UVOD MALA GRAMATIKA ITALIJANSKOG JEZIKA Svi se slažemo da je italijanski jezik veoma lep i melodičan.

To je jezik koji pripada romanskoj grupi kao i francuski, španski, portugalski i rumunski, a razvio se iz latinskog jezika, tako da mnoge reči u jezicima koji ne pripadaju pomenutoj grupi mogu da budu prepoznatlive po svojoj osnovi preuzetoj iz latinskog jezika. Melodičnost italijanskog jezika potiče i od toga što svaka reč praktično završava vokalom i što jezik ne poznaje slogove sa po nekoliko konzonanata bez vokala ( kao na pr. naše reči prst ili čvrst, grm, trn , vrh ili spremanje …). Italijanske reči se lako izgovaraju i nadovezuju, i u izgovoru se ne oseti nikakva prepreka (N.pr. Io studio l’ italiano ….) , tako da rečenice imaju tu posebnu melodiku i ritam. Italijanska gramatika, ipak, nije tako jednostavna i nije u potpunosti preuzela latinske konstrukcije, a osim toga, ima i dosta izuzetaka od pravila, i mada se konstrukcija rečenice ne razlikuje mnogo od naše, nije uvek moguće da se prevede kontekst kao u našem jeziku. Postoje veoma dobri udžbenici i gramatike koje detaljno obrađuju italijanski jezik a ova “mala gramatika” namenjena je studentima –početnicima, kao mala pomoć uz udžbenik “ Un giorno in Italia”. Olgica Kapetanić, Prof. Italijanskog jezika SADRŽAJ Uvod ITALIJANSKI JEZIK Abeceda Glasovi i znaci Samoglasnici (vokali) i suglasnici (konsonanti) Izgovor samoglasnika i suglasnika Diftonzi, polusamoglasnici i prividni dvoglasnici Izgovor slova Q,H,Z i kombinacije slova Kombinacija slova c, g sa vokalima E, i I - palatalizacija

Izgovor:

Ca, co, cu , che, chi - cia, cio, ciu, ce, ci Ga, go, gu, ghe, ghi - gia, gio, giu, ge, gi

Kombinacija slova za dobijanje glasa “Š” Sc+i/e MORFOSINTAKSA ČLAN Određeni član - Oblici određenog člana Primeri Neodređeni član - Oblici neodređenog člana Primeri Upotreba određenog člana Primeri Upotreba partitivnog člana Primeri

IMENICE PREDLOZI I PREDLOZI SA ČLANOVIMA PRIDEVI PRISVOJNI PRIDEVI KOMPARACIJA PRIDEVA GLAGOLI Konjugacije Način Vremena PREZENT Pravilni glagoli Nepravilni glagoli Inkoativni glagoli Pomoćni glagoli Prezent pomoćnih glagola ESSERE – AVERE IMPERATIV

primeri PROŠLO SLOŽENO VREME PASSATO PROSSIMO Građenje participa Primeri Nepravilni participi Primeri

ABECEDA GLASOVI I ZNACI
ABECEDA, glasovi i znaci, izgovor Italijanska abeceda ima 21 slovni znak, iako u izgovoru ima više glasova tako da se koriste združena slova za dobijanje tih glasova koji odgovaraju i glasovima u našem jeziku. ABECEDA A B C D E F G a bi či di e effe dži H I L M N O P akka I elle emme enne o pi Q R S T U V Z ku erre esse ti u vu dzeta

SAMOGLASNICI (VOKALI) i SUGLASNICI (KONSONANTI)
Italijanski jezik ima 5 vokala (samoglasnika) i 16 konsonanata (suglasnika). Vokali – a, e, i, o, u izgovaraju se kao i u srpskom jeziku, s tim što postoje neznatne razlike u izgovoru zatvorenih vokala e, o kao i u izgovoru diftonga (dvoglasnik) i triftonga (troglasnik), tj. po dva ili tri vokala u kombinaciji i-a i-e, i-o, i-u (kada “i” dobija značenje poluvokala pa se izgovara kao naše J), ili prividnih dvoglasnika , kada se svaki vokal izgovara pojedinačno.

rečima . ali je značajno u pisanju kao pomoćno slovo. questo. N. piove. zia. piede. disprezzo (palata.cappa. H. izgovara većinom se kao “c”. komarac. tuoi ( izgovor: ajuola. e. namirnica. strah. kuo. zanzara. zelo. N. pa se zato i naziva “nemo ili muklo H” ili “acca muto”. sastanak.ics. i . izvrstan. lezione.pr. N. slovo “H” se koristi u pisanju ali se uglavnom ne izgovara. miei . slova koja ne pripadaju italijanskoj abecedi (j – i lunga. x. pjove. piuolo. U rečima gde je slovo “z” udvojeno i nalazi se između vokala.zadovoljstvo. Venecija) izgovara se kao “C” . ragazza. polusamoglasnici i prividni dvoglasnici Primeri: Diftong : piacere. zoccolo (stric. obliquo. mjei. quadro.w-vu doppia. šećer. quello quanto. aereo (violina.pr. Izgovor slova Q. čas. pada kiša. Kod reči stranog porekla. cokula) (na početku reči uglavnom se izgovara kao “dz”) U rečima grazie. tvoji) Prividni dvoglasnik: violino. Italijanko slovo “Z” izgovara se kao naše slovo “c” i kao “dz”. chi – ki =ko). quinto. ragazzo. riunione. requisito. kao kue. devojka.osim “u”) . Q ( koje izgovara se kao “ku” ali iza “q” uvek mora da sledi vokal “u”. . domovina. zio.pr. kočić. Hotel (čita se otel) Drugi znaci tj. kui bez obzira da li se slog nalazi na početku reči. patria. pr. kua. Izgovara se kratko. pjede. y-ipsilon) mogu da se upotrebljavaju jedino u stranim rečima. piuma ( izgovor je najbliži našem pj – pjaćere. quota. pero ) Triftong: aiuola. Takođe. radi dobijanja određenih glasova (n. paura. pogotovo u grupama kod združenih slova.pr. strina. Z i kombinacija slova U italijanskom jeziku postoje u pisanju i izgovoru neka slova koja mi nemamo u našoj abecedi. stopalo.o . delizioso. trionfo. pijuolo. trijumf.pr. k .a. kao slovo n. pjuma . N. moji. postoji slovo H koje se nikada ne izgovara. pietanza. mladić. polet. tuoij – leja. palazzo. prezir) iako u reči azzeccare (=potrefiti) izgovara se kao “dz”. Venezia (hvala. u sredini ili na kraju.Diftonzi. avion ). zucchero. posle koga mogu da slede svi ostali vokali.

Jesolo (mesto blizu Venecije) ili Jovanotti (prezime). đi Prim. Stanche. Retki su italijanski nazivi u kojima se koristi slovo “j” . ku Prim. fanciullo (košulja. U italijanskom izgovoru ne postoji razlika u izgovoru između Č i Ć. ki Prim. cinema (cement.: ragazzo. gu Prim. Egitto. Ca. takođe. vlada. poljubac. . mladi.cu izgovara se kao ka. (umorne. đu Prim. girasole (Đenova.u odnosu na naš jezik – nešto između. bacio. već se ti glasovi dobijaju tako što se koriste vokali I i E koji dovode do takozvane palataliazacije slova “C” i “G”. sudija) Cie.laži ) Da bi dobili zvuk K ili G uz vokale “e” i “i” moramo da koristimo nemo H.farmacie . đo.đe Prim.: carta. obala. gente. i ubacujemo nemo H. pa se shodno tome ni ne čuje. ljudi. : cemento. farmaćie – apoteka/e . spiskovi) .cie. giu izgovara se kao đa. -gie u izgovoru se čuju ova vokala: n. -gia. suncokret) Cia. kao što je i izgovor za Š nešto mekši u odnosu na naš.stranog porekla i u nekim prezimenima. Kombinacija slova c.g sa vokalima e. gu izgovara se kao ga. kultura) Ce. DŽ i Đ. Npr.farmaćia. i u rečima koje u jednini završavaju na -cia. giovani. u množini . chi izgovara se kao ke. Camicia. dete) Gia. gio. čestitke) Ge. pr. ciu izgovara se kao ća. ali u reči cielo – nebo – u izgovoru se čuje i nenaglašeno “i” – ćielo. čilieđe. auguri (mladić. gie izgovara se kao će . cio. ciliegie (košulje. go. trešnje) ( u ovom slučaju slovo “i” se praktično ne čuje – pa se reči izgovaraju kao kamiće. bugia – bugie . governo. Mangiare. već je to . giudice (jesti. gi izgovara se kao đe. ci izgovara se kao če. Camicie. : Genova.co. bioskop) Ga. lj i nj za koje se koriste združena slova. i i palatalizacija Ć/Č – DŽ/Đ Nešto složeniji za pisanje su glasovi kao što su naši č-ć. cultura (papir. elenchi. costa. ko. farmacia . dž-đ. buđie – laž. buđia . š. go. između slova C ili G i vokala e . Egipat. Che.ću Prim. Za glasove č/ć i đ/dž ne postoji određeni samostalni znak .ćo. či Prim. Kada ne želimo palatalizaciju. koje se piše ali se ne izgovara.

Scia.* teoretski postoji kombinacija ghiu – ali nema reči sa takvom kombinacijom slogova) Kombinacija slova za dobijanje glasa “Š” Sc+i/e Naše slovo “Š” dobija se kombinacijom nekoliko slova. Za dobijanje glasa “Š” treba da se koriste združena slova sc+ vokal i ili e koji dovode do palatalizacije. koristeći n. uscire (scena. šo. sciocco. scientifico. inkjostro. scienziato (nauka. zatvoreno) Ghia. MORFOSINTAKSA ČLAN (L'ARTICOLO) U italijanskom jeziku. iako. sciu izgovara se ša. peškir) Sce. inchiostro. Chiamare. chio.Ghe. šo. Scena. prstenasti okov.pr. kjedere. naučnik) i tada se u izgovoru čuje. ghiu* izgovara se kao gja. kjuzo – zvati. venac) U slučaju gde imamo iza “i” još neki vokal. ši Prim. ghi izgovara se kao ge. gjotto – led. šu ” vokal “i” ili “e” se jedva primetno čuju i praktično se ne naglašavaju u izgovoru. ghiotto (gjaćo. stranu reč “garage”(garaža) i oni će izgovoriti “garaž”. asciugamano ( sablja. mastilo. kao već poznate ili tačno određene. chiu izgovara se kao kja. Kod izgovora slogova “ša. gjera. ali nenaglašeno. šu Prim. Jedino slovo i zvuk koji ne postoji u italijanskom jeziku. Tako razlikujemo dve vrste člana. ghiera. Botteghe. za razliku od našeg. ghio. Oblici određenog člana 1) ODREĐENI ČLAN (articolo determinativo) označava bliže predmet ili biće. chiuso ( kjamare. i slaže se u rodu i broju sa imenicom. u odnosu na naš. kju Prim. glup. chiedere. . je Ž. Sciabola. gjo. “I” se izgovora kao “j” Chia. gju Prim. alav . ghie. gi Prim. Ghiaccio. pitati. gje. izlaziti) Ponekada se u reči sa glasom “š” koriste oba vokala: i i e: Prim. i slovo “i”. kje. ghirlanda (prodavnice. kjo. sci izgovara se še. naučni. scio. postoji član koji služi za označavanje imenice po rodu i broju. određeni i neodređeni. Scienze. chie.

Videla sam jednog (nekog) nepoznatog čoveka. degli amici delle delle ragazze. poznati studenti) Le amiche mi scrivono spesso. Ho incontrato un’amica. Ho trovato una matita. l’amica Množina I Gli – gli Le . ili da se koristi partitivni član . Ho visto un uomo sconosciuto. ( naši studenti. Ostrvo Kapri je prelepo (poznato svima) I test sono difficili. gli amici le ragazze.Jednina Il Lo / l’ La/ l’ Primeri: primer: il ragazzo lo studente. Studenti na trećoj godni su veoma dobri. un’ una ragazza. Il libro di Umberto Eco è molto interessante. le amiche Il ragazzo che vedi è mio fratello. un anno uno uno studente ali un amico Una . l’amico la ragazza. jedna. Sreo sam jednu (neku) prijateljicu.testovi pred nama). Knjiga Umberta Eka je veoma interesantna. neka. Testovi su teški ( . Srela sam jednog (nekog ) mladića. Gli studenti al terzo anno sono molto bravi. neko». Mladić kojeg vidiš je moj brat (ovaj ovde).predlog «di» spojen sa određenim oblicima člana. Oblici neodređenog člana 2) NEODREĐENI ČLAN (articolo indeterminativo) označava imenicu koja se bliže određuje sa značenjem «jedan. un’amica Primeri: Ho incontrato un ragazzo. u množini kao oblik ne postoji. pa može da se izostavi. Pravi prijatelj je pravo blago (jedan jedini je pravi) La mamma di Maria è molto gentile. Množina primer: Dei dei ragazzi degli degli studenti. ali se koristi samo za jedninu. L’amico vero è un vero tesoro. Prijateljice mi pišu često (moje prijateljice. jedno» ili imenicu sa neodređenim značenjem «neki. (ova knjiga. Neodređeni član se takođe slaže u rodu sa imenicom . o kojima smo govorili). Našla sam jednu (neku) olovku. Student je zaboravio knjigu (malo pre pomenutu).le primer: i ragazzi gli studenti . Imam (jednog) veoma simpatičnog strica.delle amiche . Ho uno zio molto simpatico. Marijina mama je veoma ljubazna (poznajemo mamu) L’isola di Capri è bellissima. o kojoj smo pričali) Lo studente ha dimenticato il libro. Jednina primer: un un ragazzo.

Kupila sam (jednu) tašnu. Ho conosciuto uno studente straniero. L’ombrello è di colore rosso. Lo studente è italiano. U rečenici. (Taj) Kišobran je crvene boje. Il gelato mi piace molto. Imam (neke) veoma simpatične stričeve. Ho trovato un ombrello. kada prvi put pominjemo nešto tada koristimo neodređeni član a kada o tome ponovo govorimo onda koristimo određeni član. Našla sam (neke) olovke. Našla sam (neki) kišobran. Hanno portato dei libri nuovi. (Taj) Student je italijan. Ho incontrato delle amiche. Sreo sam (neke) prijateljice.Upotreba partitivnog člana U množini možemo da izostavimo član. I libri sono in italiano. ali se u nekim slučajevima izostavlja. (Taj) Sladoled mi se veoma dopada. UPOTREBA ODREĐENOG ČLANA Određeni član se redovno koristi ispred imenica. Najvažnija pravila o upotrebi članova: . Vedo delle belle ragazze. Uzela sam sladoled od jagode. Gli studenti vanno a lezione. La borsa è di pelle. Vidim neke lepe devojke. Srela sam (neke) mladiće. (Te) devojke su Markove sestre . Videla sam (neke) nepoznate ljude. Sreli smo (neke) studente. Primeri: Ho comprato una borsa. (Te) knjige su na italijanskom. Ho degli zii molto simpatici. ili da koristimo partitivni član na sledeći način: Ho incontrato dei ragazzi. Ho visto degli uomini sconosciuti. Abbiamo incontrato degli studenti. Le ragazze sono le sorelle di Marco. (Ta) tašna je od kože. Doneli su (neke) nove knjige. Upoznala sam nekog stranog studenta. Ho trovato delle matite. (Ti) Studenti idu na predavanja. Ho preso un gelato di fragola.

poznat i romantičan grad Venecija. Il buon Giovanni.pr. Milano è una grande città industriale. vredna Marija/ Član ispred ličnog imena može da se koristi ako se ime koristi u prenesenom smislu ili kada pominjeno izuzetno poznatu ličnost. famosa e romantica città di Venezia. kada se pominje samo prezime a izostavlja ime. Io mi chiamo Maria. La Spezia si trova in Liguria. La Deledda e la Duse hanno pubblicato molti romazi. ispred prezimena se koristi član “la” . ili da je mi poznajemo. Nazvao me Morandi ( naš poznanik). pr. / Ja se zovem Marija. Marko je tvoj brat. Lep. Primeri: Verdi è un celebre compositore italiano. Ho ascoltato la Madonna. N. gli Sforza e i Borgia sono famose famiglie medievali. Mi ha chiamato il Morandi. Posetila sam London i Pariz. Srela sam (našu) Mariju. (Spisateljice) Deledda i Duse objavile su mnoge romane. un quadro di Raffaello) Kupio sam jednog Dantea. Karavađo je ostavio mnogo slika. osim kada je to sastavni deo njihovog imena. takođe kada pominjemo porodice po prezimenu možemo da koristimo član u množini. . / Ako ispred lićnog imena stoji atribut. Il Caravaggio ha lasciato molti dipinti. Član se koristi ako ispred imena grada stoji jedan ili više atributa. Roma è la capitale dell’Italia. la brava Maria /dobri Đovani. Ho comprato un Dante . Mediči. Najčešće se izostavlja.Ispred ličnih imena član se ne koristi N. Ho incontrato la Maria. Ho visitato Londra e Parigi.pr. a ako se koristi član ispred prezimena to onda označava da je ličnost poznata. un Raffaello ( = un libro di Dante / Divina Commedia/. 2) Kod prezimena upotreba člana je promenljiva. Rim je glavni grad Italije. Marco è tuo fratello. N. I Medici. mentre Il Cairo è la capitale dell’Egitto. Kod ženskih lica. Verdi je poznati italijanski kompozitor. Slušala sam (poznatu pevačicu) Madonu. La bella. Milano je veliki industrijski grad. pr. jednu Rafaelovu sliku) . jednog Rafaela ( = kupio sam Danteovu knjigu Božanstvena komedija. Sforza e Bordžija su poznate srednjevekovne porodice. 3) Ispred imena gradova član se ne koristi. član se upotrebljava: N. ili nekoga ko nam je blizak i svima poznat.

in Svizzera. Idem u Pjemonte. Egli è insegnate di scuola media.La Specija se nalazi u Liguriji. Ameriku. Umbrija Kada su u pitanju imena kontinenata. l'Umbria – Pjemonte. la Serbia – Kanada. in America. Idem u Italiju. in Francia. reka. Vina iz Toskane i sirevi iz Italije su veoma dobri. la Corsica – Sicilija. Srbija Il Piemonte . Sono stata in Toscana e in Umbria. l’Africa – Evropa. po pravilu nema člana Primeri: Essi sono amici dall’Italia. Che cos’è quel giovane? Šta je onaj mladić? . velikih ostrva. Arno (reke) La Sicilia. On je nastavnik u srednjoj školi. Italija. Korzika (ostrva) L’Europa. zemalja i pokrajina ženskog roda uz predlog «in» i «di» ne korsite se članovi. Napomena: upotreba člana u odgovorima Chi è quel ragazzo ? Ko je onaj mladić? E’ il figlio del dottore. Švajcarsku. zemalja i pokrajina stoje članovi: Primeri: L’Etna – Etna (vulkan) Il Monte Bianco – Monblan (planina) Gli Appennini – Apenini (planinski lanac) Il Tevere. u Francusku. Bila sam u Belgiji i u Kanadi. l’Arno – Tibar. 4) Ispred imena planina. Bila sam u Toskani i u Umbriji. dok je Kairo glavni grad Egipta. 5) Kada imenica stoji kao predikat. Afrika Il Canadà. Vado in Italia. Ali: Sono stata nel Belgio e nel Canadà. L'Italia. la Toscana. Toskana. il Po. Oni su prijatelji iz Italije. Vado nel Piemonte. kontinenata. Primeri: Vado in Africa. Idem u Afriku. To je doktorov sin. Po. I vini di Toscana e i formaggi d’Italia sono molto buoni.

Danteovo delo. osim u slučaju kada prethodi atribut ( često i kada sledi) Primeri: Oggi è martedì. slikari i muzičari. Primeri: Roma. kajsije i grožđe. .E’ studente di medicina. Esse sono brave ragazze . U ovaj restoran često dolaze glumci. sukanja e majica. Foskolo. pittori e musicisti. albicocche e uva. autor “Grobova”. One su dobre devojke. 18. “Divina commedia”. Primeri: Tu sei un bravo ragazzo. arancie. capitale dell’Italia. Capitolo Primo . Mangio volentieri la frutta: mele. prestonica Italije. On je student medicine. Vi ste studenti. pisci . “Božanstvena komedija”. Rado jedem voće: jabuke. Foscolo. 7) Kada nabrajamo neodređeni broj lica ili navodimo neodređene količine predmeta. In questo negozio ci sono bellissimi abiti. U ovoj radnji ima prelepih haljina. scrittori. 18 maggio. Ti si dobar dečko. dok se u množini član izostavlja. Prvo poglavlje Entrata – Uscita .Ulaz – izlaz Via Garibaldi – Ulica Garibaldi 9) Ispred imena dana i meseca član se ne koristi. Voi siete studenti universitari. ispred imenice se član se izostavlja: Primeri: In questo ristorante vengono spesso attori. opera di Dante. Danas je utorak.Predgovor. u jednini obično stoji neodređeni član. gonne e magliette. narandže. 6) Ispred imenice u funkciji apozicije ne stoji član. 8) U nazivima dela i raznim natpisima član se ne koristi Primeri: Dizionario della lingua italiana – Rečnik italijanskog jezika Prefazione. trešnje. ciliege. bluza. maj. camicie. autore dei Sepolcri. Rim. Ako je predikat bliže određen atributom.

Vaza od stakla . 10) Ispred pokaznih prideva QUESTO/A. Un uomo d'ingegno . Vetrenjača. Domenica partiamo al mare. Narukvica od srebra (srebrna narukvica). Quegli studenti sono italiani. Andare in bicicletta. Marko dolazi sledećeg četvrtka. Ho preso il biglietto da quello studente. Prve subote u mesecu se radi Nel prossimo settembre vado in Fracia. (Staklena vaza). U avgustu ćemo ići u Italiju. Bio je tužan novembar. ni predlog sa članom : Primeri: Questo libro è molto interessante. Il vaso di vetro.biti kod kuće venire in macchina (in treno) – doći kolima (doći vozom) Član se izostavlja ispred atributa koji označava materiju. QUELLO/A ( i u množini) nikada ne stoji član. E' arrivato nel marzo del 2000. Primeri: . Došao je u martu 2000.lo. Uzeo sam kartu od onog studenta. Ali: Il primo sabato del mese si lavora. Ova knjiga je veoma interesantna. Oni studenti su Italijani. In quella via abita Giovanna. Kuća od kamena (kamena kuća) Un braccialetto d'argento. 13) Član se izostavlja ispred atributa koji označava svrhu.lo .. U onoj ulici stanuje Jovana. U nedelju polazimo na more.. sredstvo 12) Primeri: Una casa di pietra. Idućeg septembra idem u Francusku Era il triste novembre. sastav. Il mulino a vento. ostati kod kuće andare in giardino – ići u baštu tornare in albergo – vratiti se u hotel stare in casa . 11) Član se ne koristi ispred imenice u određenim predložnim izrazima kao što su na primer: andare a casa. Dala sam torbe ovim devojkama. Napomena: Treba imati na umu da je u osnovi i određeni član (il.) pokazni pridev. Voziti se biciklom. Govorio sam ti o ovim mladićima. In agosto andremo in Italia. Pametan čovek. restare a casa – ići kući. Ti ho parlato di questi ragazzi. Ho dato le borse a queste ragazze.Marco arriva giovedì prossimo.

Ci sono degli sbagli. Kupila sam hleb i voće ( n. može da se koristi partitivni član: del. Srela sam (neke) drugarice. Kupila sam sir i voće. Ho incontrato delle amiche. pa prema tome ispravno je i kada se kaže: Ho comprato formaggio e frutta. (dosl. dello. Ima (nekoliko) grešaka. Ko se ponaša kao ovca.Carte da giuoco – karte za igranje. della. Kupila sam sir i voće.pr. Chi si pasce di speranza muore di fame. Sono venute le ragazze. Ci vuole tempo . Potrebno je vreme (Treba vremena). Ana i Marija). Ko se nadom hrani. Potrebno je neko (izvesno) vreme. Ima grešaka. Prendo del vino. degli. hleb koji obično kupujemo i jabuke). dei. Došle su i devojke (n. Zdravlje i sloboda vrede više od čitavog grada.pr. vuk ga pojede) Sanità e libertà valgon più d’una città. Mi porti dei dolci? Hoćeš li mi doneti (malo) kolača? Ci vuole del tempo. Primeri: Ho comprato il pane e la frutta. umire od gladi UPOTREBA PARTITIVNOG ČLANA Kada se gramatičkim subjektom ili objektom označava neodređena količina. delle Primeri: Ho comprato del formaggio e della frutta. Ako ispred imenice koristimo određeni član. Upotreba partitivnog člana nije obavezna. Vidim polja i šume. Camera da letto – spavaća soba Sala da pranzo – trpezarija Abito da sera – večernje odelo Scarpe da tennis – sportske patike (doslovno: cipele za tenis) 14) Član se često izostavlja u poslovicama i izrekama: Primeri: Chi pecora si fa lupo lo mangia. Popiću malo vina. Ci sono sbagli. Ne budi med da se svet ne poliže. Vedo campi e boschi. . to znači da pominjemo stvari ili lica o kojima jeveć bilo govora.

Napomena: Upotreba italijanskog člana može da se odrazi na glagolski vid u srpskom jeziku. Pavle je pisao pisma. Kupi kilogram šećera. korsiti se samo predlog DI: Primeri: Compra un chilo di zucchero. Nema grešaka. kao što su n. Ho fretta . Non bevo vino. Nisam kupila voće. d) u nekim ustaljenim frazama. Pavle je napisao pisma. Paolo ha scritto (delle) lettere. Partitivni član ne sme da se koristi: a) u odrečnim rečenicama Primeri: Non ho comprato frutta. Prendi tre metri di seta bianca.bojimo se Hanno bisogno di pace – potreban im je mir Hai ragione – imaš pravo NAPOMENA: . Danas imamo dva časa italijanskog. Non ho bisogno di consigli. Nisu mi potrebni saveti. Jedem mnogo voća i malo hleba Voi bevete troppo vino e troppa birra. Non ci sono errori. Oggi abbiamo due lezioni di italiano. b) kada se ispred imenice nalazi pridev za količinu: Primeri: Mangio molta frutta e poco pane. Uzmi tri metra bele svile. Ne pijem vino. N. c) kada su količina broj i mera određeni.žurim (žuri mi se) Non ho tempo . Vi pijete previše vina i previše piva. pr. pr. Paolo ha scritto le lettere.nemam vremena Ho fame e sete – gladan sam i žedan sam Ho sonno – spava mi se Abbiamo paura .

gli Italiani (narodi). stvari koje realno ne postoje: il lavoro (rad). Catarina. apstraktne ili mislene imenice (nomi astratti): to su pojmovi. prezimena. tako da se ne menja njihova priroda: l’acqua (voda) il ferro (gvožđe). il sogno. l’aria (vazduh). pa apstraktni pojam može da bude personifikovan. planinske vence. . imena naroda. il Vesuvio (imena planina. 1. u ovu kategoriju spadaju i tzv. il fiume (reka). la sedia ( stolica). stvari (predmete) i pojmove ( uključujući stanja . može da se koristi neodređeni član: Primeri: Ho una gran fretta – veoma mi se žuri Ho una fame da lupo – gladan sam kao vuk In un secondo tempo – kasnije. Fido. itd. Takođe odnose se i na grupe ljudi ili stvari. il pensiero (misao). Paola (lična imena ljudi). Fifi. radnje. Elena. vulkana). tj. Primeri: I Medici. i Francesi. i Serbi. apstraktne imenice (nomi astratti): l’idea. il numero (broj). l’odore (miris) . la moltitudine (mnoštvo).).Ako se u tim frazama uz imenicu nalazi atribut. Granica između stvarnih i apstraktnih imenica nije uvek jasno razgraničena . pr. la felicità (sreća). Rea (imena pasa). Marco. d) zbirne imenice ( I nomi collettivi) koje označavaju celokupnost – grupu bića ili stvari iste vrste : il gregge (stado). il cane (pas). gli Appennini (planinski venci). il concetto. il cambiamento (promena). la grandezza (veličina). koji pripadaju istoj vrsti: N. porodična imena tj. il Monte Bianco. la costellazione (sazvežđe). geografske lokacije . il libro (knjiga). c) imena materija (I nomi di materie). tj. imenice koje se odnose na stvari deljive. la parola (reč). one imenice koje pripadaju istoj vrsti ili kategoriji: l’uomo (čovek). l’argento (srebro). konkretne ili stvarne imenice (i nomi concreti) označavaju bića i predmete u njihovoj individualnosti i dele se na: a) vlastite imenice ( i nomi propri) koje određuju pojedinačno bića ili stvari i predmete. u neko drugo vreme Abbiamo urgente bisogno di medicinali – hitno nam trebaju lekovi IMENICE (I nomi sostantivi) Imenica (il nome sostantivo) je reč koja označava živa bića (ljude i životinje). la montagna (planina). Aldo. le Alpi. tj. i Malavoglia (porodice). Imenice se mogu razvrstati na : 1. b) opšte imenice (I nomi comuni): bića ili stvari u opštem smislu. una dozzina (tuce).

pa se ti pojmovi mogu prepoznati po karakterističnim nastavcima.kafe-bar Il tram . koje su muškog roda . i ne menjaju oblik u množini. la dinamo (dinamo – motor). automobile i motocicletta . la linguistica (lingvistika). MUŠKI i ŽENSKI. literatura). koji po prirodi stvari označavaju muška ili ženska živa bića.sto il telefono – telefon Postoje izuzeci od ovog pravila. Takođe ima i nekoliko jednosložnih imenica koje završavaju na suglasnik.film lo sport – sport Imenice koje se završavaju na –e mogu da budu muškog ili ženskog roda.drvo L'uomo – čovek il ragazzo .vrednost il grembiule . znak .televizor Il valore . već se za množinu samo menja član. tj. la foto (fotografija). l'auto i la moto su skraćeni oblici od reči fotografia.a to su imenice ženskog roda). Primeri imenica muškog roda: Il latte – mleko l'animale .životinja Il fiore – cvet il giornale .mladić il tavolo . U italijanskom jeziku postoje dva gramatička roda.novine Il motore – motor il televisore . kao : La mano (ruka). Primeri: Il bar . la musica (muzika) la letteratura (književnosti. Imenice koje označavaju kompleksne (složene) pojmove L'autunno (jesen). Za predmete ili stvari teže je odrediti rod.N.knjiga L'albero. l'auto (automobil). one reči koje se završavaju na «o» a nisu muškog roda. la moto (motor). la radio (radio aparat) . A) Imenice MUŠKOG RODA u jednini obično završavaju na slovo .kecelja Il portone – kapija il segnale – signal.o: Primeri: Il libro . ROD IMENICA (GENERE) U italijanskom jeziku postoje dve vrste roda: prirodni rod ( il genere naturale) i gramatički rod (il genere grammatikale o formale).tramvaj il film . To su po pravilu reči stranog porekla. (La foto. Pr. La dirigenza (rukovodstvo) = I dirigenti (rukovodioci) 2.

ili su naučni izrazi: Primeri: Il tema .sneg la pace.utorak il venerdì – petal il cavatappi .vokal la parete . Il profeta – prorok. Primeri: .mir Imenice koje se završavaju na .dijagram Muškog roda su takoše i sledeće imenice koje završavaju na –a: Il poeta .pesnik .praksa (Muški rod) il lunedì .B) Imenice ŽENSKOG RODA u jednini obično završavaju na slovo -a: Primeri: La casa .monarh il sistema . -zione.gione. Il pilota – pilot Imenice koje završavaju na – i ( to su obično reči stranog porekla ili reči nastale iz latinskih složenica ) mogu da budu ženskog ili muškog roda: Primeri: (Ženski rod) La tesi – teza La crisi – kriza La metropoli – metropola La sintassi – sintaksa La prassi .kuća La ragazza – devojka La porta – vrata La borsa – tašna la barca – barka.pitanje la visita .ponedeljak il martedì .dijafragma il diagramma .dilema Il telegramma – telegram il monarca .tema Il problema – problem Il programma – program Il dilemma .poseta la mattina – jutro I ovde postoje izuzeci. -udine su ženskog roda. tj.vadičep il paraurti – branik (na autu) Neke od imenica koje završavaju na -e a ženskog su roda: Primeri: La capitale – prestonica La luce – svetlost La fine – kraj La cenere – pepeo la vocale .sistem il diaframma .zid la neve . reči koje se završavaju na –a. a muškog su roda. čamac la domanda . To su uglavnom neke imenice grčkog porekla.

la Drava (Drava) la Senna (Sena).jabuka (stablo) Il pero .utorak il venerdì .april (il) dicembre .La stagione .sezona La ragione . le Ande (Ande) c) Imena dana i meseca su muškog roda: Primeri: (il) gennaio . februar (l') aprile . jezera i planina su muškog roda Primeri: Il Piave – Pjave (reka) Il Danubio – Dunav Il Volga – Volga Il Tevere .sličnost la prestazione – usluga la solitudine .ponedeljak il martedì .razum La regione .orah (stablo) Izuzeci su sledeći: La palma (palma).samoća la situazione – situacija la moltitudine – mnoštvo za neke imenice rod se utvrđuje na sledeći način: C.decembar Izuzetak je: la domenica (nedelja) d) Imena plodova (voća) su ženskog roda La mela – jabuka La pera – kruška l'arancia .petak il sabato – subota .navika l'introduzione – uvod la similitudine .Triglav i Pirenei – Pirineji i Dolomiti – Dolomiti il ciliegio – trešnja (stablo) il prugno – šljiva (stablo) l'arancio – narandža (stablo) il faggio – bukva il tiglio – lipa Izuzeci od ovog pravila su: la Sava (Sava). le Alpi (Alpi). la quercia (hrast).bor Il melo . ten l'azione – akcija l'abitudine .kesten il lunedì .Tibar il Garda – Garda (jezero) il Tricorno .narandža la castagna .kruška (stablo) Il noce .regija La carnagione – put.januar (il) febbraio . PREMA ZNAČENJU: a) nazivi drveća i grmlja su muškog roda (a plodovi su ženskog roda) Primeri: L'abete – jela Il pino . la betulla (breza) b) Imena reka.

koje označavaju živa bića ( ljude – lična imena. il Brasile (Brazil).signora gospodin . a) Imenice na . za muški i za ženski rod.La prugna – šljiva La ciliegia – trešnja La mandorla – badem Izuzeci su: la noce . ujak) – strina (tetka. il dattero – urma (plod. il Canadà (Kanada).Sicilija la Lombardia .Srbija Parigi – Pariz l’Italia . kao i u našem.o ( muški rod) menjaju nastavak u –a (ženski rod) Primeri: Emilio – Emilia Maestro – maestra Figlio – figlia Bambino – bambina Ragazzo – ragazza Zio – zia Nonno – nonna Emilio (Miloš) .kćer dečak .Lombardija l’Olanda – Holandija Izuzeci su: Il Cairo (Kairo). Imenice sa dva oblika (muški i ženski) Mnoge imenice u italijanskom jeziku. il Belgio (Belgija). država su ženskog roda Milano – Milano Napoli . stablo). u ženskom rodu su na -a Primeri : Signore .gospođa . il cedro – kedar (plod i stablo) e) Apstraktne imenice su ženskog roda la bontà – dobrota la virtù – vrlina la facoltà – sposobnost la capacità .učiteljica sin .Napulj Serbia . D. ujna) deda – baka b) Neke imenice koje u muškom rodu imaju nastavak –e. ostrva. pokrajina. il Perù (Peru). il Piemonte (Pijemont).devojka stric (teča.orah l'albicocca – kajsija la fragola – jagoda Il limone – limun (plod i stablo).devojčica mladić .Emilija učitelj . il fico – smokva (plod i stablo) . zanimanja itd.Italija la Sicilia . ili životinje) imaju često dva oblika.sposobnost la tenacia – upornost l’audacia – odvažnost f) Imena gradova.

sa kućom Množina 1. imaju oblik u ženkom rodu sa sufiksom (nastavkom) . Primeri: Studente . tako da se koriste predlozi i predlozi sa članovima (padežni predlozi) ispred imenice koja ostaje nepromenjena. sa kućama la casa della casa (dalla casa) alla casa la casa (oh) casa nella casa con la casa le case delle case (dalle case) alle case le case case! nelle case con le case Isto pravilo važi i za imenice muškog roda ( uz član il . i . kuća (iz kuća) 3.lo. u kući 7. kuće 6. knjiga il libro . i to se mahom odnosi na zanimanja ili titute.studentessa Dottore .Padrone – padrona gazda . kuće 2.cameriera konobar (sobar) – konobarica (sobarica) Portiere – portiera portir – portirka c) Neke imenice koje u muškom rodu završavaju na -e ili –a. kuće (iz kuće) 3.gli) Jednina 1. kućama 4. kućo 6. kući 4. Menjanje imenice po padežima.essa. kuća 2. kuće 5. kuću 5. u kućama 7.dottoressa Professore – professoressa Principe – principessa Barone – baronessa Poeta – poetessa student – studentkinja lekar – lekarka profesor – profesorka princ – princeza baron – baronica pesnik – pesnikinja PREDLOZI I PREDLOZI SA ČLANOVIMA (PADEŽNI PREDLOZI) Italijanski jezik nema padeže kao naš jezik.gazdarica Cameriere . je sledeće: Jednina 1. sem što može da bude u jednini ili množini. u našem smislu.

2. OSNOVNI PREDLOZI SU: . knjige knjiga (iz knjiga) knjigama knjige knjige u knjigama sa knjigama i libri dei libri (dai libri) ai libri i libri libri! nei libri con i (coi) libri Jednina 2. 5. 6. dell’amica. pr. knjige (iz knjige) knjizi knjigu knjigo u knjizi sa knjigom del libro (dal libro) al libro il libro libro! nel libro con il libro Množina 1. 5. 4. con l’aereo itd. 6. 7. 3. 7. 3. 6. dell’uomo. 8. 5. 6. 4. 3. studenti gli studenti studenata (od studenata) degli studenti (dagli studenti) studentima agli studenti studente gli studenti studenti (oh) studenti u studentima negli studenti sa studentima con gli studenti Za imenice ženskog i muškog roda koje počinju vokalom važi pravilo kao i za upotrebu običnog člana: n. 5. 4. 4. student studenta (od studenta) studentu studenta studentu u studentu sa studentom lo studente dello studente (dallo studente) allo studente lo studente studente ! nello studente con lo studente Množina 1. all’amico. 7. 2. 7. 3.2. nell’armadio. all’interno.

