G02/G03 Kružna interpolacija za glodalicu

sl. 4.20. Kružna interpolacija u smijeru suprotno kazaljke na satu Format naredbe: N … G02/G03 X, Y, Z, I, J, K, F N … G02/G03 X, Y, Z, U, F ili

X,Y, Z – koordinate završne tačke kružnog luka (apsolutno ili relativno) I, J, K – relativni kružni parametar (udaljenost od početne tačke kružnog luka do centra, izražena u relativnim koordinatama, I se odnosi na X – osu, J na Y – osu, a K na Z – osu) U – radijus kružnog luka (ako je kružni luk manji od polovine ukupnog kruga tada je U pozitivno, a ako je veći od polukruga tada je U negativno) može se unijeti umjesto I, J, K Kružna interpolacija se vrši samo u aktivnoj ravni. Alat će se kretati po kružnom luku do krajnje tačke sa programiranim posmakom. Jedan od parametara I, J ili K ne smije imati vrijednost nula. Pozicija kruga i krajnje tačke će biti provjerena sa dozvoljenom tolerancijom od 100 [µm], greška izračunavanja i zaokruživanja. Prema DIN 66025 odreñivanje G02 ili G03 je uvijek iz smijera vertikalnog na aktivnu ravan. Helikoidna (zavojna) interpolacija Obično su potrebne dvije koordinatne ose za determinisanje kružnog luka, ove dvije ose odreñuju ravan u kojoj krug leži. Ako se doda i treća (vertikalna) osa, kretanje nosača će biti kuplovano u smislu da će se dobiti putanja u obliku zavojne linije. Programirani posmak se neće održati na stvarnoj putanji ali hoće na kružnoj putanji (projekciji). Linearno pomijeranje po trećoj pravolinijskoj osi će biti upravljano tako da doñe u krajnju tačku istovremeno kada doñu u krajnju tačku i pomijeranja po osama u ravni projekcije kruga. Ograničenja su: - zavojna interpolacija je moguća samo u ravni G17 - ugao penjanja zavojnice mora da bude manji od 45° .

G347 Tangencijalni polukružni ulaz alata u zahvat

sl. 4.28. Funkcija G347 za glodalicu Format naredbe: N … G347 X, Z, B N … G347 X, Y, U (za strug) (za glodalicu)

Funkcije ulaza u zahvat (G147, G247, G347) i fukcije izlaza iz zahvata (G148, G248, G348) vrijede samo u datom bloku (rečenici) programa. U ulaznom bloku mora biti definisano: - koordinata početne tačke obrade date konture P2 i - vrijednost U za glodalicu, odnosno B za strug, koja označava udaljenost tangentnog prilaza bez dodira sa konturom obrade. U izlaznom bloku mora biti definisano: - koordinata krajnje tačke poslije izlaza iz date konture P4 tj. eventualno je to startna tačka za narednu konturu i - vrijednost U za glodalicu, odnosno B za strug koja označava udaljenost tangentnog izlaza bez dodira sa konturom obrade. U ulaznom odnosno izlaznom bloku nikakva daljnja pomijeranja ne smiju biti programirana. Poslije ulaznog ili izlaznog bloka (rečenice) ne smije biti programirana rečenica koja sadrži samo pomoćne funkcije. Funkcije G41 ili G42 moraju biti aktivne prije ulaznog bloka. U izlaznom bloku funkcija G40 će biti pozvana automatski, to znači da ako su potrebne funkcije G41 ili G42 moraju se ponovo programirati. Funkcije tangencijalnog ulaza ili izlaza nije moguće programirati na konturama koje su definisane (programirane) konturnim definicijama. PA – startna tačka prije prilaženja konturi (P1) PS – pomoćna tačka, biće izračunata na osnovu U, odnosno B PO – krajnja tačka ulaznog bloka, početna tačka konture (P2) - krajnja tačka konture (P3) PE – krajnja tačka poslije napuštanja konture (P4) R – radijus alata U,B – udaljenost bez dodira sa konturom

4.3.3. Opis definisanih ciklusa (podprograma) za glodalicu U programu se ciklusi programiraju tako da se prvo upišu R parametri a zatim se pozove odreñeni ciklus i definiše broj ponavljanja istog. Primjer programiranja ciklusa: N… R00=… R01=…R02=… R03=… R04=… R05=… R10=… R11=… L83 P2 Ovo znači da će ciklus L83 sa programiranim parametrima biti izvršen dva puta. Napomena: - prije poziva ciklusa alat mora biti definisan iz registra alata - posmak, brzina obrtanja i smijer obrtanja moraju biti programirani u glavnom programu prije poziva ciklusa. Ciklusi L81÷L89 su ciklusi bušenja, koji se pozivaju funkcijama G81÷G89, vrijednosti promjenljivih veličina se definišu parametrima R00÷R17. Parametri za programiranje G81÷G89: R00 – vrijeme zadržavanja u početnoj tački (oslobañanje strugotine) R01 – dubina prvog bušenja (inkrement.) R02 – referentna ravan (apsolutna) R03 – konačna dubina otvora R04 – vrijeme zadržavanja na dnu otvora (lomljenje strugotine) R05 – iznos digresije (inkrement.) R06 – smijer rotacije za retrakciju (M03, M04) R07 – smijer rotacije obrtanja (M03, M04) R08 – urezivanje navoja sa/bez enkodera R09 – korak navoja (samo za mašine sa enkoderom) R10 – izlazna ravan (apsolutna) R11 – bušenje dubokih otvora sa lomljenjem ili vañenjem strugotine (L83) R11 – broj osa bušenja R12 – horizontalna putanja izlaza, sa predznakom (inkrement.) R13 – vertikalna putanja izlaza, sa predznakom (inkrement.) R16 – posmak, veličina pomijeranja R17 – izlazna veličina pomijeranja (posmak) Ciklusi L900÷L930 služe za bušenje i glodanje šablona (uzorka). Parametri koji se upotrebljavaju za programiranje su: R01 – pomijeranje po dubini (inkrement.) R02 – referentna ravan (apsolutna) R03 – dubina (apsolutna) R06 – smijer glodanja (G03, G04) R10 – izlazna ravan (apsolutna) R12 – dužina džepa (inkrement.) R12 – širina žlijeba (inkrement.) R13 – širina džepa (inkrement.) R13 – dužina utora (inkrement.) R15 – veličina pomijeranja, posmak, po površini R16 – veličina pomijeranja, posmak, po dubini R22 – tačka centra (horizontalno) R23 – tačka centra (vertikalno)

