Gelegenheidstekst  naar  aanleiding  van  de  EMIM-­studiereis  2011  naar  Kaapstad,  waar  we   een  aantal  projecten

 in  de  townships  hebben  uitgevoerd,  maar  vooral  geleerd  hebben  ons-­ zelf  relativerend  in  de  wereld  te  staan.       Ik  heb  hem  nooit  ontmoet   Ik  heb  hem  nooit  ontmoet,  maar  het  had  zomaar  kunnen  zijn.  Ik  dacht  vaak  aan  hem  tij-­‐ dens  deze  studiereis.  Zou  hij  mij  interessant  gevonden  hebben?  Hij  vond,  denk  ik,  ieder-­‐ een  interessant,  al  was  het  maar  om  het  met  hen  oneens  te  zijn;  dat  alleen  al  kunnen  we   van  hem  leren.  Maar  altijd  met  die  innemende  aardigheid  die  hem  eigen  was:  ik  kijk  in   zijn  begrijpende  ogen  achter  de  dikke  brilglazen  en  luister  naar  zijn  monkelende,  bijna   prevelende  stem…   Dan  realiseer  ik  mij  dat  deze  vraag  alles  over  mij  zegt  en  niets  over  hem.  Wil  ik  dan  inte-­‐ ressant  gevonden  worden?  Wil  ik  door  hem  interessant  gevonden  worden,  ook  al  is  hij   er  niet  meer?  Heb  ik  op  deze  reis  niet  geleerd  dat  zo  denken  mij  inklemt  in  wie  ik  ben  en   mij  verhindert  te  worden  wie  ik  zou  kunnen  zijn?  Een  mens  is  de  verhalen  die  hij  vertelt,   maar  zijn  verhaal  zou  nooit  het  mijne  zijn,  mijn  verhaal  nooit  het  zijne.  Wat  meer  is,  mijn   verhaal  van  vandaag  zal  morgen  heel  anders  klinken.  Het  leven,  mijn  leven,  is  de  samen-­‐ klank  van  de  verhalen  die  elkaar  ontmoeten.       Zijn  verhalen  overleven  hem,  onze  verhalen  overleven  ons  en  leven  voort  in  steeds  weer   nieuwe  verhalen.  Een  mens  sterft  pas  dan  als  zijn  verhalen  niet  meer  doorklinken  in  de   melodieën  en  dissonanten  van  wie  na  hem  komen.  Rutger  Kopland,  één  van  mijn  gelief-­‐ de  dichters,  schreef:       Het  is  vreemd  maar  ook  vreemd  mooi  te  bedenken   dat  ooit  niemand  meer  zal  weten   dat  we  hebben  geleefd     te  bedenken  hoe  nu  we  leven,  hoe  hier     maar  ook  hoe  niets  ons  leven  zou  zijn  zonder   de  echo's  van  de  onbekende  diepten  in  ons  hoofd     Verhalen,  de  echo’s  van  onbekende  diepten  in  ons  hoofd…    Deze  versregels  schieten   door  mijn  hoofd  als  ik  aan  hem  denk;  het  eerste  wat  ik  van  hem  leerde  was  dat  je  de   werkelijkheid  net  zo  adequaat  met  poëzie  als  met  wetenschap  kunt  beschrijven;  beide   zijn  hiertoe  gelijk  geschikt.  Het  verhaal  van  woorden  en  poëzie  en  dat  van  getallen  en   wetenschap  zijn  beide  waar,  omdat  ze  ons  beide  helpen  om  ons  leven  te  leiden  en  ons   tot  de  wereld  en  onszelf  te  verhouden.  Zonder  één  van  deze  ben  ik  een  beperkter  mens.   Het  trof  mij  dat  zowat  elke  spreker  in  deze  studiereis  poëzie  in  zijn  of  haar  verhaal  ver-­‐ weven  had.  Het  trof  mij  hoe  snel  we  een  nieuwe  taal  uitvinden  als  we  elkaar  blindelings   moeten  vertrouwen.  Het  verschil  tussen  vertrouwen  op  iets  en  vertrouwen  in  iemand…    

Ook  al  heb  ik  hem  nooit  ontmoet,  ik  heb  meer  van  hem  geleerd  dat  hier  resoneerde.  Hoe   wij  in  het  westen  niet  naar  waarheid  maar  naar  controleerbaarheid  streven:  iets  wat   maar  één  keer  gebeurt  bestaat  niet  in  de  westerse  wetenschap.  We  leven  in  een  cultuur   van  ‘control’  en  alles  willen  weten,  we  leven  in  een  cultuur  van  wantrouwen.  Veel  van   wat  wij  in  ons  werk  doen  draagt  hieraan  bij:  hoeveel  van  de  systemen  die  wij  bouwen   zijn  niet  bedoeld  om  toe  te  zien  of  dat  wat  ik  heb  bedacht  wel  door  anderen  wordt  uitge-­‐ voerd?  Management,  heet  dat…  en  wat  is  dan  informatiemanagement?   Zoveel  van  wat  ik  hier  meemaakte  herinnerde  mij  hieraan.  Het  doet  mij  goed  als  ik  zie   hoe  de  kinderen  van  LEAP  ondanks  of  misschien  dankzij  alles  zingend  de  toekomst  te-­‐ gemoet  gaan,  het  beklemt  mij  als  ik  zie  hoe  wij  erbij  staan  en  er  naar  kijken.  Waarom   toch  hebben  wij  het  zingen  verleerd?  Of  hebben  we  het  nooit  geleerd  en  waarom  niet?     Het  raakt  mij  als  ik  hoor  hoe  Ubuntu  leeft,  maar  ik  erger  mij  aan  de  vaagheid  van  het   begrip.  Hoezo,  “I  am  because  we  are”?  Waarom  denken  we  dat  we  pas  zijn  als  we  den-­‐ ken?  Waarom  vergeten  we  dat  wie  te  veel  denkt  te  weinig  ziet?  Waarom  spreken  wij   Shakespeare’s  beroemde  zin  uit  als  “To  be  or  not  to  be,  that’s  the  question”  en  niet  als   “To  be  or  not,  to  be  that’s  the  question”?   Het  ontroert  mij  als  Luvuyo  winkels  wil  openen  in  de  Oostprovincie  waar  geen  cent  te   verdienen  valt,  maar  het  beklemt  mij  als  ik  voel  hoe  Luvuyo  misschien  wel  wil  worden   zoals  wij  zijn.  Zegt  deze  beklemming  opnieuw  niet  meer  over  mijzelf  dan  over  Luvuyo?   Ben  ik  zoals  ik  wil  zijn?  Wat  zegt  het  over  mij  als  ik  beklemd  raak  bij  de  gedachte  dat   iemand  wil  worden  zoals  ik  ben?  Of  zoals  ik  meen  te  zijn…     Hij  die  ik  nooit  ontmoette  leerde  mij  wat  voelbaarheid  echt  betekent,  ik  werd  er  hier   keer  op  keer  aan  herinnerd:  meerdere  werkelijkheden  accepteren  voorbij  je  eigen  oor-­‐ delen,  meegaan  in  de  wereld  van  de  andere  en  blij  zijn  met  meningen  die  verschillen  van   die  van  jou  omdat  je  alleen  zo  echt  kunt  leren.  Leren  zit  niet  in  je  hoofd,  maar  in  je  han-­‐ delen,  hoorden  we  verschillende  keren.  Maar  handelen  we  er  ook  naar?     Misschien  wel  het  mooiste  wat  ik  heb  geleerd  van  wie  ik  nooit  ontmoet  heb  en  wat  ik   hier  zo  intens  heb  ervaren,  is  dat  het  ontzettend  bevrijdend  werkt  als  je  niet  altijd  gelijk   hoeft  te  hebben.    Deze  studiereis  was  hierin  een  rijke  leerschool…  Nee,  ik  heb  hem  nooit   ontmoet,  maar  hier  in  Kaapstad  was  hij  wel  heel  dichtbij.      

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful