CACERP

Ministry of Planning and Investment

Capacity Building for Central Region Poverty Reduction TA Project 3772 VIE

Asian Development Bank

Level 4, MPI Project Building, 2 Hoang Van Thu St, Hanoi, Vietnam. Tel./fax (84-4) 7341 311, tel. 7341 310, email tcnlmt@hn.vnn.vn

TÀI LIỆU TẬP HUẤN

KỸ THUẬT CHĂN NUÔI

Biên soạn: Nguyễn Bá Mùi, Tôn Thất Sơn, Lương Tất Nhợ, Nguyễn Thị Mùi Bổ sung: TS. Vũ Văn Liết

Hà Nội -Tháng 12 năm 2003

train_extension_crop_manual_husbandry_VN

1

Mục Lục
Chủ đề 1 ................................................................................................................................... 3 KỸ THUẬT NUÔI LỢN NÁI TRONG NÔNG HỘ ............................................................... 3 1.1. Một số giống lợn nội và lợn lai để nuôi nái ........................................................ 3 1, Lợn Móng Cái .............................................................................................................. 3 2, Lợn ỉ...............................................................................................................................4 3, Lợn Lang Hồng ............................................................................................................ 4 4, Lợn Mường Khương................................................................................................... 4 5, Lợn Ba Xuyên .............................................................................................................. 4 6, Lợn Thuộc Nhiêu......................................................................................................... 4 7, Lợn trắng Phú Khánh.................................................................................................. 5 8, Lợn lai F1...................................................................................................................... 5 1.2 Lợn nái móng cái ........................................................................................................ 5 1.2.1. Chọn giống............................................................................................................. 5 1.2.2. Một số đắc điểm của lợn nái móng cái ............................................................. 6 1.2.3. Kỹ thuật chăm sóc nuôi dưỡng lợn cái hậu bị ................................................. 8 1.2.4, Kỹ thuật nuôi dưỡng lợn nái chửa ................................................................... 10 1.2.5. Kỹ thuật nuôi lợn nái đẻ và lợn con theo mẹ.................................................. 12 1.2.6. Nuôi dưỡng lợn con giai đoạn theo mẹ và sau cai sữa ............................... 14 1.2.7. Một số bệnh thường gặp ở lợn mẹ sau khi đẻ và lợn con........................... 14 1.2.8 Tính toán hiệu quả kinh tế.................................................................................. 17 Chủ đề 2 ................................................................................................................................. 17 BÀI GIẢNG KĨ THUẬT CHĂN NUÔI GIA CẦM ............................................................... 17 2.1 Kỹ thuật nuôi gà ........................................................................................................ 17 2.1.1 Giống gà và kỹ thuật chọn giống gà ................................................................ 17 2.1.2 thức ăn và dinh dưỡng gà thả vườn................................................................. 21 2.1.3 Nuôi chăm sóc gà thả vườn.............................................................................. 26 2.2 Kỹ thuật nuôi ngan và vịt..................................................................................... 30 2.2.1. Các giống ngan, vịt hiện đang nuôi phổ biến ở Việt nam . .......................... 30 2.2.2. Kĩ thuật chọn vịt ngan giống ............................................................................. 33 2.2.3: Kỹ thuật nuôi dưỡng chăm sóc vịt , ngan ....................................................... 35 2.2.4. Kĩ thuật nuôi dưỡng, chăm sóc vịt, ngan sinh sản ........................................ 37 2.2.5 Công tác vệ sinh phòng bệnh cho ngan vịt ..................................................... 39 Chủ đề 3: KỸ THUẬT NUÔI LỢN THỊT TRONG NÔNG HỘ........................................ 42 3.1. Các giống lợn nông dân thường nuôi .............................................................. 42 3.2. Chọn giống ................................................................................................................ 42 3.3. Chuồng trại ................................................................................................................ 43 3.4. Kỹ thuật nuôi dưỡng và chăm sóc...................................................................... 43 3.4.1. Thức ăn cho lợn:................................................................................................. 43 3.4.2. Tiêu chuẩn thức ăn hỗn hợp............................................................................. 43 3.4.4. Kỹ thuật nuôi dưỡng........................................................................................... 45 3.4.5. Chế biến thức ăn ................................................................................................ 46 3.4.6. Một số bệnh truyền nhiễm thường gặp ở lợn ................................................ 47 3.4.6. Tính lỗ lãi trong chăn nuôi lợn thịt................................................................... 51 Chủ đề 4: KỸ THUẬT CHĂN NUÔI DÊ SỮA, DÊ THỊT ................................................ 52 4.1. Vai trò và ý nghĩa chăn nuôi dê ở gia đình ...................................................... 52 4.2. Kỹ thuật chăn nuôi dê sữa, thịt........................................................................... 52 train_extension_crop_manual_husbandry_VN 2

4.2.1 Giới thiệu về các giống dê sữa, thịt, hiện có ở Việt Nam.............................. 52 4.2.2 Kỹ thuật chọn giống và phối giống.................................................................... 54 4.3. Thức ăn và kỹ thuật nuôi dưỡng......................................................................... 57 4.3.1. Các loại thức ăn cho dê..................................................................................... 57 4.3.2 Kỹ thuật chăm sóc nuôi dưỡng ......................................................................... 58 4.4. Kỹ thuật xem răng tính tuổi ................................................................................. 63 4.5. Kỹ thuật cắt, khử sừng dê..................................................................................... 63 4.6. Kỹ thuật bắt giữ dê .................................................................................................. 64 4.7. Kỹ thuật cắt móng chân dê ................................................................................... 64 4.8 Kỹ thuật làm chuồng ................................................................................................ 64 4.8.1 Nguyên tắc làm chuồng dê................................................................................. 64 4.8.2 Kỹ thuật làm chuồng trại ..................................................................................... 65 4.9. Bệnh và phòng bệnh cho dê................................................................................ 67 4.9.1 Những bệnh gây nên do vi rút và vi khuẩn...................................................... 67 4.9.2. Những bệnh ký sinh trùng ................................................................................. 69 4.9.3. Các bệnh do dinh dưỡng và tiêu hoá.............................................................. 71 4.9.4 Cách tiêm và cho dê uống thuốc....................................................................... 72 Chủ đề 5 : PHÁT TRIỂN CHĂN NUÔI BÒ....................................................................... 73 5.1. Đặt vấn đề .................................................................................................................. 73 5. 2. Giống bò Việt Nam ................................................................................................. 73 5.2.1. Đặc điểm của một số giống bò:........................................................................ 73 Bò Phú Yên............................................................................................................................. 74 5. 2.2. Năng suất của một số giống bò Việt Nam ..................................................... 74 5.3. Khả năng sinh trưởng ............................................................................................ 75 5.3.1. Khái niệm về sinh trưởng và cơ sở di truyền của sinh trưởng.................... 75 5.3.2. Đặc điểm sinh trưởng ........................................................................................ 75 5.3.3 Đặc điểm trong giái đoạn sinh trưởng:............................................................. 75 5.4 Kỹ thuật nuôi bò thịt................................................................................................. 77 5.4.1. Kỹ thuật nuôi bò cái sinh sản............................................................................ 77 5.4.2. Kỹ thuật nuôi bê thịt............................................................................................ 78 Bảng 2. Tăng trọng bê thịt lai........................................................................................... 78 5.4.3 Sinh truởng và khả năng phục hồi sinh trưởng .............................................. 78 5.5. Thành phần của sữa bò ......................................................................................... 79 + Khác nhau theo loài, giống ........................................................................................... 79

Chủ đề 1 KỸ THUẬT NUÔI LỢN NÁI TRONG NÔNG HỘ

1.1. Một số giống lợn nội và lợn lai để nuôi nái
1, Lợn Móng Cái Có nguồn gốc ở huyện Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh, lợn Móng Cái có đặc điểm ngoại hình là đầu đen, giữa trán có một đốm trắng hình tam giác hoặc hình thoi. Mõm trắng, bụng

train_extension_crop_manual_husbandry_VN

3

và bốn chân trắng. Phần trắng này có nối nhau bằng một vành trắng vắt qua vai, làm cho phần đen còn lại trên lưng và mông có hình dáng như cái yên ngựa. Nhược điểm là lưng võng, bụng sệ. Lợn Móng Cái mắn đẻ (2 lứa/năm), đẻ nhiều con (10-16 con/lứa), khéo nuôi con, lợn cái có 12-14 vú. Lợn phàm ăn, chịu đựng kham khổ tốt. Lúc 4-5 tháng tuổi nặng 30-35 kg, 6-7 tháng tuổi: 45-50 kg, 12 tháng tuổi: 60-65 kg. * Ưu điểm của lợn Móng Cái: + Thích hợp với điều kiện nhiều vùng sinh thái chăn nuôi + ăn được nhiều loại thức ăn, kể cả các loại thức ưn dư thừa + Có khả năng chịu đựng kham khổ, sức chống bệnh cao

2, Lợn ỉ Tầm vóc nhỏ hơn Móng Cái, toàn thân màu đen, mặt ngắn, trán có nhiều nếp nhăn, chân ngắn, mõn ngắn. Lưng võng, bụng sệ, chân yếu. Khối lượng cơ thể lúc 8 tháng tuổi đạt trung bình 35 kg, 10 tháng tuổi nựng 45 kg. Lợn ỉ thành thục sớm, động dục lần đầu lúc 100 ngày tuổi, có 8 - 10 vú, đẻ 8 - 10 con/lứa. * Ưu điểm của lợn ỉ: + Thành thục sớm, chịu đựng kham khổ, dễ thích nghi với nhiều vùng sinh thái + Nuôi con khéo, mắn đẻ 3, Lợn Lang Hồng Lợn Lang Hồng là giống lợn địa phương ở Bắc Ninh, có pha máu cuả lợn Móng Cái Lợn có màu lông da đen trắng không ổn định, tầm vóc nhỏ Lợn cái có từ 10 - 12 vú, đẻ 10 -12 con /lứa. Số lứa /nái/năm: 1,6 - 1,8. Lợn con 2 tháng tuổi đạt từ 5,5 - 6,0 kg/con

4, Lợn Mường Khương
Có nguồn gốc ở Mường Khương, huyện Bát sát, tỉnh Lào Cai Lông đen tuyền, có con có đốm trắng ở trán và 4 chân, có khúc đuôi tai to rũ che kín hai mắt, tầm vóc trung bình, mình lép Lợn thành thục muộn hơn so với giống Móng Cái, ỉ, Lang Hồng. Số con đẻ ra 8 - 10 con/lứa. Lợn con 2 tháng tuổi đạt 6,0 - 6,5 kg/con.

5, Lợn Ba Xuyên
Là giống lai giữa lợn Bồ Xụ và lợn Becsia. Lợn được nuôi nhiều ở tỉnh Cần Thơ, Minh Hải, Sóc Trăng Lợn có màu lông khoang trắng đen, phân bố không đều trên thân, tầm vóc trung bình, độ trường mình vừa, mõn ngắn Lợn nái đẻ 8 - 10 con/lứa

6, Lợn Thuộc Nhiêu
Là lợn lai giữa giống lợn trắng Bồ Xụ với lợn Yoocsia ở vùng Thuộc Nhiêu, huyện Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang. Giống lợn này được nuôi phổ biến ở vùng nước ngọt thuộc đồng bằng sông Cửu long. Màu lông trắng tuyền, có đốm đen nhỏ ở mắt, mình ngắn, tai hơi nhô về phía trước, tầm vóc trung bình Mắn đẻ, lợn nái đẻ 10 - 12 con/lứa

train_extension_crop_manual_husbandry_VN

4

mắn đẻ. lợn Ba Xuyên. mõm bẹ.Tính phàm ăn.Bốn chân: móng rộng. 1. Thông thường chọn những con từ lứa đẻ thứ 3 đến lứa thứ 6 là tốt nhất. Lợn trắng Phú Khánh Được hình thành trên nền chính là giống lợn cỏ địa phương với sự pha máu của một số giống ngoại như Yoocsia. con lai 2 tháng tuổi đạt trung bình từ 11 . khó nuôi. Yêu cầu về nguồn gốc Chọn lợn cái là con của cắp bố mẹ cao sản (lợn mẹ đẻ sai. Duroc hình thành nên nhóm lợn lai có màu trắng. Lợn lai F1 Là con lai giữa lợn mẹ nội (Móng Cái.3 tháng tuổi) đến ngày phối giống lần đầu tiên.2 Lợn nái móng cái 1. móng khít.12 kg đến 80 . Nếu chọn lợn cái hậu bị gây nái. Chọn giống * Khái niệm lợn cái hậu bi: Lợn cái hậu bị được tính từ khi chọn giống gây hậu bị (2 .7. mõm bẹ.85 kg. Ví dụ: muốn chọn con giống Móng Cái chuẩn phải chọn những con có hình "yên ngựa ở trên lưng".3 tháng. Các thời điểm tiến hành chọn lợn cái hậu bị Lợn cái hậu bị có thể chọn qua 2 lần. da mịn bóng.1. đi lại tự nhiên. Lợn ỉ. ỉ. ngực nở.1 Chọn lần 1: lúc 2 . . . lông thưa. Lợn con 50 ngày tuổi đạt 7. Số lứa/nái/năm: 1.Không chọn những con có các khuyết tật như: úng rốn.0 . nếu không có hình yên ngựa chứng tỏ con giống đã bị pha tạp.60 kg Đối với lợn giống là lợn lai F1 (đực ngoại x nái nội).11 con/lứa. tỷ lệ thịt nạc cao hơn giống nội và cho hiệu quả kinh tế cao. Toàn thân màu trắng.Tìm những con hay ăn. đẻ trung bình từ 10 . đuôi to. Yoocsai. . lần thứ hai chọn vào thời điểm trước khi phối giống 2.3 tháng tuổi Phải biết rõ lai lịch của con giống.6 . tức là cái hậu bị có bố là đực giống ngoại và có mẹ là giống lợn nội thì giai đoạn hậu bị là từ 10 .Vai rộng. nếu được đầu tư tốt thì lớn nhanh.12 kg. ngực sâu rộng. gốc đuôi to. là con cuả cặp bố mẹ có năng suất cao.2. đùi sau phát triển tốt. không lấy những con béo sớm. bụng gọn. nuôi con khéo. hiền lành train_extension_crop_manual_husbandry_VN 5 . phổ biến vào các độ tuổi sau: lần thứ nhất. Con lai thường có màu lông trắng hoặc lang trắng đen (màu lông theo bố).4 -1. chân đi vòng kiềng hay hình chữ bát .9 . . đầy đặn. . . Chọn lợn cái từ những con mẹ mắn đẻ.0. tai đứng. lưng thẳng. Landrat). dài ít võng.11 con/lứa. lợn Mường Khương là giai đoạn từ 6 . Lợn nái lai F1 mắn đẻ.Con giống phải điển hình cho giống.Đầu và cổ: đầu to vừa phải.Đặc điểm về giống phải biểu hiện rõ ràng.5 kg 8. rồi sau đó phối với đực thuần để bán cái hậu bị thì phải biết rất cụ thể về lai lịch của bố và mẹ. Chọn những con da mỏng. đầu nhỏ. nuôi con khéo. đẻ nhiều con. 1. bụng to không sệ Số con đẻ 10 . khoảng cách giữa hai chi sau rộng. 4 chân chắc chắn. số lứa đẻ/nái/năm: 1. cổ dài vừa phải. tốt sữa. cơ thể phát triển chắc khoẻ. lợn địa phương khác) và lợn bố ngoại (Đại bạch. lợn Lang Hồng.Lưng rộng. sườn sâu. . có năng suất cao hơn. * Yêu cầu về ngoại hình: .7. 2.8 kg đến 50 . lông thưa. chọn ở độ tuổi 2 . Đối với lợn Móng Cái. ngực sâu. lợn bố phối với lợn cái đạt tỷ lệ có thai cao).2.

5 tháng. Chọn lợn có đầu vú lộ rõ (núm vú dài). tử cung. Thuộc Nhiêu thành thục muộn hơn. lợn Mường Khương thì số vú phải có từ 10 trở lên Không chọn những con có vú kẹ (vú lép. Ba Xuyên. Tuổi thành thục về tính của gia súc khác nhau.Kiểm tra chất lượng vú: nhất định phải loại thải những lợn cái hậu bị có số vú không đạt yêu cầu (vú kẹ núm vú không lộ rõ. tuy các cơ quan sinh dục đã phát triển hoàn chỉnh và có khả năng giao phối nhưng thể vóc chưa phát triển đầy đủ. lợn Ba Xuyên. kèm theo bỏ ăn. vú tịt).Vú: tuỳ thuộc vào giống nếu là giống Móng Cái. có dịch nhày chảy ra. kích thước và xuất hiện dịch nhày… (âm hộ sưng đỏ. Nhưng nếu phối giống cho lợn nái quá muộn thì không những lãng phí thức ăn mà trong những kỳ động dục lợn ít ăn.. Ví dụ: lúc 8 tháng tuổi. Tuổi thành thục về thể vóc của lợn nái thường từ 7 . kêu rống). . khoảng cách giữa các vú đều . Nếu là lợn i. giới tính. Chu kỳ tính trung bình của lợn nái là 21 ngày (biến động từ 18 -24 ngày) tuỳ thuộc vào từng giống lợn Trong chu kỳ tính con vật có những biểu hiện khác nhau theo từng giai đoạn: trước động dục. kèm theo là sự rụng trứng được lặp đi lặp lại nhiều lần. Người ta thấy rằng thời gian thành thục về tính của lợn cái không phải là một hằng số mà nó biến động phụ thuộc vào giống. Lợn nái đau chân dễ bị đè chết con. hiện tượng này xảy ra theo một chu kỳ và được gọi là chu kỳ tính. Lang Hồng. Một số đắc điểm của lợn nái móng cái 1. Ngoài ra nó còn xuất hiện các đặc điểm sinh dục phụ và có phản xạ về tính. chưa dự trữ đủ dinh dưỡng để mang thai do vậy không nên cho phối giống.Căn cứ vào diễn biến động dục của lợn cái. Sẽ loại những lợn cái động dục quá muộn. không ăn hoặc phá phách nên ảnh hưởng đến sinh trưởng. . nái lai F1 thì số vú phải từ 12 trở lên. Lang Hồng.10 tháng. Thông thường tuổi thành thục về tính của gia súc sớm hơn tuổi thành thục về thể vóc. Vú kẹ là vú không có khả năng tiết sữa. động dục. Lợn mẹ sinh trưởng phát triển kém có liên quan tới khả năng sinh trưởng của đàn con sau này. dinh dưỡng. sinh sản khác nhau.Chọn âm hộ: loại những lợn cái có âm hộ quá bé so với đặc điểm của giống hoặc bị dị tật 1. khí hậu. Thuộc Nhiêu. Ví dụ lợn nội là 4 . ví dụ sau 9 tháng không động dục. mùa vụ và sự điều hoà của thần kinh thể dịch. Nếu cho phối giống quá sớm lợn con đẻ ra không nhiều.60 kg.2.. ở mỗi giai đoạn này con vật cũng có những biểu hiện về sinh lý. i thành thục sớm. lợn ngoại là 8 .8 tháng tuổi ở các giống lợn khác nhau là khác nhau vì vậy ta cần căn cứ vào đặc điểm của từng giống để đánh giá khả năng sinhh trưởng phát triển của lợn. Khi gia súc đã thành thục về tính thì cứ sau một khoảng thời gian nhất định trong cơ thể gia súc và nhất là cơ quan sinh dục của con cái có những biến động khác nhau. các giống lợn như Mường Khương.2. lợn lai F1 (MCxĐB) đạt 75 . phụ thuộc vào nhiều yếu tố như giống. lúc này cơ quan sinh dục như buồng trứng. mùa vụ…Lợn nội tuổi thành thục về tính sớm hơn lợn ngoại.9 tháng train_extension_crop_manual_husbandry_VN 6 . chân yếu thì loại thải. lợn Móng Cái đạt 55 .2 Chọn lần 2: trước khi đưa vào phối giống Lần này chọn căn cứ vào : * Khả năng sinh trưởng: loại bỏ những cái chậm lớn. Khi lợn cái mới thành thục về tính. . tuyến sữa… phát triển hoàn chỉnh để đảm bảo cho quá trình sinh sản. Cái giống lợn nội như Móng Cái. khối lượng cần đạt được ở 7 .Âm hộ: chọn những con có âm hộ phát triển bình thường. các cơ quan sinh dục ngòai cũng thay đổi về màu sắc.Nếu lợn cái bị đau móng. con yếu ảnh hưởng đến tầm vóc và sức khoẻ cũng như thời gian sử dụng của con giống sau này. phân bố không đều) . sau động dục và yên tĩnh. nhất là vào những ngày đầu mới sinh khi lợn con còn yếu. dinh dưỡng. Sự thành thục về tính và thể vóc Hoạt động sinh lý sinh dục cuả lợn nái được tính từ lúc nó bắt đầu thành thục về tính.80 kg). không có dị tật 2. âm đạo.

Theo nghiên cứu của nhiều tác giả thấy giai đoạn 9 . sự chênh lệch đó có thể do một số trứng rụng nhưng không được thụ tinh và một số trứng được thụ tinh nhưng không phát triển thành hợp tử. Do số trứng rụng ở chu kỳ 1 ít. 4. Khi mổ lợn nái vào thời kỳ chửa để nghiên cứu thấy trong tử cung của lợn có 12 thai bình thường và 11 thai khác đang ở các giai đoạn teo khác nhau. Trong thực tế mỗi lần lợn nái đẻ trên dưới 10 con. thời gian động dục của nái ngoại thuần kéo dài 5 .40% và gần 1/3 số đó rơi vào giai đoạn đầu của kỳ có chửa. đó là các noãn chín có dường kính từ 0. thời gian chịu đực 2 ngày. tuổi. trung bình là 15 .7 ngày nhưng thời gian chịu đực chỉ khoảng 2.8 . Sự thụ tinh phụ thuộc chủ yếu vào thời điểm phối giống.1. anh rhưởng của con đực sẽ làm tăng tỷ lệ thụ thai. Nhiệt độ cao trong không khí ức chế hoạt động động dục.5 ngày. làm khối lượng bao noãn tăng lên. Thời gian động dục của lợn nái nội là 3 ngày.10 giờ. tế bào hạt xung quanh bao noãn phân chia nhiều. phối giống trong thời gian chịu đực đạt kết quả cao nhất. Số trứng rụng trong một chu kỳ động dục lần đầu tiên là 11.2 cm. hệ số cận huyết cứ tăng lên 10% thì số trứng rụng sẽ giảm từ 0. và nó kéo dài trong vòng 15 ngày sau giao phối. Mối quan hệ dinh dưỡng và tỷ lệ chết phôi tác động qua lại với nhau rõ rệt. Như vậy bao giờ số trứng rụng cũng nhiều hơn số con đẻ ra. Số lượng trứng rụng sau một chu kỳ động dục là giới hạn cao nhất của số con đẻ ra trong một lứa. Số trứng rụng Trong quá trình hoạt động sinh sản của gia súc. Nếu thiếu trầm trọng vitamin và khoáng có thể gây chết toàn phôi. ngoài ra còn phụ thuộc vào điêù kiện dinh dưỡng. Mỗi lần trứng rụng kéo dài từ 6 . đó là kết quả của sự tái tổ hợp các gen từ hai nguồn gen khác nhau. thiếu viatmin A lợn nái sảy thai hoặc đẻ non. chu kỳ thứ hai là 12.7 trứng. kết quả 3/4 số con sinh ra có màu lông trứng. Hiệu quả sinh sản kém nhất vào các tháng có nhiệt độ cao và thời gian chiếu sáng giảm. 3. trứng được rơi ra khỏi buồng trứng gọi là sự rụng trứng. Sự lựa chọn của trứng trong quá trình thụ tinh: trứng luôn chọn tinh trùng có quan hệ xa với trứng và chọ những tinh trùng khoẻ mạnh Ví dụ: trộn tinh dịch của đực Móng Cái với tinh dịch của đực ngoại trắng (50/50). Số lượng trứng rụng chịu ảnh hưởng của giao phối cận huyết. Lượng dịch nhiều làm thể tích bao noãn tăng và nổi lên trên bề mặt buồng trứng. 1/4 số con sinh ra có màu lông đen. muốn có quá trình rụng trứng và thụ thai phải xảy ra sự hình thành các tế bào trứng.13 ngày sau khi phối là giai đoạn khủng hoảng của sự phát triển vì phần lớn các trường hợp chết phôi diễn ra trong giai đoạn này. LH của tuyến yên tăng tiết có tác dụng hoạt hoá enzym phân giải protein làm vách tế bào bao noãn mỏng ra và vỡ.6 . Khi phối giống trực tiếp. nên ở lợn thường cho phối giống ở chu kỳ 2 hoặc 3. Dưới tác dụng của hormon FSH của tuyến yên. ở nái trưởng thành là 21. Tỷ lệ chết phôi và tỷ lệ chết thai Tỷ lệ chết phôi và chết thai nói chung từ lúc thụ tinh đến lúc đẻ chiếm 30 . vì vậy số con sơ sinh trong ổ chính là tính trạng năng suất rất quan trọng để quyết định năng suất của lợn nái. Nếu khẩu phần thiếu protein sẽ làm giảm số trứng rụng. tỷ lệ thụ thai giảm rõ rệt. đồng thời LH kích thích tế bào hạt tiết ra Estrogen và dịch. sự thành thục và rụng trứng.1. Thụ tinh nhân tạo có thể làm giảm tỷ lệ thụ thai do kỹ thuật phối giống không tốt. nồng độ hormon FSH và LH. Số lượng trứng rụng tuỳ thuộc vào giống.2. Nhiệt độ không khí cao cũng làm lợn chậm động dục trở lại. Các nguyên nhân chủ yếu làm lợn con chết trong giai đoạn từ sơ sinh đến cai sữa là: train_extension_crop_manual_husbandry_VN 7 .20. Để đánh giá khả năng sinh sản cảu lợn nái người ta dùng chỉ tiêu: số lợn con cai sữa/nái/năm. Thụ tinh Thụ tinh là quá trình đồng hoá giữa trứng (n NST) và tinh trùng (n NST) để tạo thành hợp tử (2n NST) có bản chất hoàn toàn mới và có khả năng phân chia nguyên nhiễm liên tiếp để tạo thành phôi.

Lợn cái béo sẽ động dục thất thường hay không động dục.phối giống 120 . con mẹ bị suy kiệt Thức ăn cho lợn Muốn cho lợn sau này có năng suất sinh sản cao.90 cm.Nam. Lợn hậu bị (cái tơ) * Nuôi lợn cái hậu bị cần đạt được: + Lợn cái thành thục. nên được nuôi dưỡng bằng thức ăn tốt (đủ đạm. vừa tránh cho lợn quá béo trước khi bước vào sinh sản. kéo dài tuổi phối lần đầu. Vách ngăn: Cao 80 .Giai đoạn sau (lợn nội sau 20 kg. + Nếu nuôi cái hậu bị cho ăn kém (khẩu phần nghèo dinh dưỡng. tỷ lệ thụ thai kém. Sử dụng nhiều thức ăn thô xanh để nuôi lợn.130 2800 train_extension_crop_manual_husbandry_VN 8 . Tốt nhất nên lát gạch hoặc láng xi măng nền chuồng. hay phối đi phối lại nhiều lần. Diện tích: Chuồng nuôi: 4 m2/con. có ô tập ăn cho lợn con Mái chuồng: Từ nền tới trần cao 2m trở nên. chắc. thường cho sinh sản vào lúc trưởng thành.20 150 . vừa tạo điều kiện để cơ quan tiêu hoá phát triển tốt. nuôi con vụng. thoáng mát.40 130 . 2. hoặc không được ăn đủ so với nhu cầu) lợn sẽ gầy. có cửa ra vào. có ánh sáng mặt trời vào buổi sáng. nên nuôi 4 . Phên.3. Tuổi trưởng thành của lợn hậu bị vào lúc 7-8 tháng tuổi. . Đối với cái hậu bị : 2 m2/con. chắc. tuổi đẻ lứa đầu sớm + Lợn nái đẻ sai con ngay từ lứa đầu + Lợn nái sử dụng được lâu bền * Nuôi đúng kỹ thuật là không quá béo hoặc không quá gầy + Nếu lợn cái hậu bị cho ăn quá nhiều tinh bột hay thức ăn dư thừa so với nhu cầu sẽ quá béo. vật liệu lợp mái đảm bảo chống nóng.+ Bị mẹ đè + Thiếu máu + Chết khi đẻ ra + Khối lượng sơ sinh thấp + Dinh dưỡng kém + Cảm lạnh + Bệnh đường ruột + Bị đói + Lợn mẹ ăn + Do bệnh truyền nhiễm 1. không quá béo hoặc quá gầy. có thể dùng bằng máng gỗ. sạch. hướng Đông . Chuồng trại cho lợn nái Chuồng trại phải cao ráo. mưa nắng khi cần. có hố ủ phân xa chuồng. lợn lai từ sau cai sữa đến 40 kg.Giai đoạn đầu: lợn nội từ sau cai sữa đến 20 kg. Sân chơi: 4 m2/con. tỷ lệ hao mòn lớn. . rèm che: Chống gió. chậm động dục.2. lợn lai sau 40 kg): có thể nuôi bằng khẩu phần nghèo dinh dưỡng hơn. Kỹ thuật chăm sóc nuôi dưỡng lợn cái hậu bị 1. hay chết phôi. Bảng 1: Tiêu chuẩn khẩu phần thức ăn cho lợn cái hậu bị Khối lượng cơ thể Đạm thô trong 1 kg thức Năng lượng trao đổi trong 1 kg (kg) ăn hỗn hợp (g) thức ăn hỗn hợp (Kcal) Lợn cái nội: 10 . Hệ thống thoát nước phải tốt.160 3000 21 . vừa tận dụng được nguồn thức ăn sẵn có.140 2900 41 . lợn cái hậu bị trước khi vào sinh sản phải có thân hình săn.6 con/ô Nền chuồng: Bền. đảm bảo độ dốc 2%. năng lượng và chất khoáng) để cơ thể phát triển hoàn chỉnh. Máng ăn: nên xây bằng gạch tráng xi măng với kích thước: 40cm x 30 cm x 15 cm.

9 .80 kg Hiện tượng động dục ở lợn cái • Khoảng cách lứa đẻ: Là khoảng thời gian từ khi phối có chửa lứa này đến khi phối có chửa lứa tiếp theo.0 .4 3.0 10.5 3.3 1.5 . • Chu kỳ động dục: là khoản thời gian từ lần động dục trước đến lần động dục sau. dao động 2 .2.8 tháng tuổi.0 1.27 3.0 0.3 ngày. bèo.20 21 .80 kg + Lợn Thuộc Nhiêu: 75 .77 3.5 2.30 31 .27 2.4 .8 tháng tuổi.2 0.8 tháng tuổi.0 1. Trung bình là 21 ngày.2 Thức ăn thô xanh (kg/con/ngày) 0.50 51 .phối giống 150 140 130 3000 3000 2800 Bảng 2: mức ăn cho lợn cái hậu bị Khối lượng lợn (kg) Lợn cái nội: 10 .0 1. I) lúc 7 .8 1.0 1.37 3.0 0. phụ phẩm nhà bếp) có thể áp dụng theo quy tắc: + 10 kg rau xanh loại tốt có giá trị tương đương 1 kg cám gạo + 4 kg củ tươi (khoai lang. bỗng rượu.0 51-85 kg 2.4 .0 Để tận dụng được nguồn thức ăn sẵn có (rau xanh.0 Đối với lợn lai 21-50 kg 1.70 kg Phối giống lần đầu cho lợn: + Đối với lợn cái nội (Móng Cái. đạt trọng lượng 35 . Tuổi và trọng lượng phối giống lần đầu Lợn nội động dục lần đầu lúc 4-5 tháng tuổi.60 kg + Lợn Ba Xuyên: 70 .5 1.5 2. đạt trọng lượng 60 .03 10.5 2.5 3.2 0.phối giống Lợn cái lai F1: 15 .0 10-20 kg 2.2 0.2 0.03 10.80 kg + Đối với lợn cái lai F1 lúc 7.5 Bảng 3: Công thức hỗn hợp thức ăn có thể áp dụng trong điều kiện nông hộ Nguyên liệu (kg) Bột ngô Cám gạo Bột sắn khô Đậu tương.37 3. • Thời gian động dục: Là thời gian xuất hiện các biểu hiện động dục ở lợn (đối với lợn Móng Cái là 3 ngày) • Biểu hiện động dục đặc trưng: lợn động dục trải qua 3 giai đoạn train_extension_crop_manual_husbandry_VN 9 .0 2.9 1. sắn) tương đương 1 kg bột sắn khô + 5 kg bỗng rượu tương đương 1 kg cám gạo.1.03 10. trọng lượng 75 .4 2.1.0 1.50 51 .5 0.0.03 0.45 kg (thành thục về tính) Lợn lai động dục lần đầu lúc 7 .40 41 .03 10.phối giống Thức ăn tinh (kg/con/ngày) 0. bột cá Bột khoáng Muối ăn Tổng số Đối với lợn nội 10-20 kg 21-50 kg 2.1.5 0.5 3. trọng lượng 50 . bã đậu phụ.3 1.8 .0 0.2 0.Lợn cái lai F1: 15 .30 31 .1.5 1.

Lợn nái ở giai đoạn này chỉ cần cho ăn đủ chất.6 Muối ăn % 0.1.4. Thời điểm phối giống thích hợp + Phối giống cho lợn vào giai đoạn chịu đực (lợn mê ỳ) + Với lợn Móng Cái. chỉ chiếm 25% khối lượng lợn con lúc sơ sinh.Lợn nái quá béo lúc có chửa sẽ đẻ con nhỏ. Bào thai phát triển chậm.27 3.0 Cho lợn nái nuôi con 2. phá chuồng.1 Tiêu chuẩn khẩu phần thức ăn cho lợn nái có chửa Bảng 4: Tiêu chuẩn khâủ phần ăn cho lợn nái có chửa Giá trị dinh dưỡng Đơn vị tính Lợn nái nội Lợn nái lai F1 Của thức ăn Năng lượng trao đổi Kcal/kg TA 2800 2900 Đạm thô % 12 . Trong giai đoạn này cần tăng cả về số lượng và chất lượng thức ăn để cho lợn đẻ con to. kêu la. nuôi con kém.• + Giai đoạn trước chịu đực: lợn cái biếng ăn.21 ngày. Lợn không cho người đến gần.0 0. Lợn chưa chịu đực. nuôi con vụng . nhu cầu dinh dưỡng cao.Lợn nái quá gầy lúc có chửa sẽ bị suy kiệt sau khi đẻ. 3 ngày) thường dao động trong vòng từ 111 ngày đến 117 ngày. Mùa hè nên tắm cho lợn 1-2 lần/ngày. + Giai đoạn chịu đực: Lợn bỏ ăn. Cần lưu ý ở giai đoạn này lợn dễ sảy thai. + Giai đoạn sau chịu đực: Lợn bắt đầu ăn trở lại. có biểu hiện tìm đực. nên chú ý khâu chăm sóc.27 3.13 13 Can xi % 0. + Chỉ phối giống khi lợn cái hậu bị qua ít nhất hai lần động hớn * Yêu cầu cần đạt được: + Lợn nái dự trữ đủ để tiết sữa tốt trong thời kỳ nuôi con + Lợn con sinh ra đồng đều và đạt yêu cầu khối lượng sơ sinh theo quy định của 1.0 train_extension_crop_manual_husbandry_VN 10 . có dịch nhờn tiết ra. * Giai đoạn chửa kỳ II: tháng chửa cuối cùng.5 0. sức tiết sữa kém và chậm động hớn trở lại.1. Nguyên tắc nuôi lợn nái có chửa: .2. không nên cho ăn quá mức để khỏi lãng phí và tránh béo sớm. thần kinh ở trạng thái yên tĩnh.5 Bảng 5: Công thức hỗn hợp thức ăn cho nái có chửa và nuôi con Nguyên liệu (kg) Bột ngô Cám gạo. thích hợp nhất là cuối ngày thứ 2. âm hộ nhăn lại chuyển màu tím.Không cho ăn quá nhiều tinh bột để chống béo . chuồng trại. âm hộ hết sưng trở lại trạng thái bình thường. tiết ít sữa. Dinh dưỡng lợn nái có chửa 2.6 0. lợn đứng im (mê ỳ) khi người đến gần.8 . tấm Cho lợn nái có chửa 3. không cho con khác nhảy lên lưng. * Giai đoạn chửa kỳ I: từ lúc phối giống đến có chửa ngày thứ 84 (gần 3 tháng đầu). không còn chịu đực. cho con khác nhảy lên mình. đầu ngày thứ 3 + Kiểm tra kết quả sau 18 .8 .0 Phốt pho % 0. bào thai lớn nhanh 3/4 trọng lượng sơ sinh phát triển ở chửa kỳ II. Kỹ thuật nuôi dưỡng lợn nái chửa giống + Lợn nái ít hao mòn trong quá trình tiết sữa nuôi con 1. đi lại bồn chồn. 3 tuần. âm hộ bắt đầu sưng đỏ. 2. bỏ chạy khi có người đến gần. Thời gian mang thai Thời gian mang thai của lợn nái trung bình là 114 ngày (3 tháng. Lợn chịu đực.

* Chế biến.6 1.0 1.7 1. dễ mắc bệnh + Cơ thể mẹ gầy.3. kích thích tiết sữa nhưng đối nái có chửa lại làm giảm nhịp đập của tim gây nên khả năng nuôi thai kém. Thức ăn bị ôi.Bột sắn khô Bột đậu tương hoặc bột cá Bột khoáng Muối ăn Tổng số 2. Nên chỉ cho ăn thêm bỗng rượu trong thời kỳ lợn nái nuôi con. đối với nái có chửa bỗng rượu lại kích thích gây sảy thai.8 Giai đoạn chửa cuối 1.8 1.8 1. Trong giai đoạn chửa cuối lưu ý tăng về chất lượng thức ăn để đàn con sinh ra được khoẻ mạnh và có sức sống cao.4 Các khuynh hướng cần tránh trong chăn nuôi lợn nái chửa * Lợn nái chửa ăn quá nhiều (thường ăn nhiều tinh bột.9 2. sức sống kém. ảnh hưởng tới sức sống và sự phát triển train_extension_crop_manual_husbandry_VN 11 . khô ráo + Lưu ý: Bỗng bã rượu tốt khi dùng nuôi lợn thịt. chua.0 2.5 kg/con/ngày) để cung cấp vitamin và chất xơ để kích thích tiêu hoá.4 1. Lợn ăn như vậy sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển của bào thai. xương lợn con phát triển kém.5 0.5 1. Thiếu vitamin.03 10. mốc là bị nhiễm độc tố hoặc nhiễm vi sinh vật gây bệnh. 2. hoặc một số phôi sẽ chết trong giai đoạn còn non.0 0. thể chất kém.3 lượng thức ăn cần cho nái Bảng 6: Mức ăn cho lợn nái có chửa (kg thức ăn tinh/con/ngày) Giai đoạn nuôi Lợn nái nội Lợn nái lai F1 Khối lượng lợn (kg) 50 60 70 80 80 90 100 Giai đoạn chửa đầu 1. mức độ nhẹ thai kém phát triển. Trường hợp nhiễm độc Aflatoxin quá mức (trên 200 phần triệu mg/kg thức ăn) thì lợn nái chửa có nguy cơ bị sảy thai.9 1. nếu chỉ cho ăn thức ăn tinh lợn sẽ có cảm giác đói. lợn con phát triển chậm. đẻ nơi thoáng mát. Thiếu khoáng. vì đi lại khó khăn do cơ thể nặng chân lại yếu + Lợn nái tiết ít sữa. ta nên cho ăn thêm rau xanh (3.2 0.2 Chất lượng thức ăn cho lợn nái có chửa * Về chất lượng: Ngoài yêu cầu cân đối về thành phần các chất dinh dưỡng trong khẩu phần. + Phối trộn thức ăn cho nái có chửa ngoài các thành phần dinh dưỡng theo tiêu chuẩn.2 Với mức nuôi dưỡng trên.2 0. dẫn đến một số trường hợp sau: + Lợn béo dễ đè chết con lúc nuôi con. lợn con không đạt về khối lượng sơ sinh.03 10.9 2.5 2.6 1. bảo quản sử dụng thức ăn cho lợn nái: + Phối trộn thức ăn tinh nên sử dụng trong vòng 10 -15 ngày. dẫn tới ít sữa + Lợn nái quá béo thường kéo dài cuộc đẻ. nên sẽ kém ăn lúc nuôi con. thức ăn cho lợn nái có chửa phải không bị ôi. mốc. thiếu chất đạm) sẽ béo. Khô dầu bông có chứa chất gossipon có thể gây chết thai.0 110 1. lợn nái có chửa có nguy cơ bại liệt 2.6 1.7 1.7 1. Lá đu đủ chỉ tốt cho nái nuôi con.0 2. nguy cơ gây viêm tử cung * Lợn nái chửa ăn không đủ nhu cầu (có thể khẩu phần nghèo chất dinh dưỡng hoặc thiếu số lượng) sẽ dẫn đến: + Lợn nái chửa gầy. Thức ăn tinh phải bảo quản trong chum. vại hay bao tải. cần chú ý đến vitamin và chất khoáng rất quan trọng đối với chất lượng bào thai. vì khi chửa ăn thoả mãn.

mỗi lần khoảng 40 -60 phút + Giảm vận động khi gần đến ngày đẻ • Tắm: 1 lần/ngày vào những ngày nắng nóng • Vệ sinh xoa bóp bầu vú trước dự kiến đẻ 10 .8 .2.+ Lợn mẹ gầy.5 Bảng 8: Định mức ăn cho lợn nái nội nuôi con/1 ngày đêm (tính trung bình 1 nái nuôi 10 con) Chỉ tiêu ĐVT Khối lượng lợn nái (kg) 50 .6 .5 3.3000 Đạm thô % 14 Can xi % 0.2 lần/ngày.65 66 . tắm ghẻ vào tháng đầu và tháng cuối của giai đoạn có chửa. làm cho lợn con còi cọc + Lợn mẹ quá gầy sẽ lâu động dục trở lại sau cai sữa Chăm sóc lợn nái chửa + Cho lợn yên tĩnh tuần đầu tiên sau khi phối giống + Sau đó cho lợn vận động (nhất là lợn nái béo) 1 .0 Bảng 10: Mức ăn cho lợn nái nuôi mấy ngày đầu sau đẻ Giai đoạn nuôi con Lượng thức ăn tinh hỗn hợp (kg/con/ngày) Lợn nái nuôi con nội Lợn nái nuôi con F1 Ngày cắn ổ 0.5 Sau đẻ ngày thứ 1 1.5 Lợn nái lai F1 3000 15 0.0 Sau đẻ ngày thứ 4 đến thứ 7 2.110 >110 Thức ăn tinh Kg 2. cơ thể mẹ không đủ chất dinh dưỡng dự trữ đẻ tiết sữa. giữ cho lợn sạch sẽ.6 Muối ăn % 0.3 0.3 .0 1. 1.5.80 81 .0 2.86 3. Chăm sóc lợn nái đẻ Cần ghi chép ngày phối giống để tính toán ngày đẻ và có kế hoạch trực lợn đẻ.6 0.24 hỗn hợp Bảng 9: Định mức ăn cho lợn nái lai F1 nuôi con/1 ngày đêm (tính trung bình 1 nái nuôi 10 con) Chỉ tiêu ĐVT Khối lượng nái (kg) 100-120 121-140 Trên 140 Thức ăn tinh hỗn hợp kg 3.5 Ngày thứ 8 đến cai sữa Theo định mức Theo định mức 2.90 91 .3.5 1. thoáng mát mùa hè.66 2. • Vệ sinh chuồng trại hàng ngày.81 2. Kỹ thuật nuôi lợn nái đẻ và lợn con theo mẹ 1. Dinh dưỡng lợn nái đẻ nuôi con Bảng 7: Tiêu chuẩn khẩu phần nuôi lợn nái đẻ nuôi con Chỉ tiêu Đơn vị tính Lợn nái nội NLTĐ (Kcal/kg TA) Kcal 2900 .1. ấm áp mùa đông.5 Sau đẻ ngày thứ 3 2. + 10 ngày trước khi đẻ: tẩy giun sán cho lợn mẹ.06 3.0 Sau đẻ ngày thứ 2 1.4.0 0. tẩy giun sán.3.0 Phốt pho % 0.1.15 ngày để kích thích sữa ra nhiều khi lợn sinh con. • Không nên tiêm phòng. che chắn chuồng + 3 ngày trước khi đẻ: giảm lượng thức ăn tinh từ 30-50% Dùng rơm hay cỏ khô lót ổ 1-2 ngày trước khi lợn đẻ train_extension_crop_manual_husbandry_VN 12 .8 3.9 .8 .5 2. điều trị ghẻ (nếu có) + 7 ngày trước khi đẻ: dọn vệ sinh khử trùng chuồng trại.

Lớp mỡ dưới da mỏng nên khả năng chống lạnh kém. Nếu chưa sống thì ngâm lợn con trong nước ấm 30 .Phải dữ thật yên tĩnh khi lợn đang đẻ. . + Nếu số con quá ít nên đi mua hoặc xin thêm. . dùng cồn iốt.3 giờ. chỉ can thiệp khi lợn mẹ giặn đẻ lâu và khó khăn. + Rét do bị lạnh và gió lùa trong mùa đông.Thông thường ngày đầu cho lợn mẹ ăn 1 kg thức ăn tinh.Phải trực liên tục cho đến khi lợn nái đẻ xong hoàn toàn. train_extension_crop_manual_husbandry_VN 13 . Chăm sóc lợn con tuần đầu sau khi sinh * Đây là giai đoạn lợn con dễ bị chết do: + Thiếu chất dinh dưỡng do không tranh được vú mẹ. yếu sau khi cho bú sữa đầu. Cứ mỗi ngày sau đó giảm đi 2 độ C.Sưởi ấm cho lợn con: đặc điểm của lợn con sơ sinh là trung tâm điều tiết thân nhiệt chưa hoàn chỉnh. rượu hoặc thuốc đỏ sát trùng cuống rốn. . + Sưởi ấm bằng điện: dùng bóng đèn 100W. . nhau ra hết. .Vật liệu lót chuồng trong ổ úm lợn con cần phải khô. sạch + 1 bấm móng tay loại to để bấm nanh cho lợn con + 1 lọ cồn Iot 2. + Lợn mẹ đè. trấu để sưở ấm cho lợn con (vào muà đông.Bấm răng nanh cho lợn con đẻ không gây chấn thương cho vú mẹ . Lợn con bị ngạt thì thổi hơi vào mồn.35 độ C) thì nhiệt độ thcíh hợp cho lợn mẹ lại thấp hơn nhiều (18 . Cuộc đẻ bình thường kéo dài từ 2 .Cắt rốn cho lợn con (cách rốn 1 đốt ngón tay).Không can thiệp khi quá trình đẻ của lợn nái diễn ra bình thường. + Nếu lợn con quá đông (số con nhiều hơn số vú) phải bán bớt những con nhỏ. + Nhiệt độ thích hợp cho lợn con sơ sinh ngày đầu lọt lòng mẹ là 35 độ C. từ ngày thứ cho ăn theo định mức. * Chế độ chăm sóc: + Cố định đầu vú cho lợn con để tạo sự đồng đều trong đàn. . những ngày thời tiết lạnh. khi nhiệt độ chuồng nuôi thấp dưới mức thích hợp cho lợn con sơ sinh) .Lợn đẻ bọc phải xé bọc. song cũng có lợn nái đẻ kéo dài từ 4 . củi. ngày 2 cho ăn 1. đến ngaỳ thứ 8 trở ra nhiệt độ trong chuồng nuôi còn 23 -25 độ C là thích hợp. sạch.Chuẩn bị bóng đèn sưởi. + Che chắn chuồng trại để chống gió lùa.5 giờ . Trong khi lợn con cần nhiệt độ cao (25 . Mắc bóng điện trong ổ úm. Giải pháp duy nhất để tạo nhiệt độ thích hợp cho lợn con là nuôi nhốt lợn con trong ổ úm và có chế độ sưởi ấm cho lợn con khi cần thiết.Dùng khăn vải mềm sạch lau khô dịch nhày cho lợn con ngay sau khi sinh. không vụn nát .Cho lợn mẹ ăn cháo loãng trong ngày đầu và cho uống nước tự do.Chuẩn bị dụng cụ trực đẻ: + 1 tấm vải màn hoặc vải mềm khô. cách mặt nền chuồng úm 50 cm + Nếu không có điện sưởi bằng đốt trấu hoặc đốt củi 4. hô hấp nhân tạo.0 kg.20 độ C).5% để sát trùng + 1 kéo để cắt rốn + 1 cuộn chỉ để buộc rốn * Hộ lý lợn nái đẻ: .Cho lợn con bú sữa đầu càng sớm càng tốt.5 kg và ngaỳ 3 cho ăn 2. . . Trực và đỡ đẻ * Chuẩn bị cho lợn con sơ sinh: .35 oC trong 5 phút rồi đem ra hô hấp nhân tạo. lợn nái trở về trạng thái yên tĩnh và cho con bú. + Bệnh tật.3.

+ 1-3 ngày đầu phải thường xuyên quan sát lợn mẹ cho con bú để tránh mẹ đè chết con 1. + Ngon miệng. Thức ăn cho lợn con phải đảm bảo: + Đủ chất dinh dưỡng.0 Bột cá loại tốt 0. . tấm 3. • Nguyên nhân: + Chức năng sinh lý của cơ và hệ thần kinh bị suy giảm train_extension_crop_manual_husbandry_VN 14 . + Dễ tiêu hoá Bảng 11: Công thức trộn thức ăn cho lợn con Nguyên liệu (kg) Khối lượng trộn trong 10 kg Bột ngô 4. + Nếu có điêù kiện nên cai sữa sớm cho lợn con vào lúc 40-45 ngày tuổi để tăng số lứa đẻ. đi lại rất khó khăn. lần 1 vào ngày thứ 3 sau dẻ. + Ngày cai sữa không cho lợn con ăn quá nhiều. vì vậy cần bổ sung sắt cho lợn con.2.2 Premix vitamin 0. + Thiến lợn đực lúc 20 ngày tuổi. Nuôi dưỡng lợn con giai đoạn theo mẹ và sau cai sữa . không nằm.025 Muối ăn 0. Bại liệt trước và sau khi đẻ Lợn nái chửa. lần 2 vào ngày thứ 10 sau đẻ.0 Bột đậu tương 2. Kỹ thuật cho ăn: + Máng ăn cho lợn con phải luân sạch sẽ.Tập cho lợn con ăn sau 10 ngày tuổi bằng thức ăn giành riêng cho lợn con. và thiết kế sao cho lợn con không dẫm. các loại nguyên liệu cần được chế biến 2. 1.035 Để tăng độ ngon miệng và dễ tiêu hoá. sau đó tăng lên từ từ để tránh lợn con mắc bệnh tiêu chảy sau cai sữa.7. + Lợn con lai có thểt chỉ tiêm 1 lần vào ngày thứ 3 sau đẻ. nhưng lợn con tiếp nhận sắt qua sữa mẹ chỉ được 1 . không ỉa đái vào máng ăn. nhất là sau khi đẻ 1-2 ngày hoặc vài tuần bị liệt chân sau. + Cho ăn nhiều bữa. 1. + Tiêm sắt cho lợn con đối với lợn nội tiêm 2 lần. liều 1 ml/con. liều 2 ml 4. Nếu không có điều kiện thì bịt cửa ra vào không cho lợn con vào ngăn của lợn mẹ. Nhu cầu sắt cần cho tạo máu ở lợn con trong 30 ngày đầu sau đẻ trung bình 7-9 mg/con/ngày. Tiêm sắt cho lợn con Vai trò của sắt trong cơ thể để tạo hemoglobin trong hồng cầu.Sau 10 ngày tuổi lợn con bắt đầu biết tập ăn (liếm láp máng ăn và thức ăn của lợn mẹ). phải có ô tập ăn và máng ăn riêng.6. liều 1 ml/con. Một số bệnh thường gặp ở lợn mẹ sau khi đẻ và lợn con 1. một số enzym hô hấp. có khi nằm liệt.5 Bột khoáng 0.2.2 mg/con/ngày. Thông thường bà con nông dân cai sữa vào lúc 2 tháng tuổi 3. Kỹ thuật cai sữa cho lợn con: + Tách lợn mẹ sang một chuồng khác để cho lợn mẹ nhanh động hớn trở lại (nếu có điều kiện). lượng thức ăn trong mỗi lần cho ăn không quá nhiều để tránh thừa đọng thức ăn gây ôi thiu làm lợn con dễ bị ỉa chảy và lãng phí thức ăn.24 Gạo.

thiếu kích tố oxytoxin.+ Do thiếu khoáng can xi và phốt pho trong khẩu phần ăn. . Lucvs đầu đi lại dè dặt. thường ở tư thế “chó ngồi” + Lợn vẫn ăn uống bình thường. Sót nhau Lợn đẻ xong 5 . + Dùng các loại thuốc kích thích tăng trương lực cơ: Strychnin. Nếu thai vẫn không ra được thì bơm vào tử cung 100 ml dầu nhờn. nên khi đẻ nhau không ra hết. + Thai ra nửa chừng không ra hết con to. + Xương chậu lợn mẹ hẹp. hến .Cho lợn con bú lúc sữa không căng. bột xương. . + Nhau bị đứt do người nuôi vội can thiệp nên bị sót nhau train_extension_crop_manual_husbandry_VN 15 . • Nguyên nhân do con: + Con to. thiếu vận động. thiếu Ca. khó khăn. . . • Phòng bệnh: + Chăm sóc.Cho ăn đủ đạm trong khẩu phần ăn của lợn mẹ. dùng kháng sinh Lenicilin hoặc hydrocortiron liều cao 2. nái già. • Cách chữa: + Tiêm oxytoxin 10-15 đơn vị/lần.Lợn mẹ cắn con thì cho uống thuốc ngủ. 4. xoa bóp bằng dầu nóng ( metylxalycilat. Lợn đẻ khó • Nguyên nhân do con mẹ: + Chuồng chật. 3. bột vỏ ốc.Sữa quá căng gây khó chịu khi cho bú. khi đứng lên khó nhăn. . tiêm liên tục 5-7 ngày. .7 tiếng sau không ra nhau * Nguyên nhân: + Do mẹ đẻ nhiều con. . đa số liệt hai chân sau. + Thai ra 1-2 con sau đó không ra tiếp được . thần kinh bị chèn ép khi mang thai. đẻ ngược • Biểu hiện: + Nước ối có lẫn màu đỏ. Lợn mẹ ăn con. + + + Vitamin B12 1000 mg 1 ống vào bắp/ngày. đảm bảo khẩu phần ăn hàng ngày có đủ khoáng khi có chửa và nuôi con. khoáng vào khẩu phần ăn (củ quả tươi. + Lợn mẹ quá béo do ăn nhiều tinh bột. sau 30 phút tiêm lần 2. hay nằm.Lợn con có nanh cắn vú đau. + Bổ sung vitamin. tiêm 5-7 ngày. Trường hợp nặng phải mời bác sĩ thú y để kéo con ra hoặc phải mổ đẻ. tử cung co bóp kém. sau 2-3 giờ rặn đẻ thai không ra. bệnh ở cột sống khi thiếu vận động • Triệu chứng: + Bệnh phát sinh đột ngột. nên không đẩy hết nhau ra. + Lợn sự vận động. + Nái già. + Vitamin B1 100 mg 2 ống (mỗi ống 5cc) /ngày. ) • Chữa bệnh: + Tiêm gluco-canxi (10%) 40 cc hoặc canxiclorua 10 cc vào tĩnh mạch hộc tiêm bắp. phù. bột cua. dịch nước ối khi đẻ. + Do bị viêm niêm mạc tử cung trước lúc đẻ. * Xử lý: xoa tay lên bụng lợn mẹ nhiều lần. dầu long não) + Khi thấy khớp sưng. nuôi dưỡng tốt. suy nhược toàn thân + Viêm khớp. + Lợn nái gầy yếu. cắn con sau khi đẻ * Nguyên nhân: do đau đẻ thần kinh bị rối loạn. nhốt trong chuồng tối thiếu viatminD. Lợn mẹ không được tắm nắng.Lợn nái ăn thịt sống của lợn con loại thải của đàn khác gây thói quen.do mẹ yếu. P. ít đứng lên.

5. Lông xù. . Mất sữa sau khi đẻ Lợn nái sau khi đẻ vú teo dần cứng lại.Tiêm sắt lúc 3 ngày tuổi. + Điều trị như vậy. do độc tố của các bệnh dịch tả. ngày uống 2-3 lần. đầu vú sưng nóng. * Nguyên nhân: Sót nhau. hoặc chậm động hớn. cho lợn con vận động ngoài trời. đẻ non • Nguyên nhân: + Cơ quan sinh dục cái có thể bị viêm. sờ lợn thấy đau ăn ít. kêu liên tục. xoa tắm cho nái.+ Lợn bị sót nhau sốt cao 40 . vi khuẩn theo máu đến bầu vú gây viêm. + Va chạm nhau do chuồng chật. ỉa nhiều. thời tiết ẩm lạnh.Chuồng khô. nếu phối lần 2 không có chửa có thể loại thải con mẹ 8. Vì thế lợn phối không chửa. cloroxit cho uống 50 mg/1kg khối lượng. nên bơm thuốc tím 1%o (1 phần nghìn). . . Tiêm kháng sinh: Penicillin 1. Lợn ỉa phân lỏng màu trắng vàng. . 7. Cho ăn nhiều rau tươi.Dùng sulfatiazin. nhiễm độc thuốc trừ sâu v. Khi lợn động hớn cho phối giống. ấm. không cho con bú.Cơ quan nội tiết tiết ít hóc môn làm giảm sự sinh sữa. đóng dấu. . nên trứng không bám chắc vào thành tử cung. khoảng 2 lít để rửa tử cung trong 3 ngày liền (mỗi ngày bơm một lần). lợn trượt chân ngã bị đẻ non. Viêm vú sau khi đẻ * Biểu hiện: sau đẻ 1-2 ngày thấy vú đỏ. liều 2 ống/nái Sau khi tiêm. thiếu hormon progesteron. tiêm 3 ngày liên tục 6. dịch chảy ra ở âm hộ màu đen nhạt lẫn máu và hôi. Sau 1 tuần hoặc 10 ngày thì mất hẳn sữa. niêm mạc tử cung thoái hoá nên hợp tử không làm tổ được. sốt cao.41o C. . tụ huyết trùng. hoặc nước muối 9%o (9 phần nghìn). • Phòng bệnh: Cho lợn mẹ ăn đủ chất. do ngộ độc thức ăn. bị nhiễm trùng máu. thiếu vitamin E. • Chữa: Cho uống nước lá chát (1-2 ngày).Núm vú bị xây xát do răng nanh của lợn con cắn. gầy. khoáng và các nguyên liệu khác để tạo sữa. sạch. sữa nhiều con bú không hết gây tắc * Phòng chữa: Trước khi đẻ lau. train_extension_crop_manual_husbandry_VN 16 . * Nguyên nhân: lợn mẹ bị viêm tử cung. giảm sốt. Lợn phối không chửa. cắt răng nanh lợn con. . * Phòng và chữa Lúc có chửa cho ăn khẩu phần đủ chất dinh dưỡng Tiêm oxytoxin dưới da.Lợn mẹ thiếu đạm. • Biểu hiện: Thường xảy ra ở lợn con 4 ngày tuổi trở đi.v • Điều trị: + Rửa tử cung trước khi phối mà trước đó đã bị bệnh sản khoa + Tiêm huyết thanh ngựa chửa 2000 đv/con (2 lọ). + Rối loạn chức năng thể vàng. bẩn thỉu. Phòng bệnh: cho ăn thức ăn nhiều đạm bột cá. Sau khi khỏi bệnh lợn con yếu và còi.5-2 triệu đơn vị xung quanh vú. premix theo khẩu phần lợn nái nuôi con. Lợn con ỉa phân trắng • Nguyên nhân: Do nền chuồng ẩm ướt. có mùi hôi. Chờm nước đá vào bầu vú để giảm sưng. không cho con bú.Cho uống thuốc Emitan theo chỉ dẫn . sốt nên ảnh hưởng đến tiết sữa. sót nhau. nền trơn. da nhăn nheo do mất nước. + Sẩy thai do bệnh sẩy thai truiyền nhiễm. Cho con bú ngay sau 1 giờ đẻ con đầu tiên.Lợn mẹ ăn thừa chất đạm. lợn con đói sữa.

Ngộ độc thuốc trừ sâu.2 ngày Mổ khám lợn chết thấy từ miệng đến dạ dày. 2.8 Tính toán hiệu quả kinh tế 1. điểm các đốm đen ở cổ. có dính thuốc trừ sâu • Triệu chứng: Lợn đau bụng. 1. Ngộ độc thức ăn Nguyên nhân: Thức ăn cho lợn có chất độc: sắn. nước luộc đỗ xanh. phổ biến nhất là mào cờ có nhiều khía răng cưa. Uống nước chè đặc. • Tính năng sản xuất: train_extension_crop_manual_husbandry_VN 17 . Lập sổ theo dõi bán lợn con 3. nuôi khắp nơi trong cả nước.Tẩy chất độc ra ngoài: Uống sulfat natri (thuốc tẩy) hay sulfat magie 30 . Mào: Có nhiều dạng khác nhau.5 cc cho 100 kg lợn hơi. vỏ sắn tươi. Cho lơn ăn nhẹ đến lúc khoẻ hẳn mới cho ăn khẩu phần bình thường. đuôi. Nếu bị nặng có thể dùng thêm thuốc kích thích. bụng thót. ruột. • Đặc điểm ngoại hình Màu lông: Gà mái màu vàng nhạt.2.• 9. để giảm sự hấp thu chất độc vào cơ thể. nước vôi trong có pha dầu lạc. Gà trống lông sặc sở nhiều màu.1. khoai tây chưa nấu chín Rau xanh cho lợn chưa rửa kỹ. nước mũi. cánh và chót đuôi.1 Giống gà và kỹ thuật chọn giống gà 2.Cho uống 1 lít nước đun sôi để nguội với lòng trắng trứng 2 quả.Dùng thuốc giải độc: Mỗi chất độc có thuốc giải độc riêng có bán tại các cửa hàng thuốc thú y.1. chân. nôn mửa. phần lớn màu vàng đậm và đỏ tía ở cổ. Ở đuôi còn điểm các lông xanh đen. lưng cong Chẩy nước dãi. thuốc trợ tim như tiêm long não. tuỳ theo lợn to nhỏ. cánh và ngực. Ví dụ: Ngộ độc sắn có thể cho uống nước đường.50 gam. Cần sử dụng đúng theo chỉ dẫn. cafein 3 . Mỏ. tiêm atropin. uống nhiều nước 3. nằm miên man có thể chết sau 1 .1. 1) Các giống gà nội Gà ri: • Nguồn gốc: Được chọn và thuần hóa từ gà rừng.1 Kỹ thuật nuôi gà 2. Có thể cho uống nước than củi tán mịn để than hấp thu chất độc. da: Màu vàng nhạt. gan bị sưng • Trị bệnh: 1. có hiện tượng nghiến răng Cơ bắp co giật. Lập sổ sách theo dõi thức ăn và thuốc thú y 2.1 Giới thiệu các giống gà đang được nuôi thả vườn phổ biến ở Việt nam. rồi bơm nước vào tẩy rửa ruột. Tính lỗ lãi Chủ đề 2 BÀI GIẢNG KĨ THUẬT CHĂN NUÔI GIA CẦM 2.

Chân to có 3 hàng vảy xù xì màu đỏ nhạt.5 .4. bụng ít lông da đỏ. mào cờ có 5 khía.60 quả/mái/năm . Thân hình chắc. pha lẫn lông phớt trắng ở phần bụng. cổ dài hơi cong. cân đối. đi lại chậm chạp. Hà Tây.- Khối lượng lúc trưởng thành . huyện Thuận Thành. điểm các đốm đen ở cổ và đuôi. . .0 kg Mái : 2. • Tính năng sản xuất: . thân hình to. .0 kg Mái 3.8 . Đầu to thô. màu đỏ tươi.0 . huyện Khoái Châu.Tuổi đẻ quả trứng đầu Năng suất trứng Khối lượng trứng : Chất lượng thịt Gà mía: • Nguồn gốc: Xã Đường Lâm.5 . ngực ít lông da dày màu đỏ.20 tuần) : 90 .Tuổi đẻ quả trứng đầu : 200 . • Tính năng sản xuất: Trống : 1.0 kg.1. thị xã Sơn Tây.Gà mái : Lông màu vàng nhạt. Gà Đông Tảo: • Nguồn gốc: Thôn Đông Tảo. Chân cao. • Đặc điểm ngoại hình: . tỉnh Bắc Ninh.5 kg .3. tỉnh Hưng Yên. ngực nở. Vùng bụng.3.Chất lượng thịt : Thớ thịt thô.140 ngày tuổi ( 19 .Năng suất trứng : 50 . mào nụ. xù xì có 3 . . mào nụ. màu đỏ. thân mình ngắn. . to. Thân hình to dáng đi nặng nề. • Đặc điểm ngoại hình: . mập. • Tính năng sản xuất: .Gà trống: Lông có 3 màu chính: nâu đạm. mào nụ. ngực rộng nhưng không sâu. tích to và dài.2. ngực sâu rộng. xanh và đen xen kẽ ở lưng và màu mận chín. mào cờ. • Đặc điểm ngoại hình : Gà mái: Lông toàn thân vàng nhạt hoặc trắng đục. màu đỏ.215 ngày tuổi . Cổ to ngắn.Năng suất trứng : 60 65 quả/mái/năm. xã Cấp Tiến.2 kg Mái : 1. lườn đùi.Khối lượng trứng : 50 – 58 gam.Khối lượng lúc trưởng thành : Trống : 3.2 .4.200 ngày tuổi. Thân hình to.Khối lượng lúc trưởng thành : Trống 3.Gà mái: Lông màu trắng đục toàn thân. : train_extension_crop_manual_husbandry_VN 18 . đỏ tía và xanh đen.Chất lượng thịt : Kém gà ri.125 quả/mái/năm 38 – 42 gam : Thơm ngon.Gà trống: Lông có 3 màu điển hình: Tía ở cổ.6 kg : 135 .5 . tầm vóc to.Tuổi đẻ quả trứng đầu : 180 .4 hàng vảy màu đỏ nhạt. Gà trống: Lông đen bóng pha lẫn vàng nhạt hoặc đỏ thẫm. . Gà Hồ: • Nguồn gốc: xã Song Hồ. chắc.

Khối lượng lúc 20 tuần tuổi : Trống 3.2 kg Mái : 2.3.0 .160 quả/mái/năm . mào. Các giống gà ngoại: Gà Tam Hoàng: Nguồn gốc: Hồng Kông.Gà trống: Lông vàng xen kẽ đỏ tía ở cổ.2 kg . • Tính năng sản xuất: (gà bố mẹ) .Khối lượng lúc 20 tuần tuổi : Trống : 3. ngon.4.2 kg Mái : 1.0 kg .Tiêu tốn thức ăn/kg tăng trọng : 2.2.0 .9 kg .Khối lượng lúc 20 tuần tuổi : Trống: 2. mào cờ. có 3 vệt nâu xám ở lưng.Tuổi đẻ quả trứng đầu : 133 . Gà trống: Lông sặc sỡ nhiều màu. mào cờ nhiều khía răng cưa. nhập nội năm 1998. Israel.Chất lượng thịt : Kém gà ri. Da.0 kg Mái : 2.2.2.Năng suất trứng : . màu đỏ tươi có 5 . da vàng. • Tính năg sản xuất: (gà bố mẹ) Gà bố mẹ : . nâu cánh dán ở lưng.Tiêu tốn thức ăn/kg tăng trọng : 2.0 kg.2 kg Mái : 2. mỏ và chân vàng.3.6 kg Gà Kabir : • Nguồn gốc: Công ty Kabir. • Tính năng sản xuất: (gà bố mẹ) . sắc tía ở cổ. đuôi mào cờ.Gà mái: Lông ánh vàng hoặc nâu vàng lúc 1 ngày tuổi.3.1. Gà Lương Phượng (Lượng phượng Hoa) • Nguồn gốc: Quảng Tây. nhập nội năm 1995. chân da vàng nhạt. .3.Gà trống: Lông đỏ sẫm. • Đặc điểm ngoại hình: .5 . chân vàng. Mào và tích tai phát triển.Gà mái: Lông vàng nhạt.5 . Trung Quốc. Da.3. pha lẫn đốm đen ở cổ.Tuổi đẻ quả trứng đầu : 22 .85 kg . nhiều khía răng cưa. yếm và tích tai phát triển.0 . mỏ. mào cờ.210 ngày tuổi. : 200 .2 kg Trống : 3.5 kg . • Đặc điểm ngoại hình: .Tỉ lệ ấp nở kém . cánh.140 ngày tuổi ( 19 .4 .7 . màu đỏ tươi. 50 . cánh dán.60 quả/mái/năm.8 .Khối lượng gà thịt lúc 12 tuần tuổi : 2.6 khía.2.1 .Chất lượng thịt : Thơm mềm.- Khối lượng lúc trưởng thành .Tuổi đẻ quả trứng đầu .7 . nhập nội năm 1997. cánh và xanh đen ở đuôi (tương tự gà ri).Gà mái: Lông vàng đậm. .8 .Năng suất trứng : 177 quả/mái/năm Gà thương phẩm: . chân vàng. chân da vàng. : train_extension_crop_manual_husbandry_VN 19 . thân hình cân đối.Năng suất trứng : 140 . • Đặc điểm ngoại hình: .1.23 tuần .1 .Khối lượng gà thịt lúc 12 tuần tuổi : 1.20 tuần) .

cầm trên tay quan sát bộ lông và tất cả các bộ phận đầu. Chọn gà hậu bị: Gà hậu bị được chọn vào 2 thời điểm: . chân màu vàng nhạt. . mỏ.Tiêu tốn thức ăn/kg tăng trọng : 2. không dị tật. chân.Chân: Có màu đặc trưng của giống.0 .Thân hình: Dài. bụng.Gà trống : Lông toàn thân màu nâu sẫm.9 .2 kg . train_extension_crop_manual_husbandry_VN 20 .20 tuần tuổi).1.31 tuần . bóng. 2.Sản lượng trứng : 188 quả/mái/năm Gà thịt: . cứng cáp. các đặc điểm biểu hiện gà tốt. sáng bóng mượt.3.5 kg Gà Sasso (Dòng thả vườn SA 51) • Nguồn gốc: Cộng hòa pháp.Mỏ khép kín. chắc kép kính .Gà mái : Lông toàn thân nâu nhạt pha lẫn trắng phớt ở cánh và đuôi. nhiều khía. .7 tuần tuổi). .2. khoảng cách từ mõm xuống lưỡi hai đốt xương hàm rộng .23 tuần tuổi. mềm. mào cờ.Sản lượng trứng : 220 quả/mái/năm Gà thương phẩm: . sâu.Khối lượng bắt đầu đẻ : 1. các đặc điểm ngoại hình của gà: ..Tuổi đẻ quả trứng đầu : 24 . Khối lượng lớn. mỏ.Cử chỉ : nhanh nhẹn ưa hoạt động. da.7 kg 2. pha lẫn đỏ tía ở cổ. mào cờ nhiều khía răng cưa.2. Bụng thon. màu có nhiều khía. sâu.Khối lượng lúc 20 tuần tuổi : 1. rộng . đi lại bình thường.0 kg Gà ISA – JA57: • Nguồn gốc: Hãng Hnbbard – ISA Cộng hòa Pháp nhập vào Việt nam 4/1999. . ngón chân ngắn. cổ. • Tính năng sản xuất: Gà bố mẹ: . Mắt to. .3. .Gà mái : Lông đỏ sẫm hoặc nâu đỏ. da và chân màu vàng nhạt.Tiêu tốn thức ăn/kg tăng trọng : 2.Mào: To.Lúc kết thúc giai đoạn hậu bị (19 . sáng.2 . lỗ huyệt để phát hiện các khuyết tật. lông cỏ đỏ tía.Lúc kết thúc giai đoạn gà con (6 .Mắt: To lồi màu da cam.7 .2. rốn kín. • Đặc điểm ngoại hình: .4 . cánh. mào cờ nhiều khía. chân ngắn.9 .1. Da và chân màu vàng nhạt. . Lông bông. • Thả gà trên sàn để quan sát dáng đi lại. . không dài và quá hẹp.2.Thời điểm chọn : Lúc 1 ngày tuổi.5 kg .Gà trống: Lông toàn thân màu đỏ sẫm.Khối lượng gà thịt lúc 10 tuần tuổi : 1. mào đỏ tươi .Khối lượng gà thịt lúc 9 tuần tuổi : 2.2.Đầu : rộng. dựa vào ngoại hình của gà.Bụng: Phát triển tốt.Khối lượng gà thịt lúc 12 tuần tuổi : 2. tơi xốp.6 kg .Lông : Phát triển tốt. nhẹ. • Tính năng sản xuất: . Chân bông.Tuổi đẻ quả trứng đầu : 24 tuần tuổi . Những gà đạ các tiêu chuẩn trên chọn để nuôi. • Đặc điểm ngoại hình: .3 kg .Sản lượng trứng : 180 quả/mái/năm .Mỏ : Ngắn.2. Bắt từng con gà.Tiêu tốn thức ăn/kg tăng trọng : 2. cánh áp sát vào thân.2 kg . . Cơ sở để chọn: Khối lượng gà. Chọn gà con: .Tuổi đẻ quả trứng đầu : 21 .2 Kĩ thuật chọn gà giống 1.

. đặt lọt 2. . . năng lượng trao đổi của ngô từ 3100 − 3400 Kcal/kg ứng với 13 − 13.1 Thức ăn năng lượng.5%. Các loại thức ăn năng lượng chủ yếu dùng trong chăn nuôi gà. .Khoảng cách giữa mỏm xương lưới hái và xương háng rộng. Dựa vào những biểu hiện trên lựa chọn những gà mái đẻ tốt giữ lại nuôi.Những gà đạt các tiêu chuẩn trên được chọn để nuôi sinh sản. Lỗ huyệt : ướt. train_extension_crop_manual_husbandry_VN 21 . bảo đảm cho đàn gà đạt năng suất và hiệu quả cao hơn. xơ thô rất thấp từ 1. mềm màu đỏ tươi.Thóc: Được sử dụng rất phổ biến. các bộ phận cơ thể như bộ lông. năng lượng trao đổi của thóc từ 2600 − 2850 Kcal/kg ứng với 11 − 12 MJ/kg chất khô.3 ngón tay.2 thức ăn và dinh dưỡng gà thả vườn 2.Ngô: Là loại thức ăn năng lượng hàng đầu của gia cầm.8 − 8. chân : Màu sắc giảm. Hàm lượng đạm trung bình 7. Vai trò: Thức ăn năng lượng được sử dụng nhằm thoả mãn nhu cầu về năng lượng và một phần quan trọng về khoáng chất cho khẩu phần của gà.Bộ lông : Lông cách hàng thứ nhất không thay Mào và tích tai : To.5 − 3.7 %. Khái niệm: Là nhóm nguyên liệu thức ăn có giá trị năng lượng cao (từ 2500 − 3300 Kcal/kg). hàm lượng đạm thấp dưới 20% và xơ thô dưới 18%. mào. 2.1. Chọn gà mái đẻ: Trong chăn nuôi gà sinh sản phải tiến hành chọn định kì để loại thải những cá thể để kém. loại thải những gà mái đẻ kém.2. 3. lỗ huyệt và kết cấu cơ thể (chủ yếu là khoảng cách giữa xương lưỡi hái và xương háng). Những đặc điểm bên ngoài biểu hiện một gà mái đẻ tốt là: . luôn cử động. màu nhạt.Mỏ. hàm lượng đạm từ 8 − 12%. Cơ sở chọn lựa chính và đặc điểm ngoại hình. xơ thô 10 − 12%.1.7 MJ/kg chất khô.

Lạc: Hạt lạc có hàm lượng đạm cao 26 − 29% (tuỳ giống).1. chất lượng khác nhau tuỳ theo giống và cách chế biến. phôtpho. xơ thô 3. được trồng nhiều ở trung du. gia cầm hoặc phụ phẩm lò mổ. 45 − 48% đối với khô dầu lạc nhân. Giá trị sinh học của lạc và khô dầu lạc không cao bằng đỗ tương vì nghèo Lyzin. võ tôm. Nhu cầu dinh dưỡng được tính theo 3 giai đoạn: - train_extension_crop_manual_husbandry_VN 22 . Thức ăn bổ xung khoáng thường là các phức hợp muối có chưa canxi.Vừng: Hàm lượng đạm thô từ 19 − 21%. Năng lượng ttrao đổi của cao lương từ 2800 −2860Kcal/kg. D. dầu. giá trị sinh học của đỗ tương cao tương đương đạm động vật. gia cầm. Bột đầu tôm giàu canxi (5. Các loại thức ăn đạm chủ yếu dùng trong chăn nuôi gà.1 − 3. E. năng lượng trao đổi khoảng 4000Kcal ứng với 17MJ/kg chất khô.1MJ/kg chất khô. Là nhóm thức ăn giàu khoáng và vitamínử dụng để thoả mãn nhu cầu khoáng và vitamin của khẩu phần. là nguồn thức ăn đạm động vất tốt cho gia súc. kháng sinh phòng bệnh và chất chống ôxi hoá.Khô dầu đỗ tương: Có rất nhiều loại. năng lượng trao đổi từ 2500 − 2800 Kcal/kg ứng với 10. Nhu cầu dinh dưỡng của gà nuôi thịt.Bột thịt xương: Chế biến từ xác gia xúc. hạt cao lương được dùng nhiều trong chăn nuôi gà. • Thức ăn đạm động vật. • Thức ăn đạm thực vật: . Hàm lượng đạm cao 33 −34% trong đó có 4 − 5% Lyzin. Tỷ lệ đạm trong bột thịt xương từ 30 −50%. Năng lượng trao đổi thấp hơn đỗ tương và khô dầu đỗ tương (từ 1800 − 3000Kcal). miền núi. tỷ lệ khoáng 12 − 35%. 2. . PP.2. Năng lượng trao đổi cũng biến đổi từ 1500 − 3300Kcal/kg chất khô (tuỳ loại). . Đỗ tương giàu axit amin nhất là Lyzin và triptophan. . photpho (0. xơ thô 8 − 16%.2%).9%) và các nguyên tố vi lượng khác.6MJ/kg chất khô. K. 2. B12. ứng với 12 − 12. B1. Giới hạn tối đa của một số nguyên liệu thức ăn chính trong hỗn hợp thức ăn cho gia cầm được khuyêns cáo như sau: (Trang 39 − 54: Hướng dẫn nuôi vịt đạt năng xuất cao) 2. năng lượng trao đổi 3200 − 3600 Kcal/kg ứng với 14 − 15MJ/kg vật chất khô. Khái niệm: Là nhóm nguyên liệu có hàm lượng đạm cao. Thức ăn khoáng và vitamin. Nhu cầu dinh dưỡng của gà thả vườn 1.Cao lương: Là cây vùng nhiệt đới.2. muối ăn và của một số khoáng vi lượng.Khô dầu lạc: Hàm lượng đạm cao 30 − 32% đối với khô dầu ép cả vỏ. muối Amôni. Cám có rất nhiều loại trong đó các loại cám xát loại 1 thường có năng lượng trao đổi khoảng 2500 −2600 Kcal/kg chất khô. Hàm lượng đạm trung bình của đỗ tương 44 − 45%.7 − 12.2%. năng lượng trao đổi rất cao từ 4300 − 4800Kcal ứng với 17 − 20MJ/kg chất khô. 4. Thức ăn bổ sung vitamin cho gia súc gia cầm thường dùng dưới dạng premix vitamin − là hỗn hợp đồng nhất của các loại vitamin A. Thức ăn đạm. hàm lượng đạm thô 10 − 13%. . . Vai trò: Thức ăn đạm được sử dụng nhằm thoả mãn nhu cầu về hàm lượng đạm và nâng cao giá trị sinh học cho khẩu phần.Cám gạo: Là một trong những loại phụ phẩm nông nghiệp được sử dụng phổ biến cho chăn nuôi gà.Đậu tương: Là loại thức ăn có hàm lượng đạm cao 37−38%.Bột cá: Là nguồn thức ăn đạm tuyệt vời cho gia cầm bởi vì bột cá chứa đầy đủ số lượng axit amin cần thiết cho gia cầm đặc biệt là Lyzin và Methionin. Giới hạn tối đa của các thức ăn nguyên liệu trong khẩu phần ăn của gia cầm. .Bột đầu tôm: Chế biến từ càng. hàm lượng đạm thô 11 − 12%. .7% Methionin. vừng không được sử dụng rộng rãi trong chăn nuôi bằng đậu tương và lạc. Hàm lượng đạm cao từ 30 − 60% tuỳ loại. . 3.

Giai đoạn đẻ sau: sau 42 tuần tuổi.5%.5%).3 Năng lượng trao đổi Kcal/kg Đạm tối thiểu % Xơ tối đa % Canxi (Ca) % Phôtpho (P) % Lyzin tối thiểu % Methionin tối thiểu % 2. premix khoáng 1.4 9 tuần − bán 3100 16 6 1. 1. Nhu cầu Đơn vị Giai đoạn nuôi 0 − 6 tuần 7 −20 tuần 21 −42 tuần Sau 42 tuần Năng lượng trao đổi Kcal/kg 2900 2750 2750 2750 Đạm tối thiểu % 18 15 17.5 Giai đoạn nuôi 5 − 8 tuần tuổi 3000 18 5 1.1 0. train_extension_crop_manual_husbandry_VN 23 . 2.6 1. Bước 2: Ấn định khối lượng các loại thức ăn đạm động vật (bột cá nhạt 55% đạm) là 5 kg.1 0.9 0.Giai đoạn gà con: 0 − 6 tuần tuổi.3. gà sinh sản phải cho ăn hạn chế để gà không béo và cũng không gầy quá.5 16. Xây dựng khẩu phần thức ăn và trộn thức ăn cho gà. Theo khối lượng các loại thức ăn đã ấn định ở bước 1.7 Methionin tối thiểu % 0.0 0. 3 trong 100 kg hỗn hợp đã có: . Bước 4:Tính toán lượng thức ăn đạm thực vật (khô dầu đỗ tương) và thức ăn có năng lượng chủ yếu(ngô vàng + thóc tẻ) đáp ứng đủ nhu cầu đạm cho khẩu phần.4 0.1.6 0.7 0.75kg đạm. bột cá loại nhạt.6 1. khô dầu đậu tương. Phương pháp xây dựng khẩu phần cho gà Trong thực tế người ta thường biểu thị khối lượng các nguyên liệu thức ăn trong 100 kg hay 1000kg thức ăn hỗn hợp khẩu phần. Nhu cầu Đơn vị 0 − 4 tuần tuổi 2900 20 4 1.35 0.- Giai đoạn gà con: 0 − 4 tuần tuổi.1 0.35 0. Bước 3: Ấn định khối lượng thức ăn năng lượng có tỷ lệ thấp trong khẩu phần (cám loại I) là 15kg. 2. premix vitamin. cám gạo loại I. premix vitamin và premix khoáng − khối lượng trong 100kg hỗn hợp.6 0. như vậy ta ấn định trong 100 kg sẽ có 2 kg premix vitamin và premix khoáng.6 Lyzin tối thiểu % 1 0.2.Giai đoạn gà hậu bị: 7 − 20 tuần tuổi.6 0. Nhu cầu dinh dưỡng của gà sinh sản: Nhu cầu dinh dưỡng của gà nuôi sinh sản được tính theo 4 giai đoạn: .Bột cá nhạt: 5kg có chứa 2. Ví dụ xây dựng khẩu phần cho gà đẻ giai đoạn 21 − 42 tuần tuổi cần 2750 Kcal năng lượng trao đổi và 175g đạm trong 1 kg thức ăn với các nguyên liệu sẵn có là ngô vàng.6 0.Giai đoạn đẻ đầu: 21− 42 tuần tuổi.5 Xơ tối đa % 4 6 6 6 Canxi (Ca) % 1 1 4 4 Phôtpho (P) % 0.85 0. premix khoáng: 2kg các loại thức ăn này thường chiếm tỷ lệ rất thấp trong khẩu phần (chẳng hạn premix vitamin 0.35 Khác với gà thịt.0 0. . . Giai đoạn vỗ béo: 9 tuần − bán. Giai đoạn gà giò: 4 − 8 tuần tuổi. . Phương pháp cụ thể gồm các bước sau: Bước 1: Ấn định khối lượng thức ăn bổ sung như khoáng vitamin. thóc tẻ.

Tổng khối lượng thức ăn đạm thực vật (khô dầu đỗ tương) và thức ăn năng lượng chính (ngô vàng + thóc tẻ) cần trong 100kg khẩu phần là 78kg.8kg (17.41 − 8.28 ≈ 59 kg 34. ta sử dụng 2 loại tương đương nhau về khối lượng (ngô: 30kg.57 PhÇn TA n¨ng l−îng chÝnh (thãc+ng«) Cộng: 34. thóc tẻ: 29kg).42 Ngô vàng và thóc tẻ là 2 loại thức ăn nguyên liệu rất sẵn ở nông thôn.Tổng khối lượng đạm đã có 4.41% 78 Hµm l−îng ®¹m cÇn trong 78 kg thøc ¨n Ta có sơ đồ dường chéo Pearson như sau: Hµm l−îng ®¹m kh« dÇu ®ç t−¬ng 42. Hiệu số giữa phần trăm đạm mong muốn là tỷ lệ các nguyên liêu cần phải trộn. .42phần Trong công thức này hàm lượng đạm mong muốn (trong 78kg hỗn hợp của 2 loại thức ăn đạm động vật và năng lượng chính) nằm ở giữa hình vuông.15% Hµm l−îng ®¹m thøc ¨n n¨ng l−îng chÝnh 42. Như vậy: .42 Khối lượng khô dầu đỗ tương là: 8. Ta tính được: Khối lượng thức ăn năng lượng chính (ngô vàng và thóc tẻ) là: 26.Khối lượng đạm cần có trong 78 kg của 2 loại thức ăn này là 12.15) 16.7) Lượng thức ăn đạm thực vật và năng lượng cần thiết để đáp ứng đủ nhu cầu đạm còn thiếu trong 100kg hỗn hợp được tính bằng cách: Sử dụng công thức đường chéo hình vuông (Công thức Pearson) Qua bước 4 ta biết: .70kg còn thiếu 12.8kg.Cám gạo xát loại I: 15kg có chưa 1. train_extension_crop_manual_husbandry_VN 24 .57% PhÇn kh« dÇu ®ç t−¬ng 8. Phần trăm các loại thức ăn nằm ở hai góc hình vuông.41% 8. .26 × 78 = 18. ứng với hàm lượng đạm mong muốn là 12.16 × 78 = 59.8 × 100 = 16.72 ≈ 19 kg 34.Tổng khối lượng đã có 22 kg còn thiếu 78 kg.95kg đạm.5−4. Premix vitamin và premix khoáng : 2kg.26 (16.

Phải điều chỉnh khẩu phần bằng cách dùng cám gạo loại I có hàm lượng năng lượng thấp hơn ngô (769Kcal/kg).5 528.0 51. Thay 10kg ngô trong 1 khẩu phần ăn bằng 10kg cám gạo loại I (tức là trong 100kg hỗn hợp sẽ chỉ có 20kg ngô vàng và 25kg cám gạo loại I).5kg.06 971.3 1113.5kg.4 3. cacbonnat canxi. Sau cùng kiểm tra lại toàn bộ các nguyên liệu sử dụng trong khẩu phần và các giá trị dinh dưỡng của khẩu phần.5 100 1kg NLTĐ (Kcal) 38955 99630 13125 77923 53105 Đạm (g) 1950 2670 2750 2148 8088 Giá trị dinh dưỡng Ca P Xơ Methonin (g) (g) (g) (g) 25.4 127. song trong bột cá thường có sẵn 1 − 5% muối ăn vì vậy khi tính toán khẩu phần cần phải tính đến cả lượng muối sẵn có này.4 108. phôtpho là bột xương. Cộng : 100kg Bước 7: Cân bằng Canxi.35 66. đicanxi phôtphat.2 Bước 6: Cân bằng năng lượng trong khẩu phần: Đối chiếu với tiêu chuẩn thức ăn hỗn hợp cho gà mái đẻ giai đoạn 21 − 42 tuần tuổi.2 9. Premix khoáng : 1.8 81.71 Lyzin (g) 83.738Kcal (282738 − 275000).0 810. Các axit amin hạn chế (lyzin và methionin) tổng hợp có thể dùng để bổ sung vào khẩu phần nhưng đây là các nguyên liệu rất đắt nên cố gắng tính toán cân bằng các nguồn thức ăn đạm động vật.8kg. Như vậy thành phần hỗn hợp thức ăn cần xây dựng sẽ là: Cám gạo loại I : 25kg. bổ sung muối trong khẩu phần: Khẩu phần trên đã đáp ứng đủ nhu cầu Phôtpho song hàm lượng canxi còn thấp.3 75.5 67.7−89). Bước 8: Cân bằng axit amin. nếu tổng khối lượng của các nguyên liệu không đủ 100kg có thể tăng thêm các sản phẩm phụ của ngũ cốc cho đủ 100kg.38 17606 176. nguyên liệu dùng để điều chỉnh hàm lượng canxi.2kg khô dầu đỗ tương đồng thới tăng 1.0 44. Ngô vàng : 21. Khô dầu đỗ tương : 17. do đó ta lại phải cân đối lại hàm lượng đạm bằng cách giảm khô dẩu đỗ tương và tăng ngô.5 247.25 82. khẩu phần ăn này có năng lượng cao hơn 7. Premix vitamin : 0. Thóc tẻ : 29. Thông thường bổ sung khoảng 0.89 6175.7g đạm (425.0 254.76 306.35 689.0 92. hàm lượng Lyzin đã được cân đối.06 935. riêng hàm lượng methionin còn hơi thấp có thể cân bằng bằng cách tăng bột cá hoặc methionin tổng hợp.5 1165.0 3042. Với công thức mới này năng lượng giảm đi được 7240Kcal nhưng hàm lượng đạm lại tăng lên 410g. - train_extension_crop_manual_husbandry_VN 25 .3 450 282738 2827.0kg.0kg. Bột cá loại I : 5.5 0.2% muối ăn trong khẩu phần là đủ.5 61.5 144.2kg. muốn giảm được 410g đạm cần phải giảm 1.Bước 5: Tính toán giá trị dinh dưỡng của hỗn hợp khẩu phần (Trong 100kg hỗn hợp) Tên thức ăn Cám gạo loại I Ngô vàng Bột cá loại I Thóc tẻ Khô dầu đỗ tương Premix khoáng Premix vitamin Cộng Khối lượng (kg) 15 30 5 29 19 1.0 90.1 42.5 63. Khẩu phần trên đây.5 67.20 185.15 9. Phôtpho.5 6.2kg ngô vàng. Cứ thay 1kg khô dầu đỗ tương bằng 1 kg ngô vàng thì khẩu phần giảm được336.

b.Đổ dàn đều các loại thức ăn đã nghiền trên sàn nhà theo thứ tự loại nhiều đổ trước loại ít đổ sau. sau 1 tuần có thể thay máng ăn vuông (hoặc mẹt ăn) bằng máng ăn tròn và thay máng uống tròn bằng máng uống dài (chú ý thay đổi máng từ từ). a.Thay mới 1 phần hoặc toàn bộ chất độn chuồng nếu bị ẩm ướt. . xen kẽ nhau và sưởi ấm chuồng trước đó 2-3 giờ.Tiến hành cắt mỏ vào tuần thứ 2 để tránh gà mổ . . cắn lẫn nhau. không vón cục.Nhiệt độ chuồng nuôi : 35 . 2. b. máng uống sẵn. . .Số lượng trộn tuỳ thuộc vào số lượng gà − Tránh bảo quản lâu. Chuồng nuôi: . .70cm) : 2 chiếc/100 con. Làm quây úm gà hình tròn có đường kính 2 . gà mái được nuôi tách riêng) a.1. ngược lại khi thiếu nhiệt.3 Nuôi chăm sóc gà thả vườn 2. train_extension_crop_manual_husbandry_VN 26 .1 tuần tuổi đối với gà trống và từ 0 . .Ghi chép lượng thức ăn.100 con/máng. Giai đoạn gà con: a.3 m bằng cót ép. Giai đoạn gà hậu bị. Mỗi ngày cho ăn 6 .Quan sát đàn gà để điều chỉnh nhiệt độ trong quây.1. 2. Khi nhiệt độ thích hợp đàn gà sẽ nhanh nhẹn phân bố đều trong quây. . sau khi cắt song lau lại vết cắt nhằm tránh chảy máu.Khay ăn hình chữ nhật (60 .Gà được ăn tự do 0 . . bị hấp hơi.3.2 ngày cho uống vitamin C và K.Các loại nguyên liệu khối lượng ít (khoáng.2. Trước khi vào chuồng cần bố trí máng ăn.5 m : 4 . Trước lúc cho thức ăn mới vào phải sàng thức ăn cũ. cọ rửa máng uống sạch sẽ.4 lần trong ngày.5 m : 80 . lượng thức ăn mỗi lần cho vừa đủ tránh để thức ăn tồn lưu lâu trong máng gây mất vệ sinh. Nuôi dưỡng chăm sóc .8 lít : 2 chiếc/100 con.Thay đổi máng ăn. hoặc ngô trước khi trộn chung để đảm bảo nguyên liệu được phân bố đều trong hỗn hợp. . đàn sẽ tản ra xung quanh quây. . .Dùng xẻng hoặc tay trộn thật đều. nếu thời tiết lạnh phải kéo kín rèm che trong tuần đầu. . Dùng giao sắc nung đỏ trên bếp than hoặc bếp dầu (hoặc dao cắt bằng điện) cắt 1/3 chiều dài mỏ tính từ ngoài vào. giai đoạn này gà trống.Đóng thức ăn vào bao.Mật độ nuôi : 12 .3 tuần tuổi đối với gà mái. I. máng uống cho hợp lý theo tuần tuổi của đàn gà. thuốc thú y đã sử dụng hàng ngày cho đàn gà cũng như số gà chết. loại thải để tiện tính toán lời lãi sau mỗi đợt nuội. Chuẩn bị nguyên liệu.Nguyên liệu phải có chất lượng tốt: không bị mốc. Nuôi dưỡng chăm sóc gà thả vườn lấy trứng: 1. (Trước 20 tuần tuổi.Sau một tuần nới rộng quây và 2 tuần có thể bỏ quây tùy thời tiết.250C.15 con/m2 . vitamin) phải trộn với một ít chất bột khác như cám. Chú ý trước và sau khi cắt mỏ 1 . không có mùi lạ. . Kỹ thuật trộn thức ăn cho gà.8 lần.Máng uống tròn loại 1 lít và loại 3. Khi nhiệt độ quá cao. . .5 cm/con Máng ăn tròn P50 : 25 con/máng Máng uống dài 1. Thay nước uống 3 .Một số nguyên liệu phải sơ chế trước khi trộn: đỗ tương… . đàn gà sẽ dồn vào giữa quây ngay dưới chụp sưởi.Nghiền nhỏ thức ăn trước khi trộn.10 con/m2 Máng ăn dài 1. để bao thức ăn lên giá kê cao cách xa tường và trần nhà. Phương pháp trộn. Chuồng nuôi: Mật độ nuôi : 8 .

Chăm sóc nuôi dưỡng giai đoạn gà đẻ.Sử dụng cùng loại thức ăn cho cả trống lẫn mái nhưng gà trống lại cho ăn riêng: Máng gà trống được treo cao sao cho chỉ có gà trống ăn được. chế độ chiếu sáng 17/giờ/ngày. Có thể áp dụng 1 trong 3 phương thức sau đây: * Cho ăn hàng ngày: Lượng thức ăn hàng ngày giảm xuống 1/2 so với nhu cầu. Sau khi đạt đỉnh cao về sức đẻ thì giảm dần lượng thức ăn (có thể giảm từ 0.10 mái. đồng thời theo dõi chặt chẽ diễn biến khối lượng trứng và thể trọng để điều chỉnh lượng thức ăn cho hợp lý).Để có đàn gà tương đối đồng đều về khối lượng cơ thể (là yêu cầu hết sức quan trọng đối với gà hậu bị) hàng tuần cân 10% số gà có mặt.Sau khi gà ăn hết thức ăn thời gian uống nước chỉ kéo dài trong một vài giờ.25 con/máng. so sánh khối lựơng trung bình thu được với khối lượng chuẩn + 10 % thì tăng lượng thức ăn một cách bình thường như bảng hướng dẫn.Mục đích: làm diều đỡ căng to gà đi nặng nề.4 kg cát sỏi/100 gà nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng thức ăn. c. . . làm cho nền chuồng đỡ ẩm ướt. ngô hạt rải đều trên nền chuồng cho gà nhặt ăn. Yêu cầu số lượng máng ăn phải đầy đủ và rải thức ăn điều các máng chia làm 2 lần trong ngày.20 tuần tuổi 2 : 22 giờ/ngày đêm : 14 giờ/ ngày đêm : sử dụng ánh sáng tự nhiên Cường độ chiếu sáng: 3w/m nền chuồng.4 con/m2 chuồng.Bổ sung thêm cát sỏi sạch vào máng ăn: mỗi tuần bổ xung thêm 0.Những ngày thời tiết nóng không hạn chế nước uống. bà con bà con có thể thực hiện chế độ chiếu sáng như sau: • • • 1tuần tuổi 2 tuần tuổi 2 .Lượng thức ăn của ngày nhịn được chia đều cho 2 ngày. train_extension_crop_manual_husbandry_VN 27 . Mật độ nuôi 3 . * 2 ngày ăn 1 ngày nghỉ .5 m: 50 con/máng.20 tuần tuổi và không bao giờ được giảm thời gian chiếu sáng từ 20 tuần tuổi đến cuối đời gà. Nuôi dưỡng: Trong giai đoạn gà được ăn hạn chế nhằm tránh tích lũy mỡ sớm ảnh hưởng đến sức đẻ trứng sau này. máng của gà mái được treo ngang tầm với gà mái nhưng có chụp khống ché sao cho chỉ có gà mái thò đầu vào ăn được còn gà trống do đầu và mào to nên không thò đầu vào ăn được. . Hạn chế nước uống. Ngày nhịn dùng ít thóc. Kết thúc giai đoạn hậu bị (20 tuần tuổi) cần tiến hành chọn lọc cả trống lẫn mái. Máng ăn trong 20 . Chế độ chiếu sáng Không được tăng thời gian chiếu sáng mỗi ngày từ 1 . 3.5 con/ngăn ổ. .Sau khi gà đẻ 5 % phải chuyển sang cho uống nước tự do. Nếu khối lượng bình quân<khối lượng chuẩn thì tăng từ từ lượng thức ăn để sao cho bắt kịp khối lượng chuẩn sau 1 vài tuần. . ổ đẻ 4 . b. Chuồng nuôi . chú ý bóng điện trưo sao cho ánh sáng phân đều trong nền chuồng (tốt nhất dùng bóng điện tròn có công suất 75 . .100 w). Nếu khối lượng bình quân>khối lượng chuẩn thì vẫn giữ nguyên lượng thức ăn.Nguyên tắc khống chế . Đối với chuồng thông thoáng tự nhiên.Sau khi được chọn lọc đàn gà được ghép trống mái vào lúc 20 tuần theo tỉ lệ 1 trống/8 .b.1 gam/con/ngày mỗi tuần. Chương trình cho ăn đối với gà mái (bảng trên) Chương trình cho ăn đối với gà trống (bảng trên) d. .5 . Máng uống dài 1. những con đạt tiêu chuẩn đưa lên ghép đàn. . a. Nuôi dưỡng: Tỉ lệ bình quân và khối lượng cơ thể của gà là yếu tố cơ bản để quyết định lượng thức ăn hàng ngày.Gà mái được ăn tăng dần theo tỉ lệ đẻ.

Thức ăn giai đoạn này yêu cầu giá trị dinh dưỡng: đạm (protein) 20 . Tiêu thụ thức ăn Chiếu sáng Tuần Ghi chú Gr/gà Gr TA Thời Cường độ (với tuổi /ngày /tuần gian đèn ống) 1 17 119 23/24 1 w/m2 Ăn tự do 2 35 245 23/24 1 w/m2 Ăn tự do 2 3 50 350 22/24 1 w/m Ăn tự do trong thời gian chiếu sáng 4 70 490 20/24 1 w/m2 Ăn tự do trong thời gian chiếu sáng b.115 115 . năng lượng trao đổi 2900 . chăm sóc. Chế độ chiếu sáng. 21 tuần tuổi : 13 giờ 22 .5%.7 % protein và năng lượng trao đổi 2700 Kcal/kg c. 2. Ổ đẻ được lót trấu hoặc dăm bào đảm luôn sạch sẽ.1.2. Mỗi ngày nhặt trứng ít nhất 4 lần.50 50 . dụng cụ máng ăn máng uống Các yêu cầu về cơ bản tương tự gà đẻ trong giai đoạn gà con và gà hậu bị. Tỉ lệ đẻ (%) 1-5 5 .130 130 . Ổ đẻ được đặt nơi kín đáo.D.340C).120 120 .2950 Kcal. Ngoài vườn đặt các máng uống.10 10 . Giai đoạn gà con (0 .135 Sau 40 tuần tuổi dùng thức ăn có 15. những quả trứng đẻ ngoài ổ phải kịp thời nhặt ngay. mỡ 3.6% Protein và 2750 kcal/kg NLTĐ Chi chú * Từ 22 . Giai đoạn gà giò ( 5 .13 tuần tuổi) -Gà được thả ra vườn trừ những ngày trời rét đậm hoặc mưa.30 30 .40 tuần tuổi dùng thức ăn chứa 16. Khi đàn gà bắt đầu vào đẻ. Chuồng trại.E 2 lần/tuần theo hướng dẫn của hãng sản xuất. Kĩ thuật nuôi gà thả vườn lấy thịt 1.40 40 .60 >60 1925 1875 Khối lượng cơ thể (g) 1750 Lượng thức ăn (g) 85 90 105 110 . Bà con có thể dùng thức ăn HIGRO CP 311 hoặc PROCONCO trộn thêm 25 .20 20 .21%. Ngoài ra cần có vườn hoặc đồi để chăn thả. a.125 125 . nên tập cho gà vào đẻ trong ổ. Hàng tháng định kì loại thải những gà mái không đẻ hoặc kém đẻ.30 % thóc : Lượng thức ăn tăng dần theo tuổi: Tuần Tiêu thụ thức ăn Chiếu sáng Ghi chú train_extension_crop_manual_husbandry_VN 28 .4 tuần tuổi) Gà (dù là giống gì) được nuôi úm trong chuồng được sưởi ấm (nhiệt độ 33 . máng ăn dưới gốc cây.25 tuần tuổi : Mỗi tuần tăng 1 giờ chiếu sáng 26 tuần đến cuối đời : Giữ nguyên thời gian chiếu sáng 17 giờ/ngày đêm 2.- Định kì cho gà uống vitamin A. Nuôi dưỡng.3.