odgovara predlogu za . iz.pr. Sulle montagne c’è molta neve. za N. IN . Vengo da Roma – Dolazim iz Rima Da Milano a Roma ci sono cinque ore in treno . Vado in Italia per studiare l’italiano – Idem u Italiju da učim italijanski. Da luglio a settembre sono al mare – Od jula do septembra sam na moru Sono a lezione – Na času sam DA . pr. ali ima i duge mogućnosti uz glagole kretanja – odgovara na pitanje kome-čemu. Vado da Marco – Idem kod Marka. Vengo con te a Napoli – Idem sa tobom u Napulj. označava pripadnost. da (namensko) N. Porto il libro a Maria – nosim knjigu Mariji Vado a Roma.pr. od. pr. koga –čega .pr. Ho letto un articolo sulla crisi monetaria. a koristi se i uz glagole kretanja N. Questo libro è per te.DI .Od Milana do Rima je (ide se) pet sati vozom Costume da bagno – kostim za kupanje (kupaći kostim) CON . il libro di Marco.U kancelariji sam.odgovara predlogu u . do .odgovara predlogu sa nekim ili nečim N. Sono in ufficio . pr.odgovara predlozima kod. Vado in Italia – Idem u Italiju. Il libro è sul tavolo. – Knjiga je na stolu. autom) SU odgovora predlogu na. N. N. Pročitao sam članak o monetarnoj krizi.Markova knjiga A . PER . TABELA PREDLOGA SPOJENIH SA ČLANOVIMA (PADEŽNI PREDLOZI – PREPOSIZIONI ARTICOLATE) PREDLOZI + DI A DA SU CON* PER* IN IL LO DELLO ALLO DALLO SULLO / / NELLO LA DELLA ALLA DALLA SULLA / / NELLA I DEI AI DAI SUI COI / NEI GLI LE DEGLI AGLI DAGLI SUGLI / / NEGLI DELLE ALLE DALLE SULLE / / NELLE DEL AL DAL SUL COL / NEL .odgovara dativu. con la macchina) Idem u Rim avionom (vozom. pr. u ili o nečemu (uglavnom ide spojeno sa članom) N. Vado a Roma con l’aereo (con il treno. na .Idem u Rim. Na planinama ima mnogo snega. Ova knjiga je za tebe.odgovara genitivu. ili odgovara na pitanje čije. ili gde.

u arhaičnim ili pesničkim oblicima. mio. upitni odnos ili neodređenu količinu i slični su zamenicama. mia Tuo. Kvalifikativni ili opisni pridevi (aggettivi quaificativi) koji određuju neku osobinu (n. rosso. La mia amica è italiana. buono. nostra Vostro. vostre loro . per le sorelle itd. osim sa il – i. sue nostri. quello. brutto.questo. vostro.pr. Množina miei. Retko. Zajednički pridevi ili pridevske zamenice (aggettivi indicativi o pronominali) – to su pridevi koji označavaju pripadnost. tako da ostaju odvojeno. tue suoi . grande. Ova kategorija prideva deli se na nekoliko podvrsta: a) prisvojne zamenice i pridevi. Per gli studenti. U italijanskom jeziku pridevi se mogu razvrstati u tri kategorije: 1.). nostre vostri. qualunque). Brojni pridevi (aggettivi numerali) . quanto . Oni pripadaju poglavlju o brojevima. bello. parecchio. Il tuo ragazzo è simpatico.pr. con le amiche itd. Ispred prisvojne zamenice stoji određeni član. položaj. sua Nostro.vostra Loro Primeri: Il mio amico è italiano. 2. tuo.pr. e) neodređene zamenice i pridevi 3. cattivo. Jednina Mio. gentile. con il ragazzo. To je najbrojnija kategorija prideva. b) povratno-prisvojne zamenice i pridevi. quale . La tua ragazza è simpatica. koji se slaže u rodu i broju sa imenicom. PRIDEVI Gli aggettivi Pridevi su reči koje pobliže označavaju ili određuju imenicu i koji se u rodu i broju uvek slažu sa iemnicom. alto. mie tuoi. može da se naiđe na “Pel” = per il N. n. tua Suo. c) pokazne zamenice i pridevi.Predlozi CON i PER najčešće se ne spajaju sa članom. PRISVOJNI PRIDEVI Prisvoji pridevi slažu se u rodu i briju sa imenicom. itd. d) upitne zamenice i pridevi.

. belle Gentile gentili KOMPARACIJA PRIDEVA Pozitiv bello. Hanno dimenticato i loro libri. ispred prisvojne zamenice u jednini. Stasera vado a cena con mio marito e con sua sorella. Karlo je LEPŠI od G. supruga. E u množini (za muški i ženski rod).. To se odnosi na rođake kao što su : majka. Marina è più brava di Lucia. strina). Sono venute con le loro macchine.... Suo zio va con mio nonno alla partita di calcio... Je manje vredna od M. Siete invitati con le vostre fidanzate. Je bolja. mentre mia figlia studia lettere . I tuoi libri sono interessanti. KOMPARACIJA (POREĐENJE) PRIDEVA Pridevi u italijanskom jeziku prate u rodu i broju imenicu. ne koristi se član. meno . i na I. L... Kada pominjemo najbliže rođake. Potete venire con i vostri ragazzi.. di Primer: Carlo è più bello di Giovanni. G. sin. Mia nonna e mia zia sono molto gentili. stric). Lucia è meno btava di M. Primer: Carlo è il più bello.. Il loro appartamento è piccolo. kćer. Bello. brat. N. suprug. Pridevi... Il vostro pranzo è pronto. Superlativ relativni: il/la (i/le) più /meno . Lucia e Paolo sono tua sorella e tuo fratello. Manje lep od C. La vostra collega è assente. I miei genitori vivono a Belgrado. di.. e mio nonno dorme.. otac... A u jednini. Takođe postoji i kategorija prideva koji se i u muškom i u ženskom rodu završavaju na E.. La nostra casa è grande.. Ho visto la sua fotografia..sestra.. Tuo figlio studia ingegneria.. pr. teča (ujna. bella Komparativ più . mogu da se završavaju na O. Ha portato le sue poesie. = naj. vrednija od L. u množini na I. Je najlepši .. La loro stanza è ordinata. C.. Primeri: Mia madre e mio padre sono usciti.. Le mie amiche sono belle. Il nostro paese è molto bello..Il suo lavoro è interessante. kao i imenice.. Giovanni è meno bello di C. Le tue idee sono creative. bella belli. baka. tetka (ujna. deda. M. E’ venuto con i suoi amici.

Superlativ (apsolutni) Pridev ( oduzme se zadnje slovo) + nastavak issimo/a. issimi /e bell+issimo = bellissimo (veoma lep) Primer: Marco è simpaticissimo. Marco il più elegante (di tutti).izvrstan) CATTIVO/A Più/meno cattivo/a di Il/la più (meno) cattivo/a Cattivissimo/a (veoma los) peggiore di il/la peggiore il/la pessimo/a (veona los) GRANDE più grande di il/la più/meno grande grandissimo/a (veoma velik) maggiore di (strariji od. Marco è elegantissimo. veći od) il maggiore (najstariji. kao što su BUONO. je veoma simpatičan. najveći) . M. I professori sono gentili. S. G. je veoma elegantna. Je najmanje lep. G. M. Najmanje vredna. Marco è più elegante di Marina. najveći) il/la massimo/a (maksimalan. Je najbolja. è il meno bello. PICCOLO BUONO/A Più/meno buono/a di Il/la più buono/a Buonissimo/a (veoma dobar) migliore di il/la migliore ottimo/a (odličan.Marina è la più brava. Primeri: Marco è elegante. Questi professori sono i più severi. Marina è elegantissima. Le professoresse sono meno severe dei professori. I professori sono severissimi. I professori sono più severi delle professoresse. Le professoresse sono gentilissime . Silvia è la meno brava. GRANDE . Neki pridevi pridevi imaju pravilnu i nepravilnu komparaciju. CATTIVO. Quelle professoresse sono le meno severe. M. Marina è meno elegante di Marco. Isto je i za prideve koji se završavaju na -E.

pr. Ostao sam iznanađen. Sono rimasto sorpreso. dormono. N. . pr. soffia su glagolski predikati. svojstvo ili samo postojanje subjekta. chiamarsi (zvati se). Predavanje je interesantno. koji sa dopunom grade imenski predikat. Kopulativni glagoli služe kao veza – spona (kopula) između subjekta i imenskog dela predikata. Izgledaš veselo (izgleda da si vesela). Možemo da pomenemo i sledeće glagole: sembrare (činiti se. Film deluje interesantno. GLAGOLI (I verbi) Glagoli su reči koje označavaju radnju. Deca spavaju. manji) il minore (najmlađi. E’ stato nominato direttore. Evropa je kontinent. najmanji) il/la minimo/a (minimalni) NAPOMENA : voditi računa da se pridev kao i član uvek slažu u rodu i broju sa imenicom. Sei diventata pallida. Postavljen je za direktora. Mi pevamo. N. La lezione è interessante.PICCOLO/A Più piccolo/a di Il/la più /meno piccolo/a Piccolissimo/a minore di (mlađi. Noi cantiamo. Vetar duva. koji sami grade predikat u rečenici – i to je glagolski predikat. Postoje i glagoli bez potpunog značenja koji traže imensku ili pridevsku dopunu da bi se izrazilo puno značenje. Il film sembra interessante. Najvažniji kopulativni glagol je essere (biti) . stanje. Najveći deo glagola ima puno značenje i to su takozvani predikativni glagoli. diventare (postati). L’Europa è un continente. pr. izgledati). Sembri allegra. To su takozvani kopulativni glagoli. Prebledela si. Il vento soffia. I bambini dormono. U ovim primerima glagoli cantiamo. N. zbivanje. essere nominato ( biti postavljen. biti imenovan).

futur I (prosta vremena) b) perfekt. . Voz je prešao preko mosta. Glagolsko stanje: aktiv i pasiv.jahati .direktno prelazne glagole .obavestiti. kondicional. Ho letto un libro interessante.pr. javiti . pr. Pročitala sam interesantnu knjigu. Il treno è passato per il ponte. (Voz je prešao most). particip. Aktiv se deli na : .neprelazne glagole . futur egzaktni (složena vremena) 5.Postoje i brojni glagoski izrazi. naterati na smeh Glagolske odredbe (Determinazioni verbali) Jednim nastavkom glagol može da izrazi per odredbi: 1. pretprošlo složeno vreme II. Abbiamo comprato dei libri. poručiti . drugo. množina 3. Aver bisogno (di) Andare a cavallo Far sapere Far ridere . N. aorist. konjunktiv.trebati nešto . treće 2.nasmejati. N. (Il treno ha attraversato il ponte). Broj : jednina . imperativ (određeni glagolski način) b) infinitiv. Kupili smo (neke) knjige.indirektno prelazne glagole . kao spoj dve ili više reči koje izražavaju jedinstveni glagolski pojam. Način : a) indikativ. Vreme: a) prezent. gerundiv (neodređeni glagolski načini) 4. Lice: prvo. Indirektno prelazni glagoli (verbi transitivi indiretti) su oni glagoli koji uvode dalji ili indirektni objekat: N. pretprošlo složeno vreme I. imperfekt. pr.i povratne Direktno prelazni glagoli (verbi transitivi diretti) su glagoli koji imaju direktan ili bliži objekat u akuzativu ili u partitivnom genitivu.

Dalji objekat. koje se u infinitivu prepoznaju po glagolskim nastavcima . Polazimo za dva sata.Pevali smo jednu pesmu Hanno cantato a orecchio – Otpevali su po sluhu Povratni glagoli (verbi riflessivi) su oni glagoli koji u infinitivu imaju povratnu zamenicu “si” ( u našem jeziku “se”). I prati verdeggiano. N. Livade se zelene.opaziti. može da se zameni akuzativom. Postoje apsolutno povratni glagoli (riflessivi assoluti) koji se upotrebljavaju samo u povratnom obliku. . primetiti nešto . Ci siamo imbattuti in lui.Hanno paura di lui. Giovanna è arrivata poco fa. (imbattersi – sresti. Neki glagoli mogu da se upotrebljavaju i kao prelazni i kao neprelazni.sramiti se . s tim što se tada menja njihovo značenje. ostali glagoli imaju uz redovan oblik (prelazni glagol) i mogućnost povratne forme (gde subjekat izvršava radnju na sebi). Abbiamo cantato una canzone .braniti se Lavarsi . Sreli smo njega. Egli è venuto ieri da me.umivati se Alzarsi – ustati Difendere . po pravilu. On je došao juče kod mene. N.pr. (Lo temono) Plaše ga se.braniti Lavare – prati Alzare .pokajati se Primer : (povratni glagoli) Difendersi . naleteti na nekoga = incontrare qualcuno) Abbiamo incontrato lui. Primer : (apsolutno povratni glagoli) accorgersi vergognarsi pentirsi . pr. Partiamo tra due ore. Naleteli smo na njega.podići U italijanskom postoje tri kategorije glagola – tri konjugacije. (Sreli smo ga). Jovana je stigla malo pre. Neprelazni glagoli (verbi riflessivi) su oni glagoli iza kojih ne stoji objekat . kao i glagoli kretanja.

Ti glagoli imaju glagolsku osnovu izvedenu iz latinskog oblika. za građenje raznih vremena. Ja radim u knjižari. ali može da se koristi i za blisku budućnost.ire Shodno tome. na koju se dodaju lični nastavci. u sažetoj formi.Tako je za prvu konjugaciju karakterističan nastavak -are Za drugu konjugaciju je nastavak -ere Za treću konjugaciju je nastavak . odbijemo karakteristične nastavke –are. esso. da bismo dobili glagolsku osnovu. Che cosa facciamo stasera? Šta ćemo da radimo večeras? Domani vado in viaggio. Io lavoro in una libreria. Oggi parto per la Svizzera. koji su izuzetno važni pošto se koriste i za građenje složenih vremena. ire.lei. Pr.essa) è . GLAGOLSKA VREMENA PREZENT – Sadašnje vreme Ovo vreme se koristi za iskazivanje radnje u sadašnjem vremenu i uglavnom se slaže sa upotrebom u našem jeziku. N. u smislu da su neki glagoli u infinitivu. Primeri: . Sutra idem na put – Sutra ću ići na put.are PARL-ARE Io parl-o Tu parl-i Lui/lei parl-a Noi parl-iamo Voi parl-ate Essi/loro parl-ano Prezent pomoćnih glagola -ere VED-ERE ved-o ved-i ved-e ved-iamo ved-ete ved-ono ESSERE -ire PART-IRE part-o part-i part-e part-iamo part-ite part-ono AVERE ho hai ha (Io) sono (tu) sei (lui. Gradi se tako što se na glagolsku osnovu dodaju lični nastavci. ere. pa tako i u ovom slučaju ima odstupanja od pravila. U kategoriju nepravilnih glagola spadaju i pomoćni glagoli essere (biti) i avere (imati). Danas putujem za Švajcarsku. U italijanskom jeziku ima dosta nepravilnih oblika kao i izuzetaka. koji potiču direktno iz latinskog oblika. što se u srpskom iskazuje futurom . te da njihovi glagolski nastavci ne odgovaraju onoj konjugaciji kojoj nastavak pripada.

mamma e papà sono usciti.pr. pr. vestirsi) a kada se menja po licima tada se nalazi ispred glagolskog oblika. Avete un po' di tempo? Da li imate malo vremena ? Noi abbiamo fretta. pošto se po glagolskom nastavku razume koje lice je u pitanju. ti se umivaš . njih). CAPIRE finisco . Takođe. esse. Primer: lavarsi (umivati se) sedersi (sesti) mi siedo ti siedi si siede ci sediamo vi sedete si siedono vestirsi (oblačiti se) mi vesto ti vesti si veste ci vestiamo vi vestite si vestono (Io) mi lavo (tu) ti lavi (lui. esse. ali oni mogu da ostanu. Kod kuće sam.Prezent: Finire (završiti). capiamo . ali se koristi kada želimo nešto da naglasimo. capisco noi fniamo.vas. a prevodi se u našem jeziku kao “SE” ( iako bi doslovno značilo me. sedersi. U našem jeziku se u svim licima koristi povratna zamenica “se” – ja se umivam. sedersi = sesti). loro) sono abbiamo avete hanno Lična zamenica ne mora da se koristi ispred glagolskog oblika. Ribadire (ponoviti. a mama i tata su izašli.. Primer: io FINIRE. s tim što se ispred glagolskog oblika nalaze nenaglašene lične zamenice (koje odgovaraju našem “se”). Kod povratnih glagola prezent se gradi na isti način.essa) si lava (noi) ci laviamo (voi) vi lavate (essi. koji su uglavnom glagoli po trećoj konjugaciji. oni se umivaju.(noi) siamo (voi) siete (essi. esso. potvrditi) i drugi.lei. N. Sono a casa. te se. Mi žurimo. preferirati) Tradire (izdati). U italijanskom samo se u infinitivu povratna zamenica “si” spaja sa glagolom na kraju (lavarsi. Ja sam kod kuće. ma essi possono restare. dok se u italijanskom taj oblik menja po licima. loro) si lavano Postoji takođe i kategorija glagola koji se zovu inkoativni (incoativi) koje karakteriše umetak – isc između glagolske osnove i glagolskog nastavka. Primeri . Capire (razumeti). treba napomenuti da italijanski povratni glagoli ne odgovaraju uvek povratnim glagolima na srpskom (kao n. nas. Preferire (više voleti.. Io sono a casa..

rasturiti . – staviti .. ali se to ne odnosi na glagole TRADIRE – izdati.. sopraffare .ponoviti. ardisci. Io Tu lui/lei dico dici dice Po istoj analogiji menjaju se i glagoli izvedeni od DIRE. kazati noi voi essi/esse diciamo dite dicono beviamo bevete bevono Bere (od lat.savladati .. ARDIRE – smeti. . raditi io faccio noi facciamo tu fai voi fate Lui/lei fa essi/esse fanno Po istoj analogiji menjaju se i glagoli izvedeni od FARE. facere) II konj.) . soddisfare – ispuniti. capiscono PRIMERI NEKIH NEPRAVILNIH GLAGOLA (PREZENT) Fare ( od lat.indire – zakazati .. ardisco.contraddire – suprotstaviti se Porre (od lat. dicere) II konj.. ponovo reći . io tu lui/lei bevo bevi beve Dire (od lat. koji spadaju u kategoriju inkoativnih glagola (tradisco. izneveriti.predire –predskazati ... io tu Lui/lei – dati (Prezent) do dai da noi diamo voi date essi/esse danno – piti noi voi essi/esse – reći. tradisce .. ponere) II konj.činiti..disdire – otkazati . ardire . capite essi/esse finiscono .ribadire . disfare – razložiti.tu Lui/lei finisci. rifare – ponovo uraditi. capisci finisce. zadovoljiti Dare I konj. bevere) II konj.. capisce voi finite. preraditi . . tradisci.

izvući Io traggo Noi traiamo Tu trai Voi traete Lui/lei trae Essi/esse traggono Kao i drugi oblici izvedeni od latinskog glagola Trahere . predisporre – preraspodeliti. pokazati . sottoporre – podneti (na uvid). detrarre – oduzeti . transponovati . trasporre – pomeriti. contrapporre – suprotstaviti Condurre (conducere od ducere ) – voditi Io conduco Tu conduci Lui/lei conduce Noi conduciamo Voi conducete Essi/esse conducono Po istoj analogiji menjaju se i glagoli izvedeni od – DUCERE (-DURRE). upoznati . indurre – navesti. indisporre . disporre . imporre – nametnuti . preneti Trarre (trahere) – izvlačiti. contrarre – sklopiti .smanjiti . staviti . addurre – izneti. sedurre – zavesti .rasporediti . . supporre – pretpostaviti . proporre – predložiti . ritrarre – naslikati . . dedurre – izvesti ( zaključak) .Io Tu Lui/lei pongo poni pone Noi Voi Essi/esse poniamo ponete pongono Po istoj analogiji menjaju se i svi glagoli izvedeni od PORRE. ridurre . deponovati . nagovoriti. rasporediti .trarre.sastaviti. introdurre – uvesti. deporre – odložiti. tradurre – prevesti . indukovati .oneraspoložiti . apporre – položiti. riprodurre – reprodukovati. comporre . navesti . komponovati . . preneti.

Vi morate da idete kući. Ona želi da krene (da otputuje). IMPERATIV Vreme kojim se izražava neka naredba. Oni žele da gledaju televiziju.. ali se koristi na sličan način. Ja mogu da ostanem. a u negativnom obliku može da označava i zabranu. Vi možete da idete. estrarre – izvaditi. sottrarre – oduzeti . One moraju da se pojave na konkursu. DOVERE (moći. VOLERE. Tu devi studiare. iza kojih može da stoji imenica kao objekat (osim kod potere i dovere) ili se koristi drugi glagol u infinitivu. protrarre – produžiti. Ti moraš da učiš. hteti ili ùeleti . Lei vuole partire. izvući . Io so suonare. Essi vogliono guardare la televisione. astrarre – abstrahovati . kojim se objašnjava radnja. Ja znam da sviram. Io voglio un caffè. pošto ovi glagoli ne mogu samostalno da stoje u rečenici jer njihovo značenje nije određeno. . Voi dovete andare a casa. POTERE Io posso Tu puoi Lui/lei può Noi possiamo Voi potete Essi/loro possono VOLERE voglio vuoi vuole vogliamo volete vogliono DOVERE devo devi deve dobbiamo dovete devono SAPERE so sai sa sappiamo sapete sanno Primeri: Io posso restare. morati) koji su nepravilni. želja ili neki podsticaj. Ja znam engleski. Voi potete andare. distrarre – odvući pažnju . Mi možemo da vozimo auto. Esse devono presentarsi al concorso. odugovlačiti Postoji i kategorija takozvanih modalnih ili načinskih glagola – to su POTERE. Glagol SAPERE (znati) ne spada u modalne glagole. Io so l’inglese. Noi possiamo guidare la macchina. Ja hoću (želim) kafu.

Maria (lei) non scriva il compito. prendiamo un caffe! Hajde da popijemo (mi) kafu! Ragazzi (voi) prendete un panino! Deco (vi) uzmite sendvič! Le ragazze (esse) prendano i dolci! Neka se devojke (one) posluže kolačima. noi finiamo ! 2. (ona) ne piše zadatak. Paolo (egli) non prenda i libri.Gradi se od glagolske osnove + nastavaka po licima. -ere. (noi) non diciamo bugie ! (Hajde) da ne govorimo laži! Ragazzi (voi) non dite bugie! Deco. ISPRED GLAGOLSKOG OBLIKA STOJI OSIM ZA DRUGO LICE JEDNINE GDE SE KORISTI NON + infinitiv. Primeri: Giorgio (tu) prendi una mela ! Đorđe. (loro) studino ! SCRIVERE //// scrivi ! scriva ! scriviamo! scrivete! scrivano! USCIRE ///// esci ! esca ! Usciamo ! Uscite ! Escano ! INKOATIVNI GLAGOLI SE PONAŠAJU SLIČNO KAO I U PREZENTU. nemoj da uzimaš slatkiše! (ZABRANA). ne uzme knjige. Nastavci se razlikuju po konjugacijama (-are. loro finiscano ! KADA SE RADI O ZABRANI. Giorgio (tu) . lice jednine. (voi) studiate ! 4. /// 2. Lui/lei studi ! 1. NON PRENDERE i dolci ! Đorđe. Ragazzi. Neka M. s tim što ne postoji oblik za 1. voi finite ! 3. -ire) PRIMERI: STUDIARE 1. . (ti) uzmi jabuku! Giorgio (egli) prenda una mela ! Neka Đorđe uzme jabuku! Maria (lei) porti il libro ! Neka Marija donese knjigu! Ragazzi (noi). Io ///// 2. lui/lei finisca! 1. POŠTO GLAGOLSKA OSNOVA UKLJUČUJE I UMETAK -ISCPrimer: FINIRE 1. nemojte da govorite laži! I ragazzi (essi) non dicano bugie ! Neka oni ne govore laži. (tu) finisci! 3. (noi) studiamo ! 3. NON. (tu) studia ! 3. Neka P.

si siedano! Gospođe.Za učtivo obraćanje koristi se treće lice jednine u ženskom rodu: Lei signora. vadano a casa! Gospodo . prenda il caffe’! Gospodine. non dica questo. venga. non venga domani. Gospodine nemojte da dođete sutra. idite kući! Signore (esse). dođite. Gospođo nemojte tako da govorite! Signore (Lei). Lei signore (Lei) Signora. sedite! . U množini III lice: Signori (essi). izvolite( raskomotite se)! Signore. si accomodi ! Gospođo. uzmite kafu! Signora (Lei).