.). Biorc powysze pod uwag mona okreli, jaka cz emitorw punktowych w strefie musi poprawi (w stosunku do 2007 r.) swoje parametry emisyjne poprzez zmniejszenie ste pyu w gazach odlotowych. Analiza charakterystyk emitorw punktowych i parametrw emisji ze strefy pozwolia oszacowa prawdopodobn zmian emisji pyu zawieszonego PM10 w poszczeglnych strefach. WARIANT 1 Emisja liniowa W wariancie 1 prognozy przyjto zaoenia dla emisji liniowej jak w wariancie 0. W ramach dziaa dodatkowych zmierzajcych do ograniczenia wpywu zanieczyszcze pochodzcych z komunikacji na stan jakoci powietrza zaproponowano: popraw stanu technicznego drg istniejcych utwardzenie poboczy w celu redukcji wtrnego unosu pyu z drogi, dziaania polegajce na ograniczeniu emisji wtrnej pyu poprzez odpowiednie utrzymanie czystoci nawierzchni (czyli poprzez czyszczenie metod mokr przy odpowiednich warunkach meteorologicznych). Dziaania polegajce na utrzymaniu czystoci nawierzchni drg naley realizowa z czstotliwoci zalen od panujcych warunkw pogodowych. W zakresie zmian w ukadzie komunikacyjnym przyjto w Legnicy nastpujce zaoenia: budowa trasy S3 na odcinku Legnica-Lubawka zostanie zakoczona do 2015 r., obwodnica poudniowo-wschodnia miasta Legnicy zostanie zakoczona do 2020 r., budowa zbiorczej drogi poudniowej miasta zostanie zakoczona do 2015 r., wyprowadzenie ruchu tranzytowego z centrum miasta spowoduje zmniejszenie ruchu na drogach w miastach: pojazdy ciarowe o 70%, pojazdy osobowych i dostawcze o 30%. Na rysunku C27 przedstawiono projektowany przebieg drogi ekspresowejS3 oraz obwodnicy poudniowo-wschodniej miasta Legnicy. Obwodnica ta ma na celu wyprowadzenie ruchu tranzytowego z centrum miasta, poczenie jej z obwodnic zachodni ma da nowe moliwoci zmniejszenia uciliwoci pojazdw ciarowych.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4293

Poz. 665

Rysunek C25. Koncepcja przebiegu drogi ekspresowej S3 oraz obwodnicy poudniowo-wschodniej miasta Legnicy (rdo: UMiG Legnica)

W ramach dziaa dodatkowych zaproponowano rwnie dalsz wymian taboru komunikacji autobusowej z autobusw zasilanych olejem napdowym na autobusy zasilane alternatywnym paliwem gazowym CNG. Emisja powierzchniowa niska emisja Dla emisji pochodzcej z indywidualnych systemw grzewczych przeanalizowano zmiany jakoci paliw dopuszczonych do obrotu. Zmiana taka, eby miaa istotny wpyw na jako powietrza, musiaaby dotyczy paliw staych. Rozwaono moliwo wprowadzenia ogranicze w zakresie jakoci paliw dopuszczonych do obrotu w strefie (na podstawie art. 96 Ustawy Prawo ochrony rodowiska), ale ze wzgldw spoecznych i praktycznych moliwoci realizacji, takich ogranicze nie proponuje si. Redukcj emisji powierzchniowej zaoono dla obszarw, gdzie wystpuj przekroczenia w roku bazowym. W zaoeniach redukcji emisji uwzgldniono zaoenia w wariancie 0 prognozy. W analizie wariantu 0 nie zakadano wielkoci redukcji, wic aby osign wymagany efekt ekologiczny, konieczne jest zastosowanie dodatkowych dziaa tzn.: wprowadzenie rozszerzonych Programw Ograniczania Niskiej Emisji do poziomu speniajcego wymogi osignicia efektu ekologicznego,

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4294

Poz. 665

zastosowanie dziaa systemowych zwizanych z nisk emisj, jako dziaa wspomagajcych realizacj PONE. Na podstawie kolejnych przyblie przeprowadzonego modelowania okrelono wielko redukcji emisji powierzchniowej, dziki ktrej spenione zostan wymagania norm jakoci powietrza w zakresie pyu PM10 na terenie strefy. Przyjte wielkoci redukcji emisji pyu PM10, benzo(a)pirenu i arsenu przedstawiono w poniszych tabelach. Tabela C23. Redukcja pyu PM10 z emisji powierzchniowej na obszarze Legnicy
Lp. obszary bilansowe emisja pyu PM10 [Mg/rok] rok bazowy 2007 28,55 65,01 15,16 22,48 62,93 60,15 254,28 stopie redukcji emisja pyu PM10 [Mg/rok] rok prognozy 2020 8% 26,22 36% 41,56 0% 45% 47% 64% 15,16 12,30 33,32 21,53 150,09 rnica (20072020) [Mg/rok] 2,33 23,45 0,00 10,18 29,61 38,62 104,19

1 I Pnoc 2 II Zakaczawie III Osiedla poudnio3 wowschodnie 4 IV Stare Miasto 5 V Zachd 6 VI Poudnie SUMA

Tabela C21. Redukcja benzo(a)pirenu z emisji powierzchniowej na obszarze Legnicy


emisja benzo(a)pirenu [kg/rok] rok bazowy 2007 17,93 40,70 9,59 14,49 39,31 37,80 159,82 stopie redukcji emisja benzo(a)pirenu [kg/rok] rok prognozy 2020 8% 16,47 36% 26,02 0% 45% 47% 64% 9,59 7,93 20,81 13,53 94,35 rnica (20072020) [kg/rok] 1,46 14,68 0,00 6,56 18,50 24,27 65,47

Lp.

obszary bilansowe

1 I Pnoc 2 II Zakaczawie III Osiedla poudniowo3 wschodnie 4 IV Stare Miasto 5 V Zachd 6 VI Poudnie SUMA

Tabela C22. Redukcja arsenu z emisji powierzchniowej na obszarze Legnicy


Lp. obszary bilansowe emisja arsenu [kg/rok] rok bazowy 2007 3,31 7,53 1,76 2,61 7,29 6,97 29,47 stopie redukcji emisja arsenu [kg/rok] rok prognozy 2020 8% 3,04 36% 4,81 0% 45% 47% 64% 1,76 1,43 3,86 2,49 17,39 rnica (20072020) [kg/rok] 0,27 2,72 0,00 1,18 3,43 4,48 12,08

1 I Pnoc 2 II Zakaczawie III Osiedla poudniowo3 wschodnie 4 IV Stare Miasto 5 V Zachd 6 VI Poudnie SUMA

Emisja punktowa
W wariancie 1 prognozy w zakresie emisji punktowej przyjto zaoenia z wariantu 0 oraz dodatkowe, ktre pozwol na spenienie wymogw norm jakoci powietrza na terenie miasta, redukujc emisj arsenu. Jak wykazaa analiza wariantu 0 dla podmiotw gospodarczych, ktre objte s wymogami dotrzymania standardw emisyjnych okrelonych prawem, nie s wymagane dodatkowe dziaania zwizane z redukcj emisji, poniewa zaostrzone normy bd wymagay od nich wdroenia najnowszych technologii i modernizacji w celu uzyskania zgodnoci z normami. Proponowane dodatkowe dziaania przyjte do wariantu 1 prognozy: sukcesywne wprowadzanie do pozwole na wprowadzanie gazw lub pyw do powietrza i do pozwole zintegrowanych zapisw odnonie ograniczania emisji arsenu poprzez stosowanie najlepszych dostpnych technologii, uwzgldnienie zmiany decyzji matki dot. pozwolenia zintegrowanego na prowadzenie instalacji do produkcji miedzi metalicznej w KGHM Polska Mied S.A., Oddzia Huta Miedzi Legnica. Marszaek Wojewdztwa Dolnolskiego w 2009 roku zmieni tre decyzji Wojewody Dolnolskiego na prowadzenie instalacji do produkcji miedzi metalicznej z koncentratw miedzi produktw z odzysku

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4295

Poz. 665

w wyniku procesw metalurgicznych i elektrochemicznych, Skadowiska odpadw POLOWICE, Tymczasowego Skadowiska Koncentratw Oowiononych oraz pozostaych instalacji na terenie huty. Przedmiotow decyzj m.in. zredukowa o prawie poow dopuszczaln ilo arsenu zawartego w pyle PM10 wprowadzanego do powietrza. Decyzja wojewody dolnolskiego z dnia 30.12.2005 roku okrelaa dla KGHM Polska Mied S.A., Oddzia Huta Miedzi Legnica emisje arsenu w wysokoci 145 kg/rok w pyle PM10. Zmiana tej decyzji ograniczya iloci wprowadzanego arsenu do powietrza o przeszo 75 kg/rok, co daje redukcj blisko 52%. Analizujc rozkad zanieczyszcze oraz ste arsenu w miecie Legnica, mona zauway znaczne obnienie wartoci tego metaloidu w 2009. Co za tym idzie, zgodnie z istniejcym pozwoleniem zintegrowanym aby unikn przekroczenia ste arsenu w pyle PM10 naley respektowa i dotrzymywa standardw emisyjnych zawartych w ww. dokumencie. Pozwoli to w znaczny sposb zredukowa emisj arsenu do powietrza. Zestawienie emisji Poniej, w tabelach, przedstawiono porwnanie emisji analizowanych zanieczyszcze w roku bazowym 2007 i w roku prognozy 2020. Tabela C26. Porwnanie emisji pyu PM10 w roku bazowym i w roku prognozy w Legnicy
emisja pyu PM10 w roku bazowym 2007 [Mg/rok] emitory punktowe 84,77 emitory powierzchniowe 254,28 emitory liniowe 37,41 SUMA 376,46 rodzaj rde emisja pyu PM10 w roku prognozy 2020 [Mg/rok] 84,77 150,09 33,67 268,53 zmiana emisji pyu PM10 (20072020) [Mg/rok] 0 104,19 3,74 107,93

Tabela C23. Porwnanie emisji benzo(a)pirenu w roku bazowym i w roku prognozy w Legnicy
rodzaj rde emitory punktowe emitory powierzchniowe emitory liniowe SUMA emisja benzo(a)pirenu w roku bazowym 2007 [kg/rok] 35,38 159,82 0,12 195,32 emisja benzo(a)pirenu w roku prognozy 2020 [kg/rok] 35,38 94,35 0,11 129,84 zmiana emisji benzo(a)pirenu (20072020) [kg/rok] 0 65,47 0,012 65,48

Tabela C24. Porwnanie emisji arsenu w roku bazowym i w roku prognozy w Legnicy
rodzaj rde emitory punktowe emitory powierzchniowe emitory liniowe SUMA emisja arsenu w roku bazowym 2007 [kg/rok] 156,67 29,47 0 186,14 emisja arsenu w roku prognozy 2020 [kg/rok] 70,00 17,39 0 87,39 zmiana emisji arsenu (20072020) [kg/rok] 86,67 12,08 0 98,75

Emisja napywowa
Zaoono zmiany emisji napywowej wynikajce z realizacji programw ochrony powietrza w strefach wojewdztw ociennych oraz wdroenia dyrektywy CAFE na terenie kraju i w innych pastwach UE. Do prognoz w zakresie wielkoci emisji napywowej wykorzystano dane z opracowa dostpnych na stronie GIO2), a take dane EMEP dotyczce prognozowanych wielkoci emisji pyu w roku 2020 dla krajw UE i nienalecych do Unii. Przeprowadzona analiza emisji napywowej pozwolia na okrelenie wielkoci ta na terenie strefy w roku 2020, uwzgldniajcego napywy zanieczyszcze spoza strefy, ktre wynosi odpowiednio: dla pyu PM10 18 g/m3, w tym wyrni mona: warto ta cakowitego: 13 g/m3, (w tym to regionalne 2,4 g/m3), warto ta transgranicznego: 5 g/m3. To dla benzo(a)piranu i arsenu pozostaje bez zmian. 10.3. OBLICZENIA I ANALIZA STANU ZANIECZYSZCZENIA POWIETRZA DLA ROKU 2020 Stenia rednioroczne i 24-godz. pyu zawieszonego PM10 wyniki oblicze Analizujc uzyskane wyniki mona sformuowa nastpujce wnioski: wartoci stenia redniorocznego powyej 40 g/m3 nie wystpuj w adnym punkcie obliczeniowym zlokalizowanym na analizowanym obszarze przekrocze w Legnicy, po wprowadzeniu dziaa naprawczych nie wystpuj przekroczenia dopuszczalnego stenia 24godz. pyu PM10 na terenie Legnicy.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4296

Poz. 665

Stenia rednioroczne B(a)P wyniki oblicze Docelowa warto stenia redniorocznego benzo(a)pirenu dla roku 2020 wynosi 1 ng/m3. Okrelona wielko redukcji emisji nie jest wystarczajca do osignicia docelowej wielkoci stenia benzo(a)pirenu w strefie. Jednak z uwagi na niewspmierne do osignitego efektu ekologicznego koszty nie wyznaczono obligatoryjnie zada w celu doprowadzenia do stanu docelowego. Podkreli naley te fakt, e okrelone na podstawie pomiarw to stanowi blisko 24% wartoci docelowej stenia. Majc na uwadze fakt, e najwiksze iloci benzo(a)pirenu uwalnianie s do atmosfery podczas spalania odpadw w indywidualnych systemach grzewczych, zaleca si prowadzenie dziaa edukacyjnych w celu zmiany przyzwyczaje i spoecznego przyzwolenia dla tego procederu. Stenia rednioroczne arsenu wyniki oblicze Analizujc uzyskane wyniki mona sformuowa nastpujce wnioski: wartoci stenia redniorocznego powyej 6 ng/m 3 nie wystpuj w adnym punkcie obliczeniowym zlokalizowanym na analizowanym obszarze przekrocze w Legnicy. Wnioski Dla prognozowanej na 2020 rok sytuacji nie wystpuj przekroczenia dopuszczalnych poziomw pyu zawieszonego PM10 oraz docelowych arsenu w powietrzu. Dziaania naprawcze zaproponowane w Programie wystarczaj do uzyskania stanu jakoci powietrza zgodnego z wymaganiami przepisw ochrony rodowiska. 10.4. PODSUMOWANIE ANALIZ STANU ZANIECZYSZCZENIA POWIETRZA Zgodno z wartociami dopuszczalnymi dla pyu zawieszonego PM10 powinna by osignita ju w roku 2005. Osigniecie tej zgodnoci okazao si jednak niemoliwe w Legnicy. Przyczyn takiego stanu rzeczy naley upatrywa w kilku czynnikach. Po pierwsze przyczyniy si do tego wyjtkowo niekorzystne warunki topograficzne i klimatyczne miasta. Legnica posiada niekorzystne warunki rozprzestrzeniania si zanieczyszcze. Doda naley, e na te niekorzystne warunki klimatyczne i topograficzne nakadaj si uwarunkowania spoeczno-ekonomiczne, ktre ksztatuj zachowania i postawy mieszkacw miasta, co w poczeniu ze szczeglnie niekorzystn struktur cenow paliw grzewczych prowadzi do sytuacji, w ktrej preferowanym (ze wzgldw ekonomicznych) paliwem jest paliwo stae, czsto wtpliwej jakoci, staje si przyczyn problemw. Pomimo prowadzonej pod koniec lat 90tych gazyfikacji nie ma obecnie efektw ekologicznych tych dziaa, gdy rosnce ceny gazu ziemnego doprowadziy do rezygnacji mieszkacw z tego paliwa. Kolejnym czynnikiem, na ktry nale zwrci uwag jest wysoka warto ta zanieczyszcze, czyli tego co napywa na teren strefy. Badania prowadzone w ramach EMEP, szczeglnie na stacjach ta regionalnego, wskazuj na wysoki poziom ste pyu zawieszonego PM10 i arsenu nawet na obszarach oddalonych od osiedli ludzkich i drg. Pokazano to w rozdziale 9.3. Sugeruje to konieczno prowadzenia dziaa w skali europejskiej, ktre doprowadziyby do redukcji zanieczyszczenia pyem PM10 na szersz skal. Ostatnim czynnikiem, na ktry naley zwrci uwag jest oddziaywanie transportu samochodowego na jako powietrza na terenie miasta. Budowa obwodnicy tylko z jednej strony miasta (na jednym cigu tranzytowym) nie rozwizaa problemu caociowo. Konieczne jest wyprowadzenie caego tranzytu poza tereny zabudowane. Wszystko to sprawia, e niezbdne jest rwnie odpowiednie ksztatowanie ruchu lokalnego. W tym rwnie jego rozlokowanie w rne czci miasta. Tymczasem ukad drogowy Legnicy, szczeglnie o centrum droga nr 94 pozostaje niezmieniona od wielu lat. Drogi poddawane s jedynie staej modernizacji, co stao si niewystarczajce w dobie bardzo szybkiego przyrostu iloci poruszajcych si po drogach pojazdw. Realizacja zaproponowanych w niniejszym Programie ochrony powietrza dziaa przewidziana jest do roku 2020 i nie ma w tym adnej przesady. Z jednej strony konieczne jest prowadzenie odpowiedniej polityki energetycznej przez Pastwo (zadania Rzdu RP zostay okrelone w czci oglnej), z drugiej poprawa zamonoci spoeczestwa i wreszcie szeroki wachlarz dziaa edukacyjnych ksztatujcych zdrowe postawy proekologiczne, tzn. codzienne zachowania, takie jak: segregacja odpadw, dbanie o czysto swego osiedla i miejscowoci, niespalanie odpadw w piecach domowych, zamiast przykuwania si do drzew przeciwko budowie obwodnicy. Obszarem dziaalnoci wadz lokalnych powinno by dawanie dobrego przykadu poprzez wymian systemw grzewczych w budynkach nalecych do gmin (np. urzdach, szkoach, budynkach komunalnych) i ich termomodernizowanie oraz wspieranie postaw obywateli poprzez system zacht finansowych. Podkreli naley, e dziaania zwizane z emisj liniow s dziaaniami dugoterminowymi. Budowa drg, obwodnic to procesy inwestycyjne, ktre wymagaj czasu na przygotowanie (dugotrwae procedury przetargowe) i realizacj, std efekty wielu z nich bd widoczne nie wczeniej ni za kilka lat. Do czynnikw utrudniajcych prowadzenie dziaa z zakresu ograniczenia emisji liniowej nale: dua gsto zabudowy, problemy wasnoci gruntw i skomplikowane procedury rodowiskowe bdce czsto podstawow przeszkod do rozwoju infrastruktury drogowej. Wszystkie te czynniki ksztatuj jako powietrza na terenie polskich miast. Dodatkowa maa ranga problemw zwizanych z ochron powietrza nie sprzyja poprawie istniejcej sytuacji. W celu poprawy jakoci powietrza w strefach wojewdztwa dolnolskiego konieczne jest dziaanie na wielu szczeblach zarzdzania: na poziomie pastwa poprzez dziaania legislacyjne, prowadzenie odpowiedniej polityki paliwowej i przygotowanie planw oglnokrajowych,

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4297

Poz. 665

na poziomie wojewdztwa poprzez plany wojewdzkie i uatwienia w zdobywaniu finansowania dla dziaa naprawczych (np. poprzez ksztatowanie priorytetw Wojewdzkiego Funduszu Ochrony rodowiska i Gospodarki Wodnej we Wrocawiu), na poziomie lokalnym poprzez intensyfikacj dziaa w strefie na takim poziomie, na jaki pozwalaj przepisy prawa. Bez wspdziaania rnych orodkw wadzy (rzdowej i samorzdowej) nie sposb osign oczekiwanych efektw. 11. DZIAANIA NAPRAWCZE MOLIWE DO ZASTOSOWANIA, KTRE NIE ZOSTAY WYTYPOWANE DO WDROENIA Przedstawione w rozdziale 2 zadania przewidziane do realizacji w ramach Programu ochrony powietrza na terenie strefy miasto Legnica s wynikiem szeregu przeprowadzonych analiz, w ktrych rozpatrywano najrniejsze koncepcje dziaa zmierzajcych do poprawy stanu jakoci powietrza w miecie. W wyniku analiz modelowych, ale rwnie spoeczno-ekonomicznych oraz prowadzonych rozmw z przedstawicielami Urzdu Miasta cz koncepcji nie zostaa wytypowana do wdroenia w omawianej strefie. Wrd nich naley wymieni nastpujce: cakowity zakaz stosowania paliwa staego w miecie odrzucone ze wzgldw spoecznych, ograniczenie stosowania paliw staych w czasie wyjtkowo niekorzystnych sytuacji meteorologicznych-odrzucone ze wzgldw logistycznych, zastosowanie systemu zdalnej kontroli spalania paliw w kotach wglowych odrzucone ze wzgldw logistycznych, wprowadzenie strefy ograniczonej emisji komunikacyjnej (SOEK) odrzucone ze wzgldw na skal miasta. 12.WYKAZ MATERIAW, DOKUMENTW I PUBLIKACJI WYKORZYSTANYCH I PODDANYCH ANALIZIE PRZY OPRACOWANIU PROGRAMU W czasie przygotowywania Programu ochrony powietrza dla Legnicy, szczeglnie przy wyborze optymalnego scenariusza dziaa naprawczych, poddano analizie cay szereg dokumentw i publikacji. Znalazy si wrd nich: 1. Plan zaopatrzenia gminy w ciepo, energi elektryczn i paliwa gazowe dla miasta Legnica, 2. Strategia Rozwoju Miasta Legnicy na Lata 20042014, 3. Program Rewitalizacji Kartuz, Rejon Ulic Henryka Pobonego i Dworcowej-historycznych obszarw Legnicy, 4. Plan inwestycji drogowych w ramach Programu Infrastruktura i rodowisko na lata 20072015, 5. Raport o stanie drg krajowych administrowanych przez GDDKiA we Wrocawiu, 6. Program Ochrony rodowiska dla miasta Legnicy na lata 2008 2011 w perspektywie na lata 20122015 wraz z prognoz oddziaywania na rodowisko na lata 20082013, 7. Zintegrowany Program Rozwoju Transportu Publicznego dla miasta Legnicy, 8. Studium Uwarunkowa i Zagospodarowania Przestrzennego Miasta Legnicy, 9. Wieloletni Program Inwestycyjny dla miasta Legnicy na lata 20092016. Poniej zamieszczono tabel z podstawowymi informacjami z Programu ochrony rodowiska dla miasta Legnicy poddanego analizie w ramach opracowywania programu. Tabela C29. Analiza Programu ochrony rodowiska dla Legnicy
miasto nr uchway, data przyjcia oraz organ cele, priorytety, kierunki dziaa w zakresie ochrony powietrza wynikajce z PO Spenienie wymaga ustawodawstwa UE w zakresie jakoci powietrza oraz sukcesywna redukcja emisji substancji zanieczyszczajcych powietrze, zwaszcza emisji niskiej i komunikacyjnej do 2025 roku. 1. Cele redniookresowe i kierunki dziaa do 2015 roku: spenienie wymaga ustawodawstwa UE w zakresie jakoci powietrza, sukcesywna redukcja emisji substancji zanieczyszczajcych powietrze, zwaszcza emisji niskiej i komunikacyjnej, zmniejszenie uciliwoci haasu, zwaszcza na terenach zabudowanych ochrona przed haasem komunikacyjnym, uzyskanie dobrej jakoci klimatu akustycznego w miecie. 2. Kierunki dziaa: modernizacja i rozbudowa miejskich systemw ciepowniczych (rde i sieci), likwidacja niskiej emisji, termomodernizacja obiektw, systemowa konwersja palenisk domowych na rozwizania bardziej ekologiczne, eliminacja wgla niskiej jakoci, a docelowo zamiana wgla

UCHWAA NR XLVII/393/09 RADY MIEJSKIEJ LEGNICY Z DNIA 30 LISTOPADA 2009 R. PROGRAM OCHRONY RODOWISKA DLA MIASTA LEGNICY NA LATA 2082011 LEGNICA
W PERSPEKTYWIE NA LATA

20122015 WRAZ Z PROGNOZ ODDZIAYWANIA NA RODOWISKO NA LATA

20082013

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49


miasto nr uchway, data przyjcia oraz organ

4298

Poz. 665

cele, priorytety, kierunki dziaa w zakresie ochrony powietrza wynikajce z PO na bardziej ekologiczny czynnik grzewczy, sukcesywne podczanie obiektw i zespow zabudowy do centralnego systemu ciepowniczego, dalsza likwidacja lokalnych kotowni, sporzdzenie koncepcji, a nastpnie programu modernizacji gospodarki cieplnej dla starej zabudowy rdmiejskiej, opracowanie programu ocieplania budynkw mieszkalnych oraz instalowania indywidualnych miernikw poboru ciepa, modernizacja taboru komunikacji miejskiej, budowa i modernizacja drg, czysta produkcja w poczeniu z restrukturyzacj przemysu, zwikszenie skutecznoci dziaa podejmowanych na kocu rury", skrupulatne wypenianie procedur administracyjnych obowizujcych w zakresie ochrony powietrza, zbadanie moliwoci wykorzystania energii odnawialnej i niekonwencjonalnej, promowanie najlepszych projektw dotyczcych wykorzystania energii ze rde odnawialnych i niekonwencjonalnych, propagowanie dziaa na rzecz zmiany paliw kopalnych na paliwa odnawialne. Zadania: modernizacja elewacji budynku przy ul. Wrocawskiej 212, opracowanie danych do Wieloletniego Programu Gospodarowania Mieszkaniowym Zasobem Miasta Legnicy na lata 20092013 termorenowacje Szkoy Podstawowej nr 18 przy ul. Grabskiego 5, termorenowacje Zespou Szk Oglnoksztaccych nr 2 ul. Radosna 17 (docieplenie wraz z wymian okien budynkw szkoy), dofinansowanie monitoringu rodowiska na terenie miasta Legnicy, modernizacja elewacji budynku przy ul. Wrocawskiej 212, termomodernizacja 9 budynkw mieszkalnych, termomodernizacja budynkw mieszkalnych przy ulicach: Mirandy 112, Horyzontalna 1523, Paderewskiego 111, Poselska 410.

13. ZACZNIKI GRAFICZNE W niniejszym rozdziale pokazano na mapach rozkady ste pyu zawieszonego PM10 na terenie miasta Legnicy. Rozkady zostay obliczone modelem ADMS opisanym szczegowo w rozdziale 9.2. czci oglnej.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4299

Poz. 665

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4300

Poz. 665

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4301

Poz. 665

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4302

Poz. 665

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4303

Poz. 665

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4304

Poz. 665

____________
1) 2)

lokal mieszkanie w budynku wielorodzinnym, budynek jednorodzinny, budynek uytecznoci publicznej, inne wyposaone w indywidualne rda ciepa zaliczane do tzw. niskiej emisji Opracowanie prognozy zanieczyszczenia powietrza pyem drobnym w Polsce na lata 2010, 2015, 2020 wraz analiz uwarunkowa i ocen kosztw osignicia standardw dla pyu okrelonych projektowan dyrektyw w sprawie jakoci powierza atmosferycznego i czystszego powietrza dla Europy; Ocena i prognoza zagroe dla zdrowia i ekosystemw zwizanych z zawartoci ozonu w troposferze w skali kraju

POWIAT GOGOWSKI I CZ OPISOWA 1. PRZYCZYNA STWORZENIA PROGRAMU 1.1. OPIS STREFY Niniejszy program opracowany zosta dla strefy powiatu gogowskiego, lecego w pnocno zachodniej czci wojewdztwa dolnolskiego w poudniowej czci Polski, zajmujc powierzchni 443 km 2. Powiat gogowski ssiaduje z powiatami: polkowickim, growskim, lubiskim oraz znajdujcymi si w wojewdztwie lubuskim powiatami wschowskich i nowosolskim. W powiecie znajduje si tylko jedno miasto bdce jednoczenie stolic powiatu Gogw; a oprcz tego w skad powiatu wchodz gminy wiejskie: Gogw, ukowice, Jerzmanowa, Kotla i Pcaw. Pod wzgldem ludnoci powiat gogowski z wielkoci 87,58 tys. mieszkacw zajmuje 12 miejsce w wojewdztwie i posiada jedn z najwikszych gstoci zaludnienia, ktra wynosi 198 osb/km 2. Wrd istotnych elementw okrelajcych pooenie powiatu gogowskiego naley wskaza ukad komunikacyjny powiatu. Przez powiat przebiegaj: droga krajow nr 3 czc przejcie graniczne w Jakuszycach z zespoem Szczecin winoujcie, droga krajowa nr E-65 Wrocaw Zielona Gra i droga krajowa nr 12 aga Leszno. Przez znaczn cz miasta Gogowa przepywa rzeka Odra. Rzeb terenu okrelaj trzy jednostki fizyczno-geograficzne: Wysoczyzna Leszczyska Wzgrza Dalkowskie pasmo wzgrz morenowych do wysokoci 230 m n.p.m. Pradolina Barucko Gogowska wchodzca w skad obnienia Gogowsko Milickiego. Powiat gogowski charakteryzuje si stosunkowo niewielkim stopniem lesistoci. Lasy zajmuj okoo 15% powierzchni powiatu. Najbardziej zalesion gmin powiatu jest Kotla (36% lasw) Gogw bdcy stolic powiatu jest jednym z centralnych miast Legnicko-Gogowskiego Zagbia Miedziowego, do czego przyczyniy si rozlege zasoby z miedzi cignce si od Lubina do Gogowa. Ponad 80% ludnoci powiatu zamieszkuje w Gogowie.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4305

Poz. 665

Najwaniejszym zakadem na terenie powiatu jest KGHM Polska Mied S.A. Oddzia Huta Miedzi Gogw. Pozostae gminy maj raczej charakter rolniczy. Uytki rolne zajmuj ponad 60% powierzchni. Na rysunku poniej pokazano lokalizacj strefy w wojewdztwie dolnolskim.

Rysunek D-1. Lokalizacja powiatu gogowskiego na tle podziau administracyjnego wojewdztwa dolnolskiego (rdo: Program ochrony rodowiska dla wojewdztwa dolnolskiego)

1.2. SUBSTANCJE OBJTE PROGRAMEM W wyniku rocznej oceny jakoci powietrza w wojewdztwie dolnolskim dokonanej w 2007 roku, wyznaczono strefy, ktre zostay zakwalifikowane jako strefy C, a tym samym zostay zobligowane do opracowania Programu ochrony powietrza (POP). W wojewdztwie dolnolskim wyszczeglniono 10 stref, dla ktrych wystpiy ponadnormatywne stenia przynajmniej jednej z normowanych substancji. Do stref tych zostaa zaliczona strefa powiatu gogowskiego, gdzie naley opracowa program ochrony powietrza ze wzgldu na: przekroczenie dopuszczalnej czstoci przekraczania poziomu dopuszczalnego 24-godz. ste pyu zawieszonego PM10 w roku kalendarzowym. W tabelach poniej przedstawiono charakterystyk strefy pod ktem wynikw rocznej oceny i przyczyny stworzenia Programu. Tabela D-1. Charakterystyka strefy powiat gogowski (rdo: Ocena poziomw substancji w powietrzu oraz wyniki klasyfikacji stref wojewdztwa dolnolskiego za 2007 rok; WIO Wrocaw, 2008 r.)
Nazwa strefy Kod strefy Na terenie lub czci strefy obowizuj dopuszczalne poziomy substancji okrelone ze wzgldu na ochron zdrowia [tak/nie] ze wzgldu na ochron rolin powiat gogowski PL.02.04.p.01 Tak Tak

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49


[tak/nie]

4306

Poz. 665

dla obszarw uzdrowisk i ochrony uzdrowiskowej [tak/nie] Aglomeracja [tak/nie] Powierzchnia strefy [km ] (2007 r.) Ludno (2007 r.)
2

Nie Nie 443 87 599

Tabela D-2. Wynikowe klasy strefy dla poszczeglnych zanieczyszcze oraz klasa oglna dla strefy uwzgldnieniem kryteriw ustanowionych w celu ochrony zdrowia (rdo: Oceny poziomw substancji w powietrzu oraz wyniki klasyfikacji stref wojewdztwa dolnolskiego za poszczeglne lata, WIO Wrocaw)
Nazwa strefy Kod strefy Rok SO2 NO2 PM10 Pb Symbol klasy wynikowej dla poszczeglnych zanieczyszcze dla obszaru caej strefy As Cd Ni CO O3 B(a)P Klasa oglna strefy 2004 r. 2003 r. 2005 A A C A A A powiat gogowski PL.02.04.p.01 2006 2007 A A C A A C A A A A C A A A A A A 2008 A A A A A A A A A

1.3. WYNIKI POMIARW JAKOCI POWIETRZA Diagnozujc przyczyny zej jakoci powietrza w powiecie gogowskim naleaoby w pierwszej kolejnoci przeanalizowa wyniki pomiarw ste pyu zawieszonego PM10 z roku 2007, ktre stanowiy podstaw do opracowania Programu ochrony powietrza, a take zobrazowa stan jakoci powietrza w latach wczeniejszych i pniejszych. Pomiary ste substancji na terenie powiatu gogowskiego prowadzone byy w roku 2007, w 4 punktach pomiarowych, nalecych do Wojewdzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej oraz KGHM Polska Mied S.A. Oddzia Huta Miedzi Gogw: w Gogowie ul. Sikorskiego stacja automatyczna, w Gogowie ul. Norwida stacja manualna, W Kromolinie stacja automatyczna, W Sobczycach stacja automatyczna.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4307

Poz. 665

Na rysunkach poniej przedstawiono lokalizacj poszczeglnych punktw pomiarowych.

Rysunek D-2. Lokalizacja stacji pomiarowej w Gogowie, ul. Norwida (rdo: WWW.zumi.pl)

Stacja w Gogowie przy ulicy Norwida naley do Wojewdzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej, oddzia w Gogowie. Stacja znajduje si w rodkowej czci miasta, nalecej do rejonw o najgstszej zabudowie mieszkaniowej. Bliskie otoczenie stacji stanowi budynki wielorodzinne jak i obiekty uytecznoci publicznej. W odlegoci do 300 m od stacji znajduje si droga krajowa nr 12 (na zachd) oraz najwiksze rondo znajdujce si w Parku Lenym. Park Leny to pnocne ssiedztwo stacji pomiarowej oraz pas po stronie wschodniej od stacji. W odlegoci okoo 1 km na pnoc od stacji znajduje si koryto Odry.

Rysunek D-3. Lokalizacja stacji pomiarowej w Gogowie, ul. Sikorskiego (rdo: WWW.zumi.pl)

Stacja pomiarowa w Gogowie przy ul. Sikorskiego jest stacj automatyczn nalec do KGHM Polska Mied S.A. Oddzia Huta Miedzi Gogw. Bliskie otoczenie stacji stanowi pola uprawne i rurocig biegncy z Huty Miedzi do miasta Gogowa. Pnocne i wschodnie otoczenie stacji to place magazynowe i tereny przemysowe Gogowa, mogce stanowi rdo emisji pyw w tym pyu PM10.

Rysunek D-4. Lokalizacja stacji pomiarowej w Kromolinie (rdo: WWW.zumi.pl)

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4308

Poz. 665

Stacja pomiarowa w Kromolinie jest stacj automatyczn nalec do KGHM Polska Mied S.A. Oddzia Huta Miedzi Gogw. Stacja znajduje si w ssiedztwie miejscowoci Kromolin, lecej po stronie zachodniej od stacji. Bliskie otoczenie stacji stanowi pola uprawne. Od strony wschodniej w odlegoci 4,5 km znajduje si KGHM Polska Mied S.A. Oddzia Huta Miedzi Gogw.

Rysunek D-5. Lokalizacja stacji pomiarowej w Sobczycach (rdo: WWW.zumi.pl)

Stacja pomiarowa w Sobczycach jest stacj automatyczn nalec do KGHM Polska Mied S.A. Oddzia Huta Miedzi Gogw. Pooona jest w bliskim ssiedztwie miejscowoci Sobczyce lecej przy drodze wojewdzkiej 319. Bliskie otoczenie stacji pomiarowej stanowi pola uprawne, a najblisze zabudowania znajduj si na pnoc od stacji w odlegoci 200 m. okoo 4 km od stacji znajduje si koryto rzeki Odry. Huta Miedzi Gogw znajduje si w odlegoci 5 km od stacji. Poniej przedstawiono podsumowanie wynikw pomiarw ste pyu zawieszonego PM10, z wyej opisanych stacji pomiarowych, ktre to wyniki stanowiy podstaw do opracowania Programu ochrony powietrza dla powiatu gogowskiego. Tabela D-3. Podsumowanie wynikw pomiarw ste pyu zawieszonego PM10 w 2007 r. ze stacji pomiarowych zlokalizowanych w powiecie gogowskim (rdo: na podstawie pomiarw WIO Wrocaw)
kod stacji DsGlogSikor DsSobczyce DsKromolin DsGlogNorw wielkoci normatywne stenie 24-godz. pyu PM10 [g/m3] min 4,2 4,5 1,4 6 50 max 64 48,6 28,8 91 czsto przekraczania dopuszczalnych ste 24-godz. w roku 1 0 0 36 35 rednie wartoci ste [g/m3] ROK 15,85 14,99 7,42 27,99 40 sezon letni 15,8 15,2 7,5 23,1 sezon zimowy 15,9 14,7 7,4 33,1

nie dotyczy

Na stacjach pomiarowych w powiecie gogowskim nie zostay przekroczone dopuszczalne stenia rednioroczne pyu zawieszonego PM10, natomiast czsto przekraczania dopuszczalnego stenia 24godz. przekroczya normatywn warto 35 dni nieznacznie w jednym punkcie (w Gogowie przy ul. Norwida). Naley podkreli, e warto normatywna ste 24-godz pyu PM10 zostaa przekroczona tylko 36 razy w roku, co jest wartoci nisk, dlatego wanym jest przeanalizowanie rwnie sytuacji wystpujcych w latach poprzednich i nastpnych po roku bazowym 2007. Tabela D-4. Wyniki pomiarw ste pyu zawieszonego PM10 w powiecie gogowskim w latach 20032009 (rdo: na podstawie pomiarw WIO Wrocaw)
rok pomiarw punkt pomiarowy stenie rednioroczne stenie minimalne 24-godz. stenie maksymalne 24-godz. ilo przekrocze ste 24-godz. punkt pomiarowy stenie rednioroczne stenie minimalne 24-godz. stenie maksymalne 24-godz. [g/m3] 25,9 5,24 181,0 21,74 6,6 122,5 [g/m3] 26,0 2,2 137,4 33 14,96 0,6 99,5 10 2003 2004 2005 17,03 1,7 78,7 5 Sobczyce 23,24 0,2 123 19,45 3,9 158,8 14,99 4,5 48,6 12,74 3,5 39,8 12,71 3,80 43,65 2006 24,67 6,3 164,1 24 2007 15,85 4,2 64 1 2008 10,51 2,5 39,2 0 2009 9,12 2,56 33,24 0 Gogw ul. Sikorskiego

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49


rok pomiarw ilo przekrocze ste 24-godz. punkt pomiarowy stenie rednioroczne stenie minimalne 24-godz. stenie maksymalne 24-godz. ilo przekrocze ste 24-godz. punkt pomiarowy stenie rednioroczne stenie minimalne 24-godz. stenie maksymalne 24-godz. [g/m3] [g/m3]

4309
2003 32 23,6 5,47 140,1 26 0 0 0 2004 12 19,78 0,5 126,8 10 26,92 7 82 2005 16 Kromolin 23,21 5,1 106,3 21 30,76* 7 122 27,86 1,5 182,3 34 32,37 8 91 7,42 1,4 28,8 0 27,99 6 91 8,33 2,5 28,9 0 28,87 8 74 19 2006 14 2007 0 2008 0

Poz. 665
2009 0 6,08 2,07 39,29 0 31,07* 6 84 40

Gogw ul. Norwida

ilo przekrocze ste 24-godz. 0 12 47 52 36 * warto okrelona na podstawie niepenej serii pomiarowej (poniej 90% wynikw pomiarw)

Jak wida w powyszej tabeli przekroczenia ste redniorocznych pyu zawieszonego PM10 nie wystpoway w adnym z analizowanych lat w powiecie gogowskim. Najwiksze iloci przekrocze ste 24-godz. pyu PM10 wystpiy w 2006 r. w cigu roku 52 razy bya przekroczona warto dobowa stenia dopuszczalnego. Jak wynika z analizy pomiarw w 2008 roku stan powietrza na terenie powiatu znacznie si poprawi a ilo przekrocze ste dobowych spada prawie o 100%, jednak analizujc rok 2009 wida, e zmiana ta bya tylko okresowa. W 2009 r. znw wystpio przekroczenie iloci dni z steniami 24-godz. w Gogowie na stacji przy ul. Norwida. Wida zatem zaleno wystpowania sytuacji przekrocze w zalenoci od warunkw atmosferycznych w danym roku oraz specyficznej sytuacji w strefie. 2. DZIAANIA NIEZBDNE DO PRZYWRCENIA STANDARDW JAKOCI POWIETRZA 2.1. PODSTAWOWE KIERUNKI DZIAA W powiecie gogowskim opierajc si na wynikach pomiarw oraz wynikach modelowania rozprzestrzeniania zanieczyszcze wskazujcych, i przekroczenia norm ste dobowych pyu PM10 wystpuj jedynie na terenie miasta Gogw, konieczna jest redukcja emisji pyu zawieszonego PM10 w celu dotrzymania wielkoci dopuszczalnych w powietrzu tylko na terenie miasta Gogowa. Naley doda, e kierunek dziaa ograniczajcych emisj pyu zawieszonego PM10 w Gogowie jest suszny, jednake aby by on widoczny rwnie w przyszoci (do 2020 r.) zaproponowano jego redukcj w Programie Ograniczenia Niskiej Emisji. Przystpujc do okrelenia programu dziaa naprawczych zmierzajcych do przywrcenia w powiecie gogowskim jakoci powietrza wymaganej przepisami prawa na wstpie poddano analizie dziaania wynikajce z istniejcych planw, programw, strategii, ktre bd realizowane niezalenie od programu ochrony powietrza (tzw. wariant 0). Z uwagi na ich znaczcy wpyw na popraw jakoci powietrza w strefie, ich realizacja jest konieczna i zostay ujte w harmonogramie rzeczowo-finansowym. Uwzgldniajc przyczyny zej jakoci powietrza w powiecie gogowskim wyliczone zostay niezbdne redukcje emisji z uwzgldnieniem dziaa wariantu 0. Mona stwierdzi, e w wyniku tych dziaa stan jakoci powietrza powinien ulec poprawie, ale w sposb niewystarczajcy do osignicia standardw imisyjnych wymaganych przepisami prawa. Konieczne jest zatem podjcie dodatkowych dziaa zmierzajcych do poprawy stanu obecnego. W analizach dla roku prognozy zamodelowano dziaania zwizane z redukcj emisji powierzchniowej, liniowej i punktowej na terenie gwnie miasta Gogowa. Ograniczenie emisji ze rde powierzchniowych moe by osignite dziki zmniejszeniu zapotrzebowania na ciepo poprzez termomodernizacj obiektw na terenie miasta (gwnie obiektw uytecznoci publicznej), podczenie do sieci cieplnej w miar moliwoci technologicznych i ekonomicznych, wymian dotychczasowych kotw wglowych o niskiej sprawnoci na nowoczesne koty wglowe (paliwo wgiel orzech, groszek) oraz retortowe, niskoemisyjne koty na biomas(paliwo brykiety) lub wymian dotychczasowych kotw wglowych na koty gazowe lub olejowe a take ogrzewanie elektryczne. W tym celu konieczna jest: zmiana sposobu ogrzewania (tzn. zamiana paliwa staego na paliwa cieke lub gazowe), wykonanie przyczy sieci gazowej do poszczeglnych budynkw, likwidacja piecw wglowych w mieszkaniach i domkach jednorodzinnych, ewentualnie rozbudowa sieci gazowej, wykonanie przyczy sieci cieplnej do poszczeglnych budynkw, ewentualna rozbudowa sieci cieplnej, wymiana kotw wglowych o niskiej sprawnoci na nowoczesne, niskoemisyjne. Zmiana nonika ciepa umoliwia redukcj stenia pyu poprzez redukcj emisji dziki wykorzystywaniu paliw powodujcych duo mniejsz emisj pyu przy wykorzystaniu nowoczesnych technologii spalania paliw w nowych rdach spalania. Wymiana kotw wglowych o niskiej sprawnoci na nowoczesne, niskoemisyjne koty wglowe opalane wglem: groszek, orzech, brykiety umoliwia redukcj stenia

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4310

Poz. 665

pyu PM10 poprzez redukcj emisji dziki wykorzystywaniu paliw powodujcych mniejsz emisj pyu (ok. 80%90%). Zaproponowane dziaania zmniejszajce emisj powierzchniow prowadz do redukcji zarwno pyu PM10 jak i innych zanieczyszcze (np. dwutlenek siarki czy benzo(a)piren). Poza dziaaniami ograniczajcymi emisj powierzchniow w prognozie uwzgldniono rwnie dziaania zwizane ze zmniejszeniem uciliwoci transportu samochodowego na terenie miasta Gogowa i tym samym ograniczenie emisji pyu zawieszonego PM10. Dziaania te czciowo s ju w trakcie planowania lub projektowania, a czciowo wynikaj z innych dokumentw i planw strategicznych i bd realizowane niezalenie od Programu ochrony powietrza (POP), ale z uwagi na ich znaczcy wpyw na popraw jakoci powietrza w strefie, zostay ujte w harmonogramie rzeczowo-finansowym (tabela D-6) i modelowaniu. Dodatkowo zaplanowano dziaania w zakresie emisji punktowej planowane do realizacji przez najwikszy zakad przemysowy na terenie powiatu KGHM Polska Mied S.A. oddzia Huta Miedzi Gogw. Okrelono zadania podstawowe oraz zadania dodatkowe do realizacji w celu poprawy jakoci powietrza. Wymagane, przykadowe iloci obiektw budowlanych, dla jakiej naley zastosowa proponowane dziaanie naprawcze podano w postaci powierzchni lokali na terenie miasta. Lokal oznacza tu mieszkanie w budynku wielorodzinnym, budynek jednorodzinny, budynek uytecznoci publicznej oraz inne budynki wyposaone w indywidualne rda ciepa zaliczane do tzw. niskiej emisji. Wielko t wprowadzono, gdy dziaania naprawcze nie ograniczaj si jedynie do redukcji niskiej emisji w domach jednorodzinnych. Efekt redukcji emisji mona osign rwnie poprzez likwidacj lub modernizacj kotowni wglowej o niskiej sprawnoci w budynku uytecznoci publicznej lub innych obiektach komunalnych. W strefie powiatu gogowskiego, proponuje si nastpujce uszczegowienie, wzgldnie rozszerzenie niektrych z oglnych kierunkw: 1. Ograniczenie emisji powierzchniowej Wykonana analiza udziaw emisji w jakoci powietrza na terenie strefy wskazaa na najwikszy udzia emisji powierzchniowej na ksztatowanie jakoci powietrza na terenie miasta Gogowa, dlatego te cz dziaa zostaa skierowana na ten element emisji. Szczeglnie dziaania naley skierowa na dzielnice: osiedle Kopernika, rdmiecie, osiedle Piastw i dzielnic przemysow. Prowadzone dotychczas dziaania majce na celu wymian rde ciepa o niskiej sprawnoci przyniosy pewien efekt ekologiczny w postaci zmniejszenia zanieczyszczenia powietrza, jednak na dzie dzisiejszy s niewystarczajce, aby osign wymagane redukcje emisji i dotrzyma standardy jakoci powietrza na terenie miasta i musz by wsparte innymi dziaaniami systemowymi w skali caego wojewdztwa, a take innymi dziaaniami. W poniszej tabeli przedstawiono przykadowy wariant osignicia wymaganego efektu ekologicznego w zakresie ograniczenia emisji powierzchniowej na terenie powiatu gogowskiego gdzie wystpuj obszary przekrocze ste pyu PM10. Ilo poszczeglnych inwestycji, ktre powinny zosta objte Programem Ograniczania Niskiej Emisji podano te w postaci powierzchni uytkowej lokali 1), ktre powinny zosta objte programem wymiany rde ciepa oraz szacunkowe koszty tych przedsiwzi i wielkoci redukcji pyu zawieszonego PM10. Efektywno ekologiczna poszczeglnych inwestycji zostaa omwiona w czci oglnej (rozdzia 3.2). Efekt redukcji emisji mona osign rwnie poprzez likwidacj lub modernizacj kotowni wglowych o niskiej sprawnoci w budynkach uytecznoci publicznej lub innych obiektach. Tabela D-5. Przykadowy wariant obnienia emisji powierzchniowej w powiecie gogowskim miasto Gogw (rdo: obliczenia wasne)
Gogw Lp. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 zadania wariantu wymiana kotw wglowych na nowoczesne wymiana kotw wglowych na retortowe termomodernizacja podczenie do sieci cieplnej wymiana kotw wglowych na koty ekologiczne (np. opal. brykietami) wymiana kotw wglowych na gazowe wymiana kotw wglowych na olejowe wymiana kotw wglowych na ogrzewanie elektryczne alternatywne rda energii (np. kolektory soneczne) SUMA : efekt ekologiczny [Mg/rok] (redukcja emisji powierzchniowej pyu PM10) lokal Powierzchnia [m2] 0 0 2 316 4 400 0 0 0 koszty 0 z 359 000 z 950 000 z 0 z 0 z 0 z