IB. thuốc bổ trợ tăng sức đề kháng Nhỏ Vacxin Lasota lần 1 Vitamin. . đường hô hấp bằng: Tylosine: 0.8 w/m2 0. Phòng bệnh cho gà thả vườn (Chương trình tiêm phòng) Ngày tuổi 1 4 7 7 -10 10 14 21 50 – 56 70 – 80 110 – 120 126 Tiêm phòng Marek Phòng bệnh đường ruột. nứa hoặc lưới.điện giải tăng sức đề kháng.5g/lít nước.3.1. Gumboro.Sử dụng vác xin và thuốc phòng bệnh theo hướng dẫn của phần sau: 2.8 w/m2 0.3.8 w/m2 train_extension_crop_manual_husbandry_VN 29 .Tránh để nước đọng trong vườn.998 Thời gian 18/24 18/24 18/24 18/24 18/24 Cường độ (với đèn ống) 0.8 w/m2 0. . Hội chứng giảm đẻ Thuốc phòng Gr/gà /ngày 77 90 115 125 135 Gr TA /tuần 539 630 805 875 945 4.5g/lít nước Coli – 2000: 0.tuổi 5 Ăn tự do trong thời gian chiếu sáng 6 Ăn tự do trong thời gian chiếu sáng 7 Ăn tự do trong thời gian chiếu sáng 8 Ăn tự do trong thời gian chiếu sáng 9 10 tuần .8 w/m2 0. Phòng cầu trùng bằng Vetpro 60%: 1g/ lít nước Nhỏ Vacxin Gumboro lần 1. chủng đậu Nhỏ Vacxin Lasota lần 2 Nhỏ Vacxin Gumboro lần 2 Tiêm vacxin Newcatle H1 Phòng CRD bằng Tylosin Tẩy giun sán bằng Piperazin Tiêm Vacxin nhũ dầu phòng bệnh Newcatle.Quây xung quanh vườn bằng tre.

mắt xanh xám.Mỏ. xám nhạt.3 . Vịt Khaki Cambell: • Nguồn gốc: Vương quốc Anh . ngực sâu.Khối lượng trứng : 65 . màng chân màu da cam xẫm.1.2 Kỹ thuật nuôi ngan và vịt 2.Năng suất trứng : 250 . mỏ dẹt dài và khỏe.70 g/quả c. mỏ mầu nâu đá.Đuôi: ngắn. có dáng thẳng đứng.8 kg . lưng rộng phẳng.Khối lượng lúc trưởng thành : Trống : 1. nhanh nhẹn. Vịt Cỏ: • Nguồn gốc: Việt nam • Đặc điểm ngoại hình: . hơi vểnh lên.300 quả/mái/năm . cổ. • Đặc điểm ngoại hình: . rộng. Mỏ xanh có đầu hình hạt đậu đen ở đỉnh. mắt chân màu nâu tương tự lông thân. chân và màng chân màu da cam. mắt sáng. chân. mỏ.Tuổi đẻ quả trứng đầu : 20 .2.Khối lượng trứng : 60 .Khối lượng lúc trưởng thành: Trống : 2. sẻ nhạt. .Ngực sâu.150 ngày tuổi .0 . Vịt mái: nâu xẫm ở đầu.1.6 . • Tính năng sản xuất: . . cổ. đuôi. vạch cánh màu đồng xanh.9 kg Mái : 1.1.1.2. Cổ thanh. .Tuổi đẻ quả trứng đầu : 140 . có nốt hình hạt đậu ở đỉnh. cân đối. màng chân màu da cam. Các giống vịt hướng trứng: a.21 tuần tuổi. ngực màu Khaki. nhập vào Việt nam năm 1999.7 kg Mái : 1. .Màu lông: có 3 nhóm + Nhóm lông trắng: cả trống và mái đều trắng khắp cơ thể.2.Khối lượng lúc trưởng thành : Trống: 1. mỏ xanh lục. Các giống ngan. + Nhóm lông xám: Vịt trống đầu. Vịt CV 2000: • Nguồn gốc: Vương quốc Anh. + Nhóm lông Khaki: Trống: đầu.7 . nhập vào Việt nam năm 1990 từ Thái Lan.Chi phí thức ăn cho 10 quả trứng : 2. đen tuyền. mình thon.2 kg train_extension_crop_manual_husbandry_VN 30 .1 . ngực lép. khoang trắng đen.Thân hình cân đối. cổ màu cánh gián hòa cùng màu tía. lườn. 1. chân. thân hình có dáng thẳng đứng. xám đá.5 . phẳng hơi dốc về phía sau.3 kg b.2.Năng suất trứng : 180 . • Tính năng sản xuất: . • Tính năng sản xuất: . vùng phao câu màu cánh gián. vịt hiện đang nuôi phổ biến ở Việt nam . . . nhỏ. bụng nâu nhạt. màng chân màu vàng nhạt.65 g/quả . xám đá.4 kg .220 quả/mái/năm . Mắt nâu. Vịt có nhiều nhóm màu lông khác nhau: sẻ sẫm. xám hồng. • Đặc điểm ngoại hình: .Tầm vóc nhỏ vừa phải.Đầu thanh. chân.Lông toàn thân màu trắng.1.

.Nuôi chăn thả lúc 70 ngày đạt: 1. xám.Năng suất trứng : 150 .2.3.Năng suất trứng : 140 .7 . nhập vào Việt nam nhiều đợt bắt đầu từ những năm 1970.2. mắt tinh.Khối lượng lúc trưởng thành : Trống: 3.2. .2. .70 g/quả .Đầu to.Thân hình chữ nhật. màng chân màu vàng.6 kg.Năng suất trứng : 130 150 quả/mái/năm train_extension_crop_manual_husbandry_VN 31 . 3. • Tính năng sản xuất: .Khối lượng trứng : 65 .1. .0 . màng chân có nhiều màu. b. cổ ngắn.300 quả/mái/năm .Khối lượng lúc trưởng thành : Trống : 2.0 kg .160 quả/mái/năm . da trắng. Các giống vịt kiêm dụng a. chân.Cổ thanh nhẹ.Mỏ.150 quả/mái/năm . • Đặc điểm ngoại hình: . • Tính năng sản xuất: .Tầm vóc trung bình.7 .Mái : 1. • Đặc điểm ngoại hình: . cổ to và dài.5 .75 g/quả 2.22 tuần .2. Vịt Bầu: • Nguồn gốc: Việt nam . Vịt Anh đào (Cherry Valley) • Nguồn gốc: Vương quốc Anh.0 kg .Năng suất trứng : 260 .0 kg .6 . có nhiều nhóm màu khác nhau. ngực sâu rộng.Lông toàn thân màu trắng. vững chắc. màng chân màu vàng.0 .6 kg.Mỏ. hơi dài. chân. . phổ biến nhất là màu vàng nhạt.3 kg Mái : 1.3. .Lông toàn thân màu trắng.5 kg Mái : 1.Nuôi chăn thả lúc 70 ngày tuổi đạt: 1.Thân hình vững chắc.Lông: màu không thuần khiêt .3 kg Mái : 2. . đầu to vừa phải.Khối lượng lúc trưởng thành : Trống : 2.Mỏ.0 kg .Tuổi đẻ quả trứng đầu : 150 ngày tuổi . • Đặc điểm ngoại hình: .8.Đầu to. phổ nhất là màu cà cuống.Khối lượng trứng : 70 .1. ngực sâu rộng. chân.160 ngày tuổi . Vịt Bạch Tuyết: • Nguồn gốc: Việt nam tạp giao giữa vịt Anh đào và vịt Việt nam.Tuổi đẻ quả trứng đầu : 20 . ngực sâu rộng.4 . . • Tính năng sản xuất: .Tuổi đẻ quả trứng đầu : 150 . Các giống vịt hướng thịt a. .220 ngày tuổi .Tuổi đẻ quả trứng đầu : 190 .2 .

2. . Các dòng ngan Pháp - train_extension_crop_manual_husbandry_VN 32 .2 .5 kg b. • Tính năng sản xuất: .240 ngày tuổi .3 kg. .Đầu to. chân. dài.Tiêu tốn thức ăn cho 1 kg tăng trọng : 3.Màu lông có 3 nhóm: Trắng (ngan Dé) Loang (ngan Sen) Đen (ngan Trâu).Nuôi chăn thả lúc 75 ngày tuổi đạt : 2.Chân vững chắc.2 kg .Có ngoại hình đặc trưng cho vịt hướng thịt.2 kg. . 4. mỏ mầu vàng.2 .Tiêu tốn thức ăn cho 1 kg tăng trọng : 2.70 quả/mái/năm b.3. .0 kg .Trong điều kiện nuôi chăn thả ở Việt nam lúc 75 ngày tuổi. Vịt CV Super M • Nguồn gốc: Vương quốc Anh.2 .Vịt thương phẩm lúc 49 . con trống mào to hơn con mái.1 .Tuổi đẻ quả trứng đầu : 26 tuần tuổi .3kg. nhập vào Việt nam nhiều đợt bắt đầu từ những năm 1989. lưng thẳng. . • Tính năng sản xuất: .Thân dài.8 . .Mào phát triển.8 . trán phẳng. .3.Thân hình chữ nhật.Năng suất trứng 40 tuần đẻ : 220 trứng/mái .3. mắt sáng. . vịt đạt khối lượng 2.24 kg.Tuổi thành thúc sinh dục : 220 . con mái hiền lành.(ngan Dé khối lượng nhỏ hơn ngan Sen và ngan Trâu) .Lông toàn thân trắng. • Đặc điểm ngoại hình: . nằm ngang.52 ngày tuổi đạt khối lượng 3. cổ to. Thức ăn tiêu tốn cho 1 kg thịt hơi là 1.3. Các giống ngan a.Khối lượng lúc trưởng thành về tính : 3. ngực sâu rộng..Khối lượng lúc trưởng thành: Trống : 3. .4.07 .81 kg.Da vàng. .5 .Con trống dữ tợn. . • Đặc điểm ngoại hình: Đầu nhỏ. . Ngan Việt nam • Nguồn gốc: Việt nam.Năng suất trứng : 60 .0 kg Mái : 2. màng chân.

mỏ trắng hồng. khi đặt ngan con lên b n tay v nghiêng b n tay. đực: 2. .4. • Đặc điểm ngoại hình: Cơ thể lớn.3 . nên chọn những con khối lượng trung bình như sau: • Vịt cỏ: 0. cổ dài. nhập vào Việt nam năm 1996. do đó. thân hình song • song với mặt đất. Kĩ thuật chọn vịt ngan giống 2.8 . Cách phân biệt giữa vịt con v ngan con ? • Ngan con thường có m u v ng chanh (R51. R51 và R71 trắng tuyền hoặc trắng có đốm đầu.• - Nguồn gốc: Cộng hòa Pháp. 2. 2. .2. • Vịt chuyên trứng: mình thon. hở rốn: bụng cứng bết lông.28 tuần Năng suất trứng R31 : 160 . • Vịt chuyên trứng và kiêm dụng: 1. không vẹo đuôi.2 kg. bị Chú ý thao tác vịt ngan hậu tránh mạnh tay gây chết hoặc tổn thương vịt ngan Vịt ngan nuôi giống để sinh sản khi hết 8 tuần tuổi cần chọn để chuyển nuôi hậu bị.3 . đực 2 .6 kg Mái : 2. Vịt con không bám được như vậy.6 .2. ngan mái nặng 2. ngan trống nặng 4 .2 . Kỹ thuật chọn như sau: Ngoại hình: • Màu lông đặc trưng của giống • Cân đối và nhanh nhẹn • Chân thẳng.1. khoẻ mạnh • Mắt tinh nhanh.4 kg.1. thân hình vững chắc.220 quả/mái/năm Ngan thương phẩm: nuôi nhốt 63 ngày tuổi (hoặc nhốt kết hợp chăn thả lúc 84 ngày tuổi).2 kg.2. có màu lông đặc trưng của giống: • Không chọn con khèo chân. hiện có 3 dòng R31.2 kg • Ngan: cái: 1. Kỹ thuật chọn giống vịt ngan con Cần chọn những con: • Nhanh nhẹn. không gù lưng • Với vịt chuyên thịt và ngan: ngực nở.2. Khối lượng cơ thể: Vịt ngan quá to.2.1. thân hình tạo với mặt đất • một góc càng lớn càng tốt. Kỹ•thuật chọn giống khéo v nhẹ. . • Nếu có thể chọn từ đàn bố mẹ tốt.6 kg Tuổi đẻ : 26 .1. không bệnh tật. hoặc quá nhỏ không cho năng suất cao. • Vịt chuyên trứng Khakicam bell: 1 . con.5 kg.8 kg.3 kg. • Móng chân ở đầu các ngón chân củangan con có khả năng bám dính v o b n tay. sờ nhẹ tại lỗ huyệt (bấm lỗ huyệt) để phát hiện gai giao cấu của con đực. • Lông bông. Cách phân biệt giữa con trống vả con mái? • Con đực có gai giao cấu. không dịch dử. xốp.6 kg.1. ngan con có thể bám dính m không rơi.4 .180 quả/mái/năm R51 và R71 : 180 .1 kg/con. R51 và R71.2. hoặc bề mặt nhám.5 kg. đầu nhỏ.3 . • Tính năng sản xuất: Khi thành thúc về tính: Trống: 3.2. • Vịt chuyên thịt CV super M: cái 1.5 . R71). dáng đi chắc chắn. kèm nhèm • Bụng mềm. Thức ăn tiêu tốn cho 1 kg thịt hơi : 2. con cái không có gai giao cấu.2. Màu lông: R31lang trắng đen (hoa mơ). train_extension_crop_manual_husbandry_VN 33 . • Có thể kiểm tra khi vịt ngan1ng y tuổi: vê.9 .

chắc khoẻ và song song mặt đất.1.2.4. không mắc bệnh.1.4 1.2.1.4 2.7 1.3.1.1. train_extension_crop_manual_husbandry_VN 34 .7 .2 .7 .8 1. vịt chuyên trứng chọn con thân mình thon dài cổ cao thân mình tạo thành góc rộng với mặt đất.5 2.2.2 .3 Tỷ lệ ghép trống/mái * 1/7 -1/8 1/5 1/6 1/7 . • Chọn con có màu lông đặc trưng của giống.5 3.2.4 .4 Khối lượng trung bình trống (kg) 1.3 . • Chọn con khỏe mạnh.1 .3 1.6 4.1/8 1/5 • Kỹ thuật chọn về ngoại hình giống phần chọn vịt hậu bị: vịt chuyên thịt và ngan chọn con thân hình nở nang. • Thân hình không quá to béo hoặc quá bé.1.3 .2 . Kỹ thuật chọn giống vịt ngan sinh sản • Trước khi vịt ngan vào đẻ khoảng 2 tuần. cần lưu ý chọn vịt ngan một lần để loại bỏ các con mái không tốt: Giống Vịt cỏ CV Super M Siêu trứng CV2000 Siêu trứng Khaki Cambell Ngan Pháp Thời điểm chọn (tuần thứ) 18 22 18 17 23 Khối lượng trung bình mái (kg) 1.2.5 .

Yêu cầu dinh dưỡng Giống Đạm thô Năng lượng Vịt siêu thịt 20 . Chăm sóc vịt ngan con Nhiệt độ chuồng nuôi • việc giữ ấm cho chuông nuôi là rất quan trong ảnh hưởng trực tiếp đến tỷ lệ sống của vịt ngan con trong thời kỳ nuôi úm. tép. cám.2900 kcal 3. Thức ăn cho vịt con • Vịt ngan con 1-2 tuần tuổi có tốc độ sinh trưởng nhanh và hiệu quả sử dụng thức ăn cao. Tốc độ sinh trưởng nhanh. thóc. mốc. don.) và cả các loại phụ phẩm (bã bia. dắt. ngan 2. vịt sẽ bỏ uống nước.2. ôi. bèo. do nhiệt độ môi trường cao.3. Đặc điểm của vịt ngan con Khả năng điều tiết thân nhiệt chưa hòan chỉnh do đó phụ thuộc nhiều vào nhiệt độ môi trường. nếu nuôi chăn thả có thể cho tập cho ăn các loại thức ăn khác nhau và tập kiếm mồi. hiệu quả sử dụng thức ăn cao. vịt con dễ ốm. Chú ý không cho ăn các thức ăn ẩm. bã rượu. 4. 2. Do đó. khoai). Do đó.22 % 2800 . Trong mùa hè.. Kỹ thuật cho vịt ngan con ăn và uống • Trong 1-2 tuần tuổi đầu. thiu. bã đậu. cho ăn từ do ban ngày nêu tả vịt ngan nuôi giống (để sinh sản) cần cho ăn hạn chế để không quá béo. các loại rau. cua. chết.. Đặc biệt cần lưu ý đến hiệu quả kinh tế. • Cho vịt uống nước sạch: ví dụ từ nguồn nước giếng: • Chú ý không cho uống nước quá lạnh trong mùa đông vì có thể gây hạ nhiệt. nên cho ăn tư do theo nhu cầu cả ngày và đêm. Sau đó. nước lấy từ nguồn tự nhiên có thể nóng.. nếu là vịt ngan nuôi thương phẩm bán thịt. tấm.1 Nuôi dưỡng chăm sóc ngan vịt con 1. • Nếu Ở điều kiện chăn nuôi nông hộ có tính chất tận dụng chỉ cần bổ sung thức ăn công nghiệp nếu thực sự thấy cần thiết. train_extension_crop_manual_husbandry_VN 35 . Chú ý rằng việc cho ăn thành bữa và cho ăn tự do tiêu tốn cùng một lượng thức ăn như nhau.3: Kỹ thuật nuôi dưỡng chăm sóc vịt . ốc.) • Việc cho vịt ngan ăn các loại thức ăn tận dụng có sẵn Ở địa phương như nêu trên có thể giảm được chi phí giá thành và nâng cao hiệu quả kinh tế. • Từ trên 2 tuần tuổi. cần nuôi nhốt hoàn toàn và cung cấp thức ăn chất lựơng cao. dễ cảm nhiễm bệnh tật. bột cá. cần luôn luôn chú ý kiểm tra độ ấm của chuồng.2. cần để giữ nước trong chỗ mát hoặc bóng cây khi cho vịt uống. Sức đề kháng kém.2. • Vịt/ngan là loài ăn tạp nên ăn được nhiều loại thức ăn khác nhau như ngũ cốc (gạo.. • Thức ăn cho ăn thành bữa. cá. • Có thể cho ăn thức ăn sống. • Nước cho uống theo nhu cầu. hoặc nấu chín để tăng khả năng tiêu hoá. các loại thức ăn nhiều đạm (đỗ tương. tuy nhiên cho ăn thành bữa kích thích tính thèm ăn của vịt và ngan. ngô. • Cọ rửa máng ăn và máng uống hàng ngày. Nhu cầu dinh dưỡng có chất lượng cao. tuy nhiên chưa thể kiếm mồi.2900 kcal Vịt siêu trứng 20 % 2800 .

train_extension_crop_manual_husbandry_VN 36 . không có khả năng kháng cự. thời kỳ hậu bị đòi hỏi tiêu chuẩn ăn đủ để mạnh khoẻ và đạt yêu cầu về thể trọng.2900 kcal 2750 . • 3 . diều hâu: chó.10h tối) • 4 tuần trở lên: chỉ cần dùng ánh sáng tự nhiên. nhưng không được cho ăn quá nhiều vì ảnh hưởng không tốt đến sản lượng trứng sau này.2800 kcal • Nên tận dụng nguồn thức ăn có sẵn để giảm bớt chi phí thức ăn. cần kiểm tra khối lượng định kỳ để điều chỉnh lượng thức ăn phù hợp: có thể chỉ phải đổ thức ăn cho ăn 1 lần trong ngày: cần chú ý để tất cả vịt ngan đều được ăn.Cách nhận biết nhiệt độ chuồng nuôi quá nóng hoặc quá lạnh? • • Chuồng nuôi quá lạnh: Vịt con hoặc ngan con túm chum lại với nhau ở gần nguồn nhiệt. gần nơi thoáng khí hoặc có giỏ lưu thông Với vịt/ngan con một ngày tuổi. Yêu cầu dinh dưỡng cho vịt/ngan hậu bị Giống Đạm thô Vịt siêu thịt. Do đó. quá lạnh. cần bổ sung ngay nguồn nhiệt cung cấp. 2. nhiệt độ chuồng cần giữ khoảng 28 . có thể tập trung ở một phía quây. bình thường.4 tuần: 18/ 24 giờ (buổi sáng thắp đèn từ sáng sớm 4h sáng. ngan đi lại ăn. Phòng tránh các loài động vật gây hại cho vịt ngan con • Vịt ngan con là thức ăn hấp dẫn đối với nhiều lo( động vật khác như: rắn. nên làm ấm chuồng ít nhất 1/2 giờ trước khi thả vịt/ngan vào chuồng.5 % Vịt siêu trứng 14 % • Năng lượng 2800 . cáo. • Với vịt ngan sinh sản: trong giai đoạn hậu bị cần đặc biệt chú ý cho ăn hạn chế để vịt ngan không quá to béo.3200C. Chuồng nuôi quá nóng: Vịt/ngan con toả xa khỏi nguồn nhiệt. chỉ cần cho ăn bổ sung thêm thóc và mồi tươi là đủ. với nuôi kết hợp chăn thả. • Đặc biệt cần chú ý bảo vệ trong 1-2 tuần tuổi đầu khi vịt ngan con yếu ớt. vì vịt/ngan con cần ăn suốt ngày đêm. ảnh minh hoạ: nguồn nhiệt quá nóng. nhất là trong mùa đông giá buốt. ngan. có thể cho ăn tự do theo yêu cầu vào ban ngày.22 độ là được. ảnh hưởng đến khả năng sinh sản. vịt CV 2000 1 5 .20 con/m2 • Tuần 5 .3. buổi chiều thắp đến khoảng 9h .1 5. uống một cách ánh thường) chống xô đàn và đè lên nhau gây tỷ lệ chết cao. • Trong 3 ngày đầu sau ấp nở.2 Nuôi dưỡng. ngan hậu bị: Đặc diềm và yêu cầu kỹ thuật nuôi vịt ngan hậu bị • Vịt ngan hậu bị là vịt ngan nuôi trong thời kỳ từ tuần tuổi thứ 9 (ngoài 56 ngày) đến lúc bắt đầu đẻ quả trứng đầu tiên.2. có thể thắp sáng bằng đèn dầu đảm bảo đủ ánh sáng để vịt.6 trở đi : 6 . ngan con quá chật hoặc quá rộng: • Tuần đầu : 30 . chăm sóc vịt. thứ 3 : 1 5 . vì khó khống chế và cấp nhiệt. mèo. • Đối với vịt nuột sinh sản hay vịt chuyên trúng.8 con/m2 Ánh sáng: • 2 tuần đầu: chiếu sáng 24/24. chuột. • Không nên nuôi vịt.35 con/m2 • Tuần thứ 2. Ở những nơi không có điện. • Vịt ngan dưới một tháng tuổi không nên nuôi thả tự do. Thức ăn cho vịt ngan hậu bị • Với vịt ngan thương phẩm. từ ngày thứ 4 trở đi có thể giảm dần mỗi ngày một độ đến khoảng 20 .

4. nên cho ăn ở vị trí cố định. 2. Kĩ thuật nuôi dưỡng. 2. Thức ăn • Giai đoạn hậu bị.18 giờ/ngày. và để ở chỗ tránh được mưa và sương làm mốc thức ăn. ngan chăn thả cần xác định từ nguồn thức ăn tự kiếm được để bổ sung thóc.5 con/m2.Sau đó. • Không dùng thức ăn ôi chua. giao phối và làm sạch lông. • Vịt.Trước đẻ 4 tuần: 12 giờ/ngày . • Thức ăn: trước đẻ 2 tuần. • Chọn vịt sinh sản cần đảm bảo tỷ lệ trống mái: . ảnh hưởng đến tỷ lệ ấp nở trứng. mồi tươi. phải chọn lọc để chỉ đưa những con đạt tiêu chuẩn giống vào đàn sinh sản để có năng suất cao. Nước • Cung cấp nước sạch và đủ nước. ngô.Trước đẻ 5 tuần: 10 giờ/ngày . ngan đẻ: 2 tuần trước khi. ngan sinh sản 1. mốc vì vịt ngan rất dễ mẫn cảm với độc tố của nấm mốc gây chết hoặc ảnh hưởng đến năng suất của vịt ngan. thức ăn đậm đặc.Ngan: 1 trống 4 mái . • Nếu nuôi chăn thả buổi sáng. • Thời gian chiếu sáng: tăng dần thời gian chiếu sáng trước đẻ 5 tuần như sau: .Vịt chuyên thịt: 1 trống 5 mái . • Mùa hè phải che máng uống. • Mật độ nuôi: vịt chuyên thịt và ngan: 4. ngan đẻ: tăng 10 % thức ăn Đẻ quả trứng đầu tiên: tăng 10% thức ăn Khi 5% đàn đẻ tăng dần lượng thức ăn sao đến mức ăn tự do theo nhu cầu • Đổ thức ăn làm nhiều lần trong ngày để thức ăn không bị tồn đọng ở máng ăn. bắt đầu cho vịt. chăm sóc vịt. • Máng ăn nên để cách máng uống tối thiểu 3 m.Vịt chuyên trứng: 1 trống 7-8 mái. • Trong trường hợp chỉ xác định nuôi lấy trứng thương phẩm thì không cần chọn vịt trống. • Có thể dùng các loại thức ăn tận dụng của địa phương để giảm giá thành sản phẩm. train_extension_crop_manual_husbandry_VN 37 .6 con/m2. ngan hậu bị sang thức ăn vịt.2.19 % Ngan. • Chú ý không nên chăn quá xa nơi nhốt vịt. • Trước khi vào đẻ. cho vịt ăn đủ no và đẻ dinh dưỡng. • Vịt ngan nuôi trên khô phải lưu ý vệ sinh sân chơi luôn sạch sẽ để tránh được khi vịt ngan giao phối xong thì gai giao cấu vị nhiễm bẩn dẫn đến hao hụt con đực nhiều. • Nuôi chăn thả khi cho thức ăn bổ sung. sạch để uống. • Thời kỳ thay lông: vịt và ngan dễ bị ảnh hưởng bởi sự thay đổi bên ngoài nên cần chú ý chăm sóc tốt trong các giai đoạn này. ngan. tăng lên dần mỗi tuần 1 giờ đến 1 6 . siêu trứng CV 2000 18 . Kỹ thuật dựng đẻ cho vịt hậu bị • Với đàn vịt. vịt chuyên trứng và kiêm dụng 17 . không cho ăn quá nhiều vịt ngan sẽ béo quá và giảm năng suất sinh sản. Yêu cầu tiêu chuẩn thức ăn Giống Đạm thô Vịt siêu thịt. ngan. ngan uống nước nóng (>250C). buổi chiều tối nên để vịt.Chế dộ chăm sóc nuôi dưỡng vịt ngan hậu bị • Độn chuồng phơi khô ráo sạch sẽ. Thường xuyên bổ sung thêm độn chuồng hoặc dọn độn chuồng cũ định kỳ. tránh để vịt.18 % Năng lượng 2700 kcal 2700 kcal • Chuyển từ thức ăn vịt. chuyên trứng: 5 . ngan hậu bi chuyển sang giai đoạn đẻ cần dựng đẻ cho vịt. ngan ăn khẩu phần ăn của vịt ngan đẻ. ngan bơi ở những nơi hồ có nước trong.

suốt giai đoạn vịt ngan đẻ chỉ cần bổ sung không cần thay độn chuồng. tránh cho vật lạ vào chuồng nuôi. • Vịt ngan có màu mỏ và màu chân vàng tươi (con kê tốt thì chân và mỏ nhạt dần khi đẻ) . • Nếu không có kho lạnh thì bảo quản bằng than hoa. hoặc quá khác thường. • Vịt ngan ấp bóng. do đó nên thu nhặt trứng vào buổi sáng từ 6 . cần chú ý tránh gây tiếng ồn quá mạnh tại khu vực chăn nuôi đàn sinh sản. đèn điện đều có thể dùng được. ngày không hoặc thay đổi giờ chiếu sáng liên tục. dinh dưỡng • Bị bệnh thể nhẹ hoặc mãn tính • Nước uống quá nóng train_extension_crop_manual_husbandry_VN 38 . • Trong giai đoạn vịt/ngan sinh sản cần loại chúng con vịt ngan quay lông (rụng lông ống ở cánh và đuôi) vì những con đó là những con không đẻ hoặc cho năng suất trứng rất thấp. • Vịt ngan đẻ có tỷ lệ ấp nở thấp do thiếu trống hoặc hỏng trống: trong quá trình nuôi: đặc biệt là ngan. nhận biết. nếu có sự thay đổi khác thường báo cho thú y xử lý. • Vịt ngan thay lông.giờ. trứng non: bổ sung thức ăn có nhiều đạm hoặc khoáng và can xi.3. rụng lông cánh và đuôi trong quá trình đẻ. Thu nhặt trứng: • Chất độn ổ đẻ phải được bổ sung thường xuyên vào các vị trí của ổ đẻ. hoặc đẻ quá muộn so với đàn. nên tiêm vào thời gian dựng đẻ. • Vịt đẻ kém do có một số con đẻ kém: chọn con đẻ kém. tránh bị xô đàn. Điều kiện chuồng trại để khắc phục kịp thời. Kiểm tra sức khoẻ đàn vịt: • Kiểm tra tình hình đàn vịt. hoặc trên nền chuồng nuột quá thô nhám ít có thể làm hỏng gai giao cấu của trống. • Sau khi nhặt trứng nếu trứng bẩn phải rửa bằng thuốc sát trùng hoặc xông sát trùng sau đó trứng để ấp được đưa vào bảo quản. • Ánh sáng ban ngà hoặc đèn măng sông. Thời gian chiếu sáng • Thời gian chiếu sáng lý tưởng (tốt nhất) là mỗi ngày 16 . hoặc trứng mỏng. • Vịt ngan đẻ trứng nhỏ. Các vấn dê thường gặp và cách giải quyết • Nếu cả đàn vịt đẻ kém cần chú ý tìm hiểu các nguyên nhân như: thức ăn.18 giờ. nước uống.không tính giống Khakicampell có màu mỏ xám. tránh tiêm vào lúc vịt ngan đang đẻ cao vì sẽ ảnh hưởng năng suất trứng. âm thanh. 4. • Quan trọng nhất là thời gian chiếu sáng phải ổn định. người chăn nuôi tránh thay đổi quần áo màu sắc sặc sỡ. Hội chứng giảm đẻ. nguyên nhân và giải pháp Nhận biết • Tỷ lệ đẻ giảm • Nhiều con ấp bóng • Nhiều con rụng lông ống Nguyên nhân • Thay đổi thời tiết hoặc tác động bất lợi từ môi trường. ấp bóng để loại thải. • Vịt ngan đẻ tập trung vào đêm gần sáng. Nhận biết những con vịt đẻ kém như thế nào? • Vịt ngan quá béo hoặc quá gầy • Vịt ngan ốm yếu. Không nên ngày chiếu sáng. • Vịt đẻ trứng non hoặc trứng hai lòng có thể do tác đông mạnh và đột ngột về ánh sáng. chú ý tránh tiêm phòng khi vịt đẻ rộ. cần chú ý có một tỷ lệ trống dự phòng nhất định do hỏng trống. còn ánh sáng đèn dầu nhỏ thường là không đủ sáng. Chú ý không nuôi trống sinh sản trong ao có cá lớn. ngan hàng ngày. 5. • Tiêm phòng.

niêm mạc. ve.. • Chất độn chuồng trước khi sử dụng phải được phơi khô . sán).v. hoặc bên trong cơ thể (giun. Nhóm bệnh do vi sinh vật • Gồm vi trùng. tổn thương ruột và cơ quan bên trong.5 Công tác vệ sinh phòng bệnh cho ngan vịt Những yếu tố ảnh hướng đến khả năng mắc bệnh của gia súc Stress • Yếu tố thời tiết: quá nóng. dùng chất khử trùng sau.20 ngày trước khi nhập đàn • Nên phát hoặc cắt sạch cỏ sau đó khu vực xung quanh chuồng nuôi. hoặc các yếu tố sinh lý theo chu kỳ.. vết thương. gia súc mất khả năng chống bệnh và dễ mắc bệnh. thay đổi thay đổi chuồng trại và môi trường nuôi • Do nhốt quá chật nhốt chung với gia súc khác. chuột và dễ vệ sinh Công tác phòng bệnh cho ngan vịt Trang thiết bị • Trước khi nhập vịt và ngan.).. độ tuổi khác Hệ thống bảo vệ cơ thể yếu đi. mốc. máng uống cần được cọ rửa thường xuyên Độn chuồng • Có thể dùng phoi bào.2. bọ chét. Quét dọn sạch trước. cỏ khô cắt ngán.) • Nguồn nước từ ao tù không đảm bảo vệ sinh Lợn dễ mắc bệnh hoặc bị lây bệnh từ thức ăn. Nhóm bệnh do ký sinh trùng • ký sinh trùng là loại sống ký sinh bên ngoài (ruồi.. thức ăn. Lợn gầy còm. sau đó rải đều cho bay hơi hết mới đưa vào chuồng. thay đổi đột ngột. Thức ăn nước uống • Thức ăn nước uống không đầy đủ hoặc không đảm bảo chất lượng (ôi. Một số gợi ý về công tác vệ sinh sau đợt nuôi và công tác sát trùng: • Sau mỗi đợt nuôi. suy dinh dưỡng. vụn sau: Quét khô trước. • Do vận chuyển đường dài. để 2 -3 ngày rồi quét dọn. niêm mạc. nước uống v v • Vịt ngan mới nhập về phải nuôi cách ly ở khu riêng từ 1 5 . nhiễm khuẩn hoặc nhiễm nấm độc. • Do dinh dưỡng kém.. trang thiết bị chăn nuôi cần được rửa sạch và sát trùng hoặc phơi khô vài nắng. • Máng ăn. Chú ý không dùng khi có gia súc trong chuồng vì bột vôi có thể vào mũi. vi rút các nguyên sinh động vật v.1 5 ngày.Giải pháp • Tăng cường chế độ chăm sóc và nuôi dưỡng • Hạn chế các tác đóng bất lợi • Dùng thuốc bổ và kháng sinh liều nhẹ • Phát hiện và điều trị kịp thời các bệnh lây lan trong đàn 2. họng và ảnh hưởng đến niêm mạc đường hô hấp train_extension_crop_manual_husbandry_VN 39 . tiêu độc bằng các chất sát trùng kể trên. nước uống. tiền đề cho một số bệnh khác phát triển. quá lạnh. quét bụi và các thứ bột. • Các ký sinh trùng hút chất dinh dưỡng làm tổn thương da. gây tắc nghẽn hoặc ảnh hưởng đến tiêu hoá. trấu hoặc rơm rạ. • Tấn công vào cơ thể gia súc bằng nhiều đường qua da. Các chất khử trùng có thể dùng • Vôi bột: có thể dùng rắc xung quanh và bên trong chuồng nuôi. cọ nước sau. không khí. ủ một ngày. cần thiết phải vệ sinh chồng trại và khử trùng tiêu độc sau đó đề trống chuồng khoảng 7 . • Nguyên tắc vệ sinh chuồng trại và thu gom rác thải và chất độn chuồng: Dọn rác và chất thải lớn trước. góp phần hạn chế rắn.

• Báo cán bộ thú y đến kiểm tra hoặc gửi mẫu gia súc ốm. ngan ăn các loại thức ăn ôi. Cần chú y để khô mới rải độn chuồng và đưa vịt ngan vào. mắt làm vịt ngan khó thở. vịt đặc biệt là vịt . ngan mắc bệnh: • Vịt ngan bỏ ăn hoặc kém ăn ủ rũ. Tiêm phòng váccin dịch tả vịt lần 1 tiêm dưới dạ(cổ hay cánh) Bổ sung vitamin và kháng sinh phòng bệnh và chống stress sau tiêm phòng. uống nhiều nước • Hậu môn ướt và bết phân do ỉa chảy • Nếu là vịt đê. • Cho uống nước sạch. Vì thức ăn bị nhiễm độc tố của nấm mốc là một trong các nguyên nhân gây chết ngan. ngan hoặc Cloramin (10 gram cho 10 lít nước) Các chú ý khi vịt ngan mắc bệnh hoặc nghi mắc bệnh Nhận biết vịt. Lịch phòng bệnh và tiêm phòng cho vịt Lịch phòng bệnh và tiêm phòng cho vịt (rất cần xem kĩ lại để ngắn gọn và dễ áp dụng …) Ngày tuổi 1-3 Vaccin. chết đi kiểm tra. lười đi lại. Noex. Tiêm phòng váccin dịch tả vịt lần 2 Phòng bệnh bằng kháng sinh . đục. • Dùng Formol từ 1 . Có thể tiêm phòng váccin tụ huyết trùng cho vịt. khi xông hơi đòi hỏi chuồng phải kín mới có tác dụng. ' Vệ sinh thức ăn và nước uống • Không cho vịt. nằm một chỗ hoặc lười vận động. dùng để quét nền chuồng. mốc. ao. ví dụ cánh sã. bổ sung vitamin theo định kỳ 1 . các loại bệnh đường ruột và chống stress bằng các loại kháng sinh như Ampi-coly. không thả vịt ngan ăn chung đồng. thuốc kháng sinh và cách dùng Phòng chống nhiễm trùng rốn. không dùng nước.5 gam thuốc tím + 35 ml Formol cho 1 m3 chuồng nuôi.2 • 15-28 28-46 56-60 70-120 train_extension_crop_manual_husbandry_VN 40 . khàn hoặc không kêu có dãi. ngan ốm. dịch trong hoặc nhờn. Neotsol… bổ sung vitamin như: B1. Sulphamide và bổ sung vitamin. Streptomycine. ngoẹo hoác rụt đầu cổ hoặc có các triệu chứng thần kinh. • Xác vịt ngan chết cần phải đưa ngay ra khỏi khu vực chăn nuôi và xử lý tuỳ từng loạt bệnh. yếu cần chú ý loại ngay ra khỏi đàn và cách ly tức thời để theo dõi. ADE hay dầu cá. nước ao: hồ tù đọng hoặc nước giếng có hàm lượng sắt cao • Có thể dùng thuốc tím (5 gam cho 10 lít nước) để khử trùng nước uống cho vịt. Phòng bệnh Ecoli. Tẻtacycline. vẩy mỏ • Sốt cao. sân chơi và xung quanh tường. giảm đẻ đồng loạt Các biện pháp cần làm khi vịt ngan mắc bệnh hoặc nghi mắc bệnh • Khi phát hiện vịt. • Xông hơi bằng hỗn hợp formol và thuốc tím liều lượng cứ 1 7 . đục ở mũi. ngan con • Không dùng các loại thức ăn có hàm lượng muối cao . tụ huyết trùng. phó thương hàn vịt bằng các loại kháng sinh.3 % hoặc Crezil ( 3 .5 % ): Phun toàn bộ nền và tường chuồng. bại liệt. ruộng với vịt ngan nghi mắc bệnh. • Lông xơ xác mắt nhắm hoặc lờ đờ • Kêu yếu. cần tăng cường các biện pháp vé sinh và sát trùng chuồng trại.Nước vôi: tốt nhất là dùng nước vôi mới tôi. • Khi có vít trong địa phương nghi mắc bệnh. co cụm thành đám • Động tác đi lại hoạt động bất thường. Bcomlex.

thuốc kháng sinh và cách dùng Phòng chống nhiễm trùng rốn : các bệnh đường ruột và chống stress bằng các loại kháng sinh Ampi-Coli Tetracycline . không để ánh sáng chiếu trực tiếp. 18-25 Tiêm phòng váccin dịch tả lần 1 (tiêm dưới da cổ hay cánh) Bổ sung vitamin và kháng sinh phòng bệnh và chống. lọ thuỷ tinh không được vất bừa bãi. Tiêm vaccin dịch tả lần 3 Bổ sung vitamin và kháng sinh phòng bệnh định kỳ 1 . • Vắc xin phòng bệnh nào chỉ dùng phòng bệnh đó. tay phải sát trùng bằng cồn 700. Các chú ý khi lấy thuốc và tiêm • Dụng cụ.5 ngày trong thời kỳ đẻ trứng Tiêm phòng nhắc lại vaccin dịch tả vịt lần 4 Phòng bệnh bằng kháng sinh định kỳ 1 -2 tháng/lần. có đúng loại không. • Dùng vắc xin đúng liều lượng. ống tiêm. tụ huyết trùng . • Phải tiêm nhắc lại vắc xin đúng định kỳ theo hướng dẫn của nhà sản xuất.2 tháng/lần liều trình 3 . không được dùng thuốc sát trùng như cồn. stress sau tiêm phòng. kiểm tra nhãn. • Dụng cụ dùng xong phải tiệt trùng. đúng vị trí: đúng lứa tuổi. 28-46 Phòng bệnh EColi. Streptomycin: Necx. Sulphamide và bổ sung vitamin 56-60 Tiêm phòng vaccin dịch tả lần 2 70-120 Phòng bệnh bằng kháng sinh. Ngày tuổi 1-3 Váccin. không dùng cho động vật yếu hay mắc bệnh: động vật quá non. • Các Vắc xin có thể tiêm cùng một lúc nhiều vị trí khác nhau: đúng liều qui định… Cách tiêm phòng . kim tiêm. nếu hết hạn tuyệt đối không dùng mặc dù được bảo quản tốt. • Nếu là vắc xin có bổ trợ phải tiêm bắp sâu.5 ngày. kim tiêm. ADE hay dầu cá. Noetesol… Bổ sung vitamin như B1 . không để quá 2-3 giờ sau khi pha. • Dùng cho động vật khoẻ mạnh. nước cất đều vô trùng. bổ sung vitamin theo định kỳ 1 . phó thương hàn bằng các loại kháng sinh. • Khi dùng vắc xin phải kiểm tra lọ vắc xin bàng mắt thường. • Trước khi pha hoặc lấy vắc xin. 180-190 Tiêm váccin dịch tả lần 3 Bổ sung vitamin và kháng sinh phòng bệnh trong thời kỳ đẻ trứng Sau khi đẻ 6 tháng Tiêm phòng nhắc lại vaccin dịch tả lần 4 Phòng bệnh bằng kháng sinh định kỳ 1-2 tháng/lần Vắc xin và lưu ý sừ dụng vác xin • Một số loại vắc xin luôn bảo quản lạnh từ 4. nút lọ thuốc phải được sát trùng trước khi lấy thuốc • Đối với vắc xin nhược độc các dụng cụ phải để nguội. Dịch phòng bệnh và tiêm phòng cho ngan.100C (đúng với chỉ dẫn ghi trên nhãn vắc xin).2 tháng/lần liều trình 3 .Bcomlex.135-185 Sau khi đẻ 5-6 tháng tháng/lần liều trình 3 . • Không để vắc xin nhiệt độ bên ngoài. train_extension_crop_manual_husbandry_VN 41 . sau khi hấp hoặc luộc phải để nguội mới dùng. • Vắc xin pha xong dùng ngay. • Xem Cạn dùng. không cầm lâu trong tay.5 ngày. xem màu sắc: độ vẩn có gì khác thường.

Giống lợn này được nuôi phổ biến ở vùng nước ngọt thuộc đồng bằng sông Cửu long. phân bố không đều trên thân. Lợn Móng Cái Có nguồn gốc ở huyện Móng Cái. có năng suất cao hơn. Chọn giống Lợn giống tốt. Duroc hình thành nên nhóm lợn lai có màu trắng. phàm ăn. mõn ngắn 6. Lợn được nuôi nhiều ở tỉnh Cần Thơ. tai hơi nhô về phía trước. + Mình dài. cân đối. có thân hình cân đối. tỉnh Lào Cai Lông đen tuyền. đít nhọn là lợn train_extension_crop_manual_husbandry_VN 42 . mõn ngắn. Lợn Mường Khương Có nguồn gốc ở Mường Khương. Bát sát. 2. lưng thẳng. thường là những con đầu đàn nuôi lớn nhanh nhất. Yoocsai. tầm vóc trung bình. tỷ lệ thịt nạc cao hơn giống nội và cho hiệu quả kinh tế cao. vai cổ có vành trắng dài đến bụng và 4 chân. Lưng võng. mình lép 5. ỉ. Các giống lợn nông dân thường nuôi • Lợn nội: 1. lưng mông màu đen hình yên ngựa. ngực sâu. bụng cóc. tai nhỏ. bụng to không sệ * Lợn lai kinh tế Là con lai giữa lợn mẹ nội (Móng Cái. chân yếu. tỉnh Quảng Ninh Lợn Móng Cái có đặc điểm: Đầu đen.1. có đốm đen nhỏ ở mắt. Sóc Trăng Lợn có màu lông khoang trắng đen. Landrat). Lợn Ba Xuyên Là giống lai giữa lợn Bồ Xụ và lợn Becsia. huyện Cai Lậy. tầm vóc trung bình 7. mình ngắn. tầm vóc nhỏ 4. toàn thân màu đen. cong hoặc thẳng. có pha máu cuả lợn Móng Cái Lợn có màu lông da đen trắng không ổn định. nếu được đầu tư tốt thì lớn nhanh. Minh Hải. Nếu lợn đứng co rúm. có 12 vú trở nên. Con lai thường có màu lông trắng hoặc lang trắng đen (màu lông theo bố). lưng võng. lông thưa. tỉnh Tiền Giang. lưng thẳng. lợn địa phương khác) và lợn bố ngoại (Đại bạch. gốc đuôi to. đầu nhỏ. bụng thon gọn. đầu to. Lợn ỉ Tầm vóc nhỏ hơn Móng Cái. bụng sệ. chân ngắn. Hiện nay con lai Đại Bạch x Móng Cái đang được người dân ưa chuộng 3. sau đó đến những con trung bình và chậm lớn nhất là con cuối ổ.2. tầm vóc trung bình. chân thanh thẳng và chắc. Lợn Lang Hồng Lợn Lang Hồng là giống lợn địa phương ở Bắc Ninh.Chủ đề 3: KỸ THUẬT NUÔI LỢN THỊT TRONG NÔNG HỘ 3. Lợn Thuộc Nhiêu Là lợn lai giữa giống lợn trắng Bồ Xụ với lợn Yoocsia ở vùng Thuộc Nhiêu. Màu lông trắng tuyền. Lợn trắng Phú Khánh Được hình thành trên nền chính là giống lợn cỏ địa phương với sự pha máu của một số giống ngoại như Yoocsia. giữa trán có điểm trắng hình tam giác hoặc hình thoi. khó nuôi. độ trường mình vừa. 3. Toàn thân màu trắng. có khúc đuôi tai to rũ che kín hai mắt. da mịn bóng. mông tròn. tai đứng. có con có đốm trắng ở trán và 4 chân. mông vai nở. phải là những con khoẻ mạnh.

+ Không chọn những con lợn còi. Nếu lợn có lông cứng. Mùa đông phải giữ ấm cho lợn bằng cách lót ổ cho lợn nằm. bột vỏ hến.Thức ăn phụ phẩm trong gia đình: nước gạo.6 0.6 0. có khuyết tật như khèo chân.1. các loại rau rừng. . Những thức ăn này cung cấp năng lượng cho lợn vận động. làm cho lợn nhanh béo. . cây khoai nước. không để cho người ngoài vào tự do và các súc vật khác vào chuồng lợn.0 7. Kỹ thuật nuôi dưỡng và chăm sóc 3.14 kg (lợn lai). thân cây chuối. vì vậy nên láng xi măng nền chuồng hay làm ván gỗ. có tật ở miệng. Loại thức ăn này cung cấp vitamin.Thức ăn xanh: rau lang. cua.4.. . 3. củ khoai lang.0 0. Loại thức ăn này cung cấp nhu cầu can xi và phốt pho. làm cho da lợn hồng hào. hồng hào (đối với lợn trắng).5 3. + Lợn đã được tiêm phòng vacxin (hỏi chủ nuôi) 3. bột ngô. Lợn bệnh thường chậm chạp hay ngơ ngác. . thóc nghiền. lông mượt.4.3. + Nhanh nhẹn. 16 . + Da mỏng. da dày là lợn còi hay lớn tuổi nuôi chậm lớn. + Lông mịn và mỏng. lợn lớn mau.35 Giai đoạn 2 2900 15.4. ham vận động hay chạy nhảy.Thức ăn tinh gồm: cám gạo. Xây dựng khẩu phần thức ăn hỗn hợp train_extension_crop_manual_husbandry_VN 43 .0 0. ván luồng để thường xuyên tắm rửa cho lợn vào mùa hè. Chuồng traị phải đảm bảo các yêu cầu sau: + Chuồng phải thuận tiện cho người nuôi. che chắn xung quanh chuồng. đỗ tương rang. + Khi có lợn ốm phải có chuồng nhốt riêng + Chuồng làm dưới bóng cây để không khí mát mẻ ôn hoà + Gần nơi có nguồn nước sạch để cho lợn uống và tắm rửa cho lợn 3.0 5. úng rốn. Tiêu chuẩn thức ăn hỗn hợp Bảng 1: Tiêu chuẩn thức ăn hỗn hợp cho lợn lai (ngoại x nội) Nhu cầu NLTĐ (Kcal/kg tA) Đạm thô (%) Xơ thô (%) không quá Can xi (%) Phốt phô (%) Muối ăn (%) Giai đoạn 1 3000 17. ốc và bột đá. sò. mũi.5 Giai đoạn 3 2900 13.2. Lợn con sau cai sữa 60 ngày tuổi phải đạt 12 . Nếu lợn có da dày. khoẻ mạnh. đen bóng (đối với lợn đen). cá và giun.Thức ăn khoáng: bột xương.0 6. làm cho lợn dài ra và phòng chống bệnh còi xương và bại liệt sau khi đẻ của lợn nái. chuồng nuôi phải sạch sẽ và thoáng mát về mùa hè.7 0. giúp cho lợn phát triển bộ xương. khô lạc. sần sùi là lợn có bệnh nuôi chậm lớn.. rau muống.8 0.còi hoặc có bệnh. bột sắn.0 0. nổi gai ốc.18 kg (lợn ngoại). cơm canh thừa . + Có đIều kiện để thường xuyên làm vệ sinh và tắm rửa cho lợn vào mùa hè. Loại thức ăn này giúp cho lợn phát triển cơ bắp.Thức ăn giàu đạm: bột cá. Chuồng trại Chọn những nơi cao ráo để làm chuồng. Thức ăn cho lợn: bà con cần phân biệt một số loại thức ăn sau đây: .5 0.7 0. mắt tinh sáng.

30 * Mức ăn Trọng lượng (kg) 20 .7 .5 1.2.7 1. bỗng rượu Cám gạo Bột ngô Bột cá Khô dầu Premix VTM-khoáng Bột đá vôi Tổng số Trong 1kg NLTĐ (Kcal) Đạm thô Khối lượng (10 .1.100 kg) 36 40 10 6 6 1 1 100 13.100 Thức ăn (kg/ngày) 0.6 Khối lượng (61 .70 kg Bột ngô.50 Khối lượng (31 .40 kg 41 . bột cá 1.2 0.50 50 . bét g¹o 35% Bét s¾n 20% C¸m g¹o 28% Tỷ lệ thức ăn cho lợn giai đoạn 1 train_extension_crop_manual_husbandry_VN 44 .30 30 .2 Tổng số 10 10 §ç t−¬ng.2 .2 1.8 Bột sắn 2.1.0 Bột khoáng 0.7 . bét c¸ 15% Bét kho¸ng 2% Bét ng«.60 13.Bảng 2: Khẩu phần TAHH nuôi lợn thịt con lai (ngoại x nội) Loại thức ăn (%) Bã đậu.2 2.0 Cám gạo 2.5 4.8 2.0 2.0 Đỗ tương.30 kg) 18 42 20 8 10 1 1 100 3060 17.70 70 .60 Bảng 3: Công thức trộn thức ăn để nuôi lợn địa phương Giai đoạn 1 Giai đoạn 2 Loại thức ăn 20 .60 kg) 30 42 10 6 10 1 1 100 2920 15. bột gạo 3.2.2 .

Giai đoạn này lợn phàm ăn.Cần hoạn lợn cái: lợn nội lúc 3 tháng tuổi và lợn lai độ 4 tháng tuổi . Giảm thức ăn đạm trong khẩu phần.Cần cho lợn vận động và tắm nắng mỗi ngày 1 giờ . các khụ phẩm vừa để tăng dinh dưỡng. nấu chín. . lợn vẫn no. cơ lườn lưng. Lợn béo nhanh nếu được nuôi tốt. nếu nuôi kém có thể tới 1 năm tuổi. Nuôi lợn sau cai sữa Đặc điểm trong giai đoạn này là hệ thống cơ xương phát triển mạnh. hạn chế thức ăn giàu năng lượng như khô dầu.Cho ăn 2 bữa/ngày . Về mùa nóng lợn càng ít vận động. các loại thức ăn giàu tinh bột cám. không thích di động. nhưng không đủ chất nên chậm lớn. vừa tiết kiệm chi phí thức ăn. để tăng giá trị của thức ăn. Đặc điểm của giai đoạn này là lợn choai có khả năng tiêu hoá và hấp thu các chất dinh dưỡng cao. Đủ chất có nghĩa là trong bữa ăn của lợn có đủ tinh bột. train_extension_crop_manual_husbandry_VN 45 . Nếu dùng thức ăn hạt phải ngâm. ưa tắm mát. Vì vậy ta cần biết tự phối hợp các loại thức ăn sẵn có trong gia đình. Về mặt dinh dưỡng. Nếu bà con chỉ cho rau nhiều cám ít. nghiền. gạo các loại ngũ cốc giúp tạo nhiều mỡ.§ç t -¬ng.Giảm từ từ tỷ lệ thức ăn tinh trong khẩu phần.Khi lợn còn nhỏ (dưới 25 kg) cho ăn 3 bữa/ngày . rang.Nên nuôi 2 con trở lên trong 1 ô chuồng để tăng tính phàm ăn Nuôi lợn choai (Lợn nhỡ) Thời gian nuôi từ 5-8 tháng tuổi. nhưng cũng bớt háu ăn. Hệ cơ phát triển nhanh. Đến cuối giai đoạn nuôi choai thì dạng tích luỹ mỡ mới thể hiện rõ. mỡ sẽ chắc và ngon. Đặc điểm của giai đoạn này là hệ thống cơ và xương phát triển chậm lại. nên chỉ cho ăn rau xanh và non. bét c¸ 10% Bét kho¸ng 2% Bét ng«. Trong giai đoạn này cần chống hiện tượng béo sớm: . Nhu cầu về vitamin và chất khoáng phải đầy đủ để đảm bảo cân bằng về trao đổi chất và phát triển bộ xương. chất đạm. nổi lên rõ rệt là các cơ mông. nên bố trí khẩu phần đầy đủ chất dinh dưỡng đồng thời tận dụng các loại thức ăn sẵn có như thức ăn thô xanh. Kỹ thuật nuôi dưỡng Muốn cho lợn lớn nhanh ta cần phải cho ăn đủ chất và đủ lượng.Thường xuyên cho lợn vận động. . bét g¹o 40% Bét s¾n 20% C¸m g¹o 28% Tỷ lệ thức ăn cho lợn giai đoạn 2 3.4. nên cho ăn nhiều bữa trong ngày. Khả năng tiêu hoá thức ăn thô của lợn lúc này kém.4. tắm nắng Nuôi béo Giai đoạn này thường kéo dài 8-10 tháng tuổi. thích ngủ. Do đó tiêu tốn thức ăn trên kg tăng trọng tăng lên. sự tích luỹ mỡ bắt đầu mạnh. cơ vai. lợn mau lớn hơn. chất khoáng và rau xanh. Nhu cầu về protein (đạm) trong lúc này là cao nhất trong toàn bộ chu trình sinh trưởng.

Mật độ nuôi nhốt hợp lý lợn không hay cắn đuôi nhau.Mật độ nuôi nhốt: nên bố trí 10 15 con /1 ô chuồng.5% muối ăn + Lần lượt cho thức ăn vào dụng cụ chứa từng lớp một. khoai vào thùng hoặc chum. 3. 2. Thân.5 ngày. Diện tích /1 lợn: từ 7 . Đối với túi nylon có bao tải ngoài để bảo vệ.3 cm train_extension_crop_manual_husbandry_VN 46 . chú ý lèn chặt sau mỗi lớp rắc muối ăn + Khi dụng cụ chứa đầy.Trộn với 2% bột men (men rượu) . lá lạc sau thu hoạch cắt bỏ phần cuối gốc (10 cm).4 Định lượng thức ăn hỗn hợp cho lợn thịt Để đơn giản có thể áp dụng các công thức tính như sau để định lượng thức ăn hỗn hợp/ngày + Lợn đến 30 kg = P x 5.cùng ra.85% so với mức ăn tự do.20 kg).đến xuất chuồng: 0.ủ trong trong một ngày một đêm thấy có mùi thơm thì cho ăn. Nước uống nên cho uống tự do bằng các van tự động Mật độ nuôi và vệ sinh thú y .89 = 1. sau đó mới tiếp tục nhận lô lợn khác vào nuôi. Sử dụng ở dạng tiêm bắp Hanmextion với liều 1.Pha nước sền sệt .Nếu không có men giống. .xuất chuồng = P x 3. ăn trong 2 . dễ phát hiện lợn ốm Chú ý: trong cùng một ô phải đảm bảo sự đồng đều về khối lượng và tuổi để có thể áp dụng phương thức cùng vào . sau 2 ngày có mùi thơm thì đem cho ăn. 31 60 kg: 0.0.30 kg: 0. không cần cho vận động. lượng thức ăn cần cho 1 ngày đêm là: 45 x 4.7 . Chế biến thức ăn 1. vại .2 ml/10 kg thể trọng. từ 61 .6 m2 /con.3 ngày hết lượng thức ăn ủ. cám.Mùa hè nên tắm cho lợn 2 lần /ngày 4.70 kg = P x 4. Kỹ thuật ủ chua dự trữ thức ăn * Dụng cụ để ủ: + Nếu ủ nhiều có thể đào hố rồi lót nylon + Dùng chum vại tận dụng + Dùng túi nylon hoặc bao phân đạm tận dụng * ủ chua củ sắn hoặc khoai lang: + Sắn tươi bóc vỏ lụa.90 kg + Từ 60 kg (đối với lợn lai) và 70 kg (đối với lợn ngoại).Phải cọ rửa và tẩy trùng chuồng trại bằng dung dịch nước vôi pha loãng hoặc các hoá chất tẩy trùng và đẻ trống trong thời gian từ 3 .3 m2 /con. dây lá lạc: + Lá sắn bánh tẻ bỏ cuống. tấm. đá để lén chặt tạo ra độ yếm khí trong thùng chứa.2% + Lợn từ 71 .2% + Lợn từ 31 . thức ăn có thể bảo quản được vài tháng + Lưu ý: sau mỗi lần lấy thức ăn phải đậy kín miệng hố lại hoặc buộc miệng túi. người ta thường áp dụng cho ăn hạn chế để tăng tỷ lệ nạc trong thịt xẻ. chú ý chống nóng .Về chăm sóc giảm bớt di động của lợn để hạn chế tiêu hao năng lượng. + Băm nhỏ với kích thước 2 . * ủ chua lá sắn..9 m2 /con.5. cứ trộn thức ăn với nước vừa phải rồi đậy bao tải lại. . khoai lang củ rửa sạch + Giã hoặc nghiền nhỏ + Trộn đều với 10% cám gạo (tính theo trọng lượng của củ) + Bổ sung 0. ủ men . Buộc miệng túi lại rồi xếp các túi chồng lên nhau ở nơi khô ráo + Sau 2 tuần lấy ra cho ăn.4% Ví dụ: Lợn có khối lượng P = 45 kg. bịt miệng hố bằng tấm nylon trên có đè tấm gỗ.2 = 1.Cho nguyên liệu: bột ngô.4.Lợn cần được tẩy giun sán trước khi đưa vào nuôi thịt (ở khối lượng 18 . Mức ăn hạn chế là 80 . .

da mỏng phía trong đùi. bỏ ăn. trong phổi lợn. nếu ủ nhiều có thể đào hố + Trộn đều nguyên liệu với 7% cám gạo + Bổ sung 0.. Lợn dần bỏ ăn. cơ bụng phía dưới đùi. ho khó thở. sau đó sốt cao 41. có vòng tròn đồng tâm phủ bựa màu vàng xám. lúc đi lỏng. buồn bã. ỉa chảy sau táo. 2. phân mùi khó chịu. Thường lợn chết sau 1 . ấn mạnh vào vùng ngực con vật có phẩn ứng đau (thở bằng miệng. Lợn sưng khớp. xuất hiện nhiều vết tím trên da mỏng đặc biệt ở vùng hầu. gốc tai và cổ có nốt đỏ. Bệnh tiến triển trong vòng 1-2 ngaỳ. thở bằng bụng khi ngồi thở như chó). tỷ lệ chết 80 . Bệnh kéo dài 1 . Nhiệt độ cơ thể không cao. Lợn thở dốc mệt nhọc. Lợn 3-5 tháng tuổi dễ mắc.2 ngàyhoặc kéo dài 5 . bỏ ăn. bụng. yếu. lén chặt + Khi đầy bịt kín miệng lại bằng tấm nylon. Lợn sốt cao 41-42oC. uống nhiều.4. chết nhanh. tai. Niêm mạc tím tái.+ Dụng cụ như ở phần trên. Kết hợp với Penicilin: liều 5000-10000 đơn vị/kg trọng lượng/ngaỳ. ăn ít. lợn gầy. sau đó chèn chặt + Sau 1 tháng lấy ra cho ăn + Sản phẩm ủ có thể bảo quản được vài tháng + Sau mỗi lần lấy ra cho ăn. hạch cổ sưng và tụ máu khi bệnh ở thể nặng. nôn. sưng phổi.5% muối ăn + Cho nguyên liệu vào dụng cụ như phần trên + Sau mỗi lớp dày 20-30 cm đầm.90 % . Vi khuẩn tồn tại ở trong đất. khó thở. mắt đỏ có dử. kém ăn hoặc bỏ ăn hoàn toàn Sau 2-3 ngày sốt. Lợn nái chửa có thể bị sảy thai. phân thối khắm.2 tháng. ủ rũ. lợn nái và lợn thịt 2 lần/năm. khó thở. thối khắm rất khó chịu. Bệnh phát sinh rải rác có khi thành dịch. đôi khi ho khan hoặc ho liên miên. Bệnh tụ huyết trùng lợn Bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn gây nên. + Thể nhẹ: lợn sốt. ho. + Cấp tính: con vạt ủ rũ. Thận có lấm tấm đỏ ở lớp ngoài. Tỷ lệ chết ít. Vi trùng vào máu và có thể gây chết nhanh sau vài giờ. khớp xương sưng và có mủ. con vật kiệt sức và chết * Mổ khám: lá lách ứ máu ở rìa. Lợn yếu dần và chết sau 4-5 ngày. sốt cao từ 40 42oC trở lên.10 ngày. + Thể mãn: Lợn thường gầy. bịt kín miệng hố để thức ăn ủ không bị thâm 3. tỷ lệ chết cao. màng phổi dính vào lồng ngực. Chân sau liệt. mũi chảy dãi. Trên da thấy những đám xuất huyết tím bầm đặc biệt ở tai. * Chữa bệnh: bệnh dịch tả do virus gây ra nên không có thuốc đặc trị. Phân ỉa ra có lẫn máu. niêm mạc mắt mũi tụ máu tím bầm. có mủ. train_extension_crop_manual_husbandry_VN 47 . da bụng. + Mãn tính: Con vật gầy yếu.6. *Phòng bệnh: tiêm vacxin dịch tả cho lợn con. Con vật giãy giụa một lúc rồi chết. nôn mửa nhiều lần. tụ huyết thành từng đám. có màng nhày bao quanh khuôn phân. Vài ngày sau khi ỉa chảy vào chuồng có mùi tanh. dưới bụng có chỗ đỏ ửng lên rồi tím nhạt. Một số bệnh truyền nhiễm thường gặp ở lợn 1. * Mổ khám: phổi tụ máu. háng. Chỗ tiếp giáp ruột non và ruột già bên trong tụ máu. Bệnh dịch tả lợn Bệnh do virus gây nên. Có tụ máu ở vành tai. *Biểu hiện: + Quá cấp: bệnh phát rất nhanh. Lợn khó thở. lây nhanh. lúc đi táo. * Điều trị: tiêm kháng sinh trong 3-5 ngày liên tục + Steptomycine: Liều dùng 30-50 mg/kg trọng lượng/ngày. ỉa chảy vọt cần câu. chia 2 lần (1 triệu .2 triệu đơn vị/con). chảy nước mũi có lẫn máu. tiếp theo là tháo dạ. Vật đang khoẻ tự nhiên bỏ ăn.42oC. ở niêm mạc ruột già và van hồi manh tràng có vết loét hình cúc áo. bụng có vết đỏ và tím đen. * Biểu hiện: + Thể nặng: cổ sưng phù. Lúc đầu đi phân táo sau chuyển sang ỉa chảy. Bệnh thường xảy ra vào đầu và cuối mùa mưa khi khí hậu ẩm ướt. chia 2 lần. khi lợn yếu bệnh phát sinh. các khớp xương ống sưng to chân què. da có xuất huyết tụ huyết từng mảng đỏ thẫm. ở thể nhẹ và mãn: phổi sưng tím.

+ Chloramphenicol: liều 30-50 mg/kg trọng lượng/ngày. xuất huyết. Triệu chứng tiêu hoá: lúc đầu con vật đi táo. éc giãy dụa rồi lăn ra chết.3 ngày sau trên da xuất hiện các vết đỏ. Mắt đau.16 ngày vẩy rụng. thở hồng hộc. 3. tích huyết. Cách lây bệnh. Bệnh thường kết hợp với bệnh dịch tả. thiếu máu.60%. nhất là lợn nái hoặc lợn bột khỏang 15 . con vật sốt cao 42 . ỉa táo sau ỉa chảy. mình nóng. Triệu chứng hoại tử thấy ở nhiều nơi: lưng.3 ngày. lợi loét. Thể này bệnh tích thường không rõ ràng gọi là bệnh đóng dấu trắng. vai. + Thể cấp tính hay bại huyết: Thể này thường rất nguy hiểm. Bệnh lây trực tiếp từ con ốm sang con khỏe do nhốt chung hoặc gián tiếp qua thức ăn.5 ngày + Penicilin: 10 . Tỷ lệ chết 50 .4 ngày.4 tháng con vật có thể khỏi hoặc chết. + Thể mãn tính: thể này thường tiếp theo thể cấp. có giới hạn rõ rệt. bầu dục. lưng. mệt mỏi. 2 . nhất là ở tai. kéo dài từ 2 . bệnh có khuynh hướng kéo dài. Bệnh còn lây lan do giết mổ và vận chuyển gia súc mắc bệnh.+ Kanamycin: liều 15-20 mg/kg trọng lượng/ngày. đầu.14 giờ. bụng. + Thể quá cấp: lợn bị baịo huyết nặng chết nhanh trong vòng 2-3 giờ hoặc 12 . đến đêm kêu éc. mí mắt sưng. Vi khuẩn tập trung nhiều trong máu gây tụ huyết . sau bong ra như tờ giấy bị quận lại. Da khô dần. màu đen có màng bọc lầy nhày. Bệnh do vi trùng Salmonella gây ra. vào máu. niêm mạc mắt nhợt nhạt. Các niêm mạc đỏ thẫm hoặc tím bầm. Bệnh có thể kéo dài 3 . rặn nhiều. nhịp htở tăng. từng mảng như bánh đa. Độ 15 . chảy nước mũi.3 tháng sau mới mọc lông trở lại. rụng lông. kết mạc mắt viêm. cuối cùng đóng vẩy lại. thân nhiệt bình thường hoặc sốt nhẹ. cuối giai đoạn của bệnh con vật đi tháo có lẫn máu. Sau con vật ỉa chảy. thân nhiệt bình thường một hai giờ sau đột ngột chết. Lợn con. dấu đỏ nóng. Con vật biểu hiện ủ rũ. run rẩy 4 chân. bóc ra bị tróc từng lớp. Dần dần liên thông thành mảng lớn. không đau. train_extension_crop_manual_husbandry_VN 48 . Vi trùng có sẵn trong ruột lợn và gây bệnh nhanh khi cơ thể yếu. chất độn chuồng. chia 2 lần + Gentamycin 4% : 5 ml/5 kg TT + Hantril-50: 10 . da khô. Con vật buổi sáng còn ăn. Con vật ăn uống kém. mũi tai. ngực bụng.43 oC. vi khuẩn qua vết thương trên da. Bệnh lợn đóng dấu Nguyên nhân do vi khuẩn gây nên.20 ngàn UI/ kg TT/ngày + Suanovet 5: 1 ml/ 5-10 Kg TT/ngày + Amp-Kana: 15 ml/kg TT/ngày + Lincomycin 10%: 10 mg/kg TT/ngày * Phòng bệnh: tiêm vacxin định kỳ 4. khí hậu ẩm thấp. mũi vào hạch lâm ba. da non mọc lên thành sẹo trắng méo mó. các hạch nổi to đau. kém ăn. Con vật thở khó. có nhiều hình dạng khác nhau: hình vông. thiếu máu. đen hay nâu. chui vào rơm nằm lì. vì gây chết nhiều. gầy còm. chia 2 lần. Da dày lên khoảng 2 . rồi từ đó vào huyết quản. 2 lần /năm. chất bài tiết. * Trị bệnh: Điều trị bằng kháng sinh 3 . mắt đỏ.20 kg. mắt đỏ. có khi ngày hôm trước còn ăn. + Thể cấp tính: thời gian nung bệnh 3. lợn nhỡ loại 3-5 tháng tuổi hay bị và dễ chết. viêm niêm mạc mũi. mi mắt sưng khô. chảy nước mắt. có trường hợp lợn bị nôn mửa. Bệnh phó thương hàn Bệnh phó thương hàn là bệnh truyền nhiễm đường tiêu hoá phổ biến ở lợn con. qua miệng. Lợn sốt cao đến trên 42oC. Sau vài ngày sốt trên da có vết đỏ tròn hoặc vuông giống như con dấu nằm rải rác ở khắp cơ thể. đón trước vụ dịch. quả trám.15 mg/kg TT + Norfloxilin 5%: 1 ml/5kg TT * Phòng bệnh: tiêm vacxin định kỳ.

sau đi lỏng lẫn máu mùi hôi thối. ho. lẫn nước. liều 4 . trong đùi. thường phân lỏng. dạ dày ruột ứ máu có mụn loét.6 UI/kgTT /ngày + Trimethoxazol 24%: tiêm bắp. 5. xoang bụng. Da đỏ có vết đỏ nhỏ ở chỏm tai. vàng. phân lỏng thối khắm màu vàng. Niêm mạc da bị vàng ở các bộ phận khác nhau. bí đại tiện. Lợn chết. chứa đầy nước tiểu vàng xẩm có lẫn máu. gây vàng da. người. gia cầm. da nhợt nhạt. ngày 2 lần. Tiếng kêu yếu . thích nằm ở xó chuồng. Lợn 10-20 kg: 2 g/con/ngày Lợn 21-50 kg: 4 g/con/ngày. thịt có mùi khét đặc trưng Xoang ngực. nát. Bên cạnh đIều trị phải nâng cao sức chống đỡ của cơ thể. nên chúng có sức đề kháng mạnh. ngực tai ửng đỏ rôì chuyển sang tím bầm. Bệnh lây qua phân và nước tiểu của lợn bệnh với lợn khoẻ ở cùng chuồng. liều 1 ml/con.Lợn sốt cao lên xuống thất thường. Lợn bị phù rõ: đầu to.50 mg/kg TT. liều 15 .000 . tỏ. * Phòng bệnh: tiêm vacxin định kỳ cho lợn. + Tiêm kháng sinh: Steptomicine 10. Cuối thời kỳ bệnh. liều 1ml/ 10 kg TT/ngày + Sulmet (dung dịch tiêm Sulfamethazin natrium). khản đặc hay mất hẳn.7 ngày. * Mổ khám: vàng da. Kháng huýêt thanh với liều 10. có khi phù cả ngực. bỏ ăn hoặc ăn ít. Gan sưng. vàng như nghệ. + Thể mãn tính: lợn bị bệnh gầy yếu dần. thịt vàng (bệnh lợn nghệ). tiếp theo là giai đoạn ỉa chảy rất nặng. Khi vào cơ thể xoắn khuẩn xâm nhập vào máu. viêm ruột cata. có khi lòi dom. ngày chia 2 lần. túi mật teo Lách nhạt màu hoặc màu vàng. có khi trên da có những mảng đỏ hoặc xám tím bầm. lợn. liều 40 .000 UI/kg trọng lượng. Bệnh có thể tự khỏi nhưng chậm lớn. Lợn mỏi mệt.50 ml/con. vàng. dưới da 1ml/kg TT/ngày. tiêm bắp.15. Lợn ỉa táo lúc đầu. nôn mửa. rúc mõn vào ổ rơm. đối với lợn con tiêm lúc 20 . không bú. Con vật ỉa chảy xen kẽ iả táo. train_extension_crop_manual_husbandry_VN 49 . da bụng. Sau đó vật đi táo. Lợn 5-10 kg: 1 g/con/ngày. uống liên tục 5. Lợn >50 kg: 10 g/con/ngày + Tetracylin: cho uốn. Xoắn khuẩn có nhiều vòng xoắn sít nhau.trường hợp nặng lợn đái ra máu.20 mg/kg TT/ngày + Gentamycin: tiêm bắp hay dưới da. ngày 2 lần. nước tiểu màu sẫm. Bệnh nặng có thể làm chết cả đàn trong vòng 8-10 ngày. Thận: bề mặt xuất huyết có đám hoại tử. niêm mạc vàng. chồn có hiện tượng mang mần bệnh. 5. ganidan. Uống 60 mg/kg TT/nagỳ. đặc biệt sau khi vận động. lợn gầy nhanh. ăn uống giảm sút. tổ chức liên kết dưới da tích đầy nước vàng. liều 20 . Sau đó mần bệnh xâm nhập vào gan. chuột. gây sốt. Bệnh xoắn khuẩn (Leptospirosis) * Nguyên nhân: Do xoắn khuẩn lepto sinh ra. niêm mạc bóng đái xuất huyết * Chữa bệnh: chữa bệnh Lepto phải toàn diện và triệt để. Nếu bị nặng thấy màu vàng toàn thân. * Biểu hiện: Lợn sốt bất thường. * Trị bệnh: cho uống Sulfaguanidin. tiêm liên tục 3 . cuối thời kỳ bệnh con vật khó thở. Đặc biệt chuột mắc. rất thối đi táo kéo dài liên miên. tiêm bắp. trong 2-3 ngày. + Ampicilin: tiêm bắp hay tiêm dưới da.4 ngày. Thời gian miễn dịch kéo dài 6 tháng. mắt híp. thận. Nước tiểu vàng.7 ngày liên tục + Kanamycin: tiêm bắp hay dưới da. Con vật kêu la. Trong máu xoắn khuẩn sinh ra độc tố phá vỡ hồng cầu.000 UI/kg trọng lượng Kết hợp với Peniciline 20. Các loài hay mắc: thú hoang. đau đớn do viêm dạ dày. + Tốt nhất là dùng kháng huyết thanh kết hợp với kháng sinh. bên trong xuất huyết Bóng đái căng.30 mg/kg TT/ngày. kém ăn hoặc không ăn. chậm lớn do thiếu máu. mõn và 4 chân. * Mổ khám: lách ứ máu.30 ngày tuổi. Lần 2 tiêm nhắc lại với liều 2 ml/con cách tuần đầu 3 tuần lễ.