R04. Sa parametrom R11 definiše se način povratnog kretanja: .32 Bušenje sa zadržavanjem Alat za bušenje se brzo pozicionira na referentnu ravan (R02) i sa prethodno programiranim posmakom vrši bušenje na dubinu (R03). otvora. zadržava se vrijeme (R04) i brzim povratnim hodom ide na izlaznu ravan (R10). R03. R10 L83 Bušenje dubokih otvora sl. Potrebni parametri: R02.33 Bušenje dubokih otvora Ovaj ciklus služi za bušenje dubokih otvora ili za bušenje u materijalima sa slabim osobinama rezanja. izduženih otvora R28 – broj ciklusa bušenja (L81÷L89) L82 Bušenje sa zadržavanjem sl.R24 – radijus R25 – početni ugao R26 – prirast ugla R27 – broj žlijebova. 4. 4.

zadržava se (R04). Ako do konačne dubine otvora R03 preostane manje od dvostrukog iznosa digresije (2×R05). R10. Napomena: R04 – zadržavanje se programira samo bez enkodera R09 – korak navoja ima efekta samo sa enkoderom. R06. U oba slučaja ureznica mora biti definisana sa kompenzacijom u ragistru alata. R11 L84 Urezivanje navoja sa/bez enkodera sl. R01. posmak će postići konstantane vrijednosti R05 do kraja bušenja. ostatak će biti urañen iz dva prolaza koji su jednaki polovini preostale dubine. Urezivanje navoja Ciklus L84 omogućuje urezivanje navoja sa i bez enkodera pri brzini glodanja. R08. izlazi izvan radnog komada (na ravan R02).vañenje strugotina (R11=1). R02. Na mašinama bez enkodera veličina posmaka mora biti programirana prethodno u programu. Naredna dubina bušenja je svaki put za R05 kraća nego prethodna. R04. R03. R10. R03. zadržava se (R00) i nastavlja bušiti dalje. Ako posmak bude manji od R05 (prilikom izračunavanja narednog posmaka). zadržava se (R04). Sekvence bušenje—izlaženje će biti ponavljane dok se ne postigne tražena dubina. R04. . Alat buši obradak do prve dubine bušenja (R01). za izrčunavanje brzine posmaka na osnovu brzine obrtaja. Potrebni parametri: R02. tako da najmanji posmak nikad ne bude manji od R05/2. vraća se vertikalno gore 1 [mm] i nastavlja bušenje. Potrebni parametri: R00. . 4. Alat buši radni komad do prve dubine bušenja (R01).34. R11.lomljenje strugotine (R11=0). R05. R07.. R09.

R24.L900 Bušenje otvora po kružnom šablonu sl. R26. R23. Ciklus L900 Sa L900 se vrši bušenje otvora po kružnom šablonu (uzorku). Parametri za odabrani ciklus trebaju biti programirani prije u programu. R25. 4.36. Potrebni parametri: R22. Ciklus radi u aktivnoj ravni. Pojedinačni otvor može biti bušen sa nekim od ciklusa za bušenje L81÷L89. R28 L901 Glodanje utora po kružnom šablonu sl. R27. 4. Ciklus L901 .35.

vrijednost radijusa alata uzeće se u obzir iz registra alata. R15. R23. R15. 4. Ciklus radi u aktivnoj ravni. Potrebni parametri: R01. R03. Kretanje alata u otvoru je suprotno smijeru kazaljke na satu.Ciklus selektuje i deselektuje kompenzaciju radijusa alata automatski. R26. R22. R12. R25. R12. R23. R16. R16. R22. R02. L903 Glodanje pravougaonog džepa sl. R02. Ciklus radi u aktivnoj ravni. R13. R27. R24 .37. R24. Potrebni parametri: R01. R13. Ciklus L903 Kompenzacija radijusa alata biće poništena automatski. R03.

.VGA color monitor .8 MB RAM . te prikazane i objašnjene neke komande. OPIS SOFTVERA EMCO WinCAM Softver EMCO WinCam za strug ili glodalicu.PC Pentium 75 IBM – compatible .5.3. za strug i glodalicu. Svaka ispravka CNC programa u NC editoru automatski se prenosi i na CAM mod softvera.44 MB .VGA grafička kartica . Automatski generisan CNC program moguće je modificirati u NC editoru programa. omogućava crtanje konture obratka (CAD dio). Princip rada je sljedeći: u CAD modu se jednostavno nacrta kontura radnog komada.19 MB slobodnog prostora na hard disku za instalaciju jednog sistema (38 MB za oba) . a po završenom programiranju ti se objekti obrišu bez uticaja na sam generisani CNC program. linije ili konture koje će služiti kao pomoć pri programiranju u CAM modu. crtež se prebaci u CAM mod gdje se interaktivno generiše automatski CNC program obrade. generisanje CNC koda datog upravljačkog sistema mašine. zatim automatsko prepoznavanje konture obratka i definiranje parametera i režima obrade (CAM dio).1. koji se u NC modu predaje mašini. te upravljanje samom CNC mašinom (NC dio). Potrebna je sljedeća minimalna konfiguracija računara: . Programiranje CNC mašina danas se praktično izvodi preko automatskog prepoznavanja konture obratka. dok crtež ostaje nepromijenjen.5” disketni pogon 1.operativni sistem Windows 95 U nastavku ovog poglavlja bit će prezentiran rad sa softverom EMCO WinCAM (kroz primjere). Za rad sa softverom potrebno je predznanje MS Windows operativnog sistema kao i osnovno poznavanje rukovanja i programiranje date CNC mašine i njenog upravljačkog sistema. To omogućava da se u CAD modu nacrtaju pomoćne tačke.

11.4. prikazan je radni komad koji je uzet za primjer rada sa EMCO WinCAM Milling – CAD/CAM sistemom za programiranje glodalica. EMCO WinCAM Milling – CAD/CAM SISTEM PROGRAMIRANJA ZA GLODALICU sl. Crtež radnog komada za primjer Na slici 5.11.5. Svi podaci koji se snimaju (sačuvaju) nalaze se u fajlu sa ekstenzijom DFM (description file mill). Simulacija 3D uzima podatke iz glavnog fajla. bit će napravljeni i drugi fajlovi (programi i podprogrami) za date upravljačke sisteme. . 5.

13. Definisanje polaznih dimenzija obratka i ravni stezanja . CAD mod. sl. dvije vertikalne ili dvije horizontalne).). 5.5. sl. referentna tačka.1. U toku crtanja definiše se ravan stezanja i neobrañeni dio (slika 5. Razlika je u tome što ovdje postoje dvije ravni i to: ravan XY i ravan XZ.12. 5. prikaz stezne glave kao i vrsta linija koje se crtaju (vidljive ili nevidljive). Može se odabrati način na koji će biti postavljene u CAD/CAM prozoru (samo jedna. EMCO WinCAM Milling Definisanje izgleda CAM prozora je slično kao i kod struga. CAD mod sa nacrtanom konturom Crtanje konture pripremka se odvija kao i kod struga.4. Konvertovanje crteža u DXF format omogućeno je naredbom “Export Drawing”.13.

CAM mod. 5.5. EMCO WinCAM Milling sl. Definisanje nosača alata iz biblioteke alata je slično kao kod struga. brzine rezanja i posmake (rezanja i poniranja).15. uključenje obrtanja ili uklučenje sredstva za podmazivane i hlañenje.5. sa prikazom alata u zahvatu Za generisanje CNC koda u CAM modu prethodno treba uraditi sljedeće: nacrtati konturu dijela. odrediti alate za obradu. CAM mod. KOMANDE EMCO WinCAM CAD/CAM SISTEMA ZA GLODALICU .14.) za tu komandu.2.15.utvrditi redoslijed operacija obrade. dok se u CAM modu još može definisati izmjena alata. definisati polazni oblik. Automatsko prepoznavanje konture Prilikom poziva komandi za rezanje moguće je automatsko prepoznavanje konture obrade (slika 5. sl. kao i definisanje upravljačkog sistema i mašine. CNC program se nalazi u NC programskom editoru. 5.4. 5.

upisuju se parametri glodanja ciklusa.16. ako postoji . Parametri glodanja ciklusa su: T – ukupna dubina rezanja džepa Z(t) – dubina jednog prolaza rezanja džepa RE – ravan vraćanja glodala poslije obrade SE – startna ravan glodala prije obrade SA – dodatak za daljnju obradu F(t) – posmak po Z – osi F(f) – posmak u XY ravni (posmak rezanja) S – brzina obrtanja Napomena: .1. U toj konturi mogu postojati zatvorene konture (ostrva) koje ne treba glodati.16.unošenje parametara ciklusa (u prozor ciklusa) . Komanda ima tri dijela: .5.moguće je programirati ciklus datog upravljačkog sistema. poziciju alata i odabrati (selektovati) potrebnu konturu. . Prije poziva svake od komandi potrebno je definirati parametre rezanja i obrade. Glodanje džepova sa ostrvima Odabiranjem ove funkcije (komande) starta ciklus rezanja koji služi za glodanje unutrašnje zatvorene konture (džepa). generisanje CNC koda.automatsko rezanje konture i generisanje CNC koda sl. 5.selekcija konture ostrva se vrši poslije selekcije konture džepa.U ovom dijelu će biti prikazane komande iz menija rezanja koje omogućavaju automatsko rezanje tj. WinCAM prozor ciklusa glodanja džepa sa ostrvima U WinCAM prozor na slici 5. 5.definiranje konture džepa. potvrda konture je dvostruki klik .

RE.bez CRC. softver WinCAM izračunava kompenzaciju radijusa vrha alata. F(f). S (objašnjenja data u 5. Definiranje kompenzacije radijusa reznog vrha alata (CRC) ima tri mogućnosti: .control CRC.5.2.5. softver ne računa kompenzaciju ali generiše kod sa funkcijama (G41 ili G42) tako da upravljački sistem mašine izračunava kompenzaciju . SE. Z(t).5.).17. unutrašnja kompenzacija. WinCAM prozor za glodanje vanjske konture Parametri obrade su: T. U ovom prozoru se definiše pravac ulaza u zahvat i kompenzacija radijusa vrha rezne oštrice.internal CRC. upravljačka kompenzacija.1. Na sljedećoj slici je prikazan CAM prozor za glodanje vanjske konture (slika 5. a izlazi iz zahvata konture ponovo linearno) ili radijalan (alat ulazi u zahvat putanjom tangente na kružni luk početne tačke konture a izlazi iz zahvata u smijeru tangente na kružni luk krajnje tačke konture).17.). 5. sl. kompenzacije .osim razlike koja postoji samo u drugom dijelu komande. Glodanje vanjske konture Preduslovi za poziv ove komande su isti kao i za predhodnu obradu. . F(t). SA. Ulaz u zahvat može biti linearan (alat ulazi u zahvat linearno iz brzog hoda.

5.18. Glodanje kružnih džepova Drugi dio ove komande je WinCAM prozor za unos parametara kružnog džepa (slika 5.3. WinCAM prozor ciklusa glodanja kružnog džepa Parametri glodanja ciklusa su: MP(1) – osa simetrije džepa po Y – koordinati MP(2) – osa simetrije džepa po X – koordinati R – radijus kružnog džepa T – ukupna dubina rezanja džepa Z(t) – dubina jednog prolaza rezanja džepa RE – ravan vraćanja glodala poslije obrade SE – startna ravan glodala prije obrade F(t) – posmak po Z – osi (posmak poniranja) F(f) – posmak u XY – ravni (posmak rezanja) S – brzina obrtanja .18.) sl. 5.5.

Z(t). R. SE.4. F(f). ose simetrije džepa mogu biti zarotirane za neki ugao u odnosu na X i Y osu u XY – ravni.5. RE. . WinCAM prozor ciklusa glodanja pravouglih džepova Parametri glodanja ciklusa su: MP(1).19.5. 5. Glodanje pravouglih džepova sl. T. L – dužina džepa u smijeru X – ose B – širina džepa u smijeru Y – ose Napomena: Ako se koristi programiranje u ciklusu (DIN).5.3.) i parametri L i B. MP(2). F(t). S (objašnjenja su ista kao u tački 5.

crtež radnog komada . 5.Parametri rezanja (brzina rezanja.6. koje se mogu automatski prepoznati softverom EMCO WinCAM. .materijal radnog komada . Simulacija obrade na strugu EMCO PC TURN 55 98 . generisanja CNC koda sa EMCO WinCAM softverom potrebno je definirati sljedeće: .Crtežom radnog komada definišu se konture obrade. .odrediti optimalni posmak za grubu i finu obradu. takoñe zavisi i od. Prikaz obrade (2D i 3D) i generisani upravljački kod mašine za više upravljačkih sistema dati su u prilogu II. hlañenja i podmazivanja i slično. . posmaka.Odreñivanjem mašine (strug ili glodalica) odreñuje se softver sa kojim se radi. . SIMULACIJA OBRADE DIJELOVA Pri izradi simulacije tj. posmak i dubina rezanja) su odreñeni na osnovu podataka proizvoñača mašine i alata za dati materijal.mašinu .početne dimenzije obratka i ravan stezanja .odabrati alate za obradu . dubine rezanja.Redoslijed operacija obrade definisan je tehnološkim postupkom.Diplomski rad Osnovni preduslovi mašinskog programiranja na CNC strugu-glodalici 5.Optimalna brzina rezanja se odreñuje na osnovu mašine.1. EMCO WinCAM Turning (za strug) ili EMCO WinCAM Milling (za glodalicu).redoslijed operacija obrade . Napomena: .6.odrediti optimalnu brzinu rezanja . i za strug i za glodalicu.materijala i alata za obradu.

posmak fC=1.max.20. Crtež radnog komada za simulaciju obrade na CNC strugu Cijeli CNC kod upravljačkog sistema ISO format T i SINUMERIK 810T su dati u prilogu II.nož za usijecanje žlijeba: 260629 . posmak fC=0.Diplomski rad Osnovni preduslovi mašinskog programiranja na CNC strugu-glodalici - mašina: EMCO PC TURN 55 softver: EMCO WinCAM Turning materijal: AlCuBiPb 3. posmak fC=0.desni nož za vanjsko tokarenje: 260601/260610 (HM) . 99 . redoslijed operacija obrade: 010 stezanje i centriranje 020 gruba uzdužna obrada 030 fina uzdužna obrada 040 usijecanje žlijeba 050 narezivanje navoja alati za obradu (pločice od tvrdog metala): . posmak fC=0.1 .02 . brzina rezanja VC=80 [m/min].5[mm] parametri rezanja: .gruba obrada. 5. brzina rezanja VC=188 [m/min].0 [mm/o] [mm/o] [mm/o] [mm/o] - - sl.usijecanje žlijeba.20.narezivanje navoja.fina obrada.04 . vidi se da je kod SINUMERIK 810T kraći i sa ciklusima (podprogramima) što olakšava programiranje mašine i kontrolu koda. brzina rezanja VC=15 [m/min]. korak Pmax=1. brzina rezanja VC=175 [m/min].nož za rezanje navoja: 260620/260621 (HM).2011 DIN 1798 (Automatic aluminium) početne dimenzije: ∅22×100 (čeono poravnan i centriran) ravan stezanja: cZ=70 crtež radnog komada: slika 5. Poreñenjem ta dva koda.

brzina obrtanja VC=700 [o/min].2.operacija 40. brzina obrtanja VC=2200 [o/min].alat za bušenje 271230 parametri rezanja: .21.operacija 50. 45° ∅16×4 [mm] .operacija 20.valjkasto čeono glodalo HSS ∅40×20 [mm] . B. posmak fC=150 [mm/min] - - 100 . brzina obrtanja VC=2200 [o/min]. .ugaono glodalo HSS DIN 1833.Diplomski rad Osnovni preduslovi mašinskog programiranja na CNC strugu-glodalici 5.6.vretenasto glodalo za utore HSS DIN 844. brzina obrtanja VC=2200 [o/min]. posmak fC=250 [mm/min] posmak po dubini fZ=150 [mm/min] -operacija 30. Simulacija obrade na glodalici EMCO PC MILL 55 mašina: EMCO PC MILL 55 softver: EMCO WinCAM Milling materijal: AlCuPbBi F38 (Aluminium) početne dimenzije: 50×50×30 ravan stezanja: cX=10 i cZ=10 crtež radnog komada: slika 5. B. redoslijed operacija obrade: 010 stezanje i centriranje 020 glodanje gornje površine 030 obaranje ivice 040 glodanje utora po kružnom šablonu 050 bušenje otvora alati za obradu: . ∅4 [mm] . posmak fC=300 [mm/min] posmak po dubini fZ=100 [mm/min] . posmak fC=300 [mm/min] posmak po dubini fZ=100 [mm/min] .

101 .21. 5. Poreñenjem ta dva koda. vidi se da je kod SINUMERIK 810M kraći i sa ciklusima (podprogramima) što olakšava programiranje mašine i kontrolu koda.Diplomski rad Osnovni preduslovi mašinskog programiranja na CNC strugu-glodalici sl. Crtež radnog komada za simulaciju obrade na CNC glodalici Cijeli CNC kod upravljačkog sistema ISO format M i SINUMERIK 810M su dati u prilogu II.

CAD/CAM programiranje sa EMCO WinCAM programskim sistemom omogućava automatsko generisanje CNC koda za strug ili glodalicu. Pravljenje datoteke gotovih programa mašinskom programiranju omogućuje jednostavno i brzo modifikovanje CNC programa. Unapreñenje i proširenje mogućnosti mašinskog programiranja daju softveri za podršku mašinskom programiranju Primjenom softvera EMCO WinNC upravljačkog sistema SINUMERIK 810/820 T (za strug) i SINUMERIK 810/820 M (za glodalicu) moguće je programirati obradu na mašini sa upravljačkim. programskim.Diplomski rad Osnovni preduslovi mašinskog programiranja na CNC strugu-glodalici 6. Mašinsko programiranje CNC struga – glodalice je brže i jednostavnije ako se izvodi sa softverom EMCO WinCAM. ZAKLJUČAK Mašinsko programiranje CNC struga – glodalice je automatizirani oblik programiranja koji ima značajan uticaj na industrijsku proizvodnju dijelova sa CNC mašinama. U prilogu II dati su programski kodovi za primjere simulacije obrade dijelova (tačka 5. Potrebno je praviti i koristiti ugrañene podprograme (cikluse) zbog pojednostavljenja programskog koda. CAD/CAM programskim sistemom. Optimizaciju parametara rezanja obavezno provesti da se izbjegnu neracionalnosti procesa obrade.) i njihovim poreñenjem vidi se da je kod SINUMERIK 810 (sa podprogramima) kraći i jednostavniji od koda programa u ISO formatu.6. 102 . ciklusima (podprogramima). Smanjenje troškova i vremena programiranja je osnovna prednost mašinskog programiranja u odnosu na ručno programiranje.

“#” efektivno u bloku. sa polovinom kruga G148 # Linearni izlaz iz konture obrade G248 # Izlaz iz konture. koord. sa polovinom kruga 13 G50 + Isključenje geometrijske modifikacije G51 Uklučenje geometrijske modifikacije Napomena: “+” inicijalni status. kružna interpolacija u smijeru kazaljke na satu G13 Polar. sa četvrtinom kruga G348 # Izlaz iz konture.Diplomski rad Osnovni preduslovi mašinskog programiranja na CNC strugu-glodalici PRILOG I Pregled glavnih komandi i funkcija za EMCO WinNC SINUMERIK 810/820 M Grupa Komanda Funkcija 0 G00 Brzo pozicioniranje G01 + Linearna interpolacija G02 Kružna interpolacija u smijeru kazaljke na satu G03 Kružna interpolacija u suprotnom smijeru kazaljke na satu G10 Brzo pozicioniranje u polarnom koordinatnom sistemu G11 Linearna interpolacija u polarnom koordinatnom sistemu G12 Polarni koord. “*)” nema drugih funkcija u istom bloku 103 . sa četvrtinom kruga G347 # Prilaz ulazu u konturu obrade. u suprotnom smijeru kazaljke na satu G33 Narezivanje navoja 1 G09 # Precizno zaustavljanje 2 G17 + Odabiranje ravni X-Y G18 Odabiranje ravni Z-X G19 Odabiranje ravni Y-Z 3 G40 + Isključena kompenzacija radijusa reznog vrha alata G41 Kompenzacija radijusa reznog vrha alata na lijevo G42 Kompenzacija radijusa reznog vrha alata na desno 4 G53 # Suspenzija premiještanja koordinatnog sistema 5 G54 + Koordinatni sistem 1 G55 Koordinatni sistem 2 G56 Koordinatni sistem 3 G57 Koordinatni sistem 4 6 G04 # *) Vrijeme zaustavljanja u sekundama za adrese X ili F G58 # *) Programabilni koordinatni sistem 1 G59 # *) Programabilni koordinatni sistem 2 7 G60 Precizno zaustavljanje (mod) G62 Isključenje preciznog zaustavljanja G64 + Isključenje preciznog zaustavljanja 8 G70 Mjerenje u inchima G71 Mjerenje u milimetrima 9 G80 + Isključenje funkcija G81 ÷ G89 G81 Poziv ciklusa L81 G82 Poziv ciklusa L82 G83 Poziv ciklusa L83 G84 Poziv ciklusa L84 G85 Poziv ciklusa L85 G86 Poziv ciklusa L86 G87 Poziv ciklusa L87 G88 Poziv ciklusa L88 G89 Poziv ciklusa L89 10 G90 + Programiranje u apsolutnom koordinatnom sistemu G91 Programiranje u relativnom koordinatnom sistemu 11 G94 + Posmak u milimetrima po minuti G95 Posmak u milimetrima po obrtaju 12 G48 # Tangencijalni izlaz iz konture kao ulaz u konturu obrade G147 # Linearni prilaz ulazu u konturu obrade G247 # Prilaz ulazu u konturu obrade. kružna interpolar.. sistem.

. sa četvrtinom kruga G348 # *) Izlaz iz konture. sa polovinom kruga 13 G50 + Isključenje geometrijske modifikacije G51 Uklučenje geometrijske modifikacije Napomena: “+” inicijalni status. sistem. kružna interpolacija u smijeru kazaljke na satu G13 Polar. sa polovinom kruga G148 # *) Linearni izlaz iz konture obrade G248 # *) Izlaz iz konture. u suprotnom smijeru kazaljke na satu G33 Narezivanje navoja 1 G09 # Precizno zaustavljanje 3 G40 + Isključena kompenzacija radijusa reznog vrha alata G41 Kompenzacija radijusa reznog vrha alata na lijevo G42 Kompenzacija radijusa reznog vrha alata na desno 4 G53 # Suspenzija premiještanja koordinatnog sistema 5 G54 + Koordinatni sistem 1 G55 Koordinatni sistem 2 G56 Koordinatni sistem 3 G57 Koordinatni sistem 4 6 G04 # *) Vrijeme zaustavljanja u sekundama za adrese X ili F G58 # *) Programabilni koordinatni sistem 1 G59 # *) Programabilni koordinatni sistem 2 G92 # *) Ograničenje brzine obrtanja 7 G60 Precizno zaustavljanje (mod) G62 Isključenje preciznog zaustavljanja G64 + Isključenje preciznog zaustavljanja 8 G70 Mjerenje u inchima G71 Mjerenje u milimetrima 10 G90 + Programiranje u apsolutnom koordinatnom sistemu G91 Programiranje u relativnom koordinatnom sistemu 11 G94 + Posmak u milimetrima po minuti G95 Posmak u milimetrima po obrtaju G96 Konstantna brzina rezanja G97 # Konstantna brzina obrtanja 12 G48 # *) Tangencijalni izlaz iz konture kao ulaz u konturu obrade G147 # *) Linearni prilaz ulazu u konturu obrade G247 # *) Prilaz ulazu u konturu obrade. koord. sa četvrtinom kruga G347 # *) Prilaz ulazu u konturu obrade. “#” efektivno u bloku. “*)” nema drugih funkcija u istom bloku 104 .Diplomski rad Osnovni preduslovi mašinskog programiranja na CNC strugu-glodalici Pregled glavnih komandi i funkcija za EMCO WinNC SINUMERIK 810/820 T Grupa Komanda Funkcija 0 G00 Brzo pozicioniranje G01 + Linearna interpolacija G02 Kružna interpolacija u smijeru kazaljke na satu G03 Kružna interpolacija u suprotnom smijeru kazaljke na satu G10 Brzo pozicioniranje u polarnom koordinatnom sistemu G11 Linearna interpolacija u polarnom koordinatnom sistemu G12 Polarni koord. kružna interpolar.