301 40 76 0 161 0 0 10 588

17 428 4 552 625 z

9 322 2 358 650 z

579 296 500 z 34 045 8 516 775 z 11,2

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4311

Poz. 665

Zakadane w tabeli powyej wielkoci redukcji stanowi wynik prognozowanych wielkoci na rok 2020, ktre gwarantowayby osignicie jakoci powietrza na terenie strefy odpowiadajcej istniejcym normom w tym zakresie. W analizie wariantu wzito pod uwag specyfik strefy, dostpnoci sieci ciepowniczej i gazowej oraz preferencje w zakresie wymiany rde ciepa na podstawie prowadzonych dotychczas dziaa. Propozycja inwestycji wskazuje kierunki, w ktrych, naley prowadzi polityk zarwno dofinansowania wymiany rde emisji jak i moliwoci osignicia wymaganego efektu. Modernizacja i rozbudowa sieci ciepowniczych powinna odbywa si zgodnie ze szczegowymi propozycjami zawartymi w planach i moliwociach dystrybutorw ciepa. Celem tych dziaa powinno by przede wszystkim zapewnienie dostaw ciepa i przycze do sieci ciepowniczej na obszarze objtym przekroczeniami norm jakoci powietrza, w celu wyeliminowania maych niskosprawnych urzdze grzewczych w ktrych spalanie paliw odbywa si w sposb niekontrolowany. Celowa jest rozbudowa sieci gazowych, szczeglnie w kierunku budownictwa rozproszonego, gdzie mniej opacalne jest dostarczanie ciepa sieciowego 2. Ograniczenie emisji liniowej Ograniczenie emisji liniowej skierowane zostao na dziaania, ktre pozwol na zmniejszenie ruchu tranzytowego na terenie centrum miasta Gogowa, a ponadto pozwol na zmiany w nateniu ruchu na gwnych arteriach komunikacyjnych strefy w zakresie ruchu tranzytowego i osobowego. Kierunkiem gwnym jest: budowa obwodnicy poudniowej Gogowa w przebiegu drogi krajowej nr 12 wraz z mostem na rzece Odrze, modernizacja i rozbudowa sieci drg gminnych i powiatowych, poprawa jakoci drg powiatowych w celu wyeliminowania emisji wtrnej pozaspalinowej, na terenie miasta Gogowa ustanowienie systemu czyszczenia mokrego drg w celu zapewnienia porzdku na drogach zarwno miejskich jak i wojewdzkich i krajowych, egzekwowanie reimw emisji spalin przez pojazdy i eliminowanie samochodw nie posiadajcych katalizatorw, intensyfikacja ruchu rowerowego, m.in. poprzez: likwidowanie barier technicznych, oraz budowa sieci cieek rowerowych na terenie powiatu jako wydzielonych cigw komunikacyjnych. 2.2. HARMONOGRAM RZECZOWO-FINANSOWY I CZASOWY DLA DZIAA NAPRAWCZYCH Harmonogram rzeczowo-finansowy dziaa naprawczych dla powiatu gogowskiego opracowano w oparciu o diagnoz istniejcego stanu jakoci powietrza oraz jego prognozy dla roku 2020, przedstawione w rozdziaach 9 i 10 Czas realizacji zaplanowanych zada zosta podzielony na dwa okresy tj.: pierwszy etap do 2011 r. (termin osignicia norm dla pyu zawieszonego PM10, przy zaoeniu uzyskania derogacji) dziaania krtkoterminowe, drugi etap do 2020 r. (przewidywany czas penej realizacji programu) - dziaania dugoterminowe. W poniszej tabeli przedstawiono harmonogram rzeczowo-finansowy dziaa naprawczych oraz moliwe rda ich finansowania. Proponowane dziaania przyczyniaj si do redukcji emisji pyu zawieszonego PM10. Naley podkreli, e nie wszystkie dziaania doprowadz do zmniejszenia wielkoci emisji, ale spowoduj jej przesunicie na obszary o mniejszej gstoci zaludnienia. Tak dzieje si przede wszystkim w przypadku dziaa zwizanych z ograniczeniem emisji liniowej. W harmonogramie rzeczowofinansowym podano jako warto docelow wymagany do osignicia efekt ekologiczny w postaci zmniejszenia wielkoci emisji. Koszty dziaa w zakresie ograniczenia emisji powierzchniowej do 2020 roku oszacowano na poziomie ok. 8,5 mln z dla caego powiatu gogowskiego, a w szczeglnoci dotyczy to miasta Gogw, gdzie dziaania te s skoncentrowane. Koszty dziaa zwizanych z redukcj emisji liniowej mona jedynie oszacowa w bardzo duym przyblieniu na ok. 409 mln z na terenie powiatu gogowskiego, poniewa rzeczywisty koszt zaley od ostatecznej decyzji o przebiegu drogi, wyboru technologii w jakiej droga bdzie budowana itp.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4312

Poz. 665

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4313

Poz. 665

3. UZGODNIENIA ZE STRONAMI I KONSULTACJE SPOECZNE 3.1. UZGODNIENIA ZE STRONAMI W ramach opracowywania Programu ochrony powietrza dla wojewdztwa dolnolskiego podjto wspprac z szeregiem organw i instytucji, ktre mog wnie istotny wkad w zasadniczych kwestiach dotyczcych POP na etapie jego przygotowania oraz bd miay wpyw na realizacj Programu. W ramach wstpnych uzgodnie, na etapie opracowywania Programu odbyo si spotkanie z przedstawicielami strefy, majce na celu przedstawienie problemw jakoci powietrza i znalezienie optymalnych rozwiza (sposobw), ktre pozwoliyby ograniczy niekorzystne zjawiska majce negatywny wpyw na jako powietrza w powiecie gogowskim. Gwne tematy podejmowane na spotkaniach to: lokalizacja punktu pomiarowego, skala przekrocze poziomw dopuszczalnych pyu PM10, udzia poszczeglnych rodzajw rde emisji pyu PM10 w cakowitej emisji na obszarze strefy, gwne czynniki wpywajce na wielko zanieczyszczenia powietrza, podstawowe bariery majce wpyw na realizacje dziaa naprawczych, dziaania wynikajce ze zmiany przepisw, ktre uwzgldnione zostan w prognozach, jakoci powietrza, wymagania dyrektywy CAFE pod ktem terminw osignicia, jakoci powietrza a terminy realizacji dziaa naprawczych, koncepcje rozwiza systemowych w zakresie poprawy jakoci powietrza, propozycje dziaa naprawczych, ich koszty i efekt ekologiczny, analizy dziaa przyczyniajcych si do poprawy jakoci powietrza, prowadzonych na terenie strefy oraz ocena ich skutecznoci, plany rozwojowe i zmiany dokonywane w jednostkach organizacyjnych wczonych w proces tworzenia Programu z zakresu energetyki i ciepownictwa. Tabela D-7. Zestawienie wnioskw ze spotka w ramach uzgodnie ze stronami opracowywania Programu ochrony powietrza
data spotkania i miejsce jednostki uczestniczce w spotkaniu Przedstawiciele Urzdu Marszakowskiego Wojewdztwa Dolnolskiego, Przedstawiciele Starostwa i Wadz Gmin powiatu gogowskiego ATMOTERM S.A. Przedstawiciele Urzdu Marszawnioski/postulaty do Programu sposb uwzgldnienia w Programie

21.04.2010 Wrocaw

W trakcie spotkania nie wniesiono uwag, wnioskw czy postulatw do programu ze strony przedstawicieli wadz powiatu gogowskiego.

6.07.2010 Lubin

W trakcie spotkania nie wniesiono uwag, wnioskw czy postulatw

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49


data spotkania i miejsce jednostki uczestniczce w spotkaniu kowskiego Wojewdztwa Dolnolskiego, Przedstawiciele Starostwa Gogowskiego ATMOTERM S.A.

4314

Poz. 665
sposb uwzgldnienia w Programie

wnioski/postulaty do Programu do programu ze strony przedstawicieli wadz powiatu gogowskiego.

1. Bezzasadne jest przydzielenie


Inspekcji Handlowej zadania zwizanego z kontrol skadw opau. 2. Zgoszono uwag, e nie mona w treci pozwolenia na budow wprowadza zapisw regulujcych sposb prowadzenia budowy w zakresie dotyczcym ochrony powietrza. 3. Zgoszono wniosek o przekazanie odpowiedzialnoci za sprawozdania dotyczce drg krajowych i wojewdzkich na zarzdcw tych drg. 4. Zgoszono wtpliwoci dotyczce moliwoci pozyskania finansowania PONE, a przez to brak moliwoci realizacji programu. 5. Zasygnalizowano konieczno wprowadzenia zmian legislacyjnych umoliwiajcych dofinansowanie dziaa naprawczych u osb fizycznych. 6. W obecnym stanie prawnym POP jest niezgodny z prawem. 7. Wnioskowano konieczno rozbudowy sieci monitoringu stanu jakoci powietrza dla uzyskania informacji o skutecznoci dziaa podejmowanych w ramach PONE. 8. Realizacja PONE powinna odbywa si nie tylko poprzez tworzenie systemu zacht, ale rwnie poprzez dziaania promocyjne i edukacyjne.

1. Uwzgldniono. 2. Nie uwzgldniono uwagi, gdy w


decyzji o pozwoleniu na budow okrela si szczeglne warunki zabezpieczenia terenu budowy i prowadzenia robt budowlanych, zgodnie z rozporzdzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 23.06.2003 w sprawie wzorw: wniosku o pozwolenie na budow, owiadczeniu o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomoci na cele budowlane i decyzji o pozwoleniu na budow (Dz. U. nr 120 z 2003 roku, poz. 1127) oraz z rozporzdzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 3.07.2004 zmieniajcym rozporzdzenie w sprawie wzorw: wniosku o pozwolenie na budow, owiadczeniu o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomoci na cele budowlane i decyzji o pozwoleniu na budow (Dz. U. Nr 242 z 2004 roku, poz. 2421). 3. Uwzgldniono. 4. Obecnie istnieje moliwo pozyskania rodkw z WFOiGW we Wrocawiu. 5. Uwzgldnione w postaci dziaa dla Rzdu i Sejmu RP wspomagajcych lub umoliwiajcych realizacj POP. 6. Uwaga nie zgodna z prawd. 7. Pastwowy Monitoring rodowiska jest realizowany przez WIO. 8. Prowadzenie dziaa promocyjnych i edukacyjnych zostao uwzgldnione w zadaniu G11.

14.09.2010 Lubin

Przedstawiciele Urzdu Marszakowskiego Wojewdztwa Dolnolskiego, Przedstawiciele Starostwa i wadz Gogowa, Przedstawiciele KGHM Polska Mied S.A. ATMOTERM S.A.

3.2. KONSULTACJE SPOECZNE Konsultacje spoeczne oparte byy o zasad jawnoci, ktrej podstawow cech jest moliwie swobodny dostp do dokumentw i danych. Miay charakter publiczny i oparte byy o zasad rwnoci i otwartoci, co oznacza, e uczestniczy w nich mogli wszyscy zainteresowani obywatele (nie tylko partnerzy instytucjonalni). Konsultacje miay na celu wywoanie debaty na temat programw ochrony powietrza dla stref i suyy uzyskaniu opinii i uwag rodowisk oraz jednostek samorzdowych, osb zainteresowanych, jak rwnie odpowiedzialnych za polityk ochrony powietrza w wojewdztwie dolnolskim. Ze wzgldu na zasady przeprowadzania konsultacji spoecznych oraz ich spoeczny zasig i wiarygodno do debaty, w ramach konsultacji, zaproszeni byli przedstawiciele rnych wydziaw Starostwa Powiatowego w Gogowie, Urzdu Miejskiego Gogowa oraz innych instytucji. Zgodnie z art. 91 ust. 9 ustawy Prawo ochrony rodowiska konieczne jest zapewnienie udziau spoeczestwa w postpowaniu, ktrego przedmiotem jest sporzdzenie programu ochrony powietrza. Organ opracowujcy projekt dokumentu wymagajcego udziau spoeczestwa, bez zbdnej zwoki, podaje do publicznej wiadomoci informacj o: 1) przystpieniu do opracowywania projektu dokumentu i o jego przedmiocie;

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4315

Poz. 665

2) moliwociach zapoznania si z niezbdn dokumentacj sprawy oraz o miejscu, w ktrym jest ona wyoona do wgldu; 3) moliwoci skadania uwag i wnioskw; 4) sposobie i miejscu skadania uwag i wnioskw, wskazujc jednoczenie co najmniej 21-dniowy termin ich skadania; 5) organie waciwym do rozpatrzenia uwag i wnioskw; 6) postpowaniu w sprawie transgranicznego oddziaywania na rodowisko, jeeli jest prowadzone. Uwagi i wnioski odnonie Programu mog by wnoszone w formie pisemnej, ustnie lub za pomoc rodkw elektronicznych w terminie do 21 dni od daty podania do wiadomoci o wszczciu konsultacji spoecznych. Informacje o Programie zgodnie z ustaw o udostpnianiu informacji o rodowisku i jego ochronie (Dz. U. Nr 199 z 2008 r. poz. 1227) s udostpniane za porednictwem systemw teleinformatycznych w szczeglnoci przy wykorzystaniu elektronicznych baz danych. Marszaek Wojewdztwa udostpnia informacje w Biuletynie Informacji Publicznej. Zgodnie z art. 39 ustawy o dostpie do informacji o rodowisku i jego ochronie Program poddany jest konsultacjom spoecznym poprzez wyoenie do wgldu w postaci projektu wraz z zacznikami oraz ze stanowiskami innych organw, jeeli s dostpne w terminie skadania uwag i wnioskw. W Biuletynie Informacji Publicznej Urzdu Marszakowskiego Wojewdztwa Dolnolskiego (dnia 21.01.2010 roku) oraz na tablicy ogosze w siedzibie Starostwa Powiatowego w Gogowie (1.02.2010 roku) zostao wywieszone zawiadomienie o przystpieniu do sporzdzenia Programu ochrony powietrza dla wojewdztwa dolnolskiego i moliwoci zapoznania si z tematyk opracowania. Zawiadomienie to zostao przekazane do Starostwa Powiatowego w Gogowie. W siedzibach ww. urzdw (na tablicach ogosze) oraz w ich Biuletynach Informacji Publicznej rwnie zamieszczono ogoszenia o przystpieniu do przygotowania niniejszego programu. Informacja zostaa rwnie podana w BIP i na tablicy ogosze Wojewdzkiego Inspektoratu Ochrony rodowiska. Kolejnym krokiem byo poddanie konsultacjom spoecznym projektu programu, ktry zosta zamieszczony na stronie internetowej Urzdu Marszakowskiego Wojewdztwa Dolnolskiego. Wyznaczono te termin 21 dni (do 31 lipca 2010 roku) na wnoszenie uwag i wnioskw do przedstawionego projektu. W Wyniku tych konsultacji wpyno szereg uwag i wnioskw do programu. Szczegowe odniesienie do poszczeglnych uwag i wnioskw oraz sposb uwzgldnienia ich w programie zamieszczono w tabelarycznych zastawieniach (cz K programu), tabela K-11. II CZ ZADANIA I OGRANICZENIA 4. OBOWIZKI 4.1. OBOWIZKI JEDNOSTEK Z TERENU STREFY Istotnym elementem umoliwiajcym realizacj postanowie Programu ochrony powietrza dla powiatu gogowskiego jest przeniesienie podstawowych zaoe i kierunkw dziaa do wszystkich strategicznych dokumentw i polityk powiatu i poszczeglnych gmin. Odzwierciedlenie tych zaoe i kierunkw w innych, istotnych dokumentach, pozwoli na efektywne i sprawne wspdziaanie odpowiedzialnych za jego realizacj jednostek organizacyjnych oraz planowe realizowanie przyszych inwestycji. Program ochrony powietrza, stanowic akt prawa miejscowego, nakada szereg obowizkw na organy administracji, podmioty korzystajce ze rodowiska oraz inne jednostki organizacyjne. Obowizki te szczegowo okrela harmonogram rzeczowo-finansowy (tabela D-6). Obowizki jednostek korzystajcych ze rodowiska, ktre nie zostay ujte poniej, a znajdujcych si na terenie strefy wymieniono w rozdziale 6 czci oglnej O. Obowizki Starosty Powiatu Gogowskiego w ramach realizacji Programu ochrony powietrza to: 1. Gromadzenie sprawozda z realizacji dziaa ujtych w Programie przedkadanych przez wjtw i burmistrzw w celu przedoenia ich do Marszaka Wojewdztwa Dolnolskiego. 2. Przedkadanie do Marszaka Wojewdztwa Dolnolskiego sprawozda z realizacji dziaa ujtych w niniejszym Programie wedug wytycznych ujtych w rozdziale 5. 3. Przedkadanie do Marszaka Wojewdztwa Dolnolskiego wynikw przeprowadzanych pomiarw natenia ruchu (jeli byy prowadzone) na odcinkach drg zarzdzanych przez Starost raz w roku (do 31 marca roku nastpnego) w celu okrelenia wpywu emisji ze rde liniowych w danym roku. 4. Prowadzenie dziaa promujcych ogrzewanie zmniejszajce emisj zanieczyszcze do powietrza i dziaa edukacyjnych (ulotki, imprezy, akcje szkolne, audycje) w celu uwiadamiania wpywu zanieczyszcze na zdrowie. 5. Wzmocnienie kontroli stacji diagnostycznych pojazdw na terenie powiatu gogowskiego. 6. Uwzgldnienie w zamwieniach publicznych problemw ochrony powietrza, poprzez odpowiednie przygotowanie specyfikacji zamwie publicznych. 7. Likwidacja ogrzewania wglowego i prowadzenie dziaa termomodernizacyjnych w obiektach uytecznoci publicznej zarzdzanych przez powiat. Obowizki Prezydenta Miasta Gogowa w ramach realizacji Programu ochrony powietrza to: 1. Przedkadanie do Starosty Powiatu sprawozda z realizacji dziaa ujtych w niniejszym Programie wedug wytycznych w rozdziale 5. 2. Opracowanie i realizacja Programu Ograniczania Niskiej emisji obejmujcego wytyczne ujte w niniejszym Programie zapewniajcego osignicie wymaganego efektu ekologicznego w okresie do 2020 r. poprzez stworzenie systemu zacht finansowych do wymiany systemw grzewczych.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4316

Poz. 665

3. Prowadzenie odpowiedniej polityki parkingowej w centrum miasta wymuszajcej ograniczenia w korzystaniu z samochodw. 4. Prowadzenie dziaa modernizacji urzdze grzewczych i termomodernizacyjnych w obiektach uytecznoci publicznej zarzdzanych przez Urzd Miasta. 5. Prowadzenie dziaa promujcych ogrzewanie zmniejszajce emisj zanieczyszcze do powietrza i dziaa edukacyjnych (ulotki, imprezy, akcje szkolne, audycje) w celu uwiadamiania wpywu zanieczyszcze na zdrowie. 6. Uwzgldnianie w planach zagospodarowania przestrzennego: wymogw dotyczcych zaopatrywania mieszka w ciepo z nonikw nie powodujcych nadmiernej niskiej emisji PM10, projektowanie linii zabudowy uwzgldniajc zapewnienie przewietrzania miasta ze szczeglnym uwzgldnieniem terenw o gstej zabudowie. 7. Rozwj komunikacji zbiorowej przyjaznej dla uytkownika. 8. Kontrola gospodarstw domowych w zakresie posiadania umw na odbir odpadw oraz przestrzegania zakazu spalania odpadw w urzdzeniach grzewczych i na otwartych przestrzeniach 9. Uwzgldnienie w zamwieniach publicznych problemw ochrony powietrza, poprzez odpowiednie przygotowanie specyfikacji zamwie publicznych. 10.Likwidacja ogrzewania wglowego w obiektach uytecznoci publicznej zarzdzanych przez miasto. Obowizki Zarzdu Drg Powiatowych oraz zarzdzajcych drogami gminnymi i miejskimi w ramach realizacji Programu ochrony powietrza to: 1. Poprawa stanu technicznego drg istniejcych w celu redukcji wtrnego unosu pyu z drogi. 2. Utrzymanie dziaa ograniczajcych emisji wtrn pyu poprzez regularne utrzymanie czystoci nawierzchni (czyszczenie metod mokr) dziaanie regularne. Obowizki Policji, Stray Miejskiej i Stray Gminnych: 1. Monitoring pojazdw opuszczajcych place budw oraz kopalnie odkrywkowe pod ktem ograniczenia zanieczyszczenia drg, prowadzcego do niezorganizowanej emisji pyu. Obowizki Powiatowych Inspektorw Nadzoru Budowlanego: 1. Monitoring placw budowy pod ktem ograniczenia niezorganizowanej emisji pyu, w ramach kontroli przestrzegania warunkw pozwolenia na budow. 2. Monitoring pojazdw opuszczajcych place budw pod ktem ograniczenia zanieczyszczenia drg, prowadzcego do niezorganizowanej emisji pyu w ramach kontroli przestrzegania warunkw pozwolenia na budow. 5. MONITOROWANIE REALIZACJI PROGRAMU We wdraaniu Programu ochrony powietrza (POP) istotna jest systematyczna kontrola przebiegu tego procesu oraz ocena stopnia realizacji zada wyznaczonych w programie, przy jednoczesnej ocenie stanu rodowiska oraz kontroli przestrzegania prawa ochrony rodowiska. Niezbdne jest opracowanie systemu monitorowania, ktry umoliwi dokonywanie ocen procesu wdraania i ewentualne wprowadzanie korekt rodzajw i wielkoci dziaa naprawczych. Wjtowie gmin, burmistrzowie miast i gmin oraz prezydenci miast zobowizani s do sporzdzania sprawozda z realizacji dziaa naprawczych w danym roku i przekazywania ich w terminie do dnia 15 marca kadego roku (za rok poprzedni) do Starosty Gogowskiego. Starosta Gogowski zobowizany jest do gromadzenia sprawozda wjtw, burmistrzw i prezydentw miast i gmin oraz do sporzdzania sprawozda z realizacji dziaa naprawczych w danym roku i przekazywania ich w terminie do dnia 15 kwietnia kadego roku (za rok poprzedni) do Marszaka Wojewdztwa Dolnolskiego wraz ze sprawozdaniami z gmin. Wzr sprawozda z realizacji Programu zosta okrelony w czci oglnej (O. Zagadnienia oglne, rozdzia 6.1). Wjtowie gmin, burmistrzowie miast i gmin wypeniaj sprawozdania w zakresie istniejcych obiektw. Starosta Powiatu Gogowskiego, wypenia sprawozdanie w zakresie istniejcych i nowych (oddawanych do uytku) obiektw. Sprawozdanie w zakresie dziaa zwizanych z redukcj emisji powierzchniowej powinno obejmowa wszystkie dziaania ujte w harmonogramie rzeczowo-finansowym, ktre s realizowane dziki stworzeniu systemu zacht finansowych do wymiany systemw grzewczych w ramach Programu Ograniczenia Niskiej Emisji. Sprawozdanie dla istniejcych budynkw oraz w zakresie nowych obiektw budowlanych powinno obejmowa podzia na jednostki bilansowe okrelone szczegowo dla strefy w rozdziale 8.2. Do sprawozda naley zaczy: kopie wydanych decyzji pozwole na emisj gazw lub pyw do powietrza oraz pozwole zintegrowanych dla zakadw, dla ktrych roczna dopuszczalna emisja w zakresie PM10 wynosi powyej 1 Mg, wyniki pomiarw natenia ruchu na odcinkach drg zarzdzanych przez starost, jeeli byy przeprowadzane w roku sprawozdawczym. W sprawozdaniach z realizacji Programu naley przedstawi koszty podjtych dziaa, a take wskaza rda ich finansowania. Na podstawie przekazywanych sprawozda z realizacji dziaa naprawczych, a take w oparciu o wyniki pomiarw zanieczyszcze powietrza prowadzonych przez Dolnolskiego Wojewdzkiego Inspektora Ochrony rodowiska, Marszaek Wojewdztwa Dolnolskiego powinien dokonywa, co 3 lata, szczeg-

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4317

Poz. 665

owej oceny wdroenia Programu ochrony powietrza dla wojewdztwa dolnolskiego, ktra powinna sugerowa ewentualn korekt kierunkw dziaa i poszczeglnych zada. Efekt ekologiczny dziaa w zakresie ograniczania niskiej emisji bdzie okrelany w oparciu o przedstawione w tabeli poniej wskaniki. W tabeli D-5 w rozdziale 2.1. podano przykadowe dziaania pozwalajce uzyska wymagany efekt ekologiczny w zakresie redukcji emisji powierzchniowej. Istnieje jednak moliwo wykorzystania innych dziaa prowadzcych do uzyskania tego samego efektu. Aby okreli efekt ekologiczny dziaa w konfiguracji innej ni w ww. tabelach poniej podano efekty ekologiczne w postaci wielkoci redukcji ste pyu PM10 dla poszczeglnych rodzajw dziaa naprawczych z wyszczeglnieniem poszczeglnych lokalizacji. Tabela D-8. Wskaniki efektu ekologicznego do monitorowania realizacji POP w powiecie gogowskim (rdo: obliczenia wasne)
Lp. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 rodzaj dziaania naprawczego wymiana kotw wglowych na nowoczesne wymiana kotw wglowych na retortowe termomodernizacja podczenie do sieci cieplnej wymiana kotw wglowych na koty ekologiczne (np. opal. brykietami) wymiana kotw wglowych na gazowe wymiana kotw wglowych na olejowe wymiana kotw wglowych na ogrzewanie elektryczne alternatywne rda energii (np. kolektory soneczne) efekt ekologiczny zmniejszenie emisji pyu PM10 [kg/100m2*rok] 30,57 33,55 12,75 36,43 31,92 36,39 36,10 36,43 2,81

III CZ UZASADNIENIE 6. CHARAKTERYSTYKA OBSZARU OBJTEGO PROGRAMEM OCHRONY POWIETRZA 6.1. CHARAKTERYSTYKA STREFY Pooenie, dane topograficzne i demografia powiatu gogowskiego Powiat gogowski jest najbardziej na pnoc wysunitym obszarem wojewdztwa w poudniowo zachodniej Polsce. Od pnocy powiat graniczy z wojewdztwem lubuskim i powiatami wschowskim i nowosolskim, od poudnia z powiatem polkowickim oraz od strony poudniowo wschodniej z powiatem growskim i lubiskim. Powiat administracyjnie podzielony jest na miasto Gogw i 5 gmin wiejskich: gmina wiejska Gogw, Jerzmanowa, Kotla, Pcaw i ukowice. Powiat zajmuje powierzchni 443 km2 zamieszkiwan przez 87 584 mieszkacw (dane GUS na dzie 31.12.2007 r.). W Gogowie, bdcym jedynym miastem w powiecie i bdcym rwnie stolic powiatu mieszka 78% mieszkacw powiatu, co wiadczy o duym zaludnieniu wynoszcym 1 951 osb na km2. Charakterystyka pozostaych gmin zostaa przedstawiona w tabeli poniej. Tabela D-9. Powierzchnia i demografia gmin wchodzcych w skad powiatu gogowskiego(rdo: dane GUS stan na 31.12.2007.)
Nazwa gminy powiat gogowski Powierzchnia [km2] Ludno ogem wg faktycznego miejsca zamieszkania Gsto zaludnienia [osb/km2] 198 1951 68 56 32 36 52

Gogw miasto Gogw gmina Jerzmanowa Kotla Pcaw


ukowice

443 35 85 63 128 64 68

87 584 68 297 5 795 3 522 4 128 2 308 3 534

Powiat gogowski ley na pograniczu Pradoliny Barycko-Gogowskiej i Wzgrz Dalkowskich, po obu stronach rzeki Odry. Szeroka na 10-15 metrw Pradolina Gogowska ograniczona jest od pnocy krawdzi Wysoczyzny Leszczyskiej. W rejonie zlewni rzeki Rudnej pradolina znacznie si poszerza, wcinajc si we Wzgrza Dalkowskie. Wzgrza osigaj rzdn 230 m n.p.m. W zakresie komunikacji transportowej w powiecie gogowskim najwaniejsza rol peni wze w Gogowie, ktry organizuje sie drg krajowych i wojewdzkich w regionie. Przez teren powiatu przebiegaj drogi krajowe nr 3, 34 i 299 o cznej dugoci 27,1 km. Barier komunikacyjn w powiecie jest tylko jedna przeprawa mostowa przez Odr, ktra ponadto przechodzi przez centrum miasta Gogowa, co powoduje wiele uciliwoci w ruchu lokalnym.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4318

Poz. 665

Gwnymi czynnikami okrelajcymi charakter gospodarki Powiatu Gogowskiego s: pooenie geograficzne, funkcjonowanie duego orodka przemysowego (Gogw) oraz dominacja przemysu miedziowego. W powiecie dziaa okoo 7 tys. podmiotw gospodarczych, z ktrych 97% stanowi wasno prywatna. Przemys miedziowy posiada nadal najwiksze znaczenie dla gospodarki i struktury zatrudnienia w powiecie. W subregionie dominuj kopalnie, a na terenie Gogowa znajduje si KGHM Polska Mied S.A. Oddzia Huta Miedzi Gogw w Gogowie, bdca jednym z najwikszych na wiecie zakadw produkujcych mied (srebro najwikszym w Europie). W strukturze uytkowania gruntw prawie 28 tys. ha zajmuj uytki rolne, co stanowi 62% obszaru powiatu. Najwikszy udzia w cakowitej powierzchni uytkw rolnych w powiecie maj gminy: Kotla (25%), ukowice (20%) oraz gmina Gogw (19%), w obrbie ktrych znajduje si dwie trzecie cakowitej powierzchni uytkw rolnych. W gminie Kotla znajduje si rwnie ponad poowa wszystkich gruntw lenych powiatu (54%) oraz najwikszy area k (38%) i pastwisk (29%). Na terenie powiatu wystpuj liczna zoa kopalin takich jak: zoa rud miedzi, surowce skalne zoa, surowce chemiczne zoa soli kamiennej i wgla brunatnego i gazu ziemnego. Eksploatacj z rud miedzi zajmuj si zakady grnicze KGHM Polska Mied S.A. Odpady po wzbogacaniu rud trafiaj na skadowisko elazny Most w powiecie polkowickim. W pnocnej czci powiatu zlokalizowane s pokady gazu ziemnego zalegajce w utworach wapiennych permu. Zoa powiatu gogowskiego przynale do z na Niu Polski, a czny udzia w cakowitych zasobach kraju stanowi 64,2%. Eksploatacja gazu ziemnego w powiecie prowadzona jest w zoach Wilkw i Grochowice. Decyzja Wojewody Legnickiego ustanawiajca w 1987 roku stref ochronn dla Huty Miedzi Gogw" I i II obja obszar o powierzchni 2840 ha. Utworzenie strefy ochronnej byo wwczas rozwizaniem jedynym z uwagi na wysoki poziom zanieczyszcze oraz brak odpowiednich technologii i urzdze ochrony rodowiska. Utworzona strefa ochronna obja swoimi granicami 5 wsi usytuowanych na terenie 4-ch gmin i obejmowaa tereny pooone w bezporednim otoczeniu Huty tj.: grunty wsi Bogomice w gminie Kotla, grunty wsi Rapocin w gminie Gogw, grunty wsi Biechw i Wrblin Gogowski w gminie Miejskiej Gogw, czciowo grunty wsi ukowice i Koda w gminie ukowice. Po przejciu gruntw w 1990 r. Huta realizowaa na tym obszarze ukierunkowane zabiegi tj. tworzenie zieleni wysokiej oraz ograniczenie upraw polowych tylko do rolin przemysowych i nasiennych. Zgodnie z orzeczonym w omawianej decyzji obowizkiem monitoringu, Huta prowadzi pomiary oraz kontrolne badania stopnia i zasigu oddziaywania zanieczyszcze na rodowisko. W roku 2001 decyzj Wojewody Dolnolskiego obszar strefy pomniejszono do 2 660 ha, przeznaczajc wyczone ze strefy 180 ha na dziaalno przemysow i przekazujc je dla Gminy Miejskiej Gogw. W roku 2007 Wojewoda Dolnolski na podstawie ustawy o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony rodowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektrych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085, z pn. zm.) wygasi decyzje wydane w sprawie ustanowienia oraz zmiany strefy ochronnej Huty Miedzi Gogw. Powiat Gogowski jako jeden z trzech powiatw w Polsce otrzyma w 2005 roku tytu Powiatu Przyjaznego rodowisku i Certyfikat Narodowego Konkursu Ekologicznego. Czynniki klimatyczne majce wpyw na poziom substancji w powietrzu Powiat gogowski ley na terenach, ktre ze wzgldu na zrnicowanie wzgldnych wysokoci, maj rne warunki lokalnego klimatu. Na wysoczyznach s korzystne warunki nasonecznienia, szczeglnie na stokach poudniowych. Tereny pooone nad Odr cechuj si nadmiern wilgotnoci, du iloci mgie oraz dni z przymrozkami. Klimat powiatu gogowskiego charakteryzuj ciepe zimy (rednia temperatura miesiczna grudnia powyej 0oC a stycznia i lutego powyej 2oC) i ciepe lato. rednia temperatura roczna jest do wysoka i wynosi okoo 8,2oC. Roczna suma opadw waha si od 550 mm do 732 mm. Najwicej opadw jest w lipcu i sierpniu a najmniej w lutym. Przewaaj tutaj wiatry zachodnie i poudniowo zachodnie. Ich prdko rednio waha si od 1,6 do 3,6 m/s. Obszary chronione na terenie powiatu gogowskiego Na terenie powiatu gogowskiego zlokalizowanych jest ogem 1 242 ha przyrodniczych obszarw chronionych (2,8% powierzchni powiatu) oraz pi obszarw nalecych do sieci Natura 2000, ktre zajmuj na terenie powiatu gogowskiego obszar 4 492,48 ha, co stanowi 10,13% powierzchni powiatu. Wrd cennych pod wzgldem przyrodniczym lub krajobrazowym obszarw warto wymieni nastpujce zespoy: Obszar Chronionego Krajobrazu Wzgrza Dalkowskie ustanowiony zosta w 1996 r. w czci wojewdztwa lubuskiego i dolnolskiego, na jednym z najcenniejszych przyrodniczo terenw Wzgrz Dalkowskich, charakteryzujcym si wysok biornorodnoci. Celem ochrony jest tu zachowanie mozaikowego krajobrazu leno-polnego w terenie o urozmaiconej rzebie powierzchni ziemi. Dominuj tu biocenozy typu kowego, lenego, szuwarowego i wodnego. Bardzo wanymi skadnikami flory Wzgrz Dalkowskich s roliny bardzo rzadkie w skali kraju i wpisane do Polskiej Czerwonej Ksigi Rolin. Stwierdzono wystpowanie tu 19 takich gatunkw, wrd ktrych cztery s krytycznie zagroone wyginiciem. Na terenie powiatu gogowskiego obszar ten ley w gminie ukowice.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4319

Poz. 665

Na terenie powiatu pooone s nastpujce obszary Natura 2000: SOO (Specjalne Obszary Ochrony) Nowosolska Dolina Odry PLH080014, Koziorg w Czernej PLH020100, gi Odrzaskie PLH020018. OSO (Obszary Specjalnej Ochrony) gi Odrzaskie PLB020008, Dolina rodkowej Odry PLB080004. 6.2. UWARUNKOWANIA WYNIKAJCE ZE STUDIUM ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO Podczas opracowywania Programu ochrony powietrza (POP) poddano analizie studia zagospodarowania przestrzennego. Wykorzystano w tym celu dokumenty udostpnione do informacji publicznej, dane w nich zawarte mog nie by aktualne, jednak ze wzgldu na brak dostpnoci aktualniejszych studiw, zostay uwzgldnione w Programie. Celem poniszej analizy jest okrelenie ogranicze i barier wynikajcych z obowizujcych planw zagospodarowania przestrzennego majcych wpyw na aspekty ochrony powietrza poruszane niniejszym Programem. Wskazanie obowizujcych zapisw w zakresie uwarunkowa dla powiatu gogowskiego zobrazuje moliwoci i wytyczne stawiane przez gospodark przestrzenn, a majce wpyw na proponowane dziaania naprawcze. Na terenie powiatu gogowskiego planami zagospodarowania przestrzennego objte byo w roku bazowym 147 ha obszaru. Gminy Jerzmanowa, Kotla, Pcaw i ukowice w ogle nie posiaday obowizujcych planw. Wiele planw jest w fazie projektowania. Studium uwarunkowa i kierunkw zagospodarowania przestrzennego Gogowa zostao przyjte uchwa nr XXVI/211/2004 Rady Miejskiej w Gogowie z dnia 28 grudnia 2004 roku. Uwarunkowania wynikajce ze studiw zagospodarowania przestrzennego miasta Gogw. 1. W jednostce Stare Miasto planuje si: Wzbogaci zabudow maksymaln iloci zieleni, Przebudow i rozwj ukadu komunikacyjnego, Wprowadzi cieki rowerowe. 2. W jednostce rdmiecie planuje si: Modernizacj i rozwj ukadu komunikacyjnego, poczenie ulicy Poczdamskiej z Bram Brzostowsk, Wzbogaci istniejc zabudow zieleni, Wprowadzi cieki rowerowe z ich izolacj zieleni od strony jezdni, Korzystanie z miejskiej sieci ciepowniczej lub stosowanie indywidualnych urzdze grzewczych o wysokiej sprawnoci i niskim stopniu emisji zanieczyszcze. 3. W jednostce Ostrw Tumski planuje si zmniejszy ruch samochodowy poprzez budow obwodnicy drogowej miasta. 4. W jednostkach Chrobry-Kociuszki, Hutnik-Soneczne i arkw-Zota Podkowa wprowadzi cieki rowerowe oddzielone od ulic zieleni izolacyjn. 5. Na terenach jednostek arkw-Zota Podkowa i Widziszw naley przebudowa i zrehabilitowa obszary zdegradowane. 6. Na terenie jednostki Kopernik wprowadzi cieki rowerowe. 7. N Tereni jednostki Piastw lskich- Grkowo wprowadzi ziele izolacyjn wzdu projektowanej obwodnicy jak rwnie wzdu jezdni przy budowanych ciekach rowerowych. 8. Wprowadzenie cieek rowerowych wraz z zieleni izolacyjn na terenie jednostki NosociceKrzepw. 9. Planuje si budow cznika ulicy Krochmalnej z ulic Sikorskiego, jak rwnie przebudow i rehabilitacj obszarw zdegradowanych na terenie jednostki Nadodrze. 10.Na terenie jednostki Przemysowy Zachd naley: Przeduy ulic Towarow do ulicy Elektrycznej, Wprowadzi ciek rowerow wzdu ulicy Sikorskiego, Przebudowa i zrehabilitowa obszary zdegradowane. 11.Naley dokona rekultywacji zdegradowanych terenw rolniczych na terenie jednostki Huta. 12.Na terenie miasta prowadzi si ograniczenie inwestycji szczeglnie szkodliwych dla rodowiska, zaleca si stosowanie najlepszych dostpnych technologii i urzdze, minimalizujc istniejce uciliwoci zwizane z dziaalnoci przetwrstwa rud miedzi i komunikacji. 13.Stosuje si rekultywacj gruntw skaonych i zdegradowanych. 14.Wdraa si system segregacji odpadw i usuwa dzikie wysypiska odpadw. 15.Naley dokona modernizacji drg na terenie miasta w tym: Drogi krajowej nr 12, Drg wojewdzkich nr 292 i nr 329, Drg powiatowych, Drg gminnych. 16.Planuje si rozbudow i modernizacj istniejcego skadowiska odpadw komunalnych i przemysowych. 17.Planuje si modernizacj istniejcej sieci i rozwj rozdzielczej sieci gazowej. 18.Planuje si modernizacj i przebudow systemu elektroenergetycznego.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4320

Poz. 665

19. Planuje si rozbudow systemu ciepowniczego w miecie. 7. CHARAKTERYSTYKA TECHNICZNA I EKOLOGICZNA INSTALACJI I URZDZE 7.1. CHARAKTERYSTYKA TECHNICZNO-EKOLOGICZNA PUNKTOWYCH RDE EMISJI Emisja zanieczyszcze ze rde przemysowych zaley w najwikszym stopniu od stosowanego procesu technologicznego oraz rodzaju i jakoci urzdze ograniczajcych t emisj do rodowiska. Decydujcymi czynnikami, jeli chodzi o stopie uciliwoci dla otoczenia, jest oczywicie wielko, poziom nowoczesnoci, stan techniczny oraz lokalizacja rde emisji. Energetyka zawodowa jest jedn z dziedzin przemysu najbardziej wpywajc na wielko emisji zanieczyszcze takich jak py zawieszony PM10 czy dwutlenek siarki. Ograniczenie emisji przemysowych oraz z sektora energetyki spowodowao w ostatnich latach stabilizacj poziomu zanieczyszcze podstawowych: pyu zawieszonego, dwutlenku siarki i dwutlenku azotu. Na terenie powiatu gogowskiego najwiksze znaczenie dla jakoci powietrza ma przemys miedziowy, a dokadnie KGHM Polska Mied S.A. Oddzia Huta Miedzi Gogw w Gogowie. rda punktowe rozumiane s jako due instalacje spalania paliw oraz rda technologiczne majce znaczny udzia w emitowaniu zanieczyszcze. W inwentaryzacji punktowych rde emisji zanieczyszcze uwzgldniono emitory majce istotny wpyw na wielko emisji analizowanych zanieczyszcze. Na terenie powiatu gogowskiego w ramach inwentaryzacji rde punktowych uwzgldniono 27 jednostek organizacyjnych, posiadajcych rda spalania energetycznego (koty i piece) powodujce emisje do powietrza analizowanych zanieczyszcze, czyli: pyu zawieszonego PM10. Najwikszy wpyw na wielko emisji pyu PM10 na obszarze strefy w 2007 roku miaa KGHM Polska Mied S.A. Oddzia Huta Miedzi Gogw w Gogowie. Poniej przedstawiono charakterystyk KGHM Polska Mied S.A. Oddzia Huta Miedzi Gogw w Gogowie jako gwnego zakadu wpywajcego na wielko emisji pyu zawieszonego PM10 w powiecie. Przedmiotem dziaalnoci KGHM Polska Mied S.A. Oddzia Huta Miedzi Gogw jest produkcja miedzi elektrolitycznej z koncentratw miedzi powizana z zagospodarowaniem pproduktw powstajcych podczas jej wytwarzania w procesach produkcji metali szlachetnych oraz oowiu surowego. Na terenie Huty Miedzi Gogw znajduj si instalacje: instalacja do produkcji miedzi metalicznej z koncentratw miedzi i produktw z odzysku w procesach metalurgicznych i elektrochemicznych, w oparciu o proces przetopu koncentratw miedzi w piecu szybowym w Hucie Miedzi Gogw I(HMGI), instalacja do produkcji miedzi metalicznej z koncentratw miedzi i produktw z odzysku w procesach metalurgicznych i elektrochemicznych, w oparciu o proces przetopu koncentratw miedzi w piecu zawiesinowym w Hucie Miedzi Gogw II (HMG II), instalacja do produkcji metali szlachetnych z polimetalicznych koncentratw srebrononych, bdcych produktem ubocznym instalacji do produkcji miedzi elektrolitycznej hut miedzi, w oparciu o proces przetopu w obrotowo-wychylnym konwertorze typu TBRC (piecu Kaldo) i procesy hydrometalurgiczne (na terenie Huty Miedzi Gogw II), instalacja do produkcji oowiu surowego z koncentratw oowiononych bdcych produktem ubocznym instalacji do produkcji miedzi elektrolitycznej hut miedzi, w oparciu o proces przetopu w piecach wahadowo-obrotowych Drschla (na terenie Huty Miedzi Gogw I), skadowisko odpadw staw osadowy komora IV. Zakad "Energetyka" Spka z ograniczon odpowiedzialnoci z siedzib w Lubinie, ktra zostaa powoana przez Zarzd KGHM Polska Mied S.A. jako jednoosobowa spka KGHM Polska Mied S.A. prowadzi instalacj energetycznego spalania paliw o mocy nominalnej ponad 50 MWt tj. Elektrociepownia EC3 w Gogowie. Elektrociepownia EC-3 w Gogowie produkuje energi elektryczn na potrzeby Huty Miedzi Gogw w Gogowie, dostarcza ciepo w postaci pary wodnej na potrzeby Huty Miedzi Gogw, a take ciepo w postaci wody gorcej na potrzeby miasta Gogowa. Elektrociepownia wyposaona jest w siedem kotw energetycznych parowych typu ORG-32, opalanych wglem kamiennym z moliwoci dopalania gazu gardzielowego wytwarzanego w procesie technologicznym wytopu miedzi, o mocy cieplnej zainstalowanej 24,6 MWt kady (moc cieplna w paliwie wynosi: przy spalaniu wgla i gazu gardzielowego: 38,4 MW, natomiast przy spalaniu wgla: 31,3 MW), oraz w dwa koty ciepownicze wodne typu WLM-25, opalane wglem kamiennym, o mocy cieplnej zainstalowanej 29 MWt (moc cieplna w paliwie przy spalaniu wgla wynosi 37,1 MW). Koty parowe zasilaj 3 turbozespoy parowe o cznej zainstalowanej mocy elektrycznej rwnej 49,5 MWe. czna moc cieplna siedmiu kotw parowych i dwch kotw wodnych wynosi 230,2 MWt.(moc cieplna w paliwie 343,0 MWt), po modernizacji dwch kotw parowych 242,3 MW (moc cieplna w paliwie 342,8 MWt). 7.2. CHARAKTERYSTYKA TECHNICZNO-EKOLOGICZNA POWIERZCHNIOWYCH RDE EMISJI Emisja ze rde sektora bytowo-komunalnego, tzw. niska emisja, obejmuje swoim zasigiem gwnie mae kotownie oraz paleniska domowe. W celu scharakteryzowania rde powierzchniowych emisji na terenie powiatu gogowskiego przeanalizowano zasig systemu ciepowniczego oraz systemu zasilania i wykorzystania gazu do celw grzewczych, wykorzystujc do tego dokumenty strategiczne dla powiatu, a take dane GUS dla roku bazowego. Zaopatrzenie powiatu gogowskiego w energi ciepln oparte jest o zrnicowane lokalne rda ciepa: sie ciepln zasilan przez Hut Miedzi Gogw tylko dla miasta Gogowa, kotownie osiedlowe, kotownie indywidualne, ogrzewania indywidualne budynkw mieszkalnych (wglowe, gazowe i elektryczne). Na potrzeby miasta Gogowa ciepo dostarczane jest przez Hut Miedzi Gogw. Wedug Strategii rozwoju dla powiatu gogowskiego tylko 30% budynkw ogrzewanych jest centralnie (miasto Gogw).

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4321

Poz. 665

W pozostaych miejscowociach gmin powiatu gogowskiego wystpuj lokalne lub indywidualne kotownie w wikszoci na wgiel kamienny, a w mniejszym stopniu na olej i na gaz. czna dugo sieci cieplnej przesyowej wedug danych GUS z 2007 r. wynosia 85,9 km, a liczba kotowni na terenie powiatu wynosia 23. Docelowo system zaopatrzenia ludnoci powiatu w ciepo, powinien by oparty o centralizacj systemu ciepowniczego, wykorzystanie lokalnych rde i zasobw paliw (w tym biopaliw) oraz szczeglnie w Gogowie, podczenie jak najwikszej liczby mieszkacw do sieci ciepowniczej lub do gazowej. W celu zmniejszenia emisji zanieczyszcze konieczna jest termomodernizacja obiektw i systemw zasilania cieplnego poszczeglnych jednostek powiatu. Dziaania takie pozwol na zmniejszenie zuycia ciepa na ogrzewanie istniejcych budynkw. W celu zmniejszenia emisji niskiej potrzebna jest rwnie modernizacja kotw, w ktrych obecnie wykorzystuje si wgiel kamienny oraz koks. Istniejcy system sieci gazowej posiada znaczne rezerwy i moe stanowi rdo dostaw gazu dla nowych podmiotw. Powiat zasilany jest gazem ziemnym zaazotowanym GZ42,5 z krajowego systemu przesyowego z gwnego wza gazowniczego przy pomocy magistrali Krobia Gogw aga Zielona Gra. Sie gazowa funkcjonuje tylko w miecie Gogowie oraz w gminie Gogw (miejscowoci Ruszowice, Przedmocie, Bytnik), ukowice i Jerzmanowa. W gminach tych nawet 19% mieszka ogrzewanych jest gazem, co jest do wysokim wskanikiem jak na gminy wiejskie. Bariery ekonomiczne sprawiaj, e mieszkacy miasta nie korzystaj w tak duym stopniu z tego nonika energii, ale obserwowany jest powrt do taszego nonika energii paliwa staego. Tabela D-10. Sie gazowa w powiecie gogowskim (rdo: GUS)
strefa/jednostka administracyjna Powiat gogowski Gogw miasto Gogw gmina wiejska Jerzmanowa Kotla Pcaw ukowice dugo czynnej sieci gazowej [km] 189, 05 85,05 37,09 13,37 0 14,03 39,51 odbiorcy gazu [mieszkania] 23 211 22 482 364 143 0 0 222 odbiorcy ogrzewajcy gazem [mieszkania] 4 019 3 440 281 103 0 0 195 zuycie gazu na ogrzewanie mieszka [m3] 6 149 5 223 475 155 0 0 296 udzia mieszka ogrzewanych gazem w oglnej ich liczbie 13,7% 14,5% 16,9% 11% 0% 0% 19,2%

7.3. CHARAKTERYSTYKA TECHNICZNO-EKOLOGICZNA RDE LINIOWYCH Na wielko stenia analizowanych zanieczyszcze w powietrzu wpyw ma rwnie komunikacja. Poziom zanieczyszczenia powietrza pyem zawieszonym PM10 jest zaleny w najwikszym stopniu od natenia ruchu na poszczeglnych trasach komunikacyjnych oraz stanu technicznego drg. Due znaczenie w miastach ma rwnie zwarta zabudowa, gdy w znacznym stopniu ogranicza wymian mas powietrza. Efektem tego jest gromadzenie si pyu w przyziemnej warstwie atmosfery. Wielko emisji z komunikacji zalena jest od iloci i rodzaju samochodw oraz od rodzaju stosowanego paliwa. Naley rwnie uwzgldni wpyw zanieczyszcze pochodzcych z procesw zuycia opon, hamulcw a take cierania nawierzchni drg, ktre zalicza si do emisji pozaspalinowej. Istotne znaczenie ma rwnie emisja wtrna (z unoszenia) pyu PM10 z nawierzchni drg. Jej wielko zalena jest od stanu technicznego drogi, stopnia utwardzenia pobocza itp. Emisja pozaspalinowa stanowi od 50 do 70% emisji cakowitej z komunikacji. W analizie emisji liniowej ujto odcinki drg na terenie powiatu gogowskiego opierajc si na dostpnych danych o nateniu ruchu na drogach w miecie, pochodzce gwnie z pomiarw przeprowadzanych w ramach Generalnego Pomiaru Ruchu (GPR), w ramach prowadzonych prac modernizacyjnych i innych dostpnych danych okrelajcych natenie ruchu na poszczeglnych odcinkach drg. Natenie ruchu okrelone zostao dla czterech grup pojazdw: samochody osobowe, dostawcze, ciarowe i autobusy. Ukad komunikacyjny powiatu w wielu miejscach wymaga modernizacji. Miasto Gogw nie posiada obwodnicy, a przebiegajca przez miasto droga krajowa nr 12 na niewtpliwie znaczcy wpyw na natenie ruchu na terenie miasta, zwaywszy, i na terenie powiatu jedyna przeprawa mostowa przez Odr znajduje si wanie w Gogowie. Modernizacji, polegajcej szczeglnie na utwardzeniu poboczy wymaga jeszcze szereg odcinkw drg. Drogi gminne w ponad 119 km to drogi o nawierzchni gruntowej. Jedynie 179,3 km to nawierzchnia twarda. Jeli chodzi o drogi powiatowe to zaledwie 10 km jest w nawierzchni gruntowej. Zgodnie z raportem z Systemu Oceny Stanu Nawierzchni drg z 2007 r. dla drg krajowych w powiecie gogowskim stan wikszoci z odcinkw jest w klasie A czyli najlepszej. Na terenie miasta Gogowa s odcinki gdzie stan nawierzchni zaliczony zosta do kategorii D, czyli wymagajcej natychmiastowych remontw.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4322

Poz. 665

Tabela D-11. Rodzaje drg w powiecie gogowskim (rdo: GUS)


rodzaj drogi Autostrady drogi ekspresowe drogi krajowe [km] drogi wojewdzkie [km] drogi powiatowe [km] o nawierzchni twardej o nawierzchni twardej ulepszonej o nawierzchni gruntowej drogi gminne [km] o nawierzchni twardej o nawierzchni twardej ulepszonej o nawierzchni gruntowej 179,3 159,9 119,1 powiat gogowski 27,1 78,8 124,3 123,2 10

8. BILANSE ZANIECZYSZCZE Przeprowadzona na potrzeby niniejszego Programu inwentaryzacja obejmowaa rda punktowej, liniowej i powierzchniowej zlokalizowane na terenie strefy. Poniej przedstawiono szczegowo analiz wynikw inwentaryzacji oraz w drugiej czci dokonano bilansu ilociowego i przeprowadzono analizy udziaw poszczeglnych rde w emisji analizowanego pyu zawieszonego PM10. 8.1. INWENTARYZACJA EMISJI ZE RDE PUNKTOWYCH Sumaryczna wielko emisji pyu zawieszonego PM10 w powiecie gogowskim dla roku bazowego 2007 wynosi 98,29 Mg/rok. W tabeli poniej przedstawiono wykaz najwikszych zakadw emitujcych py zawieszony PM10 ujtych w obliczeniach emisji. Tabela D-12. Zestawienie jednostek organizacyjnych emitujcych py PM10 na terenie powiatu gogowskiego (rdo: baza danych SOZAT)
Nazwa KGHM Polska Mied S.A. Oddzia Huta Miedzi Gogw w Gogowie PPHU DUL- Wadysaw DUL w Tylewicach Fabryka Maszyn Budowlanych "FAMABA" w Gogowie Instytut Metali Nieelaznych w Gliwicach Zakad Materiaw ciernych w Gogowie KGHM Polska Mied S.A. O/Zakady Grnicze Polkowice-Sieroszowice rejon SG PPHiU KOMAK Sp. z o.o. w Gogowie Pozostae jednostki SUMA wielko emisji pyu PM10 [Mg/rok] 77,80 6,26 2,87 2,83 2,72 2,02 3,79 98,29

Dodatkowo okrelono rwnie roczny profil zmiennoci emisji punktowej, co jest szczeglnie istotne w przypadku, gdy cz emisji punktowej pochodzi ze spalania paliw do celw grzewczych. 8.2. INWENTARYZACJA EMISJI ZE RDE POWIERZCHNIOWYCH Inwentaryzacja powierzchniowych rde emisji zostaa przeprowadzona w oparciu o wytyczne odnonie sposobw przeprowadzania inwentaryzacji ujtych w materiaach pomocniczych Ministerstwa rodowiska i Gwnego Inspektora Ochrony rodowiska pt. Wskazwki dla Wojewdzkich inwentaryzacji emisji na potrzeby ocen biecych i programw ochrony powietrza, Warszawa 2003. Analizie poddano emisj powierzchniow na obszarze powiatu gogowskiego w katastrze, w polach 1000 m 1000 m. W celu zobrazowania emisji w przedziale czasowym opracowano i zastosowano profile zmiennoci czasowej dla stref: profil miesiczny i profil dobowy. Powiat zosta podzielony na obszary bilansowych, dla ktrych wyznaczono wielkoci emisji na podstawie planu zaopatrzenia w ciepo i zebranych danych.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4323

Poz. 665

Tabela D-13. Zestawienie emisji pyu zawieszonego PM10 ze rde powierzchniowych na terenie powiatu gogowskiego w roku bazowym 2007 (rdo: baza emisji SOZAT)
Obszar powiat gogowski poza Gogowem Gogw I - Chrobry II - Kopernika III - Hutnik IV - Piastw V - rdmiecie VI - Przemysowe Wielko emisji powierzchniowej [Mg/rok] py PM10 110,92 90,35 11,71 10,62 14,08 17,80 18,97 17,16

SUMA

201,27

8.3. INWENTARYZACJA EMISJI ZE RDE LINIOWYCH Gwne rdo emisji zanieczyszcze ze rde liniowych stanowi ruch komunikacyjny na drogach krajowych, wojewdzkich i miejskich, odpowiedzialny za powstawanie emisji pyu PM10 w wyniku: spalania paliw w silnikach, cierania jezdni, opon i hamulcw, unoszenia drobin pyu w wyniku wzniecania go z powierzchni na skutek ruchu pojazdw (emisja wtrna). Przeprowadzajc inwentaryzacj rde emisji liniowej wykorzystano Generalny Pomiar Ruchu (GPR) z Generalnej Dyrekcji Drg Krajowych i Autostrad, przeprowadzony na drogach krajowych w 2005 roku redni dobowy ruch w punktach pomiarowych oraz dostpne informacje o nateniu ruchu pojazdw na drogach krajowych, wojewdzkich i gminnych w powiecie gogowskim. Emisja pyu zawieszonego PM10 ze wszystkich ujtych odcinkw drg w 2007 roku wyniosa blisko 38,09 Mg/rok i chocia stanowi to ok. 16% caoci zinwentaryzowanej w powiecie emisji to ze wzgldu na sposb wprowadzania do powietrza (nisko przy ziemi) utrudniajcy rozprzestrzenianie zanieczyszcze ten rodzaj emisji ma istotny wpyw na stenia imisyjne na tym terenie. 8.4. BILANSE ZANIECZYSZCZE POCHODZCYCH Z POSZCZEGLNYCH RDE Celem przeprowadzonej inwentaryzacji rde emisji zanieczyszcze byo ustalenie wielko adunku pyu zawieszonego PM10 w 2007 roku. Do inwentaryzacji sporzdzonej na potrzeby niniejszego Programu wykorzystano narzdzie informatyczne Wojewdzki Kataster Emisji, stanowice element Systemu Zarzdzania Informacjami rodowiskowymi SOZAT. Cakowita wielko emisji jest sum emisji: punktowej, liniowej oraz powierzchniowej z obszarw analizowanej strefy. W poniszej tabeli przedstawiono zestawienie emisji z poszczeglnych rodzajw rde emisji na terenie powiatu gogowskiego. Rozkad przestrzenny emisji analizowanych zanieczyszcze przedstawiono na mapie w zacznikach graficznych (rozdzia 13). Tabela D-14. Zestawienie emisji zanieczyszcze ze rde na terenie powiatu gogowskiego w roku bazowym 2007 (rdo: baza emisji SOZAT)
rodzaj emisji emisja punktowa emisja powierzchniowa emisja liniowa strefa RAZEM wielko [Mg/rok] adunku py PM10 98,29 201,27 38,09 340,27 zanieczyszcze

Aby zobrazowa wpyw poszczeglnych rodzajw emitorw na wielko sumaryczna pyu PM10 na terenie powiatu gogowskiego poniej przedstawiono udziay procentowe poszczeglnych kategorii rde emisji.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4324

Poz. 665

py PM10

29,7%

59,2%

11,2%

0%

20%

40%

60%

80% emisja liniowa

100%

emisja punktowa

emisja powierzchniowa

Rysunek D-6. Struktura emisji zanieczyszcze w powiecie gogowskim w roku bazowym 2007

Jak wynika z powyszego, najwikszy udzia w wielkoci emisji pyu PM10 ma emisja powierzchniowa ponad 59%, a nastpnie emisja punktowa ok. 29,7%. Udzia emisji liniowej na terenie powiatu gogowskiego w sumarycznej emisji ze strefy jest najmniejszy. 8.5. EMISJA NAPYWOWA Analiza wielkoci ste substancji na terenie powiatu gogowskiego obejmowaa rwnie wielkoci emisji ze rde znajdujcych si poza stref, a majcych wpyw na stenia na terenie strefy. Pod uwag wzito rda w trzech grupach: rda znajdujce si w odlegoci do 30 km od granicy strefy (rda punktowe, powierzchniowe, liniowe), rda znajdujce si w odlegoci powyej 30 km od granicy strefy (istotne rda punktowe z terenu Polski), rda transgraniczne (istotne rda punktowe spoza terenu Polski). W powiecie gogowskim emisja napywowa rozpatrywana bya pod ktem rde zlokalizowanych w Czechach oraz w ssiadujcych powiatach: polkowickim, lubiskim, growskim, nowosolskim i wschowskim. rda znajdujce si w odlegoci do 30 km od granicy strefy (rda punktowe, liniowe i powierzchniowe z ww. powiatu) tworz warto ta regionalnego, natomiast to cakowite stanowi sum ta regionalnego oraz oddziaywania istotnych rde pooonych w odlegoci ponad 30 km od granicy strefy. To transgraniczne definiowane jest jako poziom zanieczyszcze, jaki moe by wywoany przez rda pooone poza granicami Polski. Emisj transgraniczn oszacowano na podstawie danych z baz emisyjnych EMEP, opracowa dostpnych na stronie GIO oraz danych pomiarowych ze stacji monitoringu ta regionalnego EMEP. Wielko emisji z pasa 30 km wok strefy oraz z emitorw punktowych spoza wspomnianego pasa otaczajcego stref zestawiono w tabeli poniej. Tabela D-15. Emisja pyu zawieszonego PM10 i benzo(a)pirenu z pasa 30 km wok strefy i emisja punktowa spoza pasa w roku bazowym 2007
rodzaj emisji wielko adunku zanieczyszcze [Mg/rok] py PM10 benzo(a)piren pas do 30 km 1 762,34 1 136,06 280,16 3 178,57 powyej 30 km 5 937,45

emisja punktowa emisja powierzchniowa emisja liniowa suma emisja punktowa

0,6112 0,6499 0,0006 1,2617 1,0974

Po analizie danych z EMEP na podstawie danych pomiarowych z Czeskich stacji monitoringu ta regionalnego (CZ01 Svratouch i CZ03 Kosetice) okrelono rwnie emisj transgraniczn dla pyu PM10. Wymienione punkty pomiarowe zlokalizowane s w zachodniej czci Czech. Przeprowadzona analiza emisji napywowej pozwolia na okrelenie wielkoci ta na terenie strefy, uwzgldniajcego napywy zanieczyszcze spoza strefy, ktre wynosi odpowiednio: dla pyu PM10 23,2 g/m3, w tym wyrni mona: warto ta cakowitego: 18,2 g/m3 (w tym to regionalne 4,3 g/m3), warto ta transgranicznego: 5 g/m3. Podkreli naley fakt, e w przypadku pyu zawieszonego PM10 ju sama warto ta stanowi ok. 58% dopuszczalnego stenia redniorocznego. 9. ANALIZY STANU ZANIECZYSZCZENIA POWIETRZA 9.1. OGLNA ANALIZA ISTNIEJCEJ SYTUACJI Zgodno z wartociami dopuszczalnymi dla pyu zawieszonego PM10 powinna by osignita ju w roku 2005. Osigniecie tej zgodnoci okazao si jednak niemoliwe w powiecie gogowskim, do czego przyczyniy si niekorzystne warunki klimatyczne i meteorologiczne, wystpujce na obszarze strefy,

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4325

Poz. 665

a take szczeglne lokalne warunki rozprzestrzeniania si zanieczyszcze oraz inne czynniki, przedstawione w czci oglnej (O. Zagadnienia oglne). Analizy rozkadw ste substancji Poniej przedstawiono szczegowe analizy rozkadw ste pyu zawieszonego PM10 w strefie powiatu gogowskiego, w roku bazowym (2007), w tym w kontekcie warunkw meteorologicznych. Dla porwnania zestawiono rwnie wyniki z roku 2006, 2008 i 2009, aby zobrazowa zmiany jakie zachodz w zakresie jakoci powietrza na terenie strefy w tych latach. Analizujc rozkad ste 24-godz. pyu PM10 w cigu roku wyranie wida wzrost ste w sezonie chodnym (pokrywajcym si z sezonem grzewczym) na jednej tylko stacji w Gogowie przy ul. Norwida znajdujcej si w centrum miasta. Na pozostaych stacjach nie ma wikszych rnic pomidzy sezonem ciepym i zimowym. Najwysze stenia pyu PM10 na stacji w Gogowie przy ul. Norwida odnotowane zostay w lutym, marcu i kwietniu 2007 roku oraz w padzierniku 2007 roku. W adnym z analizowanych lat na adnej stacji pomiarowej w powiecie nie byo przekroczone stenie alarmowe 200 g/m3. W pierwszym kwartale 2006 roku miay miejsce wyjtkowo niekorzystne warunki meteorologiczne. Dugotrwae mrozy utrzymujce si w caym kraju byy przyczyn wyjtkowo intensywnego sezonu grzewczego. I dlatego tez w tym roku zanotowano 52 dni z przekroczeniami ste 24-godzinowych pyu PM10 na stacji w Gogowie (ul. Norwida). W roku 2008 znacznie poprawiy si wyniki pomiarw ste na terenie powiatu i nie odnotowano tak duej liczby dni z przekroczeniami ste 24-godz. jak w latach poprzednich zwaszcza na stacji w Gogowie przy ul. Norwida. Inaczej sytuacja wyglda w roku 2009, gdzie znowu zanotowano ponadnormatywn ilo dni z przekroczeniami ste 24-godz. pyu PM10 40 dni. Na wykresach poniej pokazano rozkad liczby dni z przekroczeniami poziomu dopuszczalnego ste 24-godzinnych dla pyu PM10 porwnanie pomiarw na wszystkich stacjach w strefie.
ilod przekroczeo stzeo 24-godz. pyu PM10 - 2007 r. 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII

Gogw ul. Sikorskiego

Gogw ul. Norwida

Rysunek D-24. Ilo dni z przekroczeniami dopuszczalnego poziomu ste 24-godzinnych pyu PM10 w poszczeglnych miesicach roku 2007 w powiecie gogowskim (rdo: wyniki pomiarw udostpnione przez WIO)

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49 20 18 16 14 12 10 8 6 4 2 0 I II III IV V

4326

Poz. 665

VI Sobczyce

VII

VIII

IX

XI

XII

Gogw ul. Sikorskiego

Kromolin

Gogw ul. Norwida

Rysunek D-25. Ilo dni z przekroczeniami dopuszczalnego poziomu ste 24-godzinnych pyu PM10 w poszczeglnych miesicach roku 2006 w powiecie gogowskim (rdo: wyniki pomiarw udostpnione przez WIO)

Na powyszych wykresach wida due rnice pomidzy pomiarami prowadzonymi na stacjach zlokalizowanych na otwartym terenie, a stacj zlokalizowan w centrum miasta. Jednak wyranie widoczna jest tendencja przekroczenia wystpuj w sezonie grzewczym. Najwysze stenie rednioroczne przypado w roku 2006, ale warto dopuszczalna nie zostaa przekroczona w latach 20062009. Przedstawiono to na rysunku poniej.

35 30 25 [ug/m3] 20 15 10 5 0 2006 2007 2008 2009

Sobczyce

Kromolin

Gogw ul. Sikorskiego

Gogw ul. Norwida

Rysunek D-26. Wielko ste redniorocznych pyu PM10 w strefie w latach 2006-2009. (rdo: wyniki pomiarw udostpnione przez WIO)

Na wszystkich stacjach poza stacj na ul. Norwida wida tendencj spadkow jeli chodzi o wartoci stenia redniorocznego. Jedynie na stacji na ul. Norwida w Gogowie wyranie wida wzrost. Ilo dni z ponadnormatywnymi steniami 24-godz. pyu PM10 rwnie zmienia si w cigu analizowanego okresu co wida na poniszym wykresie.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4327

Poz. 665

60 50 40 30 20 10 0 2006 Gogw ul. Sikorskiego 2007 2008 Kromolin 2009 Sobczyce

Gogw ul. Norwida

Rysunek D-27. Ilo dni z przekroczeniami ste 24-godz. pyu PM10 na stacjach pomiarowych w powiecie gogowskim (rdo: wyniki pomiarw udostpnione przez WIO)

Poniej przedstawiono przebieg zmiennoci ste 24-godz. pyu PM 10 na stacjach pomiarowych w powiecie gogowskim w latach 2007 i 2008.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4328

Poz. 665

Sytuacja meteorologiczna Analizujc przyczyny przekrocze dopuszczalnych poziomw pyu zawieszonego PM10 w powietrzu, przede wszystkim naley odwoa si do warunkw meteorologicznych, panujcych w okresach przekrocze. W czci K (tabelaryczne zestawienia) przedstawiono szczegowe analizy prdkoci wiatru oraz inwersji temperatury dla dni, w ktrych warto stenia 24 godz. pyu zawieszonego PM10 bya wysza od 50 g/m3, a poniej krtkie podsumowanie tych analiz, dla stacji, na ktrej zanotowano przekroczenia dopuszczalnej czstoci przekrocze 35 dni. Tabela D-16. Podstawowe parametry zwizane z przekroczeniami ste 24-godz. pyu zawieszonego PM10 dla powiatu gogowskiego, w roku 2007 (rdo: opracowanie wasne, na podstawie danych WIO Wrocaw oraz preprocesora meteorologicznego CALMET)
Stacja pomiarowa Gogw ul. Norwida Liczba dni rednia roczna ze steniem prdko wiatru >50 g/m3 [m/s] 36 1,32 Liczba dni ze steniem >50 g/m3 i prdkoci <1,5 m/s 24 Liczba dni ze steniem >50 g/m3 i inwersj 17

Naley podkreli, e rednia roczna prdko wiatru, w roku 2007, wynosia poniej 1,5 m/s, co jest wskanikiem niekorzystnych warunkw klimatycznych. rednio ok. 67% dni z przekroczeniami wystpio w roku 2007 w sytuacji cisz atmosferycznych i sabych wiatrw poniej 1,5 m/s. Utrudniona jest wwczas pozioma wymiana powietrza, co powoduje wzrost ste substancji w pobliu niskich rde emisji. Jak wynika z powyszej tabeli, stosunkowo czstym zjawiskiem byy rwnie inwersje temperatury, wpywajce niekorzystnie na wymian powietrza w pionie. W roku 2007, na analizowanej stacji blisko 50% dni z przekroczeniami wystpio przy takich wanie warunkach. 9.2. OBLICZENIA I ANALIZA STANU ZANIECZYSZCZENIA POWIETRZA W ROKU BAZOWYM 2007 Stenia rednioroczne pyu zawieszonego PM10 wyniki oblicze Wyniki oblicze ste redniorocznych pyu zawieszonego PM10 dla roku bazowego 2007, dla powiatu gogowskiego przedstawiono na mapach w rozdziale 13. Analizujc uzyskane wyniki mona sformuowa nastpujce wnioski: w caym powiecie gogowskim nie odnotowano przekrocze stenia redniorocznego pyu zawieszonego PM10, najwysze stenie rednioroczne wynosi 29,86 g/m3, najnisze wartoci ste redniorocznych pyu zawieszonego PM10 wystpuj na terenach niezabudowanych. Stenia 24-godz. pyu zawieszonego PM10 wyniki oblicze Wyniki oblicze ste 24-godz. pyu zawieszonego PM10 dla roku bazowego 2007 przedstawiono na mapach w rozdziale 13.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4329

Poz. 665

Przekroczenia dopuszczalnego stenia 24-godzinnego pyu zawieszonego PM10 przeanalizowano w ukadzie percentyli 90,4 ze ste 24-godz. Analizujc uzyskane wyniki mona sformuowa nastpujce wnioski: w powiecie gogowskim przekroczenia dopuszczalnej czstoci przekrocze ste 24-godz. (powyej 35 w cigu roku) wystpuj na obszarze miasta Gogowa wzdu drogi krajowej nr 12 w odcinku poudniowym wraz z czci osiedla Kopernik i Piastw, percentyl 90,4 osiga najwysz warto 50,29 g/m3. Wyej wymienione obszary przekrocze podlegaj prognozie dotrzymywania dopuszczalnego poziomu dla roku 2020. 9.3. ANALIZA UDZIAU GRUP RDE EMISJI - PROCENTOWY UDZIA W ZANIECZYSZCZENIU POWIETRZA POSZCZEGLNYCH GRUP RDE EMISJI I POSZCZEGLNYCH RDE EMISJI Analiz udziau poszczeglnych grup rde emisji przeprowadzono w oparciu o nastpujcy podzia rde zlokalizowanych na obszarach poszczeglnych stref: rda punktowe, dotycz korzystania ze rodowiska, rda liniowe, dotycz powszechnego korzystania ze rodowiska, rda powierzchniowe, dotycz powszechnego korzystania ze rodowiska. Dla wszystkich punktw siatki obliczeniowej wyznaczono stenia rednioroczne odpowiadajce oddziaywaniu poszczeglnych grup rde, a nastpnie okrelono ich udziay na obszarze przekrocze, oraz na pozostaym terenie strefy. Tabela poniej przedstawia zestawienie parametrw statystycznych przestrzennego rozkadu udziaw grup rde emisji w steniach redniorocznych dla terenu powiatu gogowskiego. Tabela D-17. Zestawienie parametrw statystycznych przestrzennego rozkadu udziaw grup rde emisji w steniach redniorocznych pyu PM10 na terenie powiatu gogowskiego.
rodzaj rde redni udzia na terenie powiatu poza obszarem przekrocze py zawieszony PM10 rda powierzchniowe rda liniowe rda punktowe kruszywa to 3,15% 1,01% 1,43% 1,01% 93,40% 3,75% 15,94% 1,35% 1,11% 77,85% redni udzia w obszarze przekrocze

Poniej przedstawiono graficznie udziay poszczeglnych grup rde w imisji na terenie powiatu gogowskiego dla pyu PM10.

w obszarze przekroczeo

15,94%

77,85%

poza obszarem przekroczeo

3,15%

93,40%

0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

70%

80%

90%

100%

rda powierzchniowe

rda liniowe

rda punktowe

kruszywa

to

Rysunek D-28. Udzia poszczeglnych rde emisji w imisji pyu zawieszonego PM10 na terenie powiatu gogowskiego w 2007 roku

Podsumowujc wyniki uzyskane dla caego obszaru powiatu mona sformuowa nastpujce wnioski: udzia ta i napywu w wielkoci ste redniorocznych pyu PM10 na obszarze strefy wynosi 93,4%, z czego 21% stanowi napyw z pasa 30 km i dalekich emitorw punktowych, udzia ta w obszarze przekrocze zdecydowanie maleje, ale w dalszym cigu pozostaje na wysokim poziomie ok. 77,85%, z czego 17,58% stanowi napyw z pasa 30 km i dalekich emitorw punktowych, najwiksze oddziaywanie na stan jakoci powietrza w powiecie maj rda liniowe (ponad 15% w obszarze przekrocze) i rda powierzchniowe (ok. 3,75% w obszarze przekrocze); dotyczy to zarwno osiganych wartoci ste jak i zasigu ich wystpowania, rda punktowe maj mniejszy udzia w obszarze przekrocze,

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4330

Poz. 665

oddziaywanie poszczeglnych rodzajw rde emisji na stan jakoci powietrza moe lokalnie by zwikszone lub zmniejszone w stosunku do udziaw rednich dla miasta, o czym wiadczy znaczny rozrzut wartoci ste redniorocznych, rozkad udziaw procentowych zaley od lokalizacji punktw obliczeniowych gdy w ssiedztwie cigw komunikacyjnych udzia rde liniowych silnie ronie i moe by przewaajcy, natomiast na pozostaych obszarach dominuje wpyw emisji powierzchniowej, wpyw emisji liniowej jest najwikszy wzdu drg, emisja powierzchniowa i liniowa jest odpowiedzialna w najwikszym stopniu za poziom ste redniorocznych pyu PM10 na terenie miasta Gogowa. Przedstawione powyej rozwaania oraz wyniki modelowania rozprzestrzeniania zanieczyszcze wskazuj jednoznacznie, e za jako powietrza na terenie obszaru miasta Gogowa gdzie wystpuj przekroczenia w przewaajcej mierze odpowiadaj rda emisji pochodzce z powszechnego korzystania ze rodowiska. Natomiast korzystanie ze rodowiska ma mniejszy wpyw na wielko ste pyu zawieszonego PM10 oraz benzo(a)pirenu zarwno na terenie miasta, jak i na obszarze przekrocze. Przedstawione powyej analizy dotycz udziaw w zanieczyszczeniu powietrza poszczeglnych grup rde emisji w odniesieniu do ste redniorocznych pyu zawieszonego PM10. Jednak z uwagi na fakt, e podstawowym problemem w strefie jest przekroczenie dopuszczalnej czstoci przekrocze ste 24-godz. (dua liczba dni z przekroczeniami) przeprowadzono rwnie analiz wpywu poszczeglnych rodzajw rde na wielko ste 24-godzinnych. W tym celu wyselekcjonowano dni o szczeglnie niekorzystnych warunkach meteorologicznych bardzo niska temperatura i maa prdko wiatru. Jako przykad poniej przedstawiono analiz dwch dni: 26 stycznia i 18 grudnia 2007 roku, w ktrych rozprzestrzenianie zanieczyszcze byo utrudnione. Ponisza tabela i wykresy przedstawiaj udzia poszczeglnych rodzajw rde w steniach 24-godzinnych pyu zawieszonego PM10 w analizowanych dniach roku bazowego. Tabela D-18. Zestawienie parametrw statystycznych przestrzennego rozkadu udziaw grup rde emisji w steniach 24-godz. pyu PM10 na terenie powiatu gogowskiego
rodzaj rde data napyw + to rda powierzchniowe rda liniowe rda punktowe kruszywa redni udzia w obszarze najwyszych ste 26 stycznia 2007 roku 71,04% 25,12% 1,94% 1,36% 0,54% 18 grudnia 2007 roku 68,33% 24,67% 1,72% 5,29% 0%

udzia rde w steniach 24-godz. pyu PM10 w powiecie gogowskim

25 grudnia

68,3% 71,0%
0% to 20% 40% liniowe 60% punktowe

24,7% 25,1%
80% kruszywa

5,29%

26 stycznia

1,36%

100%

powierzchniowe

Rysunek D-14. Udzia poszczeglnych rde emisji w steniach 24-godz. pyu zawieszonego PM10 w wybranych dniach w 2007 roku w powiecie gogowskim

Analiza prezentowanych wynikw wyranie pokazuje znaczcy wpyw rde powierzchniowych na wielko stenia 24-godz. Zaznaczy naley, e obu analizowanych dniach pojawiaj si w wynikach modelowania przekroczenia ste dopuszczalnych, ale 26 stycznia stenia s zdecydowanie nisze ni 25 grudnia. Porwnujc te wyniki z wynikami urednionymi dla obszaru przekrocze (tabela D-17) wida wyrany wzrost udziau rde powierzchniowych, a zmniejszenie udziau ta oraz pozostaych rodzajw rde. W przypadku ste 24-godz. bardzo istotn rol w ich wysokoci odgrywaj rda powierzchniowe (wzrost udziau) i to wanie poprzez dziaania redukujce lokaln nisk emisj mona doprowadzi do stanu wymaganego przepisami prawa.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4331

Poz. 665

10. CZAS POTRZEBNY NA REALIZACJ CELW PROGRAMU I PROGNOZY EMISJI ZANIECZYSZCZE DO POWIETRZA 10.1. CZAS POTRZEBNY NA REALIZACJ CELW PROGRAMU Proponuje si nastpujcy czas realizacji poszczeglnych dziaa naprawczych: Poziom wojewdztwa: stworzenie i utrzymanie systemu organizacyjnego dla dziaa naprawczych zadanie cige 20112020, zmiany uwarunkowa wojewdzkich, regionalnych i prawnych w zakresie wdraania dziaa naprawczych na poziomie wojewdztwa 20112020, dziaania wspomagajce inne dziaania prowadzone w ramach powiatw, miast, a take w ramach innych strategicznych dla wojewdztwa programw zadanie cige 20112020, zmiany w dokumentach strategicznych wojewdztwa w zakresie wprowadzania nowych wytycznych i dziaa zwizanych z realizacj Programu zadanie cige 20112020. Poziom powiatu: zmiany w dokumentach strategicznych powiatu w zakresie wprowadzania nowych wytycznych i dziaa zwizanych z realizacj Programu zadanie cige 2011-2020, stworzenie i utrzymanie systemu organizacyjnego na poziomie powiatu dla realizacji dziaa naprawczych zadanie cige od 2011 do 2020. Poziom gminy i miasta: Program Ograniczenia Niskiej Emisji realizacja w latach 20112020, stworzenie i utrzymanie systemu organizacyjnego na poziomie gminy dla realizacji dziaa naprawczych - zadanie cige od 2011 do 2020, dziaania lokalne w zakresie rozbudowy i modernizacji ukadu komunikacyjnego miasta 20112020, dziaania edukacyjne zadanie cige 20112020, zmiany w dokumentach strategicznych miasta w celu wprowadzenia jednolitych wytycznych i zasad w zakresie prowadzonych dziaa w skali miasta i wojewdztwa 20112020, dziaania wspomagajce, ktre w sposb poredni wpywaj na jako powietrza 2011-2020. 10.2. PROGNOZY EMISJI ZANIECZYSZCZE DO POWIETRZA DLA ROKU PROGNOZY 2020 Rozdzia ten zawiera podstawowe zaoenia do prognozy na rok 2020 okrelonej dla dwch wariantw: 0 wariant z uwzgldnieniem dziaa, ktre bd lub s realizowane niezalenie od realizacji Programu ochrony powietrza dla powiatu gogowskiego, 1 wariant z uwzgldnieniem dziaa, ktre oprcz wymienionych w wariancie 0 musz by zrealizowane, aby dotrzyma norm jakoci powietrza w strefie. Biorc pod uwag wyniki modelowania jakoci powietrza, jako obszar wystpowania przekrocze normatywnych ste pyu PM10 w powietrzu zidentyfikowano nastpujce obszary (pokazane na mapach w rozdziale 13) powiatu gogowskiego: miasto Gogw dzielnica przemysowa, osiedle Kopernik i Piastw. Wymienione wczeniej obszary przyjto do oceny dotrzymywania dopuszczalnych ste w roku prognozy (2020). Ocena dotyczy ste redniorocznych pyu PM10 i ste 24-godz. pyu PM10. W zakresie analizy ste 24-godzinnych, zgodnie z dokumentem Zasady sporzdzania naprawczych programw ochrony powietrza w strefach przeprowadzono analiz percentyla 90,4 (dla pyu PM10). Prognoz przeprowadzono dla obszaru caego powiatu gogowskiego, gdzie wyniki modelowania jakoci powietrza dla roku bazowego wykazay wystpowanie przekrocze normatywnych ste pyu PM10 w powietrzu. Poniewa, jak wykazaa przedstawiona w tym rozdziale analiza udziaw grup rde, wpyw na jako powietrza na terenie caego powiatu ma przede wszystkim emisja liniowa (udzia ok. 15% w obszarze przekrocze) oraz emisja powierzchniowa (ok. 3,75% w obszarze przekrocze), dlatego te zaplanowano redukcj emisji dla rde tego rodzaju rde. W obliczeniach uwzgldniono wszystkie zaplanowane inwestycje od roku 2007, ktre bd wykonane zgodnie z obowizujcymi dokumentami. Konieczn redukcj wielkoci emisji powierzchniowej oszacowano metod kolejnych przyblie wykonujc modelowanie imisji dla roku prognozy 2020. WARIANT 0 Emisja liniowa Rozwaajc zmian emisji pochodzcej ze rde liniowych naley wzi pod uwag spodziewany oglny wzrost natenia ruchu pojazdw na drogach. Wg szacunkw Generalnej Dyrekcji Drg Krajowych i Autostrad redni wskanik wzrostu ruchu pojazdw osobowych w wojewdztwie dolnolskim dla okresu picioletniego wynosi 1,2 na drogach krajowych i 1,15 na pozostaych drogach. Wskanik wzrostu ruchu obliczony na tej podstawie dla rozpatrywanego okresu dla samochodw osobowych od roku 2007 do 2020 wynosi 1,17. Dla samochodw ciarowych wskanik ten wynosi 1,07 na drogach krajowych i 1,12 na pozostaych drogach. Wskanik wzrostu ruchu obliczony na tej podstawie dla rozpatrywanego okresu dla samochodw osobowych od roku 2007 do 2020 wynosi 1,09. Zmiana jakoci paliw dopuszczonych do obrotu nie wpynie w sposb istotny na wielko emisji analizowanych zanieczyszcze, a spodziewana redukcja emisji liniowej pyu PM10 nastpi poprzez zmian parametrw emisyjnych pojazdw poruszajcych si po drogach powiatu gogowskiego.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4332

Poz. 665

Od 1 padziernika 2006 r. wszystkie nowe rejestrowane pojazdy musz spenia norm Euro 4, od 1 padziernika 2009 r. norm Euro 5. Jest znaczna rnica midzy wymaganiami dotyczcymi emisji spalin okrelonymi w normie Euro 3 a zawartymi w normie Euro 4, Euro 5 i Euro 6. Emisja czstek staych (PM) jest cigle zmniejszana, a jej wielko zaley od kategorii pojazdu. Dla samochodw osobowych i samochodw dostawczych (o masie 1305 kg) od 0,05 g/km (Euro 3) do 0,005 g/km (Euro 6), dla samochodw dostawczych (o masie 1305 kg 1760 kg) od 0,07 g/km (Euro 3) do 0,005 g/km (Euro 6), dla samochodw dostawczych (o masie >1760 kg) od 0,1 g/km (Euro 3) do 0,005 g/km (Euro 6), dla autobusw i pojazdw cikich od 0,1 g/kWh (Euro 3) do 0,02 g/kWh (Euro 6). Oznacza to ograniczenie emisji czstek staych o nie mniej ni 80%. Samochody
dostawcze (o masie >1760 kg) dostawcze (o masie 1305 kg 1760 kg) osobowe i dostawcze (o masie 1305 kg) 0 0,02 0,04 0,06 0,08 0,1 Euro 3 [g/km] Euro 6 [g/km]

Rysunek D-29. Porwnanie norm Euro 3 i Euro 6 dotyczcych emisji czstek staych dla pojazdw osobowych i dostawczych.(rdo: opracowanie wasne) Euro 3 [g/kWh] Euro 6 [g/kWh]

Autobusy i pojazdy cikie 0 0,02 0,04 0,06 0,08 0,1

Rysunek D-30. Porwnanie norm Euro 3 i Euro 6 dotyczcych emisji czstek staych dla autobusw i pojazdw cikich (rdo: opracowanie wasne)

W zwizku z powyszym w prognozie emisji uwzgldniono zmniejszenie emisji zanieczyszcze poprzez wprowadzanie na rynek coraz nowoczeniejszych pojazdw speniajcych standardy Euro 3 i wysze. Naley zwrci uwag, e obnienie emisji pyu PM10 wynikajce z wprowadzaniem norm Euro bdzie kompensowane poprzez wzrost natenia ruchu pojazdw. Przyjto nastpujce zaoenia: budowa obwodnicy Gogowa zostanie rozpoczta po 2012 roku, wyprowadzenie ruchu tranzytowego z centrum miasta spowoduje zmniejszenie ruchu na drogach w miastach: pojazdy ciarowe o 70%, pojazdy osobowych i dostawcze o 30%; wzrost emisji spowodowany wzrostem natenia ruchu pojazdw bdzie kompensowany przez popraw parametrw emisyjnych pojazdw (w roku 2020 dua grupa pojazdw bdzie spenia normy emisji Euro 4 i wyszych), co doprowadzi to do zmniejszenia emisji liniowej: o 15% emisja wynikajca ze spalania paliw (uwzgldniono wzrost natenia ruchu pojazdw do 2020 r. a jednoczenie zmian redniego wieku pojazdu a co za tym idzie ograniczenie emisji ze spalania paliw w zwizku z normami Euro 3, 4 i 5), 30% z emisji pozaspalinowej (uwzgldniono remonty i modernizacj drg do 2020 oraz spodziewane obnienie ta zanieczyszczenia powietrza pyem PM10), modernizacja drg w powiecie zarwno powiatowych, gminnych jak i odcinkw drg krajowych. W ramach dziaa dodatkowych zmierzajcych do ograniczenia wpywu zanieczyszcze pochodzcych z komunikacji na stan jakoci powietrza zaproponowano: popraw stanu technicznego drg istniejcych utwardzenie poboczy w celu redukcji wtrnego unosu pyu z drogi, dziaania polegajce na ograniczeniu emisji wtrnej pyu poprzez odpowiednie utrzymanie czystoci nawierzchni (czyli poprzez czyszczenie metod mokr przy odpowiednich warunkach meteorologicznych). Dziaania polegajce na utrzymaniu czystoci nawierzchni drg naley realizowa z czstotliwoci zalen od panujcych warunkw pogodowych.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4333

Poz. 665

W ramach dziaa dodatkowych zaproponowano rwnie wymian taboru komunikacji autobusowej z autobusw zasilanych olejem napdowym na autobusy zasilane alternatywnym paliwem gazowym CNG. Emisja powierzchniowa niska emisja Redukcj emisji powierzchniowej zaoono dla obszarw, gdzie wystpuj przekroczenia w roku bazowym. W prognozie uwzgldniono inwestycje zwizane z termomodernizacj obiektw uytecznoci publicznej zaplanowanych lub wykonanych od 2007 r. w ramach realizacji zapisw dokumentw strategicznych dla miasta Gogowa i dla powiatu. Emisja punktowa W przyszoci bdzie nastpowa zmniejszanie si wielkoci emisji ze rde przemysowych energetycznych i technologicznych w zwizku z wprowadzaniem energooszczdnej i materiaooszczdnej technologii, urzdze energetycznych niskoemisyjnych, korelujce ze wzmocnieniem dziaania organw administracji publicznej coraz skuteczniej wdraajcych i egzekwujcych prawo ochrony rodowiska. Na skutek przeprowadzonych procesw termomodernizacyjnych przewiduje si rwnie spadek zapotrzebowania na moc oraz ograniczenie zuycia energii cieplnej. Wymagania przepisw prawa, ktre uwzgldniono w wariancie 0 dotycz gownie emitorw punktowych, a dokadnie instalacji, z ktrych wprowadzane s do powietrza pyy i gazy. Rozporzdzenie Ministra rodowiska z 20 grudnia 2005 roku (Dz. U. Nr 260, poz. 2181) w sprawie standardw emisyjnych z instalacji okrela dopuszczalne wielkoci ste emisyjnych z instalacji. W tabelach poniej podano standardy emisyjne dla pyu, jakie okrela to rozporzdzenie dla instalacji energetycznego spalania paliw staych. Tabela D-19. Standardy emisyjne dla pyu z instalacji spalania paliw.
nominalna moc Standardy emisyjne dla pyu, ze spalania wgla kamiennego cieplna [w mg/m3u, przy zawartoci 6 % tlenu w gazach odlotowych] MW do 31.12.2006 r. od 01.01.2007 r. do 31.12.2015 r. od 01.01.2016 r. zacznik 1 rda istniejce, oddane do uytku przed 28.03.1990 r. <5 1900 700 400 5 i < 50 1000 400 100 50 i < 500 350 100 100 > 500 350 50 50 zacznik 2 rda nowe oddane do uytku przed 27.11.2003 r., jeli wniosek o pozwolenie na budow zoono przed 27.11.2002 r. <5 1900 700 200 5 i < 50 1000 400 100 50 i < 500 100 100 100 > 500 50 50 50 zacznik 4 rda istniejce, oddane do uytku przed 28.03.1990 r., ktre maj by uytkowane tylko do 31.12.2015 r. (nie duej ni 20000 godzin od 1.01.2003 do 31.12.2015) < 50 700 50 350

Komisja Europejska opracowaa projekt nowej dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie emisji przemysowych (dyrektywa IPPC), ktra ma znowelizowa i poczy 7 dyrektyw: 2001/80/WE w sprawie ograniczenia emisji niektrych zanieczyszcze do powietrza z duych obiektw energetycznego spalania (LCP), 2000/76/WE w sprawie spalania odpadw (WI), 1999/13/WE w sprawie ograniczenia emisji lotnych zwizkw organicznych spowodowanej uyciem organicznych rozpuszczalnikw podczas niektrych czynnoci i w niektrych urzdzeniach, 78/176/EWG, 82/883/EWG i 92/112/EWG zwizane z produkcj dwutlenku tytanu, 96/61/WE w sprawie zintegrowanego zapobiegania zanieczyszczeniom i ich kontroli (IPPC). W projekcie dyrektywy IPPC jednoznacznie wprowadza si definicj rda wsplny komin (sumowanie mocy kotw podczonych do wsplnego komina). Ponadto znacznie zaostrza si standardy dla tzw. duych obiektw energetycznego spalania (moc cieplna doprowadzona w paliwie 50 MWt), co zwie si dla Polski (sektor energetyczny oparty na wysokoemisyjnych paliwach; wgiel kamienny i brunatny) z duymi nakadami inwestycyjnymi na wysokosprawne instalacje oczyszczania spalin oraz dywersyfikacj paliwow (znacznie wiksze wykorzystanie gazu ziemnego i biomasy). Komisja Europejska w projekcie dyrektywy zakada wprowadzenie jej zapisw w ycie od 2016 r. Jednak ze wzgldu na struktur paliwow (wgiel) wytwarzania energii, Polska wspierana m. in. przez Wielk Brytani, wynegocjowaa przesunicie obowizkw stosowania ostrzejszych standardw emisji na rok 2024 dla rde spalania o mocy do 200MWt, a dla rde wikszych od 200 MWt na rok 2021. Nie wykluczone jest, e przepisy zostan na powrt zaostrzone (obowizek stosowania ostrzejszych standar-

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4334

Poz. 665

dw od 2016 r.). Poniej podano przykad wprowadzenia ostrzejszych norm emisyjnych dla pyu w stosunku do obecnych przepisw. Tabela D-20. Porwnanie obowizujcych i projektowanych standardw emisyjnych (dla pyu)
Projekt dyrektywa IPCC standardy emisji od 1.01.2016 Instalacje istniejce (pozwolenie przed 1.01.2016) Wgiel kamienny i bruMoc cieplna w paliwie natny MWt mg/Nm3 50 -100 30 100 - 300 25 > 300 20 POLSKA (rozp. M z 20.12.2005 r.) standardy emisji od 1.01.2016 Instalacje istniejce (pozwolenie przed 1.07.1987) Moc cieplna w paliwie MWt 50 - 500 > 500 Wgiel kamienny i brunatny mg/Nm3 100 50

Biorc powysze pod uwag mona okreli, jaka cz emitorw punktowych w strefie musi poprawi (w stosunku do 2007 r.) swoje parametry emisyjne poprzez zmniejszenie ste pyu w gazach odlotowych. Analiza charakterystyk emitorw punktowych i parametrw emisji oraz danych z pozwole na wprowadzanie gazw lub pyw do powietrza oraz pozwole zintegrowanych pozwolia oszacowa prawdopodobn zmian emisji pyu zawieszonego PM10 w strefie. Biorc pod uwag powysze jak rwnie moliwoci rozwoju oraz powstanie nowych zakadw (rde punktowych) przyjto zaoenie, e wielko emisji ze rde punktowych nie ulegnie zmianie w stosunku do roku bazowego. WARIANT 1 Emisja liniowa W wariancie 1 prognozy przyjto zaoenia dla emisji liniowej na takim samym poziomie jak w wariancie 0. Emisja powierzchniowa niska emisja Dla emisji pochodzcej z indywidualnych systemw grzewczych przeanalizowano zmiany jakoci paliw dopuszczonych do obrotu. Zmiana taka, eby miaa istotny wpyw na jako powietrza, musiaaby dotyczy paliw staych. Rozwaono moliwo wprowadzenia ogranicze w zakresie jakoci paliw dopuszczonych do obrotu w strefie (na podstawie art. 96 ustawy Prawo ochrony rodowiska), ale ze wzgldw spoecznych i praktycznych moliwoci realizacji, takich ogranicze nie proponuje si. Redukcj emisji powierzchniowej zaoono dla obszarw, gdzie wystpuj znaczne wartoci pyu zawieszonego PM10 w roku bazowym. W zaoeniach redukcji emisji uwzgldniono zaoenia w wariancie 0 prognozy. Jak wykazaa analiza wariantu 0 wielkoci zakadane s niewystarczajce, aby osign wymagany efekt ekologiczny, dlatego konieczne jest zastosowanie dodatkowych dziaa tzn.: wprowadzenie rozszerzonych Programw Ograniczania Niskiej Emisji do poziomu speniajcego wymogi osignicia efektu ekologicznego, zastosowanie dziaa systemowych zwizanych z nisk emisj jako dziaa wspomagajcych realizacj PONE. Na podstawie kolejnych przyblie okrelono w wyniku przeprowadzonego modelowania wielko redukcji emisji powierzchniowej, dziki ktrej spenione zostan wymagania norm jakoci powietrza w zakresie pyu PM10 na terenie powiatw strefy. Przyjte wielkoci redukcji emisji pyu PM10 przedstawiono poniej w tabeli. Tabela D-21. Redukcja pyu PM10 z emisji powierzchniowej na obszarze powiatu gogowskiego
Lp. Obszary bilansowe Emisja pyu PM10 [Mg/rok] rok bazowy 2007 90,35 Stopie redukcji 12,4% 0 24,3% 0 0 24,4% 23,3% 0 5,6% Emisja pyu PM10 [Mg/rok] rok prognozy 2020 79,15 11,71 8,05 14,08 17,80 14,35 13,16 110,92 190,07 Rnica (20072020) [Mg/rok] 11,20 0 2,58 0 0 4,62 4,00 0 11,20

1 2 3 4 5 6 7 Powiat gogowski pozostay obszar 8 SUMA - STREFA

GOGW I - Chrobry II - Kopernika III - Hutnik IV - Piastw V - rdmiecie VI - Przemysowe

11,71 10,62 14,08 17,80 18,97 17,16


110,92 201,27

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4335

Poz. 665

Emisja punktowa W wariancie 1 prognozy w zakresie emisji punktowej przyjto zaoenia z wariantu 0. Zestawienie emisji Poniej, w tabelach, przedstawiono porwnanie emisji poszczeglnych zanieczyszcze w roku bazowym 2007 i w roku prognozy 2020. Tabela D-22. Porwnanie emisji pyu PM10 w roku bazowym i w roku prognozy w powiecie gogowskim
Emisja pyu PM10 w roku bazowym 2007 [Mg/rok] emitory punktowe 98,29 emitory powierzchniowe 201,27 emitory liniowe 38,09 SUMA 337,65 Rodzaj rde Emisja pyu PM10 w roku prognozy 2020 [Mg/rok] 98,29 190,07 30,09 318,45 Zmiana emisji pyu PM10 (20072020) [Mg/rok] 0 11,02 8,00 19,02

Emisja napywowa Zaoono zmiany emisji napywowej wynikajce z realizacji programw ochrony powietrza w strefach wojewdztw ociennych oraz wdroenia dyrektywy CAFE na terenie kraju i w innych pastwach UE. Do prognoz w zakresie wielkoci emisji napywowej wykorzystano dane z opracowa dostpnych na stronie GIO2), a take dane EMEP dotyczce prognozowanych wielkoci emisji pyu w roku 2020 dla krajw UE i nie nalecych do Unii. Przeprowadzona analiza emisji napywowej pozwolia na okrelenie wielkoci ta na terenie strefy w roku 2020, uwzgldniajcego napywy zanieczyszcze spoza strefy, ktre wynosi odpowiednio: dla pyu PM10 18 g/m3, w tym wyrni mona: warto ta cakowitego: 13 g/m3 (w tym to regionalne 3,3 g/m3), warto ta transgranicznego: 5 g/m3. 10.3. OBLICZENIA I ANALIZA STANU ZANIECZYSZCZENIA POWIETRZA DLA ROKU 2020 Stenia rednioroczne i 24-godz. pyu zawieszonego PM10 wyniki oblicze Analizujc uzyskane wyniki mona sformuowa nastpujce wnioski: wartoci stenia redniorocznego powyej 40 g/m3 nie wystpuj w adnym punkcie obliczeniowym zlokalizowanym na analizowanym obszarze przekrocze w powiecie gogowskim, po wprowadzeniu dziaa naprawczych nie wystpuj przekroczenia dopuszczalnego stenia 24-godz. pyu PM10 na terenie powiatu gogowskiego. Rozkad ste 24-godz. dla roku prognozy 2020 na obszarze powiatu przedstawiony zosta w rozdziale 13. Wnioski Dla prognozowanej na 2020 rok sytuacji nie wystpuj przekroczenia dopuszczalnych poziomw pyu zawieszonego PM10 w powietrzu. Prognozowane dziaania naprawcze zaproponowane w Programie wystarczaj do uzyskania stanu jakoci powietrza zgodnego z wymaganiami przepisw ochrony rodowiska. 10.4. PODSUMOWANIE ANALIZ STANU ZANIECZYSZCZENIA POWIETRZA Zgodno z wartociami dopuszczalnymi dla pyu zawieszonego PM10 powinna by osignita ju w roku 2005. Osigniecie tej zgodnoci okazao si jednak niemoliwe w powiecie gogowskim. Przyczyn takiego stanu rzeczy naley upatrywa w kilku czynnikach. Czynnikiem, na ktry naley zwrci uwag jest wysoka warto ta zanieczyszcze, czyli tego co napywa na teren strefy. Badania prowadzone w ramach EMEP, szczeglnie na stacjach ta regionalnego, wskazuj na wysoki poziom ste pyu zawieszonego PM10 nawet na obszarach oddalonych od osiedli ludzkich i drg. Pokazano to w rozdziale 9.3. Sugeruje to konieczno prowadzenia dziaa w skali europejskiej, ktre doprowadziyby do redukcji zanieczyszczenia pyem PM10 na szersza skal. Nastpnym czynnikiem, na ktry naley zwrci uwag jest oddziaywanie transportu samochodowego na jako powietrza na terenie Gogowa. Ukad komunikacyjny, szczeglnie droga krajowa nr 12 osiga obecnie granice swojej przepustowoci. Z uwagi na jedyny w miecie most na rzece Odrze ruch samochodowy staje si znaczcy dla strefy przez co stwarza konieczna budowy tras tranzytowych, wyprowadzajcych transport poza tereny gsto zabudowane. Realizacja zaproponowanych w niniejszym Programie ochrony powietrza (POP) dziaa przewidziana jest do roku 2020. Z jednej strony konieczne jest prowadzenie odpowiedniej polityki energetycznej przez Pastwo (zadania Rzdu RP zostay okrelone w czci oglnej), z drugiej poprawa zamonoci spoeczestwa i wreszcie szeroki wachlarz dziaa edukacyjnych ksztatujcych zdrowe postawy proekologiczne, tzn. codzienne zachowania, takie jak: segregacja odpadw, dbanie o czysto swego osiedla i miejscowoci, niespalanie odpadw w piecach domowych, zamiast przykuwania si do drzew przeciwko budowie obwodnicy. Obszarem dziaalnoci wadz lokalnych powinno by dawanie dobrego przykadu poprzez wymian systemw grzewczych w budynkach nalecych do gmin (np. urzdach, szkoach, budynkach komunalnych) i ich termomodernizowanie oraz wspieranie postaw obywateli poprzez system zacht finansowych. Podkreli naley, e dziaania zwizane z emisj liniow s dziaaniami dugoterminowymi. Budowa drg, obwodnic to procesy inwestycyjne, ktre wymagaj czasu na przygotowanie (dugotrwae proce-

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4336

Poz. 665

dury przetargowe) i realizacj, std efekty wielu z nich bd widoczne nie wczeniej ni za kilka lat. Do czynnikw utrudniajcych prowadzenie dziaa z zakresu ograniczenia emisji liniowej nale: dua gsto zabudowy, problemy wasnoci gruntw i skomplikowane procedury rodowiskowe bdce czsto podstawow przeszkod do rozwoju infrastruktury drogowej. Wszystkie te czynniki ksztatuj jako powietrza na terenie polskich miast. Dodatkowa maa ranga problemw zwizanych z ochron powietrza nie sprzyja poprawie istniejcej sytuacji. W celu poprawy jakoci powietrza w strefach wojewdztwa dolnolskiego konieczne jest dziaanie na wielu szczeblach zarzdzania: na poziomie pastwa poprzez dziaania legislacyjne, prowadzenie odpowiedniej polityki paliwowej i przygotowanie planw oglnokrajowych, na poziomie wojewdztwa poprzez plany wojewdzkie i uatwienia w zdobywaniu finansowania dla dziaa naprawczych (np. poprzez ksztatowanie priorytetw Wojewdzkiego Fundusz Ochrony rodowiska), na poziomie lokalnym poprzez intensyfikacj dziaa w strefie na takim poziomie, na jaki pozwalaj przepisy prawa. Bez wspdziaania rnych orodkw wadzy (rzdowej i samorzdowej) nie sposb osign oczekiwanych efektw. 11. DZIAANIA NAPRAWCZE MOLIWE DO ZASTOSOWANIA, KTRE NIE ZOSTAY WYTYPOWANE DO WDROENIA Przedstawione w rozdziale 2 zadania przewidziane do realizacji w ramach Programu ochrony powietrza na terenie strefy powiatu gogowskiego s wynikiem szeregu przeprowadzonych analiz, w ktrych rozpatrywano najrniejsze koncepcje dziaa zmierzajcych do poprawy stanu jakoci powietrza w powiecie. W wyniku analiz modelowych, ale rwnie spoeczno-ekonomicznych oraz prowadzonych rozmw z przedstawicielami samorzdw lokalnych powiatu cz koncepcji nie zostaa wytypowana do wdroenia w omawianej strefie. Wrd nich naley wymieni nastpujce: cakowity zakaz stosowania paliwa staego w miecie Gogowie odrzucone ze wzgldw spoecznych, ograniczenie stosowania paliw staych w czasie wyjtkowo niekorzystnych sytuacji meteorologicznych odrzucone ze wzgldw logistycznych, zastosowanie systemu zdalnej kontroli spalania paliw w kotach wglowych odrzucone ze wzgldw logistycznych, wprowadzenie strefy ograniczonej emisji komunikacyjnej (SOEK) odrzucone ze wzgldw organizacyjnych i spoecznych. 12. WYKAZ MATERIAW, DOKUMENTW I PUBLIKACJI WYKORZYSTANYCH I PODDANYCH ANALIZIE PRZY OPRACOWANIU PROGRAMU W czasie przygotowywania Programu ochrony powietrza dla powiatu gogowskiego, szczeglnie przy wyborze optymalnego scenariusza dziaa naprawczych, poddano analizie cay szereg dokumentw i publikacji. Znalazy si wrd nich: 1. Program ochrony rodowiska dla gminy Gogw na lata 20102013 z perspektyw do roku 2017, 2. Strategia rozwoju powiatu gogowskiego, 3. Program ochrony, rodowiska dla powiatu gogowskiego na lata 20092012 z perspektyw do 2016 r., 4. Prognoza oddziaywania na rodowisko Lokalnego Programu Rewitalizacji miasta Gogowa na lata 20072013, 5. Wieloletni Plan Inwestycyjny Gminy Miejskiej Gogw na lata 20092013, 6. Raport z realizacji Programu ochrony rodowiska dla powiatu gogowskiego za lata 20072008, 7. Prognoza oddziaywania na rodowisko Lokalnego Programu Rewitalizacji miasta Gogowa na lata 2072013, 2008 r., 8. Prognoza oddziaywania na rodowisko Programu ochrony rodowiska dla powiatu gogowskiego na lata 20092013 z perspektyw do roku 2016., 2009 r. Poniej zamieszczono tabel z podstawowymi informacjami z programu ochrony rodowiska dla powiatu gogowskiego poddanego analizie w ramach opracowywania programu.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4337

Poz. 665

Tabela D-23. Analiza Programw ochrony rodowiska z terenu powiatu gogowskiego


Miasto POWIAT GOGOWSKI

Nr uchway, data przyjcia oraz organ


UCHWAA NR

Cele, priorytety, kierunki dziaa w zakresie ochrony powietrza wynikajce z PO

XXXVII/329/2009 Z DNIA 30.12.09 R. RADY POWIATU GOGOWSKIEGO

PROGRAM OCHRONY RODOWISKA DLA POWIATU


GOGOWSKIEGO NA LATA

20092012 Z PERSPEKTYW DO 2016 R.

Gwny cel strategiczny do roku 2025: poprawa i ochrona jakoci powietrza, poprzez sukcesywn redukcj emisji substancji zanieczyszczajcych. Cele redniookresowe do 2016 roku: - spenienie wymaga ustawodawstwa UE w zakresie jakoci powietrza, - sukcesywna redukcja emisji substancji zanieczyszczajcych powietrze, zwaszcza emisji niskiej i komunikacyjnej. Kierunki dziaa: - opracowanie i wdroenie programu likwidacji niskiej emisji, -sporzdzenie koncepcji, a nastpnie programu modernizacji gminnej gospodarki cieplnej, - likwidacja lokalnych kotowni, - termomodernizacja obiektw, - systemowa konwersja palenisk domowych na rozwizania bardziej ekologiczne, - eliminacja wgla niskiej jakoci, a docelowo zamiana wgla na bardziej ekologiczny czynnik grzewczy, - sukcesywne podczanie obiektw i zespow zabudowy do centralnego systemu ciepowniczego, - opracowanie programu ocieplania budynkw mieszkalnych oraz instalowania indywidualnych miernikw poboru ciepa, - budowa i modernizacja drg, - czysta produkcja w poczeniu z restrukturyzacj przemysu, - promocja dziaa zwizanych z wykorzystaniem odnawialnych rde energii, - skrupulatne wypenianie procedur administracyjnych obowizujcych w zakresie ochrony powietrza. Planowane przedsiwzicia:
dokumentacja techniczna -termomodernizacja placwek owiatowych, termomodernizacja SP Nr 12, termomodernizacja SP Nr 14, termomodernizacja PP Nr 19, przebudowa instalacji c.o., elektrycznej, wentylacyjnej, przebudowa kuchni wraz z szybami windowymi w PP Nr 19 dokumentacja, termomodernizacja budynku GOZ w Kotla (remont dachu, wymiana okien, remont .c.o, docieplenie cian, docieplenie budynku SP Kotli, ( w tym: wymiana okien) etap III, IV, wbudowanie kotowni na pellet w budynku WDK w Gogwku, termomodernizacja Zespou Szk im. Wyykowskiego (2010-2011), remont budynku Warsztatw Zespou Szk Ekonomicznych przy ul. J. Robotniczej 38 (2008-2009r.), wymiana stolarki okiennej w Zespole Szk Ekonomicznych przy ul. Karola Miarki 1, remont budynku warsztatw Zespou Szk Ekonomicznych przy ul. Jednoci Robotniczej 38 w Gogowie, termomodernizacja budynku Zespou Szk z Oddziaami Integracyjnymi w Gogowie ul. Perseusza 5, termomodernizacja budynku warsztatw Gogowskiego Centrum Ksztacenia Praktycznego przy ul. Piotra Skargi 29, przeniesienie wza centralnego ogrzewania i budowa

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49


Miasto Nr uchway, data przyjcia oraz organ

4338

Poz. 665

Cele, priorytety, kierunki dziaa w zakresie ochrony powietrza wynikajce z PO nowego przycza cieplnego w Zespole Szk im. J. Wyykowskiego, wymiana stolarki okiennej w Zespole Szk Budowlanych i Samochodowych, termomodernizacja budynku szkoy i sali gimnastycznej w Zespole Placwek Szkolno Wychowawczych ul. Sportowa 1, termomodernizacja ZS im. Wyykowskiego ul. W. Stwosza 3a, termomodernizacja budynkw Zespou Szk Samochodowych i Budowlanych ul. Piastowska 2a, termomodernizacja Domu Dziecka.

GOGW

UCHWAA RADY GMINY GOGW NR XXII/2008/2010 Z DNIA 26.03.2010 R. PROGRAM OCHRONY RODOWISKA DLA GMINY GOGW NA LATA 2010-2013 Z PERSPEKTYW DO ROKU

2017

1. Ograniczenie niskiej emisji. 1.1. Zadania krtkoterminowe: - wymiana starych urzdze na nowoczesne technologie bardziej ekologiczne (np. system gazowy), - termomodernizacja budynkw (wietlice wiejskie i szkoy). 1.2. Zadania dugoterminowe: - dalsza gazyfikacja obszaru gminy, - stosowanie energooszczdnych materiaw i technologii przy budowie, nowych obiektw. 2. Ograniczenie uciliwoci systemu komunikacyjnego, ktre dotyczy: - prowadzenia odpowiedniego planowania przestrzennego, majcego na celu minimalizacj uciliwoci komunikacyjnych (rozdzia funkcji terenu pod ktem wymogw normatywnych), - zwikszenia zakresu wykorzystania urbanistycznych i budowlanych rodkw ochrony przed haasem (ekrany i przegrody akustyczne, zadrzewienia i zakrzewienia, dwikochonne elewacje i szyby w budownictwie), - poprawy standardw technicznych drg, - tworzenia warunkw dla intensyfikacji ruchu rowerowego. 2.1. Zadania krtkoterminowe: - budowa mostka na kanale Spolno z odcinkiem drogi gminnej i jej odwodnieniem w Ruszowicach - etap I, - budowa drogi dojazdowej wraz z jej odwodnieniem Serby-Grodziec may (ulica Kwiatowa), etap II, - zwikszenie liczby cieek rowerowych i spacerowych na terenie gminy oraz ich jakoci.
2.2. Zadania dugoterminowe: - remonty nawierzchni drg, - rozwj transportu rowerowego, - wprowadzenie i propagowanie systemu przewozw kombinowanych: rower z innymi rodkami lokomocji.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4339

Poz. 665

13. ZACZNIKI GRAFICZNE W niniejszym rozdziale pokazano na mapach rozkady ste pyu zawieszonego PM10 na terenie powiatu gogowskiego. Rozkady zostay obliczone modelem Calpuff opisanym szczegowo w rozdziale 9.2. czci oglnej.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4340

Poz. 665

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4341

Poz. 665

______________
1)

lokal mieszkanie w budynku wielorodzinnym, budynek jednorodzinny, budynek uytecznoci publicznej, inne wyposaone w indywidualne rda ciepa zaliczane do tzw. niskiej emisji Opracowanie prognozy zanieczyszczenia powietrza pyem drobnym w Polsce na lata 2010, 2015, 2020 wraz analiz uwarunkowa i ocen kosztw osignicia standardw dla pyu okrelonych projektowan dyrektyw w sprawie jakoci powierza atmosferycznego i czystszego powietrza dla Europy; Ocena i prognoza zagroe dla zdrowia i ekosystemw zwizanych z zawartoci ozonu w troposferze w skali kraju

2)

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4342 POWIAT KODZKI

Poz. 665

I CZ OPISOWA 1. PRZYCZYNA STWORZENIA PROGRAMU 1.1. OPIS STREFY Program opracowano dla powiatu kodzkiego, ktry jest stref oceny jakoci powietrza. Powiat kodzki zlokalizowany jest w poudniowo-zachodniej Polsce, w poudniowej czci wojewdztwa dolnolskiego. Od pnocy otoczony jest przez powiaty: dzieroniowski, zbkowicki i wabrzyski, od poudnia, wschodu i zachodu za graniczy z Czechami. Powiat kodzki otoczony jest grami stanowicymi naturaln przegrod. Cz rodkow zajmuje Kotlina Kodzka otoczona od zachodu Grami Bystrzyckimi, Grami Orlickimi i Grami Stoowymi, od pnocy Grami Sowimi i Grami Bardzkimi, od wschodu za Masywem nienika, Grami Bialskimi i Grami Zotym. Powiat zamieszkany jest przez ponad 164 tys. mieszkacw i zajmuje powierzchni 1643,37 km 2. Wynika z tego, i gsto zaludnienia wynosi tu 100 osb/km2. Administracyjnie powiat kodzki podzielony jest na 14 gmin: gminy miejskie: Duszniki-Zdrj, Kodzko, Kudowa-Zdrj, Nowa Ruda, Polanica-Zdrj, gminy miejsko-wiejskie: Bystrzyca Kodzka, Ldek-Zdrj, Midzylesie, Radkw, Stronie lskie, Szczytna, gminy wiejskie: Kodzko, Lewin Kodzki, Nowa Ruda. Przez powiat kodzki przebiega szereg wanych szlakw komunikacyjnych, wrd nich: droga krajowa nr 8 (relacji: granica pastwa Kudowa-Zdrj Kodzko Zbkowice lskie Wrocaw Olenica Sycw Kpno Walichnowy Wielu Bechatw Piotrkw Trybunalski Rawa Mazowiecka Warszawa Radzymin Wyszkw Ostrw Mazowiecki Zambrw Biaystok Korycin Augustw Suwaki Budzisko granica pastwa), droga krajowa nr 33 (relacji: Kodzko Midzylesie Boboszw granica pastwa), droga krajowa nr 46 (relacji: Kodzko Nysa Pakosawice Jaczowice Niemodlin Karczw Opole Ozimek Lubliniec Blachownia Czstochowa Janw Szczekociny). Poza tym przez powiat przebiegaj te drogi wojewdzkie: droga nr 381 (relacji: Wabrzych Guszyca Nowa Ruda Kodzko), droga nr 385 (relacji: Tumaczw Nowa Ruda Srebrna Gra Zbkowice lskie Zibice Grodkw droga nr 46), droga nr 387 (relacji: droga nr 385 cinawka Grna Radkw Karw Kudowa-Zdrj), droga nr 388 (relacji: Ratno Dolne Polanica-Zdrj Bystrzyca Kodzka), droga nr 389 (relacji: droga nr 8 Zieleniec Laswka Spalona Gniewoszw Midzylesie), droga nr 390 (relacji: Kamieniec Zbkowicki Zoty Stok Ldek-Zdrj), droga nr 392 (relacji: Bystrzyca Kodzka Idzikw Stronie lskie Ldek-Zdrj Odrzychowice Kodzkie elazno). W powiecie rozwija si gwnie przemys wydobywczy, przerbki surowcw skalnych, drzewny, elektryczny i szklarski. Region naley do Wabrzyskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej Invest- Park, dziaaj tu podstrefy Nowa Ruda, Kudowa Zdrj i Kodzko. Do najwikszych dziaajcych w powiecie zakadw nale: ZETKAMA Fabryka Armatury Przemysowej S.A. w Kodzku, General Electric Power Control w Kodzku, Fenelon Group w Kudowie Zdrj, Zakad Produkcji Automatyki Sieciowej S.A. w Przygrzu, Zakad Elektrotechniki Motoryzacyjnej Sp. z o.o. w Dusznikach Zdroju. Przemys wydobywczy i przerbki surowcw skalnych reprezentowany jest przez: OMYA Odrzychowice (Kamienioom marmuru oddzia Romanowo), Kopalni Gabra Supiec oraz LAFARGE KRUSZYWA BETON (Kopalnia Surowcw Skalnych wierki Sp. z o.o.).

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4343

Poz. 665

Na rysunku poniej pokazano lokalizacje strefy w wojewdztwie dolnolskim.

Rysunek E-1. Lokalizacja powiatu kodzkiego na tle podziau administracyjnego wojewdztwa dolnolskiego

1.2. SUBSTANCJE OBJTE PROGRAMEM W wyniku rocznej oceny jakoci powietrza w wojewdztwie dolnolskim dokonanej w 2007 roku, wyznaczono strefy, ktre zostay zakwalifikowane jako strefy C, a tym samym zostay zobligowane do opracowania Programu ochrony powietrza (POP). W wojewdztwie dolnolskim wyszczeglniono 10 stref, dla ktrych wystpiy ponadnormatywne stenia przynajmniej jednej z normowanych substancji. Do stref tych zosta zaliczony powiat kodzki, gdzie naley opracowa program ochrony powietrza ze wzgldu na: przekroczenie dopuszczalnej wielkoci stenia redniego pyu zawieszonego PM10 w roku kalendarzowym, przekroczenie dopuszczalnej czstoci przekraczania poziomu dopuszczalnego 24-godz. ste pyu zawieszonego PM10 w roku kalendarzowym. W tabelach poniej przedstawiono charakterystyk strefy pod ktem wynikw rocznej oceny i przyczyny stworzenia Programu. Tabela E-1. Charakterystyka strefy powiat kodzki (rdo: Ocena poziomw substancji w powietrzu oraz wyniki klasyfikacji stref wojewdztwa dolnolskiego za 2007 rok; WIO Wrocaw, 2008 r.)
Nazwa strefy Kod strefy Na terenie lub czci strefy obowizuj dopuszczalne poziomy substancji okrelone: Aglomeracja [tak/nie] Powierzchnia strefy [km2] (2007 r.) Ludno (2007 r.) ze wzgldu na ochron zdrowia [tak/nie] ze wzgldu na ochron rolin [tak/nie] dla obszarw uzdrowisk i ochrony uzdrowiskowej [tak/nie] powiat kodzki PL.02.05.p.01 tak tak tak nie 1 642 165 584

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4344

Poz. 665

Tabela E-25. Wynikowe klasy strefy dla poszczeglnych zanieczyszcze oraz klasa oglna dla strefy z uwzgldnieniem kryteriw ustanowionych w celu ochrony zdrowia (rdo: Oceny poziomw substancji w powietrzu oraz wyniki klasyfikacji stref wojewdztwa dolnolskiego za poszczeglne lata, WIO Wrocaw)
Nazwa strefy Kod strefy Rok SO2 NO2 PM10 Pb As Cd Ni CO O3 B(a)P 2004 r. 2003 r. powiat kodzki PL.02.05.p.01 2006 A A C A A C C B

Symbol klasy wynikowej dla poszczeglnych zanieczyszcze dla obszaru caej strefy

2005 A B C A A A -

2007 A A C A A A A A A

Klasa oglna strefy

1.3. WYNIKI POMIARW JAKOCI POWIETRZA Py zawieszony PM10 W niniejszym rozdziale przedstawiono szczegowo wyniki pomiarw ste pyu zawieszonego PM10 z roku 2007, ktre stanowiy podstaw do opracowania Programu ochrony powietrza (POP) oraz zestawiono wyniki pomiarw z lat wczeniejszych i pniejszych. Pomiary ste substancji na terenie powiatu kodzkiego prowadzone byy w roku 2007 w punkcie pomiarowym w Nowej Rudzie przy ul. Srebrnej. Stacja pomiarowa naley do Wojewdzkiego Inspektoratu Ochrony rodowiska we Wrocawiu, ale pyomierz obsugiwany jest przez Stacj Sanitarno-Epidemiologiczn. Na rysunku poniej przedstawiono lokalizacj punktu pomiarowego.

Rysunek E-2. Lokalizacja stacji pomiarowej w Nowej Rudzie przy ul. Srebrnej (rdo: WWW.zumi.pl)

Stacja w Nowej Rudzie, przy ul. Srebrnej, znajduje si w centralnej czci miasta, ok. 500 m na wschd od Rynku. Stacja pooona jest w obnieniu (dolina rzeki Potok Woliborka), w ssiedztwie ulic: Cichej, Zotej i Niepodlegoci. Ulice: Srebrna, Cicha i Zota to drogi osiedlowe o bardzo maym nateniu ruchu pojazdw. Natomiast przebiegajca w odlegoci ok. 150 m na poudnie ul. Niepodlegoci to droga wojewdzka nr 385, na ktrej obserwowane jest do due nateniu ruchu. W odlegoci ok. 200 m na pnoc od stacji pomiarowej strome zbocza wzgrz zdecydowanie utrudniaj rozprzestrzenianie zanieczyszcze. W ssiedztwie punktu pomiarowego znajduje si gwnie zabudowa jednorodzinna. Okoliczne budynki ogrzewane s przez indywidualne systemy grzewcze, opalane gwnie wglem. W pobliu stacji, w odlegoci ok. 400 m na pnocny-wschd wznosi si na wysoko ok. 100 m hada odpadw kopalnianych, ktrej eksploatacja zakoczya si w 1995 roku. Obecnie hada jest wygaszona. W pobliu nie ma innych terenw przemysowych. Poniej przedstawiono podsumowanie wynikw pomiarw ste pyu zawieszonego PM10 z wyej opisanej stacji pomiarowej, ktre to wyniki stanowiy podstaw do opracowania Programu ochrony powietrza dla powiatu kodzkiego.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4345

Poz. 665

Tabela E-3. Podsumowanie wynikw pomiarw ste pyu zawieszonego PM10 w 2007 r. ze stacji pomiarowych zlokalizowanych w Nowej Rudzie (rdo: na podstawie pomiarw WIO Wrocaw)
kod stacji DsNRudaSrebP wielkoci normatywne stenie 24-godz. pyu PM10 [g/m3] min 4 50 max 191 czsto przekraczania dopuszczalnych ste 24-godz. w roku 124 35 rednie wartoci ste [g/m3] ROK 51,82 40 sezon letni 40,6 sezon zimowy 63,7

nie dotyczy

Na stacji pomiarowej w Nowej Rudzie zostay przekroczone zarwno dopuszczalne stenia rednioroczne pyu zawieszonego PM10, jak i czsto przekraczania dopuszczalnego stenia 24-godz. Naley podkreli, e wzrost ste nastpuje w sezonie chodnym, pokrywajcym si z sezonem grzewczym, ale rwnie wielko ste w sezonie letnim utrzymuje si na podwyszonym poziomie, o czym wiadczy rwnie bardzo wysoka warto redniego stenia z okresu letniego. rednia warto stenia z sezonu grzewczego jest ponad 1,5 razy wysza od redniej z okresu letniego. W latach ubiegych rwnie wystpoway przekroczenia ste normatywnych pyu zawieszonego PM10 w Nowej Rudzie, ktre zostay przedstawione w poniszych tabelach. Najwysze poziomy ste pyu zawieszonego PM10 na przestrzeni lat 2003 2009 notowane byy w roku 2006. Przekroczenia dopuszczalnego poziomu 24-godz. w 2007 roku wystpoway w miesicach: od stycznia do pocztku maja oraz od wrzenia do grudnia. Poza pomiarami w Nowej Rudzie w powiecie kodzkim pomiary pyu PM10 prowadzone byy rwnie w latach 20032004 na stacji pomiarowej zlokalizowanej na Czarnej Grze (ok. 5 km na poudniowy-zachd od Stronia lskiego), a od poowy 2009 roku pomiary prowadzone s rwnie na automatycznej stacji pomiarowej w Kodzku przy ul. Szkolnej. Tabela E-4. Wyniki pomiarw ste pyu zawieszonego PM10 w powiecie kodzkim w latach 20032009 (rdo: na podstawie pomiarw WIO Wrocaw)
rok pomiarw punkt pomiarowy 2003 2004 2005 2006 2007 Nowa Ruda, ul. Srebrna 61,91* 90,23* 51,82* 11 8 4 238 450 191 2008 2009 60,1* 10 327 107*

stenie rednioroczne 43,78* 60,95* 60,22* stenie minimalne 24-godz. 1,5 8 10 3 ] stenie maksymalne 24-godz. 203,3 376 267 ilo przekrocze ste 50* 110* 138* 156* 123* 125* 24-godz. punkt pomiarowy Czarna Gra stenie rednioroczne 10,21* 8,53 stenie minimalne 24-godz. 2 2 3 ] stenie maksymalne 24-godz. 81,5 36,5 ilo przekrocze ste 24-godz. 2* 0 punkt pomiarowy Kodzko, ul. Szkolna stenie rednioroczne stenie minimalne 24-godz. 3 ] stenie maksymalne 24-godz. ilo przekrocze ste 24-godz. * warto okrelona na podstawie niepenej serii pomiarowej (poniej 90 % wynikw pomiarw)

27,8* 6,6 144,9 15*

2. DZIAANIA NIEZBDNE DO PRZYWRCENIA STANDARDW JAKOCI POWIETRZA 2.1. PODSTAWOWE KIERUNKI DZIAA W powiecie kodzkim konieczna jest redukcja emisji pyu zawieszonego PM10 w celu dotrzymania wielkoci dopuszczalnych w powietrzu. Przystpujc do okrelenie programu dziaa naprawczych zmierzajcych do przywrcenia w powiecie kodzkim jakoci powietrza wymaganej przepisami prawa na wstpie poddano analizie dziaania wynikajce z istniejcych planw, programw, strategii, ktre bd realizowane niezalenie od programu ochrony powietrza (tzw. wariant 0). Z uwagi na ich znaczcy wpyw na popraw jakoci powietrza w strefie, ich realizacja jest konieczna i zostay one ujte w harmonogramie rzeczowo-finansowym. Uwzgldniajc przyczyny zej jakoci powietrza w powiecie kodzkim i wyliczone niezbdne redukcje emisji mona stwierdzi, e w wyniku tych dziaa stan jakoci powietrza powinien ulec poprawie, ale w sposb niewystarczajcy do osignicia standardw imisyjnych wymaganych przepisami prawa. Konieczne jest zatem podjcie dodatkowych dziaa zmierzajcych do poprawy stanu obecnego. W analizach dla roku prognozy zamodelowano dziaania zwizane z redukcj emisji powierzchniowej. Ograniczenie emisji ze rde powierzchniowych moe by osignite dziki zmniejszeniu zapotrzebowania na ciepo poprzez termomodernizacj, podczenie do sieci cieplnej, wymian dotychczasowych kotw wglowych o niskiej sprawnoci na nowoczesne koty wglowe retortowe (paliwo wgiel

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4346

Poz. 665

orzech, groszek) oraz ekologiczne (paliwo brykiety) lub wymian dotychczasowych kotw wglowych na koty gazowe lub olejowe oraz ogrzewanie elektryczne w obszarze przekrocze. W tym celu konieczna jest: zmiana sposobu ogrzewania (tzn. zamiana paliwa staego na paliwa cieke lub gazowe), wykonanie przyczy sieci gazowej do poszczeglnych budynkw, likwidacja piecw wglowych w mieszkaniach i domkach jednorodzinnych, ewentualnie rozbudowa sieci gazowej, wykonanie przyczy sieci cieplnej do poszczeglnych budynkw, ewentualna rozbudowa sieci cieplnej, wymiana kotw wglowych o niskiej sprawnoci na nowoczesne, niskoemisyjne. Zmiana nonika ciepa umoliwia redukcj stenia pyu PM10 poprzez redukcj emisji dziki wykorzystywaniu paliw powodujcych duo mniejsz emisj pyu zawieszonego. Wymiana kotw wglowych o niskiej sprawnoci na nowoczesne, niskoemisyjne koty wglowe opalane wglem: groszek, orzech, brykiety umoliwia redukcj stenia pyu PM10 poprzez redukcj emisji dziki wykorzystywaniu paliw powodujcych mniejsz emisj pyu oraz popraw efektywnoci procesu spalania (ok. 80%90%). Zaproponowane dziaania zmniejszajce emisj powierzchniow prowadz do redukcji zarwno pyu PM10 jak i innych zanieczyszcze (np. dwutlenek siarki czy benzo(a)piren). W niektrych gminach powiatu kodzkiego prowadzone s dziaania zwizane z ograniczaniem tzw. niskiej emisji zwizane zarwno z wymian systemw grzewczych lub termomodernizacj w budynkach nalecych do gminy oraz poprzez dofinansowanie wymiany kotw w indywidualnych gospodarstwach domowych. Dziaania te naley kontynuowa. W harmonogramie rzeczowo-finansowych podano jaka skala dziaa (w postaci wymaganego efektu ekologicznego) jest niezbdna do doprowadzenia do stanu waciwego. Poza dziaaniami ograniczajcymi emisj powierzchniow konieczne s dziaania zwizane ze zmniejszeniem uciliwoci transportu samochodowego na terenie powiatu i tym samym ograniczenie emisji pyu zawieszonego PM10, poniewa rwnie transport samochodowy (emitory liniowe) w istotny sposb wpywaj na wielko ste imisyjnych. Dziaania te czciowo s ju w trakcie planowania lub projektowania, a czciowo wynikaj z innych dokumentw i planw strategicznych i bd realizowane niezalenie od programu ochrony powietrza, ale z uwagi na ich znaczcy wpyw na popraw jakoci powietrza w strefie, zostay ujte w harmonogramie rzeczowo-finansowym (tabela E-6) i w modelowaniu. Dodatkowych dziaa wymaga zmniejszenie uciliwo emisji liniowej w powiecie kodzkim zwizanej z transportem urobku z kopalni materiaw skalnych. Znalazo to swoje odzwierciedlenie w harmonogramie rzeczowo-finansowym poprzez naoenie zada na wacicieli kopal oraz wzmoenie dziaa kontrolnych odpowiednich sub w celu ograniczenie pylenia wynikajcego z poruszania si po drogach powiatu pojazdw transportujcych urobek z kopalni surowcw skalnych. Okrelono zadania podstawowe oraz zadania dodatkowe do realizacji w celu poprawy jakoci powietrza. Wymagane, przykadowe iloci obiektw budowlanych, dla jakiej naley zastosowa proponowane dziaanie naprawcze podano w postaci powierzchni uytkowej lokali. Lokal oznacza tu mieszkanie w budynku wielorodzinnym, budynek jednorodzinny, budynek uytecznoci publicznej oraz inne budynki wyposaone w indywidualne rda ciepa zaliczane do tzw. niskiej emisji. Wielko t wprowadzono, gdy dziaania naprawcze nie ograniczaj si jedynie do redukcji niskiej emisji w domach jednorodzinnych. Efekt redukcji emisji mona osign rwnie poprzez likwidacj lub modernizacj kotowni wglowej o niskiej sprawnoci w budynku uytecznoci publicznej lub innych obiektach komunalnych. Program naprawczy obejmuje nastpujce dziaania: 1. Ograniczenie emisji powierzchniowej W poniszej tabeli przedstawiono przykadowe warianty osignicia wymaganego efektu ekologicznego w zakresie ograniczenia emisji powierzchniowej na terenie powiatu kodzkiego, w ktrych zamodelowano przekroczenia dopuszczalnych wartoci ste pyu PM10. Dla poszczeglnych miast, w ktrych wymagana jest redukcja emisji powierzchniowej, podano powierzchni lokali, w podziale na rodzaje inwestycji, ktre powinny zosta objte programem wymiany rde ciepa oraz szacunkowe koszty tych przedsiwzi i wielkoci redukcji pyu zawieszonego PM10.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4347
Kodzko Nowa Ruda Stronie lskie powierzchnia [m2] 0 0 34 500 2 700 23 000 1 100 34 500 0 0 54 100 600 600 0 147 300 34 205 000 z 42,57 0 5 300 0 0 0 9 100 2 386 250 z 3,23

Poz. 665
razem

Tabela E-5. Propozycje uzyskania wymaganego efektu ekologicznego w miastach powiatu kodzkiego
Lp. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 zadania wymiana kotw wglowych na nowoczesne wymiana kotw wglowych na retortowe termomodernizacja podczenie do sieci cieplnej wymiana kotw wglowych na koty ekologiczne (np. opal. brykietami) wymiana kotw wglowych na koty gazowe wymiana kotw wglowych na koty olejowe wymiana kotw wglowych na ogrzewanie elektryczne alternatywne (np. kolektory) SUMA : szacunkowe koszty : efekt ekologiczny [Mg/rok] (redukcja emisji powierzchniowej pyu PM10)

0 18 500 30 800 49 300 0 92 400 0 0 0 191 000 41 286 500 z 52,00

0 55 700 54 900 83 800 0 151 800 600 600 0 347 400 77 877 750 z 97,80

2. Ograniczenie emisji liniowej Ograniczenie emisji liniowej osiga si poprzez popraw jakoci poruszajcych si po drogach pojazdw oraz poprzez popraw stanu technicznego drg, co powoduje zmniejszenie wielkoci unosu pyu (tzw. emisja wtrna) z powierzchni drogi. Parametry techniczne pojazdw bd si poprawia w wyniku wymogw prawnych obecnie (od 1 padziernika 2009) rejestracji podlegaj tylko te nowe pojazdy, ktre speniaj normy emisji spalin Euro 5. Dodatkowo ograniczenie oddziaywania emisji komunikacyjnej mona osign poprzez wyprowadzenie ruchu samochodowego poza tereny zabudowane, czyli na tereny o mniejszej gstoci emisji. Tego rodzaju dziaania, poprawiajce ukad komunikacyjny w powiecie kodzkim, przyczyniajce si do poprawy stanu jakoci powietrza naley prowadzi, a obejmuj one m.in.: budow drogi ekspresowej S-5 (odcinek Wrocaw Midzylesie) w celu odcienia drogi krajowej nr 8 (Wrocaw Kudowa) i wyprowadzenia ruchu tranzytowego poza tereny zabudowane, przebudow drogi krajowej nr 46 (Szlak Staropolski) w celu osignicia parametrw drogi ekspresowej, budow obwodnicy wschodniej Kodzka (od drogi nr 8 do drogi nr 33), budow obwodnicy Midzylesia na drodze krajowej nr 33, przebudow drogi nr 387 na odcinku Kudowa-Zdrj Karw, budow obwodnicy Nowej Rudy (Supiec) na drodze wojewdzkiej nr 381, zakoczenie budowy obwodnicy centralnej czci Nowej Rudy na drodze nr 381 (odcinek pnocny), budow Drogi rdsudeckiej o przyblionym przebiegu Lutynia Travna Ldek Zdrj Stronie lskie Wilkanw Midzylesie Spalona Zieleniec Duszniki-Zdrj Kudowa-Zdrj Radkw Mieroszw Chemskie lskie Lubawka Kowary Podgrzyn Jelenia Gra Czerniawa-Zdrj Bogatynia Sieniawka, remont i modernizacj drogi wojewdzkiej nr 381 (Wabrzych Nowa Ruda Kodzko), remont i modernizacj drogi wojewdzkiej nr 387 (Tumaczw cinawka rednia Kudowa-Zdrj), remont i modernizacj drogi wojewdzkiej nr 389 (Duszniki-Zdrj Midzylesie), remont i modernizacj drogi wojewdzkiej nr 388 (Ratno Dolne Polanica-Zdrj Bystrzyca Kodzka), modernizacj cznika obwodnicy Ldka-Zdroju (estakada) na drodze wojewdzkiej nr 392 do drogi nr 390, modernizacj drogi wojewdzkiej nr 390 w obrbie gminy Ldek-Zdrj, przebudow dojazdw do Drogi rdsudeckiej i na Drodze Podsudeckiej wraz z budow cieek rowerowych, parkingw i oznacze Drogi rdsudeckiej, popraw stanu technicznego drg istniejcych w powiecie utwardzenie drg lub poboczy w celu redukcji wtrnego unosu pyu z drogi; modernizacja drg, utrzymanie dziaa ograniczajcych emisji wtrn pyu poprzez regularne utrzymanie czystoci nawierzchni (czyszczenie metod mokr), szczeglnie w miastach. Ograniczenie uciliwoci emisji liniowej zwizanej z transportem urobku skalnego mona osign poprzez prowadzenie dziaa dyscyplinujcych wacicieli kopal i wacicieli rodkw transportu i wymaganie odpowiedniego zabezpieczenia materiaw sypkich na samochodach oraz utrzymywania pojazdw w czystoci w celu ograniczenia pylenia.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4348

Poz. 665

Uwzgldniajc fakt, i realizacja zada prowadzcych do ograniczenia emisji powierzchniowej wizaaby si ze skierowaniem znacznej czci kosztw na mieszkacw naley okreli sposoby zachcenia (finansowego) mieszkacw do trwaego przeprowadzenia zmian w sposobie ogrzewania mieszka. Zadaniem samorzdu (ewentualnie w porozumieniu z producentami i dostawcami mediw grzewczych) bd dziaania zachcajce osoby fizyczne do zmiany systemu ogrzewania oraz przynajmniej czciowe dofinansowanie realizacji tego typu zada. Wielu mieszkacw na terenie powiatu kodzkiego gdzie odnotowano przekroczenia i zaproponowano redukcj niskiej emisji ju jest podczonych do sieci gazowej i posiada koty gazowe. Jednak z uwagi na rosnce ceny gazu ogrzewa domy przy pomocy kotw wglowych o niskiej sprawnoci, pozostawionych jako dodatkowe rdo ogrzewania. Uwzgldniajc ten fakt proponuje si dofinansowanie wymiany kotw wglowych na gazowe jedynie w przypadku trwaego usunicia dotychczasowego kota wglowego. Zrealizowanie zaproponowanych dziaa naprawczych przyniesie znaczc popraw jakoci powietrza. 2.2. HARMONOGRAM RZECZOWO-FINANSOWY I CZASOWY DLA DZIAA NAPRAWCZYCH Harmonogram rzeczowo-finansowy dziaa naprawczych dla powiatu kodzkiego opracowano w oparciu o diagnoz istniejcego stanu jakoci powietrza oraz jego prognozy dla roku 2020, przedstawione w rozdziaach 1.3 i 9. Czas realizacji zaplanowanych zada zosta podzielony na dwa okresy tj.: pierwszy etap do 2011 r. (termin osignicia norm dla pyu zawieszonego PM10, przy zaoeniu uzyskania derogacji) dziaania krtkoterminowe, drugi etap do 2020 r. (przewidywany czas penej realizacji programu) dziaania dugoterminowe. W poniszej tabeli przedstawiono harmonogram rzeczowo-finansowy dziaa naprawczych oraz moliwe rda ich finansowania. Proponowane dziaania przyczyniaj si do redukcji emisji pyu zawieszonego PM10. Naley podkreli, e nie wszystkie dziaania doprowadz do zmniejszenia wielkoci emisji, ale spowoduj jej przesunicie na obszary o mniejszej gstoci zaludnienia. Tak dzieje si przede wszystkim w przypadku dziaa zwizanych z ograniczeniem emisji liniowej. W harmonogramie rzeczowofinansowym podano jako warto docelow wymagany do osignicia efekt ekologiczny w postaci zmniejszenia wielkoci emisji. Koszty dziaa w zakresie ograniczenia emisji powierzchniowej do 2020 roku oszacowano na poziomie ok. 78,2 mln z dla caego powiatu kodzkiego, w tym poszczeglne gminy: Kodzko 41,4 mln z, Nowa Ruda 34,4 mln z, Stronie lskie 2,4 mln z. Koszty dziaa zwizanych z redukcj emisji liniowej mona jedynie oszacowa w bardzo duym przyblieniu, szczeglnie, e wiele zaplanowanych inwestycji drogowych wykracza poza teren powiatu kodzkiego. Rzeczywisty koszt zaley od ostatecznej decyzji o przebiegu drogi, wyboru technologii w jakiej droga bdzie budowana itp. W Programie okrelono konieczno przygotowania i realizacji lub aktualizacji i kontynuacji Programw Ograniczenia Niskiej Emisji (PONE) w nastpujcych miastach: Kodzko, Nowa Ruda, Stronie lskie. W Programie wyznaczono miasta, w ktrych niezbdne do osignicia wymaganego stanu jakoci powietrza jest realizacja Programu Ograniczenia Niskiej Emisji. Niemniej jednak pozostae gminy powiatu kodzkiego mog przystpi do przygotowania i realizacji takiego programu i systematycznie prowadzi dziaania zmierzajce do zmniejszenia zanieczyszczenia powietrza. Gminy mog rwnie prowadzi cay szereg dziaa wspomagajcych okrelonych w harmonogramie rzeczowo-finansowym.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4349

Poz. 665

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4350

Poz. 665

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4351

Poz. 665

3. UZGODNIENIA ZE STRONAMI I KONSULTACJE SPOECZNE 3.1. UZGODNIENIA ZE STRONAMI W ramach opracowywania Programu ochrony powietrza dla wojewdztwa dolnolskiego podjto wspprac z szeregiem organw i instytucji, ktre mog wnie istotny wkad w zasadniczych kwestiach dotyczcych POP na etapie jego przygotowania oraz bd miay wpyw na realizacj Programu. W ramach wstpnych uzgodnie, na etapie opracowywania Programu odbyo si spotkanie z przedstawicielami strefy, majce na celu przedstawienie problemw jakoci powietrza i znalezienie optymalnych rozwiza (sposobw), ktre pozwoliyby ograniczy niekorzystne zjawiska majce negatywny wpyw na jako powietrza powiecie kodzkim. Gwne tematy podejmowane na spotkaniach to: lokalizacja punktu pomiarowego, skala przekrocze poziomw dopuszczalnych pyu zawieszonego PM10, udzia poszczeglnych rodzajw rde emisji pyu PM10 w cakowitej emisji tych substancji na obszarze strefy, gwne czynniki wpywajce na wielko zanieczyszczenia powietrza, podstawowe bariery majce wpyw na realizacje dziaa naprawczych, dziaania wynikajce ze zmiany przepisw, ktre uwzgldnione zostan w prognozach, jakoci powietrza, wymagania dyrektywy CAFE pod ktem terminw osignicia, jakoci powietrza a terminy realizacji dziaa naprawczych, koncepcje rozwiza systemowych w zakresie poprawy jakoci powietrza, propozycje dziaa naprawczych, ich koszty i efekt ekologiczny, analizy dziaa przyczyniajcych si do poprawy jakoci powietrza, prowadzonych na terenie strefy oraz ocena ich skutecznoci, plany rozwojowe i zmiany dokonywane w jednostkach organizacyjnych wczonych w proces tworzenia Programu z zakresu energetyki i ciepownictwa.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4352

Poz. 665

Tabela E-7. Zestawienie wnioskw ze spotka w ramach uzgodnie ze stronami opracowywania Programu ochrony powietrza
jednostki uczestniczce w spotkaniu Przedstawiciele Urzdu Marszakowskiego Wojewdztwa Dolnolskiego, 21.04.2010 r. Przedstawiciele Wrocaw Starostwa i Wadz Gmin powiatu kodzkiego ATMOTERM S.A. data spotkania i miejsce

wnioski/postulaty do Programu

sposb uwzgldnienia w Programie

Uwzgldnienie problemw ochrony powietrza w czasie transportu kruszyw na etapie wydawanie koncesji na wydobycie kruszyw.

Zadanie to mona realizowa na etapie wydawania przez gminy decyzji i pozwole rodowiskowych.

Przedstawiciele Urzdu Marszakowskiego Wo- 6. Uwzgldnienie budowy obwodnijewdztwa Dolcy Kodzka. nolskiego, 7. Niedostateczne wykorzystanie ko8.07.2010 r. Przedstawiciele lei do transportu kruszyw. Kodzko WIO, Starostwa 8. Brak moliwoci realizacji PONE i Wadz poszczepo likwidacji gminnych i powiatoglnych Gmin wych funduszy ochrony rodowipowiatu kodzska i gospodarki wodnej. kiego ATMOTERM S.A.

4. Uwzgldniono obwodnic Kodzka. 5. Zwikszenie wykorzystania kolei do transportu kruszyw ley w gestii gmin na etapie wydawania pozwole i decyzji rodowiskowych. 6. W programie uwzgldniono te uwagi opisujc szeroko bariery w realizacji POP (rozdzia 7 czci oglnej). Ponadto wskazano jakie dziaania najwyszych wadz pastwa s niezbdne do umoliwienia realizacji zada okrelonych w POP.

1. Zasygnalizowano konieczno prowadzenia innej polityki energetycznej przez pastwo promujPrzedstawiciele cej finansowo paliwa grzewcze niUrzdu Marszaskoemisyjne. kowskiego Wo- 2. Oszacowane kwoty realizacji PONE jewdztwa Dols nierealne do poniesienia przez Bariery w realizacji POP zostay nolskiego, gminy bez pomocy ze strony fun- opisane w czci oglnej, w rozdzia13.09.2010 r. Przedstawiciele duszy ochrony rodowiska i zain- le 7. Dodatkowo okrelono dziaania Kodzko Starostwa i teresowania ze strony zarzdcw i dla najwyszych wadz w pastwie, Wadz poszczewacicieli nieruchomoci. ktre umoliwi lub bd wspomaglnych Gmin 3. W zwizku z likwidacj powiatoga realizacj POP. powiatu kodzwych i gminnych funduszy ochrokiego ny rodowiska realizacja zada ATMOTERM S.A. zwizanych ze stworzeniem zacht do wymiany systemw grzewczych moe okaza si niewykonalna w 2011 roku.

3.2. KONSULTACJE SPOECZNE Konsultacje spoeczne oparte byy o zasad jawnoci, ktrej podstawow cech jest moliwie swobodny dostp do dokumentw i danych. Miay charakter publiczny i oparte byy o zasad rwnoci i otwartoci, co oznacza, e uczestniczy w nich mogli wszyscy zainteresowani obywatele (nie tylko partnerzy instytucjonalni). Konsultacje miay na celu wywoanie debaty na temat programw ochrony powietrza dla stref i suyy uzyskaniu opinii i uwag rodowisk oraz jednostek samorzdowych, osb zainteresowanych, jak rwnie odpowiedzialnych za polityk ochrony powietrza w wojewdztwie dolnolskim. Ze wzgldu na zasady przeprowadzania konsultacji spoecznych oraz ich spoeczny zasig i wiarygodno do debaty, w ramach konsultacji, zaproszeni byli przedstawiciele Starostwa Kodzkiego oraz poszczeglnych gmin powiatu. Zgodnie z art. 91 ust. 9 ustawy Prawo ochrony rodowiska konieczne jest zapewnienie udziau spoeczestwa w postpowaniu, ktrego przedmiotem jest sporzdzenie programu ochrony powietrza. Organ opracowujcy projekt dokumentu wymagajcego udziau spoeczestwa, bez zbdnej zwoki, podaje do publicznej wiadomoci informacj o: 1) przystpieniu do opracowywania projektu dokumentu i o jego przedmiocie;

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4353

Poz. 665

2) moliwociach zapoznania si z niezbdn dokumentacj sprawy oraz o miejscu, w ktrym jest ona wyoona do wgldu; 3) moliwoci skadania uwag i wnioskw; 4) sposobie i miejscu skadania uwag i wnioskw, wskazujc jednoczenie co najmniej 21-dniowy termin ich skadania; 5) organie waciwym do rozpatrzenia uwag i wnioskw; 6) postpowaniu w sprawie transgranicznego oddziaywania na rodowisko, jeeli jest prowadzone. Uwagi i wnioski odnonie Programu mog by wnoszone w formie pisemnej, ustnie lub za pomoc rodkw elektronicznych w terminie do 21 dni od daty podania do wiadomoci o wszczciu konsultacji spoecznych. Informacje o Programie zgodnie z ustaw o udostpnianiu informacji o rodowisku i jego ochronie (Dz. U. Nr 199 z 2008 r. poz. 1227) s udostpniane za porednictwem systemw teleinformatycznych w szczeglnoci przy wykorzystaniu elektronicznych baz danych. Marszaek Wojewdztwa udostpnia informacje w Biuletynie Informacji Publicznej. Zgodnie z art. 39 ustawy o dostpie do informacji o rodowisku i jego ochronie Program poddany jest konsultacjom spoecznym poprzez wyoenie do wgldu w postaci projektu wraz z zacznikami oraz ze stanowiskami innych organw, jeeli s dostpne w terminie skadania uwag i wnioskw. W Biuletynie Informacji Publicznej Urzdu Marszakowskiego Wojewdztwa Dolnolskiego oraz na tablicy ogosze w siedzibie Urzdu (dnia 21 stycznia 2010 roku) zostao wywieszone zawiadomienie o przystpieniu do sporzdzenia Programu ochrony powietrza dla wojewdztwa dolnolskiego i moliwoci zapoznania si z tematyk opracowania. Zawiadomienie to zostao przekazane rwnie do Starostwa Kodzkiego. W siedzibie ww. urzdu (na tablicach ogosze) oraz w Biuletynie Informacji Publicznej zamieszczono ogoszenia o przystpieniu do przygotowania niniejszego programu. Informacja zostaa rwnie podana w BIP i na tablicy ogosze Wojewdzkiego Inspektoratu Ochrony rodowiska. Kolejnym krokiem byo poddanie konsultacjom spoecznym projektu programu, ktry zosta zamieszczony na stronie internetowej Urzdu Marszakowskiego Wojewdztwa Dolnolskiego. Wyznaczono te termin 21 dni (do 31 lipca 2010 roku) na wnoszenie uwag i wnioskw do przedstawionego projektu. W Wyniku tych konsultacji wpyno szereg uwag i wnioskw do programu. Szczegowe odniesienie do poszczeglnych uwag i wnioskw oraz sposb uwzgldnienia ich w programie zamieszczono w tabelarycznych zestawieniach (cz K programu), tabela K-12. II CZ ZADANIA I OGRANICZENIA 4. OBOWIZKI 4.1. OBOWIZKI JEDNOSTEK Z TERENU STREFY Istotnym elementem umoliwiajcym realizacj postanowie Programu ochrony powietrza dla powiatu kodzkiego jest przeniesienie podstawowych zaoe i kierunkw dziaa do wszystkich strategicznych dokumentw i polityk powiatu i poszczeglnych gmin. Odzwierciedlenie tych zaoe i kierunkw w innych, istotnych dokumentach, pozwoli na efektywne i sprawne wspdziaanie odpowiedzialnych za jego realizacj jednostek organizacyjnych oraz planowe realizowanie przyszych inwestycji. Program ochrony powietrza, stanowic akt prawa miejscowego, nakada szereg obowizkw na organy administracji, podmioty korzystajce ze rodowiska oraz inne jednostki organizacyjne. Obowizki te szczegowo okrela harmonogram rzeczowo-finansowy (tabela E-6). Poniej wyszczeglniono te obowizki. Obowizki jednostek korzystajcych ze rodowiska, ktre nie zostay ujte poniej, a znajdujcych si na terenie strefy, wymieniono w rozdziale 6 czci oglnej O. Obowizki Starosty Kodzkiego w ramach realizacji Programu ochrony powietrza to: 1. Gromadzenie sprawozda z realizacji dziaa ujtych w Programie przedkadanych przez wjtw i burmistrzw w celu przedoenia ich do Marszaka Wojewdztwa Dolnolskiego. 2. Przedkadanie do Marszaka Wojewdztwa Dolnolskiego sprawozda z realizacji dziaa ujtych w niniejszym Programie wedug wytycznych ujtych w rozdziale 5. 3. Przedkadanie do Marszaka Wojewdztwa Dolnolskiego wynikw przeprowadzanych pomiarw natenia ruchu na odcinkach drg zarzdzanych przez Starostwo raz w roku (do 31 marca roku nastpnego), jeli pomiary takie byy prowadzone. 4. Prowadzenie dziaa promujcych ogrzewanie zmniejszajce emisj zanieczyszcze do powietrza i dziaa edukacyjnych (ulotki, imprezy, akcje szkolne, audycje) w celu uwiadamiania wpywu zanieczyszcze na zdrowie. 5. Wzmocnienie kontroli stacji diagnostycznych pojazdw na terenie powiatu kodzkiego. 6. Uwzgldnienie w zamwieniach publicznych problemw ochrony powietrza, poprzez odpowiednie przygotowanie specyfikacji zamwie publicznych. 7. Likwidacja ogrzewania wglowego w budynkach uytecznoci publicznej zarzdzanych przez powiat. Obowizki Burmistrza Kodzka w ramach realizacji Programu ochrony powietrza to: 1. Przedkadanie do Starosty Kodzkiego sprawozda z realizacji dziaa ujtych w niniejszym Programie wedug wytycznych ujtych w rozdziale 5. 2. Przygotowanie Programu Ograniczenia Niskiej Emisji i stworzenie systemu organizacyjnego w celu jego realizacji w Kodzku. 3. Realizacja PONE na terenie Kodzka poprzez stworzenie systemu zacht finansowych do wymiany systemw grzewczych.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4354

Poz. 665

2. Koordynacja realizacji dziaa naprawczych okrelonych w POP wykonywanych przez poszczeglne jednostki. 3. Prowadzenie dziaa promocyjnych i edukacyjnych (ulotki, imprezy, akcje szkolne, audycje) promujcych ograniczanie emisji z indywidualnych systemw grzewczych oraz uwiadamianie skutkw zdrowotnych zej jakoci powietrza. 4. Uwzgldnianie w planach zagospodarowania przestrzennego wymogw dotyczcych zaopatrywania mieszka w ciepo z nonikw niepowodujcych nadmiernej niskiej emisji PM10 oraz projektowanie linii zabudowy uwzgldniajc zapewnienie przewietrzania miasta ze szczeglnym uwzgldnieniem terenw o gstej zabudowie. 5. Prowadzenie odpowiedniej polityki parkingowej w centrum miasta wymuszajcej ograniczenia w korzystaniu z samochodw. 6. Kontrola gospodarstw domowych w zakresie posiadania umw na odbir odpadw. 7. Uwzgldnienie w zamwieniach publicznych problemw ochrony powietrza, poprzez odpowiednie przygotowanie specyfikacji zamwie publicznych. 8. Likwidacja ogrzewania wglowego w budynkach uytecznoci publicznej zarzdzanych przez miasto. Obowizki Burmistrza Nowej Rudy w ramach realizacji Programu ochrony powietrza to: 1. Przedkadanie do Starosty Kodzkiego sprawozda z realizacji dziaa ujtych w niniejszym Programie wedug wytycznych ujtych w rozdziale 5. 2. Aktualizacja i kontynuacja Programu Ograniczenia Niskiej Emisji i stworzenie systemu organizacyjnego w celu jego realizacji w Nowej Rudzie. 3. Realizacja PONE na terenie Nowej Rudy poprzez stworzenie systemu zacht finansowych do wymiany systemw grzewczych. 9. Koordynacja realizacji dziaa naprawczych okrelonych w POP wykonywanych przez poszczeglne jednostki. 10.Prowadzenie dziaa promocyjnych i edukacyjnych (ulotki, imprezy, akcje szkolne, audycje) promujcych ograniczanie emisji z indywidualnych systemw grzewczych oraz uwiadamianie skutkw zdrowotnych zej jakoci powietrza. 11.Uwzgldnianie w planach zagospodarowania przestrzennego wymogw dotyczcych zaopatrywania mieszka w ciepo z nonikw niepowodujcych nadmiernej emisji pyu PM10 oraz projektowanie linii zabudowy uwzgldniajc zapewnienie przewietrzania miasta ze szczeglnym uwzgldnieniem terenw o gstej zabudowie. 12.Kontrola gospodarstw domowych w zakresie posiadania umw na odbir odpadw. 13.Uwzgldnienie w zamwieniach publicznych problemw ochrony powietrza, poprzez odpowiednie przygotowanie specyfikacji zamwie publicznych. 14.Likwidacja ogrzewania wglowego w budynkach uytecznoci publicznej zarzdzanych przez miasto. Obowizki Burmistrza Stronia lskiego w ramach realizacji Programu ochrony powietrza to: 1. Przedkadanie do Starosty Kodzkiego sprawozda z realizacji dziaa ujtych w niniejszym Programie wedug wytycznych ujtych w rozdziale 5. 2. Przygotowanie Programu Ograniczenia Niskiej Emisji i stworzenie systemu organizacyjnego w celu jego realizacji w Stroniu lskim. 3. Realizacja PONE na terenie Stronia lskiego poprzez stworzenie systemu zacht finansowych do wymiany systemw grzewczych. 4. Koordynacja realizacji dziaa naprawczych okrelonych w POP wykonywanych przez poszczeglne jednostki. 5. Prowadzenie dziaa promocyjnych i edukacyjnych (ulotki, imprezy, akcje szkolne, audycje) promujcych ograniczanie emisji z indywidualnych systemw grzewczych oraz uwiadamianie skutkw zdrowotnych zej jakoci powietrza. 6. Uwzgldnianie w planach zagospodarowania przestrzennego wymogw dotyczcych zaopatrywania mieszka w ciepo z nonikw niepowodujcych nadmiernej emisji pyu PM10 oraz projektowanie linii zabudowy uwzgldniajc zapewnienie przewietrzania miasta ze szczeglnym uwzgldnieniem terenw o gstej zabudowie. 7. Kontrola gospodarstw domowych w zakresie posiadania umw na odbir odpadw. 8. Uwzgldnienie w zamwieniach publicznych problemw ochrony powietrza, poprzez odpowiednie przygotowanie specyfikacji zamwie publicznych. 9. Likwidacja ogrzewania wglowego w budynkach uytecznoci publicznej zarzdzanych przez miasto. Obowizki wjtw i burmistrzw innych gmin powiatu kodzkiego w ramach realizacji Programu ochrony powietrza to: 1. Przedkadanie do starosty powiatu sprawozda z realizacji dziaa ujtych w niniejszym Programie wedug wytycznych ujtych w rozdziale 5. 2. Prowadzenie dziaa promocyjnych i edukacyjnych (ulotki, imprezy, akcje szkolne, audycje) promujcych ograniczanie emisji z indywidualnych systemw grzewczych oraz uwiadamianie skutkw zdrowotnych zej jakoci powietrza. 3. Kontrola gospodarstw domowych w zakresie posiadania umowy na odbir odpadw.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4355

Poz. 665

4. Uwzgldnienie w zamwieniach publicznych problemw ochrony powietrza, poprzez odpowiednie przygotowanie specyfikacji zamwie publicznych. 5. Likwidacja ogrzewania wglowego w budynkach uytecznoci publicznej zarzdzanych przez gminy. Obowizki Zarzdu Drg Miejskich w Kodzku i Nowej Rudzie oraz Zarzdw Drg Powiatowych w ramach realizacji Programu ochrony powietrza to: 1. Poprawa stanu technicznego drg istniejcych w celu redukcji wtrnego unosu pyu z drogi. 2. Utrzymanie dziaa ograniczajcych emisji wtrn pyu poprzez regularne utrzymanie czystoci nawierzchni (czyszczenie metod mokr) dziaanie regularne. Obowizki Policji, Stray Miejskich i Stray Gminnych: 1. Monitoring pojazdw opuszczajcych place budw oraz kopalnie odkrywkowe pod ktem ograniczenia zanieczyszczenia drg, prowadzcego do niezorganizowanej emisji pyu. Obowizki Powiatowych Inspektorw Nadzoru Budowlanego w ramach realizacji Programu ochrony powietrza: 1. Monitoring placw budowy pod ktem ograniczenia niezorganizowanej emisji pyu, w ramach kontroli przestrzegania warunkw pozwolenia na budow. 2. Monitoring pojazdw opuszczajcych place budw pod ktem ograniczenia zanieczyszczenia drg, prowadzcego do niezorganizowanej emisji pyu w ramach kontroli przestrzegania warunkw pozwolenia na budow. 5. MONITOROWANIE REALIZACJI PROGRAMU We wdraaniu Programu ochrony powietrza (POP) istotna jest systematyczna kontrola przebiegu tego procesu oraz ocena stopnia realizacji zada wyznaczonych w programie, przy jednoczesnej ocenie stanu rodowiska oraz kontroli przestrzegania prawa ochrony rodowiska. Niezbdne jest opracowanie systemu monitorowania, ktry umoliwi dokonywanie ocen procesu wdraania i ewentualne wprowadzanie korekt rodzajw i wielkoci dziaa naprawczych. Wjtowie gmin, burmistrzowie miast i gmin oraz prezydenci miast zobowizani s do sporzdzania sprawozda z realizacji dziaa naprawczych w danym roku i przekazywania ich w terminie do dnia 15 marca kadego roku (za rok poprzedni) do Starosty Kodzkiego. Starosta Kodzki zobowizany jest do przekazywania sprawozda do Marszaka Wojewdztwa Dolnolskiego w terminie do dnia 15 kwietnia kadego roku. Wzr sprawozda z realizacji Programu zosta okrelony w czci oglnej (O. Zagadnienia oglne, rozdzia 6.1). Wjtowie gmin, burmistrzowie miast i gmin wypeniaj sprawozdania w zakresie istniejcych obiektw. Starosta Kodzki wypenia sprawozdania w zakresie nowych (oddawanych do uytku) obiektw. Sprawozdanie w zakresie dziaa zwizanych z redukcj emisji powierzchniowej powinno obejmowa wszystkie dziaania ujte w harmonogramie rzeczowo-finansowym, ktre s realizowane dziki stworzeniu systemu zacht finansowych do wymiany systemw grzewczych w ramach Programw Ograniczenia Niskiej Emisji. Sprawozdanie dla istniejcych budynkw oraz w zakresie nowych obiektw budowlanych powinno obejmowa podzia na jednostki bilansowe okrelone szczegowo dla strefy. Do sprawozda naley zaczy: kopie wydanych decyzji pozwole na emisj gazw lub pyw do powietrza oraz pozwole zintegrowanych dla zakadw, dla ktrych roczna dopuszczalna emisja w zakresie PM10 wynosi powyej 1 Mg, wyniki pomiarw natenia ruchu na odcinkach drg zarzdzanych przez starost, jeeli byy przeprowadzane w roku sprawozdawczym. W sprawozdaniach z realizacji Programu naley przedstawi koszty podjtych dziaa, a take wskaza rda ich finansowania. Na podstawie przekazywanych sprawozda z realizacji dziaa naprawczych, a take w oparciu o wyniki pomiarw zanieczyszcze powietrza prowadzonych przez Dolnolskiego Wojewdzkiego Inspektora Ochrony rodowiska, Marszaek Wojewdztwa Dolnolskiego powinien dokonywa, co 3 lata, szczegowej oceny wdroenia Programu ochrony powietrza dla wojewdztwa dolnolskiego, ktra powinna sugerowa ewentualn korekt kierunkw dziaa i poszczeglnych zada. W tabeli E-5 w rozdziale 2.1. podano przykadowe dziaania pozwalajce uzyska wymagany efekt ekologiczny w zakresie redukcji emisji powierzchniowej. Istnieje jednak moliwo wykorzystania innych dziaa prowadzcych do uzyskania tego samego efektu. Aby okreli efekt ekologiczny dziaa w konfiguracji innej ni we wspomnianej tabeli poniej podano efekty ekologiczne w postaci wskanikw redukcji emisji pyu PM10 dla poszczeglnych rodzajw dziaa naprawczych.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4356

Poz. 665

Tabela E-8. Wskaniki efektu ekologicznego do monitorowania realizacji POP w powiecie kodzkim (rdo: obliczenia wasne)
Lp. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 rodzaj dziaania naprawczego wymiana kotw wglowych na nowoczesne wymiana kotw wglowych na retortowe termomodernizacja podczenie do sieci cieplnej wymiana kotw wglowych na koty ekologiczne (np. opal. brykietami) wymiana kotw wglowych na koty gazowe wymiana kotw wglowych na koty olejowe wymiana kotw wglowych na ogrzewanie elektryczne alternatywne (np. kolektory) efekt ekologiczny zmniejszenie emisji pyu PM10 [kg/100 m2rok] 24,86 27,28 10,37 29,62 25,96 29,59 29,35 29,62 2,28

III CZ UZASADNIENIE 6. CHARAKTERYSTYKA OBSZARU OBJTEGO PROGRAMEM OCHRONY POWIETRZA 6.1. CHARAKTERYSTYKA STREFY Pooenie, dane topograficzne i demografia powiatu kodzkiego Powiat kodzki ley w poudniowo-zachodniej czci Polski, w obrbie acucha Sudetw. Charakterystycznym wystpem, ksztatem przypominajcym czworokt wcina si w obszar Republiki Czeskiej. Ziemia Kodzka, pokrywajca si obszarowo z powiatem kodzkim jest wyodrbniona fizjograficznie i funkcjonalnie z pozostaej czci wojewdztwa dolnolskiego, jako jego najwikszy powiat o powierzchni 1 642 km2, zamieszkiwany przez 180 tys. mieszkacw i obejmujcy czternacie gmin. Powiat kodzki otoczony jest grami stanowicymi naturaln przegrod. Cz rodkow zajmuje Kotlina Kodzka otoczona od zachodu Grami Bystrzyckimi, Grami Orlickimi i Grami Stoowymi, od pnocy Grami Sowimi i Grami Bardzkimi, od wschodu za Masywem nienika, Grami Bialskimi i Grami Zotymi. Szczytami gr po poudniowej, zachodniej i wschodniej granicy powiatu przebiega granica z Republik Czesk o dugoci a 190 km. Najwyszym szczytem Ziemi Kodzkiej jest nienik Kodzki (1425 m n.p.m.). W tabeli poniej zamieszczono dane demograficzne i informacje o wielkoci powiatu kodzkiego i jego poszczeglnych miast i gmin. Podano rwnie gsto zaludnienia w poszczeglnych gminach powiatu. Tabela E-9. Ludno i obszar powiatu kodzkiego (rdo: GUS)
strefa/jednostka administracyjna powiat kodzki miasta powiatu kodzkiego: Duszniki-Zdrj Kodzko Kudowa-Zdrj Nowa Ruda Polanica-Zdrj Bystrzyca Kodzka Ldek-Zdrj Midzylesie Radkw Stronie lskie Szczytna 5 020 28 081 10 120 24 006 6 961 10 526 6 084 2 750 2 410 6 204 5 211 5 020 28 081 10 120 24 006 6 961 10 526 6 084 2 750 2 410 6 204 5 211 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 22 25 34 37 17 11 20 14 15 2 80 228 1 123 298 649 409 957 304 196 161 3 102 65 ludno ogem wg faktycznego ludno w miejsca zamieszmiastach kania 165 146 107 373 ludno na wsi 57 773 powierzchnia [km2] 1 643 gsto zaludnienia [osb/km2] 101

Czynniki klimatyczne majce wpyw na poziom substancji w powietrzu Strefa kodzka ma klimat agodny, charakteryzujcy si wikszym wpywem Oceanu Atlantyckiego w porwnaniu ze rodkowymi i wschodnimi rejonami kraju. Zimy s tu agodniejsze, a lata nieznacznie chodniejsze. Najcieplejszym miesicem jest lipiec ze redni wieloletni w Kodzku +16,9C. Nieznacznie, bo tylko o 1,1C ustpuje mu sierpie, a o 2,3C czerwiec. Najmroniejszym miesicem jest stycze ze redni wieloletni w Kodzku 2,4C. rednia ilo dni mronych wynosi: w grudniu 9,9, styczniu 14,1, lutym 7,9, a w caym roku 37,5 dni. Pierwsze mrozy wystpuj czasem ju w listopadzie,

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4357

Poz. 665

a kocz si w marcu. Znaczniejsze przymrozki wystpuj w padzierniku. Najwicej, bo jedna trzecia, wiatrw wieje z kierunku poudniowo-zachodniego. Dominujc rol odgrywa fen tj. sudecki wiatr halny. W lipcu przewaaj wiatry zachodnie, ktre uderzajc o zbocza gr powoduj skraplanie si pdzonych znad Atlantyku chmur. W Kotlinie Kodzkiej suma rocznych opadw zbliona jest do redniej krajowej i w Kodzku wynosi 599 mm. Najbardziej deszczowymi miesicami s w Kodzku lipiec 88 mm, czerwiec 73 mm oraz maj i sierpie po 72 mm. Opady niene wystpuj na og od 25.X do 28.IV w Kodzku, a przecitna liczba dni z opadami niegu wynosi ponad 185. Najwiksze opady niene wystpuj w styczniu i grudniu. Zrnicowana rzeba terenu w powiecie kodzkim przyczynia si do znacznego urozmaicenia klimatw lokalnych. Stoki o ekspozycji poudniowej otrzymuj najwysze wartoci promieniowania sonecznego, najnisze notuje si na stokach pnocnych. Przy przewaajcych wiatrach poudniowo-zachodnich znaczne fragmenty stokw pnocnych pozostaj w cieniu aerodynamicznym, co umoliwia akumulacj niegu. Jaskrawym przykadem takiej sytuacji jest dzielnica Dusznik-Zdroju Zieleniec. Odmiennymi cechami klimatycznymi ni stoki charakteryzuj si doliny ciekw (rzek i potokw) bdce naturalnymi rynnami spywu chodnego powietrza, bd te, przy pogodzie bezwietrznej, bdce rejonem zalegania wilgotnego powietrza oraz wystpowania inwersji termicznej. Zjawisko to powstaje w obnieniach otoczonych wyniesieniami, skd odpyw chodnego powietrza jest utrudniony ze wzgldu na rzeb terenu, a czsto rwnie zwarty drzewostan czy zabudow. W powiecie kodzkim, jako przykad wystpowania tego rodzaju stanw pogodowych mona poda Now Rud lub Duszniki-Zdrj (centrum miasta). Warunki meteorologiczne wpywaj na stan jakoci powietrza w sposb bezporedni (np. utrudniajc przewietrzanie) oraz w sposb poredni (oddziaujc na intensywno sezonu grzewczego). Warunki pogodowe, w ktrych jako powietrza ulega pogorszeniu to: niskie temperatury, a zwaszcza spadek temperatury poniej 0C, z czym zwizana jest wiksza emisja na skutek wzmoonego zapotrzebowania na ciepo, tworzenie si ukadw wyowych o sabym gradiencie cinienia, z ktrymi zwizane s okresy bezwietrzne lub o maych prdkociach wiatrw (brak przewietrzania miasta), dni z mg, wskazujce czsto na przyziemn inwersj temperatury, hamujc dyspersj zanieczyszcze (wystpujce najczciej w okresie jesienno-zimowym), okresy nastpujcych po sobie kilku, a nawet kilkunastu dni bez opadw (brak wymywania zanieczyszcze), wysokie cinienie powodujce zwikszony nacisk na powierzchni ziemi ograniczajc rozprzestrzenianie si zanieczyszcze. Warunki pogodowe, w ktrych jako powierza ulega polepszeniu: due prdkoci wiatrw (lepsze przewietrzanie), dni z opadem, co zapewnia oczyszczanie powietrza (wymywanie zanieczyszcze), dni ciepe, soneczne, sprzyjajce powstawaniu pionowych prdw powietrza (konwekcja), zapewniajc wynoszenie zanieczyszcze. Obszary chronione na terenie powiatu kodzkiego Teren powiatu kodzkiego naley do jednych z ciekawszych i bardzo cennych pod wzgldem przyrodniczym miejsc w wojewdztwie dolnolskim. Na terenie Kotliny Kodzkiej wystpuje szereg obszarw ochrony uzdrowiskowej oraz obszarw parkw narodowych, dla ktrych okrelone s zaostrzone standardy jakoci powietrza. Istnieje tu rwnie szereg cennych, a nawet unikalnych pod wzgldem przyrodniczym lub krajobrazowym obszarw. Warto wymieni tu szczeglnie nastpujce zespoy: Park Narodowy Gr Stoowych utworzony w 1990 roku; obejmuje centralny, przylegajcy do granicy polsko-czeskiej obszar Gr Stoowych, ktre s jedynymi w Polsce grami o budowie pytowej. Znajduje si tu due nagromadzenie ciekawych form skalnych w postaci labiryntw, wie, grzybw m.in. Bdne Skay, Szczeliniec Wielki czy Skalne Grzyby. W parku wystpuje wiele chronionych gatunkw rolin, szczeglnie na terenie dawnego rezerwatu florystyczno-torfowiskowego Wielkie Torfowisko Batorowskie. Park Krajobrazowy Gr Sowich utworzony w 1991 roku w Grach Sowich; obejmuje 8 140,67 ha na terenie gmin: Guszyca, Jedlina Zdrj, Walim, Nowa Ruda, Bielawa, Pieszyce, Dzieroniw i Stoszowice w powiatach dzieroniowskim, wabrzyskim, zbkowickim i kodzkim. Powoany zosta w celu ochrony przyrodniczych, kulturowych i estetycznych walorw masywu Gr Sowich oraz stworzenia warunkw do wypoczynku i rekreacji. nienicki Park Krajobrazowy utworzony w 1981 roku w Grach Zotych, Grach Bialskich i Masywie nienika; obejmuje 28 800 ha na terenie gmin Zoty Stok, Bystrzyca Kodzka, Ldek-Zdrj, Midzylesie i Stronie lskie w powiatach zbkowickim i kodzkim. Ochronie podlegaj w nim walory przyrodnicze i krajobrazowe wschodniej czci Sudetw Kodzkich, w tym Jaskinia Niedwiedzia wraz z atrakcyjn szat naciekow. Na obszarze parku wystpuje wiele endemicznych lub rzadkich gatunkw zwierzt. Obszary chronionego krajobrazu na terenie powiatu kodzkiego to: Gry Bystrzyckie i Orlickie utworzony w 1981 roku, obejmuje dwa pasma grskie Gry Bystrzyckie i Orlickie pooone wzgldem siebie rwnolegle i oddzielone Dolin Orlicy, wraz ze znajdujcymi si w ich obrbie: rezerwatami przyrody, utworami geologicznymi i korytarzami ekologicznymi. Obszar obejmuje gwnie tereny lene, obrzea, a take ki grskie, torfowiska i doliny oraz stanowi naturaln otulin Parku Narodowego Gr Stoowych. Pooony jest w poudniowo-zachodniej czci powiatu kodzkiego.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4358

Poz. 665

Gry Bardzkie i Sowie utworzony w 1981 roku, obejmuje dwa pasma grskie: Gry Bardzkie w caoci oraz pnocna i poudniowa cz Gr Sowich wraz ze znajdujcymi si w ich obrbie: rezerwatami przyrody, utworami geologicznymi, korytarzami ekologicznymi oraz wartociowymi krajobrazowo terenami o rnych ekosystemach. Te dwa pasma grskie tworz jeden dugi grzbiet grski, cigncy si od przeczy Kodzkiej na wschodzie, a po przeomow dolin Bystrzycy na zachodzie. Na terenie powiatu wyznaczono nastpujce rezerwaty przyrody: Wodospad Wilczki, Torfowisko pod Zielecem, nienik Kodzki, Puszcza nienej Biaki, Nowa Morawa, Jaskinia Niedwiedzia. Teren powiatu bogaty jest rwnie w obszary Natura 2000: a) SOO (Specjalne Obszary Ochrony) Gry Stoowe PLH020004, Grodczyn i Homole koo Dusznik PLH020039, Piekielna Dolina koo Polanicy PLH020010, Torfowisko pod Zielecem PLH020014, Koci w Konradowie PLH020008, Przeom Nysy Kodzkiej koo Morzyszowa PLH020043, Gry Orlickie PLH020060, Gry Bardzkie PLH020062, Czarne Urwisko koo Lutyni PLH020033, Ostoja Nietoperzy Gr Sowich PLH020071, Sztolnia w Motach PLH020070, Biaa Ldecka PLH020035, Pasmo Krowiarki PLH020019, Dzika Orlica PLH020061, Gry Bialskie i Grupa nienika PLH020016, Dolina Bystrzycy omnickiej PLH020083, Gry Zote PLH020096. b) OSO (Obszary Specjalnej Ochrony) Gry Stoowe PLB020006, Sudety Wabrzysko Kamiennogrskie (potencjalne) PLB020010. 6.2. UWARUNKOWANIA WYNIKAJCE ZE STUDIUM ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO Podczas opracowywania Programu ochrony powietrza (POP) poddano analizie studia zagospodarowania przestrzennego. Wykorzystano w tym celu dokumenty udostpnione do informacji publicznej. Celem poniszej analizy jest okrelenie ogranicze i barier wynikajcych z obowizujcych planw zagospodarowania przestrzennego majcych wpyw na aspekty ochrony powietrza poruszane niniejszym Programem. Wskazanie obowizujcych zapisw w zakresie uwarunkowa dla poszczeglnych gmin powiatu kodzkiego zobrazuje moliwoci i wytyczne stawiane przez gospodark przestrzenn, a majce wpyw na proponowane dziaania naprawcze. Kodzko Studium uwarunkowa i kierunkw zagospodarowania przestrzennego miasta Kodzko zostao przyjte uchwa nr 98/95/XVII Rady Miejskiej w Kodzku z dnia 31 lipca 1995 roku w sprawie przystpienia do sporzdzenia Studium uwarunkowa i kierunku zagospodarowania przestrzennego miasta Kodzko wraz ze zmianami wprowadzonymi uchwaami: nr XXVIII/222/2004 Rady Miasta w Kodzku z dnia 14 padziernika 2004 roku, nr XLI/331/2005 Rady Miejskiej w Kodzku z dnia 25 sierpnia 2005 roku. Istotne/strategiczne dla ochrony powietrza kierunki dziaa: 1. Prowadzenie rekultywacji wyrobisk poeksploatacyjnych. 2. Denie do stosowania nowoczesnych technologii w zakresie infrastruktury technicznej (np. ciepownictwo) tak, aby nie powodoway znacznego zanieczyszczenia rodowiska. 3. Plany budowy obwodnicy Kodzka w celu odcienia miasta nadmiernym ruchem komunikacyjnym, ktry powoduje zanieczyszczenia. 4. Planowana jest budowa nowego skadowiska odpadw wraz ze spalarni odpadw w proponowanych gminach: wiejskiej Kodzko, Szczytna lub Ldek-Zdrj. 5. Prowadzenie rnych dziaa wpywajce na zagospodarowanie terenw odpadw przemysowych. 6. Ochrona klimatu poprzez zadrzewienie terenu, a take poprzez nie blokowanie cigw przewietrzania nie zabudowywanie ich. 7. Denie do zmiany paliw staych na inne przyjazne rodowisku w celu ograniczenia lokalnych emisji zanieczyszczenia powietrza. 8. Modernizacja drg krajowych nr 8, nr 33 i nr 46. 9. Denie, na obszarze miasta, do zapewnienia podstawowego standardu poprzez: modernizacje nawierzchni drg,

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4359

Poz. 665

budowanie nowych odcinkw drg i ulic majcych na celu poczenie nowych terenw osadniczych i przemysowych, budowanie i rozbudowywanie tras i cieek rowerowych. 10.Denie do nowego poczenia komunikacyjnego ulic: Warta, Mariaska, Sienkiewicza, Waleczna, Wierzbowa. 11.Denie do budowy systemw energetycznych wykorzystujcych czyste ekologicznie paliwa i wpywajce korzystnie na rodowisko. 12.Denie do minimalizacji iloci wytwarzanych i odprowadzanych do rodowiska zanieczyszcze gazowych poprzez doskonalenie technologii wykorzystywanych oraz urzdze technicznych przyjaznych dla otoczenia. 13.Realizacja osonowych zespow zieleni izolacyjnej na terenach przyszych i istniejcych zakadw przemysowych. Nowa Ruda Studium uwarunkowa i kierunkw zagospodarowania przestrzennego Gminy Miejskiej Nowa Ruda zostao przyjte uchwa nr 145/XVIII/99 Rady Miejskiej w Nowej Rudzie z dnia 15 grudnia 1999 roku zmienion uchwa nr 279/XXXIV/05 Rady Miejskiej w Nowej Rudzie z dnia 22 czerwca 2005 roku w sprawie przystpienia do sporzdzenia zmiany Studium uwarunkowa i kierunkw zagospodarowania przestrzennego Gminy Miejskiej Nowa Ruda. Istotne/strategiczne dla ochrony powietrza kierunki dziaa: 1. W ukadzie komunikacyjnym przewiduje si budow dwch obej terenw zurbanizowanych Drogosawia i Nowej Rudy Centrum jak rwnie Supca na trasie wojewdzkiej drogi nr 381. 2. Planuje si modernizacj istniejcych ulic. 3. Zakada si budow nowego poczenia drogowego midzy Now Rud Centrum i Supcem. 4. Planuje si rozbudow tras cieek rowerowych. 5. Zaleca si wdroenie selektywnej zbiorki odpadw oraz wykorzystywanie surowcw wtrnych. 6. Zakada si rozbudow sieci elektroenergetycznej w miar potrzeb mieszkacw i podmioty gospodarcze. 7. Planuje si rozbudow sieci gazowniczej w miar potrzeb mieszkacw i podmioty gospodarcze. 8. Przewiduje si sukcesywne przeksztacenie istniejcych systemw ogrzewania na bardziej ekologiczne. 9. Na terenach przemysowych stosuje si zagospodarowanie przestrzeni zieleni izolacyjna i osonow. 10.Na terenach po eksploatacji z mineralnych naley dokona rekultywacji terenu. 11.Dy si do zminimalizowania uciliwoci zwizanych z przemysem poprzez wprowadzanie czystych technologii w procesach produkcyjnych jak rwnie stosowanie urzdze zabezpieczajcych. 12.Zaleca si przenoszenie uciliwych zakadw i obiektw z terenw mieszkalnych na tereny przystosowane, wyznaczone dla aktywnoci gospodarczej. 13.Analizuje si moliwo wykorzystania lokalnych rde energii konwencjonalnych i niekonwencjonalnych. 14.Na polach uprawnych wprowadza si zadrzewienia i zakrzewienia. Bystrzyca Kodzka Studium uwarunkowa i kierunkw zagospodarowania przestrzennego gminy Bystrzyca Kodzka zostao przyjte uchwa nr VIII/56/95 Rady Miejskiej z dnia 25 luty 1995 roku w sprawie przystpienia do sporzdzenia Studium uwarunkowa i kierunku zagospodarowania przestrzennego gminy Bystrzyca Kodzka wraz ze zmianami wprowadzonymi uchwaami: nr XXV/195/08 dot. zmian w obrbie wsi Biaa Woda, nr XXV/198/08 dot. zmian w obrbie projektowanych farm wiatrowych w czci wsi Stara omnica, Gorzanw, Wilkanw, Pawnica, Idzikw i Porba, nr XXVI/206/08 dot. zmian we wsi Paszkw, nr XLIII/375/09 dot. zmian we wsi Porba, nr XLVII/412/09 dot. zmian we wsi Stara Bystrzyca, nr XLVIII/419/09 dot. zmian we wsi Spalona, nr XLIX/432/09 dot. zmian we wsi Dugopole Dolne, nr L/438/09 dot. zmian we wsi Marcinkw, nr LIII/476/10 dot. zmian we wsi Szklarka. Istotne/strategiczne dla ochrony powietrza kierunki dziaa: 1. Grunty orne (17% oglnej powierzchni) przeznacza si na zalesienie. 2. Naley dokona generalnej przebudowy drogi wojewdzkiej nr 33 (dawniej nr 381) do uzyskania parametrw technicznych III klasy. 3. Drogi wojewdzkie nr 388 i nr 392, naley doprowadzi do uzyskania parametrw technicznych IV klasy. 4. Naley modernizowa drogi krajowe i budowa nowych odcinkw w Wilkanowie, Starej omnicy i Idzikowie. 5. Dy si do modernizacji drg wojewdzkich oraz budow nowych ich odcinkw. 6. Prowadzi dalsz modernizacj drg lokalnych i gminnych. 7. Trwaj prace przygotowawcze do budowy gazocigu Kodzko Bystrzyca Kodzka Midzylesie.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4360

Poz. 665

8. W planach miasta jest budowa pompowo- szczytowej elektrowni wodnej w Motach. 9. W gospodarce cieplnej naley wyeliminowa uciliwe dla atmosfery rda ciepa. Prowadzi si prace nad wprowadzeniem paliw ekologicznych gazu, paliw pynnych oraz energii elektrycznej. Duszniki-Zdrj Studium uwarunkowa i kierunkw zagospodarowania przestrzennego miasta Duszniki-Zdrj zostao przyjte uchwa nr XXII/120/96 Rady Miejskiej w Dusznikach-Zdroju. Wrd gwnych funkcji rozwojowych miasta studium uwarunkowa i kierunkw zagospodarowania przestrzennego miasta wskazuje: Lecznictwo uzdrowiskowe, Narciarstwo i inne sporty zimowe, Centrum dyspozycyjne ruchu turystycznego, Przemys. Funkcja uzdrowiskowa przypisana jest dzielnicy uzdrowiskowej, ktra znajduje si na obszarze pokrywajcym si z granicami strefy A ochrony uzdrowiskowej, ktra rwnie stanowi jednoczenie obszar ochrony grniczej z wd leczniczych. Na obszarze staromiejskim zlokalizowany jest przemys i skoncentrowane mieszkalnictwo. Jeeli chodzi o narciarstwo i sporty zimowe oraz usugi turystyczne to znajduj si one na grskich terenach miasta: Zieleniec, Podgrze i Wapienniki. Brak planu zagospodarowania przy bardzo intensywnym ruchu inwestycyjnym w Zielecu doprowadzi moe do ograniczenia rozwoju terenu sportw zimowych na rzecz bazy turystycznej. Plan ten pozwoli okreli zasady usytuowania i uksztatowania zabudowy na terenie miasta. Moe pozwoli na rozszerzenie funkcji Zieleca o turystyk grsk i rekreacyjn. Przyczyni si rwnie do rozwizania problemw komunikacyjnych. W Dusznikach-Zdroju pozwoli na utworzenie obszaru koncentracji zabudowy uzdrowiskowej, a take pooonej poza obszarem uzdrowiska trangranicznego centrum sportowo-turystycznego. Kudowa-Zdrj Uchwaa nr XXII/154/96 Rady Miejskiej Kudowy-Zdroju z dnia 30 sierpnia 1996 roku w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta. Uwarunkowania wynikajce z planu zagospodarowania przestrzennego miasta Kudowa Zdrj. 1. Planuje si rozbudow sieci gazowej przez stacj redukcyjn II- go stopnia przy ulicy Fabrycznej i ulicy Sonecznej. 2. Planuje si przeoenie drogi krajowej nr 387 z cigu ulic Zdrojowa- 1-Maja na nowy lad. 3. W obrbie strefy Centrum postuluje si ustalenie zasady utrzymania wieloci terenw zieleni wysokiej. 4. Naley stworzy pas zieleni izolacyjnej na terenie strefy B Centrum (B- 30- IS). 5. W obrbie strefy Usugowo Produkcyjnej postuluje si ustalenie zasady utrzymania wieloci terenw zieleni wysokiej. 6. Na terenie strefy Usugowo Produkcyjnej wymaga si utworzenie pasa zieleni izolacyjnej. 7. Wymagana jest przebudowa istniejcej sieci gazowej niskiego cinienia na sie redniego cinienia z reduktorami przy odbiorcach. 8. Planuje si zastpowanie gruntw ornych trwaymi uytkami zieleni. 9. Planuje si rezerw terenu dla drogi krajowej nr 8. 10.Modernizacja istniejcej ulicy Gwnej i istniejcej drogi krajowej nr 8. 11.Projektuje si odcinek miejskiej drogi krajowej nr 387 czcy ulic Gwn z ulic Turystyczn. 12.Modernizacja drogi krajowej nr 387. 13.Modernizacja ulic: Granicznej, Kociuszki i Fredry. 14.Projektowany jest odcinek ulicy miejskiej czcy ulice Graniczn z Nad Potokiem. 15.Projektowany jest odcinek ulicy miejskiej czcy ulic Mickiewicza z projektowan ulic 04. 16.Projektowany jest odcinek ulicy czcy ulic Zdrojow od miejsca wczenia ulicy Nad Potokiem z projektowan ulic 04. 17.Modernizacja odcinka ulicy Nad Potokiem. 18.Projektuje si ulic czc ulic Gwn z ulic Fabryczn. Ldek-Zdrj Uchwaa nr XX/248/04 Rady Miejskiej w Ldku-Zdroju z dnia 25 marca 2004 roku w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Ldku-Zdroju. Uwarunkowania wynikajce z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Ldek-Zdrj: 1. Wykonuje si nowe pasma zieleni i ekrany zieleni izolacyjnej wzdu drg, cieek rowerowych oraz wok skadowiska odpadw komunalnych i kompostowni, w celu ochrony krajobrazu uzdrowiska. 2. Planuje si, aby gospodarka cieplna opieraa si na paliwach ekologicznych: gazie, oleju opaowym, energii elektroenergetycznej oraz innych odnawialnych rdach energii. 3. Wprowadza si aby kotownie zbiorcze wykorzystyway do produkcji ciepa paliwa ekologiczne. 4. Na terenie miasta obowizuje system segregacji odpadw. 5. Dla drg publicznych istniejcych i projektowanych klasy drogi gwnej, klasy drogi zbiorczej i klasy drogi lokalnej naley: Zachowa a przy modernizacji drogi nasadza nowe pasy zieleni izolacyjnej, Wzdu pasa drogi poprowadzi cieki rowerowe.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4361

Poz. 665

6. Wzdu drg publicznych klasy drogi dojazdowej naley zachowa a przy modernizacji nasadza nowe pasy zieleni izolacyjnej. Polanica-Zdrj Studium uwarunkowa i kierunkw zagospodarowania przestrzennego miasta Polanica-Zdrj zostao przyjte uchwa nr XLVIII/337/2006 Rady Miejskiej w Polanicy-Zdroju z dnia 24 padziernika 2006 roku. Uwarunkowania wynikajce ze studiw zagospodarowania przestrzennego miasta Polanica-Zdrj. 1. Dopuszcza si zastosowanie zieleni izolacyjnej przy drodze krajowej nr 8 w celu zmniejszenia jej uciliwoci. 2. W strefie lenej zaleca si stosowanie racjonalnej gospodarki lenej i wprowadzenia nowych zalesie. 3. Naley stosowa ekologiczn technologi i urzdzenia infrastruktury technicznej. 4. Planuje si rozbudow drogi krajowej nr 8 Warszawa Kudowa-Zdrj. 5. W przyszoci przewiduje si zmian przebiegu drogi wojewdzkiej nr 388. 6. Majc na celu wyprowadzenie z miasta cikiego ruchu samochodowego planuje si budow obwodnicy miasta. 7. Drogi powiatowe podlegaj rozbudowie poprzez stworzenie nowych tras cieek rowerowych, chodnikw, skrzyowa. 8. Zgodnie z planem zaprzestano przyjmowania odpadw na skadowisku komunalnym w Polanicy-Zdrj z dniem 31 grudnia 2009 roku. 9. Istniejce skadowisko naley zlikwidowa i dokona rekultywacji tego terenu. 10.System gazowniczy naley rozwin poprzez realizacj nowych elementw infrastruktury, tj. stacje redukcyjno-pomiarowe, przycza. Szczytna Uchwaa nr XV/107/2004 Rady Miejskiej w Szczytnej z dnia 30 stycznia 2004 roku w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Szczytna. Uwarunkowania wynikajce planu zagospodarowania przestrzennego miasta Szczytna: 1. W zakresie zaopatrzenia w gaz planuje si rozbudow rozdzielczej sieci niskiego cinienia wraz z koniecznymi stacjami redukcyjno- pomiarowymi. 2. W zakresie zaopatrzenia w ciepo wprowadza si nieuciliwe rda ciepa energia elektryczna, gaz, olej opaowy oraz inne niekonwencjonalne rda energii cieplnej. 3. Na drodze krajowej nr 8 realizuje si nowe wczenia poza istniejcymi. 4. Na drogach wojewdzkich ogranicza si ilo wjazdw. 5. Planowane nowe wczenia do drg wojewdzkich uzgadnia si z zarzdem drg wojewdzkich. 6. Umieszcza si ziele izolacyjn i ozdobn w liniach rozgraniczajcych drogi i ulice. 7. Naley gromadzi stae odpady bytowo-gospodarcze w szczelnych kontenerach i systematycznie wywozi na gminne wysypisko odpadw komunalnych. 7. CHARAKTERYSTYKA TECHNICZNA I EKOLOGICZNA INSTALACJI I URZDZE 7.1. CHARAKTERYSTYKA TECHNICZNO-EKOLOGICZNA PUNKTOWYCH RDE EMISJI Emisja zanieczyszcze ze rde przemysowych zaley w najwikszym stopniu od stosowanego procesu technologicznego oraz rodzaju i jakoci urzdze ograniczajcych t emisj do rodowiska. Decydujcymi czynnikami, jeli chodzi o stopie uciliwoci dla otoczenia, jest oczywicie wielko, poziom nowoczesnoci, stan techniczny oraz lokalizacja rde emisji. Energetyka zawodowa jest dziedzin przemysu najbardziej wpywajc na wielko emisji zanieczyszcze takich jak py zawieszony PM10 czy dwutlenek siarki. Ograniczenie emisji przemysowych oraz z sektora energetyki spowodowao w ostatnich latach stabilizacj poziomu zanieczyszcze podstawowych: pyu zawieszonego, dwutlenku siarki i dwutlenku azotu. rda punktowe rozumiane s jako due instalacje spalania paliw oraz rda technologiczne majce znaczny udzia w emitowaniu zanieczyszcze. W inwentaryzacji punktowych rde emisji zanieczyszcze uwzgldniono emitory majce istotny wpyw na wielko emisji analizowanych zanieczyszcze. Na terenie powiatu kodzkiego w ramach inwentaryzacji rde punktowych uwzgldniono najwiksze jednostki organizacyjne, posiadajcych rda spalania energetycznego (koty i piece) oraz inne rda powodujce emisje do powietrza pyu zawieszonego PM10. Poniej znajduje si krtka charakterystyka wybranych rde emisji punktowej. ZETKAMA Fabryka Armatury Przemysowej S.A. Fabryka posiada instalacj energetycznego spalania paliw w Odlewni eliwa w cinawce redniej. Na terenie odlewni funkcjonuje instalacja do odlewania metali elaznych oraz kotownia wglowa i gazowa. Kotownia wglowa wyposaona jest w dwa koty wglowe z rusztem mechanicznym typu WR-2,5 o cznej mocy zainstalowanej 5,8 MW (nominalna moc cieplna 7,25 MWt) pracujce w sezonie grzewczym (rwnolega praca dwch kotw szczycie sezonu grzewczego). Koty opalane s miaem wglowym i wyposaone w baterie cyklonw 4 x 650 (dla kadego kota). Emisja substancji do powietrza odbywa si niezadaszonym emitorem E-1 o wysokoci h = 45 m i rednicy d = 0,65 m. Kotownia gazowa wyposaona jest w kocio typu JUBAM o mocy 0,230 MW (0,242MWt) opalany gazem ziemnym GZ-50 wykorzystywana w sezonie letnim. Emisja substancji do powietrza odbywa si zadaszonym emitorem E-2 o wysokoci h = 4,5 m i rednicy d = 0,25 metra.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4362

Poz. 665

OMYA Sp. z o.o. oddzia Romanowo przy ul. Bystrzyckiej Kopalnia Marmuru w Romanowie posiada instalacj dla ktrej wymagane jest pozwolenie na wprowadzanie pyw do powietrza atmosferycznego. Pozwolenie zostao wydane na firm KAMBUD Sp. z o.o. Zakad prowadzi dziaalno zwizan z wydobyciem marmuru dolomitowego oraz jego przerobem na mczk w Zakadzie Przerbczym. Roczna wielko wydobycia kopaliny i jej przerobu wynosi ok. 340 tys. Mg, a wielko produkcji mczki (produktu finalnego) wynosi 248 tys. Mg. Cigi zakadu przerbczego s zhermetyzowane i wyposaone w urzdzenia odpylajce. W skad instalacji Zakadu Przerbczego wchodz: wze wstpnego kruszenia (WWK) wyposaony w moduowy filtr workowy typu MWF 3.0/2,5/2,3, zesp przerbczy Dragon wyposaony w moduowy filtr workowy typu FS620/4/4,50/515 oraz wze domielenia- wyposaony w moduowy filtr workowy typu NWF 2,5/2,5/2,0/68-KO. Sprawno wszystkich ww. filtrw wynosi ok. 98,5%. Gwne procesy technologiczne prowadzone w zakadzie to: urabianie zoa systemem odkrywkowym, przerbka kopaliny na kamie amany, a docelowo na mczk oraz pakowanie, zaadunek i transport produktu finalnego. Najwikszy emitor (E1) jest pionowy, otwarty, jego wysoko to 20 m przy rednicy 0,8 m. LAFARGE KRUSZYWA BETON Kopalnia Surowcw Skalnych "wierki" Sp. z o.o. Zakad prowadzi dziaalno zwizan z wydobyciem melafiru oraz jego przerobem na kruszywa. Cigi techniczne zakadu s zhermetyzowane i wyposaone w odcigi miejscowe. Miejsca emisji pyw m.in. wysyp z kruszarek, przesiewacze, wysyp z przesiewacza, wyposaone s w ssawy prowadzce do stacji odpylania. Odcigane zanieczyszczone pyem powietrze kierowane jest do instalacji odpylajcej wyposaonej w 480 workw filtracyjnych o skutecznoci odpylania 96,6% i odprowadzane do powietrza emitorem otwartym o wysokoci 22 m i rednicy 1 m. Gwne procesy technologiczne prowadzone w zakadzie to urabianie zoa, przerb kopaliny na kamie amany, kliniec, tucze i grysy oraz zaadunek i transport przerobionego kruszywa. Ciepownictwo Sp. z o.o. w Nowej Rudzie Zakad zajmuje si wycznie produkcja i dystrybucj energii cieplnej. Posiada instalacj do energetycznego spalania spalin o mocy nominalnej 83,14 MWt mocy cieplnej wraz z urzdzeniami pomocniczymi. Proces spalania miau wglowego odbywa si w dwch kotach PWRp-20 o mocy 23,25 MW oraz dwch kotach PWRp-5 o mocy 5,81 MW. Koty pracuj naprzemiennie. Zanieczyszczone spaliny zostaj poddane oczyszczeniu w odpylaczach bateryjnych (cyklony) typu: CB-4/905, OBW-10/1000/600. Urzdzeniami pomocniczymi jest zesp urzdze do transportu ula, pyu, oraz ceramiczny emitor pionowy, otwarty o wysokoci 45 m i rednicy 2 m odprowadzajcy spaliny ze wszystkich kotw. Przedsibiorstwo Wielobranowe "APIS" Spka Jawna Henryk Andrzej Fijakowski, Piotr Boch Przedsibiorstwo zlokalizowane w Nowej Bystrzycy zajmuje si produkcj papieru i tekstury. Procesami podstawowymi w produkcji bd: rozwknienie surowca, wytrcenie cikich zanieczyszcze, domielanie masy, sortowanie masy, produkcja wstgi papierniczej. Do procesw pomocniczych zaliczono: krojenie papieru, produkcj pary technologicznej oraz prace konserwacyjne oraz biece naprawy. W skad instalacji do produkcji papieru wchodzi rwnie instalacja grzewcza wyposaona w kocio OKR-5 o mocy 3,6 MW oraz kocio Steinmuller o mocy 2,2 MW. Zanieczyszczenia z kotw wprowadzane s do powietrza za pomoc ceramicznego, otwartego emitora E1 o wysokoci 38 m i rednicy 1 m. 7.2. CHARAKTERYSTYKA TECHNICZNO-EKOLOGICZNA POWIERZCHNIOWYCH RDE EMISJI Emisja ze rde sektora bytowo-komunalnego, tzw. niska emisja, obejmuje swoim zasigiem gwnie mae kotownie oraz paleniska domowe. W celu scharakteryzowania rde powierzchniowych emisji na terenie powiatu kodzkiego przeanalizowano zasig systemw ciepowniczych oraz systemu zasilania i wykorzystania gazu do celw grzewczych, wykorzystujc do tego gminne plany zaopatrzenia w ciepo, energi elektryczn i paliwa gazowe. Zaopatrzenie poszczeglnych gmin powiatu kodzkiego w energi ciepln oparte jest o zrnicowane lokalne rda ciepa: sieci cieplne zasilane przez lokalne kotownie lub ciepownie, kotownie osiedlowe, kotownie indywidualne, ogrzewania indywidualne budynkw mieszkalnych (wglowe, gazowe, olejowe i elektryczne). Sie gazowa na terenie powiatu kodzkiego Istniejcy system sieci gazowej posiada znaczne rezerwy i moe stanowi rdo dostaw gazu dla nowych podmiotw. Powiat jest w znacznej czci zgazyfikowany, do sieci gazowej podczonych jest ponad 50% gospodarstw domowych na terenie powiatu, z czego do ogrzewania uywa gazu ok. 8% gospodarstw domowych. Najwyszym stopniem gazyfikacji charakteryzuj si obszary miast w powiecie, gdzie do sieci gazowej podczonych jest od blisko 70% do 85% gospodarstw domowych. Wyjtkiem jest Nowa Ruda i Szczytna, gdzie zaledwie 4050% gospodarstw posiada przycze gazowe. Bariery ekonomiczne sprawiaj, e mieszkacy miasta nie korzystaj w tak duym stopniu z tego nonika energii, ale obserwowany jest wrcz powrt do taszego nonika energii paliwa staego. Nawet w miastach powiatu udzia mieszka ogrzewanych gazem tylko w jednym przypadku (Polanica-Zdrj) przekracza 20%, a w Nowej Rudzie, Szczytnej i Radkowie znaczco spada poniej 10%. Na obszarach wiejskich sytuacja jest znacznie gorsza, gdy jedynie w gminach Lewin Kodzki i Bystrzyca Kodzka istniej podczenia do sieci gazowej, przy czym wykorzystanie gazu do celw grzewczych jest znikome. Szczegowe dane o sieci gazowej w poszczeglnych miastach i gminach powiatu kodzkiego zestawiono w poniszej tabeli.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49


dugo czynnej sieci gazowej

4363
zuycie gazu na ogrzewanie mieszka [m3] 7 321 200 767 300 2 173 800 1 025 000 431 200 1 195 600 339 600 640 700 230 800 41 300 235 400 33 100

Poz. 665
udzia mieszka ogrzewanych gazem w oglnej ich liczbie 8,1% 20,0% 16,7% 13,8% 1,8% 22,8% 6,6% 19,3% 14,8% 5,7% 12,0% 2,1%

Tabela E-10. Sie gazowa w powiecie kodzkim (rdo: GUS)


udzia mieszka odbiorcy odbiorcy podczonych ogrzewajcy gazu do sieci gazem gazowej w oglnej ich [km] [mieszkania] [mieszkania] liczbie 501,5 30 807 50,7% 4 900 22,6 88,7 40,0 28,6 43,2 25,6 45,6 16,7 8,7 18,4 10,8 1 696 9 537 2 934 3 712 1 811 3 296 2 143 842 703 1 783 874 82,2% 87,4% 78,2% 40,0% 68,2% 82,5% 84,7% 84,6% 82,0% 82,6% 49,6% 412 1 823 517 167 606 263 489 147 49 259 37

strefa/jednostka administracyjna

powiat kodzki miasta powiatu kodzkiego: Duszniki-Zdrj Kodzko Kudowa-Zdrj Nowa Ruda Polanica-Zdrj Bystrzyca Kodzka Ldek-Zdrj Midzylesie Radkw Stronie lskie Szczytna gminy powiatu kodzkiego: Bystrzyca Kodzka obszar wiejski Ldek-Zdrj obszar wiejski Lewin Kodzki Midzylesie obszar wiejski Radkw obszar wiejski Stronie lskie obszar wiejski Szczytna obszar wiejski

25,2 0,0 11,4 0,0 13,8 0,0 30,4

133 0 269 0 0 0 0

4,2% 0,0% 36,7% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0%

7 0 31 0 0 0 0

6 000 0 96 100 0 0 0 0

0,2% 0,0% 4,2% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0%

Sie cieplna w powiecie kodzkim Na terenie powiatu kodzkiego istnieje wiele systemw lokalnych ciepowniczych. Omwiono je w podziale na poszczeglne miasta. Bystrzyca Kodzka Gospodarka cieplna gminy bazuje w zdecydowanej wikszoci na lokalnych rdach ciepa. Miasto Bystrzyca Kodzka nie posiada centralnej ciepowni. Sie cieplna, zasilana z kotowni Bystrzyckich Fabryk Mebli S.A. funkcjonuje na Osiedlu Szkolnym w Bystrzycy Kodzkiej. Wspomniana kotownie opalana jest drewnem i wglem. W obiektach prywatnych mieszkalnych i usugowych funkcjonuj mae kotownie, piece kuchenne oraz piece kaflowe. Wszystkie te urzdzenia cieplne wykorzystuj jako opa gwnie wgiel, drewno, koks. Orodki wypoczynkowe na terenie Midzygrza i innych miejscowoci oraz sanatoria w Dugopolu-Zdroju posiadaj wasne kotownie opalane gwnie koksem. W sumie s to obiekty o wydajnoci nie przekraczajcej 0,5 Gcal. Podobnie jest z innymi placwkami usugowymi (szkoy, orodki zdrowia, domy kultury) i przemysowymi. Duszniki-Zdrj Zaopatrzenie w ciepo na terenie miasta Duszniki-Zdrj odbywa si w sposb lokalny przy pomocy lokalnych kotowni i palenisk domowych. Na terenie miasta znajduje si okoo 100 lokalnych kotowni, wikszo z nich to mae kotownie dostarczajce ciepo do obiektw wczasowych, sanatoryjnych i budynkw mieszkalnych. Jedyn du kotowni ogrzewajc budynki spdzielcze na Osiedlach ChopinI i II jest kotownia bdca wasnoci DZT S.A. Kotownia ta, po modernizacji, jest obecnie opalana gazem. Rwnie cz kotowni lokalnych zostaa ju zmodernizowana i jest opalana gazem. Kodzko Sie ciepownicza na terenie Kodzka pracuje na potrzeby centralnego ogrzewania i ciepej wody uytkowej. Dystrybucj energii cieplnej na terenie miasta zajmuje si FORTUM Power and Heat Polska Sp. z o.o. Przedsibiorstwo prowadzi sprzeda energii wytworzonej w dwch rdach: ciepownia przy ul. Wielisawskiej, ciepownia przy osiedlu Kruczkowskiego. System ciepowniczy pokrywa tylko czciowo potrzeby cieplne miasta. Ciepo dostarczane jest gwnie do tych rejonw miasta, gdzie koncentruje si zabudowa wielorodzinna i budynki uytecznoci publicz-

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4364

Poz. 665

nej. Na terenie miasta w 2007 roku eksploatowanych byo 17 wzw cieplnych grupowych i 29 indywidualnych wzw cieplnych. Wszystkie wyposaane s w liczniki ciepa i ukady regulacji. Kudowa-Zdrj W latach 19952002 w ramach Programu Ograniczania Niskiej Emisji zrealizowano rozbudow gazocigw redniego i niskiego cinienia o dugoci 4,4 km. Nastpnie zmodernizowano 139 kotowni wglowych i zastpiono je gazowymi o cznej mocy 19,3 MW. Na terenie Kudowy nie ma budynku komunalnego, ktry byby opalany nieekologicznym paliwem. Ldek-Zdrj Na obszarze gminy nie ma caociowo zorganizowanej gospodarki w zakresie zaopatrzenia i pokrycia potrzeb cieplnych zarwno mieszkacw jak i sektora usugowo-produkcyjnego. Powysze potrzeby pokrywane s z lokalnych rde ciepa kotownie oraz piece: wglowe (okoo 50%), gazowe (okoo 30%), na drewno (okoo 20%) oraz olejowe. Na terenie miasta usugi w zakresie dostawy ciepa dla celw komunalny wiadczy take FORTUM Power and Heat Polska Sp. z o.o. Ciepo produkowane jest w kotowni gazowo-olejowej. Gwnym rdem energii dla kotowni zasilajcych sie ciepownicz (piece o najwyszych mocach), do ktrej podczone s budynki wielorodzinne w centrum miasta, jest wgiel kamienny (50%). Pozostae piece w obiektach indywidualnych (piece o niskich mocach) zostay w ostatnich latach zmodernizowane i zasilane s gwnie gazem. Midzylesie Brak zbiorczego zaopatrzenia w energi ciepln. Nowa Ruda Na obszarze miasta istniej dwa wiksze systemy ciepownicze. Pierwszy, w Nowej Rudzie, obsuguje Osiedle Piastowskie, na terenie ktrego usytuowana jest zasilajca go ciepownia (o mocy 7,5 MW). Drugi system funkcjonuje na terenie Supca, zaopatrujc w ciepo Osiedle Wojska Polskiego i Osiedle XXX- Lecia. Natomiast zasilajca go ciepownia o mocy okoo 50 MW zlokalizowana jest na terenie Kopalni Wgla Kamiennego "Nowa Ruda" w Supcu (eksploatowana przez firm EC Ciepownictwo Sp. z o.o., utworzona w ramach restrukturyzacji kopalni). Stan techniczny sieci jest na og dobry. Sukcesywnie modernizowane s najstarsze elementy ukadu. Prawie wszystkie odcinki sieci s typu podziemnego. Ciepo dostarczane jest do odbiorcw przez cay rok, w zalenoci od ich potrzeb (w tym na potrzeby centralnego ogrzewania i ciepej wody). Znajdujce si poza zasigiem wymienionych systemw liczne budynki zabudowy jednorodzinnej lub pozostaej starej zabudowy, w szczeglnoci rozproszonej, posiadaj wasne rda ciepa. Tylko wiksze z nich zaopatruj w ciepo po kilka ssiadujcych ze sob obiektw. Aktualnie znaczna ilo rde opalana jest wglem lub koksem. Sukcesywnie od lat prowadzona jest polityka likwidacji rde niskiej emisji w zabytkowym rdmieciu, ktre jest obszarem szczeglnie obcionym zaleganiem pyw i gazw. Radkw Na terenie gminy nie wystpuj systemy ciepownicze. Potrzeby cieplne odbiorcw z terenu gminy pokrywane s przez rozwizania indywidualne opierajce si gwnie na wykorzystaniu takich paliw jak: wgiel kamienny, drewno i odpady drzewne, olej opaowy. Mniejsz grup stanowi odbiorcy zuywajcy na potrzeby grzewcze olej opaowy, gaz pynny lub energi elektryczn. W czci obiektw bdcych w gestii organw gminy przeprowadzono modernizacje systemw ogrzewania budynkw. Stronie lskie Sieciowe systemy zaopatrzenia w energi ciepln wystpuj tylko na terenie miasta Stronie lskie. Charakteryzuj si mieszanym systemem ogrzewania substancji mieszkaniowej, nienajlepszym stanem technicznym istniejcych kotowni wglowych, duymi stratami ciepa wynikajcymi z braku termorenowacji budynkw uytecznoci publicznej jak i budynkw prywatnych. Gwn kotowni miejsk jest kotownia Zakadu Usug Technicznych (ZUT) o zainstalowanej mocy 16,3 MW przy czym moc zamwiona wynosi 11,6 MW. Kotownia dostarcza ciepo gwnie do ogrzewania mieszka Spdzielni Mieszkaniowej oraz do huty szka Violetta, a take zosta do niej podczony Szpital Psychiatryczny (po zaprzestaniu eksploatacji wasnej kotowni). Na terenach wiejskich gminy Stronie lskie nie ma sieciowych systemw centralnego ogrzewania. Potrzeby grzewcze mieszkacw gminy pokrywane s ze rde lokalnych, do ktrych nale gwnie piece opalane drewnem, wglem kamiennymi jego pochodnymi oraz olejem opaowym lub gazem propan butan. Zabudowania produkcyjne oraz usugowe ogrzewane s z lokalnych kotowni na wgiel kamienny lub olej opaowy. W najbliszym okresie nie przewiduje si realizacji centralnych urzdze ciepowniczych, umoliwiajcych dostaw ciepa dla odbiorcw indywidualnych na terenach wiejskich. Szczytna System cieplny miasta opiera si gwnie na indywidualnych kotowniach lokalnych. Znajdujca si na terenie huty Sudety Crystal Works Sp. z o.o. w Szczytnej kotownia na opa stay zasila w ciepo oddalone o 0,5 km osiedle mieszkaniowe (1 200 mieszkacw) przy ul. Sonecznej, bdce w zarzdzie Spdzielni Mieszkaniowej w Kudowie Zdroju. Kotowni obsuguje Dolnolski Zakad Termoenergetyczny w Kodzku. Polanica-Zdrj Na obszarze miasta nie ma caociowo zorganizowanej gospodarki w zakresie zaopatrzenia i pokrycia potrzeb cieplnych zarwno mieszkacw jak i sektora usugowo-produkcyjnego. Powysze potrzeby pokrywane s z lokalnych rde ciepa kotownie oraz piece: wglowe (okoo 60%), gazowe (okoo

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4365

Poz. 665

35%) oraz olejowe (okoo 5%). Na terenie miasta usugi w zakresie dostawy ciepa dla celw komunalnych wiadczy take Dolnolski Zakad Termomodernizacyjny S.A w Wabrzychu, ktry posiada kotowni gazowo-olejow. Gwnym rdem energii dla kotowni zasilajcych sie ciepownicz (piece o najwyszych mocach), do ktrej podczone s budynki wielorodzinne w centrum miasta, jest gaz. Pozostae piece w obiektach indywidualnych (piece o niskich mocach) take zostay w ostatnich latach zmodernizowane i zasilane s czciowo gazem. Kopalnie kruszyw i kamienioomy Lokalnie na stan jakoci powietrza mog mie wpyw kopalnie kruszyw i kamienioomy. W wojewdztwie dolnolskim zlokalizowanych jest wiele kopalni rnego rodzaju kruszyw oraz, ze wzgldu na zasobno w wgiel brunatny, szereg kopalni odkrywkowych. W celu okrelenia oddziaywania tego typu zakadw zinwentaryzowano je na terenie analizowanej strefy powiat kodzki. Emisja pyu z tych obiektw jest emisj niezorganizowan i trudno okreli jej profil zmiennoci. Najwiksze emisje pyu wystpuj w czasie kruszenia materiau skalnego oraz zwizane s z transportem zarwno samochodowym, jak i tamocigami na terenie zakadu jak i poza nim. 7.3. CHARAKTERYSTYKA TECHNICZNO-EKOLOGICZNA RDE LINIOWYCH Na wielko stenia analizowanych zanieczyszcze w powietrzu wpyw ma rwnie komunikacja. Poziom zanieczyszczenia powietrza pyem zawieszonym PM10 jest zaleny w najwikszym stopniu od natenia ruchu na poszczeglnych trasach komunikacyjnych oraz stanu technicznego drg. Due znaczenie w miastach ma rwnie zwarta zabudowa, gdy w znacznym stopniu ogranicza wymian mas powietrza. Efektem tego jest gromadzenie si pyu w przyziemnej warstwie atmosfery. Wielko emisji z komunikacji zalena jest od iloci i rodzaju samochodw oraz od rodzaju stosowanego paliwa. Naley rwnie uwzgldni wpyw zanieczyszcze pochodzcych z procesw zuycia opon, hamulcw a take cierania nawierzchni drg, ktre zalicza si do emisji pozaspalinowej. Istotne znaczenie ma rwnie emisja wtrna (z unoszenia) pyu PM10 z nawierzchni drg. Jej wielko zalena jest od stanu technicznego drogi, stopnia utwardzenia pobocza itp. Emisja pozaspalinowa stanowi od 50 do 70% emisji cakowitej z komunikacji. W analizie emisji liniowej ujto odcinki drg na terenie powiatu kodzkiego opierajc si na dostpnych danych o nateniu ruchu na drogach w powiecie, pochodzce gwnie z pomiarw przeprowadzanych w ramach Generalnego Pomiaru Ruchu (GPR), w ramach prowadzonych prac modernizacyjnych i innych dostpnych danych okrelajcych natenie ruchu na poszczeglnych odcinkach drg. Natenie ruchu okrelone zostao dla czterech grup pojazdw: samochody osobowe, dostawcze, ciarowe i autobusy. Ukad komunikacyjny powiatu wymaga modernizacji. Powiat kodzki posiada dobrze rozwinit sie drogow, jednak tylko niektre miasta powiatu posiadaj obwodnice. Szczeglne znaczenie w powiecie kodzkim ma droga krajowa nr 8 (Wrocaw Kudowa) prowadzca do przejcia granicznego KudowaSone. Jest to najbardziej obciona ruchem droga powiatu kodzkiego. Wyczerpujca si przepustowo gwnych drg tranzytowych stanowi powan barier rozwoju powiatu, jak rwnie generuje problemy zwizane z jakoci powietrza na terenach przylegych do szlakw komunikacyjnych. Szczeglnie dotyczy to drogi krajowej nr 8 na caym jej przebiegu oraz drg krajowych nr 33 i 46 w centrach miast. Istnieje wiele punktw krytycznych, wymagajcych inwestycji drogowych, usprawniajcych tranzytowy i lokalny ukad komunikacyjny. Szczeglnie dotyczy to tras prowadzcych do przej granicznych i do miejscowoci turystycznych. Modernizacji, polegajcej szczeglnie na utwardzeniu poboczy wymaga jeszcze szereg odcinkw drg. Stan techniczny drg w Rejonie Kodzko oceniony by przez Generaln Dyrekcj Drg Krajowych i Autostrad. Jedynie stan 1/3 drg oceniono na dobry, reszta drg krajowych jest w stanie niezadowalajcym (ok. 63 km) lub zym (ok. 32 km). Zy stan drg powiatowych, wg Strategii powiatu kodzkiego, stanowi barier rozwoju nowych funkcji przemysowych zwizanych z eksploatacj z kamienia, pozyskiwaniem drewna z lasw oraz rozwojem specjalnych stref ekonomicznych. 8. BILANSE ZANIECZYSZCZE W pierwszej czci niniejszego rozdziau przedstawiono wyniki inwentaryzacji emisji, ze rde punktowych, liniowych oraz powierzchniowych na terenie strefy, natomiast w drugiej czci dokonano bilansu ilociowego i przeprowadzono analizy udziaw poszczeglnych rde w emisji analizowanych zanieczyszcze. 8.1. INWENTARYZACJA EMISJI ZE RDE PUNKTOWYCH Sumaryczna wielko emisji pyu zawieszonego PM10 w powiecie kodzkim dla roku bazowego 2007 wynosi 215,7 [Mg/rok]. W tabeli poniej przedstawiono wykaz gwnych zakadw emitujcych py zawieszony PM10 ujtych w obliczeniach emisji.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4366

Poz. 665

Tabela E-11. Wielko emisji rocznej pyu zawieszonego PM10 w zakadw zinwentaryzowanych w powiecie kodzkim
Lp. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 OMYA Sp. z o.o. LAFARGE Kruszywa Beton Kopalnia Surowcw Skalnych "wierki" Sp. z o.o. Ciepownictwo Sp. z o.o. w Nowej Rudzie FORTUM Power and Heat Polska Sp. z o.o Huta Szka Krysztaowego Violetta S.A. Przedsibiorstwo Wielobranowe APIS S.J. H. A. Fijakowski P. Bloch Kopalnie Surowcw Skalnych w Bartnicy Sp. z o.o. ZETKAMA Fabryka Armatury Przemysowej S.A. w cinawce redniej Grupa Regionalna Grskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego Grupa Wabrzysko-Kodzka Zakad Usug Technicznych Sp. z o.o. w Stroniu lskim Przedsibiorstwo Robt Drogowo-Mostowych DROGMOST w Kodzku Bystrzyckie Fabryki Mebli S.A. Meblex Sp. z o.o. Zakad nr 3 w Bystrzycy Kodzkiej MINEX CEI S.A. Huta Szka SUDETY w Szczytnej WAK KODZKO Jednostka Wojskowa Nr 4161 Wojewdzki Szpital dla Nerwowo i Psychicznie Chorych Samodzielny Publiczny ZOZ PPUH DREWBAR Adam Barwiski Przedsibiorstwo Budownictwa Oglnego Dach Bud Sp. z o.o. Cegielnia Leszczyna Kodzko ROM-HEN S.C. J. H. Dudzik w Dugopolu Zdrj MONDI PACKAGING Sp. z o.o. w Bystrzycy Kodzkiej Huta Szka Artystycznego Barbara EUROMATCH Sp. z o.o. w Bystrzycy Kodzkiej pozostae jednostki SUMA nazwa jednostki adunek pyu PM10 [Mg/rok] 41,02 32,61 21,61 15,76 15,67 14,58 12,52 10,85 9,41 6,48 5,92 4,46 3,85 2,92 2,86 2,77 1,76 1,74 1,54 1,54 1,32 1,21 3,29 215,69

Dodatkowo okrelono rwnie roczny profil zmiennoci emisji punktowej, co jest szczeglnie istotne w przypadku, gdy wikszo emisji punktowej pochodzi ze spalania paliw do celw grzewczych. W tabeli poniej ujto niezorganizowan emisje pyu z kopalni kruszyw na terenie powiatu kodzkiego. Tabela E-26. Zestawienie emisji pyu zawieszonego PM10 z kopalni kruszyw na terenie powiatu kodzkiego (rdo: baza emisji SOZAT)
rodzaj emisji OMYA Odrzychowice Kamienioom marmuru oddzia Romanowo Kopalnia Gabra Supiec gmina Nowa Ruda LAFARGE KRUSZYWA BETON Kopalnia Surowcw Skalnych wierki Sp. z o.o. RAZEM wielko adunku pyu PM10 [Mg/rok] 35,00 12,42 32,59 80,01

8.2. INWENTARYZACJA EMISJI ZE RDE POWIERZCHNIOWYCH Inwentaryzacja powierzchniowych rde emisji zostaa przeprowadzona przy wykorzystaniu materiaw pomocniczych Ministerstwa rodowiska i Gwnego Inspektora Ochrony rodowiska zawartych w opracowaniu pt. Wskazwki dla Wojewdzkich inwentaryzacji emisji na potrzeby ocen biecych i programw ochrony powietrza, Warszawa 2003. Analizie poddano emisj powierzchniow w katastrze, w polach 500 m 500 m. W celu zobrazowania emisji w przedziale czasowym opracowano i zastosowano profile zmiennoci czasowej dla stref: profil miesiczny i profil dobowy. Powiat kodzki zosta podzielona na obszary bilansowe (miasta i pozostae gminy powiatu), dla ktrych wyznaczono wielkoci emisji na podstawie planw zaopatrzenia w ciepo i zebranych danych.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4367

Poz. 665

Tabela E-13. Zestawienie emisji zanieczyszcze ze rde powierzchniowych na terenie powiatu kodzkiego w roku bazowym 2007 (rdo: baza emisji SOZAT)
Lp. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 obszary bilansowe w powiecie kodzkim Kodzko Nowa Ruda Duszniki-Zdrj Kudowa-Zdrj Polanica-Zdrj Bystrzyca Kodzka Ldek Zdrj Midzylesie Radkw Stronie lskie Szczytna pozostae gminy powiatu kodzkiego SUMA liczba ludnoci 28 081 24 006 5 020 10 120 6 961 10 526 6 084 2 750 2 410 6 204 5 211 57 773 165 146 zapotrzebowanie energetyczne [GJ] 505 458 432 108 90 360 182 160 125 298 189 468 109 512 49 500 43 380 111 672 93 798 1 039 914 2 972 628 emisja pyu PM10 [Mg/rok] 112,48 94,36 25,22 50,84 34,97 52,88 30,56 13,81 12,11 31,16 26,18 290,21 774,78

8.3. INWENTARYZACJA EMISJI ZE RDE LINIOWYCH Gwne rdo emisji zanieczyszcze ze rde liniowych stanowi ruch komunikacyjny na drogach krajowych, wojewdzkich i miejskich, odpowiedzialny za powstawanie emisji pyu PM10 w wyniku: spalania paliw w silnikach, cierania jezdni, opon i hamulcw, unoszenia drobin pyu w wyniku wzniecania go z powierzchni na skutek ruchu pojazdw (emisja wtrna). Przeprowadzajc inwentaryzacj rde emisji liniowej wykorzystano Generalny Pomiar Ruchu (GPR) z Generalnej Dyrekcji Drg Krajowych i Autostrad, przeprowadzony na drogach krajowych w 2005 roku redni dobowy ruch w punktach pomiarowych oraz dostpne informacje o nateniu ruchu pojazdw na drogach krajowych, wojewdzkich i gminnych poszczeglnych stref. Emisja pyu zawieszonego PM10 ze wszystkich ujtych odcinkw drg w 2007 roku wyniosa blisko 73 Mg/rok i chocia stanowi to ok. 8% caoci zinwentaryzowanej w powiecie kodzkim emisji to ze wzgldu na sposb wprowadzania do powietrza (nisko przy ziemi) utrudniajcy rozprzestrzenianie zanieczyszcze ten rodzaj emisji ma istotny wpyw na stenia imisyjne w miastach. Tabela E-14. Emisja pyu zawieszonego PM10 ze zinwentaryzowanych w powiecie kodzkim odcinkw drg (rdo: baza emisji SOZAT)
kategoria pojazdw/emisja wtrna samochody osobowe * samochody dostawcze * samochody ciarowe * autobusy * emisja wtrna (z unoszenia) SUMA (*) emisja spalinowa i ze cierania okadzin samochodowych emisja pyu PM10 [Mg/rok] 4,41 3,87 21,83 4,38 38,40 72,89

8.4. BILANSE ZANIECZYSZCZE POCHODZCYCH Z POSZCZEGLNYCH RDE Inwentaryzacja rde emisji zanieczyszcze do powietrza z terenu powiatu kodzkiego pozwolia na ustalenie wielko adunku analizowanych substancji w 2007 roku. Do inwentaryzacji sporzdzonej na potrzeby niniejszego Programu wykorzystano narzdzie informatyczne Wojewdzki Kataster Emisji, stanowice element Systemu Zarzdzania Informacjami rodowiskowymi SOZAT. Cakowita wielko emisji jest sum emisji: punktowej, liniowej oraz powierzchniowej z obszarw analizowanych stref. Zestawienie emisji z poszczeglnych rodzajw rde emisji na terenie powiatu kodzkiego ilustruje ponisza tabela. Rozkad przestrzenny emisji analizowanych zanieczyszcze przedstawiono na mapie w zacznikach graficznych (rozdzia 13).

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4368

Poz. 665

Tabela E-27. Zestawienie emisji zanieczyszcze ze rde na terenie powiatu kodzkiego w roku bazowym 2007 (rdo: baza emisji SOZAT)
rodzaj rde emitory punktowe emitory powierzchniowe emitory liniowe SUMA wielko emisji pyu PM10 w roku 2007 [Mg/rok] 215,69 774,78 72,89 1 063,36

Poniej przedstawiono udziay procentowe poszczeglnych kategorii rde emisji w rocznej emisji pyu zawieszonego PM10 na terenie strefy.

emisja PM10

20,3%

72,9%

6,9%

0%

20%

40%

60%

80% emitory liniowe

100%

emitory punktowe

emitory powierzchniowe

Rysunek E-3. Struktura emisji zanieczyszcze w powiecie kodzkim w roku bazowym 2007

Jak wynika z powyszego, najwikszy udzia w wielkoci emisji pyu PM10 ma emisja powierzchniowa blisko 73%, a nastpnie emisja punktowa ok. 20%. Udzia emisji liniowej na terenie powiatu kodzkiego w sumarycznej emisji ze strefy jest najmniejszy. 8.5. EMISJA NAPYWOWA Analiza wielkoci ste substancji na terenie powiatu kodzkiego obejmowaa rwnie wielkoci emisji ze rde znajdujcych si poza stref, a majcych wpyw na stenia na terenie strefy. Pod uwag wzito rda w trzech grupach: rda znajdujce si w odlegoci do 30 km od granicy strefy (rda punktowe, powierzchniowe, liniowe), rda znajdujce si w odlegoci powyej 30 km od granicy strefy (istotne rda punktowe z terenu Polski), rda transgraniczne (istotne rda punktowe spoza terenu Polski). W powiecie kodzkim emisja napywowa rozpatrywana bya pod ktem rde zlokalizowanych w Czechach oraz w ssiadujcych powiatach: wabrzyskim, dzieroniowskim i zbkowickim. rda znajdujce si w odlegoci do 30 km od granicy strefy (rda punktowe, liniowe i powierzchniowe z ww. powiatu) tworz warto ta regionalnego, natomiast to cakowite stanowi sum ta regionalnego oraz oddziaywania istotnych rde pooonych w odlegoci ponad 30 km od granicy strefy. To transgraniczne definiowane jest jako poziom zanieczyszcze, jaki moe by wywoany przez rda pooone poza granicami Polski. Emisj transgraniczn oszacowano na podstawie danych z baz emisyjnych EMEP, opracowa dostpnych na stronie GIO oraz danych pomiarowych ze stacji monitoringu ta regionalnego EMEP. Wielko emisji z pasa 30 km wok strefy oraz z emitorw punktowych spoza wspomnianego pasa otaczajcego stref zestawiono w tabeli poniej. Tabela E-16. Emisja pyu zawieszonego PM10 z pasa 30 km wok strefy i emisja punktowa spoza pasa w roku bazowym 2007
rodzaj emisji pas do 30 km emisja punktowa emisja powierzchniowa emisja liniowa suma powyej 30 km emisja punktowa 5 450,10 781,52 1 745,08 272,04 2 798,64 wielko adunku zanieczyszcze [Mg/rok] py PM10

Po analizie danych z EMEP na podstawie danych pomiarowych z Czeskich stacji monitoringu ta regionalnego (CZ01 Svratouch i CZ03 Kosetice) okrelono rwnie emisj transgraniczn dla pyu PM10. Wymienione punkty pomiarowe zlokalizowane s w zachodniej czci Czech. Przeprowadzona analiza

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4369

Poz. 665

emisji napywowej pozwolia na okrelenie wielkoci ta na terenie strefy, uwzgldniajcego napywy zanieczyszcze spoza strefy, ktre wynosi odpowiednio: dla pyu PM10 23,2 g/m3, w tym wyrni mona: warto ta cakowitego: 18,2 g/m3 (w tym to regionalne 4,9 g/m3), warto ta transgranicznego: 5 g/m3. Podkreli naley fakt, e w przypadku pyu zawieszonego PM10 ju sama warto ta stanowi ok. 58% dopuszczalnego stenia redniorocznego. 9. ANALIZY STANU ZANIECZYSZCZENIA POWIETRZA 9.1. OGLNA ANALIZA ISTNIEJCEJ SYTUACJI Zgodno z wartociami dopuszczalnymi dla pyu zawieszonego PM10 powinna by osignita ju w roku 2005. Osigniecie tej zgodnoci okazao si jednak niemoliwe w powiecie kodzkim, do czego przyczyniy si niekorzystne warunki klimatyczne i meteorologiczne, wystpujce na obszarze strefy, a take szczeglne lokalne warunki rozprzestrzeniania si zanieczyszcze (np. pooenie w kotlinie grskiej, czste inwersje temperatury w poszczeglnych miastach) oraz inne czynniki, przedstawione w rozdziale 6.1. Analizy rozkadw ste substancji Poniej przedstawiono szczegowe analizy rozkadw ste przedmiotowych substancji w strefie, w roku bazowym (2007), w tym w kontekcie warunkw meteorologicznych. Dla porwnania zestawiono rwnie wyniki z roku 2008 i 2009. Py zawieszony PM10 Analizujc rozkad ste 24-godz. w cigu roku wyranie wida wzrost ste w sezonie chodnym (pokrywajcym si z sezonem grzewczym) i gwnie w tym okresie odnotowywane s przekroczenia dopuszczalnego poziomu ste 24-godz. pyu na stacji pomiarowej w Nowej Rudzie. Najwysze stenia pyu PM10 na stacji w Nowej Rudzie przy ul. Srebrnej odnotowane zostay w styczniu, marcu i padzierniku 2007 roku. Natomiast w 2008 roku odnotowano rwnie wielkoci ste przekraczajce stenia alarmowe 200 g/m3 w lutym i grudniu. Okresy szczeglnie wysokich ste pyu PM10 pokrywaj si zwykle z okresami, kiedy miay miejsce niekorzystne warunki meteorologiczne. Utrzymujce si niskie temperatury byy przyczyn intensywnego sezonu grzewczego, co powoduje wzrost wielkoci ste pyu PM10. Na wykresach poniej pokazano rozkad liczby dni z przekroczeniami poziomu dopuszczalnego ste 24-godzinnych dla pyu PM10 w Nowej Rudzie.
ilod dni z przekroczeniami steo 24-godz. pyu PM10 - Nowa Ruda

30 25 20 15 10 5 0 I II III IV V 2006 VI 2007 VII VIII 2008 IX X XI XII

Rysunek E-31. Ilo dni z przekroczeniami dopuszczalnego poziomu ste 24-godzinnych pyu PM10 w poszczeglnych miesicach roku w latach 2006-2008 w Nowej Rudzie (rdo: wyniki pomiarw WIO)

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4370

Poz. 665

ilod dni z przekroczeniami stenia 24-godz. w roku 156


160 140 120 100 80 60 40 20 0 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009

138 110

124

125 107

50

Nowa Ruda, ul. Srebrna Rysunek E-32. Ilo dni z przekroczeniami dopuszczalnego poziomu ste 24-godzinnych pyu PM10 w roku w Nowej Rudzie w latach 20032009 (rdo: wyniki pomiarw WIO)

Na powyszych wykresach wida, e przekroczenia wystpuj w sezonie grzewczym. Jednak nawet w sezonie letnim pojawiaj si dni z przekroczeniami dopuszczalnego poziomu stenia 24-godzinnego. Bardzo dua ilo dni z przekroczeniami sugeruje, e teren miasta jest szczeglnie le przewietrzany powodujc utrzymujce si przez duszy okres czasu wysokie stenia pyu PM10. Podkreli naley rwnie, e odnotowywane przekroczenia ste redniorocznych s bardzo wysokie i wystpuj od wielu lat. Najwysze stenie rednioroczne przypado w roku 2006. Przedstawiono to na rysunku poniej.
stenie rednioroczne pyu PM10

100 80 [ g/m3] 60 40 20 0 2003 2004 2005

90,2 61,0 43,8 61,9 51,8 60,2 60,1

2006

2007

2008

2009

Nowa Ruda, ul. Srebrna Rysunek E-6. Wielko ste redniorocznych w strefie w latach 20032009. (rdo: wyniki pomiarw WIO)

Na poniszych wykresach przedstawiono przebieg zmiennoci ste 24-godzinnych na stacji pomiarowej w Nowej Rudzie w 2007 i 2008 roku.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4371

Poz. 665

Analizujc przyczyny przekrocze dopuszczalnych poziomw pyu zawieszonego PM10 w powietrzu, przede wszystkim naley odwoa si do warunkw meteorologicznych, panujcych w okresach przekrocze. W tabelarycznych zestawieniach (cz K programu) przedstawiono szczegowe analizy prdkoci wiatru oraz inwersji temperatury (2007 r.) dla dni, w ktrych warto stenia 24 godz. pyu zawieszonego PM10 bya wysza od 50 g/m3, a poniej krtkie podsumowanie tych analiz, dla stacji, na ktrej zanotowano przekroczenia dopuszczalnej czstoci przekrocze 35 dni.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4372

Poz. 665

Tabela E-17. Podstawowe parametry zwizane z przekroczeniami ste 24-godz. pyu zawieszonego PM10 dla Nowej Rudy (rdo: opracowanie wasne, na podstawie danych WIO Wrocaw)
stacja pomiarowa liczba dni ze steniem > 50 g/m3 156 124 rednia roczna prdko wiatru [m/s] 2006 r. Nowa Ruda ul. Srebrna Nowa Ruda ul. Srebrna 0,6 2007 r. b.d. b.d. 49 118* b.d. liczba dni ze steniem > 50 g/m3 i prdkoci < 1,5 m/s liczba dni ze steniem > 50 g/m3 i inwersj

Naley podkreli, e rednia roczna prdko wiatru w Nowej Rudzie, w roku 2006, wynosia znacznie poniej 1,5 m/s, co stanowi wyrany wskanik niekorzystnych warunkw klimatycznych. Biorc pod uwag dni dla ktrych dokonano pomiaru prdkoci wiatru w 2006 r., warto zwrci uwag, i praktycznie wszystkie przekroczenia wystpiy w sytuacji cisz atmosferycznych i sabych wiatrw poniej 1,5 m/s. Utrudniona jest wwczas pozioma wymiana powietrza, co powoduje wzrost ste substancji w pobliu niskich rde emisji. Jak wynika z powyszej tabeli, stosunkowo czstym zjawiskiem byy rwnie inwersje temperatury, wpywajce niekorzystnie na wymian powietrza w pionie. W roku 2007, na analizowanej stacji blisko 40% dni z przekroczeniami wystpio przy takich wanie warunkach. 9.2. OBLICZENIA I ANALIZA STANU ZANIECZYSZCZENIA POWIETRZA W ROKU BAZOWYM 2007 Stenia rednioroczne pyu zawieszonego PM10 wyniki oblicze Wyniki oblicze ste redniorocznych pyu zawieszonego PM10 dla roku bazowego 2007, dla powiatu kodzkiego przedstawiono na mapach w rozdziale 13. Analizujc uzyskane wyniki mona sformuowa nastpujce wnioski: w powiecie kodzkim przekroczenia stenia redniorocznego pyu zawieszonego PM10 odnotowano w Kodzku i Nowej Rudzie, najwysze stenie rednioroczne wynosi 66 g/m3; najnisze wartoci ste redniorocznych pyu zawieszonego PM10 wystpuj na terenach niezabudowanych i grskich. Stenia 24-godz. pyu zawieszonego PM10 wyniki oblicze Wyniki oblicze ste 24-godz. pyu zawieszonego PM10 dla roku bazowego 2007 przedstawiono na mapach w rozdziale 13. Przekroczenia dopuszczalnego stenia 24-godzinnego pyu zawieszonego PM10 przeanalizowano w ukadzie percentyli 90,4 ze ste 24-godz. Analizujc uzyskane wyniki mona sformuowa nastpujce wnioski: w powiecie kodzkim przekroczenia dopuszczalnej czstoci przekrocze ste 24-godz. (powyej 35 w cigu roku) wystpuj na obszarze miast: Kodzko, Nowa Ruda i Stronie lskie oraz na terenach kopalni kruszyw, percentyl 90,4 osiga najwysz warto 104,9 g/m3. Obszary przekrocze w Kodzku, Nowej Rudzie i Stroniu lskim podlegaj prognozie dotrzymywania dopuszczalnego poziomu dla roku 2020. 9.3. ANALIZA UDZIAU GRUP RDE EMISJI PROCENTOWY UDZIA W ZANIECZYSZCZENIU POWIETRZA POSZCZEGLNYCH GRUP RDE EMISJI I POSZCZEGLNYCH RDE EMISJI Analiz udziau poszczeglnych grup rde emisji przeprowadzono w oparciu o nastpujcy podzia rde zlokalizowanych na obszarze strefy: rda punktowe, dotycz korzystania ze rodowiska, rda liniowe, dotycz powszechnego korzystania ze rodowiska, rda powierzchniowe (ogrzewanie pomieszcze itp.), dotycz powszechnego korzystania ze rodowiska, rda powierzchniowe (kopalnie kruszyw) dotycz korzystania ze rodowiska. Dla wszystkich punktw siatki obliczeniowej wyznaczono stenia rednioroczne odpowiadajce oddziaywaniu poszczeglnych grup rde oraz wielkoci ta i zanieczyszcze napywowych, a nastpnie okrelono ich udziay w obszarach przekrocze oraz na terenie caej strefy. W tabeli poniej przedstawiono zestawienie parametrw statystycznych przestrzennego rozkadu udziaw grup rde emisji w steniach redniorocznych dla powiatu kodzkiego.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4373

Poz. 665

Tabela E-18. Zestawienie parametrw statystycznych przestrzennego rozkadu udziaw grup rde emisji w steniach redniorocznych pyu PM10 na terenie powiatu kodzkiego
rodzaj rde redni udzia na terenie miasta poza obszarem przekrocze py zawieszony PM10 napyw + to rda powierzchniowe rda liniowe rda punktowe 95,56 % 3,55 % 0,57 % 0,33 % 61,36 % 35,15 % 1,81 % 1,68 % redni udzia w obszarze przekrocze

Podkreli naley, e w udziale rde powierzchniowych mieszcz si zarwno rda wynikajce ze spalania paliw do celw grzewczych jak i kopalnie kruszyw znajdujce si na terenie powiatu kodzkiego. Rozpatrujc te dwa rodzaje rde osobno mona okreli ich udziay w wielkoci ste na: rda powierzchniowe (z ogrzewania) 3,17% (w powiecie), 25,33% (w obszarze przekrocze), kopalnie kruszyw 0,38% (w powiecie), 9,82% (w obszarze przekrocze). Poniej przedstawiono graficznie udziay poszczeglnych grup rde emisji w imisji na terenie powiatu kodzkiego dla pyu PM10.
powiat kodzki

obszar przekroczeo

61,4%

35,2%

obszar powiatu

95,6%

3,6%

0% napyw + to

20%

40%

60% rda liniowe

80% rda punktowe

100%

rda powierzchniowe

Rysunek E-9. Udzia poszczeglnych rde emisji w imisji pyu zawieszonego PM10 na terenie powiatu kodzkiego w roku bazowym 2007

Podsumowujc wyniki uzyskane dla caego obszaru obliczeniowego powiat kodzki mona sformuowa nastpujce wnioski: bardzo wysoki, dominujcy, jest udzia ta zanieczyszcze na terenie caego powiatu, naturalne to i napyw zanieczyszcze pokrywaj ju ponad 50% normy stenia redniorocznego, udzia ta i napywu w wielkoci ste redniorocznych pyu PM10 na obszarze strefy wynosi 95%, z czego ok. 20% stanowi napyw z pasa 30 km i dalekich emitorw punktowych, udzia ta w obszarze przekrocze zdecydowanie maleje, ale w dalszym cigu pozostaje na wysokim poziomie ponad 61%, z czego ok. 13% stanowi napyw z pasa 30 km i dalekich emitorw punktowych, z pord rde zlokalizowanych na terenie powiatu kodzkiego najwiksze oddziaywanie na stan jakoci powietrza w strefie maj rda powierzchniowe (ponad 35% w obszarze przekrocze) dotyczy to zarwno osiganych wartoci ste jak i zasigu ich wystpowania, rda liniowe i punktowe maj mniejszy wpyw na wielko ste redniorocznych (poniej 2% w obszarze przekrocze), oddziaywanie poszczeglnych rodzajw rde emisji na stan jakoci powietrza moe lokalnie by zwikszone lub zmniejszone w stosunku do udziaw rednich dla powiatu, o czym wiadczy znaczny rozrzut wartoci ste redniorocznych, rozkad udziaw procentowych zaley od lokalizacji punktw obliczeniowych gdy w ssiedztwie cigw komunikacyjnych udzia rde liniowych silnie ronie i moe by przewaajcy, natomiast na pozostaych obszarach dominuje wpyw emisji powierzchniowej, oddziaywanie kopalni kruszyw ogranicza si do terenu zakadu lub ma zasig lokalny, w obszarze przekrocze udzia kopalni kruszyw w steniach imisyjnych przekracza 9%, jednak obszary przekrocze gdzie to oddziaywanie jest tak due ograniczaj si do terenu przemysowego (kopalni kruszyw), wpyw emisji liniowej jest najwikszy wzdu drg, z pord rde zlokalizowanych w strefie emisja powierzchniowa jest odpowiedzialna w najwikszym stopniu za poziom ste redniorocznych pyu PM10 na terenie Kodzka, Nowej Rudy i Stronia lskiego. Przedstawione powyej rozwaania oraz wyniki modelowania rozprzestrzeniania zanieczyszcze wskazuj jednoznacznie, e za jako powietrza na terenie powiatu kodzkiego w przewaajcej mierze odpowiadaj rda emisji pochodzce z powszechnego korzystania ze rodowiska. Natomiast korzystanie ze

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4374

Poz. 665

rodowiska ma mniejszy wpyw na wielko ste pyu zawieszonego PM10 zarwno na terenie powiatu, jak i na obszarze przekrocze. Przedstawione powyej analizy dotycz udziaw w zanieczyszczeniu powietrza poszczeglnych grup rde emisji w odniesieniu do ste redniorocznych pyu zawieszonego PM10. Jednak z uwagi na fakt, e podstawowym problemem w strefie jest przekroczenie dopuszczalnej czstoci przekrocze ste 24-godz. (dua liczba dni z przekroczeniami) przeprowadzono rwnie analiz wpywu poszczeglnych rodzajw rde na wielko ste 24-godzinnych. W tym celu wyselekcjonowano dni o szczeglnie niekorzystnych warunkach meteorologicznych bardzo niska temperatura i maa prdko wiatru. Jako przykad poniej przedstawiono analiz dwch dni: 26 stycznia i 25 grudnia 2007 roku, w ktrych rozprzestrzenianie zanieczyszcze byo utrudnione. Ponisza tabela i wykresy przedstawiaj udzia poszczeglnych rodzajw rde w steniach 24-godzinnych pyu zawieszonego PM10 w analizowanych dniach roku bazowego. Tabela E-19. Zestawienie parametrw statystycznych przestrzennego rozkadu udziaw grup rde emisji w steniach 24-godz. pyu PM10 na terenie powiatu kodzkiego
rodzaj rde data napyw + to rda powierzchniowe rda liniowe rda punktowe redni udzia w obszarze najwyszych ste 26 stycznia 2007 roku 31,50% 66,71% 1,37% 0,41% 25 grudnia 2007 roku 34,57% 63,97% 0,71% 0,74%

udzia rde w steniach 24-godz. pyu PM10 w powiecie kodzkim

25 grudnia 26 stycznia 0% to

34,6% 31,5%
20% 40% liniowe

64,0% 66,6%
60% punktowe 80% kruszywa 100%

powierzchniowe

Rysunek E-10. Udzia poszczeglnych rde emisji w steniach 24-godz. pyu zawieszonego PM10 w wybranych dniach w 2007 roku w powiecie kodzkim

Analiza prezentowanych wynikw wyranie pokazuje znaczcy wpyw rde powierzchniowych na wielko stenia 24-godz. Zaznaczy naley, e obu analizowanych dniach pojawiaj si w wynikach modelowania przekroczenia ste dopuszczalnych, ale 26 stycznia stenia s zdecydowanie nisze ni 25 grudnia. Porwnujc te wyniki z wynikami urednionymi dla obszaru przekrocze (tabela E-18) wida wyrany wzrost udziau rde powierzchniowych, a zmniejszenie udziau ta oraz pozostaych rodzajw rde. Nawet 25 grudnia, kiedy wielko ta bya na wysokim poziomie, jego udzia w wielkoci ste 24-godz nie przekracza 35%. Wniosek std, e w przypadku ste 24-godz. bardzo istotna role w ich wysokoci odgrywaj rda powierzchniowe i to wanie poprzez dziaania redukujce lokaln nisk emisj mona doprowadzi do stanu wymaganego przepisami prawa. 10. CZAS POTRZEBNY NA REALIZACJ CELW PROGRAMU I PROGNOZY EMISJI ZANIECZYSZCZE DO POWIETRZA 10.1. CZAS POTRZEBNY NA REALIZACJ CELW PROGRAMU Proponuje si nastpujcy czas realizacji poszczeglnych dziaa naprawczych: Poziom wojewdztwa: stworzenie i utrzymanie systemu organizacyjnego dla dziaa naprawczych zadanie cige od 2011 do 2020; zmiany uwarunkowa wojewdzkich, regionalnych i prawnych w zakresie wdraania dziaa naprawczych na poziomie wojewdztwa 20112020; dziaania wspomagajce inne dziaania prowadzone w ramach aglomeracji, miast, a take w ramach innych strategicznych dla wojewdztwa programw zadanie cige od 2011 do 2020; zmiany w dokumentach strategicznych wojewdztwa w zakresie wprowadzania nowych wytycznych i dziaa zwizanych z realizacj Programu 20112020. Poziom powiatu: modernizacja i rozbudowa ukadu drogowego 20112020. Poziom gminy: program ograniczenia niskiej emisji realizacja w latach 20112020;

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4375

Poz. 665

stworzenie i utrzymanie systemu organizacyjnego na poziomie miasta dla realizacji dziaa naprawczych zadanie cige od 2011 do 2020; dziaania lokalne w zakresie rozbudowy i modernizacji ukadu komunikacyjnego miast 20112020; dziaania edukacyjne zadanie cige 20112020; zmiany w dokumentach strategicznych miasta w celu wprowadzenia jednolitych wytycznych i zasad w zakresie prowadzonych dziaa w skali miasta i wojewdztwa 20112020; dziaania wspomagajce, ktre w sposb poredni wpywaj na jako powietrza 20112020. 10.2. PROGNOZY EMISJI ZANIECZYSZCZE DO POWIETRZA DLA ROKU PROGNOZY 2020 Rozdzia ten zawiera podstawowe zaoenia do prognozy na rok 2020 okrelonej dla dwch wariantw: wariant 0 wariant z uwzgldnieniem dziaa wynikajcych z przepisw prawa, ktre bd lub s realizowane niezalenie od realizacji Programu ochrony powietrza (POP), wariant 1 wariant z uwzgldnieniem dziaa, ktre oprcz wymienionych w wariancie 0 musz by zrealizowane, aby dotrzyma norm jakoci powietrza w strefie. Biorc pod uwag wyniki modelowania jakoci powietrza, jako obszar wystpowania przekrocze normatywnych ste pyu PM10 w powietrzu zidentyfikowano nastpujce obszary (pokazane na mapach, rysunki E-12 i E-13) powiatu kodzkiego: Kodzko, Nowa Ruda, Stronie lskie. Wymienione wczeniej obszary przyjto do oceny dotrzymywania dopuszczalnych ste w roku prognozy (2020). Ocena dotyczy ste redniorocznych pyu PM10 i ste 24-godz. pyu PM10. W zakresie analizy ste 24-godzinnych, zgodnie z dokumentem Zasady sporzdzania naprawczych programw ochrony powietrza w strefach przeprowadzono analiz percentyla 90,4 (dla pyu PM10). Prognoz przeprowadzono dla obszaru caego powiatu kodzkiego, gdzie wyniki modelowania jakoci powietrza dla roku bazowego wykazay wystpowanie przekrocze normatywnych ste pyu PM10 w powietrzu. Poniewa, jak wykazaa przedstawiona w tym rozdziale analiza udziaw grup rde, wpyw na jako powietrza na terenie powiatu ma przede wszystkim emisja powierzchniowa (udzia ok. 35% w obszarze przekrocze), dlatego te zaplanowano redukcj emisji dla rde powierzchniowych. W obliczeniach uwzgldniono planowane zmiany w ukadzie drogowym powiatu kodzkiego. Konieczn redukcj wielkoci emisji powierzchniowej oszacowano metod kolejnych przyblie wykonujc modelowanie imisji dla roku prognozy 2020. Wariant 0 Emisja liniowa Rozwaajc zmian emisji pochodzcej ze rde liniowych naley wzi pod uwag spodziewany oglny wzrost natenia ruchu pojazdw na drogach. Wg szacunkw Generalnej Dyrekcji Drg Krajowych i Autostrad redni wskanik wzrostu ruchu pojazdw samochodowych w wojewdztwie dolnolskim dla okresu picioletniego wynosi 1,11 na drogach krajowych i 1,09 na drogach wojewdzkich. Wskanik wzrostu ruchu obliczony na tej podstawie dla rozpatrywanego okresu od roku 2007 do 2020 wynosi 1,37. Zmiana jakoci paliw dopuszczonych do obrotu nie wpynie w sposb istotny na wielko emisji analizowanych zanieczyszcze, a spodziewana redukcja emisji liniowej pyu PM10 nastpi poprzez zmian parametrw emisyjnych pojazdw poruszajcych si po drogach powiatu kodzkiego. Od 1 padziernika 2006 r. wszystkie nowe rejestrowane pojazdy musz spenia norm Euro 4, od 1 padziernika 2009 r. norm Euro 5. Jest znaczna rnica midzy wymaganiami dotyczcymi emisji spalin okrelonymi w normie Euro 3 a zawartymi w normie Euro 4, Euro 5 i Euro 6. Emisja czstek staych (PM) jest cigle zmniejszana, a jej wielko zaley od kategorii pojazdu. Dla samochodw osobowych i samochodw dostawczych (o masie 1305 kg) od 0,05 g/km (Euro 3) do 0,005 g/km (Euro 6), dla samochodw dostawczych (o masie 1305 kg 1760 kg) od 0,07 g/km (Euro 3) do 0,005 g/km (Euro 6), dla samochodw dostawczych (o masie >1760 kg) od 0,1 g/km (Euro 3) do 0,005 g/km (Euro 6), dla autobusw i pojazdw cikich od 0,1 g/kWh (Euro 3) do 0,02 g/kWh (Euro 6). Oznacza to ograniczenie emisji czstek staych o nie mniej ni 80%
Samochody dostawcze (o masie >1760 kg) dostawcze (o masie 1305 kg 1760 kg) osobowe i dostawcze (o masie 1305 kg) 0 0,01 0,02 0,03 0,04 0,05 0,06 0,07 0,08 0,09 0,1 Euro 3 [g/km] Euro 6 [g/km]

Rysunek E-33 Porwnanie norm Euro 3 i Euro 6 dotyczcych emisji czstek staych dla pojazdw osobowych i dostawczych.(rdo: opracowanie wasne)

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4376
Euro 3 [g/kWh] Euro 6 [g/kWh]

Poz. 665

Autobusy i pojazdy cikie 0 0,02 0,04 0,06 0,08 0,1

Rysunek E- 34. Porwnanie norm Euro 3 i Euro 6 dotyczcych emisji czstek staych dla autobusw i pojazdw cikich (rdo: opracowanie wasne)

W zwizku z powyszym w prognozie emisji uwzgldniono zmniejszenie emisji zanieczyszcze poprzez wprowadzanie na rynek coraz nowoczeniejszych pojazdw speniajcych standardy Euro 3 i wysze. Naley zwrci uwag, e obnienie emisji pyu PM10 wynikajce z wprowadzaniem norm Euro bdzie kompensowane poprzez wzrost natenia ruchu pojazdw. Poprawa parametrw emisyjnych pojazdw oraz poprawa parametrw technicznych drg i ulic doprowadzi do zmniejszenia si emisji liniowej: o 15% tzw. emisji spalinowej tj. wynikajcej ze spalania paliw, o 30% emisji pozaspalinowej i wtrnej. Emisja punktowa W przyszoci bdzie nastpowa zmniejszanie si wielkoci emisji ze rde przemysowych energetycznych i technologicznych w zwizku z wprowadzaniem energooszczdnej i materiaooszczdnej technologii, urzdze energetycznych niskoemisyjnych, korelujce ze wzmocnieniem dziaania organw administracji publicznej coraz skuteczniej wdraajcych i egzekwujcych prawo ochrony rodowiska. Na skutek przeprowadzonych procesw termomodernizacyjnych przewiduje si rwnie spadek zapotrzebowania na moc oraz ograniczenie zuycia energii cieplnej. Wymagania przepisw prawa, ktre uwzgldniono w wariancie 0 dotycz gownie emitorw punktowych, a dokadnie instalacji, z ktrych wprowadzane s do powietrza pyy i gazy. Rozporzdzenie Ministra rodowiska z 20 grudnia 2005 roku (Dz. U. Nr 260, poz. 2181) w sprawie standardw emisyjnych z instalacji okrela dopuszczalne wielkoci ste emisyjnych z instalacji. W tabelach poniej podano standardy emisyjne dla pyu, jakie okrela to rozporzdzenie dla instalacji energetycznego spalania paliw staych. Tabela E-20. Standardy emisyjne dla pyu z instalacji spalania paliw
nominalna moc cieplna MW standardy emisyjne dla pyu, ze spalania wgla kamiennego [w mg/m3u, przy zawartoci 6% tlenu w gazach odlotowych] do 31.12.2006 r. od 01.01.2007 r. do 31.12.2015 r. od 01.01.2016 r. zacznik 1 rda istniejce, oddane do uytku przed 29.03.1990 r. <5 1900 700 200 5 i < 50 1000 400 100 50 i < 500 350 100 100 > 500 350 50 50 zacznik 2 rda nowe oddane do uytku przed 27.11.2003 r., jeli wniosek o pozwolenie na budow zoono przed 27.11.2002 r. <5 1900 700 200 5 i < 50 1000 400 100 50 i < 500 100 100 100 > 500 50 50 50 zacznik 4 rda istniejce, oddane do uytku przed 29.03.1990 r., ktre maj by uytkowane tylko do 31.12.2015 r. (nie duej ni 20 000 godzin od 1.01.2003 do 31.12.2015) < 50 700 50 350

Komisja Europejska opracowaa projekt nowej dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie emisji przemysowych (dyrektywa IPPC), ktra ma znowelizowa i poczy 7 dyrektyw: 2001/80/WE w sprawie ograniczenia emisji niektrych zanieczyszcze do powietrza z duych obiektw energetycznego spalania (LCP), 2000/76/WE w sprawie spalania odpadw (WI), 1999/13/WE w sprawie ograniczenia emisji lotnych zwizkw organicznych spowodowanej uyciem organicznych rozpuszczalnikw podczas niektrych czynnoci i w niektrych urzdzeniach, 78/176/EWG, 82/883/EWG i 92/112/EWG zwizane z produkcj dwutlenku tytanu, 96/61/WE w sprawie zintegrowanego zapobiegania zanieczyszczeniom i ich kontroli (IPPC). W projekcie dyrektywy IPPC jednoznacznie wprowadza si definicj rda wsplny komin (sumowanie mocy kotw podczonych do wsplnego komina). Ponadto znacznie zaostrza si standardy dla tzw.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4377

Poz. 665

duych obiektw energetycznego spalania (moc cieplna doprowadzona w paliwie 50 MWt), co zwie si dla Polski (sektor energetyczny oparty na wysokoemisyjnych paliwach; wgiel kamienny i brunatny) z duymi nakadami inwestycyjnymi na wysokosprawne instalacje oczyszczania spalin oraz dywersyfikacj paliwow (znacznie wiksze wykorzystanie gazu ziemnego i biomasy). Komisja Europejska w projekcie dyrektywy zakada wprowadzenie jej zapisw w ycie od 2016 roku. Jednak ze wzgldu na struktur paliwow (wgiel) wytwarzania energii, Polska wspierana m. in. przez Wielk Brytani, wynegocjowaa przesunicie obowizkw stosowania ostrzejszych standardw emisji na rok 2024 dla rde spalania o mocy do 200 MWt, a dla rde wikszych od 200 MWt na rok 2021. Nie wykluczone jest, e przepisy zostan na powrt zaostrzone (obowizek stosowania ostrzejszych standardw od 2016 r.). Biorc powysze pod uwag mona okreli, jaka cz emitorw punktowych w strefie musi poprawi (w stosunku do 2007 r.) swoje parametry emisyjne poprzez zmniejszenie ste pyu w gazach odlotowych. Analiza charakterystyk emitorw punktowych i parametrw emisji ze strefy pozwolia oszacowa prawdopodobn zmian emisji pyu zawieszonego PM10 w poszczeglnych strefach. Wariant 1 Emisja liniowa W zakresie zmian w ukadzie komunikacyjnym w powiecie kodzkim przyjto nastpujce zaoenia: modernizacja, rozbudowa ukadu drogowego i budowa nowych drg (szczegowo okrelona w rozdziale 2) zostanie zakoczona do 2020 roku; wyprowadzenie ruchu tranzytowego z miast spowoduje zmniejszenie ruchu na drogach w miastach: pojazdy ciarowe o 70%, pojazdy osobowych i dostawcze o 30%. W ramach dziaa dodatkowych zmierzajcych do ograniczenia wpywu zanieczyszcze pochodzcych z komunikacji na stan jakoci powietrza zaproponowano: popraw stanu technicznego drg istniejcych utwardzenie poboczy w celu redukcji wtrnego unosu pyu z drogi, dziaania polegajce na ograniczeniu emisji wtrnej pyu poprzez odpowiednie utrzymanie czystoci nawierzchni (czyli poprzez czyszczenie metod mokr przy odpowiednich warunkach meteorologicznych). Dziaania polegajce na utrzymaniu czystoci nawierzchni drg naley realizowa z czstotliwoci zalen od panujcych warunkw pogodowych. W ramach dziaa dodatkowych zaproponowano rwnie wymian taboru komunikacji autobusowej, tak aby jak najwiksza liczna autobusw speniaa normy emisji spalin Euro 4 lub wysze. W ramach tych dziaa moliwa jest rwnie wymiana taboru z autobusw zasilanych olejem napdowym na autobusy zasilane alternatywnym paliwem gazowym CNG. Emisja powierzchniowa niska emisja Dla emisji pochodzcej z indywidualnych systemw grzewczych przeanalizowano zmiany jakoci paliw dopuszczonych do obrotu. Zmiana taka, eby miaa istotny wpyw na jako powietrza, musiaaby dotyczy paliw staych. Rozwaono moliwo wprowadzenia ogranicze w zakresie jakoci paliw dopuszczonych do obrotu w strefie (na podstawie art. 96 ustawy Prawo ochrony rodowiska), ale ze wzgldw spoecznych i praktycznych moliwoci realizacji, takich ogranicze nie proponuje si. Redukcj emisji powierzchniowej zaoono dla obszarw, gdzie wystpuj przekroczenia w roku bazowym. Przyjte wielkoci redukcji emisji pyu PM10 przedstawiono poniej w tabelach. Tabela E-21. Redukcja pyu PM10 z emisji powierzchniowej na obszarze powiatu kodzkiego
Lp. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 obszary bilansowe emisja pyu PM10 [Mg/rok] rok bazowy 2007 112,48 94,36 25,22 50,84 34,97 52,88 30,56 13,81 12,11 31,16 26,18 290,21 774,78 stopie redukcji emisja pyu PM10 [Mg/rok] rok prognozy 2020 46% 60,74 45% 51,90 25,22 50,84 34,97 52,88 30,56 13,81 12,11 10% 28,04 26,18 290,21 677,46 rnica (20072020) [Mg/rok] 51,74 42,46 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 3,12 0,00 0,00 97,32

Kodzko Nowa Ruda Duszniki-Zdrj Kudowa-Zdrj Polanica-Zdrj Bystrzyca Kodzka Ldek Zdrj Midzylesie Radkw Stronie lskie Szczytna pozostae gminy powiatu kodzkie12 go SUMA

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4378

Poz. 665

Emisja punktowa W przyszoci bdzie nastpowa zmniejszanie si wielkoci emisji ze rde przemysowych energetycznych i technologicznych w zwizku z wprowadzaniem energooszczdnej i materiaooszczdnej technologii, urzdze energetycznych niskoemisyjnych, korelujce ze wzmocnieniem dziaania organw administracji publicznej coraz skuteczniej wdraajcych i egzekwujcych prawo ochrony rodowiska (omwione w wariancie 0). Jak wykazaa analiza wariantu 0 dla podmiotw gospodarczych, ktre objte s wymogami dotrzymania standardw emisyjnych okrelonych prawem nie s wymagane dodatkowe dziaania zwizane z redukcj emisji, poniewa zaostrzone normy bd wymagay od nich wdroenia najnowszych technologii i modernizacji w celu uzyskania zgodnoci z normami. Na skutek przeprowadzonych procesw termomodernizacyjnych przewiduje si rwnie spadek zapotrzebowania na moc oraz ograniczenie zuycia energii cieplnej. Biorc pod uwag powysze, jak rwnie moliwoci rozwoju oraz powstanie nowych zakadw (rde punktowych) przyjto zaoenie, e wielko emisji ze rde punktowych nie ulegnie zmianie w stosunku do roku bazowego. Zestawienie emisji Poniej, w tabelach, przedstawiono porwnanie emisji poszczeglnych zanieczyszcze w roku bazowym 2007 i w roku prognozy 2020. Tabela E-22. Porwnanie emisji pyu PM10 w roku bazowym i w roku prognozy w powiecie kodzkim
rodzaj rde emitory punktowe emitory powierzchniowe emitory liniowe emisja pyu PM10 w roku bazowym 2007 [Mg/rok] 215,69 774,78 72,89 SUMA 1 063,36 emisja pyu PM10 w roku prognozy 2020 [Mg/rok] 215,69 677,46 61,30 954,45 zmiana emisji pyu PM10 (20072020) [Mg/rok] 0,00 97,32 11,59 108,91

Emisja napywowa Zaoono zmiany emisji napywowej wynikajce z realizacji programw ochrony powietrza w strefach wojewdztw ociennych oraz wdroenia dyrektywy CAFE na terenie kraju i w innych pastwach UE. Do prognoz w zakresie wielkoci emisji napywowej wykorzystano dane z opracowa dostpnych na stronie GIO1), a take dane EMEP dotyczce prognozowanych wielkoci emisji pyu w roku 2020 dla krajw UE i nie nalecych do Unii. Przeprowadzona analiza emisji napywowej pozwolia na okrelenie wielkoci ta na terenie strefy w roku 2020, uwzgldniajcego napywy zanieczyszcze spoza strefy, ktre wynosi odpowiednio: dla pyu PM10 18 g/m3, w tym wyrni mona: warto ta cakowitego: 13 g/m3 (w tym to regionalne 3,7 g/m3), warto ta transgranicznego: 5 g/m3. 10.3. OBLICZENIA I ANALIZA STANU ZANIECZYSZCZENIA POWIETRZA DLA ROKU 2020 Stenia rednioroczne i 24-godz. pyu zawieszonego PM10 wyniki oblicze Analizujc uzyskane wyniki mona sformuowa nastpujce wnioski: wartoci stenia redniorocznego powyej 40 g/m3 nie wystpuj w adnym punkcie obliczeniowym zlokalizowanym na analizowanym obszarze przekrocze powiatu kodzkiego, po wprowadzeniu dziaa naprawczych nie wystpuj przekroczenia dopuszczalnego stenia 24-godz. pyu PM10 na terenie powiatu kodzkiego. Rozkad ste 24-godz. dla roku prognozy 2020 na obszarze powiatu kodzkiego przedstawiony zosta w rozdziale 13. Wnioski Dla prognozowanej na 2020 rok sytuacji nie wystpuj przekroczenia dopuszczalnych poziomw pyu zawieszonego PM10 w powietrzu. Prognozowane dziaania naprawcze zaproponowane w Programie wystarczaj do uzyskania stanu jakoci powietrza zgodnego z wymaganiami przepisw ochrony rodowiska. 10.4. PODSUMOWANIE ANALIZ STANU ZANIECZYSZCZENIA POWIETRZA Zgodno z wartociami dopuszczalnymi dla pyu zawieszonego PM10 powinna by osignita ju w roku 2005. Osigniecie tej zgodnoci okazao si jednak niemoliwe w powiecie kodzkim. Przyczyn takiego stanu rzeczy naley upatrywa w kilku czynnikach. Po pierwsze przyczyniy si do tego wyjtkowo niekorzystne warunki topograficzne pooenie poszczeglnych miast powiatw w kotlinach rdgrskich (np. Nowa Ruda, Kodzko, Duszniki-Zdrj). Otoczone ze wszystkich stron wzgrzami miasta charakteryzuj si wyjtkowo niekorzystnymi warunki rozprzestrzeniania si zanieczyszcze. Dominujce mae prdkoci wiatrw, czy wrcz cisze (np. Duszniki-Zdrj 40% czasu w roku) nie sprzyjaj efektywnemu przewietrzaniu miast. Spyw ze wzgrz i zaleganie w kotlinach chodnego powietrza, powoduje e emitowane w miastach zanieczyszczenia nie mog wydosta si i nastpuje ich kumulacja na terenie miasta. Powizane jest to z wyjtkowo niekorzystnymi warunkami meteorologicznymi. Kotlina Kodzka z racji swego pooenia na przedgrzu sudeckim znajduje si w strefie o przeduonym okresie grzewczym. Dodatkowo dugotrwae inwersje (powodujce zaleganie nad miastami bardzo mronego powietrza, podczas gdy na pobliskich wzgrzach notowane s wysze temperatury) powoduj intensyfikacj sezonu grzewczego w miastach. W tym czasie niska warstwa

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4379

Poz. 665

mieszania powoduje zaleganie nad miastem zanieczyszczonego powietrza. Zjawisko to pojawia si gwnie zim w okresach gdy nad obszarem Polski pojawia si rozlegy ukad wyowy. Takie wanie warunki, o szczeglnej intensywnoci, obserwowane byy w 2006 roku, a take na pocztku roku 2010 i znalazo to swoje przeoenie w wielkoci ste odnotowanych na stacji pomiarowej. Warunki te mona zaobserwowa goym okiem ze wzgrz otaczajcych miasta (np. z Gry w. Anny Now Rud, z tarasu widokowego przy drodze do Zieleca Duszniki-Zdrj itp.). Wyranie widoczna jest zalegajca nad miastem, nie mieszajca si z warstw wysz, powoka zanieczyszczonego powietrza. Doda naley, e na te niekorzystne warunki klimatyczne i topograficzne nakadaj si uwarunkowania spoeczno-ekonomiczne, ktre ksztatuj zachowania i postawy mieszkacw powiatu kodzkiego i jego poszczeglnych miast, co w poczeniu ze szczeglnie niekorzystn struktur cenow paliw grzewczych prowadzi do sytuacji, w ktrej preferowanym (ze wzgldw ekonomicznych) paliwem jest paliwo stae, czsto wtpliwej jakoci, ktre staje si przyczyn problemw. Pomimo prowadzonej pod koniec lat 90-tych gazyfikacji powiatu nie ma obecnie efektw ekologicznych tych dziaa, gdy rosnce ceny gazu ziemnego doprowadziy do rezygnacji mieszkacw z tego paliwa. Kolejnym czynnikiem, na ktry nale zwrci uwag jest wysoka warto ta zanieczyszcze, czyli tego co napywa na teren strefy. Badania prowadzone w ramach EMEP, szczeglnie na stacjach ta regionalnego, wskazuj na wysoki poziom ste pyu zawieszonego PM10 nawet na obszarach oddalonych od osiedli ludzkich i drg. Pokazano to w rozdziale 9.3. Sugeruje to konieczno prowadzenia dziaa w skali europejskiej, ktre doprowadziyby do redukcji zanieczyszczenia pyem PM10 na szersz skal. Ostatnim czynnikiem, na ktry naley zwrci uwag jest oddziaywanie transportu samochodowego na jako powietrza na terenie miast powiatu. Ukad komunikacyjny, szczeglnie droga krajowa nr 8 osiga obecnie granice swojej przepustowoci. Z uwagi na dwa przejcia graniczne z Czechami, jakie znajduj si na terenie powiatu kodzkiego, konieczna jest budowa tras tranzytowych (drogi klasy S) wyprowadzajcych transport poza tereny gsto zabudowane. Budowa obwodnicy tylko z jednej strony miasta (na jednym cigu tranzytowym) nie rozwizuje problemu caociowo. Konieczne jest wyprowadzenie caego tranzytu poza tereny zabudowane. Przykadem jest Kodzko, ktre jest gwnym wzem komunikacyjnym powiatu kodzkiego. Drogi poddawane s jedynie staej modernizacji, co stao si niewystarczajce w dobie bardzo szybkiego przyrostu iloci poruszajcych si po drogach pojazdw. Realizacja zaproponowanych w niniejszym Programie ochrony powietrza dziaa przewidziana jest do roku 2020 i nie ma w tym adnej przesady. Z jednej strony konieczne jest prowadzenie odpowiedniej polityki energetycznej przez Pastwo (zadania Rzdu RP zostay okrelone w czci oglnej), z drugiej poprawa zamonoci spoeczestwa i wreszcie szeroki wachlarz dziaa edukacyjnych ksztatujcych zdrowe postawy proekologiczne, tzn. codzienne zachowania, takie jak: segregacja odpadw, dbanie o czysto swego osiedla i miejscowoci, niespalanie odpadw w piecach domowych, zamiast przykuwania si do drzew przeciwko budowie obwodnicy. Obszarem dziaalnoci wadz lokalnych powinno by dawanie dobrego przykadu poprzez wymian systemw grzewczych w budynkach nalecych do gmin (np. urzdach, szkoach, budynkach komunalnych) i ich termo modernizowanie oraz wspieranie postaw obywateli poprzez system zacht finansowych. Podkreli naley, e dziaania zwizane z emisj liniow s dziaaniami dugoterminowymi. Budowa drg, obwodnic to procesy inwestycyjne, ktre wymagaj czasu na przygotowanie (dugotrwae procedury przetargowe) i realizacj, std efekty wielu z nich bd widoczne nie wczeniej ni za kilka lat. Do czynnikw utrudniajcych prowadzenie dziaa z zakresu ograniczenia emisji liniowej nale: dua gsto zabudowy, problemy wasnoci gruntw i skomplikowane procedury rodowiskowe bdce czsto podstawow przeszkod do rozwoju infrastruktury drogowej. Wszystkie te czynniki ksztatuj jako powietrza na terenie polskich miast. Dodatkowa maa ranga problemw zwizanych z ochron powietrza nie sprzyja poprawie istniejcej sytuacji. W celu poprawy jakoci powietrza w strefach wojewdztwa dolnolskiego konieczne jest dziaanie na wielu szczeblach zarzdzania: na poziomie pastwa poprzez dziaania legislacyjne, prowadzenie odpowiedniej polityki paliwowej i przygotowanie planw oglnokrajowych, na poziomie wojewdztwa poprzez plany wojewdzkie i uatwienia w zdobywaniu finansowania dla dziaa naprawczych (np. poprzez ksztatowanie priorytetw Wojewdzkiego Fundusz Ochrony rodowiska), na poziomie lokalnym poprzez intensyfikacj dziaa w strefie na takim poziomie, na jaki pozwalaj przepisy prawa. Bez wspdziaania rnych orodkw wadzy (rzdowej i samorzdowej) nie sposb osign oczekiwanych efektw. 11. DZIAANIA NAPRAWCZE MOLIWE DO ZASTOSOWANIA, KTRE NIE ZOSTAY WYTYPOWANE DO WDROENIA Przedstawione w rozdziale 2 zadania przewidziane do realizacji w ramach Programu ochrony powietrza na terenie strefy powiat kodzki s wynikiem szeregu przeprowadzonych analiz, w ktrych rozpatrywano najrniejsze koncepcje dziaa zmierzajcych do poprawy stanu jakoci powietrza w powiecie. W wyniku analiz modelowych, ale rwnie spoeczno-ekonomicznych oraz prowadzonych rozmw z przedstawicielami wadz powiatu i poszczeglnych gmin cz koncepcji nie zostaa wytypowana do wdroenia w omawianej strefie. Wrd nich naley wymieni nastpujce:

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4380

Poz. 665

cakowity zakaz stosowania paliwa staego w miastach powiatu odrzucone ze wzgldw spoecznych, ograniczenie stosowania paliw staych w czasie wyjtkowo niekorzystnych sytuacji meteorologicznych odrzucone ze wzgldw logistycznych, zastosowanie systemu zdalnej kontroli spalania paliw w kotach wglowych odrzucone ze wzgldw logistycznych, wprowadzenie strefy ograniczonej emisji komunikacyjnej (SOEK) odrzucone ze wzgldw na skal miast w powiecie oraz ze wzgldw legislacyjnych i logistycznych. 12. WYKAZ MATERIAW, DOKUMENTW I PUBLIKACJI WYKORZYSTANYCH I PODDANYCH ANALIZIE PRZY OPRACOWANIU PROGRAMU W czasie przygotowywania Programu ochrony powietrza dla powiatu kodzkiego, szczeglnie przy wyborze optymalnego scenariusza dziaa naprawczych, poddano analizie cay szereg dokumentw i publikacji. Znalazy si wrd nich: 1. Aktualizacja programu ochrony rodowiska dla powiatu kodzkiego na lata 20082011, perGEO Sp. z o.o. sierpie 2009, 2. Strategia rozwoju powiatu kodzkiego na lata 20082015, 3. Raport o stanie technicznym drg krajowych administrowanych przez GDDKiA oddzia we Wrocawiu, opracowany na podstawie wynikw pomiarw z roku 2008, 4. Program rozwoju transportu i komunikacji wojewdztwa dolnolskiego, 5. Programu ochrony rodowiska dla gminy miejskiej Nowa Ruda i gminy Nowa Ruda, 6. Strategia Mieszkalnictwa dla Miasta Kodzka na lata 20072013, 7. Programu ochrony rodowiska dla Kodzka, 8. Strategia rozwoju miasta Kodzka, 9. Raport o stanie miasta Kodzka na rok 2007, 10.Lokalny Program Rewitalizacji Gminy Miejskiej Nowa Ruda, 11.Strategia Rozwoju Gminy Miejskiej Nowa Ruda na lata 20062014, 12.Wieloletni Program Inwestycyjny Gminy Stronie lskie na lata 20092013, 13.Programu ochrony rodowiska gminy Stronie lskie, 2005, 14.Strategia Rozwoju Gminy Bystrzyca Kodzka na lata 20082015, 15.Plan Rozwoju Lokalnego Miasta Duszniki-Zdrj. Poniej zamieszczono tabel z podstawowymi informacjami z programw ochrony rodowiska dla powiatu kodzkiego i poszczeglnych gmin powiatu poddanych analizie w ramach opracowywania programu. Tabela E-23. Analiza Programw ochrony rodowiska z terenu powiatu kodzkiego
Miasto POWIAT KODZKI Nr uchway, data przyjcia oraz organ UCHWAA RADY POWIATU KODZKIEGO NR XXIII/246/2004 Z DN. 27.04.2004 PROGRAM OCHRONY RODOWISKA I PLAN GOSPODARKI ODPADAMI DLA POWIATU KODZKIEGO

Cele, priorytety, kierunki dziaa w zakresie ochrony powietrza wynikajce z PO Cel, priorytet dziaa: 1. Moliwoci poprawy stanu jakoci powietrza atmosferycznego w wietle dziaa Polityki Ekologicznej Pastwa: O jakoci powietrza atmosferycznego w powiecie kodzkim decyduj przede wszystkim: - emisje zanieczyszcze z procesw produkcji energii tj. procesw spalania paliw staych, w szczeglnoci dotyczy to indywidualnego ogrzewania budynkw mieszkalnych i uytecznoci publicznej (tzw. niska emisja), - emisje zanieczyszcze z ruchu komunikacyjnego. 2. Program dziaa na rzecz poprawy jakoci powietrza atmosferycznego: - oszczdzanie energii, - modernizacja systemw energetycznych i likwidacja niskiej emisji, - reorganizacja ukadw komunikacyjnych i kontrola stanu technicznego samochodw, - poprawienie stanu akustycznego powiatu. Dziaania krtkookresowe, do roku 2006: 1. Ograniczenie emisji zanieczyszcze powietrza z transportu i ruchu ulicznego poprzez: - zmian organizacji ruchu drogowego, - stworzenie w centrum miast obszarw ograniczonego uytkowania dla pojazdw, - przeniesienie poza centrum miast jednostek organizacyjnych, ktre do prowadzenia swojej dziaalnoci uywaj duych iloci samochodw np. policja, stra poarna itd., - przygotowanie procesu budowy obwodnic miast: Kodzka,

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49


Miasto Nr uchway, data przyjcia oraz organ

4381

Poz. 665

Cele, priorytety, kierunki dziaa w zakresie ochrony powietrza wynikajce z PO Midzylesia i Nowej Rudy, - podjcie dziaa zmniejszajcych ruch samochodw ciarowych, ktry zwizany jest z eksploatacj kamieni drogowych i budowlanych (KSS Bartnica Kopalnia Gabra Supiec ulica Kwiatkowskiego), a co za tym idzie nadmiernej emisji zanieczyszcze do powietrza w gminie i miecie Nowa Ruda, - modernizacja w Nowej Rudzie odcinka drogi powiatowej od ulicy Kodzkiej do ulicy Spacerowej w zwizku z budow zakadw w podstrefie WSSE kompleks nr 4, - przebudowa w Nowej Rudzie drogi ul. Kwiatkowskiego przy skrzyowaniu z ulic Kodzk, - budow tras rowerowych, - permanentn eliminacj z ruchu drogowego pojazdw odznaczajcych si nadmiern emisj zanieczyszcze do powietrza poprzez rygorystyczn kontrol stanu technicznego samochodw w punktach diagnostycznych, - modernizacj taboru autobusowej komunikacji miejskiej (np. zamiana olejw napdowych na paliwo gazowe). 2. Ograniczenie emisji zanieczyszcze do powietrza z procesw energetycznego spalania paliw i z palenisk domowych poprzez: - ekonomicznie uzasadnion rozbudow sieci ciepowniczej w poczeniu z likwidacj rde niskiej emisji, - termoizolacj, tj. ocieplenie mieszka, doszczelnienie lub wymiana okien i drzwi, - wpywanie na jako wgla i koksu spalanego przez mieszkacw poprzez zastosowanie dopat do opau dla mieszkacw, kupujcych wgiel i koks o niszej zawartoci siarki (w tym przypadku konieczna byaby kontrola jakoci wgla na skadach, a dopaty nie powinny by bezporednie), - kontynuacj zmiany systemu ogrzewania z wglowego na gazowe, elektryczne lub olejowe, - modernizacj nieefektywnych systemw grzewczych, - wprowadzenie indywidualnych licznikw ciepa w budynkach wielorodzinnych ogrzewanych centralnie, - wykorzystanie alternatywnych rde energii takich jak: energia wodna, energia pochodzca z biomasy, energia soneczna, pompy cieplne, energia wiatrowa. 3. Opracowanie programw w zakresie ochrony powietrza atmosferycznego i zmniejszania emisji zanieczyszcze gazowych dla gminy Ldek Zdrj i pyu zawieszonego dla gminy miejskiej Nowa Ruda (pod warunkiem wystpowania przekrocze ste zanieczyszcze pyu PM10 w punkcie pomiarowym przy ul. Srebrnej w Nowej Rudzie, warto stenia pyu w punkcie pomiarowym przy ul. Pisudskiego bya niepewna obliczona z niepenej serii pomiarowej). 4. Edukacja ekologiczna w zakresie preferowania wprowadzania nowych materiaw izolacyjnych i uszczelnie w budownictwie, energetyce, przemyle (materiay termoizolacyjne) oraz promocje oszczdzania energii akcjami propagandowymi, nawoujcymi przede wszystkim do indywidualnego oszczdzania energii w gospodarstwach domowych. Zadania dugookresowe, do roku 2011: 1. Spenienie wymaga w zakresie jakoci powietrza poprzez sukcesywn redukcj emisji substancji zanieczyszczajcych powietrze, zwaszcza niskiej emisji, przez podjcie nastpujcych dziaa: - ograniczenie emisji ze rde komunikacyjnych w tym: eliminacja benzyny zawierajcej ow, modernizacja taboru, ograniczenie ruchu samochodowego w centrum miast, zorganizowanie parkingw w rejonie gwnych wlotw do miasta jako bazy noclegowej dla transportu ciarowego;

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49


Miasto Nr uchway, data przyjcia oraz organ

4382

Poz. 665

Cele, priorytety, kierunki dziaa w zakresie ochrony powietrza wynikajce z PO - optymalizacj gospodarki cieplnej w tym: wykorzystanie odnawialnych rde energii, kontynuacja ekonomicznie uzasadnionej rozbudowy systemw ciepowniczych, poprawa jakoci spalanych paliw, wzrost wykorzystania oleju opaowego i gazu poprzez modernizacj indywidualnych i zbiorczych systemw grzewczych, stosowanie urzdze i instalacji oczyszczajcych spaliny ze spalania paliw staych (wgla, koksu). 2. Zaoenie stacji monitoringu jakoci powietrza w Nowej Rudzie - Supcu. 3. Ograniczenie emisji z procesw przemysowych poprzez: - wdroenie najlepszych dostpnych technologii przyjaznych dla rodowiska, - zmniejszenie materiaochonnoci produkcji, - zmian niektrych surowcw stosowanych w procesach technologicznych. 4. Realizacja i monitoring programu Czarny Trjkt. 5. Kontynuacja edukacji ekologicznej w zakresie oszczdzania energii i korzystania z proekologicznych rde energii odnawialnej poprzez prowadzenie rnych kampanii np. dzie bez samochodu lub propagowanie korzystania z samochodu prywatnego wsplnie przez kilka osb. Priorytet: Ochrona powietrza atmosferycznego poprzez: - oszczdzanie energii, - modernizacj systemw energetycznych i likwidacj niskiej emisji, - reorganizacj ukadw komunikacyjnych i kontrol stanu technicznego samochodw. Dziaania krtkookresowe, do roku 2007 1. Ograniczenie emisji zanieczyszcze powietrza z transportu i ruchu ulicznego poprzez: - zmian organizacji ruchu drogowego, - stworzenie w centrum miasta obszarw ograniczonego uytkowania dla pojazdw, - podjcie dziaa zmniejszajcych ruch samochodw ciarowych, ktry zwizany jest z eksploatacj CO2 - modernizacj odcinka drogi powiatowej i wojewdzkiej w kierunku Zieleca, - budow tras rowerowych, - permanentn eliminacj z ruchu drogowego pojazdw odznaczajcych si nadmiern emisj zanieczyszcze do powietrza poprzez rygorystyczn kontrol stanu technicznego samochodw w punktach diagnostycznych, 2. Ograniczenie emisji zanieczyszcze do powietrza z procesw energetycznego spalania paliw i z palenisk domowych poprzez: - ekonomicznie uzasadnion rozbudow sieci ciepowniczej w poczeniu z likwidacj rde niskiej emisji, - termoizolacj, tj. ocieplenie mieszka, doszczelnienie lub wymiana okien i drzwi, - kontynuacj zmiany systemu ogrzewania z wglowego na gazowe, elektryczne lub olejowe, - modernizacj nieefektywnych systemw grzewczych, - wprowadzenie indywidualnych licznikw ciepa w budynkach wielorodzinnych ogrzewanych centralnie, - wykorzystanie alternatywnych rde energii takich jak: energia wodna, energia soneczna, pompy cieplne, energia wiatrowa. 3. Realizacja zada wynikajcych z programu Czarny Trjkt, monitoring programu. 4. Edukacja ekologiczna w zakresie preferowania wprowadzania nowych materiaw izolacyjnych i uszczelnie w budow-

DUSZNIKI ZDRJ

UCHWAA NR XXXV/180/2005 RADY MIEJSKIEJ W DUSZNIKACH ZDROJU Z DNIA 25 CZERWCA 2005 PROGRAM OCHRONY RODOWISKA DLA GMINY DUSZNIKI ZDRJ NA LATA 2005-2011

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49


Miasto Nr uchway, data przyjcia oraz organ

4383

Poz. 665

Cele, priorytety, kierunki dziaa w zakresie ochrony powietrza wynikajce z PO nictwie, energetyce, przemyle (materiay termoizolacyjne) oraz promocje oszczdzania energii akcjami propagandowymi, nawoujcymi przede wszystkim do indywidualnego oszczdzania energii w gospodarstwach domowych. Dziaania dugookresowe, do roku 2011: 1. Spenienie wymaga w zakresie jakoci powietrza poprzez sukcesywn redukcj emisji substancji zanieczyszczajcych powietrze, zwaszcza niskiej emisji, przez podjcie nastpujcych dziaa: 1.1 Ograniczenie emisji ze rde komunikacyjnych w tym: - eliminacja benzyny zawierajcej ow, - ograniczenie ruchu samochodowego w centrum miasta, 1.2. Zorganizowanie parkingw w rejonie gwnych wlotw do miasta jako bazy noclegowej dla transportu ciarowego; -optymalizacj gospodarki cieplnej w tym: - wykorzystanie odnawialnych rde energii, - kontynuacja ekonomicznie uzasadnionej rozbudowy systemw ciepowniczych, - poprawa jakoci spalanych paliw, - wzrost wykorzystania oleju opaowego i gazu poprzez modernizacj indywidualnych i zbiorczych systemw grzewczych, - stosowanie urzdze i instalacji oczyszczajcych spaliny ze spalania paliw staych (wgla, koksu). 2. Zaoenie stacji monitoringu jakoci powietrza. 3. Ograniczenie emisji z procesw przemysowych. 4. Realizacja i monitoring programu Czarny Trjkt. 5. Kontynuacja edukacji ekologicznej w zakresie oszczdzania energii i korzystania z proekologicznych rde energii odnawialnej poprzez prowadzenie rnych kampanii np. dzie bez samochodu lub propagowanie korzystania z samochodu prywatnego wsplnie przez kilka osb. Ochrona rodowiska akustycznego Priorytet: Podniesienie standardu ycia mieszkacw na terenach podlegajcych zagospodarowaniu przestrzennemu poprzez: - wykonanie planw akustycznych dla terenw najbardziej zagroonych, - identyfikacj zagroe haasowych na terenie gminy pochodzcych od ruchu samochodowego oraz zakadw przemysowych. - wyznaczenie terenw szczeglnie zagroonych haasem drogowym. - podjcie dziaa zmniejszajcych uciliwo haasu drogowego dla mieszkacw w centrum miast w tym m.in.: - wprowadzenie ogranicze prdkoci jazdy, - poprawa nawierzchni drg, - ograniczenie wjazdu transportu cikiego do stref rdmiejskich 7. Opracowywanie miejscowych planw zagospodarowania przestrzennego z uwzgldnieniem wymaga z zakresu ochrony przed haasem zwaszcza przy lokalizacji nowych drg oraz lokalizacji zabudowy mieszkaniowej w ssiedztwie istniejcych ju cigw komunikacyjnych. Cele dugookresowe: - Ograniczenie emisji z zakadw przemysowych i usugowych: wprowadzanie nowoczesnych, proekologicznych technologii, redukcja materiao - i energochonnoci produkcji, - minimalizacja zanieczyszczenia powietrza pochodzcego z emisji niskiej: zmniejszenia udziau palenisk i kotowni zasilanych wglem kamiennym, - redukcja zanieczyszczenia powietrza pochodzcego ze rde komunikacyjnych: rozbudowa sieci cieek rowero-

KODZKO

UCHWAA NR XXXVIII/306/2005 RADY MIEJSKIEJ W KODZKU Z


DNIA

30 CZERWCA 2005 PROGRAM OCHRONY RODOWISKA DLA GMINY MIEJSKIEJ KODZKO

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49


Miasto Nr uchway, data przyjcia oraz organ

4384

Poz. 665

Cele, priorytety, kierunki dziaa w zakresie ochrony powietrza wynikajce z PO wych, dobry stan techniczny samochodw, - edukacja spoeczestwa: prowadzenie edukacji ekologicznej w zakresie wprowadzania nowych materiaw izolacyjnych i uszczelnie w budownictwie, energetyce, przemyle (materiay termoizolacyjne) oraz promocja oszczdzania energii, - ochrona przed haasem komunikacyjnym, przemysowym. Cele krtkookresowe: 1. Ograniczenie emisji w zakadach przemysowych i usugowych: - dalsza inwentaryzacja oraz kontrola rde zanieczyszcze, - zmniejszenie materiao - i energochonnoci produkcji, zastosowanie nowoczesnych technik spalania paliw, - racjonalizacja uytkowania ciepa, energii elektrycznej oraz gazu w zakadach przemysowych powinna by wymuszana poprzez jej wpyw na koszty produkcji w zakadzie, a tym samym na konkurencyjno towarw bd usug oferowanych przez zakad, - korzystanie z surowcw przyjaznych rodowiskuprzechodzenie w systemach grzewczych na gaz oraz przeprowadzenie analiz ekonomicznych moliwoci wprowadzenia innych ekologicznych rde energii biomasa, soma energetyczna itp., - promowanie zakadw wprowadzajcych nowoczesne, energooszczdne technologie. 2. Ograniczenie rde niskiej emisji - dalsza gazyfikacja miasta powinno si dy, aby jak najwiksza liczba mieszkacw zostaa podczona do sieci gazowniczej (obecnie jest to okoo 93 %). Konieczna jest weryfikacja istniejcej Koncepcji rozbudowy sieci gazowej kompleksowego Kodzku z 1993 r.; - popieranie dziaa polegajcych na likwidacji maych lokalnych ciepowni wglowych i przechodzeniu na zasilanie odbiorcw z sieci ciepowniczej, gazowej lub instalacji urzdze wytwarzajcych ciepo zasilanych paliwem gazowym, - popieranie oraz udzielanie wsparcia finansowego dla indywidualnych dziaa wacicieli lokali polegajcych na przechodzeniu na czystsze rodzaje paliw, energii elektrycznej albo energii odnawialnej, - zmniejszanie strat na sieciach przesyowych, modernizacja instalacji;, inwentaryzacja oraz kontrola rde zanieczyszcze, zmniejszenie materiao- i energochonnoci produkcji, zastosowanie nowoczesnych technik spalania paliw, korzystanie z surowcw przyjaznych rodowisku; - modernizacja kotowni przy ul Krasiskiego w oparciu o koty gazowe, - termomodernizacja budynkw (w szczeglnoci uytecznoci publicznej) nieocieplane ciany oraz przestarzae i nieszczelne okna powoduj, i straty ciepa s bardzo due. Potrzeby miasta w tym zakresie s due gdy wikszo budynkw nie bya modernizowana w tym zakresie; - promowanie wprowadzenia opomiarowania zuycia ciepajest istotny czynnik mobilizujcy do oszczdnoci w nadmiernym zuywaniu energii cieplnej, - stopniowa wymiana zuytych odcinkw sieci ciepowniczej: straty wynosz 22%, - wykonywanie wstpnych analiz techniczno-ekonomicznych dotyczcych moliwoci wykorzystania lokalnych rde odnawialnych (energia wiatru, geotermalna, soneczna, biomasy) na potrzeby miasta, - budowa napowietrznej linii wysokiego napicia 110 kV Zbkowice-Kodzko. 3. Poprawa sieci drg - remonty i modernizacja nawierzchni: dobry stan nawierzchni

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49


Miasto Nr uchway, data przyjcia oraz organ

4385

Poz. 665

Cele, priorytety, kierunki dziaa w zakresie ochrony powietrza wynikajce z PO drg zmniejsza zuycie paliwa przez pojazdy silnikowe oraz suy poprawieniu klimatu akustycznego. Stan techniczny drg na terenie miasta jest nienajlepszy, - budowa obwodnicy we wschodniej czci miasta, - budowa cieek rowerowych i spacerowych: stworzenie sieci cieek rowerowych da szanse na odcienie drg przeznaczonych dla pojazdw, gdy pewna cze mieszkacw bdzie wolaa dojecha do pracy lub sklepu rowerem- cieki powinny by tworzone przede wszystkim w okolicach twierdzy kodzkiej, wzdu Nysy Kodzkiej, - likwidacja tzw. wskich garde: miejsca, w ktrych gromadzi si znaczna ilo pojazdw naraone s na du koncentracj zanieczyszcze. Szczeglnie naraone s skrzyowania drg, ktrymi przemieszcza si znaczna ilo samochodw. W przypadku Kodzka s to gwnie skrzyowania ulic znajdujce si w centrum miasta (ul. Kociuszki, ul. Bohaterw Getta, ul. Witosa, ul. Poabska, ul. Wyspiaskiego, ul. Mickiewicza, ul. uycka), - wymiana owietlenia ulic i placw na owietlenie energooszczdne oraz dbao o jego waciwy stan techniczny i czysto. 4. Poprawa pynnoci ruchu oraz poprawa stanu technicznego pojazdw - wyznaczenie stref ograniczonego ruchu w centralnych czciach miasta najwiksz ilo wskich garde wystpuj w centrum miasta, na wskich ulicach. Wyczenie pewnych odcinkw z ruchu zmniejszyoby ryzyko wystpienia przekrocze norm zanieczyszczenia powietrza. Dodatkow zalet byoby umoliwienie stworzenia deptakw spacerowych, bdcych du atrakcj dla turystw. Koniecznym jest rwnie wyznaczenie ulic o ruchu jednokierunkowym i dwukierunkowym, wyznaczenie cigw dla pieszych, ograniczenie ruchu pojazdw cikich, okrelenie zasad przejazdu na skrzyowaniach, - system ruchu drogowego, szczeglnie na terenie zabudowanym powinien zosta tak zoptymalizowany, aby ograniczy ilo miejsc, gdzie powstaj korki (w momencie ruszania ilo zuywanego paliwa jest najwiksza) oraz by pynno ruchu bya jak najwiksza, - wprowadzenie stref zamieszkania oraz stref ograniczenia prdkoci: dotyczy to gwnie terenw zabudowanych, - przeprowadzanie staych kontroli stanu technicznego pojazdw: niestety, zjawiskiem do powszechnym jest niedokadne przeprowadzanie kontroli, w wyniku czego do ruchu zostaj dopuszczone pojazdy niesprawne, emitujce znacznie wiksze iloci zanieczyszcze., - dziaania edukacyjne na temat przyjaznych rodowisku form transportu: dzieci w szkoach powinny by uczone, i lepiej jest podrowa na bliskie odlegoci za pomoc rodkw publicznych lub rowerem, - promowanie benzyny bezoowiowej. Cel dugoterminowy: Harmonijny, zrwnowaony rozwj miasta, w ktrym wymagania ochrony rodowiska maja nie tylko istotny wpyw na przyszy charakter regionu ale rwnie wspieraj jego rozwj gospodarczy: - ograniczanie iloci wytwarzanych odpadw, - odzysk i przetwrstwo surowcw wtrnych , - wykorzystanie odpadw organicznych, - prawidowe skadowanie odpadw, - zmniejszanie emisji substancji szkodliwych do atmosfery, likwidowanie rde emisji, - ograniczanie zanieczyszcze komunikacyjnych,

KUDOWA ZDRJ

UCHWAA XXXIV/207/05 RADY MIEJSKIEJ KUDOWY ZDRJ Z DNIA 23 MARCA 2005 ROKU PROGRAM OCHRONY RODOWISKA DLA MIASTA

KUDOWA ZDRJ

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49


Miasto Nr uchway, data przyjcia oraz organ

4386

Poz. 665

Cele, priorytety, kierunki dziaa w zakresie ochrony powietrza wynikajce z PO - ograniczanie oddziaywania czynnikw szkodliwych dla ludzi (haas, promieniowanie), - ograniczanie ryzyka wystpienia i potencjalnych skutkw powanych awarii, - edukacja ekologiczna formalna i nieformalna, podnoszenie wiadomoci ekologicznej spoecznoci lokalnych i osb odwiedzajcych region - monitorowanie stanu i potencjalnych zagroe elementw rodowiska. Gwny cel ochrony powietrza: 1. Sukcesywne ograniczanie emisji zanieczyszcze do powietrza, gwnie ze rde rozproszonych: - dopilnowanie aby ewentualny rozwj funkcji produkcyjnej nie spowodowa pogorszenia stanu powietrza, - wdroenie programu likwidacji niskiej emisji. 2. Zmniejszenie zuycia energii: - przeprowadzenie termomodernizacji (ocieplanie budynkw, wymiana stolarki, liczniki ciepa), zarwno w skali indywidualnego odbiorcy jak i zakadw, ktra pozwala na redukcj zuycia energii nawet o 60 %, co automatycznie oznacza ograniczenie emisji zanieczyszcze. Bardzo due znaczenie w tym zakresie bdzie miao prowadzenie odpowiedniej polityki informacyjnej, przede wszystkim na poziomie gmin, uwiadamiajcej rwnie korzyci ekonomiczne, jakie s moliwe do osignicia. - ograniczenie energochonnoci zakadw przemysowych poprzez wprowadzanie nowych technologii. 3. Ograniczenie niskiej emisji: - realizacja sieci gazowej, problem niskiej emisji jest ograniczany poprzez modernizacje istniejcych systemw ciepowniczych: przestawienia z paliw staych na gaz ziemny, - wykorzystywanie lokalnych zasobw energii odnawialnej i wprowadzane rda energii jak gaz pynny lub olej opaowy, ktrych proces spalania powoduje znacznie mniejsza emisje zanieczyszcze , - prowadzenie edukacji i uwiadomienie zagroe, jakie mog stwarza spalane butelki pet, opakowania plastikowe etc. 4. Wykorzystanie alternatywnych rde energii: - wykorzystanie rde energii jak biomasa, energia geotermalna, energia wd pyncych i energia soneczna, energia wiatru. 5. Ograniczenie emisji komunikacyjnej: - rzetelne egzekwowanie okresowych kontroli stanu technicznego pojazdw, - prowadzenie tras komunikacyjnych (zwaszcza tranzytowych gdzie wystpuje intensywny ruch tirw) poza obszarami zabudowy, w przypadku wikszych jednostek osadniczych budowa obwodnic, - podniesienie standardu drg i poprawa ich stanu technicznego, - wprowadzanie ogranicze prdkoci. Cele ekologiczne i plan ekologiczny do 2005 roku: 1. Gazyfikacja miasta: - dalsza rozbudowa sieci gazowej w miecie, - przyczenie kolejnych odbiorcw do sieci istniejcej. 2. Modernizacja kotowni opalanych paliwem staym: - zastpowanie piecw i kotowni na paliwo stae paleniskami wykorzystujcymi gaz ziemny, olej opaowy lub biomas. 3. Pozyskiwanie energii ze rde niekonwencjonalnych: - uprawa rolin wysokoenergetycznych i wykorzystanie biomasy do produkcji energii cieplnej, - wykorzystanie energii sonecznej, - zbadanie moliwoci budowy maych elektrowni wodnych

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49


Miasto Nr uchway, data przyjcia oraz organ UCHWAA NR 245/XXX/05 RADY MIEJSKIEJ NOWA RUDA Z DNIA 30 MARCA 2005 R. PROGRAM OCHRONY RODOWISKA DLA GMINY MIEJSKIEJ I GMINY WIEJSKIEJ NOWA RUDA

4387

Poz. 665

Cele, priorytety, kierunki dziaa w zakresie ochrony powietrza wynikajce z PO na rzekach. Dziaania krtkookresowe do 2007: 1. Opracowanie programw w zakresie ochrony powietrza atmosferycznego i zmniejszenie emisji zanieczyszcze dla gminy miejskiej Nowa Ruda (pod warunkiem wystpowania przekrocze ste pyu PM10 w punkcie pomiarowym przy ul. Srebrnej w Nowej Rudzie, warto stenia pyu w punkcie pomiarowym przy ul. Pisudskiego bya niepewna obliczona z niepenej serii pomiarowej oraz gazowych dla gm. Ldek Zdrj. 2. Ograniczenia emisji zanieczyszcze do powietrza z procesw energetycznego spalania paliw i z palenisk domowych poprzez: 2.1 Eliminowanie lub modernizacj kotowni opalanych paliwem staym: - modernizacja kotowni z paliwa staego na gaz w Szkole Podstawowej nr 7, nr 2, - modernizacja instalacji ciepej i zimnej wody, c.o. w Gimnazjum nr 2 - wymiana instalacji m.in. c.o. w Gimnazjum nr 1. 2.2. Zmniejszenie zapotrzebowania na ciepo w obiektach uytecznoci publicznej (m.in. w przychodni, szkoach podstawowych i gimnazjach, orodkach kultury), przeprowadzanie prac termomodernizacyjnych: - wymiana stolarki okiennej i drzwiowej w Szkole Podstawowej nr 3, - modernizacja gminnego zasobu nieruchomoci budynkowych, - rozpoczcie wymiany stolarki okiennej w sali gimnastycznej oraz czciowa w budynku A seg. B w Szkole podstawowej nr 7, 2.3. Gazyfikacja miasta Nowa Ruda 2.4. Wykorzystanie alternatywnych dla wgla rde energii: promowanie wykorzystania alternatywnych dla wgla rde energii zwaszcza energii pochodzcej z biomasy, w maych i rednich kotowniach, z ktrych mogyby by zasilane obiekty mieszkalne, uytecznoci publicznej lub produkcyjne szczeglnie na terenach, gdzie prowadzone s uprawy zb (soma), a take czynnoci zawizane z utrzymanie i eksploatacj lasw (odpady drzewne), 3. Ograniczenie emisji zanieczyszcze powietrza z transportu i ruchu ulicznego poprzez: 3.1. Stopniow popraw nawierzchni drg powiatowych i gminnych: - modernizacja odcinka drogi powiatowej od ul. Kodzkiej do ul. Spacerowej w zwizku z budow zakadw w podstrefie WSSE kompleks nr 4, - budowa obwodnicy miasta Nowa Ruda, - wykonanie nawierzchni bitumicznej ul. Zagrze, - rozpoczcie modernizacji ulic Traugutta, Konopnickiej, Piwnej, Grskiej, Kasztanowej, - rozpoczcie modernizacji ulic: Piastw, Przechodnia, Zauek, Prosta, - rozpoczcie modernizacji ul. Anny, - rozpoczcie przebudowy ul. Teatralnej, - przebudowa drogi ul. Kwiatkowskiego przy skrzyowaniu z ul. Kodzk. 3.1. Ograniczenie ruchu samochodw ciarowych zwizanego z eksploatacj kamieni drogowych i budowlanych (KSS w Bartnicy Kopalnia Gabra Supiec ul. Kwiatkowskiego, KSS wierki) 3.2. Budowa cieek rowerowych na terenie miasta 4. Prowadzenie monitoringu miasta:

NOWA RUDA

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49


Miasto Nr uchway, data przyjcia oraz organ

4388

Poz. 665

Cele, priorytety, kierunki dziaa w zakresie ochrony powietrza wynikajce z PO - monta stacji monitoringu jakoci powietrza w Supcu i Nowej Rudzie, 5. Prowadzenie edukacji ekologicznej w zakresie szkodliwoci spalania odpadw w paleniskach domowych, poszanowania energii oraz wprowadzania nowych materiaw izolacyjnych i uszczelnie w budownictwie, energetyce, przemyle. Dziaania dugookresowe: 1. Spenienie wymaga w zakresie jakoci powietrza poprzez sukcesywn redukcj emisji substancji zanieczyszczajcych powietrze, zwaszcza niskiej emisji, przez podjcie nastpujcych dziaa: 1.1. Ograniczenie emisji ze rde komunikacyjnych, w tym stopniow modernizacj istniejcej sieci drg gminnych: - modernizacja drogi ul. Stara Droga, - modernizacja ul. Anny, - modernizacja ulic: Traugutt, Konopnickiej, Piwnej, Grskiej, Kasztanowej, - modernizacji ulic: Piastw, Przechodnia, Zauek, Prosta, - budowa nawierzchni-ul. Sztygarska, - wykonanie nawierzchni bitumicznej-ul. Zagrze, - budowa nowej. 1.2. Optymalizacj gospodarki cieplnej w tym: - gazyfikacja Miasta, - modernizacja gminnego zasobu, -nieruchomoci budynkowych, - wykorzystanie odnawialnych rde energii, - kontynuacja ekonomicznie uzasadnionej rozbudowy systemw ciepowniczych, - wymiana stolarki okiennej w Sali gimnastycznej oraz czciowa w budynku A seg. B w Szkole podstawowej nr 7. 1.3. Ograniczanie emisji ze rde niezorganizowanych: - wdroenie technologii odzysku i energetycznego wykorzystania biogazu ze skadowiska odpadw w Nowej Rudzie. 2. Kontynuacja edukacji ekologicznej w zakresie oszczdzania energii i korzystania z proekologicznych rde energii odnawialnej. Ochrona przed haasem poprzez: - prowadzenie monitoringu haasu drogowego, - popraw nawierzchni drg, - ograniczenie wjazdu transportu cikiego do stref rdmiejskich miasta Nowa Ruda, - budow obwodnicy miejscowoci Nowa Ruda. Cele dugookresowe i kierunki realizacji: 1. Ograniczenie emisji z zakadw przemysowych i usugowych: - huta Barbara znajdujca si na terenie miasta stanowi wci istotne rdo zanieczyszcze, - w celu zmniejszenia emisji zanieczyszcze konieczne bdzie podjecie takich dziaa jak m.in. wprowadzanie nowoczesnych, proekologicznych technologii. 2. Minimalizacja zanieczyszczenia powietrza pochodzcego z emisji niskiej: - powinno si dy do zmniejszenia udziau palenisk kotowni zasilanych wglem kamiennym, - prowadzi gazyfikacj miasta a budynki wielorodzinne powinny korzysta ze zorganizowanych rde ciepa, - zastosowanie alternatywnych rde energii, takich jak: biomasa, energia wd pyncych, energia wiatru i energia soneczna. Niedocenianym rdem energii jest tzw. Maa energetyka wodna (MEW). 3. Redukcja zanieczyszczenia powietrza pochodzcego ze rde komunikacyjnych: - cigi komunikacyjne winny by optymalnie zlokalizowane a

POLANICA ZDRJ

UCHWAA NR
XXXII/236/2005 RADY

MIEJSKIEJ W POLANICY ZDRJ Z DNIA 30 MAJA 2005 ROKU PROGRAM OCHRONY RODOWISKA DLA MIASTA POLANICA ZDRJ

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49


Miasto Nr uchway, data przyjcia oraz organ

4389

Poz. 665

Cele, priorytety, kierunki dziaa w zakresie ochrony powietrza wynikajce z PO ich stan techniczny stale poprawiany, - powinno si dy si do rozbudowy sieci cieek rowerowych, - transport zbiorowy powinien by uprzywilejowany, - wszystkie dostpne rodki transportu musz by tak zsynchronizowane, aby przemieszczanie si z miejsca na miejsce trwao jak najkrcej i byo komfortowe, - zastosowanie alternatywne paliwa, zmniejszajce poziom zanieczyszcze emitowanych do powietrza przez autobusy i samochody (np. gaz ziemny), - pojazdy uczestniczce w ruchu drogowym w jak najlepszym stanie technicznym. 4. Edukacja spoeczestwa: - prowadzenie edukacji ekologicznej w zakresie wprowadzania nowych materiaw izolacyjnych i uszczelnie w budownictwie, energetyce, przemyle (materiay termoizolacyjne) oraz promocja oszczdzania energii za pomoc akcji propagandowych, nawoujcych przede wszystkim do indywidualnego oszczdzania energii w gospodarstwach domowych. Cele krtkookresowe: 1. Zmniejszenie uciliwoci haasu pochodzcego z ruchu drogowego i kolejowego: - stworzenie mapy akustycznej uzdrowiskowej czci miasta pozwoli na wskazanie miejsc szczeglnie naraonych na haas (przede wszystkim komunikacyjny) oraz umoliwi podjecie skutecznych zada sucych przeciwdziaaniu. Powinien zosta utworzony system cigego monitoringu strefy uzdrowiskowej, - rygorystyczna kontrola haaliwoci pojazdw podczas przegldw technicznych niesprawne samochody, dziurawe ukady wydechowe oraz le wyregulowane silniki odpowiadaj w duej mierze za poziom emitowanego haasu, - opracowanie systemu organizacji ruchu drogowego- wprowadzenie w ycie kierunkw zapisanych w dokumentacji projektowej dotyczcej zmiany organizacji ruchu drogowego, ktra zostaa zlecona w 2001 r., naley tak kierowa ruchem, aby pojazdy poruszay si jak najpynniej, bez potrzeby czstego zwalniania i zatrzymywania si. Na terenie miasta, w newralgicznych miejscach naley rozway wprowadzenie stref ograniczonej prdkoci. - budowa zabezpiecze akustycznych wzdu szczeglnie uciliwych tras komunikacyjnych. Do tras o najwyszym stopniu nasilenia ruchu nale drogi nr 8 i 388, - opracowanie programw ograniczenia lub wyeliminowania emisji haasu do rodowiska, - stay monitoring klimatu akustycznego w czci uzdrowiskowej. 2. Zmniejszenie uciliwoci haasu przemysowego: - Izolacja zakadw przemysowych i usugowych od osiedli ludzkich za pomoc barier akustycznych lub pasw zieleni, - modernizacja lub wymiana gonych urzdze - HSA Barbara, Rozlewnia Wd Mineralnych, - odpowiednie lokowanie nowych zakadw tak, aby nie znajdoway si w bezporednim ssiedztwie zabudowy mieszkaniowej. Priorytet: Ochrona powietrza atmosferycznego poprzez: - oszczdzanie energii, - modernizacj systemw energetycznych i likwidacj niskiej emisji, - reorganizacj ukadw komunikacyjnych i kontrol stanu technicznego samochodw. Dziaania krtkookresowe, do roku 2007

BYSTRZYCA KODZKA

UCHWAA NR XLI/261/05 RADY MIEJSKIEJ W BYSTRZYCY KODZKIEJ Z DNIA 13 MAJA 2005 R. PROGRAM OCHRONY RODOWISKA MIASTA I GMINY BYSTRZYCA KODZKA

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49


Miasto Nr uchway, data przyjcia oraz organ

4390

Poz. 665

Cele, priorytety, kierunki dziaa w zakresie ochrony powietrza wynikajce z PO 1. Ograniczenie emisji zanieczyszcze powietrza z transportu i ruchu ulicznego poprzez: - tworzenie pasw zieleni w miejscach, przez ktre przebiegaj drogi wojewdzkie nr 393, nr 389, nr 388 oraz droga midzynarodowa Warszawa - Wrocaw - Wiede, - zmian organizacji ruchu drogowego w uzasadnionych przypadkach, - budow drg rowerowych, - popraw nawierzchni drg na terenie gminy. 2. Ograniczenie emisji zanieczyszcze atmosferycznych do powietrza z procesw energetycznego spalania paliw i z palenisk domowych poprzez: - termomodernizacj, tj. docieplenie obiektw, wymian okien i drzwi, - rozbudow sieci ciepowniczej w poczeniu z likwidacj rde niskiej emisji, oraz modernizacj nieefektywnych systemw grzewczych (wymiana kotw wglowych na bardziej przyjazne rodowisku np. gazowe lub elektryczne), - wykorzystanie alternatywnych rde energii takich jak: energia wodna, energia soneczna, energia cieplna. 3. Realizacja zada wynikajcych z programu Czarny Trjkt, monitoring programu. 4. Edukacja ekologiczna w zakresie preferowania wprowadzania nowych materiaw izolacyjnych i uszczelnie w budownictwie, energetyce, przemyle (materiay termoizolacyjne) oraz promocje oszczdzania energii akcjami propagandowymi nawoujcymi przede wszystkim do indywidualnego oszczdzania energii w gospodarstwach domowych. 5. Ochrona przed haasem: 5.1. Podjcie dziaa zmniejszajcych uciliwo haasu drogowego w tym: - ograniczenie wjazdu transportu cikiego do obszarw zabudowanych, - poprawa nawierzchni drg, - ograniczenie wjazdu transportu cikiego do strefy rdmiejskiej. 5.2. Denie do wprowadzania ekranw naturalnych lub sztucznych, gwnie w miejscach, gdzie zabudowa mieszkaniowa lub obiekty podlegajce szczeglnej ochronie znajduj si w obrbie stref uciliwoci drg publicznych. 5.3. Identyfikacja zagroe haasowych na terenie miasta i gminy pochodzcych od ruchu samochodowego oraz zakadw przemysowych oraz wyznaczenie terenw szczeglnie zagroonych haasem drogowym. 5.4. Wprowadzanie do miejscowych planw zagospodarowania przestrzennego zapisw odnonie standardw akustycznych dla poszczeglnych terenw. 5.5. Monitoring haasu drogowego. Zadania dugookresowe, do roku 2011: 1. Spenienie wymaga w zakresie jakoci powietrza poprzez sukcesywna redukcj emisji substancji zanieczyszczajcych powietrze, zwaszcza niskiej emisji, poprzez: 1.1. Kontynuacj ograniczenia emisji ze rde komunikacyjnych, w tym: - poprawa nawierzchni drg gminnych, - budowa drg rowerowych. 1.2. Optymalizacj gospodarki cieplnej, w tym: - wykorzystanie odnawialnych rde energii, - kontynuacja ekonomicznie uzasadnionej rozbudowy systemw ciepowniczych, - poprawa jakoci spalanych paliw, - wzrost wykorzystania oleju opaowego i gazu poprzez modernizacj indywidualnych i zbiorczych systemw grzewczych,

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49


Miasto Nr uchway, data przyjcia oraz organ

4391

Poz. 665

Cele, priorytety, kierunki dziaa w zakresie ochrony powietrza wynikajce z PO - stosowanie urzdze i instalacji oczyszczajcych spaliny ze spalania paliw staych (wgla, koksu). 2. Realizacja i monitoring programu Czarny Trjkt. 3. Kontynuacja edukacji ekologicznej w zakresie oszczdzania energii i korzystania z proekologicznych rde energii odnawialnej. 4. Ochrona przed haasem: Podniesienie standardu ycia mieszkacw poprzez ograniczenie haasu na terenach podlegajcych zagospodarowaniu przestrzennemu poprzez: - ograniczenie uciliwoci haasu i doprowadzenie klimatu akustycznego do poziomu obowizujcych standardw. - prowadzenie monitoringu haasu drogowego. - ograniczenie haasu drogowego w centrum miasta Bystrzyca Kodzka poprzez wprowadzenie ograniczenia ruchu koowego w centrum miasta z docelowym zakazem ruchu koowego na terenie rynku. - uwzgldnienie wymaga z zakresu ochrony przed haasem: przy lokalizacji nowych drg, przy lokalizacji zabudowy mieszkaniowej w ssiedztwie istniejcych ju cigw komunikacyjnych, okrelenie obszarw ograniczonego uytkowania wzdu nowo budowanych i istniejcych tras komunikacyjnych, zakadw przemysowych. Cele dugookresowe: 1. Minimalizacja zanieczyszczenia powietrza pochodzcego z emisji niskiej: - zmniejszanie udziau palenisk i kotowni zasilanych wglem kamiennym, - opracowane programw opisujcych moliwoci stosowania takich rda energii jak: biomasa, energia wd pyncych, energia wiatru i energia soneczna, - prowadzenie gazyfikacji miasta oraz gminy oraz podczenie lokalnych mieszkacw do sieci ciepowniczej. 2. Redukcja zanieczyszczenia powietrza pochodzcego ze rde komunikacyjnych: - optymalne zlokalizowanie cigw komunikacyjnych, - budowa cieek rowerowych, - zastosowanie alternatywnych paliw, - dbanie o stan techniczny pojazdw 3. Edukacja spoeczestwa: - edukacja ekologiczna w zakresie wprowadzania nowych materiaw izolacyjnych i uszczelnie w budownictwie, energetyce, przemyle oraz promocje oszczdzania energii. Cele krtkookresowe: 1. Likwidacja rde emisji niskiej: - stopniowa gazyfikacja gminy: koniecznym bdzie opracowanie kompleksowego programu gazyfikacji gminy uwzgldniajcego moliwoci podczenia poszczeglnych wsi do sieci oraz przeprowadzenie analizy ekonomicznej takiej inwestycji. Wsie majce szans na stosunkowo atwe podczenie do sieci to: Trzebieszowice i Stjkw, - zmniejszanie strat na sieciach przesyowych, modernizacja instalacji, inwentaryzacja oraz kontrola rde zanieczyszcze, zmniejszenie materiao- i energochonnoci, produkcji, zastosowanie nowoczesnych technik spalania paliw, korzystanie z surowcw przyjaznych rodowisku, - termoizolacja budynkw uytecznoci publicznej (np. Gimnazjum Publiczne, Gminne Przedszkole Publiczne) - promowanie wprowadzenia opomiarowania zuycia ciepa: jest to istotny czynnik mobilizujcy do oszczdnoci w nadmiernym zuywaniu energii cieplnej, - wsparcie finansowe dla mieszkacw zmieniajcych ogrzewanie z wglowego na gazowe oraz ocieplajcych budynki.

LDEK ZDRJ

UCHWAA NR
XXXV/376/05 RADY MIEJSKIEJ W LDKU ZDROJU Z DNIA 24.03.2005 R. PROGRAM OCHRONY RODOWISKA DLA MIASTA I GMINY LDEK ZDRJ

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49


Miasto Nr uchway, data przyjcia oraz organ

4392

Poz. 665

Cele, priorytety, kierunki dziaa w zakresie ochrony powietrza wynikajce z PO 2. Poprawa sieci drg: - remonty i modernizacja nawierzchni dobry stan nawierzchni drg zmniejsza zuycie paliwa przez pojazdy silnikowe oraz suy poprawieniu klimatu akustycznego. Rwnie drogi wojewdzkie nr 391 i 392 ze wzgldu na narastajcy ruch komunikacyjny wymagaj miejscowych modernizacji i napraw, - budowa cieek rowerowych i spacerowych stworzenie sieci cieek rowerowych, cieki powinny by tworzone przede wszystkim w czci uzdrowiskowej miasta. Warto rozway rwnie przeprowadzenie remontw na istniejcych szlakach, gdy s one sabo oznakowane. 3. Korzystanie ze rodkw komunikacji publicznej: - uprzywilejowanie transportu publicznego: powinno wyznacza si pasy ruchu, na ktrych transport publiczny miaby bezwzgldne pierwszestwo, - dziaania edukacyjne na temat przyjaznych rodowisku form transportu: rodki publiczne, rower. 4. Poprawa pynnoci ruchu oraz poprawa stanu technicznego pojazdw: - wyznaczenie stref ograniczonego ruchu w centralnych czciach miasta. Ograniczenie ruchu pojazdw cikich. Okrelenie zasad przejazdu na skrzyowaniach, wprowadzenie ogranicze ruchu na zdrojowej czci miasta, - wprowadzenie stref zamieszkania oraz stref ograniczenia prdkoci: dotyczy to gwnie uzdrowiskowej czci Ldka, - przeprowadzanie staych kontroli stanu technicznego pojazdw, - promowanie benzyny bezoowiowej. Kierunki dziaa miasta i gminy zgodne z zaoeniami polityki ekologicznej : 1. Ograniczenie emisji zanieczyszcze z zakadw produkcyjno- usugowych: - zadanie ma na celu biecy monitoring oraz skuteczne egzekwowanie norm emisji zanieczyszcze, szczeglnie przez odpowiedzialne za to suby wojewdzkie i powiatowe, - udzielanie pozwole na dziaalnoci produkcyjne tylko pod warunkiem spenienia i przestrzegania emisji zanieczyszcze mieszczcych si w normach przewidzianych dla terenw uzdrowiskowych. 2. Sukcesywna eliminacja kotowni wglowych: - zmiana systemu ogrzewania, - sukcesywne zastpowanie kotowni zasilanych wglem kamiennym i jego pochodnymi, na urzdzenia wykorzystujce gaz ziemny, olej opaowy, pompy cieplne czy np.: biomasy, - opracowany dokument: Projekt zaoe do planu zaopatrzenia w ciepo, energi elektryczna i paliwa gazowe dla miasta i gminy Stronie lskie. Na jego podstawie naley opracowa dugofalow koncepcj podmiany paliw staych, zakada on modernizacj i pene wykorzystanie obecnych mocy kotowni istniejcych oraz zwikszenie wykorzystania gazu ziemnego, w pozostaych gminach gazu pynnego, oleju opaowego i energii elektrycznej, -eliminacja kotowni w gwnych budynkach uytecznoci publicznej i komunalnej substancji mieszkaniowej. 3. Wspieranie termoizolacji budynkw: - modernizacja termoizolacyjna budynkw uytecznoci publicznej i komunalne zasoby mieszkaniowe, - wymiana stolarki okiennej w dwch kamienicach (na ul. Kociuszki i Morawka), - modernizacja obiektw Centrum Sportu i Rekreacji oraz mieszkaniowego budynku komunalnego przy ulicy Zielo-

STRONIE LSKIE

UCHWAA NR XXVIII/265/05 Z DNIA 31 MARCA 2005 ROKU RADY MIEJSKIEJ W STRONIU LSKIM PROGRAM OCHRONY RODOWISKA DLA GMINY STRONIE LSKIE

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49


Miasto Nr uchway, data przyjcia oraz organ

4393

Poz. 665

Cele, priorytety, kierunki dziaa w zakresie ochrony powietrza wynikajce z PO nej, budynkw mieszkaniowych 4. Promocja odnawialnych rde energii: - wykorzystanie gwnie wody i siy wiatru. 5. Wspieranie ekologicznego transportu-reaktywacja linii kolejowej: - zorganizowanie ekologicznej komunikacji samochodowej napdzanej ekologicznym paliwem, komunikacja ma na celu organizowanie przewozw pasaerskich na terenie gminy, - wzmocnienie ruchu kolejowego (sie skoordynowanych pocze wewntrz powiatu) relacji Kodzko - Stronie lskie, ktry w znaczny sposb wpynby na zmniejszenie natenia ruchu drogowego na drodze wojewdzkiej nr 392. 6. Dziaania wpywajce na ograniczenie rde haasu: - ograniczenie rde haasu pochodzcych z przedsibiorstw, - identyfikacja terenw, na ktrych wystpuj przekroczenia dopuszczalnych norm haasu, - identyfikacja terenw zagroonych nadmiernym promieniowaniem elektromagnetycznym, - wydzielenie rejonw o ograniczonym ruchu pojazdw reorganizacja ruchu pojazdw w gminie, - wprowadzanie pasw zieleni przy cigach komunikacyjnych, - modernizacja nawierzchni drg, - budowa drg rowerowych. Cele, zadania miasta i gminy: - ograniczenie niskiej emisji (likwidacja lub modernizacja lokalnych kotowni opalanych paliwem staym lub likwidacja (modernizacja) indywidualnych, wysokoemisyjnych piecw na paliwo stae, zamiana tych urzdze na bardziej sprawne, - podczanie obiektw do sieci cieplnej, - ograniczanie wielkoci emisji zanieczyszcze komunikacyjnych, - ograniczenie emisji pyowo-gazowej z sektora przemysowego, - stosowanie urzdze grzewczych o wysokich sprawnociach - stosowanie niekonwencjonalnych rde uzyskiwania energii cieplnej (wykorzystywanie ciepa odpadowego i alternatywnych rde energii, zmian rodzajw paliwa), - poyczki, dodatki, dofinansowanie dla inwestorw, wacicieli nieruchomoci modernizujcych ogrzewanie, -optymalizacj warunkw ruchu drogowego przy wykorzystaniu podstawowych narzdzi inynierii ruchu, zapewniajcych zwikszenie pynnoci i przepustowoci drogowej, - podwyszenie standardw technicznych infrastruktury drogowej, zwaszcza w obszarach wysoko zurbanizowanych, - stosowanie nowoczesnych i efektywnych rozwiza technicznych w komunikacji i pojazdach, - zastosowanie w pojazdach benzyny bezoowiowej, biopaliw i gazu, - eliminacja z ruchu pojazdw nie speniajcych obowizujcych norm ekologicznych, - rozbudowa cieek rowerowych, - promocja komunikacji zbiorowej i systematyczne usprawnianie transportu zbiorowego w celu zwikszenia jego udziau w cakowitych przewozach pasaerskich, - rozbudowa lub czenie systemw ciepowniczych w celu racjonalizacji wykorzystania energii pierwotnej paliw, - budowa lub modernizacja urzdze odpylajcych stosowanie wysokosprawnych, nowoczesnych technik odpylania, - budowa urzdze dla ograniczania emisji zanieczyszcze gazowych,

SZCZYTNA

UCHWAA NR XXVII/255/05 RADY MIEJSKIEJ W SZCZYTNEJ Z DNIA 17 CZERWCA 2005 ROKU PROGRAM OCHRONY RODOWISKA DLA

MIASTA I GMINY SZCZYTNA

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49


Miasto Nr uchway, data przyjcia oraz organ

4394

Poz. 665

Cele, priorytety, kierunki dziaa w zakresie ochrony powietrza wynikajce z PO - hermetyzacja procesw technologicznych, - likwidacja rde emisji niezorganizowanej, - tworzenie technicznych moliwoci korzystania z czystych paliw, - ograniczenie poziomu haasu emitowanego przez rodki transportu w obszarach miejskich i wzdu gwnych drg, - wyeliminowanie z uytkowania rodkw transportu, maszyn i urzdze, z ktrych emisja haasu nie odpowiada przyjtym standardom, - wprowadzenie koniecznych zmian w inynierii ruchu drogowego oraz budowa obwodnic, - poprawienie organizacji ruchu uatwiajc pynno jazdy, - poprawa stanu nawierzchni ulic, - rozbudowa cieek rowerowych, - budowa ekranw akustycznych, - zwikszenie iloci izolacyjnych pasw zieleni.

13. ZACZNIKI GRAFICZNE W niniejszym rozdziale pokazano na mapach rozkady ste pyu zawieszonego PM10 na terenie powiatu kodzkiego. Rozkady zostay obliczone modelem Calpuff opisanym szczegowo w rozdziale 9.2. czci oglnej.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4395

Poz. 665

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4396

Poz. 665

__________________
1) Opracowanie prognozy zanieczyszczenia powietrza pyem drobnym w Polsce na lata 2010, 2015, 2020 wraz analiz uwarunkowa i ocen kosztw osignicia standardw dla pyu okrelonych projektowan dyrektyw w sprawie jakoci powierza atmosferycznego i czystszego powietrza dla Europy; Ocena i prognoza zagroe dla zdrowia i ekosystemw zwizanych z zawartoci ozonu w troposferze w skali kraju

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4397 POWIAT WABRZYSKI

Poz. 665

I CZ OPISOWA 1. PRZYCZYNA STWORZENIA PROGRAMU 1.1. OPIS STREFY Stref, dla ktrej opracowywany jest niniejszy Program zgodnie z wytycznymi w sprawie klasyfikacji stref oceny jakoci powietrza jest powiat wabrzyski lecy w poudniowej czci wojewdztwa dolnolskiego. Powiat wabrzyski zajmuje powierzchni 514,18 km2 i jest pitym, co do wielkoci powiatem ziemskim w Polsce z najwyszym stopniem urbanizacji w kraju. Powiat zamieszkuje 182,104 tys. mieszkacw. Powiat wabrzyski ssiaduje z powiatem widnickim, dzieroniowskim, jaworskim, kamiennogrskim i kodzkim, a od poudnia ssiaduje z Republik Czesk. W skad powiatu wchodzi 9 gmin, a w nich znajduje si 6 miast: Boguszw Gorce, Jedlina-Zdrj, Guszyca, Mieroszw, Szczawno-Zdrj i Wabrzych. Stolic powiatu jest miasto Wabrzych bdce drugim po Wrocawiu najwikszym miastem w wojewdztwie dolnolskim. Specyficzne pooenie powiatu w Sudetach rodkowych, w obrbie Pogrza Wabrzyskiego, a take Gr Wabrzyskich, Kamiennych i Sowich, sprawia, e jest on bardzo atrakcyjny turystycznie. Najniszy punkt jest w Wabrzychu w dolinie Pecznicy (315 m n.p.m.), a najwyszy na terenie gminy Walim szczyt Wielkiej Sowy (1015 m n.p.m.). Okoo 40% powierzchni powiatu stanowi lasy, z czego ponad 30% to obszary prawnie chronione. Pooenie przygraniczne powiatu w obrbie wojewdztwa niesie za sob okrelone konsekwencje. W osi tranzytowej powiat ley nieco na uboczu w przebiegu poczenia drogowego Wrocaw Kodzko Nahod (Czechy). Na terenie powiatu znajduje si wze wabrzysko wiebodzicki obejmujcy swym zasigiem dwa miasta poczone drog krajow nr 35 (relacji Wrocaw widnica wiebodzice Wabrzych Mieroszw przejcie graniczne w Golisku) oraz drg wojewdzkich 367 i 381 czcych Jeleni Gr, Kamienn Gr przez Wabrzych z Now Rud i Kodzkiem. Inne drogi wojewdzkie przebiegajce przez powiat to: 375, 376, 379, 380, 383. Budowa obwodnicy jak i drg ekspresowych pozwoliaby na segregacj ruchu tranzytowego i lokalnego, odciajc miasta od rosncej iloci pojazdw przejedajcych zwaszcza w godzinach szczytu. Ten problem szczeglnie dotkliwie jest odczuwalny w Wabrzychu i Szczawnie-Zdroju. Obszar Dolnego lska obsugiwany jest przez wrocawski port lotniczy-lotnisko o randze krajowej. Do lotniska wrocawskiego z Wabrzycha jest okoo 75 km. Na terenie powiatu wabrzyskiego znajduje si Wabrzyska Specjalna Strefa Ekonomiczna na terenie, ktrej prnie rozwija si przemys motoryzacyjny, maszynowy i ceramiczny. Przemys wabrzyski funkcjonujcy poza stref reprezentowany jest gwnie przez bran ceramiczn, szklarsk, wkiennicz, odzieow, materiaw budowlanych, chemiczn, metalow, elektroniczn, motoryzacyjn i spoywcz. Praktycznie w kadej gminie powiatu znajduj si zoa odkrywkowe lub zoa podziemne wgla kamiennego. Wikszo z kamienioomw jest ju nieczynna, a funkcjonuj jedynie kamienioomy w Jedlinie-Zdrj i Mieroszowie. Cay obszar powiatu jest bardzo zasobny w surowce mineralne, ktre byy eksploatowane przez wiele lat, co znacznie wpyno na uksztatowanie terenu caego powiatu i zdegradowanie rodowiska naturalnego poprzez kopalnie odkrywkowe. Na rysunku poniej pokazano lokalizacje strefy w wojewdztwie dolnolskim.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4398

Poz. 665

1.2. SUBSTANCJE OBJTE PROGRAMEM W wyniku rocznej oceny jakoci powietrza w wojewdztwie dolnolskim dokonanej w 2007 roku, wyznaczono strefy, ktre zostay zakwalifikowane, jako strefy C, a tym samym zostay zobligowane do opracowania Programu ochrony powietrza (POP). W wojewdztwie dolnolskim wyszczeglniono 10 stref, dla ktrych wystpiy ponadnormatywne stenia przynajmniej jednej z normowanych substancji. Do stref tych zostaa zaliczona strefa powiatu wabrzyskiego, gdzie naley opracowa program ochrony powietrza ze wzgldu na: przekroczenie docelowej wielkoci stenia redniego benzo(a)pirenu w roku kalendarzowym, przekroczenie dopuszczalnej czstoci przekraczania poziomu dopuszczalnego 24-godz. ste pyu zawieszonego PM10 w roku kalendarzowym. W tabelach poniej przedstawiono charakterystyk strefy pod ktem wynikw rocznej oceny i przyczyny stworzenia Programu.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4399

Poz. 665

Tabela F-1. Charakterystyka strefy powiat wabrzyski (rdo: Ocena poziomw substancji w powietrzu oraz wyniki klasyfikacji stref wojewdztwa dolnolskiego za 2007 rok; WIO Wrocaw, 2008 r.)
Nazwa strefy Kod strefy ze wzgldu na ochron zdrowia [tak/nie] ze wzgldu na ochron rolin [tak/nie] dla obszarw uzdrowisk i ochrony uzdrowiskowej [tak/nie] Powiat wabrzyski PL.02.07.p.01 tak nie tak nie 515 182 104

Na terenie lub czci strefy obowizuj dopuszczalne poziomy substancji okrelone:

Aglomeracja [tak/nie] Powierzchnia strefy [km2] (2007 r.) Ludno (na dzie 31.12.2007 r.)

Tabela F-28. Wynikowe klasy strefy dla poszczeglnych zanieczyszcze oraz klasa oglna dla strefy z uwzgldnieniem kryteriw ustanowionych w celu ochrony zdrowia (rdo: Oceny poziomw substancji w powietrzu oraz wyniki klasyfikacji stref wojewdztwa dolnolskiego za poszczeglne lata, WIO Wrocaw) Nazwa strefy Powiat wabrzyski Kod strefy Rok SO2 NO2 PM10 Pb Symbol klasy wynikowej dla poszczeglnych zanieczyszcze dla obszaru caej strefy As Cd Ni CO O3 B(a)P Klasa oglna strefy 2004 r. 2003 r. 2005 A A A A A A PL.02.07.p.01 2006 C A A A A C C B 2007 A A A A A A A A C 2008 A A C A A A A A C

1.3. WYNIKI POMIARW JAKOCI POWIETRZA Pomiary ste substancji na terenie powiatu wabrzyskiego prowadzone s na stacjach wchodzcych w skad sieci monitoringu pastwowego. Stacje te znajduj si w dwch punktach pomiarowych, nalecych do Wojewdzkiego Inspektoratu Ochrony rodowiska we Wrocawiu oraz Wojewdzkiej Stacji Sanitarno Epidemiologicznej we Wrocawiu: w Wabrzychu przy ul. Wysockiego stacja automatyczna (WIO) i pobornik pyu PM10 (WSSE), w Szczawnie-Zdroju przy ul. Kopernika stacja manualna. W niniejszym rozdziale przedstawiono szczegowo wyniki pomiarw ste pyu zawieszonego PM10 i benzo(a)pirenu, ktre stanowiy podstaw do opracowania programu ochrony powietrza oraz zestawiono wyniki pomiarw z lat wczeniejszych i nastpnych w celu zobrazowania problemu zej jakoci powietrza w strefie.

Dziennik Urzdowy Wojewdztwa Dolnolskiego Nr 49

4400

Poz. 665

Na rysunkach poniej przedstawiono lokalizacj poszczeglnych punktw pomiarowych.

Stacja w Szczawnie-Zdroju znajduje si na terenie uzdrowiska, w bliskim ssiedztwie drogi wojewdzkiej nr 376 oraz parku zdrojowego. Stacja naley do Wojewdzkiego Inspektoratu Ochrony rodowiska we Wrocawiu. Wok stacji znajduje si zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna z du iloci zieleni. Najbardziej negatywne oddziaywanie na stacj na droga wojewdzka, ktra jest obciona do duym nateniem ruchu. W pobliu stacji nie ma terenw przemysowych. Stacja pomiarowa w Wabrzychu jest stacj automatyczn nalec do Wojewdzkiego Inspektoratu Ochrony rodowiska we Wrocawiu, natomiast pobornik pyu PM10 do koca 2009 roku nalea do Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Wabrzychu i przez PSSE by obsugiwany. Stacja pooona jest w poudniowej czci miasta na terenach poprzemysowych. W ssiedztwie stacji po stronie wschodniej przebiega droga krajowa nr 35, natomiast po stronie zachodniej znajduj si tereny zielone. Bliskie ssiedztwo stacji stanowi zabudowania magazynowe i przemysowe oraz zlokalizowane s parkingi. Py zawieszony PM10 Poniej przedstawiono podsumowanie wynikw pomiarw ste analizowanych substancji tj.: pyu zawieszonego PM10, z wyej opisanych stacji pomiarowych, ktre to wyniki stanowiy podstaw do opracowania Programu ochrony powietrza dla powiatu wabrzyskiego. Rokiem bazowym opracowania Programu ochrony rodowiska dla wszystkich stref wojewdztwa dolnolskiego, dla ktrych wymagany jest Program zosta wybrany rok 2007. W powiecie wabrzyskim w 2007 roku nie wystpoway przekroczenia