5 . sưng phù. VàI ngày sau con vật hô. trực tràng sưng phù. Lợn con to nhất trong đàn phát bệnh đầu tiên và chết đột ngột. sản sinh ra độc tố gây bại thành mạch. cho uống.45-60 ngày tuổi: tiêm vacxin dịch tả lần 2 tiêm vacxin tụ dấu lần 1 . . * Phòng bệnh: Tiêm vacxin E. * Bệnh tích: mổ dạ dày thấy thức ăn trong dạ dày không tiêu hoá được. tiêm 20 . Bệnh tiến triển vàI tháng. thoáng . tỷ lệ chết khá cao (65 . 1 ml/con 8. Sốt nhẹ.Thể cấp: lúc đầu biểu hiện nhẹ. do dịch tiết sâu trong đường hô hấp. có khi đến nửa năm. thỉnh thoảng có 1 hai con chết. rìa tai và mõn tím tái. không lây từ đàn này sang đàn khác. xoang ngực. Lịch tiêm phòng tổng hợp Phòng bệnh là yếu tố quan trọng quyết định sự thành công trong chăn nuôi lợn. Tiêm liên tục 5 .Giữ ấm về mùa đông 7. đứng. Thường ho lúc vận động. ho từng tiếng hoặc ho từng hồi. chậm lớn. Đầu to.+ Oxytetraxylin: tiêm bắp. ở ruột non.Để chuồng khô. lúc đầu con vật ho khô. xuất huyết. Lợn ốm rời đàn.100%). con vật hắt hơI hồi lâu. ruột. nước mũi đặc nhày. Khi phổi bị tổn thương gây khó thở. chảy nước mũi. trong vòng 4 . mồn há hốc ra để thở. thở khó.2 g/con/ngày Vitamin B1: 10 ml/con/ngày * Phòng bệnh: tiêm vacxin Lepto 2 lần / năm 6. Ho liên tiếp trong vàI tuần thì giảm dần. mắt lồi ra.2 con trong đàn. Viêm màng phổi và viêm phổi nặng.coli phù đầu. gây phù đầu. Eritomicine. thích nằm một chỗ. Bệnh suyễn lợn * Nguyên nhân: do một loại trung gian giữa vi khuẩn và vi rus gây ra * Biểu hiện: . Xuất hiện lẻ tẻ. lợn kêu ré với giọng khàn. thở khò khè. thở nhanh và nhiều. mí mắt sưng. ăn kém.coli cư trú ở ruột non. * Điều trị: chưa có thuốc đặc hiệu Có thể dùng Teracilin.21 ngày tuổi: tiêm vacxin phó thương hàn lần 1 . + Gentacosmis (gói): 10 gam/40 kg TT.Thể mãn: khó phát hiện. Cần thực hiện đầy đủ chế độ tiêm phòng như sau: * Đối với lợn con: . Fuaolidon * Phòng bệnh: . hoặc sáng sớm lúc đi lại để ăn. 5 ml/kg TT/ngày.Vệ sinh chuồng trại định kỳ . Gan lách sưng. phù dạ dày.40 mg/con/ngày. * Triệu chứng: lợn thường chết đột ngột 1 . khó phát hiện. 3 ngày liên tục + Thuốc trợ sức: Cafein benzoat 0. màng treo kết tràng. trước khi chết hàm cứng. nằn ở góc chuồng.2-3 tháng tuổi: tiêm vacxin tụ dấu lần 2 * Đối với lợn thịt: train_extension_crop_manual_husbandry_VN 50 . co giật. * Điều trị: Bệnh này hầu như không điều trị được Điều trị dự phòng bằng một số thuốc sau: + Colivinavet (gói): 10 gam/ 50 kg TT. thần kinh rối loạn. tụ huyết. dáng đi lảo đảo. Bệnh thường gây ra những triệu chứng ở thần kinh trung ương. bụng tích nước. Reomicine.30 ngày tuổi: tiêm vacxin phó thương hàn lần 2 tiêm vacxin dịch tả lần 1 . Ngoài ra có thể dùng: Tilozin. cho uống. Bệnh phù đầu ở lợn con sau cai sữa Do nhiễm độc huyết của vi khuẩn E. Niêm mạc dạ dày bị viêm.7 ngày.48 giờ từ khi phát hiện. siêu vẹo hay vấp ngã.

12 tháng tuỳ loại vacxin. . 3. chi phí thức ăn thuốc thú y Bảng 1: Mẫu theo dõi tiêm phòng và dịch bệnh Ngày. . 9. sau vài ngày nên tiêm vacxin dịch tả và tụ dấu ngay * Đối với lợn nái và đực giống: Mỗi năm tiêm phòng 2 lần vào tháng 3 và tháng 9 các loại vacxin sau: vacxin dịch tả. teo nhỏ không sử dụng được. . Những lọ hở nút. tháng Năm Diễn giải Số lượng (kg) Thành tiền (đồng) Ghi chú Bảng 4: Theo dõi thu sản phẩm train_extension_crop_manual_husbandry_VN 51 .PhảI tiêm phòng đạt tỷ lệ 80% số gia súc trong vùng mới có hiệu quả phòng bệnh cho cả vùng. tháng Giống Diễn giải Lý do Bảng 2: Mẫu theo dõi chi phí con giống. .Nếu như giai đoạn lợn con đã tiêm phòng như lịch trên. .4.Có thể tiêm 1-2 vacxin cùng lúc. Nếu mua lợn con ở chợ. biến màu.Vacxin phòng bệnh nào. .Trước khi tiêm phải đIều tra lịch sử bệnh ở địa phương. * Những lưu ý khi sử dụng vacxin: .Con vật quá non.Hiệu quả vacxin phụ thuộc lớn vào tình trạng sức khoẻ của con vật-do vậy phảI chăm sóc. nhưng phảI tách riêng mỗi loại vacxin một vị trí tiêm khác nhau. quá yếu không tiêm vacxin. Nếu tiêm vacxin cho con vật đã nhiễm bệnh thì bệnh sẽ phát ra sớm hơn và nặng hơn. vacxin tụ dấu cà vacxin lepto. Tính lỗ lãi trong chăn nuôi lợn thịt .6. cho ăn.Lập số sách theo dõi ngày mua lợn giống.Sau tiêm 7-21 ngày mới có miễn dịch. chỉ duy nhất phòng được bệnh đó. đúng cách tiêm. . thuốc thú y Ngày.Khi mở lọ nút vacxin chỉ dùng trong ngày. để cho con vật khoẻ mới tiêm. nhỉ ngơI với con vật sau tiêm phòng.Phải dùng đúng liều vacxin. tháng Giống Diễn giải Thành tiền Bảng 3: Theo dõi chi phí thức ăn Ngày. . miễn dịch kéo dài 6. vào giưã kỳ nuôi dưỡng nên tiêm nhắc lại vacxin dịch tả và tụ dấu.

Ngày SL

Lợn gia đình tiêu dùng Kg Giá Tiền

SL

Kg

Lợn bán Giá

Tiền

* Hiệu quả kinh tế (chưa tính khẩu hao chuồng trại, công nuôi dưỡng và rau xanh) Hiệu quả chăn nuôi = Giá trị tổng sản phẩm - Giá trị tổng chi phí

Chủ đề 4: KỸ THUẬT CHĂN NUÔI DÊ SỮA, DÊ THỊT

T.S. Nguyễn Thị Mùi

4.1. Vai trò và ý nghĩa chăn nuôi dê ở gia đình
1. Vai trò của chăn nuôi dê ở gia đình “Dê là ngân hàng của nghèo” “Dê chính là cơ quan bảo hiểm đáng tin cậy của người nghèo". 2. Ý nghĩa chăn nuôi dê ở gia đình • Vốn đầu tư ban đầu ít hơn so với bò, nhất là bò sữa. • Dê sinh sản nhanh: • Tuy dê nhỏ con nhưng nó có thể sản xuất ra từ 1,5-3,5 lít sữa/ngày, chỉ số sản lượng sữa/100 kg thể trọng thì ở dê Barbari là cao nhất: 3,41, dê Bách thảo: 2,4 • Thức ăn của dê đa dạng, phong phú dễ tìm kiếm và cần số lượng ít hơn • Dê cần ít diện tích đồng cỏ, có thể nuôi dê với số lượng nhiều hơn so với nuôi bò • Dê nhỏ bé, hiền lành nên ai cũng có thể nuôi được nó, nhưng đối với bò sữa thì người già, phụ nữ và trẻ nhỏ nuôi chúng rất vất vả. • Dê cung cấp nguồn phân bón • Chăn nuôi dê còn là nguồn bảo hiểm kinh tế cho gia đình, chẳng may mùa màng thất bát hay trong gia đình cần tiền để trang trải, phục vụ cuộc sống thì có thể bán bớt một số dê. • Dê nhỏ con, dễ vận chuyển, dễ bán, các sản phẩm từ dê là nguồn thức ăn có giá trị và đang được thị trường ưa chuộng. Sữa dê rất tốt, lành tính đặc biệt đối với người già và trẻ em.

4.2. Kỹ thuật chăn nuôi dê sữa, thịt
4.2.1 Giới thiệu về các giống dê sữa, thịt, hiện có ở Việt Nam 1. Dê Cỏ Khối lượng con sơ sinh: 1,7-1,9 kg, khối lượng trưởng thành 30-35 kg

train_extension_crop_manual_husbandry_VN

52

Khả năng cho sữa 350-370g/ngày

2. Dê Bách thảo: Là giống dê kiêm dụng sữa thịt. Khối lượng trưởng thành 40-45 kg (cái), 75-90 kg (đực), Khả năng cho sữa 1,1-1,5 lít/ngày. Tuổi phối giống lần đầu là 78 tháng, đẻ 1,7 con/lứa và 1,8 lứa/năm.

3. Dê Beetal 4. Dê Jumnapari Khối lượng trưởng thành: 70-80 kg Khối lượng trưởng thành: 70-80kg (đực), 40-50kg (cái) (đực), 42-48 kg(cái) Năng suất sữa: 3.5- 4lít/ngày Năng suất sữa: 3,5lít/ngày Tuổi phối giống lần đầu 8-9 tháng Tuổi phối giống lần đầu 8-9 tháng Đẻ 1,3 con/lứa và 1,3 lứa/năm Đẻ 1,3 con/lứa và 1,3 lứa/năm

5. Dê Barbari Khối lượng trưởng thành: 30-35 kg (đực), 30-35 kg(cái)

train_extension_crop_manual_husbandry_VN

53

Năng suất sữa: 0,9-1,1 lít/ngày, Tuổi phối giống lần đầu 8-9 tháng, đẻ 1,8 con/lứa và 1,7 lứa/năm. Chịu đựng kham khổ tốt, hiền lành, thích ứng rộng

6. Dê Boer Khối lượng con sơ sinh 3,5g Khối lượng trưởng thành: 140 kg (đực), 110 kg (cái) Dê có cơ bắp rất đầy đặn, phát triển, có tốc đố sinh trưởng nhanh

7. Dê Saanen Khối lượng trưởng thành: 60-80 kg Năng suất sữa: 3-3,5lít/ngày Dê sinh sản tốt đẻ 1, 4 con/lứa và 1,7 lứa/năm

8. Dê Alpine Khối lượng trưởng thành: 40-45 kg (cái), 70-90 kg (đực) Năng suất sữa: 3-3,5lít/ngày Dê sinh sản tốt đẻ 1, 4 con/lứa và 1,7 lứa/năm

4.2.2 Kỹ thuật chọn giống và phối giống 4.2.2.1 Chọn giống cái Ngoại hình Những đặc điểm của dê sữa cái nên chọn làm giống: Đầu rộng, hơi dài, rắn chắc, vẻ mặt linh hoạt. 1. Cổ dài, mềm mại, có cơ chắc, nổi, nhọn về phía đầu. 2. Lưng thẳng. 3. Sườn tròn và xiên về phía sau. 4. Có một hõm phía trước xương chậu, thể hiện khả năng tiêu hoá tốt. 5. Hông rộng và hơi nghiêng đảm bảo cho dê có bầu vú gắn chặt vào phần bụng. 6. Những mạch máu lớn nổi rõ ở phái sau. 7. Khớp mắt cá thẳng tránh cho dê khi đi không làm ảnh hưởng tới các mạch máu trên bầu vú. 8. Vú da 9. Những núm vú to dài từ 4-6cm treo vững vàng trên bầu vú. Bầu vú gắn chặt vào phần bụng, gọn về phía trước. 10. Thấy rõ các tĩnh mạch ở phía trước bầu vú. 11. Gân sữa (tĩnh mạch) chạy từ bầu vú lên tới nách chân trước. Gân sữa gấp khúc thì dê nhiều sữa. ở dê cái tơ gân sữa thường lặn dưới da, phải lấy tay sờ mới thấy. 12. Chân trước thẳng, cân đối. 13. Hàm dài khoẻ.

Hình1: Ngoại hình của dê nên chọn làm giống Ngoại hình dê cái không nên chọn làm giống

train_extension_crop_manual_husbandry_VN

54

1. 2. 3. 4. 5.

Đầu dài, trụi lông tai Cổ ngắn, thô Sườn thẳng, nhìn ngang có hình viên gạch Bụng nhỏ Vú thịt (bóp bên trong thấy thịt) trông gồ ghề nhưng khi căng sữa bóp thấy cứng, sữa ra ít. 6. Khớp mắt cá ở hai chân gồ sát nhau khi dê đi. 7. Xương hông hẹp và dốc.

Hình 2: Những dê không chọn làm giống Khả năng cho sữa: • Khả năng cho sữa là chỉ tiêu rất quan trọng đánh giá phẩm chất giống, nên chọn dê vừa phải có sản lượng sữa trung bình hàng ngày cao, mức sụt sữa thấp và thời gian cho sữa kéo dài. Ở nước ta với giống dê sữa Bách thảo những dê cái sữa nên chọn con có năng suất cao hơn 1,1lít/ngày và thời gian cho sữa đạt 150 ngày trở lên để làm dê giống. Dê Barbari 0,8-1lít/ngày và thời gian cho sữa 150 ngày, dê Jumnapari 1,2lit/ngày và thời gian cho sữa đạt 180 ngày trở lên. • Khả năng vắt sữa: Dê cái hiền lành, dễ vắt sữa (hiện nay trong chăn nuôi việc vắt sữa chủ yếu thực hiện bằng tay) vì vậy đây cũng là một vấn đề cần lưu ý trong chọn giống nhằm tăng năng suất sữa hàng hoá và về mặt thời gian. Khả năng sinh trưởng phát triển và khả năng sinh sản, thể trạng và khả năng thích ứng với ngoại cảnh: • Khối lượng cơ thể con vật nên chọn những cá thể có chỉ tiêu sinh trưởng phát triển luôn cao hơn mức trung bình đàn, • Khả năng sinh sản: thể hiện ở tính mắn đẻ ử con mẹ, bởi vậy chọn dê sữa cái giống phải có: o Tỷ lệ thụ thai hàng năm phải đạt từ 90% trở lên. o Khoảng cách lứa đẻ đều đặn, số con đẻ ra , tỷ lệ nuôi sống, số dê con sinh ra/năm/mẹ phải đạt cao hơn trung bình giống trở lên, như dê Bách thảo và Barbari phải đạt từ 3 con/năm/mẹ dê Beetal và Jumnapari phải đạt từ 1,8 con/năm/mẹ trở lên • Khả năng thích ứng: dê cái có sức chống chịu cao là dê sinh nở dễ dàng, ăn tốt và chịu đựng được những điều kiện ngoại cảnh sảy ra tại nơi chăn nuôi, tỷ lệ cảm nhiễm ký sinh trùng và ốm đau thấp so với toàn đàn. Dòng giống: • Nên chọn con giống từ những bố mẹ có lý lịch rõ ràng • Cần lưu ý rằng: khả năng sản xuất sữa chủ yếu dựa vào lượng sữa thực tế đã thu được ở thế hệ bố mẹ chúng để chọn. 4.2.2.2 Chọn dê đực giống Ngoại hình: Dê đực có đầu ngắn rộng tai to và dày dài cụp xuống, thân hình cân đối, cổ to, ngực nở, tứ chi khoẻ mạnh, cứng cáp, chắc chắn, hai tinh hoàn đều đặn, to. Dòng giống: • Chọn con đực để giống từ dê mẹ là dê cao sản, đẻ từ lứa thứ 2 đến lứa thứ 4 là thời kỳ dê mẹ đang sung sức.

train_extension_crop_manual_husbandry_VN

55

Kỹ thuật phối giống cho dê: • Đối với dê cái phối giống lần đầu khi dê đạt tuổi và trọng lượng tối thiểu phải 7-9 tháng tuổi khối lượng phải đạt 19-20kg. theo dõi đàn dê. nhảy lên lưng con khác. • Phải có sổ theo dõi phối giống để ghi chép ngày phối kết quả phối giống và dự định ngày dê đẻ để chuẩn bị đỡ đẻ cho dê. Chọn dê bố tốt có vai trò rất quan trọng vì nó góp 50% đặc tính di truyền tiết sữa cho dê con. kiểm tra thấy âm hộ hơi sưng và ướt thì chọn con đực cho phối giống.2. • Phối giống tốt nhất là vào buổi sáng và phối lặp lại vào buổi chiều sau khi chăn thả về. • Để kiểm tra. • Trong sản xuất thường khi phát hiện dê động dục ngày hôm nay thì sáng sớm hôm sau cho giao phối 2 lần sáng và chiều là phù hợp. • Chu kỳ động dục của dê là 19-21 ngày động dục kéo dài 1-3 ngày. • Sau khi phát hiện được triệu chứng dê động dục bằng cách quan sát theo dõi trên hoặc sử dụng đực thì sau 18-36 giờ cho dê giao phối là thích hợp. • Thường sau phối giống 21 ngày. ảnh hưởng đến chăn thả và sức khoẻ đàn dê. phát hiện dê cái động dục và điều khiển được việc phối giống theo ý định . • Thời gian động dục kéo dài của dê thường là 36-40 giờ và thời gian phối giống thích hợp sẽ là 12-30 giờ vì vậy nên cho dê phối giống 2 lần trong ngày động dục.• • • Nên chọn dê đực làm giống là con một (tức là lứa đó dê mẹ chỉ đẻ 1 con) vì con một bao giờ cũng có thể trọng cao. 4. • Đối với dê cái đang sinh sản thường sau khi đẻ 1. chảy dịch nhờn. nếu đang tiết sữa thì giảm sữa đột ngột. tránh đồng huyết thì cho dê giao phối đúng thời điểm là việc làm hết sức quan trọng. • Sau khi cho phối cần ghi chép lại số hiệu dê đực. Hình 4: Xác định thời điểm phối giống thích hợp cho dê Hình 3: Dê c nên ch n l m train_extension_crop_manual_husbandry_VN 56 . • Tuyệt đối không chăn thả dê cái động dục cùng đàn dê để tránh dê đực nhảy nhiều lần và sự cạnh tranh dê cái trong số dê đực dẫn đến đánh húc nhau. ngày phối để theo dõi. Khi động dục âm hộ hơi sưng đỏ hồng. 2. nếu thấy con đực đuổi theo con dê cái nào và có có biểu hiện phối giống và con cái đó đứng im cho con đực nhảy thì bắt nhốt riêng con dê cái đó vào chuồng. • Trong thực tế sản xuất áp dụng bằng cách bỏ qua 2 lần động dục đầu tiên của dê cái mới phối giống. nếu dê cái không động dục lại thì có nghĩa là dê cái đã có chửa.3 Kỹ thuật phối giống: Ngoài việc chọn ghép đôi giao phối thích hợp.5-2 tháng dê đã phục hồi sức khoẻ mới cho phối giống lại • Tuyệt đối không cho dê đực giống phối với dê cái có quan hệ là anh chị em ruột hoặc là con cháu của dê đực giống đó.3. kêu la bỏ ăn.2. quản lý giống và dự kiến ngày dê đẻ để chuẩn bị đỡ đẻ cho dê. buổi sáng thả dê cái và dê đực ra sân chơi. Khả năng phối giống thụ thai ít nhất đạt từ 85% trở lên.

khô dầu.3. • Dùng các loại bã hoa quả ép. Rơm được phơi nắng thì có màu vàng tươi và dê thích ăn. bột vỏ sò hay vỏ trứng. Để tăng khả năng tiêu thụ và tiêu hoá thì nên xử lý rơm trước khi cho dê ăn: o Mềm hoá: Chặt rơm rạ thành từng đoàn 5-10 cm rồi vẩy nước muối. nấm men. hoà Urea 3% • Lá sắn: phơi khô làm thức ăn dự trữ cho dê. Ngoài ra con có thể tận dung các vùng núi đá.1. Dùng nước vôi pha loãng 1% tưới lên rơm (1kg rơm cho 6 kg nước). các enzim. các chất khoáng. đê. Nên bổ sung muối vào khẩu phần ăn của dê qua việc cho vào nước uống hay thức ăn xanh nhằm tăng tính ngon miệng và hạn chế dê uống các nguồn nước khác bị ô nhiễm. tốt làm nơi chăn thả dê. còn rơm để lâu. xoan. cỏ mọc tự nhiên ở bãi chăn. Thức ăn khoáng Các loại thức ăn tự nhiên trong khẩu phần ăn của dê thường không đáp ứng đẩy đủ nhu cầu khoáng của cơ thể. Thức ăn và kỹ thuật nuôi dưỡng 4. cây đậu Flemingia . trộn đều cho ăn o Kiềm hoá: Chặt rơm 5-10 cm rải đều trên mặt sàn sạch. Ghinê. cây lạc. Vật chất khô của một số loại cỏ trồng có giá trị dinh dưỡng nói chung tương tự với thức ăn tinh nhưng giá trị sinh học của chúng cao hơn như các loại cỏ trồng: cỏ Voi. keo tai tượng. Thức ăn thô xanh Đối với con dê. bột xương. khoáng premix.3. • Thân cây ngô: • Dây lang. Trong thức ăn thô xanh còn có rất nhiều chất dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể như các loại a xít amin không thay thế. bột máu. khi thiếu các nguồn thức ăn khác. • Có thể sử dụng rỉ mật trộn với Urea.. Vì vậy để cân bằng đầy đủ trong khẩu phần. • Chuối: • Thức ăn củ quả như bí đỏ. trên đồi. các loại lá cây như mít.. Tận dụng các phế phụ phẩm nông nghiệp • Rơm: Là phế phụ phẩm sau khi đã thu hoạch lúa. chuối. bột cá. đề kháng bệnh cần cho dê ăn thêm thức ăn khoáng các loại như bột khoáng can xi. đậu tương: • Mía: Sử dụng thân và ngọn mía làm thức ăn cho dê có thể thay thế 50% khẩu phần thức ăn thô xanh. đều là nguồn thức ăn phong phú cho dê. Cây non thì lượng nước còn cao hơn. bột xương. đồi bãi. các loại cám tổng hợp. bột cá. rỉ mật • Các loại bã bột (từ sắn. bã hoa quả ép. dong riềng. Clorophin của thức ăn xanh có tác dụng thúc đẩy các quá trình tạo máu của cơ thể. dính bùn đất thi dê không thích ăn.4. bỗng rượi bia. Ruzi và các loại ngọn lá Keo dậu. Có thể sử dụng bã bia để vỗ béo cho dê trước khi bán. rừng cây. sắn dây. sắncủ khô: Thức ăn tinh: • Thức ăn tinh bột bao gồm các loại hạt ngũ cốc. rỉ mật cũng rất tốt. phẳng. Lá sắn khô có hàm lượng protein cao là nguồn thức ăn bổ sung đạm rất tốt. cám làm tảng Block cho dê ăn. Păngola. khoai. Thức ăn phụ phẩm công nghiệp Đó là các loại bã bột. Đây là nguồn thức ăn thô xanh có tiền năng nhất là vào mùa khô. hay hoà nước tưới đều lên cỏ hay rơm khô nhằm tăng tính ngon miệng và thèm ăn của dê. vườn cây ăn quả đã cao. cỏ mọc tự nhiên Các loại cây bụi. các loại vitamin. các loại củ phơi khô • Thức ăn cao đạm bao gồm bột đậu tương. nhưng phải đảm bảo chúng không bị lên men hay thiu thối. Các loại thức ăn cho dê Sử dụng các loại cây. Khi cho ăn nên chặt mía cả vỏ thành lát mỏng. Chè khổng train_extension_crop_manual_husbandry_VN 57 . Thức ăn thô xanh phong phú về thành phần các chất dinh dưỡng và có chứa nhiều nước (60-80%). rẻ tiền dễ kiếm cho dê. thức ăn thô xanh chiếm vị trí trí hàng đầu và rất quan trọng.. nâng cao khả năng sản xuất. bị mục nát.

5-0.5 4 4 4 Lá mít hay lá cây đậu 1 1. muối nên làm thành tảng. hoặc tìm kiếm những cây có các chất mà cơ thể chúng đang cần mà các nguồn thức ăn khác không đáp ứng đủ. • Đối với dê con dưới 3 tháng tuổi không nên cho đi chăn thả theo mẹ vì sẽ làm dê con yếu sức dễ mắc bệnh và chết. • Thức ăn củ quả. cần bổ sung thức ăn cho dê. bò. thân lá lạc..5 Phụ phẩm (bã đậu. Một số khẩu phần ăn của dê (kg/con/ngày) Thành phần thức ăn Khẩu phần I Khẩu phần II Khẩu phần III Cỏ lá xanh 3 2.5 3 Lá mít hay lá đậu Sơn Tây 1 1. không đáp ứng được nhu cầu dinh dưỡng hàng ngày của chúng. hạn chế ô nhiễm bãi chăn.5 0. đậu Sơn tây có chất đạm trong vật chất khô còn cao hơn so với cám tổng hợp nhãn hiệu Con Cò.lồ. Dê được cung cấp thức ăn thô xanh qua chăn thả hay các loại cây. Biện pháp để dê ăn được nhiều thức ăn • Thức ăn thô xanh: nên cắt ngắn cho dê ăn. sắn củ.3. nên cần phải treo máng thức ăn lên cao trên mặt đất 0.. • Không nên chăn thả dê cố định ở một bãi chăn. Dê thích ăn thức ăn ở độ cao.5 0.5 Tinh hỗn hợp (14-15% protein) 0. bãi chăn có vũng nước nhằm hạn chế mức độ nhiễm giun sán của dê. hoặc cho vào ống tre có đục lỗ nhr phía dưới treo bên lồng chuồng cho dê liếm. • Chăn thả nên tránh những nơi gần hồ nước. lá sắn. Kỹ thuật chăn thả Chăn thả dê trên các bãi chăn tự nhiên không những tận dụng nguồn cây cỏ tự nhiên mà còn có những ảnh hưởng tốt đối với dê.35-0. mà nên có sự luôn phiên để cây cối có thể phát triển tốt lên được. • Sử dụng rỉ mật trộn với cám. • Ngoài sân chơi hoặc trong chuồng nuôi nhốt nên có máng ăn rộng để tất cả dê có thể ăn cùng một lúc được và dê dễ ăn.6 0. bã bia) 0.5 0. lá đậu Flemingia.6-0.5 0.5 1 Củ (sắn. Chế biến và dự trữ thức ăn Có các phương pháp chế biến và bảo quản thức ăn thường được áp dụng: • Phơi khô cỏ. Không rơi xuống đất vì dê không ăn lại thức ăn đã rơi xuống đất.0 Protein) 4.7 0. mía cây: nên sát thành miếng mỏng cho dê dễ ăn.4 0.4 0. cỏ voi. khoai tươi0 0.5 2 2 2 Tinh hỗn hợp (14-15% 0. hạn chế được những bệnh của mỗi loại gia súc.4-0. thúc đẩy quá trình sinh tưởng và phát dục.5 50 kg cho 50 kg cho 1 lít sữa 1 lít sữa lít sữa 1 lít sữa 2 lít sữa Cỏ lá xanh 3 3. • Thức ăn bổ sung như khoáng. cỏ trồng hay tự nhiên được thu cắt về là thức ăn.3 Khẩu phần cho dê sữa có trọng lượng và năng suất sữa khác nhau Thành phần thức ăn Dê nặng Dê nặng Dê nặng 40 Dê nặng Dê nặng 30 kg cho 40 kg cho kg cho 1..5-0. lá keo dậu.. • Chặt ngắn ủ chua cây ngô. Tuy nhiên khi chăn thả tự nhiên trung bình/ngày chỉ khoảng từ 6-8 tiếng. • Có thể kết hợp trên bãi chăn với trâu.9-1.7 m. Ngoài ra dê còn có khả năng tự tìm các loại lá để tự chữa bệnh cho chính bản thân. bột sắn và lá cây giàu đạm chặt ngắn đã phơi khô. cừu để tận dụng đồng cỏ tự nhiên.2 Kỹ thuật chăm sóc nuôi dưỡng Chăm sóc nuôi dưỡng dê con từ sơ sinh đến 15 ngày tuổi train_extension_crop_manual_husbandry_VN 58 . không nên nghiền nhỏ hay để cả củ quả nguyên.

gạo. Nếu dê con mới đẻ yếu cần giúp dê con tập bú. lau khô sạch nền chuồng sau khi dê con bú.. Nếu dê mẹ không cho con bú thì phải ép cho bú bằng cách giữ chặt dê mẹ vắt bỏ tia sữa đầu rồi vắt ít sữa vào miệng dê con cho quen dần. hoặc vắt sữa đầu cho con bú bằng bình1 ngày3-4 lần. khô sạch. • Sữa dê hay sữa thay thế cần được hâm nóng 38-40oC. • Đối với chăn nuôi gia đình và với dê cho sữa dưới 1l/ngày áp dụng phương thức tách dê con khỏi dê mẹ ban đêm (từ 5gìơ chiều nay đến 6.bột đỗ tương rang đặc biệt là các loại cỏ lá non . Cần lưu ý từ ngày tuổi 15 trở đi bắt đầu tập cho dê con ăn các loại thức ăn dễ tiêu như chuối chín. Chú ý trong 3-4 ngày đầu dê con còn yếu nên phải hướng dẫn cho dê con bú đều cả hai vú dê mẹ.• • • • • Dê con sau khi đẻ được lau khô mình. ấm bên cạnh mẹ. sắn. bột ngô. dê đực sinh trưởng phát dục tốt . nếu để dê chỉ bú 1 vú vú còn lại sẽ cương sữa dê mẹ đau sẽ không cho con bú nữa dẫn đến viêm vú dê mẹ và dê con sẽ không có sữa để bú. chai đựng sữa phải rửa sạch tiệt trùng trước và sau khi cho dê bú. núm vú bình vú. • Từ ngày 24 đén 45 ngày tuổi cho ăn 30-35g thức ăn tinh từ ngày 46-90 ngày tuổi cho ăn 50-100g tinh. Thông thường vắt sữa 2 lần / ngày sáng và chiều đối với dê có sản lượng sữa trên 1 lit. không nên vỗ béo bằng thức ăn giàu năng lượng như ngô. Giai đoạn từ ngày 46-90 ngày tuổi • Cho dê ăn 600ml rồi giảm dần xuống 400ml sữa nguyên/con/ngày chia 2 lần/ngày. tinh train_extension_crop_manual_husbandry_VN 59 .có ngoại hình đẹp sau cai sữa để chuyển sang nuôi hậu bị • Nuôi dê hậu bị theo khẩu phần qui định để tăng khả năng sinh trưởng phát triển cơ thể hợp lý. Chăm sóc nuôi dưỡng dê hậu bị • Cần chon lọc những dê cái. thoả mãn nước uống sạch cho dê con. Hình 5: Tập cho dê con mới sinh bú sữa Giai đoạn sau 15 ngày đến 45 ngày • Tách dê con khỏi dê mẹ để vắt sữa dê mẹ. sau đó giữ nguyên cho con bú no tiếp tục làm như vậy cho đến khi dê mẹ chịu cho dê con bú trực tiếp. Sau khi đẻ 20-30 phút cho dê con bú sữa đầu ngay và bú hết sữa đầu trong vòng 3-7 ngày đầu sữa dê mẹ có nhiều dinh dưỡng nhất là có kháng thể giúp cho dê con mau lớn và phòng tránh được các bệnh tật. • Dê con được cho vào bú dê mẹ ngay sau khi vắt sữa để khai thác hết sữa của con mẹ sau đó cho con con bú thêm 300g-350ml (2-3lần/ngày) tuỳ theo lượng sữa mà con con đã bú được trực tiếp từ con mẹ nhưng phải đảm bảo tổng lượng sữa bú được trong ngày 450-600ml/con (có thể xác định lượng sữa con con bú được bằng cách cân dê con trước và sau khi bú mẹ) trên cơ sở lượng sữa bú được từ con mẹ mà tính lượng sữa cần cho con con bú thêm bằng bình. • Lượng thức ăn tăng dần đến hết 3 tháng tuổi khi dê con tự ăn không cần đến sữa mẹ.30 giờ sáng hôm sau) vắt sữa ngày 1 lần vào bưổi sáng sữa thu được là sữa hàng hoá sau đó là cho con con theo bú mẹ cả ngày không cần cho bú thêm sữa mẹ bằng bình nữa. cắt rốn xong (vuốt sạch máu ra phía ngoài và cắt cách rốn 3-4cm) cần đưa dê con vào nằm ở ổ lót rơm rạ cho khô..

tạo điều kiện cho dê có chỗ để vận động 3-4 giờ/ngày. Khi nước ối vỡ ra là dê đẻ. các phụ phẩm nông công nghiệp cần tập ăn và tăng dần từ ít đến nhiều để phù hợp với khả năng tiêu hoá của dê thường một ngày cho ăn 0.hỗn hợp. • Đối với dê đang cho sữa. bầu vú và âm hộ sưng đỏ. lót ổ nằm cho dê con sau khi sinh và các loại dụng cụ như cồn iốt. Cho ăn đầy đủ thức ăn thô xanh (2-5kg/ngày) bằng 75-80% VCK tổng khẩu phần ăn hàng ngày. phàm ăn hơn bình thường. • Đối với dê chửa lần đầu cần xoa bóp nhẹ bầu vú để kích thích tuyến sữa phát triển và tập cho dê quen dần với việc vắt sữa sau này. kéo. giẻ lau. • Nếu dê con đang ra mà bị kẹt. biểu hiện ở thể trạng bên ngoài lông mượt tăng cân. chuẩn bị cũi. • Riêng dê đực con để làm giống cần chăm sóc riêng sau 3 tháng phải nuôi tách riêng và chỉ cho giao phối khi dê đạt 11-12 tháng tuổi. tuyệt đối không nhốt dê đực giống trong đàn cái đang chửa. • Thời gian mang thai của dê trung bình là 150 ngày (biến động từ 145-157 ngày) vì vậy phải chuẩn bị đỡ đẻ cho dê trước 140 ngày. • Cung cấp đủ nước sạch cho dê. Cần đáp ứng đủ số lượng và chất lượng thức ăn để dê nuôi thai tốt và có nhiều sữa sau khi sinh. đi đái luôn. • Điều quan trọng trước khi can thiệp là xác định đúng vị trí ngôi thai hiện tại train_extension_crop_manual_husbandry_VN 60 . • Có người trực dê đẻ. khi lôi thai ra cần cẩn thận. mámg uống hàng ngày. Dê cái mang thai: • Sau khi phối giống theo dõi nếu đến chu kỳ động dục bình thường (21-23 ngày) mà không thấy dê động dục trở lại là có thể dê đã thụ thai. sốt sữa. • Không chăn dê quá xa chuồng và tránh dồn đuổi. • Dự tính ngày dê đẻ để chuẩn bị trực. chủ động đỡ đẻ và chăm sóc dê con sơ sinh được chu đáo. kín ấm và yên tĩnh. Dê đẻ: • Dê sắp đẻ nên nhốt riêng từng con ở chuồng đã được vệ sinh tiêu độc khô. thì tuổi thai càng lớn. bụng sa. lượng sữa của dê mẹ khai thác càng giảm để bào thai phát triển tốt và tránh được sản lượng sữa giảm ở các chu kỳ sau. sạch. • Dê sắp đẻ có những biểu hiện: Dê khó chịu. bầu vú căng. • Giai đoạn đầu của thời kỳ nuôi dê hậu bị là thời kỳ chuyển tiếp từ giai đoạn dê bú sữa mẹ sang tự hoàn toàn thu nhận từ thức ăn vì vậy giai đoạn này dê con thường hay mắc các bệnh về đường tiêu hoá như bệnh tiêu chảy .5kg/con. • Trước khi đẻ 5-10 ngày nên giảm bớt thức ăn tinh ở những dê cái có năng suất sữa cao để tránh viêm vú. chỉ để cắt rốn cho dê sơ sinh. máng ăn.1-0. chướng bụng đầy hơi. • Đối với các loại thức ăn mới. ở âm hộ có dịch đặc chảy thành dòng và xuất hiện bọc nước ối là dê sắp đẻ. phần còn lại bổ sung bằng thức ăn tinh và phụ phẩm nông nghiệp. vệ sinh khô sạch nền chuồng sàn chuồng sân chơi. Thời gian dê đẻ từ 1-4 giờ tuỳ theo số lượng thai và vị trí thai. Bình thường thai sẽ được đẩy ra từ từ theo nhịp rặn của dê mẹ. khó đẻ. • Khi có chửa nhu cầu dinh dưỡng của dê tăng dần lên đặc biệt ở 2 tháng cuối cùng dê cái chịu kiếm ăn hơn. để phòng các bệnh này cần phải vệ sinh sạch sẽ nguồn thức ăn nước uống sàn chuồng sân chơi của dê . đánh đập dê. • Chú ý: Cho dê cạn sữa từ từ bằng cách giảm dần số lần vắt sữa như ngày 1 lần rồi 2 ngày 1 lần 3ngày 1 lần và cắt hẳn.nếu dê mắc các chứng bệnh này cần phải điều trị kịp thời bằng biện pháp cơ học và thuốc thú y Chăm sóc nuôi dưỡng dê cái sinh sản. dê mẹ thường kêu la cần hỗ trợ bằng cách đưa tay đã sát trùng vào đẩy thai theo chiều thuận. hai tay nắm phần thân phía ngoài kéo nhẹ ra theo nhịp rặn của dê mẹ.

Premix khoáng sinh tố và muối ăn.Khi dê con ra được ngoài. • Sau rửa sạch bầu vú và âm hộ. song vẫn phải lấy khăn sạch. xoa bóp bằng nước muối ấm 10%. sự hồi phục chậm. vệ sinh khô sạch nơi dê vừa đẻ. khoáng vào ống tre treo lên thành chuống cho dê liếm. lau sạch bầu. sản lượng sữa sẽ giảm. tráng nước sôi sau mỗi lần đựng sữa. • Hàng ngày cho dê mẹ ăn thức ăn thô. nước ấm để lau bầu. • Tạo điều kiện cho dê vận động ở sân chơi hoặc bãi chăn khô ráo gần chuồng 3-5 giờ/ngày. • Trước khi vắt sữa phải chuẩn bị khăn mềm sạch.5% hoặc nước đường 5-10%. keo dậu. dê mẹ tự liếm con. như lá mít. • Dê mẹ đẻ xong cho uống nước ấm có pha muối 0. bằng cách trộn vào thức ăn tinh và làm tảng khoáng treo lên thành chuồng hoặc cho muối. thức ăn tinh chất lượng tốt theo khẩu phần xác định. 4 chân của dê cũng vuốt sạch máu từ cuống rốn trở ra phía ngoài. xanh non. mình. • Dê cho sữa nhất là con cao sản thường dễ bị bệnh viêm vú vì vậy hàng ngày khi vắt sữa phải quan sát theo dõi tình trạng con vật. Dê vắt sữa Nuôi dưỡng tốt chăm sóc chu đáo. • Dê có năng suất sữa trên 2 lít/con/ngày (ở tháng thứ 1 và tháng thứ 2) cần cho ăn thức ăn tinh và vắt sữa 2-3 lần/ngày. • Trường hợp đẻ khó hoặc sau đẻ 4 giờ mà nhau vẫn chưa ra thì mời bác sỹ thú y can thiệp. dê không động dục trở lại đôi khi sẽ bị bệnh bại liệt. ngon chất lượng tốt bổ xung thêm protein thô từ 15-17%. • Chuẩn bị dụng cụ và tư thể ngồi vắt sữa • train_extension_crop_manual_husbandry_VN 61 . cám tổng hợp. kết hợp xoa chải. • Trường hợp nếu dê mẹ sưng nầm sữa thì chườm nước nóng và vắt sữa cho khỏi tắc các tia sữa.5cm rồi xát trùng bằng cồn iốt 5% hoặc dung dịch ôxy già. Đảm bảo đủ tiêu chuẩn. Không cho dê mẹ ăn quá nhiều thức ăn tinh và củ quả để tránh dê bị chướng bụng đầy hơi. dán cao tan. mũi. • Cho uống nước sạch thoả mãn (từ 3-5 lít/con/ngày) yêu cầu nước sạch có đầy đủ ở các máng trong chuồng và ngoài sân chơi. mềm. khẩu phần của dê sữa: • Ưu tiên cho dê mẹ ăn thức ăn thô xanh non. dê sữa sẽ cho năng suất cao.5kg/tháng/con trong suốt thời gian vắt sữa. • Bổ sung thường xuyên premix khoáng cho dê 0. thức ăn tinh hỗn hợp. Kỹ thuật vắt sữa • Khi vắt sữa phải thao tác đúng qui trình vắt sữa. bầu vú. núm vú. • Thùng đựng sữa phải đảm bảo sạch sẽ: rửa sạch. màu sắc mùi vị của sữa nếu thấy khác thường cần can thiệp kịp thời bằng biện pháp chườm nước nón. tránh xây sát núm và bầu vú. tai. vệ sinh bầu vú trước và sau khi vắt hết sữa. dùng dây chỉ chắc thắt chặt cuống rốn cách bụng khoảng 34cm. hoặc bằng can thiệp của thú y. bắt ve rận (nếu nuôi nhốt) • Theo dõi sự thay đổi khối lượng của dê mẹ 1-2 tháng đầu dê mẹ sẽ sụt trọng từ 5-7% nhưng từ giữa tháng thứ 2 dê sẽ hồi phục dần và ổn định khối lượng • Nếu nuôi dưỡng không tốt. thiếu khoáng hao hụt khối lượng dê mẹ lớn. • Sau khi đẻ hết con (khoảng 30 phút đến 4 giờ) nhau ra. núm vú và kích thích sản xuất sữa. dùng dao sắc hay kéo cắt cuống rốn phía ngoài 1-1. khô lau hết nhớt từ miệng. không để dê mẹ ăn nhau. Lựa chọn các loại thức ăn mà dê ưa thích để có nhiều sữa.

Rửa sạch tay và bàu vú dê trước khi vắt sữa 2. Thứ tự lặp lại như trên train_extension_crop_manual_husbandry_VN 62 . Thả bàn tay cho sữa xuống núm vú 7. Nắm núm vú bằng ngón tay cái và trỏ 3.Kh n v t s a Hình 6: Quy trình vắt sữa dê 1. Nắm toàn bộ bầu vú bằng ngón tay bỏ tia sữa đầu 5. Bóp chặt cả bàn tay 6. Nắm chặt các ngón tay tiếp theo 4.

Vuốt từ trên xuống dưới cho hết sữa trong núm vú Chăm sóc dê đực giống • Dê đực giống được nuôi nhốt tách riêng khu dê cái vắt sữa. Kỹ thuật xem răng tính tuổi 4. 4. khử sừng dê Hình 7: Khử sừng dê train_extension_crop_manual_husbandry_VN 63 . vừa tạo thêm tính hăng cho nó vừa tránh mùi hấp thụ vào sữa. • Khi khả năng phối giống của dê đạt dưới 60% và tuổi quá 6 năm thì nên thải loại chúng. Vắt ngón trỏ và cái 9. • Nếu muốn phối giống 3 lần ngày cho ăn thêm 0. • Có sổ theo dõi hiệu quả phối giống của từng đực giống để tránh quá khả năng sản xuất của chúng.4.5. Luôn chú ý bổ sung đủ khoáng đa và vi lượng cho dê bằng cách làm tảng đá liếm cho dê ăn thường xuyên.5kg lá cây giàu protein 0. • Thường xuyên cho dê đực vận động tuần 2 lần cùng với việc tắm chải khô cho dê.8. Kỹ thuật cắt. • Thông thường 1 dê đực nặng 50kg 1 ngày cho nó ăn 4kg cỏ xanh 1.4kg thức ăn tinh. hoặc vào ô phía cuối chuồng.3 kg rau rá hoặc 1-2 quả trứng gà.

nhất là ở dê nhốt. quản lý dê khi bắt dê. ở điều kiện bình thường khi nghỉ ngơi dê thường tìm chỗ cao ráo nằm. • Vị trí nên làm chuồng dê ở nơi cao ráo. gió lùa và ánh nắng gay gắt trực tiếp chiếu vào dê. đá vào gây tổn thương làm thối móng chân. Có thể làm chuồng sát nhà hay sát bếp. Kỹ thuật bắt giữ dê Thông thường khi bắt dê người ta để dê trên chuồng hay trong sân chơi. Với hướng này. nuôi dưỡng dê. máng uống để bổ sung thức ăn và nước uống cho dê. Khi bắt dê phải tiếp cận gần dê nhanh tay nắm lấy đầu.8 Kỹ thuật làm chuồng 4. Khi móng quá dài thường gây khó khăn cho dê đi lại bị gãy. cổ hay mắt thì nên cắt bỏ bớt sừng. Đặc biệt đối với dê đang mang thai không được nắm vào bụng dê nhấc lên vì dễ gây xảy thai.6.7.8. không ưa độ ẩm cao. đường kính 3-4 cm. trong khi hai tay vẫn giữ cố định đầu để giữ dê. • Chuồng dê phải đảm bảo tránh mưa hắt. sừng hay tai dê (giống tai dài) rồi ghì chặt lại. nóng ẩm. cổ gây tổn thương. Có thể hai chân kẹp phần trước cổ.Để tránh việc dê có sừng hay đánh và húc nhau. còn khi vào mùa đông giá rét thì lại tiện cho việc che chắn. Dùng nôvôcain phong bế vùng gốc sừng với liều 30-50ml. Do vậy khi làm chuồng trại cho dê phải đảm bảo: • Sạch sẽ. Kỹ thuật cắt móng chân dê Phải thường xuyên kiểm tra và cắt móng chân dê khi chúng quá dài. • Sàn chuồng phải cách mặt đất từ 50-70 cm. Nếu có chảy máu nhiều thì dùng dao nung đỏ áp nhanh vào phần cắt. Khi bắt dê không được túm hai chân giật (dễ gãy chân) hay túm lưng dê. nhưng đảm bảo thuận tiện trong chăm sóc. xước hay bị kẹt sỏi. Đầu tiên vệ sinh sát trùng vùng cắt sạch sẽ. Có thể cắt hơi sâu vào tổ chức móng khi mà các tổ chức đó bị hỏng cần loại bỏ. bẩn và bị bệnh. vệ sinh quanh khu vực sừng. • Chuồng nuôi dê phải có sân chơi để theo dõi. train_extension_crop_manual_husbandry_VN 64 . thông thoáng. không đuổi dê chạy lung tung. hoặc sừng quặp vào đầu. mùa hè có thể hứng được gió đông nam mát mẻ. hoặc riêng biệt. Đối với giống dê có sừng dài nên khử sừng cho dê ngay ở giai đoạn dê đang trong thời kỳ theo mẹ (dưới 3 tháng tuổi). có cán bằng gỗ. 4. dễ thoát nước và tốt nhất là nơi có bóng cây. Những dê mà sừng quá dài hay có nguy cơ đâm vào đầu. Dùng lửa nung nóng phần ống sắt rồi áp nhanh vào gốc sừng. ẩm ướt. Lấy cưa sắc nhẹ nhàng cắt nhanh phần sừng quá dài. Dụng cụ khử sừng là một ống sắt đặc dài 5-7 cm. nên tốt nhất là làm chuồng dê theo hướng đông nam. • Nước ta có khí hậu nhiệt đới gió mùa. hoặc đánh đập dê. Hình 8: Bắt giữ dê 4. cho ăn và phòng trị bệnh. có thể dẫn đến què. Khi cắt nên loại bỏ hết các phần móng thừa. • Trong chuồng và sân chơi phải có máng ăn. 4. phối giống.1 Nguyên tắc làm chuồng dê • Dê là loài động vật sạch sẽ. ít được chăn thả. Trước khi khử sừng phải cắt lông. Sử dụng dao hay kéo sắc để cắt móng. tránh nắmg nóng.

Đối với dê sữa thì tốt nhất chuồng dê nên ngăn thành các gian chuồng có kích thước 1.8.Tuy vậy khi làm chuồng còn phải căn cứ theo đặc điểm từng vùng.2 Kỹ thuật làm chuồng trại Mái chuồng: Mái chuồng có độ cao vừa phải để tránh gió lùa. nhưng phải đảm bảo chắc chắn. Hình 9: Vị trí chuồng nuôi dê Hình 10: Sân chơi cho dê Vật liệu làm chuồng bằng gỗ. Mái chuồng làm bằng tre. hay tôn hoặc phi brô xi măng. tranh nứa. train_extension_crop_manual_husbandry_VN 65 . Giá đỡ chuồng nên xây bằng gạch cho chắc chắn. gỗ và có thể lợp ngói.5 m và mỗi gian nhốt một con để thuận tiện cho vắt sữa và chăm sóc. Còn với dê thịt hay dê sinh trưởng thì có thể làm gian chuồng to hơn để mỗi gian có thể nhốt được nhiều con cùng một lúc. uống riêng. nứa. thép hay tận dụng tre. Hình 11: Chuồng nuôi phù hợp với đặc tính và giai đoạn phát triển của dê Nghỉ ngơi Ăn uống Phối giống Nuôi con Hình 12: Sàn chuồng dốc thuận tiện cho thu gom phân và rác thải 4.2 x 1. Mỗi gian chuồng phải có máng ăn. có độ dốc dễ thoát nước và nhô ra khỏi thành chuồng ít nhất 60 cm để tránh mưa hắt hay ánh nắng trực tiếp chiếu vào dê. từng nhà cụ thể mà xác định vị trí và hướng chuồng thích hợp để tận dụng yếu tố thuận lợi và hạn chế tối đa các yếu tố bất lợi của thời tiết đối với dê.

nhựa.8m. Hình 14: Thành chuồng dê Cửa chuồng: cửa lên xuồng chuồng phải có độ rộng hơn kích thước thân dê (vào khoảng 60-80cm) để dễ đi lại và tránh cọ sát. cách ly ngay dê ốm khỏi đàn dê khoẻ.Hình 13: Mái chuồng dê Thành chuồng: Thành chuồng có tác dụng ngăn dê. tốt nhất nhốt dê ốm ở gian chuồng riêng hay chuồng cách biệt. Khi dê ỉa chảy nên để nước uống và tảng đá liếm thường xuyên trong cũi lồng chuồng.5-1. không có móc sắc gây tổn thương cho dê. chăm sóc) với dê ốm xong cần phải rửa và sát trùng tay trước khi tiếp xúc với dê khoẻ. Thành chuồng tốt nhất là đóng nan dọc theo ô chuồng tránh kẹt chân dê. hay lưới sắt B40. vì chúng không theo kịp đàn và dế lan truyền mầm bệnh vào môi trường. dê sẽ mất nước. dê trở nên yếu và có thể bị chết. Nếu thiếu sự can thiệp. Thành chuồng đảm bảo khoẻ. • • • • • train_extension_crop_manual_husbandry_VN 66 . vitamin. Dê ốm không nên chăn thả. Có thể làm bằng tre. Khi tiếp xúc (điều trị. gỗ. Cửa chuồng có thể thiết kế để vừa làm cửu vừa làm bậc lên xuống mỗi khi cho dê vào chuồng • Khi dê ốm cần điều trị bệnh kịp thời. Nếu không nhốt cách ly thì nguy cơ lây lan bệnh sang dê khác sẽ lớn hơn. có độ cao từ 1. Vật liệu làm bằng tre. chắc chắn. gỗ. Vì sau khi khỏi bệnh. Nhốt dê mắc bệnh truyền nhiễm thêm ít nhất 2 tuần sau khi khỏi bệnh. Nếu ỉa chảy nặng và kéo dài (vài ngày) thì cần thiết phải cung cấp dung dịch chống mất nước. Lồng chuồng của dê ốm nên được sát trùng hàng ngày. Các nan cách nhau khoảng 6-10 cm để dê không chui qua được. tốt hơn là nên đeo găng tay trong khi điều trị dê. gia súc vẫn có thể thải mầm bệnh và gây nhiễm cho con khác. Bồi dưỡng sức khoẻ bằng cách cho dê ăn uống đầy đủ hơn và bổ sung thêm khoáng. ỉa chảy làm cho cơ thể mất dịch thể và khoáng nghiêm trọng. mất cân bằng chất điện giải trong cơ thể.

nước uống phải đảm bảo vệ sinh sạch sẽ. • Đàn dê mới nhập về phải cách ly ít nhất 2 tuần. lấy các loại thức ăn xanh về cho ăn. tiêu chảy ngắn. thức ăn không bị ôi thiu lên men mốc. đầu cúi xuống. • Chuồng trại hàng ngày phải được vệ sinh sạch sẽ. phân thay đổi từ nhão đến loãng. ốm yếu rất khó hồi phục lại. ho và thở khó. ủ rũ. mồm khô. Phòng bệnh • Đảm bảo môi trường nuôi nhốt dê thông thoáng để giảm ẩm độ trong chuồng nuôi. tai lạnh. • Thức ăn. Những bệnh thường xảy ra và phương pháp phòng trị 4. Bệnh viêm ruột hoại tử (Enterotoxemia) train_extension_crop_manual_husbandry_VN 67 . Cho ăn uống đày đủ đáp ứng với nhu cầu dinh dưỡng của dê. thông thoáng. tránh mưa hắt gió lùa vào chuồng dê • Thức ăn nước uống phải đảm bảo sạch sẽ.9. đảm bảo khô ráo. Những dê mới chuyển từ vùng khác đến. dê mệt mỏi. mắt nhợt nhạt. da. gầy sút nhanh. đau. Nếu nặng và không được điều trị kịp thời dê dễ bị chết hoặc chuyển sang dạng mãn tính dê gầy còm. Đối với dê con sơ sinh cần được bú sữa đầu càng sớm càng tốt. Nếu nặng dê không đứng vững được. khi dê đã ăn quen. Chuyển dê ra khỏi chuồng ô nhiễm để vệ sinh sát trùng. • Dê bệnh biểu hiện sốt cao. • Định kỳ tiêm phòng vắc xin phòng bệnh tụ huyết trùng dê 6 tháng/lần. Tỷ lệ chết lên tới 60% hoặc cao hơn. hậu môn dính bết phân. thoáng mát về mùa hè. đáp ứng đầy đủ nhu cầu dinh dưỡng của dê. Phổ biến thường thấy một con dê trong đàn chết đột ngột trước khi có biểu hiện triệu chứng ốm. ủ rũ. • Dê lờ đờ. Bệnh viêm phổi (Pneumonia) Triệu chứng • Bệnh thường ở dạng cấp tính thời gian nung bệnh thường từ 1-2 ngày hoặc lâu hơn. bỏ ăn. • Dạng nặng: Mất nước. có trhể dẫn đến chết do mất nước.9. dê kém ăn hay nằm một chỗ mệt mỏi.4. lúc đó có thể thả ra đồi cùng đàn được. Phân có mùi hôi thối. chảy nước mũi và nước mắt. khi dê chử đẻ. Không thay đổi thức ăn cho dê đột ngột. Phòng bệnh • Cách ly ngay những con dê mắc bệnh. Phòng bệnh • Phải đảm bảo chuồng trại luôn sạch sẽ. tăng nhu động đường ruột.3. Bệnh và phòng bệnh cho dê 4.1 Những bệnh gây nên do vi rút và vi khuẩn Hội chứng tiêu chảy ở dê (Diarhoea) Triệu chứng • Dạng nhẹ: Thể trạng bình thường. hay năm. dê sốt cao 40−41oC. sút cân. hoặc những thời kỳ thời tiết thay đổi đột ngột hay chuyển mùa Bệnh tụ huyết trùng (Pasteurellosis) Triệu chứng lâm sàng • Bệnh thường xảy ra ở thể quá cấp hay cấp tính. kém ăn. khó thở và ho. mắt hõm sâu. đặc biệt khi vận chuyển. ấm áp về mù đông. có thể chảy nước mũi và chảy dãi. nên nhốt riêng ở chuồng trại ít nhất 3-4 tuần.

nhưng sau đó trở thành lỏng như nước. cấp tính và mãn tính. • Hiếm khi thấy dê hồi phục mặc dù có điều trị. sốt cao 40oC. • Khó xác định được bệnh này. kêu hét. • Triệu chứng lâm sàng có thể kéo dài 3-4 ngày. núm vú. nếu được điều trị kịp thời. • Dê kém ăn đột xuất. Dạng mãn tính • Bệnh xuất hiện theo giai đoạn. giảm tiết sữa. • Không thay đổi thức ăn đột ngột. máu và có chất nhầy. nằm một chỗ. • Bầu vú sưng. Bệnh có thể hồi phục lại. Dạng cấp tính • Thường xảy ra ở dê trưởng thành. kém ăn. có mùi hôi thối. ở dê trưởng thành ít bị hơn. có định kỳ vài tuần lại lặp lại. • Phân lúc đầu có thể sền sệt hoặc nhão. • Không cho ăn quá nhiều thức ăn tinh mà ít thức ăn thô trong khẩu phần. mủ hay sữa bị lợn cợn. cần nghĩ tới bệnh viêm ruột hoại tử qúa cấp tính đã xảy ra trong đàn. • Sau khi thấy một hay nhiều dê chết với các triệu chứng trên. không cho con bú sữa. • Dê buồn bã. • Phải phát hiện. Phòng bệnh • Dùng vac-xin giải độc tố 6 tháng một lần có khả năng hạn chế được sự phát bệnh trong đàn. • Chống xây xát bầu vú. • Sau đó bầu vú bị trương cứng lên hay bị phù nề chảy nước. • Rửa tay sạch trước khi vắt sữa. • Dùng khăn mềm sạch rửa và lau khô núm vú trước khi vắt sữa. • Kiểm tra màu sắc sữa có thể thấy thay dổi rõ từ màu trắng ngà sang màu nhạt. Dê chết trong vòng 24 giờ. vàng nhạt. thậm chí đôi khi lẫn máu. buồn dầu. Bệnh viêm vú (Mastitis) Triệu chứng lâm sàng • Dấu hiệu đầu tiên của bệnh viêm vú là giảm tiết sữa. • Dê đau bụng.Triệu chứng lâm sàng Có 3 dạng viêm ruột hoại tử: Quá cấp tính. Dê con lớn nhanh. • Tình trạng mất nước và độ dự trữ kiềm giảm là hậu quả của bệnh. cách ly và điều trị kịp thời những con mắc bệnh tránh lây lan ra khỏi đàn. phân lỏng dính lẫn bọt. đặc biệt không dùng một tay nắm cả hai bầu vú để vắt sữa. Dạng quá cấp • Bệnh thường xảy ra nhiều hơn ở dê hậu bị. không bao giờ được để núm vú ướt. khoẻ mạnh cũng hay bị nhiễm bệnh này. • Vắt sữa phải thao thác đúng kỹ thuật. nóng đỏ hoặc lạnh và tím tái. có thể không kêu thét hoặc ít kêu hơn. Phòng bệnh • Nuôi dê trong môi trường chuồng trại được vệ sinh sạch sẽ hàng ngày. bỏ ăn. đau bụng. • Dê đau đớn mỗi khi sờ nắn vào bầu vú. • Nếu bệnh năng dê có biêu hiện triệu chứng toàn thân như sốt cao. kiểm tra thường xuyên để phát hiện các vết thương ở núm vú điều trị kịp thời. • Không cho ăn đột xuất các loại ngũ cốc và thức ăn dự trữ khác. train_extension_crop_manual_husbandry_VN 68 . • Dê giảm trọng cùng với ỉa chảy gián đoạn với phân nhão.

núm vú. dị vật. tránh bệnh lay sang vú dê mẹ. Những bệnh ký sinh trùng Bệnh giun tròn Nhiễm giun tròn của đường tiêu hoá là một trong những nguyên nhân chính của sự hao tổn và giảm khả năng sản xuất của dê ở khắp mọi nơi. âm hộ. chảy dãi có mùi hôi thối. da dưới mắt. tai. Bệnh viêm loét miệng truyền nhiễm (Contagious Ecthyma) Đây là bệnh truyền nhiễm có tính chất lây lan mạnh. • Trường hợp mắt kéo màng thì dùng dung dịch sun-phát kẽm 10% nhỏ 2-3 lần/ngày. • Bệnh thường xảy ra ở cả hai mắt làm cho dê bị mù không nhìn và lấy thức ăn được. Phòng bệnh • Cần lưu ý phải nhốt cánh ly con bệnh cho đến khi điều trị khỏi mới thả cùng đàn. không nên cho bú trực tiếp mà vắt sữa ra bình rồi cho bú.Bệnh viêm mắt truyền nhiễm (Infectious Keratoconjunctivitis) Triệu chứng lâm sàng • Lúc đầu hoặc khi bệnh nhẹ thì thấy vùng lông. Bệnh xảy ra ở mọi lứa tuổi dê nhưng thường xảy ra nhiều và nặng ở đàn dê con theo mẹ. • Dê mệt mõi hay năm ở góc tối. • Sau đó mắt xung huyết nặng hơn. cạnh mắt bị ướt. đôi khi lẫn mủ và máu. bầu vú. 4. Kết mạc mắt đỏ và sưng. • Dê bị bệnh đau đớn. • Các nốt này phát triển nhanh thành các mụn nước. mụn mủ vỡ ra và tạo các vảy cứng • Vảy này không bong ra mà bám chắc vào đó tạo thành các lớp vảy cứng xù xì trên môi mép dê. • Khi cạy ra dưới có một lớp keo nhày màu vàng. • Bệnh kéo dài dê suy yếu dần do đói ăn và kiệt sức thậm chí dãn đến chết ở dê non. vách móng và sườn. giác mạc bị mờ một phần giữa hoặc mờ đục hoàn toàn • Sau đó vết mờ này dày dần lên và che kín hết con ngươi mẳt (mắt cùi nhãn).2. • Các vết loét còn có thể xuất hiện ở mặt. • Dê sợ ánh sánh thường nhắm mắt lại khi ánh sáng chiếu vào.9. Bệnh thường xảy ra ở đàn dê mới được chuyển từ vùng này sang vùng khác Triệu chứng lâm sàng • Ban đầu có các nốt nhỏ như hạt đậu xanh nổi lên trên môi mép của dê. đôi khi kéo theo viêm phổi hoặc viêm ruột kế phát. Đối với dê con mắc bệnh. bụi bặm. hoặc dùng bột vỏ ốc nhồi đã đốt cháy thành than thổi vào mẳt dê 1-2 lần/ngày cho đến khi khỏi hẳn • Khi nhiều gia súc trong đàn nhiễm bệnh này thì cần dùng kháng sinh tiêm cho toàn đàn. train_extension_crop_manual_husbandry_VN 69 . • Ngoài ra nhất là ở dê non các vết loét có thể xuất hiện ở lưỡi hoặc ở niêm mạc miệng được phủ lớp bựa trắng. Gentamycine. hay thuốc mỡ tetracyclin tra mắt tối thiểu 3-4 lần/ngày. Điều trị • Rửa mắt bằng dung dịch nước muối sạch :rửa sạch chất dịch rỉ. kém ăn. đặc biệt trong điều kiện chăn thả và là một trong những nguyên nhân chính làm hạn chế hiệu quả chăn nuôi dê. bìu dái. • Dùng kháng sinh: Kanamycin. • Nếu nặng và nhiễm trùng kế phát đầu mặt sưng phù lên.