Diplomski rad Osnovni preduslovi mašinskog programiranja na CNC strugu-glodalici SIMULACIJA OBRADE NA CNC GLODALICI Glodanje čeone površine Obaranje ivice 105 .

Diplomski rad Osnovni preduslovi mašinskog programiranja na CNC strugu-glodalici Glodanje utora po kružnom šablonu Glodanje utora po kružnom šablonu (djelimični presjek) Bušenje centralnog otvora (djelimičan presjek) 106 .

N0065 G1 Z0. N0035 F250 N0110 G1 X25. N0135 X15. ISO format **) N0190 G94 F100 G97 S2200 N0195 G0 Z1. I0. J5. Y25.end mill 40mm *) N0025 M5 N0100 G1 X25. N0020 T1 D1 M0 (* H. NC-program ISO format M *) N0060 G1 X25. N0200 G1 Z-1. 16mm *) .5 F100 N0205 G1 G41 X5. J5. ISO format **) N0045 G94 F250 G97 S700 N0050 G0 X25. N0130 X15.963 Y31. Y15. M4 N0055 G1 Z1. N0040 S700 N0115 G1 Z-1. Y25. Y0. Y25. Y25. N0160 G0 X25. Y25. N0155 G2 X25. N0095 X35. N0085 X15. Y15. Y15. Y15.sh. N0175 M4 N0145 X35. F250 N0005 G54 N0010 G97 G94 N0015 G58 X0. Y15. N0140 X35. Y15. (**#00004 end **) N0165 G0 X-19. F150 N0070 X25. Y35. Y35. Z2. Y35. Y35. F250 (**#00004 rectangular pocket. Y25. 107 (**#00002 Contour milling. Y25. N0080 X15.Diplomski rad Osnovni preduslovi mašinskog programiranja na CNC strugu-glodalici Gotov komad sa završnom pozicijom alata Generisani CNC programi ISO format M (* WinCAM by EMCO [c] 95-96.491 F300 N0185 S2200 N0180 F300 N0075 G1 X25. Y15. N0150 G1 X25. I0. Z0. N0090 X35. Y31. F150 N0120 X25.491 N0170 T5 D9 M0 (* Dovetail c. Y25. N0030 M4 N0105 G2 X25. N0125 G1 X25. Y15.D.

211 N0495 G1 X12. Y31. N0255 G1 X45. F300 N0480 F300 N0485 G1 X11.669 Y36.012 J-14.697 I12.409 Y34. N0260 G1 X45.103 J-6.012 N0315 G1 Z-3.868 N0510 G2 X21.868 N0515 G3 X21. N0470 G0 X10.696 I0.028 Y29.03 Y36.11 Y37.89 I14.491 N0385 G1 X12.211 N0250 G1 X5. (**#00002 end **) N0390 G2 X15.696 (**#00001 Pocket milling with isles. N0265 G1 X5.697 I4.972 I8. Y45.006 N0550 G1 Z-3.753 Y39. F100 N0555 F300 N0445 G2 X20.89 N0440 G2 X16.012 N0305 Z1.303 Y33.89 N0455 G3 X10. F100 N0535 G0 X28.03 Y36.006 I8.039 N0395 G1 X16.039 I13.697 J-8. ISO format **) N0530 G94 F300 G97 S2200 N0425 G1 Z-5.591 J-9.662 Y34.868 I12.799 Y31.897 Y31. ISO format **) N0295 G94 F300 G97 S2200 N0300 G0 X10.697 J-8.972 I8.303 Y33. Y5. F100 N0355 G0 Z2.Diplomski rad Osnovni preduslovi mašinskog programiranja na CNC strugu-glodalici N0210 G1 X5. N0220 G1 X45.247 Y39.994 Y28. Y31.006 I0.11 Y37.247 Y39. Y5.868 I12.988 Y39.89 J-12. N0270 G1 X5.972 108 . N0230 G1 X5.006 N0460 G2 X10.006 I8.039 N0505 G1 X16.696 I0.868 4mm *) N0290 M4 N0405 G3 X21.409 Y34.483 N0565 G2 X33.89 Y37.211 N0475 G1 Z-5.753 Y39.129 J0. Y5. N0435 G2 X12.483 J0. N0225 G1 X5.591 J-9.89 N0415 G0 Z2.573 Y39.028 Y29. N0310 G0 X10.491 0.073 Y39.897 Y31.129 N0240 G1 Z-4.211 N0490 G2 X13.491 F300 N0360 G0 X10.972 J-4. Y45.012 IN0235 G1 G40 X-19.483 N0450 G2 X21.331 J-11.129 J-0.039 N0275 G1 G40 X-19.331 J-11.129 J0.103 J-6.963 Y31. N0285 T2 D3 M0 (* Slot mill cutter N0400 G2 X21.697 I12.483 N0410 G1 X20.483 J0. Y5.972 J-4.697 N0340 G2 X21.483 N0345 G3 X10.012 I0. Y45.012 N0330 G2 X16.491 N0280 G0 Z2. F100 N0320 F300 N0325 G2 X12.662 Y34.012 Y39.753 J-14. Y31.073 Y39.012 N0545 G0 X28.028 Y29.697 N0560 G2 X29. N0245 G1 G41 X5.129 N0465 G0 Z2.89 I14.006 J-12.868 N0365 G1 Z-3.573 Y39.994 Y28.028 Y29. F300 N0370 F300 N0375 G1 X11.039 I13.799 Y31.211 N0500 G2 X15.963 Y31.753 J-14.039 N0350 G2 X10.247 Y39.669 Y36.211 N0380 G2 X13.753 I3. N0420 G0 X10.491 N0335 G2 X20.483 N0520 G1 X20.012 (**#00001 end **) (**#00001 Pocket milling with isles.972 I0.028 Y29.247 Y39.129 J-0.006 N0430 F300 N0540 Z1.753 I3.006 I0.988 Y39. N0215 G1 X45.696 N0525 G0 Z2.129 J0. Y45.

N0905 G0 X10.331 Y36.927 Y39.89 J-12.753 N0705 G0 Z2.753 N0810 G2 X20.89 J12.89 N0625 G1 X36.11 Y12.97 Y36.753 N0685 G2 X37.697 Y33.012 I12.697 I-9.012 J-14.006 J-3.697 Y33.591 Y34.994 Y21.994 I14.201 J-6.898 J12.427 Y39.006 J3.039 I12. N0715 G1 Z-5.11 J-11.496 8.697 N0825 G2 X10.039 N0730 G3 X37.338 Y34.129 N0700 G3 X28.972 Y29.129 J-0.483 J-0.697 J-8.753 N0590 G0 Z2.697 J-8.338 Y34.988 Y10.483 N0815 G2 X16.103 Y31.012 J14.247 I0.97 N0760 G3 X29.338 J-9.697 J8.753 I0.868 N0860 G2 X13.211 N0735 G3 X37.868 I11. N0885 G2 X10.389 Y12. N0840 G0 X15.006 Y28.902 Y15.11 I8.696 N0645 G3 X29.211 N0805 G3 X21.201 Y31.84 N0845 G1 Z-3.868 N0635 G1 X34.697 J-8.325 isles.868 I11. N0890 G3 X10. N0790 G0 X10.006 Y28.247 Y10.994 Y21.994 Y21.753 Y39.89 J-12.496 8.129 N0660 G0 X28.Diplomski rad Osnovni preduslovi mašinskog programiranja na CNC strugu-glodalici N0570 G2 X37.211 N0720 F300 N0600 G1 Z-3.211 N0605 F300 N0610 G1 X39.696 I12.04 Y18.89 Y37.201 Y31.483 N0680 G2 X33.129 J0.994 Y21.056 Y21.668 I7.696 IN0875 G2 X10.039 N0695 G2 X39.483 J0.89 Y37.006 I14.303 Y16.325 I0.039 I12.376 J9.93 Y18.331 Y36.972 I0.697 N0575 G2 X39.994 I14.102 Y12.012 Y39.966 Y21.994 Y21.211 N0620 G3 X37.89 N0765 G1 X28.972 N0775 G94 F300 G97 S2200 N0780 G0 X10.89 Y37.697 J-8.97 N0870 G2 X12.697 J-11.483 J-0.103 Y31.697 I4.972 N0820 G2 X12.006 J-3.696 IN0880 G1 X12.028 Y20.028 I0.006 J3.247 N0910 G1 Z-5.89 N0795 G1 Z-3.89 I-8.591 Y34.303 I4. F300 N0595 G0 X38.504 (**#00001 end **) N0655 G0 Z2.201 J-6.338 J-9.039 N0750 G1 X34. ISO format **) N0665 G1 Z-5.84 N0745 G3 X33.868 I12.247 N0900 G0 Z2.427 Y39.332 N0640 G3 X33. F300 N0850 F300 N0855 G1 X17.247 N0785 Z1.16 N0865 G1 X12. F100 N0915 F300 N0920 G3 X21.972 Y29.697 N0800 F300 109 .247 N0650 G1 X28.006 I14.89 I14.668 N0755 G3 X33.96 J6.97 Y36.697 I-9.988 I12.927 Y39.697 Y33. F100 J-12.039 N0630 G3 X33.753 I0.697 Y33.89 J-12.868 I12.012 I12.129 N0585 G3 X28.697 J8.89 N0740 G1 X36.006 (**#00001 Pocket milling with N0895 G1 X10.89 N0690 G2 X39.753 Y39.753 Y39.483 J-0.624 Y15.89 N0830 G2 X10.89 I14.89 N0580 G2 X39.89 I-8.697 N0770 G0 Z2. F300 N0725 G1 X39.211 N0615 G3 X37. F100 N0670 F300 N0675 G2 X29.129 N0835 G0 Z2.247 Y10. N0710 G0 X38.303 Y16.

988 I12.102 Y12.325 I0.012 N1065 G2 X33.496 I11.129 N1245 G1 X39.89 N1180 G2 X29.697 J8.96 Y18.611 Y12.129 N0950 G0 Z2.247 I3. (**#00001 end **) N1130 G3 X39.89 N0945 G2 X10.247 I3.611 Y12.129 J-0. N1140 G0 Z2.483 J0. F300 N1095 F300 N1070 G2 X29. F300 N0965 F300 N0970 G1 X17.11 I12.84 N1080 G0 Z2.988 I14.028 I8.129 N1060 G2 X37.504 N1005 G3 X10.028 I8.624 Y15.303 I4.697 Y16.84 N1215 G3 X37.668 I9.898 J12.483 N1050 G3 X39.944 Y21.988 I0.753 Y10.11 I14. F100 N0930 G2 X16.697 N0940 G2 X10.697 J8.496 N1235 G3 X39.994 Y21.129 N1170 G2 X37.325 N1250 G0 Z2.Diplomski rad Osnovni preduslovi mašinskog programiranja na CNC strugu-glodalici N0925 G2 X20.93 Y18.89 Y12.303 Y16.84 N1090 G1 Z-3.16 N1225 G3 X37.753 J14.668 I9.303 I12.611 J12.325 N1015 G0 Z2.16 N0980 G1 X12.04 Y18.247 I0.972 Y20.89 J12.012 Y10. ISO format **) N1020 G94 F300 G97 S2200 N1150 G1 Z-5.389 Y12.483 N1190 G0 Z2.668 N0985 G2 X12.034 Y21.898 Y12.303 Y16.098 J9.994 N1160 G3 X39.89 J12.332 N1120 G1 X39.504 N1085 G0 X32.611 J12.006 N1165 G2 X39.012 N1175 G2 X33.496 I12.012 Y10.89 Y12. F300 N1205 F300 N1210 G1 X34.028 I0.006 Y21.84 N1105 G3 X37.496 N1110 G1 X36.994 Y21.028 Y20.902 Y15.11 I8.098 Y15.034 Y21.483 J-0.056 Y21.994 N1155 F300 N1030 Z1.994 I0.988 I14.99 N1260 T3 D5 M0 (* Twist drill 5mm *) N1265 M4 N1270 F150 110 .483 J0.303 I12.07 Y18.753 Y10. N1145 G0 X28.668 I7.07 Y18.994 I0.697 N1185 G2 X28.89 N0995 G1 X12. N0955 G0 X15.16 N1220 G1 X36.504 N1240 G3 X39.11 I14.753 Y10.972 N1045 F300 N0935 G2 X12.966 Y21.753 J14. (**#00001 end **) N1255 G0 X27.753 Y10.89 N1200 G1 Z-5.376 J9. N0975 G2 X13.325 I0.988 I0.697 Y16.972 Y20.483 N1035 G0 X28.129 J0.988 Y10.972 Y20.376 Y15.697 J8.483 J-0.868 Y30.898 Y12.972 J4.496 I11.332 N1230 G1 X39.697 N1075 G2 X28.325 I0.006 Y21.668 N1100 G1 X34.994 N1115 G3 X37.84 N0960 G1 Z-5.483 J-0.697 J8.84 N1040 G1 Z-3.668 N1000 G2 X10.944 Y21.972 J4.332 N0990 G2 X10.07 J6.496 N1125 G3 X39.96 Y18. N1195 G0 X32.098 J9.11 Y12.483 J0.006 N1055 G2 X39.753 Y10.098 Y15.129 N1135 G1 X39.247 I12.325 (**#00001 Pocket milling with isles.376 Y15.07 J6.012 J14.96 J6.89 J12.129 J0.129 N1010 G1 X10. F100 N1025 G0 X28.972 Y20.

308 N0275 R0=0 R1=5. R3=-1.308 F300 (**#00023 end **) R16=150 R22=25. N1325 G1 Z-13. Y5. N0150 G1 G40 X-25. N0325 M5 N0075 G0 Z2. R2=0. N0330 G0 X69. N0115 G1 Z-3.redraw. N1285 X25. Y5. N1310 G1 Z-9. N1315 G0 Z0. R4=1 R5=0 R10=5. Y39. N0265 G94 F150 G97 S2200 (**#00021 rectangular pocket. Y45.end mill 40mm *) N0035 M5 N0040 F250 N0045 S700 N0050 G0 X-37. R2=0. N0170 G1 X45. F100 N0145 G1 X5. Y25. N1290 Z0. Y39.352 N1345 M30 SINUMERIK 810M (* WinCAM by EMCO [c] 95-96. SINUMERIK 810M **) N0065 G94 F250 G97 S700 N0155 G1 Z-5. ISO format **) N0105 G94 F100 S2200 N0110 G0 Z-1. N0030 T1 D1 M0 (* H. Y39.D. R11=1 L83 P1 (**#00023 Drilling cycle . Y45. Y45. Z0. NC-program SINUMERIK 810M *) N0085 M4 N0090 F300 N0095 S2200 N0005 G54 N0010 G97 G94 N0015 G58 X0. R23=25. Y0.504 Y39. N1330 G4 X1 N1335 G0 Z5. (**#00002 end **) N0235 T2 D3 M0 (* Slot mill cutter 4mm *) N0240 M4 N0245 R2=1 R3=-4 R10=3 R12=5 R13=60 R15=200 R16=100 R22=25 R23=25 R24=15 R25=15 R27=4 L904 P1 N0070 R1=1.602 Y39. R13=60.5 F100 N0255 T3 D5 M0 (* Twist drill N0120 G1 G41 X5. R6=2 R12=60. (**#00006 end **) N1340 G0 X67.sh.308 N0270 G0 X25. N0135 G1 X45. N0130 G1 X45. Y45. N1320 G0 Z-8.Diplomski rad Osnovni preduslovi mašinskog programiranja na CNC strugu-glodalici (**#00006 Drilling cycle .602 Y39.308 N0190 G1 G40 X-25.273 (**#00020 end **) N0175 G1 X45.953 N0055 G0 Z5. SINUMERIK 810M **) N0260 M4 N0100 G0 X-25. ISO format **) N1300 G0 Z0. N0335 M30 N0080 T5 D9 M0 (* Dovetail c. 16mm *) 111 .308 N0195 G0 Z2. Y5.redraw.308 F300 5mm *) N0125 G1 X5. N0060 M4 (**#00002 Contour milling. N0180 G1 X5. R15=250 N0160 G1 G41 X5. Y25.54 Y25.602 Y39. L903 P1 N0165 G1 X5. N1280 G0 Z5.001 Y24. Y39. Y5. N1295 G1 Z-5. R3=13. N0140 G1 X5. R24=0. N1275 G94 F150 G97 S2200 N1305 G0 Z-4.308 N0185 G1 X5.

Diplomski rad Osnovni preduslovi mašinskog programiranja na CNC strugu-glodalici 112 .

Diplomski rad Osnovni preduslovi mašinskog programiranja na CNC strugu-glodalici 113 .