Việc sử dụng thuốc tẩy giun định kỳ là phương pháp có hiệu quả để hạn chế mức độ nhiềm giun và hạn chế tối thiểu tác hại cho dê về bệnh ký sinh trùng. ít hoạt động. kết hợp với việc chăn thả dê tự do. có thể dê bị ỉa chảy. nhịp thở và nhịp tim tăng lên. • Bệnh sán lá gan mãn tính: Là dạng phổ biến nhất. 3. niêm mạc nhợt nhạt và tim đập nhanh hơn. • Nhóm giun tròn thứ hai (Oesophagostomum columbianum) có thể gây nên triệu chứng lâm sàng đau bụng như cong lưng. Các dạng cấp tính và mãn tính rất phổ biến. hiện tượng thiếu máu thể hiện rõ rệt. và nứt da. Chuồng trại phải thoáng mát. ỉa chảy thường xuyên và lặp lại. biếng ăn và xanh xao (da. Dê ỉa chảy phân nhão lẫn chất nhầy ở dê con và có lẫn máu ở dê lớn hơn. 4 tháng 1 lần tổng vệ sinh. nhưng có thể xuất hiện các trường hợp: o như dê chết đột ngột. Dê giảm thể lực ngày càng rõ rệt. xù lông. không muốn hoạt động. o Gia súc mắc bệnh thì suy yếu. Khi nhiễm nặng bệnh xuất hiện với triệu chứng xuất huyết dạ dày. Ostertagia. • Bệnh sán lá gan bán cấp tính: Có các dấu hiệu giống như trên nhưng kéo dài vài tuần. suy nhược cơ thể. Chuồng trại có sân chơi. Cooperia và Nematodirus) sinh ra sự suy giảm thể lực. được vệ sinh sạch sẽ. Dê có thể sốt. da khô. kết mạc. có máng ăn máng uống đặt cao cách mặt đất hơn 30 cm và có rãnh thoát nước đọng. có thể là hậu quả của viêm phúc mạc. Trường hợp nhiễm nặng thì thấy ỉa chảy. Sau 3 tháng cai sữa mới thả đi chăn cùng đàn. chuồng trại lại ít được vệ sinh. làm bẩn lông da đuôi và khu vực xung quanh. tạo điều kiện cho ấu trùng tồn tại và phát triển ở môi trường. cọ rửa và sát trùng chuồng trại. o Có xuất hiện thuỷ thũng trong trường hợp kéo dài. Các niêm mạc và kết mạc bị nhợt nhạt. phân bị táo bón nhiều hơn là ỉa chảy.Triệu chứng lâm sàng Nhiễm ký sinh trùng kết hợp nhiều loài là phổ biến. tăng trọng kém và kém ăn. Sàn chuồng cách mặt đất trên 50 cm. nên không thể phân biệt triệu chứng lâm sàng của từng loại giun sán gây nên. Phân được ủ tối thiểu 1 tháng trước khi sử dụng. kém ăn. niêm mạc nhợt nhạt). nền chuồng bằng phẳng có độ dốc về phía sau. Trong nhiều trường hợp giun xoăn không kết hợp. Dê mới mua về phải tẩy giun sán và nuôi cách ly ít nhất 3-4 tuần trước khi cho chăn thả cùng đàn 2. hoặc yếu dần. Biện pháp phòng bệnh bệnh giun sán ở dê 1. giảm tiết sữa và giảm trọng lượng sau một tháng trở lên. Trường hợp mãn tính thì thấy lông xù. Chuồng trại nuôi nhốt dê phải đảm bảo cho dê thoải mái. có kẽ hở 1. lờ đờ. phân xanh thẫm đến màu đen. Phân và rác thải được cho vào hố ủ phân. Thông thường không xuất hiện thiếu máu. • Nhóm giun tròn thứ nhất ( Trichostrongylus.5-2 cm cho phân dê lọt xuống. Dê con dưới 3 tháng tuổi theo đàn được nuôi nhốt tại chuồng. với điều kiện nhiệt độ và ẩm độ cao. • Giun tròn hút máu như Haemonchus contortus hay nhiễm ở dê. Hay xuất hiện thuỷ thũng ở dưới hàm. o Trong trường hợp kéo dài. Bệnh kéo dài dê bị sút cân cũng rất phổ biến. Phòng bệnh Ở nước ta. o Hiện tượng này kéo dài 3 ngày rồi chết. o Thể lực kém. Bệnh sán lá gan (Fasciolosis) Triệu chứng • Bệnh sán lá gan cấp: Mặc dù ít xảy ra ở dê. Dê ốm yếu. Sau một thời gian thì thuỷ thũng biểu hiện rõ. train_extension_crop_manual_husbandry_VN 70 .

loét trên da thường thấy ở tai. tháo bỏ nước đọng trên bãi chăn. phía trong bẹn và bầu vú. bầu vú. Tốt nhất là cung cấp nước uống sạch có pha muối cho dê uống trước và sau khi chăn thả để tránh cho dê uống các nguồn nước khác dễ bị ô nhiễm.. hố chứa phân 6. tẩy sán dây bằng Nichlosamid. 4 tháng một lần trong 3 ngày với lượng 0.05%. Chăm sóc nuôi dưỡng chu đáo.. Những nơi vệ sinh. điều trị 2 lần cách nhau 5-7 ngày có tác dụng tốt. 10. chân sau.4. Thường xuyên khai thông. Bệnh sốt sữa (Parturient Paresis) Triệu chứng lâm sàng • Dê bệnh kém ăn. Bệnh ghẻ (Scabies) Triệu chứng lâm sàng • Bắt đầu xuất hiện các nốt sần sùi. Nếu không điều trị kịp dê có thể chết. lá keo dậu. 9. • Dùng nước xà phòng để rửa bong sạch vẩy trước khi điều trị. dùng thuốc tẩy giun sán cho dê sau khi cai sữa. • Dê thường cúi liếm các lớp vẩy loét ở chân sau. suy nhược cơ thể. Thức ăn xanh không lấy sát mặt đất. trên cổ và ngực. train_extension_crop_manual_husbandry_VN 71 . dầu ăn và Amitraz 0. Khi tẩy giun sán cho dê nên nhốt dê tại chuồng ít nhất 3 ngày. chăn thả cùng đàn 2-3 tuần.. Các loại cỏ lá không nên lây ở nơi sát mặt nước hay gần vùng cống rãnh. phân và rác thải sau tẩy phải được thu gom và ủ với vôi bột. kéo dài dê di tập tễnh. khó di chuyển hoặc bị liệt hẳn. 5. • Một số dê phát triển bệnh nặng hơn ở dạng viêm da quanh mắt và tai. vũng nước đọng. Lấy nước từ giếng cho dê uống. 4. có thể tiêm ven chậm 20 . không đứng dậy được • Thân nhiệt hạ (<38oC). Tẩy giun bằng Levamisol hay Ivermectin.5-1kg/con/ngày.3. Điều trị • Trong các trường hợp sốt sữa hoặc thiếu can-xi huyết khi đẻ. Các bệnh do dinh dưỡng và tiêu hoá.. 8. Vùng bãi chăn thả có nước đọng hay ao hồ tẩy sán lá bằng Fascinex hay Tozlan.30 ml CaCl2 10% hoặc 50-100 ml dung dịch calcium gluconate 10%. Thức ăn xanh . Bãi chăn thả dê nên xa các ao hồ. • Ngoài ra con có thể thấy các lớp vẩy. chăm sóc tốt mỗi năm tẩy giun sán cho dê một lần. phát hiện con ốm. dê có thể bị trướng hơi nhẹ hoặc táo bón • Nếu nặng. Những nới có nguy cơ nhiễm giun sán cao. đặc biệt là ở trên đầu. • Đôi khi có thể tiêm dưới da dung dịch Canxi gluconate 10-20% với liều 50-100 ml vào vài chỗ. Không cho dê uống nước ở các vũng nước đọng hay ao tù.9. điều trị hai lần cách nhau một tuần. Điều trị Một số hoá chất có thể sử dụng điều trị các dạng bệnh ghẻ như sau: • Sử dụng huyễn dịch bột lưu huỳnh. gầy yếu để có biện pháp khắc phục. Định kỳ kiểm tra trạng thái sức khoẻ dê. Bổ sung trong thức ăn xanh những loại lá cây có sức kháng ký sinh trùng với lượng hợp lý như lá xoan. • Đối dê sử dụng ivermectin điều trị là tốt nhất (1 ml dung dịch 10kg dê. cung cấp đủ thức ăn cho dê. tiêm dưới da). mạch đập tăng. bìu dái và khu vực xung quanh. Không chăn thả dê ở một bãi chăn quá 1 tuần và ở những nơi ngập nước hay trên bãi chăn có nhiều vũng nước đọng. 7. hay vùng ngập nước.. nước uống phải đảm bảo sạch sẽ không lẫn bùn đất.

o Cho dê hoạt động sau khi uống dầu sẽ làm giảm sự tạo bọt và tăng cường thoát hơi. chống tạo bọt. Chảy dãi nhiều hơn nếu bị tắc nghẽn ở cổ hoàn toàn.• Bổ xung khoáng (can-xi. o Nếu gõ vào khu vực đó thì thấy tiếng kêu như tiếng trống. loạng choạng. • Chướng hơi thứ cấp: o Các dấu hiệu lâm sàng cũng giống như trên. chảy dãi. con vật mệt mỏi. đái nhiều lần và đi tập tễnh chuyển động tròn. ít nguy hiểm hơn. Tất nhiên phương pháp này dễ làm viêm phúc mạc và rò rỉ dạ cỏ. o Sau khi đầy bụng một thời gian con vật trở nên khó chịu hơn. khó chịu và bỏ ăn. đứng xoạng chân.v.) bằng tảng liếm cũng có tác dụng phòng bệnh. Triệu chứng lâm sàng • Chướng hơi do thức ăn: o Có thể xảy ra trong vòng vài giờ sau khi ăn phải các loại thức ăn không hợp lý. Tuy nhiên khi xuất hiện cũng phải cấp cứu ngay. o Đồng thời phải chống sự tạo khí và thoát hơi ra khỏi dạ cỏ bằng cách chà xát vùng dạ cỏ nhiều lần. o Lấy tay hay đoạn tre nhỏ ngoáy vào cuống họng kích thúc phản xạ ợ hơi và cho dê uống 300-500 ml dầu ăn. o Trong giai đoạn đầu của bệnh. o Nếu dê bị tê liệt thì nên xoay tròn dê hoặc xoa vuốt vùng dạ cỏ có thể giúp cho dầu phân đều trong dạ cỏ. Chướng bụng đầy hơi (Ruminal Tympani) Chướng bụng đầy hơi ở dê ít thấy hơn ở trâu bò và cừu.9. Chướng bụng trong trường hợp này sẽ nhẹ hơn. o Chỉ nên dùng kim chọc dạ cỏ khi cấp cứu ở giai đoạn cuối cùng của chướng hơi cấp. o Dấu hiệu điển hình nhất là căng bụng. • Chướng hơi thứ cấp: o Được can thiệp bằng ống sông dạ dày và hoặc tháo bỏ dị vật khỏi cuống họng. kiệt sức. đầu cao hơn mông. nước dãi không thể chảy lại vào dạ cỏ được nữa o Nếu tắc nghẽn không hoàn toàn thì hơi có thể thoát ra được. đặc biệt là căng ở bên trái. 4. Cho nên cần tiêm kháng sinh 3-5 ngày sau khi chọc thoát hơi dạ cỏ. • Chướng hơi do thức ăn: o Trước hết cho dê đứng ở nơi thoáng mát. hoặc 150-200 ml riệu hay dấm tỏi. o Nếu không can thiệp kịp thời con vật sẽ bị hôn mê. ống sông dạ cỏ nên được sử dụng để thoát hơi và chống sự tạo bọt. Điều trị Can thiệp kịp thời là rất cần thiết. Trướng bụng do thức ăn hay xảy ra hơn so với chướng hơi thứ cấp. tắc thở và sẽ chết trong vòng 1 giờ.4 Cách tiêm và cho dê uống thuốc train_extension_crop_manual_husbandry_VN 72 . phot-pho v.

Phú Khánh. Tiêm chậm. . Đặc điểm của một số giống bò: Bò vàng Thanh hoá Là giống bò tốt. đàn bò sữa tăng 11%/năm.146. Năm 2000 tổng đàn bò cả nước là 4. nhẹ nhàng vào vị trí tiêm. 2. cái trưởng thành nặng 180200 kg. lúc 2 tuổi nặng 155-180 kg. Giống bò Việt Nam Trước đây. khối lượng lớn hơn bò Thanh Hoá. Bò Cao Bằng train_extension_crop_manual_husbandry_VN 73 .1. Tây Ninh bò có khối lượng bình quân 200 kg. bò cái trưởng thành 190-210 kg. dài thân chéo 112-113 cm. Đặt vấn đề Chăn nuôi bò đã được hình thành từ lâu ở nước ta. 5.Sát trùng kim và seringe bằng cách luộc sôi.000 con. bò được nặng 310. Khối lượng sơ sinh bình quân: 12-15 kg. vòng ngực: 132cm. Bò Nghệ an Thuộc loại bò u. Con đực trưởng thành nặng 300 – 350 kg ( con to nặng: 400 kg). Khối lượng sơ sinh 13-16 kg. Kết quả khảo sát đàn bò vàng ở 6 tỉnh: Lạng Sơn. bò đực 220-250 kg. dây thần kinh . Sông Bé. Tránh vào vị trí tĩnh mạch.300.2. Thanh Hoá.360 kg. con lớn có thể nặng đến 250 kg. trong vòng 10 năm qua tốc độ tăng bình quân của đàn bò là 2-3%/năm. 5. có chiều cao vây trung bình từ 103 – 105 cm. Cho dê uống thuốc Chủ đề 5 : PHÁT TRIỂN CHĂN NUÔI BÒ PGS TS Tôn Thất Sơn Trường Đại học Nông nghiệp 1 5. Theo số liệu thống kê..VVị trí tiêm bắp: trong cơ vùng vai hoặc đùi sau. đàn bò nước ta chủ yếu là giống bò vàng địa phương có tầm vóc nhỏ.233 đến năm 2002 đã tăng lên đến 4.1. Khối lượng bò trưởng thành: bò cái 170-190 kg. Nghệ An.

18 và 24 tháng tuổi tương ứng là: 400. Bò có chiều cao 1. ngon. 132.69.05. 76.5 và 90. 94.89 + Bò Red Sinhi và bò lai Sind: Bò đực: 415 kg và 416 kg Bò cái: 232 kg và 275.43 cm .25. 52. train_extension_crop_manual_husbandry_VN 74 . 183.35. 129. 93. Bò có dạng đầu ngắn và nhỏ.15. kết cấu ngoại hình vững chắc.5 kg Lê Quang Nghiệp (1992) khối lượng ở sơ sinh.3. Lê Quang Nghiệp (1982) tăng trọng hàng ngày giai đoạn: 1-3.5.18 và 24 tháng tuổi tương ứng là: 18.93.6 kg Theo Lê Viết Ly và Vũ Văn Nội ( 1980)Khối lượng của con lai : Đực Red Sinhi x cái lai Sind ở sơ sinh. 156. 31. 78.2.95.67. 153. 1. 83. 123.27 m. 106. chiều rộng khá phát triển. 6.1.2 kg Nguyễn Văn Thưởng và Trần Trọng Thêm (1990): khối lượng của bò lai Sind giai đoạn sơ sinh và 6 tháng tuổi: 20.21. 70. 122.91.Cao vây tương ứng (cm): 45. Khối lượng đạt từ 330 – 400 kg. 2.78.18.5.Có tầm vóc vạm vỡ hơn bò Nghệ An.66.6 115. 28.74.Kích thước vòng ngực tương ứng: 58. 70. đó là đặc điểm của bò hướng thịt. Năng suất của một số giống bò Việt Nam Theo Nguyễn Văn Thưởng và CS ( 1983) Bò Nghệ An Bò Thanh Hoá Bò Lạng Sơn Đực Cái Đực Cái Đực Cái Khối lượng (kg/con) 279 206 250 205 215 184 Dài thân chéo ( cm ) 124. lúc trương thành bò cái nặng: 200-250 kg. 3-6.1kg.5.08 . bò đực nặng: 300400 kg.3. chiều dài thân và lưng khá rộng và ngực sâu và rộng. 158. tỷ lệ thịt xẻ 40-50 %. chất lượng thịt mềm.3. 105. 46. 100.94 và 190.18.92.12. 159.15 – 1.2. 86.24 và 36 tháng tuổi: 15.6 kg và bò lai ( vàng Việt Nam x Zebu Cuba) có khối lượng tương đương là: 18.5.46.2. 35. 110. 117. 80. 1.77 và 109. 257.3. 59. 71.09. 57. 198.6.2 và 239.2.29. 60.9 119.0.24 và 36 tháng tuổi của bò F1( bò vàng x Sind ) là 17.4.04. và 100.6.3 117. và 138.2. 98. bò có thân hình dài.3.12.2 113 KÍCH THƯỚC MỘT SỐ CHIỀU ĐO CỦA BÒ CÁI VIỆT NAM Chỉ tiêu Khối lượng (kg) Cao vây (cm) Cao khum (cm) Cao xương ngồi (cm) Dài thân chéo (cm) Vòng ngực (cm) Vòng ống (cm) Lai Sind 280 112 118 101 122 156 17 Thanh Hoá 207 99 102 92 113 141 15 Nghệ An 200 183 108 112 140 14 Theo Lê Quang Nghiệp (1982) + Khối lượng bò vàng Thanh Hoá: Sơ sinh.8 113.6. 114. 61.1 và 212. 5.47.3 và 170 g/ ngày. 225.83. 189. 273.99.86. 106.3. 72.65 .90. Bò Phú Yên Bò Phú Yên là một giống bò tốt ở nước ta.2.88. 12.Dài thân chéo (cm): 47.

rất thuần. Khả năng cày kéo tốt.3 Đặc điểm trong giái đoạn sinh trưởng: + Trong giai đoạn sinh trưởng thì sự phát triển của toàn bộ cơ thể biến đổi khác nhau theo từng giai đoạn (Đồ thị 1) train_extension_crop_manual_husbandry_VN 75 . chắc chắn. Quản Bạ. thịt mịn và ngon.--------2 năm tuổi : 210 kg .3. vệ sinh. Đặc điểm sinh trưởng Kể từ sau khi thụ thai: Tinh trùng x trứng tạo thành hợp tử.--------3 năm tuổi : 252 kg 5.---------3 ----------: 278 kg .Bò cái loại C : 6-7 năm tuổi ---------------.Bò đực loại B : 6-7 năm tuổi --------------. Một ít có màu đen nhánh hoặc loang trắng.3. Bò Hà Giang tính nết rất thuần thục. Bò Hà Giang nói chung chịu khó. ngực sâu. da mỏng. Khối lượng trung bình con đực: 250-350 kg.Bò đực loại C : 4-5 năm tuổi -----------.Bò cái loại B : 6-7 năm tuổi ---------------. Màu lông đa số có màu vàng nhạt. chiều dài.Bê cái 1 năm tuổi : 195 kg . bề ngang. Khái niệm về sinh trưởng và cơ sở di truyền của sinh trưởng Sinh trưởng là sự tích luỹ các chất hữu cơ do đồng hoá và dị hoá là sự tăng chiều cao. . có con nặng 450-500 kg.---------2 ----------: 218 kg . Do được đồng bào H’Mông ( đồng bào Mèo) nuôi nhiều nên bò Hà Giang còn được gọi là bò Mèo.Bò cái loại A : 4-5 năm tuổi ---------------. mông dài nhưng hơi lép.Bò cái loại A: 6-7 năm tuổi có khối lượng 327 kg . cao khum cao hơn cao vây. chịu rét.Thời kỳ ngoài cơ thể mẹ (sinh ra đến chết) Suốt trong hai thời kỳ này. Bò Mèo đẻ rải rác quanh năm. chân cao.280 kg. dáng đi nhanh nhẹn. tai to đưa ngang. mỗi ngày có thể cày 1000 – 1500 m2 ở vùng núi đá dốc đứng.Thời kỳ trong cơ thể mẹ (bào thai) . Bò Hà Giang chịu kham khổ.Bò cái loại C : 4-5 năm tuổi ----------------. bê sơ sinh: 15-16 kg. Mèo Vạc. Yên Minh. đỉnh trán có u gồ hoặc phẳng (91%).Khối lượng phân: Hàng ngày trung bình 1 con trâu trưởng thành thải ra: 15-20kg phân còn ở bò là: 1015 kg Bò Hà Giang Nuôi nhiều từ lâu ở các huyện vùng cao Hà Giang: Đồng Văn.Bê đực 1 năm tuổi: 210 kg . cơ thể phát triển qua hai thời kỳ: . một ít trán lõm (9%). Khối lượng bò Hà Giang . lông mịn.265 kg .3. sẫm hoặc cánh dán.355 kg Nói chung bò đực trưởng thành có khối lượng trung bình 350 kg/con.267 kg .Bò cái loại B : 4-5 năm tuổi ----------------. đa số 3 năm đẻ hai lứa.378 /con . khối lượng của các bộ phận và toàn bộ cơ thể con vật trên cơ sở tính di truyền từ đời trước. trong cơ thể gia súc luôn luôn xảy ra những quá trình biến đổi đó là sự sinh trưởng và phát dục. chịu kham khổ. tỷ lệ nuôi sống đạt 90-95 %.1. lưng hơi võng.2. Hình thức nuôi bò của đồng bào vùng cao Hà Giang là nuôi nhốt. 5.Bò đực loại A: 6-7năm tuổi có khối lượng 390 kg / con .3. 5. Chuồng nuôi bò đồng bào làm rất thoáng mát.215 kg Bò cái trọng lượng không đồng đều nhưng cũng có con nặng đến 300–350 kg. Khả năng sinh trưởng 5. đầu bò đực thô hơn. Đầu bò cái thanh.348 kg . ngay cả khi phải cày ở những nương cheo leo trên núi đá tai mèo.220 kg . . Con cái: 220 .

làm cơ sở cho giai đoạn sau tăng về kích thước. .Tế bào không bền: Phân chia liên tục (biểu bì) KHỐI LƯỢNG CƠ THỂ (kg) 1000 BÒ 800 400 200 100 CỪU NGƯỜI 50 25 12. Trong cơ thể có 3 loại tế bào: . con vật lợi dụng thức ăn tốt. SINH TRƯỞNG CỦA MỘT SỐ LOÀI GIA SÚC VÀ NGƯỜI Sự tăng lên của số lượng tế bào phụ thuộc vào dinh dưỡng.Sự biến đổi của sự tăng tốc độ sinh trưởng là do sự tăng lên của số lượng tế bào chứ không phải là kích thước. Tuỳ từng gia súc khác nhau có bước ngoặt sinh trưởng khác nhau: Bò : 1.Tế bào vĩnh cửu: phân chia mạnh trong giai đoạn phát triển thai (tế bào thần kinh) .0 4.2 năm tuổi Lợn: 18 tháng tuổi . sau đó tăng nhanh đến khi trưởng thành thì chậm lại. Đường biểu sự sinh trưởng Giữa hai thời kỳ nhanh và chậm đó có bước ngoặt sinh trưởng. từ thụ thai) ĐỒ THỊ 1. trưởng thành thì ngừng: cơ.Sự biến đổi về tốc độ sinh trưởng ở động vật và người đều giống nhau: sau khi thụ thai phát triển chậm.Tế bào bền: phân chia mạnh trong giai đoạn sinh trưởng.0 2. Số lượng tế bào tăng nhanh thì tăng trọng sẽ nhanh.5 . Nuôi dưỡng tốt khi còn non thì ảnh hưởng tốt hơn đến khi trưởng thành. Nếu nuôi dưỡng tốt ngay từ khi còn non thì làm cho tế bào tăng nhanh.25 0. train_extension_crop_manual_husbandry_VN 76 .5 1.0 16 32 LỢN TUỔI (năm.0 8.5 0.

. Nuôi bê đực giống bò vàng Việt nam đến 21-24 tháng tuổi đạt 190-230 kg là có thể giết thịt và có hiệu quả kinh tế.). Ở các nước có ngành chăn nuôi bò thịt truyền thống với những bò chuyên dụng thịt nổi tiến trên thế giới như bò Charolais. ốm yếu.Trong trường hợp thiếu dinh dưỡng thì chất dinh dưỡng sẽ không cung cấp cho sự tổng hợp mỡ (không có sự tích luỹ của mỡ). Loại những con bò già.4. Kỹ thuật nuôi bò cái sinh sản Trong kỹ thuật nuôi bò thịt.Nếu chế độ nuôi dưỡng tiếp tục kém. bán giống hoặc chuyển cho nơi khác nuôi thịt.bê thịt nuôi đến 15-16 tháng tuổi đạt 450-500 kg. .Trong điều kiện dinh dưỡng tốt.Kỹ thuật nuôi bê đến 21-24 tháng tuổi 5. Santa-gertrudis.4 Kỹ thuật nuôi bò thịt Điểm mấu chốt trong kỹ thuật nuôi bò thịt là nuôi bê từ sơ sinh đến 15-18 tháng tuổi đạt khối lượng giết thịt với tỷ lệ thịt xẻ cao. nuôi con tốt. Bảng 1. Sở dỉ có sự xác định thứ tự sinh trưởng như vậy là do có sự ưu tiên về các chất dinh dưỡng đối vơí các bộ phận và các tổ chức của cơ thể trên. Aberdin Angus vv. (Biểu đồ 1) .vv. các đỉnh phát triển của các tổ chức gần nhau và thời gian sinh trưởng nhanh. Khi gia súc cái có thai thì chất dinh dưỡng trong máu lại ưu tiên cho sự phát triển của thai và tổ chức ngoài thai. 1988) Khối lượng cơ thể (kg) Tiêu tốn thức ăn/tăng trọng (kg/kg) 50 2:1 100 3:1 300 5. mỡ cơ thể được chuyển thành năng lượng nuôi cơ thể. các đỉnh cách xa nhau. Hereford. Khi gia súc cái có thai thì chất dinh dưỡng trong máu lại ưu tiên cho sự phát triển của thai và tổ chức ngoài thai.5 : 1 500 8. Nếu bê sinh ra nuôi đến 6-8 tháng tuổi. Nuôi bê lai hướng thịt có thể đạt trên 300 kg ở 21-24 tháng tuổi. Shorthorn. mỡ cơ thể được chuyển thành năng lượng nuôi cơ thể. đẻ ít. Đực giống có vai trò quan trọng trong phát triển đàn bò nên cần phải được chăm sóc nuôi dưỡng tốt và sử dụng hợp lý. Mỗi đực giống dùng phối giống không quá 40-50 bò cái sinh sản trong mùa phối giống. Bằng các biện pháp giống hay nuôi dưỡng không làm thay đổi thứ tự phát triển của các tổ chức mà chỉ đẩy nhanh hoặc làm chậm lại quá trình sinh trưởng. thớ thịt mềm có dắt mỡ.5: 1 Để điều khiển quá trình trên là do hormon 5. thì cơ cấu đàn phải có 50-60 % bò cái sinh sản và 12-15% cái hậu bị. thì cơ cũng không phát triển. tỷ lệ thịt xẻ 60-70%..Nếu chế độ nuôi dưỡng tiếp tục kém. Nếu dinh dưỡng kém. Đực giống trưởng thành mỗi ngày có thể cho phối giống 2-3 train_extension_crop_manual_husbandry_VN 77 . thì cơ cũng không phát triển. Trong kỹ thuật nuôi bò thịt có hai phần: . Bò cái sinh sản là nguồn cung cấp bê nuôi thịt (tỷ lệ đẻ cao. Có sự ưu tiên về các chất dinh dưỡng đối vơí các bộ phận và các tổ chức của cơ thể . thời gian sinh trưởng kéo dài.Kỹ thuật nuôi bò cái sinh sản .1. Biến động hiệu quả sử dụng thức ăn theo khối lượng cơ thể bò (Blowey. Limousin. .Trong trường hợp thiếu dinh dưỡng thì chất dinh dưỡng sẽ không cung cấp cho sự tổng hợp mỡ (không có sự tích luỹ của mỡ). Ta chưa có kỹ thuật nuôi bò thịt này. Cơ cấu đàn trong hộ nuôi bò thịt: bò cái sinh sản và nuôi bê thịt thì cơ cấu phải có ít nhất > 40% bò cái sinh sản và 10-12% bò cái hậu bị. nuôi bò cái sinh sản và nuôi bê lấy thịt có mối quan hệ mật thiết và hỗ trợ lẫn nhau. ..

5.68 (1-và 11+) 4 ngày thứ năm +0.8 3.84 Tháng thứ hai +0.3 Bảng 3.28 +1.85 +0.90 (1-và 11+) +2. Tăng trọng bê thịt (bò vàng Việt Nam) Chỉ tiêu Tháng tuổi Sơ sinh 6 12 18 21 24 Khối lượng cuối kỳ(kg/con) 14 76 125 176 202 230 Tăng trọng (g/ngày) 289 272 284 289 310 Tăng trọng (kg/tháng) 8.22 +0.21 (12 -.01 125 101 Tăng trọng (kg/ ngày ) Khối lượng cơ thể trước khi vào vụ hè (kg) Biến động của khối lượng cơ thể hàng ngày (kg/con) 4 ngày đầu tiên -3.2. Tăng trọng bê thịt lai Tháng tuổi Chỉ tiêu Sơ sinh 6 12 18 21 24 Khối lượng cuối kỳ(kg/con) 20 95 160 230 267 310 Tăng trọng (g/ngày) 416 361 388 411 478 Tăng trọng (kg/tháng) 12.96 +1.40 +1.41 Tháng thứ năm +0.14 (0-và 12+) +1.28 (0-và 12+) +3.6 9. Bảng 2.40 (0-và 12+) Tháng thứ nhất +0.5 10. đồi rừng thì với qui mô mỗi gia đình nuôi 30-50 bò.3 Sinh truởng và khả năng phục hồi sinh trưởng Bảng 4.5 8.46 (0-và 12+) +1.65 (3-và 9+) +1.7 12.65 (2-và 10+) +1.06 (0-và 12+) +1.55 (0-và 12+) 4 ngày thứ bảy tiếp theo + 0. trong đó 12-20 cái sinh sản và 3-6 cái hậu bị.93 +1.73 155 Chế độ dinh dưỡng trong mùa đông Trung bình Thấp 0.27 +1. 2-3 đàn như vậy có thể dùng chung một đực giống.51 Tháng thứ ba +0.8 11.27 (6-và 6+) 4 ngày thứ hai + 0.lần với thời gian nghỉ 1-2 ngày.4.0+ ) -1.3 Muốn đạt các chỉ tiêu trên cần phải có đầu tư về thức ăn.và 8+) +2. Với những vùng có bãi chăn. Tăng trọng qua từng thời kỳ (bảng 1) Bảng 1. Ảnh hưởng của việc bổ sung khô dầu lạc đến tăng trọng của cái tơ (khối lượng 150 kg) Khô dầu bổ sung (g/ngày) 0 200 400 600 Rơm thu nhận (kg/ngày) 3.và1+) +0.4.27 +0.2 8. Tăng trọng của bò thịt trong 4 tháng mùa hè (168 ngày mùa đông trước đó ăn 3 chế độ ăn khác nhau: cao.3 14.48 (4.17 (0-và 12+) 4 ngày thứ ba Không cân 4 ngày thứ tư +1.68 (0-và 12+) +1.7 8.05 Ghi chú: các số trong ngoặc đơn (1. trung bình và thấp) Cao 0.8 3.08 (11.8 3.15 (0-và 12+) 4 ngày thứ sáu +1.và 11 +): 1 bò giảm. 11 bò tăng trọng train_extension_crop_manual_husbandry_VN 78 .8 Tăng trọng (g/ngày) 84 371 373 508 Hiệu quả sử dụng TĂ (kg TĂ/kg tăng trọng) 46 11 12 9 5.17 Tháng thứ tư +0. Đực giống tơ cho phối 1-2 lần trong ngày với khoảng cách 2 ngày.33 0. Kỹ thuật nuôi bê thịt Nuôi bê đực giống bò vàng đến 24 tháng tuổi có thể đạt 190-230 kg.58 +0.97 +1.52 (1-và 11+) +2.

8 4. vào tế bào tuyến vú.Hàm lượng Cl trong sữa bằng 1/3 hàm lượng Cl trong máu + Vitamin Vitamin trong sữa được hình thành từ vitamin có trong máu. Trong tế bào tuyến vú có enzym chuyển glocose thành galactose. Cazein và globulin được hình thành từ những axit amin trong máu. THÀNH PHẦN CỦA SỮA GIA SÚC Loài gia súc Bò sữa Dê Lợn Trâu Chất rắn không phải bơ 8. thông qua hoạt động của tế bào tuyến vú 6.25 0.17 Mỡ (bơ) Ca P Nguồn gốc của thành phần sữa + Sinh tổng hợp protein của sữa Protein của sữa có nhiều axit amin không thay thế hơn các loại thức ăn thông thường.. 1-2 h sau khi sinh cho bú ngay sữa đầu. nhưng chủ yếu vẫn là đường lacto.3 3.Hàm lượng Ca trong sữa cao hơn hàm lượng Ca trong máu 13 lần .7 8. Sữa thay thế cho bê train_extension_crop_manual_husbandry_VN 79 .Ở loài nhai lại mỡ sữa được hình thành từ axetat và β Hydroxybuterat nhưng phải nhờ glucose kích thích. gồm 50% là axit béo mạch ngắn gồm (C4 C14). + Đường sữa Trong sữa có một ít đường glucose và galactose.Hàm lượng K trong sữa cao hơn hàm lượng K trong máu 5 lần .5 8.13 0. còn lại là axit béo mạch dài.5 0. NH3. Việc hấp thu kháng thể trong sữa đầu tốt nhất thông qua ruột. CHẾ ĐỘ DINH DƯỞNG NUÔI BÊ CHƯA CAI SỮA Sau khi bê sinh ra.5. Đường gluco có từ máu.Ở loài không nhai mỡ sữa được hình thành từ glucose .5. + Chất khoáng trong sữa Trong sữa có hơn 30 nguyên tố khoáng. Thành phần của sữa bò + Khác nhau theo loài. Protein sữa có 3 dạng chủ yếu: Cazein. trong sữa đầu nhiều kháng thể (thành phần sữa đầu).3 Lactose % 4. sau đó vào sữa.Hàm lượng Na trong sữa bằng 1/7 hàm lượng Na trong máu .1 4.6 4. Thành phần mỡ sữa đặc trưng Butyric (C3H7COOH) Caproic (C5H11COOH) Palmitic (C15H31COOH) Oleic (C17H33COOH) Stearic (C17H35COOH) . giống BẢNG 1.8 5.3 5. sau thời gian này sẽ giảm. Trong những chất khoáng này thì thành phần khoáng trong máu và sữa khác nhau: .5 7. 95% N sữa là protein và 5 % N phi protein : urê. nên cho bê bú ngay sữa đầu. + Tổng hợp mỡ sữa Mỡ sữa là hỗn hợp của những Triglyxerit. albumin khuyếch thẩm trực tiếp từ máu.2 3.09 0. Các chất khoáng lấy từ máu thông qua hoạtt động của tế bào tuyến vú.7 4. thông qua sự tổng hợp của tế bào tuyến vú.11 0.13 0.Hàm lượng P trong sữa cao hơn hàm lượng P trong máu 10 lần . creatin.7 11. Bê sau khi sinh chưa có kháng thể. hai loại này kết hợp với nhau tạo thành đường lacto. globulin. albumin (78%).6 Protein 3. trong thời gian từ 12 -24 h sau khi sinh.

Có thể trộn 4-6 % rỉ mật trong thức ăn khởi động. Thành phần dinh dưỡng của sữa thay thế: Protein : 20 . người ta có thể nuôi riêng bê trong cũi và cho uống sữa mẹ. Thành phần dinh dưỡng của thức ăn khởi động: 80% TDN. thức ăn ủ xanh.8 tuần tuổi. nằm trong khoảng 4 .22%. Tuổi cai sữa có thể thay đổi theo từng vùng.Trong giai đoạn bê theo mẹ. Mỡ: tối thiểu 10 %. Có thể cho đến 20% trong điều kiện lạnh hay bê bị stress. có thể cho bê uống toàn bộ sữa mẹ hay có thể cho uống dung dịch sữa thay thế. cỏ họ đậu ép viên. nên ép viên. Trong thời gian trước khi cai sữa không cho ăn cỏ khô. Bê sẽ được cai sữa khi lượng thức ăn thu nhận đạt khoảng: 680 .4 ngày liên tục. trong 3 . Trong chế độ nuôi dưỡng bê thời kỳ đầu. ngoài chế độ cho bú sữa mẹ. 18-20% protein thô và tối thiểu 3 % mỡ. train_extension_crop_manual_husbandry_VN 80 .900 g/ngày. Thức ăn khởi động cho bê có thể cho ăn vào 4 ngày tuổi.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful