You are on page 1of 252

[pro.

t]
΢ΤΝΟΨΙ΢ Ι΢ΣΟΡΙΩΝ ΑΡΧΟΜΕΝΗ ΑΠΟ ΣΗ΢ ΑΝΑΙΡΕ΢ΕΩ΢ ΝΙΚΗΦΟΡΟΤ ΒΑ΢ΙΛΕΩ΢ ΣΟΤ ΑΠΟ ΓΕΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΕΧΡΙ ΣΗ΢ ΒΑ΢ΙΛΕΙΑ΢
Ι΢ΑΑΚΙΟΤ ΣΟΤ ΚΟΜΝΗΝΟΤ ΢ΤΓΓΡΑΦΕΙ΢Α ΠΑΡΑ ΙΩΑΝΝΟΤ
ΚΟΤΡΟΠΑΛΑΣΟΤ ΚΑΙ ΓΕΓΟΝΟΣΟ΢ ΜΕΓΑΛΟΤ ΔΡΟΤΓΓΑΡΙΟΤ ΣΗ΢
ΒΙΓΛΑ΢ ΣΟΤ ΢ΚΤΛΙΣΖΗ.
[pro.1] Σὴν ἐπιτομὴν τῆσ ἱςτορίασ ἄριςτα μετὰ τοὺσ παλαιοὺσ ἐπραγματεφςαντο πρῶτον μὲν ὁ μοναχὸσ Γεϊργιοσ καὶ ςφγκελλοσ χρθματίςασ
Σαραςίου τοῦ ἁγιωτάτου πατριάρχου, μετ' ἐκεῖνον δὲ ὁ ὁμολογθτὴσ
Θεοωάνθσ καὶ τοῦ Ἀγροῦ ἡγοφμενοσ, ἐπιςτατικϊτερον τὰσ ἱςτορικὰσ
ἐπιδραμόντεσ βίβλουσ καὶ ςυνοψίςαντεσ λόγῳ μὲν ἀωελεῖ καὶ ἀπεριζργῳ,
μονονουχὶ δὲ τῆσ οὐςίασ αὐτῆσ ἐωαπτομζνῳ τῶν πεπραγμζνων. ἀλλ'
ὁ μζν, ὁ Γεϊργιοσ, ἀπὸ καταβολῆσ ἀρξάμενοσ κόςμου ἐσ τοὺσ τυράννουσ κατζλθξε, Μαξιμιανόν ωθμι καὶ τὸν τοφτου υἱὸν Μαξιμῖνον. ὁ δζ,
ὁ Θεοωάνθσ, τὸ ἐκείνου τζλοσ οἰκείαν ἀρχὴν ποιθςάμενοσ καὶ τὴν ἐπίλοιπον ςυντεμὼν χρονογραωίαν καὶ ἐσ τὴν τελευτὴν τοῦ βαςιλζωσ Νικθωόρου τοῦ ἀπὸ γενικῶν καταντιςασ ἔςτθ τοῦ δρόμου. μετὰ δὲ τοῦτον
οὐδεὶσ ἄλλοσ ἐπζδωκεν ἑαυτὸν τῷ τοιοφτῳ ςπουδάςματι. ἐπεχείρθςαν
μὲν γάρ τινεσ, οἷον ὁ ΢ικελιϊτθσ διδάςκαλοσ, καὶ ὁ κακ' ἡμᾶσ ὕπατοσ
τῶν ωιλοςόωων καὶ ὑπζρτιμοσ ὁ Ψελλόσ, καὶ πρὸσ τοφτοισ ἕτεροι. ἀλλὰ
παρζργωσ ἁψάμενοι τοῦ ἔργου τῆσ τε ἀκριβείασ ἀποπεπτϊκαςι, τὰ
πλεῖςτα τῶν καιριωτζρων παρζντεσ, καὶ ἀνόνθτοι τοῖσ μετ' αὐτοὺσ
γεγόναςιν, ἀπαρίκμθςιν μόνθν ποιθςάμενοι τῶν βαςιλζων καὶ διδάξαντεσ, τίσ μετὰ τίνα τῶν ςκιπτρων γζγονεν ἐγκρατισ, καὶ πλεῖον οὐδζν.
εἰ γὰρ καί τινων δοκοῦςιν ἐπιμνθςκῆναι πράξεων, ἀλλὰ καὶ ταφτασ
οὐκ ἐςτοχαςμζνωσ ςυγγραψάμενοι ἔβλαψαν τοὺσ ἐντυγχάνοντασ, οὐκ
ὠωζλθςαν. ὁ γὰρ Δαωνοπάτθσ Θεόδωροσ, Νικιτασ ὁ Παωλαγϊν,
Ἰωςὴω Γενζςιοσ, καὶ Μανουὴλ οἱ Βυηάντιοι, Νικθωόροσ διάκονοσ ὁ
Φρφξ, ὁ Ἀςιανὸσ Λζων, Θεόδωροσ ὁ τῆσ ΢ίδθσ γενόμενοσ πρόεδροσ, καὶ
ὁ τοφτου ἀνεψιὸσ καὶ ὁμϊνυμοσ ὁ τῆσ ἐν ΢εβαςτείᾳ κακθγθςάμενοσ
ἐκκλθςίασ, καὶ ἐπὶ τοφτῳ Δθμιτριοσ ὁ τῆσ Κυηίκου, καὶ ὁ μοναχὸσ
Ἰωάννθσ ὁ Λυδὸσ οἰκείαν ἕκαςτοσ ὑπόκεςιν προςτθςάμενοι, ὁ μὲν ἔπαινον ωζρε εἰπεῖν βαςιλζωσ, ὁ δὲ ψόγον πατριάρχου, ἅτεροσ δὲ ωίλου
ἐγκϊμιον καὶ ἐν ἱςτορίασ ςχιματι τὸν ἑαυτοῦ ἕκαςτοσ ἀποπλθροῦντεσ
ςκοπὸν πόρρω τῆσ τῶν εἰρθμζνων κεοωόρων ἀνδρῶν ἀποπεπτϊκαςι
διανοίασ. ἀποτάδθν γὰρ τὰ κατὰ τοὺσ αὐτῶν χρόνουσ ςυνενεχκζντα,
καὶ μικρὸν ἄνωκεν, ἱςτορικῶσ ςυγγραψάμενοι, καὶ ὁ μὲν ςυμπακῶσ, ὁ
δ' ἀντιπακῶσ, ὁ δὲ καὶ κατὰ χάριν, ἄλλοσ δὲ καὶ ὡσ προςετζτακτο,
τὴν ἑαυτοῦ ςυνκεὶσ ἱςτορίαν καὶ πρὸσ ἀλλιλουσ ἐν τῇ τῶν αὐτῶν ἀωθγιςει διαωερόμενοι ἰλίγγου καὶ ταραχῆσ τοὺσ ἀκροατὰσ ἐμπεπλικαςιν.
ἡμεῖσ δὲ τῷ πόνῳ τῶν εἰρθμζνων ἀνδρῶν ἐκείνων ἀρεςκζντεσ καὶ λυςιτελιςειν οὐ μικρὰ τὴν ςφνοψιν τοῖσ ωιλιςτοροῦςιν ἐλπίςαντεσ καὶ μάλιςτα
τοῖσ τὸ ῥᾷςτον τοῦ ἐπιπονωτζρου προτικεμζνοισ, ςυντομωτάτθν διδοῦςαν κατάλθψιν τῶν ἐν διαωόροισ ςυμβεβθκότων καιροῖσ καὶ τοῦ βάρουσ
τῶν ὑπομνθμάτων ἐλευκεροῦςαν, τὰσ τῶν ἄνωκεν λεχκζντων ςυγγραωζων ἐπ' ἀκριβὲσ ἱςτορίασ ἀναλεξάμενοι καὶ τὰ ἐμπακῶσ ἢ καὶ πρὸσ
χάριν λεχκζντα ἀποδιοπομπιςαντεσ καὶ τὰσ διαωορὰσ καὶ διαωωνίασ
παρζντεσ, ἀποξζςαντεσ δὲ καὶ ὅςα ἐγγὺσ ἐρχόμενα εὕρομεν τοῦ μυκϊ-

δουσ, τὰ δὲ εἰκότα καὶ ὁπόςα μὴ τοῦ πικανοῦ ἀπζπιπτε ςυλλεξάμενοι,
προςκζντεσ δὲ καὶ ὁπόςα ἀγράωωσ ἐκ παλαιῶν ἀνδρῶν ἐδιδάχκθμεν,
καὶ ὑω' ἓν ἐπιδρομάδθν ςυνκζμενοι τοῖσ μεταγενεςτζροισ καταλελοίπαμεν
τροωὴν ἁπαλὴν καὶ τοῦτο δὴ τὸ τοῦ λόγου ἀλθλεςμζνθν, ἵν' οἱ μὲν τὰσ
τῶν ῥθκζντων ἱςτορικῶν βίβλουσ ἐπελκόντεσ ὑπομνιματα ἔχοιεν ςυνζκδθμον ωζροντεσ καὶ ἐπιόντεσ τουτὶ τὸ βιβλίον-οἶδε γὰρ ἡ ἀνάγνωςισ
ἀνάμνθςιν ἐμποιεῖν, ἡ δ' ἀνάμνθςισ τρζωειν καὶ μεγαλφνειν τὴν μνιμθν,
ὥςπερ τοὐναντίον ἡ ἀμζλεια καὶ ῥαςτϊνθ ἐπιωζρειν ἀμνθςτίαν, ᾗτινι
πάντωσ ἕπεται λικθ ἀμαυροῦςα καὶ ςυγχζουςα τὴν μνιμθν τῶν πεπραγμζνων-οἱ δὲ μιπω ἐντετυχθκότεσ ταῖσ ἱςτορίαισ ὁδθγὸν ἔχοιεν τινδε
τὴν ἐπιτομὴν καὶ ἀναηθτοῦντεσ τὰ πλατικῶσ γεγραμμζνα ἐντελεςτζραν
τῶν πεπραγμζνων λαμβάνοιεν εἴδθςιν. ἀλλ' ἀρκτζον ἐντεῦκεν.
[Mich1.t] ΜΙΧΑΗΛ Ο ΚΟΤΡΟΠΑΛΑΣΗ΢ Ο ΡΑΓΓΑΒΕ
[Mich1.1] Νικθωόρου τοῦ βαςιλζωσ ἐν Βουλγαρίᾳ ἀναιρεκζντοσ, ΢ταυρακίου
τε τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ καιρίαν πλθγζντοσ κἀν τῇ βαςιλίδι ἀναςωκζντοσ καὶ
μετὰ δφο μῆνασ πρὸσ τῇ βαςιλείᾳ ἀποκεμζνου καὶ τὴν ηωιν, ὁ κουροπαλάτθσ Μιχαὴλ ὁ τοῦ βαςιλζωσ γαμβρόσ, ᾧ Ῥαγγαβὲ ἦν ἡ προςθγορία, ἐγκρατὴσ τῶν Ῥωμαϊκῶν διὰ τοῦ διμου καὶ τῆσ ςυγκλιτου
ἀναδείκνυται ςκιπτρων, ἀπωκοφμενοσ μὲν τὴν ἀρχὴν καὶ μὴ ἱκανὸσ
εἶναι λζγων ὄγκον τοςοφτων πραγμάτων προςαναηϊςαςκαι, τῷ
πατρικίῳ δὲ Λζοντι τῷ ἐξ Ἀρμενίων, ἀνδρὶ κυμοειδεῖ δοκοῦντι καὶ
δραςτθρίῳ καὶ τοῦ ςτρατεφματοσ τῶν Ἀνατολικῶν ἄρχοντι τθνικαῦτα,
παρεχϊρει τῆσ ἐξουςίασ, κἂν ἐκεῖνοσ διδομζνθν λαβεῖν οὐκ ἠκζλθςεν,
ἀνάξιον ἑαυτὸν ἀποκαλῶν τοῦ βαςιλικοῦ κρόνου, προὐτρζπετο δὲ μᾶλλον τὸν Μιχαὴλ ὡσ αὐτῷ πρζπον ἀναδζξαςκαι τὸ κράτοσ, καὶ αὐτὸσ
ὑπιςχνεῖτο οἰκζτθσ ἔςεςκαι διὰ βίου καὶ λειτουργὸσ πιςτότατόσ τε καὶ
δραςτικϊτατοσ καὶ ὅρκοισ ωρικωδεςτάτοισ ἐνεπζδου τὰσ ὑποςχζςεισ.
[Mich1.2] Οὕτω δὲ τοῦ Μιχαὴλ καὶ παρὰ τὸν οἰκεῖον ςκοπὸν τὰσ ἡνίασ
ἀναδεξαμζνου τῆσ βαςιλείασ, Κροφμου τε τοῦ Βουλγάρων ἄρχοντοσ
ταῖσ ἔμπροςκεν εὐτυχίαισ ἐπαρκζντοσ καὶ τῶν Βουλγάρων ωρονθματιςκζντων ταῖσ νίκαισ τὰ τῆσ δφςεωσ ἐπυρπολοῦντο καὶ ἐλθΐηοντο. ἔδοξεν
οὖν τῷ βαςιλεῖ Μιχαὴλ ἐκςτρατεῦςαι κατ' αὐτῶν καὶ κακ' ὅςον οἷόν
τε ἐπιςχεῖν καὶ ἀναχαιτίςαι τὰσ Βουλγαρικὰσ προνομάσ. ταχφ τε οὖν
διατάγματα ἐπζμποντο πανταχοῦ καὶ ταχὺ τὰ ςτρατεφματα ςυνθκροίηοντο. καὶ ὁ Κροῦμοσ δὲ τὴν τοῦ βαςιλζωσ πυκόμενοσ κίνθςιν τὸν
ἑαυτοῦ λαὸν ἐκ τῆσ προνομῆσ ἀνακαλεςάμενοσ καὶ ὑω' ἓν ςυνακροίςασ
ςτρατόπεδόν τε καρτερὸν μάλα ἐπιξατο καὶ ἐπιόντα προςζμενε τὸν
βαςιλζα. ὡσ δὲ καὶ οὗτοσ ἀωίκετο καὶ παρεςτρατοπζδευςε τῷ Κροφμῳ
ἀγχοῦ που τῆσ Ἀδριανουπόλεωσ αὐλιηομζνῳ, ἀκροβολιςμοὶ μὲν ἐγίνοντο ςυνεχεῖσ καὶ ὅςον ἐν ἑκθβολίαισ μάχαι καὶ ἐν πάςαισ αὐταῖσ ἐπικρατζςτερα τὰ Ῥωμαίων ἐωαίνοντο, ὡσ καὶ ωυςθκζντασ διὰ τοῦτο τοὺσ
ςτρατιϊτασ ὁρμᾶν καὶ ςωαδᾴηειν πρὸσ ἀγχζμαχον καὶ κακολικὴν ςυμπλοκιν. ἐπζχοντοσ δὲ τοῦ βαςιλζωσ καὶ διατρίβοντοσ, εἴτε διὰ δειλίαν,
ὥςπερ ἐλζγετο, εἴτε καὶ καιρὸν ηθτοῦντοσ τὸν ἐπιτιδειον, εἰσ ἀναιςχυντίαν τὸ πλῆκοσ ἐτράπθ καὶ κατεβόων εἰσ πρόςωπον τοῦ βαςιλζωσ, καὶ
εἰ μὴ ἐξάξοι, ἠπείλουν αὐτοί τε διαρρῆξαι τὸν χάρακα καὶ ςυρράξαι
τοῖσ ἐναντίοισ. τοφτοισ κατακλαςκεὶσ τοῖσ λόγοισ ὁ βαςιλεὺσ ἀνοίγνυςί
τε τὰσ πφλασ τοῦ ςτρατοπζδου καὶ πρὸσ παράταξιν ἵςταται. τὸ δ'
αὐτὸ τοῦτο καὶ ὁ Κροῦμοσ εἰργάςατο καὶ τὸν ἑαυτοῦ ςυντάξασ λαὸν
ἀντίρροποσ ἔςτθ τῷ βαςιλεῖ. πολλὰ δ' οὗτόσ τε κἀκεῖνοσ τὸν ἑαυτοῦ
ἕκαςτοσ παρακαλζςαντεσ ςτρατὸν καὶ λόγουσ ἐπαγωγοὺσ καὶ παραινζ-

ςεισ εἰπόντεσ παρακαλζςαι δυναμζνασ πρὸσ ἀλκιν, τζλοσ τὸ πολεμικὸν ταῖσ ςάλπιγξι ςθμθνάμενοι ἀλλιλοισ προςζρραξαν· εὐρϊςτωσ
δὲ τῶν Ῥωμαίων ὑποςτάντων τοὺσ πολεμίουσ ἡρωϊκῶσ τε καὶ ἀνδρικῶσ
ἀγωνιηομζνων ἐδαπανᾶτο τὰ τῶν Βουλγάρων καὶ κἂν εἰσ παντελῆ
ἀπεῖδεν ὑπαγωγιν (ἤδθ γὰρ καὶ αὐτὸσ ὁ Κροῦμοσ ἀπζκαμεν ἁπαντα[Mich1.2.30] χοῦ ἐξιππαηόμενοσ καὶ τὰ πονοῦντα τῶν ςτρατευμάτων ἀναλαμβάνων),
εἰ μὴ Λζων ὁ τῶν Ἀνατολικῶν ςτρατθγὸσ τῆσ βαςιλείασ ἐρῶν καὶ τὰ
ὑπ' αὐτὸν διαωκείρασ τάγματα ςὺν αὐτοῖσ τὴν τάξιν ἀπολιπὼν ᾤχετο
ωεφγων αἰτίασ χωρίσ. τοῦτο δὲ καὶ ὁ λοιπὸσ ςτρατὸσ κατιδὼν ἐξεπλάγθ
καὶ τὸν τόνον τῆσ ἀνδρείασ ἐχαφνωςε. καὶ οἱ Βοφλγαροι ὅςον οὐδζπω
ωεφγειν ἐπίδοξοι ὄντεσ ἀνακαρριςαντεσ ἐπῆλκον μετ' ἀλαλαγμοῦ τοῖσ
Ῥωμαίοισ καὶ παλίντροπον τὴν νίκθν εἰργάςαντο. τῷ ςυμβάντι γὰρ
οἱ Ῥωμαῖοι καταβλθκζντεσ τὰσ ψυχὰσ τὴν τῶν Βουλγάρων οὐκ ἐδζξαντο
προςβολιν, ἀλλ' εὐκὺσ πρὸσ ωυγὴν ἐτράπθςαν. ἀπϊλοντο μὲν οὖν
καὶ τῶν ςτρατιωτῶν πολλοί, πίπτουςι δὲ καὶ τῶν ςτρατθγῶν οὐκ
ὀλίγοι. ὁ δὲ βαςιλεὺσ μόλισ μετά τινοσ μζρουσ ἀκραφςτου εἰσ Ἀδριανοφπολιν ἀναςῴηεται ἐκεῖκζν τε τὴν βαςιλίδα καταλαμβάνει τὸν εἰρθμζνον
Λζοντα μετὰ τῶν ἀμω' αὐτὸν ἐν Θρᾴκῃ καταλιπϊν, ὥςτε προςμζνειν
καὶ τὰσ λεθλαςίασ τῶν Βουλγάρων καὶ τὰσ ἐκδρομὰσ ἀνακόπτειν. ὁ
δὲ κακ' ἑαυτὸν ἄρτι γενόμενοσ, ἣν ὤδινεν ἐν τῷ κρυπτῷ εἰσ ωῶσ ἐξάγει
ἀποςταςίαν. κοινωςάμενοσ γὰρ τοῖσ αὐτοῦ κιαςϊταισ καὶ καιρὸν ἐπιτιδειον εἶναι ωιςασ εἰσ τὸ πλθρῶςαι τὸ ςπουδαηόμενον καὶ δι' αὐτῶν
λόγουσ ὑποςπείρασ ἅπαντι τῷ ςτρατῷ, ὡσ τῇ ἀωελείᾳ τοῦ βαςιλζωσ
καὶ τῇ πρὸσ τὰσ ςτρατθγικὰσ μελζτασ ἀναςκθςίᾳ τά τε Ῥωμαϊκὰ ἠωανίςκθ πλικθ καὶ ἡ παλαιὰ δόξα καὶ εὔκλεια ᾤχετο τῶν Ῥωμαίων, καὶ
οὕτω διαωκείρασ τοὺσ ςτρατιϊτασ, ἄρτι ςποράδασ ἐκ τῆσ τροπῆσ
ἐπανερχομζνουσ πεηοὺσ καὶ γυμνοὺσ καὶ μιγνυμζνουσ τῷ ςὺν αὐτῷ
ςτρατεφματι, πείκει πρὸσ ἀνταρςίαν ἰδεῖν. ἐκ μιᾶσ γὰρ ὁρμῆσ τὴν
ςκθνὴν τοφτου περιςτοιχίςαντεσ λόγουσ μὲν ἀπρεπεῖσ καὶ ἀναιςχφντουσ ἀπερρίπτουν εἰσ βαςιλζα, δειλὸν αὐτὸν ἀποκαλοῦντεσ καὶ ἄνανδρον
καὶ ἐξ ἀωελείασ τά τε Ῥωμαϊκὰ ἀπολλφντα ςτρατεφματα καὶ τὸ κλζοσ
καὶ τὴν δόξαν ἀχρειοῦντα τῆσ βαςιλείασ, αὐτόν τε ἀναωανδὸν εὐωιμουν
καὶ βαςιλζα Ῥωμαίων ἐκιρυττον. κρυπτομζνου δὲ τοφτου καὶ τὴν
ἀρχὴν ἀποςειομζνου Μιχαὴλ ὁ ἐξ Ἀμωρίου ὁ τραυλόσ, τάγματόσ
τινοσ καὶ αὐτὸσ Ῥωμαϊκοῦ ἐξθγοφμενοσ, τὸ ξίωοσ ςπαςάμενοσ, τοῦτο
δὲ καὶ ἄλλοισ τοῖσ τοῦ ἔργου μετόχοισ ποιεῖν ἐπιτρζψασ, ἀναιριςειν
ἠπείλει, εἰ μὴ ἑκουςίωσ προςδζξοιτο τὴν ἀρχιν. καὶ οὗτοσ μὲν οὕτωσ
διάδθμά τε περιτίκεται καὶ βαςιλεὺσ Ῥωμαίων ἀναγορεφεται.
[Mich1.3] Πρὶν ἢ δὲ ταῦτα γενζςκαι, ἐκ τῆσ τροπῆσ ἐπανικοντι τῷ βαςιλεῖ
Μιχαὴλ καὶ γενομζνῳ τῆσ βαςιλίδοσ ἄγχιςτα Ἰωάννθσ ὁ Ἐξαβοφλιοσ
ςυναντιςασ αὐτῷ τό τε ἀτφχθμα εὐγενῶσ ωζρειν καὶ μεγαλοψφχωσ
παρῄνει καὶ ἐπυνκάνετο, τίνα εἴθ καταλιπὼν τοῦ ςτρατεφματοσ ἐξθγοφμενον. ὁ δὲ Λζοντα εἶπε τὸν ςτρατθγὸν τῶν Ἀνατολικῶν, ἄνδρα τε
ἀγχινοφςτατον καὶ εὔνουν τῇ βαςιλείᾳ. ὅπερ ἀκοφςασ ὁ Ἐξαβοφλιοσ
‘ωαίνῃ μοι, ὦ βαςιλεῦ’, ἔωθ, ‘πολὺ διαμαρτάνων τῆσ τοῦ ἀνδρὸσ διανοίασ.’ καὶ ὁ μὲν εἶπε ταῦτα, οὔπω δὲ ὁ βαςιλεὺσ ἔωκθ τοῖσ βαςιλείοισ
ἐπιβῆναι, καὶ ἡ τοῦ Λζοντοσ ἀνάρρθςισ κατθγγζλλετο. διαταραχκζντοσ
δὲ τοῦ αὐτοκράτοροσ πρὸσ τὴν ἀκοὴν καὶ ςκοπουμζνου τὸ ποιθτζον
τινὲσ μὲν παρῄνουν πᾶςι τρόποισ ἔχεςκαι τῆσ ἀρχῆσ καὶ τῷ τυράννῳ
ὡσ ἀνυςτὸν ἀντικακίςταςκαι. οὗτοσ δὲ εἰρθνικόσ τισ ἄνκρωποσ ὢν καὶ
πράγμαςιν ἑαυτὸν ἐπιρρῖψαι μὴ κζλων ἄδθλον ἔχουςιν ἀποτζλεςμα τοῖσ

μὲν οὕτω λζγουςιν ἐπετίμα, μὴ ἐρεκίηειν αὐτὸν πρὸσ ἐμωυλίουσ χωρῆςαι
μιαιωονίασ, τῶν τινα δὲ οἰκειοτάτων ἐξζπεμψε πρὸσ τὸν Λζοντα τὰ τῆσ
βαςιλείασ ἐπαγόμενον ςφμβολα, τὸ διάδθμα, τὴν ἁλουργίδα καὶ τὰ
κοκκοβαωῆ πζδιλα, αὐτὸσ μὲν ὑπιςχνοφμενοσ παραχωρῆςαι τοφτῳ τοῦ
κρόνου καὶ βζλτιον εἶναι κρίνων καὶ αὐτὴν προικαςκαι τὴν ηωιν, ἢ
χεομζνθν ἰδεῖν ῥανίδα μικρὰν αἵματοσ Χριςτιανικοῦ, αὐτὸν δὲ πᾶςαν ἀποκζμενον πτοίαν καὶ διςταγμὸν ἐλκεῖν καὶ παραλιψεςκαι τὰ βαςίλεια.
Προκοπία δὲ ἡ βαςιλὶσ ἀντιπράττουςα τοῖσ δρωμζνοισ καὶ καλὸν ἐντάωιον τὴν βαςιλείαν λζγουςα εἶναι, ἐπεὶ μὴ ἔπεικεν, ἔςχατον ἐπειποῦςα
λόγον, ὅτι δεινὸν καὶ πζρα δεινοῦ, εἴπερ ἡ τοῦ τυράννου ςφηυγοσ
περιβάλοιτο τὸν βαςιλικὸν μοδίολον, ἐπιςκϊψαςα καὶ πρὸσ τὸ ταφτθσ
ὄνομα, Βάρκαν αὐτὴν ὀνομάςαςα, ἐςκζπτετο, πῶσ ἂν διάκοιτο τὰ κατ'
αὐτιν. καὶ οἱ μὲν περὶ τὸν βαςιλζα ἐν τοφτοισ ἦςαν, ὁ δὲ τφραννοσ διὰ
τῆσ Χρυςῆσ πόρτθσ εὐωθμοφμενοσ ὑπό τε τοῦ ςτρατοῦ καὶ τοῦ διμου
καὶ τῆσ ςυγκλιτου ἦλκεν εἰσ τὸν ἐν τοῖσ ΢τουδίοισ τοῦ προδρόμου ναόν,
κἀκεῖκεν δορυωοροφμενοσ κατζλαβε τὰ βαςίλεια. μζλλων δὲ ἐπιβατιριον
εὐχὴν ἐν τῷ χρυςοτρικλίνῳ ἀποδοῦναι τῷ κεῷ, ἐκδυςάμενοσ ἣν ἔτυχε
ωορῶν ἐςκῆτα, παρζςχετο τῷ τῶν ἱπποκόμων πρωτεφοντι Μιχαιλ.
τοφτου δὲ αὐτὴν ἐξ αὐτῆσ ἀμωιαςαμζνου οἰωνὸσ ἔδοξε τὸ γεγονὸσ τοῖσ
κεαςαμζνοισ, ὡσ μετὰ Λζοντα τῆσ βαςιλείασ αὐτὸσ ἐπιβιςεται. ἑτζραν
δὲ μεταλαβόντοσ ἐςκῆτα τοῦ βαςιλζωσ καὶ ἀπιόντοσ εἰσ τὸν ἐν τοῖσ
παλατίοισ νεὼν ὄπιςκεν ὁ Μιχαὴλ ἑπόμενοσ καὶ ἀπροςζκτωσ βαίνων καὶ
προπετῶσ τὸ ἄκρον τῆσ βαςιλικῆσ ἐςκῆτοσ ἐπάτθςε. τοῦτο κακὸν
οἰωνὸν ὁ Λζων ἡγιςατο καὶ νεωτεριςμὸν ἔςεςκαι ἐξ αὐτοῦ κακυπϊπτευςεν. εἰςελκόντοσ δ' ὅμωσ τοῦ τυράννου εἰσ τὰ βαςίλεια καὶ τὴν ἀπραγμόνωσ διδομζνθν αὐτῷ βαςιλείαν μετὰ πραγμάτων καὶ ταραχῆσ οὐ
μικρᾶσ κατεςχθκότοσ Μιχαὴλ ὁ βαςιλεὺσ καὶ ἡ ςφνευνοσ Προκοπία ςὺν
τοῖσ ςωετζροισ παιςὶν εἰσ τὸν τῆσ κεοτόκου ναόν, ὃσ Φάροσ κατονομάηεται, προςωυγόντεσ ἱκζται γίνονται. οὓσ ἐκεῖκεν ἀποςπάςασ ὁ τφραννοσ ἀπ' ἀλλιλων διζςτθςε, καὶ Μιχαὴλ μὲν ὑπερόριον ἐν τῷ κατὰ τὴν
νῆςον Πρϊτθν μοναςτθρίῳ ἐποιιςατο, ἐν ᾧ τὴν κοςμικὴν ἀποκζμενοσ
τρίχα τὸν λοιπὸν τῆσ ηωῆσ διινυςε χρόνον, Θεοωφλακτον δὲ τὸν πρεςβφτερον τῶν τοφτου υἱῶν ἐκτεμὼν ςυνάμα τῇ μθτρὶ καὶ τοῖσ ἀδελωοῖσ
ἐξορίᾳ παρζπεμψε.
[Mich1.4] Καὶ ταῦτα μὲν ἐπράττετο τῇδε, ἄξιον δὲ καὶ τῆσ τοῦ μοναχοῦ
τοῦ κατὰ τὸ Φιλομίλιον ἀςκουμζνου ἐπιμνθςκῆναι προρριςεωσ. ἀνιρ
τισ τῶν ἄγαν διαωανῶν Βαρδάνιοσ τοὔνομα, Σοῦρκοσ τὴν προςθγορίαν,
ἐν τοῖσ πρϊτοισ τῆσ ςυγκλιτου τελῶν, πατρικιότθτι τετιμθμζνοσ καὶ
δομζςτικοσ τυγχάνων τῶν ςχολῶν τῆσ ἀνατολῆσ, ἀεὶ τυραννίδι μελετῶν
ἐπικζςκαι καὶ τῆσ βαςιλείασ, εἰ δφναιτο, γενζςκαι ἐγκρατὴσ καὶ ἐναντίοισ διὰ παντὸσ βαλλόμενοσ λογιςμοῖσ καὶ ωλεγόμενοσ μὲν ὑπὸ τοῦ
τῆσ βαςιλείασ ἔρωτοσ, δεδιὼσ δὲ καὶ ωρίςςων πρὸσ τὸ τοῦ ςυμπεράςματοσ
ἄδθλον, ἐπείπερ ἐπφκετο κατὰ τὸ Φιλομίλιον ἔγκλειςτόν τινα εἶναι
μοναχὸν ἀρετῆσ τε εἰσ ἄκρον ἐλθλακότα καὶ προλζγειν τὰ μζλλοντα
ωιμθν ἔχοντα, ἐγνϊκει δζον εἶναι κοινϊςαςκαι τοφτῳ τὸ βοφλευμα
καὶ τὴν ἐξ αὐτοῦ δζξαςκαι κρίςιν. ςκεψάμενοσ δ' οὕτωσ καὶ ςκθψάμενοσ
κυνθγζςιον μεκ' ἑαυτοῦ τε λαβὼν τὸν Λζοντα, δι' εὐπρζπειάν τε προςϊπου καὶ γενναῖον κατάςτθμα καὶ τὸ πολλοῖσ ἐμπρζψαι πολιτικοῖσ προτεριμαςιν ὑπθρετοῦντά τε αὐτῷ καὶ τῶν ἱπποκόμων κατάρχοντα, ςὺν
τοφτῳ δὲ καὶ Μιχαὴλ τὸν ἐξ Ἀμωρίου τὸν τραυλόν, ὃν προείπομεν,
καί τινα πρὸσ τοφτοισ Θωμᾶν ἕλκοντα μὲν τὸ γζνοσ ἐξ Ἀρμενίων, τὴν

οἴκθςιν δ' ἔχοντα κατὰ τὴν λίμνθν τοῦ Γαηουροῦ, τὸ παρεπόμενον αὐτῷ
πολὺ πλῆκοσ ἔν τινι τόπῳ προςμζνειν παραγγείλασ, αὐτὸσ μετὰ τῶν
εἰρθμζνων ἀνδρῶν τὸν ωωλεὸν καταλαμβάνει τοῦ μοναχοῦ, πρὸσ ἐκεῖνόν τε μόνοσ εἰςελκὼν κοινοῦται τὰ τῆσ μελζτθσ. καὶ ὁ μοναχὸσ τοφτων
ῥθκζντων αὐτῷ εὐκφσ τε ἀπζτρεπε τῶν δεδογμζνων καὶ διεμαρτφρετο,
ὡσ, εἰ μὴ πειςκεὶσ ἀπόςχοιτο τοῦ ςκοποῦ, τό τε ωῶσ τῶν οἰκείων ὀωκαλμῶν
[Mich1.4.24] ἀποβαλεῖται καὶ περιουςίασ ἔκπτωςιν ὑποςτιςεται. τοφτων ῥθκζντων ὁ
ςτρατθγὸσ ἀκυμίᾳ τε κατεςχζκθ πολλῇ καὶ μικροῦ δεῖν καὶ αὐτῶν
ἐξεςτθκὼσ ἐγζνετο τῶν ωρενῶν. ὅμωσ τῆσ ςυνικουσ ἀποδοκείςθσ εὐχῆσ,
καὶ μζλλοντοσ ἀπαίρειν ἤδθ τοῦ ςτρατθγοῦ, καὶ τοῦ ἵππου, ᾧ ἐπωχεῖτο, διακομιςκζντοσ, οὗ τὸν μὲν χαλινὸν κατεῖχεν ὁ Μιχαιλ, τὴν δὲ
δεξιὰν τῆσ ἐωεςτρίδοσ βάςιν ὁ Θωμᾶσ, ὁ δὲ Λζων ἀνεβάςταηεν ἀναβαίνοντα τὸν ἵππον τὸν ςτρατθγόν, προκφπτων ἐκ τῆσ κυρίδοσ ὁ μοναχὸσ
καὶ ἄνωκεν κατιδὼν τοὺσ ἄνδρασ ὑποςτρζωειν ἐκζλευε τὸν Βαρδάνιον.
ὁ δὲ μετὰ περιχαρείασ ἐδζξατο τὴν ἀνάκλθςιν καὶ κᾶττον ἢ λόγοσ
ἀποβὰσ τοῦ ἵππου εἴςειςι δρομαῖοσ πρὸσ τὸν μονάηοντα, προςδοκιςασ
κατακφμιόν τι ἀκοφςεςκαι. ἔγγιον δὲ τοῦτον πάλιν παραςτθςάμενοσ
‘ςοὶ μζν, ὦ ςτρατθγζ’, ἔωθ ὁ μοναςτισ, ‘καὶ πάλιν ςυμβουλεφω καὶ
παραινῶ, μθδ' εἰσ ἐνκφμιον ὅλωσ ἀγαγεῖν τὰ βεβουλευμζνα, ἢ μὴν
εἰδζναι, ὡσ πιρωςίσ τε ὀμμάτων καὶ οὐςίασ ἀωαίρεςισ ἕψεταί ςοι. οἱ
δὲ τρεῖσ ἄνδρεσ οἱ κομίςαντζσ ςοι τὸν ἵππον, ὅ τε μετεωρίςασ ςε ἐποχεῖςκαι μζλλοντα πρῶτοσ, καὶ ὁ τὸν χαλινὸν δὲ κατζχων δεφτεροσ ἐπιλιψεται τῆσ βαςιλείασ, καὶ ὁ τρίτοσ ὁ τὴν τοῦ δεξιοῦ ςου ποδὸσ βάςιν
κατζχων ἐπιτεφξεται μὲν ἀναρριςεωσ, οὐ μιν γε καὶ βαςιλείασ, ἀλλ'
οἰκτίςτῳ κανάτῳ καταςτρζψει τὸ ηῆν’. τοφτων ἀκοφςασ ὁ Βαρδάνιοσ
ἐν γζλωτι τὰ λελεγμζνα ἐτίκετο καὶ τῆσ ἐπὶ τῷ μοναχῷ μετζπιπτεν
ὑπολιψεωσ, ἀντὶ κεοπρόπου καὶ τῶν μελλόντων προβλεπτικοῦ γόθτα
τοῦτον ἀποκαλῶν καὶ μθδενὸσ τῶν ἔςεςκαι μελλόντων προγνωςτικόν,
ςυλλογιηόμενοσ, ὡσ εἰκόσ, ἀπὸ τῆσ τῶν προςϊπων ποιότθτοσ καὶ
κακίηων τὴν πρόρρθςιν, εἰ ὁ μὲν ἀνὴρ πατρίκιοσ καὶ ἐσ τὸν τῶν δομεςτίκων κρόνον κεκακικὼσ καὶ πλείςτθν ὅςθν δφναμιν περιεηωςμζνοσ καὶ
γζνουσ λαμπροῦ καὶ οἰκίασ ἐπιωανοῦσ ἀςτοχιςει τοῦ ἐωετοῦ, ἄνδρεσ
δὲ ἀωανεῖσ καὶ κθτεφοντεσ καὶ μθδ' εἰπεῖν ἔχοντεσ, ἐξ οἵων ἔωυςαν τῶν
προγόνων, εἰσ τὸ βαςίλειον ἀναχκεῖεν ὕψοσ. οὕτω δὲ διαπαίξασ καὶ
μυκτθρίςασ τὰ λεγόμενα ἐπάνειςι πρὸσ τὴν οἰκείαν ἀρχὴν καὶ τοῖσ ςυνωμόταισ διαλεχκεὶσ ἀνταίρει χεῖρα κατὰ τοῦ βαςιλζωσ (Νικθωόροσ ἦν
ὁ ἀπὸ γενικῶν τὰσ ἡνίασ τότε τῆσ βαςιλείασ ἰκφνων) χεῖρά τε οὖν ὡσ
πλείςτθν ἁκροίςασ καὶ βαςιλεὺσ ἀναγορευκεὶσ περὶ Βικυνίαν ςτρατοπεδεφεται. καὶ ὁ βαςιλεὺσ δὲ ἄρτι τὴν κίνθςιν τοῦ Βαρδανίου μεμακθκὼσ ἀξιόχρεων αὐτῷ ἐπαωίθςι δφναμιν. ςυρράξαι δὲ μελλόντων ἀλλιλοισ τῶν ςτρατευμάτων ςυγγνϊμθν ὁ Βαρδάνιοσ ἐξαιτεῖ καὶ ἀμνθςτίαν
κακῶν, ἣν αὐτῷ ἐνωμότωσ ὁ Νικθωόροσ παρεςχθκὼσ ἐν τῇ νιςῳ Πρϊτῃ
εἰσ τὸν ἐκεῖςε ωιλοπονθκζντα αὐτῷ ἀγρὸν ὑπερόριον τίκθςι. χρόνοσ οὐ
πολφσ, καὶ ςτρατιῶταί τινεσ ἐκ Λυκαονίασ εἴτ' ἐξ οἰκείασ ὁρμῆσ, εἴτε
καὶ τοῦ βαςιλζωσ ἀωανῶσ ἐπιςκιψαντοσ, ἐπικζμενοι τῷ ἀγρῷ τὸν Βαρδάνιον ἐκτυωλοῦςι καὶ τῇ μεγάλῃ τοῦ κεοῦ προςωεφγουςιν ἐκκλθςίᾳ.
Λζων δὲ καὶ Μιχαὴλ καὶ Θωμᾶσ, ὡσ ἔωαμεν, τῷ Βαρδανίῳ διακονοῦντεσ,
τῆσ ςτάςεωσ ἀναωκείςθσ τῷ βαςιλεῖ προςεχϊρθςαν Νικθωόρῳ, ὧν ὁ
μὲν Λζων τοῦ τῶν ωοιδεράτων ἡγεμὼν ἀνεδείχκθ τάγματοσ, Μιχαὴλ δ'
ὁ τραυλὸσ τὴν τοῦ κόμθτοσ κόρτθσ ἀρχὴν ἐγχειρίηεται, Θωμᾶσ δὲ καὶ
μζχρι τζλουσ τὴν πίςτιν τῷ οἰκείῳ δεςπότῃ τθρῶν διζμεινεν. ἐκδρο-

μῆσ δζ τινοσ τθνικαῦτα ΢αρακθνῶν γενομζνθσ κατὰ Ῥωμαίων, ὑποςτρατθγῶν τῷ τότε τῷ τῶν Ἀνατολικῶν ἄρχοντι, τὴν ἀρχὴν ὁ Λζων καὶ
δφναμιν ὑω' ἑαυτὸν ἔχων ςυμπλζκεται τοῖσ Ἀγαρθνοῖσ καὶ τρόπαιον
ἵςτθςιν. ὀνόματόσ τε οὖν ἐκ τοφτου τυγχάνει καὶ πρὸσ τοῦ βαςιλζωσ
Μιχαιλ, ἤδθ τοῦ Νικθωόρου ἀναιρεκζντοσ, τὸ τῶν πατρικίων λαμβάνει
ἀξίωμα. καὶ ταῦτα μὲν ςυνθνζχκθ γενζςκαι ὧδε.
[Mich1.5] Οὐ παρζλκον δὲ ἴςωσ ἱςτορῆςαι καὶ ὅπωσ τῷ βαςιλεῖ Μιχαὴλ
προδεδιλωτο ἡ τῆσ βαςιλείασ ἀποβολι. παιδίςκθ τισ ἦν οἰκογενὴσ
τῷ βαςιλεῖ Μιχαιλ. αὕτθ κατὰ τὰσ ςελθνιακὰσ ςυνόδουσ πάκει μανίασ ἡλίςκετο. ὁπότε οὖν ἁλῴθ τῷ πάκει, εἰσ τὸν τόπον ἐρχομζνθ,
ἐν ᾧ βοῦσ τε καὶ λζων ἵδρυνται λίκινοι (κἀκ τοφτων ἔχει τὴν προςθγορίαν ὁ τόποσ Βουκολζων ὀνομαηόμενοσ), ἐβόα γεγωνοτζρᾳ ωωνῇ πρὸσ
τὸν βαςιλζα ‘κάτελκε, κάτελκε, ὑποχϊρει τῶν ἀλλοτρίων.’ τοῦτο πολλάκισ γινόμενον κάμβοσ ἐνεποίει τῷ βαςιλεῖ καὶ εἰσ ωροντίδασ οὐ τὰσ
τυχοφςασ ἐνζβαλλε. διὸ καὶ κοινολογεῖται περὶ τοῦ πράγματοσ τῶν
ςυνικων τινὶ καὶ οἰκείων Θεοδότῳ τῷ υἱῷ Μιχαὴλ πατρικίου τοῦ
Μελιςςθνοῦ, ὃν δὴ καὶ Καςςιτθρᾶν κατωνόμαηον, καὶ διάπειραν ἔςπευςε
τῶν λεγομζνων λαβεῖν. ὁ δὲ γνϊμθν δίδωςι τοιάνδε, ἐπειδὰν κάτοχον
τῇ μανίᾳ γζνθται τὸ κοράςιον, καταςχεκῆναι τοῦτο καὶ διερωτᾶςκαι,
τίνι προςικουςα ἡ οἰκία τοῦ παλατίου ἐςτί, καὶ ὁποῖον εἴθ τοφτῳ τὸ
γνϊριςμα. ἐγζνετο τοῦτο τοῦ Θεοδότου τῇ πράξει ὑπθρετοῦντοσ.
καὶ τὸ τῇ κατοχῇ κατάςχετον γφναιον ἐρωτθκὲν τιν τε κλῆςιν ἐμωαίνει
τοῦ Λζοντοσ καὶ τὸν χαρακτῆρα καὶ τὴν μορωιν, προςτίκθςί τε ἀπελκεῖν κατὰ τὴν ἀκρόπολιν, ἐν ᾗ ςυναντιςειε δυςὶν ἀνδράςιν, ὧν ὁ τῷ
ἡμιόνῳ ἔποχοσ ἐπιβιςεται πάντωσ τῆσ βαςιλείασ. ἡ μὲν οὖν εἶπεν, ὁ
δὲ Θεόδοτοσ ἠκριβϊςατο εἰσ τὸν εἰρθμζνον ἀπελκὼν τόπον τὸν ἄνδρα
τε κατεωϊραςεν ἐκ τῶν γνωριςμάτων καὶ κατ' οὐδὲν διαψεφςαςκαι
ἔγνω τὴν ἄνκρωπον. τῷ μὲν οὖν βαςιλεῖ ἀπιγγειλε τῶν ἐγνωςμζνων
οὐδζν, κενολογίαν δὲ τὰ τῆσ γυναικὸσ ἐκάλει ῥιματα καὶ ωλυαρίαν,
μθδὲν ἴχνοσ ωζρουςαν ἀλθκείασ. τὸν Λζοντα δὲ λαβὼν τῆσ χειρὸσ καὶ
εἰσ τὸν ναὸν εἰςελκὼν Παφλου τοῦ ἀποςτόλου κατὰ τὸ ὀρωανοτροωεῖον καὶ πίςτεισ δοὺσ αὐτῷ καὶ λαβὼν ἀνακαλφπτει τὰ ἔκωορα, τὴν
μὲν ἀλικειαν ἐπικαλφψασ, εἰπὼν δ' ἐκ κείασ ἀποκαλφψεωσ πεπλθροωορῆςκαι, ὡσ τῆσ Ῥωμαίων ἡγεμονίασ πάντωσ ὁ Λζων γενιςεται ἐγκρατισ. ἐκβεβθκυίασ δὲ τῆσ προρριςεωσ ἐηιτει μὴ ἄμιςκον αὐτῷ γενζςκαι
τὸ εὐαγγζλιον. καὶ ὁ Λζων, εἰ ὁ λόγοσ εἰσ ἔργον ἐκβαίθ, ὑπζςχετο, ὧν
δζοιτο, μὴ ἀτυχιςειν αὐτόν.
[Mich1.6] Ἀλλὰ ταῦτα μὲν ςυνετίκετο οὕτωσ. ςυνζβθ δὲ καὶ δι' ἄλλασ
μὲν αἰτίασ Ῥωμαίοισ τε καὶ Βουλγάροισ ἀναρριπιςκῆναι τὸν προρρθκζντα πόλεμον, οὐχ ἥκιςτα δὲ καὶ διὰ τὴν ῥθκιςεςκαι μζλλουςαν.
Βοφλγαροί τινεσ ἐξ ἠκῶν ἀναςτάντεσ τῶν πατρῴων τὴν Ῥωμαίων
καταλαμβάνουςι παγγενεὶ καὶ παρὰ τοῦ βαςιλζωσ προςδεχκζντεσ
Μιχαὴλ ἐν διαωόροισ κατοικίηονται χϊραισ. καί τινεσ δὲ Ῥωμαῖοι τῶν
ἐν τοῖσ προθγθςαμζνοισ αἰχμαλωτιςκζντων πολζμοισ τὰ δεςμὰ διαρριξαντεσ εἰσ τὰσ ἑαυτῶν ἐπανῆκον πατρίδασ. τοφτουσ ἅπαντασ ὁ τῶν
Βουλγάρων ἀρχθγὸσ Κροῦμοσ ἐκδοκῆναί οἱ ἀπῄτει. τιςὶ μὲν οὖν τῶν
Ῥωμαίων ἐπαινετὴ ἐδόκει ἡ ἔκδοςισ, ᾗτινι καὶ ὁ βαςιλεὺσ καί τινεσ
ἀξιόλογοι ςυγκατετίκεντο μοναχοί (ᾤοντο γὰρ διὰ τῆσ τῶν προςωφγων
ἐκδόςεωσ τῆσ βαρβαρικῆσ ἀπαλλαγιςεςκαι λεθλαςίασ) τινὲσ δ' ἀπθρζςκοντο πρὸσ τὴν γνϊμθν, ὧν κορυωαῖοσ ἐτφγχανε Νικθωόροσ ὁ πατριάρχθσ καὶ ὁ μάγιςτροσ Θεόκτιςτοσ ἐπ' ἀρετῇ καὶ ςυνζςει πρωτεφων τῷ

τότε, καὶ ἄλλοι δὲ οὐκ ὀλίγοι, ἐωεῖναι λζγοντεσ τὰ κακ' ἑαυτοὺσ τῷ
κεῷ, καὶ μὴ διὰ προςωφγων ἐκδόςεωσ τὴν τοῦ κεοῦ παραλιπόντασ
παναλκῆ βοικειαν τὴν τοῦ βαρβάρου ἐξευμενίηεςκαι ἀλαηονείαν. μθδαμῶσ
δὲ τῆσ τοιαφτθσ ἐπιτάςεωσ ςυμβάςθσ τοῦ Κροφμου ὁ προλεχκεὶσ ἀνερριπίςκθ πόλεμοσ, καὶ ἡ τροπὴ καὶ ὁ πολὺσ ωκόροσ τῶν Ῥωμαίων ἐπθκολοφκθςεν, ἄλλο τι τοῦ κεοῦ, ὡσ ἔοικε, προοικονομοῦντοσ.
[Leo5.t] ΛΕΩΝ Ο ΑΡΜΕΝΙΟ΢
[Leo5.1] Σζωσ δὲ τὴν βαςίλειον ἀρχὴν περιηωςάμενοσ ὁ Λζων Θωμᾶν μὲν
ἕνα τῶν τριῶν ὄντα, οὓσ ὁ λόγοσ ωκάςασ ἱςτόρθςε ςυνεῖναι τῷ Βαρδανίῳ, ὁπθνίκα πρὸσ τὸν μοναχὸν ἐν τῷ Φιλομιλίῳ ἐωοίτθςεν, ἄνδρα
νζον καὶ ὁρμθτίαν, τουρμάρχθν ἀνζδειξε τοῦ ωοιδεράτων τάγματοσ,
Μιχαὴλ δὲ τὸν τραυλόν, καὶ αὐτὸν ἕνα τῶν τριῶν ὄντα, οὗ τὸν υἱὸν
ἐκ τῆσ ἁγίασ ἀνεδζξατο κολυμβικρασ, πατρίκιον ἀνεῖπε καὶ κόμθτα τῆσ
τῶν ἐξκουβίτων ςχολῆσ καὶ τἆλλα διεπόνει τῆσ βαςιλείασ, κακϊςπερ
ἦν αὐτῷ βουλθτόν. οἱ Βοφλγαροι δὲ πλζον τῇ πρὸ μικροῦ τῶν Ῥωμαίων
ἥττῃ ἐκωυςθκζντεσ τὴν Θρᾴκθν κατζτρεχον καὶ τὰ ἐν ποςὶν ἐδῄουν καὶ
ἐλθΐξοντο. ἔδοξεν οὖν τῷ βαςιλεῖ πρεςβείαν ςτεῖλαι καὶ λόγον κινῆςαι
περὶ εἰρινθσ. τοῦ δὲ Βουλγάρου ωρυαξαμζνου καὶ τὴν εἰρινθν παρωςαμζνου ἐδζθςε μάχθσ ἐξ ἀνάγκθσ τῷ βαςιλεῖ. καὶ οὖν καὶ ςυναλιςκζντων
τῶν ςτρατευμάτων, μάχθ ςυνζςτθ καρτερὰ καὶ πάλιν ἡττικθ τὰ Ῥωμαϊκὰ ςτρατεφματα. τῶν δὲ Βουλγάρων τῇ διϊξει ἐπικειμζνων ὁ βαςιλεὺσ ἔν τινι ὑπερδεξίῳ τόπῳ ἑςτὼσ μετὰ τῆσ περὶ αὐτὸν ἑταιρείασ κατεςκόπει τὰ δρϊμενα. καὶ κατανοιςασ, ὡσ ἀςφντακτοι καὶ πᾶςαν τάξιν
ἀπολιπόντεσ οἱ Βοφλγαροι ἐπιδιϊκουςι τοὺσ ωεφγοντασ, παρακαλζςασ
τοὺσ ἀμω' αὐτὸν καὶ ἄνδρασ ἀγακοὺσ γενζςκαι κακικετεφςασ, καὶ μὴ
τὴν Ῥωμαίων εὔκλειαν περιϊδεῖν χωροῦςαν εἰσ τὸ μθδζν, ἐπιτίκεται ῥαγδαῖοσ αὐτοῖσ. καὶ τῷ παραδόξῳ τῆσ ἐπικζςεωσ τρεψάμενοσ
τοὺσ παρατυχόντασ, καὶ τὸ λοιπὸν τῶν Βουλγάρων ςτράτευμα τῷ
αἰωνιδίῳ κατζπλθξε καὶ ταραχῆσ καὶ πτοίασ ἐνζπλθςε, καὶ ἀλκῆσ
οὐδεὶσ ἐμζμνθτο. τοφτων ἔπεςον μὲν ἐν τῇ προςβολῇ πολλοὶ καὶ αὐτὸσ
ὁ τῶν ὅλων ἀρχθγόσ, εἰ καὶ ταχζωσ ὑπὸ τῶν οἰκείων ἵππῳ κζλθτι ἀναχκεὶσ δραςμῷ τὴν ςωτθρίαν ἐπραγματεφςατο, ἑάλωςαν δὲ καὶ τῶν
πεςόντων πολλῷ πλείουσ. τοῦτο τὸ ἔργον τὰ μὲν τῶν Βουλγάρων
ἐταπείνωςε ωρονιματα, τὰ δὲ τῶν Ῥωμαίων κεκυωότα καὶ πρὸσ γῆν
νεφοντα ἀνακαρρῆςαι πεποίθκεν. ὁ δὲ βαςιλεὺσ μετὰ λαμπρῶν τροπαίων καὶ λείασ ὅτι πολλῆσ τὴν βαςιλίδα καταλαβὼν τῶν ἐν χερςὶν
εἴχετο πραγμάτων.
[Leo5.2] Ἄρτι δὲ καὶ εἰσ μνιμθν ἐλκὼν τοῦ κατὰ τὸ Φιλομίλιον μοναχοῦ
ἔγνω δϊροισ καὶ ἀνακιμαςιν αὐτὸν τῆσ ἐπ' αὐτῷ προωθτείασ ἀμείψαςκαι. ἐξαπζςτειλε γοῦν τινα τῶν οἱ πιςτοτάτων, ἀνακιματά τε ὡσ
αὐτὸν κομίηοντα καὶ ἔπιπλα καὶ ςκεφθ ἀργφρεα καὶ χρφςεα καὶ εἴδθ
εὐϊδθ τῶν εἰσ ἡμᾶσ ἐξ Ἰνδίασ κομιηομζνων. ἀλλ' ἐκεῖνοσ μὲν ὁ μοναχὸσ
ἔτυχε προαποκανϊν, κατζςτθ δὲ τῇ κζλλῃ αὐτοῦ διάδοχοσ μοναχόσ
τισ ἄλλοσ τὴν κλῆςιν ΢αββάτιοσ, τῆσ ἀκζου τῶν εἰκονομάχων αἱρζςεωσ
ἀνάπλεωσ ὤν. ἐσ τοῦτον ὁ παρὰ βαςιλζωσ πεμωκεὶσ ἀωικόμενοσ τά τε
ἀπεςταλμζνα τῷ αὐτοῦ κακθγθτῇ παρὰ βαςιλζωσ δῶρα δζξαςκαι
παρθγγφα καὶ γράμμαςι καὶ εὐχαῖσ τὸν πζμψαντα ἀνταμείψαςκαι. ὁ
δὲ τὰ μὲν ἀπεςταλμζνα λαβεῖν οὐκ ἠκζλθςεν, αὐτὸν δὲ ὀπιςκόρμθτον
ἀπιζναι παρεκελεφετο, ἀνάξιον εἶναι λζγων καὶ τὸν βαςιλζα τῆσ ἁλουργίδοσ, ὡσ εἰδϊλοισ προςτετθκότα καὶ τοῖσ λόγοισ ἑπόμενον Εἰρινθσ τῆσ
βαςιλίδοσ καὶ Σαραςίου τοῦ πατριάρχου, ὧν τὴν μὲν παρδὼ καὶ κυάδα

τὴν Εἰρινθν, τὸν δὲ τὸν ἐν πατριάρχαισ ἀοίδιμον Σαράξιον κατωνόμαηεν
ὁ παμμίαροσ, ἠπείλει δὲ καὶ ταχεῖαν ἔκπτωςιν τῆσ βαςιλείασ τῷ βαςιλεῖ
καὶ τοῦ βίου καταςτροωιν, εἰ μὴ κᾶττον τοῖσ αὐτοῦ λόγοισ πειςκεὶσ
τὰσ κείασ καταςτρζψειε ςτθλογραωίασ. δεξάμενοσ δὲ τὰ γράμματα ὁ
αὐτοκράτωρ καὶ παρὰ τοῦ ἀγγζλου δὲ μακϊν, ὅςα τε ὁ μοναχὸσ εἶπε,
καὶ ὅςα αὐτὸσ ἤκουςε, καὶ ταραχῆσ ἀνάπλεωσ γεγονὼσ Θεόδοτον μετεπζμψατο τὸν Μελιςςθνὸν καὶ περὶ τοῦ ςκζμματοσ ἀνεκοινοῦτο τὰ
ποιθτζα. ὁ δὲ καὶ πάλαι τῇ τοιαφτῃ αἱρζςει κατιςχθμζνοσ, καὶ καιρὸν
ηθτῶν παρρθςιάςαςκαι τὴν ἀςζβειαν, ὑποτίκθςι τῷ βαςιλεῖ τοιάνδε
τινὰ ςυμβουλίαν· μοναχόν τινα ωιςασ εἶναι ἔργων παραδόξων δθμιουργὸν τὰσ οἰκιςεισ ποιοφμενον ἀνὰ τὸν Δαγιςτζα, ‘τοφτῳ δεῖ’, ωθςί,
‘προςανακζςκαι τὴν πρᾶξιν· καὶ ὅπερ ἂν ἐκεῖνοσ ὑπόκοιτο, τοῦτο
δὴ καὶ ποιθτζον.’ καὶ ταῦτα μὲν εἶπε πρὸσ τὸν βαςιλζα, ἐκεῖκεν δὲ ἐξελκὼν ἄπειςι ταχζωσ πρὸσ τὸν μονάηοντα καὶ ωθςὶ πρὸσ αὐτόν, ὡσ
‘τῇ ἐπιοφςῃ νυκτὶ ἐλεφςεταί ςοι ὁ βαςιλεὺσ ἐν εὐτελεῖ τῇ περιβολῇ
ἐρωτιςων περί τε πίςτεωσ καὶ ἄλλων ἀναγκαιοτάτων πραγμάτων. ςὺ
δὲ ἀλλὰ μζμνθςο ταχεῖάν τε τοῦ βίου καταςτροωὴν καὶ τῆσ βαςιλείασ
ἔκπτωςιν ἀπειλῆςαι αὐτῷ, εἰ μὴ ἑκϊν γε αἱροῖτο τῷ τοῦ βαςιλζωσ
Λζοντοσ τοῦ ἐξ Ἰςαυρίασ προςκεῖναι δόγματι καὶ τὰ εἴδωλα τῶν κείων
ςθκῶν ἐξορίςαι (τὰσ ἱερὰσ εἰκόνασ οὕτω καλζςασ), ἐπαγγείλαςκαί τε
τοῦ εἰρθμζνου βίου γενόμενον ηωῆσ τε μακρὰν βιοτὴν καὶ τῆσ βαςιλείασ
κυβζρνθςιν εὐτυχῆ τε καὶ πολυχρόνιον. οὕτω παιδαγωγιςασ τὸν
μοναχὸν καὶ ἃ μζλλοι λζγειν ὡσ βαςιλζα παιδεφςασ ἐπάνειςι. μετὰ
μικρὸν δὲ καὶ τὸν βαςιλζα νυκτὸσ ἐν ταπεινῷ τῷ ςχιματι προςλαβόμενοσ ἔρχεται πρὸσ τὸν μοναχὸν καί, τῆσ διαλζξεωσ ἤδθ λαμβανοφςθσ
ἀρχιν, ἔγγιςτα τὸν βαςιλζα παραςτθςάμενοσ ὁ μοναχὸσ ὡσ τάχα
προεγνωκὼσ ἐκ κείασ ἐπιπνοίασ τὸ βαςιλικὸν ἀξίωμα ’οὐκ εὔλογα‘ ἔωθ,
’ποιεῖσ, ὦ βαςιλεῦ, παραλογιηόμενοσ ἡμᾶσ τῇ ἰδιωτικῇ ἀμπεχόνῃ καὶ
τὸν ἔνδον αὐτῆσ κρυπτόμενον ἐπικαλφπτων βαςιλζα. ἀλλ' εἰ καὶ ςὺ
μὲν οὕτωσ, ἀλλ' ἡ τοῦ κείου πνεφματοσ χάρισ ἡμᾶσ οὐκ εἴαςεν ἐπὶ πλζον
οὕτω καταςοωίηεςκαι ὑπὸ ςοῦ‘. τοῦτο ὡσ ἤκουςεν ὁ βαςιλεφσ, καὶ
ὡσ οὐκ ἔλακεν ἐν εὐτελεῖ προςχιματι τὸ βαςιλικὸν κρφπτων ἀξίωμα,
κατεπλάγθ τε, ὡσ ἦν εἰκὸσ τὸν τὸ ςκαιϊρθμα ἀγνοοῦντα, καὶ τόν τε μοναχὸν ὡσ κεῖον ἄνδρα ἐγνϊριςε καὶ τὰ προςταττόμενα παρ' αὐτοῦ εὐπεικῶσ
καὶ μετὰ ταχυτῆτοσ ποιιςειν ἐπιγγελτο καὶ τῶν ςεβαςμίων εἰκόνων
ἐπιψθωίηει κακαίρεςιν. καὶ πρότερον μὲν ἐν τῷ λελθκότι διεςκοπεῖτο,
πῶσ ἂν αὐτῷ ἐκτελεςκείθ τὸ ςποφδαςμα, καὶ μι τισ ςτάςισ ἀνεγερκείθ
περὶ τὴν ἐκκλθςίαν, ἔπειτα καὶ εἰσ τοὐμωανὲσ τὸ δόγμα ἐξινεγκε καὶ τῶν
ἐν τζλει καὶ τῶν τῆσ ἐκκλθςίασ οἱ μὲν ἑκόντεσ, οἱ δὲ καὶ ἄκοντεσ ὑπζκυπτον
τῷ προςτάγματι. ἠναγκάηετο δὲ καὶ ὁ μζγασ ἐν πατριάρχαισ ἀοίδιμοσ
Νικθωόροσ ἐν τῷ τῆσ κακαιρζςεωσ τῶν ἁγίων εἰκόνων ὑποςθμιναςκαι
τόμῳ. ὃν μθδαμῶσ πεικαρχιςαντα ὑπερόριον ἀνὰ τὴν Προικόννθςον
τίκθςι πάλαι προαιςκόμενον τὴν τοῦ Λζοντοσ ςκαιοτροπίαν, καὶ ὡσ
κυκιςοι οὗτοσ καὶ ςυνταράξοι τὰ τῆσ ἐκκλθςίασ. ἔδοξε γὰρ τῷ μακαρίτῃ
Νικθωόρῳ, ὁπθνίκα τὸ διάδθμα περιετίκει τῇ τοῦ Λζοντοσ κεωαλῇ,
ἀκάνκαισ καὶ τριβόλοισ τὴν χεῖρα περιπαρῆναι, καὶ τοῦτο ςφμβολον
καὶ οἰωνὸν ἔκετο τῶν μετὰ ταῦτα ςυμβεβθκότων κακῶν. ἀπαγομζνῳ
δὲ τῷ μεγάλῳ πρὸσ τὴν ὑπερορίαν ὁ ὁμολογθτὴσ Θεοωάνθσ ὁ τῆσ τοῦ
Ἀγροῦ μονῆσ κακθγοφμενοσ, αἰςκόμενοσ ἐξ ἐπιπνοίασ κεϊκῆσ τὴν διζλευςιν τοφτου κατ' ἀγρόν τινα ἐνδιατρίβων, κυμιάμαςι καὶ κθροῖσ
προὔπεμπεν αὐτὸν μετὰ τῆσ νθὸσ διϊόντα. αὐτόσ τε ὁ πατριάρχθσ

προςκυνιςεςιν ἐςχάταισ ἐδεξιοῦτο καὶ ἐκτάςει χειρὸσ καὶ εὐλογίαισ αὐτὸν
ἀντθςπάηετο, μὴ κεϊμενοσ μὴ κεϊμενον, ἀλλὰ τοῖσ πνευματικοῖσ ὀωκαλμοῖσ ἀλλιλουσ ἰδόντεσ καὶ τὸ προςῆκον ἕκαςτοσ ἀπονζμοντεσ ςζβασ. τῶν
ςυμπλεόντων δζ τινοσ ἠρωτθκότοσ τὸν πατριάρχθν ’πρὸσ τίνα, ὦ
δζςποτα, τὰσ χεῖρασ αἴρων εἰσ ὕψοσ τὸν ἀςπαςμὸν ἐποίου;‘ ’πρὸσ τὸν
ὁςιϊτατον‘, ἔωθ, ’καὶ ὁμολογθτὴν Θεοωάνθν τὸν κακθγθτὴν τοῦ Ἀγροῦ
λαμπάςι καὶ κυμιάμαςιν ἡμᾶσ δεξιοφμενον.‘ μετ' οὐ πολὺ δὲ καὶ ἡ τοῦ
[Leo5.2.73] πατριάρχου ἐξζβθ εἰσ ἔργον πρόρρθςισ. μετὰ πολλῶν γὰρ καὶ ἄλλων
ἐν οὐ μακρῷ τῆσ ἐκκλθςίασ ἀωοριςκεὶσ καὶ πολλαῖσ καὶ ἀπείροισ κακϊςεςιν ὑποβλθκεὶσ τὸν τῆσ ὁμολογίασ ἀνεδιςατο ςτζωανον, μθκζτι κεάςαςκαι τοῦ λοιποῦ τὸν πατριάρχθν ἀξιωκείσ, ἵνα μθδ' ἐν τοφτῳ διαπζςῃ ἡ τοφτου πρόρρθςισ. ὑπερορίᾳ δὲ τοῦ πατριάρχου παραπεμωκζντοσ, ὡσ εἴπομεν, ἄνειςιν ἀναξίωσ εἰσ τὸν τῆσ ἀρχιερωςφνθσ κρόνον
κατ' αὐτὴν τὴν τῆσ ἀναςτάςεωσ τοῦ κυρίου ἡμζραν Θεόδοτοσ ὁ Μελιςςθνόσ, ὃν καὶ Καςςιτθρᾶν προςαγορεφεςκαι ὁ λόγοσ ωκάςασ παρζςτθςε,
καὶ τοῦ κρόνου ἐπιβάσ, ἔχων δὲ ςυνεπαριγουςαν καὶ τὴν βαςιλικὴν
ἐξουςίαν οὐκ ἐν ςκότῳ καὶ γωνίαισ ἔτι, ἀλλ' ἐν ὑπαίκρῳ καὶ παρρθςίᾳ
τὴν αἵρεςιν τῶν εἰκονομάχων ἐδθμοςίευε.
[Leo5.3] Λζων δὲ ὁ βαςιλεὺσ τῇ τε προθγθςαμζνῃ κατὰ Βουλγάρων νίκῃ
ἐξωγκωμζνοσ, καὶ κατὰ τῶν Ἀράβων δὲ μικρῷ πρότερον εὐτυχιςασ,
ἀκατάςχετοσ ἦν τὸ ωρόνθμα καὶ πρὸσ τὸ ςκλθρὸν ἀπζνευε καὶ ὠμότερον.
ἀπαραίτθτόσ τε γὰρ τὴν ὀργὴν ἐγεγόνει καὶ τῶν ἁμαρτθμάτων κολαςτὴσ αὐςτθρότατοσ, τοῖσ τε ἐντυγχάνειν ἐκζλουςιν ἀνζντευκτοσ καὶ
δυςξφμβουλοσ ἐπί τε μικροῖσ ἁμαρτιμαςι μεγάλασ ἐπιωζρων τὰσ καταδίκασ, ὧν μὲν χεῖρασ ἀωαιροφμενοσ, ὧν δὲ πόδασ, ὧν δζ τινα ἕτερα τῶν
καιριωτάτων μερῶν, ἅπερ ἀποτζμνεςκαι ἀποωαινόμενοσ ἀνὰ τὴν λεωωόρον ἀνακρεμαννφειν ἐκζλευεν εἰσ κατάπλθξιν τάχα τῶν ὁρϊντων καὶ
δζοσ. ἐκ τοφτου μιςθτὸσ κατζςτθ τῷ ὑπὸ χεῖρα παντί.
[Leo5.4] Πλζον δ' ἐπζτεινε τὸ μῖςοσ τὰ μετὰ ταῦτα. οὐ μόνον γὰρ κατὰ
τῶν ὁμοτίμων τὴν ωφςιν ἀνκρϊπων ἐπῆρτο καὶ ἠγριαίνετο, ἀλλὰ καὶ
κατ' αὐτῆσ ἐκορυβαντία τῆσ εὐςεβοῦσ πίςτεωσ καὶ τοῦ κεοῦ. ὄργανον
δ' ἐπιτιδειον πρὸσ τοῦτο ἔςχεν ἄνδρα τινὰ διαβόθτον ἐπὶ πανουργίᾳ,
τοῦ τάγματοσ τῶν ἐν τῷ παλατίῳ ψαλλόντων τὴν προςταςίαν ἔχοντα,
ἔξωκεν μὲν ἱεροπρεπῆ ωαινόμενον καὶ κεοςεβῆ, ἔνδοκεν δὲ ὡσ ἐν βακεῖ
κωδίῳ τὸν λφκον ἐπικαλφπτοντα. οὗτοσ ὁ βζβθλοσ καιρὸν ἐπιτιδειον
εὑρθκϊσ, κακ' ὃν εἰσ ἐπικοον ἐν τῇ ἐκκλθςίᾳ εἴωκεν ἡ τοῦ μεγαλοωωνοτάτου Ἡςαΐου ἀναγινϊςκεςκαι προωθτεία ἡ λζγουςα ’τίνι ὡμοιϊςατε
κφριον; καὶ τίνι ὡμοιϊςατε αὐτόν; μὴ εἰκόνα ἐποίθςε τζκτων, ἢ χρυςοχόοσ χρυςίον χωνεφςασ περιεχρφςωςεν αὐτιν, ἢ ὁμοίωμα κατεςκεφαςεν αὐτῷ;‘ καὶ τὰ λοιπὰ τῆσ προωθτείασ, παραςτὰσ πρὸσ οὖσ λζγει
τῷ βαςιλεῖ ’ςφνεσ τοῖσ λεγομζνοισ, ὦ βαςιλεῦ, καὶ μὴ λάκῃ ςε τὸ ἀλθκζσ,
καὶ τοιαφτθσ ἔχου λατρείασ, ὁποίαν ςοι ὑποτίκθςιν ὁ προωιτθσ.‘
τοιαῦτα εἰπὼν ἐνζςταξε τῇ διανοίᾳ αὐτοῦ πλείονα ἰὸν τῆσ αἱρζςεωσ,
ὡσ ἣν πρότερον μετὰ ωειδοῦσ καὶ ἐνδοιαςμοῦ κθρφττειν ἠπείγετο λατρείαν, ταφτθν ἀνακεκαλυμμζνῳ προςϊπῳ καὶ ἀναιδῶσ, εἰπεῖν δὲ πλζον
μετὰ ἀπειλῶν καὶ κινδφνων αἱρεῖςκαι ἠνάγκαηεν. ὅςοι μὲν οὖν μαλακιηόμενοι προὐδίδοςαν τὴν ἀλικειαν, ἐν ἀδείαισ ἦςαν. οἱ μὴ πεικαρχοῦντεσ δὲ τῷ αὐτοῦ δυςςεβεςτάτῳ προςτάγματι ἀνθκζςτοισ αἰκίαισ καὶ
ςυμωοραῖσ παρεδίδοντο.
[Leo5.5] Καίπερ δὲ οὕτωσ ἔχων δυςςεβείασ καὶ παρανομίασ, ἀλλά γε πρὸσ
τὴν τῶν δθμοςίων πραγμάτων ἀντίλθψιν ἀγρυπνότατοσ ἧν, ὡσ μθ-

δζν τι τῶν δεόντων καὶ ὀνθςιωόρων ἐᾶν ἀτθμζλθτον. ωαςί γζ τοι μετὰ
τὸν ἐκείνου κάνατον Νικθωόρον εἰπεῖν τὸν πατριάρχθν, ὡσ ἡ πολιτεία
Ῥωμαίων ἄρα, εἰ καὶ δυςςεβῆ, ἀλλά γε μζγαν προςτάτθν ἀπϊλεςε.
πρὸσ τῷ ἐπιμελῶσ δὲ καὶ ἀγρφπνωσ τὰ δθμόςια διοικεῖν καὶ τοῖσ ἀδικοῦςι λίαν ἐπαχκζςτατοσ ἦν. ἐξιόντι γοῦν ποτε τοῦ παλατίου τῷ βαςιλεῖ προςῄει τισ ἐγκαλῶν, ὡσ τὸ αὐτοῦ γφναιον ἁρπαγείθ ὑπό τινοσ
τῶν ςυγκλθτικῶν. ’ἐμοὶ δζ‘, ωθςί, ’καὶ τῷ ἐπάρχῳ τῆσ πόλεωσ περὶ
τοφτου διεγκαλζςαντι οὐδεμία ἐπθκολοφκθςεν ἐκδίκθςισ.‘ ὁ οὖν βαςιλεὺσ τὸν τοῦ ἀνδρὸσ λόγον ἐνωτιςκεὶσ εὐκζωσ προςζταξε καὶ τὸν ἐγκαλοφμενον ςυγκλθτικὸν καὶ τὸν ἔπαρχον εἰσ πρόςωπον αὐτῷ παραςτιςεςκαι ἐπανιόντι. ἤδθ δὲ καὶ ἐπαναηευγνφντοσ τοῦ βαςιλζωσ παρζςτθςαν ἐνϊπιον αὐτοῦ ὅ τε πακὼν καὶ τὴν ἐκδίκθςιν ἐκηθτῶν, καὶ ὁ
τὸ ἐξάγιςτον δράςασ ἔργον, καὶ αὐτὸσ ὁ ἔπαρχοσ, καὶ τοῦ βαςιλζωσ
κελεφςαντοσ λζγειν τῷ δεομζνῳ, ἃ πεπόνκει, ὁ μὲν διεξῄει τὰ ἀπ' ἀρχῆσ
ἄχρι τζλουσ, ὁ δ' ἔνοχοσ τῷ ἐγκλιματι, ἐπειδὴ μὴ οἷόσ τε ἦν τοὺσ ἐλζγχουσ διαδιδράςκειν, ταῖσ ἀποδείξεςι πάντοκεν ςυνειλθμμζνοσ, ὡμολόγθςε
τὸ ἀνοςιοφργθμα. ἐρομζνου δὲ τοῦ βαςιλζωσ καὶ τὸν ἔπαρχον, διὰ τί μὴ
πρζπουςαν ἐπενζγκοι τῷ ἀτοπιματι τὴν ἐκδίκθςιν, ἐπεὶ καὶ οὗτοσ ἐνεὸσ
ἐγεγόνει πρὸσ τὴν ἀπολογίαν, τοῦτον μὲν μετζςτθςε τῆσ ἀρχῆσ, τὸν
δὲ μοιχὸν ταῖσ τοῦ νόμου παραδζδωκε τιμωρίαισ. ἐχρθμάτιηε δὲ τὰ πλείω
ἐν τῷ Λαυςιακῷ κακιμενοσ τρικλίνῳ προεβάλλετό τε ςτρατθγοὺσ καὶ
ςτρατθλάτασ καὶ ἄρχοντασ τῶν ἀξιολογωτζρων καὶ ἀδωροτάτων,
χρθμάτων ὑπερόπτθσ ὢν καὶ αὐτὸσ ἀκριβζςτατοσ.
[Leo5.6] Ἐωιλοτιμεῖτο δὲ καὶ περὶ τὴν ἑαυτοῦ ωωνὴν εὔρυκμόσ τισ εἶναι
βουλόμενοσ, εἰ καὶ μὴ τὴν ωφςιν ςυνᾴδουςαν εἶχεν. ἄρρυκμοσ γὰρ ἦν
καὶ πρὸσ τὰ ἐν ἁρμονίᾳ μζλθ ἀνεπιτιδειοσ, εἰϊκει δὲ κἀν ταῖσ ψαλμῳδίαισ ἐξάρχειν τῶν αἴνων, καὶ μᾶλλον ὅτε ἐν τῇ τοῦ Χριςτοῦ γεννιςει
οἱ τῆσ ἑορτῆσ κανόνεσ ἐψάλλοντο. ἐξῆρχε γὰρ τῶν ᾠδῶν τορωτζρᾳ καὶ
ἀγρίᾳ τῇ ωωνῇ, καὶ ὅτε τῆσ ἑβδόμθσ ᾠδῆσ κατιρχετο τοῦ εἱρμοῦ τοῦ
λζγοντοσ ’τῷ παντάνακτοσ ἐξεωαφλιςαν πόκῳ‘, ᾧ δὴ καὶ γζλωτα
ὠωλίςκανε παρὰ τοῖσ ἀκοφουςι τὸν τοῦ κεοῦ ωόβον ἐκωαυλίςασ καὶ
τῇ τῶν δαιμόνων μερίδι προςκζμενοσ διὰ τῆσ τῶν πανςζπτων εἰκόνων
ἀρνιςεωσ. καὶ τὰ μὲν τοῦ βαςιλζωσ ἐν τοφτοισ.
[Leo5.7] Μιχαὴλ δὲ ὁ ἐξ Ἀμωρίου ἀεὶ τοῖσ ἔμπροςκεν ἐπεκτεινόμενοσ καὶ
ἐπὶ τὸ μεῖηον προβαίνων διαβολὴν ἔςχε κακοςιϊςεωσ. ὃσ ταφτθν, εἰ
καὶ δυςχερῶσ, ὅμωσ ἀποςειςάμενοσ ἐκπζμπεται παρὰ βαςιλζωσ τακτικὰ
διδάςκειν τὸν ὑπὸ χεῖρα λαόν. ἦν δὲ ὁ Μιχαὴλ οὐ ταῖσ ἄλλαισ πάςαισ
κακίαισ ἐπιρρεπὴσ μόνον, ἐνόςει δὲ καὶ γλϊςςθσ ἀκολαςίαν, καὶ τὰ
ἔνδον τῆσ καρδίασ ἐκωαυλίηειν δυναμζνθσ μυςτιρια. ἐλάλει γὰρ πᾶν τὸ
παριςτάμενον εἰσ τοὐμωανζσ, ἀπερρίπτει δὲ καὶ κατ' αὐτοῦ τοῦ βαςιλζωσ λόγουσ οὐκ εὐπρεπεῖσ, ἀπειλῶν αὐτῷ τε κακαίρεςιν τῆσ βαςιλείασ
καὶ τῇ αὐτοῦ ςυηφγῳ γάμον ἐπιςείων ἀνόςιον. ἅπερ ὁ βαςιλεὺσ πυνκανόμενοσ πρῶτον μὲν εὐμθχάνωσ ἐπειρᾶτο παραπροςποιοφμενοσ τὴν
γνῶςιν ἀποςτῆςαι τοῦτον τῆσ ἀκυρογλωςςίασ καὶ τῶν κακῶν βουλευμάτων. ᾔδει γὰρ αὐτὸν αἰςχίςτῃ νόςῳ τῇ ἀκολάςτῳ γλϊςςῃ δουλεφοντα. ὡσ δὲ καὶ παραινζςεςι καὶ ἀπειλαῖσ, ὅπῃ παρείκοι, χρϊμενοσ, ὡσ
εὐκὺσ μὲν εἰπεῖν ἐξαρνοφμενον εὕριςκε τὰ λεγόμενα, ἀδείασ δὲ πάλιν
τετυχθκότα τῶν κατὰ ςκοπὸν μὴ ἀωιςτάμενον, ἐπαωίθςιν αὐτῷ ςκοποὺσ καὶ ὠτακουςτὰσ λελθκότωσ, οἵτινεσ πολλάκισ ἐν εὐωχίαισ καὶ μζκαισ μετακινοφμενον τῶν ωρενῶν ὑπὸ τοῦ οἴνου καταλαβόντεσ καὶ τοῖσ
προτζροισ μάλα προκφμωσ ἐπιτικζμενον κατάδθλον ποιοῦςι τῷ βαςι-

λεῖ. ἐγζνετο προςκικθ πίςτεωσ καὶ ὁ Ἑξαβοφλιοσ, ἀνὴρ ωρενιρθσ καὶ
ςυνικθσ τῷ βαςιλεῖ, οὐκ ἄγνωςτοσ δὲ καὶ τῷ Μιχαιλ. οὗτοσ πολλάκισ
ἐπιςχεῖν αὐτὸν τῆσ ἀκυροςτομίασ ἐπιχειριςασ καὶ παραινζςασ ςιγᾶν,
καὶ μὴ οὕτωσ ἀκαίρωσ παρρθςιάηεςκαι καὶ εἰσ προῦπτον ἑαυτὸν ςυνωκεῖν κίνδυνον παρακαλζςασ, ἐπειδὴ μὴ ἔπεικε, δῆλα πάντα τὰ κατ'
αὐτὸν τίκθςι τῷ βαςιλεῖ. καὶ δὴ πρὸ μιᾶσ ἡμζρασ τῆσ κατὰ ςάρκα Χριςτοῦ τοῦ κεοῦ ἡμῶν γεννιςεωσ δεξάμενοσ τὰσ μθνφςεισ ὁ βαςιλεὺσ ἐπὶ
βιματόσ τε ἐν τοῖσ ἀςθκρθτείοισ ἐκάκιςε καὶ ἀκριβὴσ ἐξεταςτὴσ τῶν
[Leo5.7.27] μθνυκζντων ἐγίνετο. ἁλίςκεται τοίνυν τυραννίδοσ ὁ Μιχαὴλ αὐτὸσ κατακζςκαι ὑπὸ τῆσ ἐναργείασ τῶν ἐλζγχων ἀναγκαςκείσ. καὶ ψῆωοσ ἐκωζρεται κατ' αὐτοῦ πυρὶ καταςτρζψαι τὴν ηωὴν ἐμβλθκζντοσ ἐν τῇ καμίνῳ τοῦ ἐν τῷ παλατίῳ λουτροῦ, εἶναι δὲ καὶ αὐτὸν τὸν βαςιλζα κεωρὸν
τοῦ δράματοσ. ἤγετο μὲν οὖν τὴν ἐπὶ κανάτῳ δεςμϊτθσ, εἵπετο δὲ καὶ
ὁ βαςιλεὺσ κεατὴσ εἶναι ὀριγνϊμενοσ τοῦ δρωμζνου.
[Leo5.8] Ἐν ὅςῳ δὲ τὸ μεταξὺ παριμειβον διάςτθμα, ἡ βαςιλὶσ Θεοδοςία,
τὸ τοῦ Ἀρςαβὴρ κυγάτριον, μακοῦςα τὸ μζλλον πραχκῆναι, ἔξειςι
μετὰ πολλῆσ ὅτι ςπουδῆσ τοῦ καλάμου, παράβακχόν τι καὶ μανικὸν
κινουμζνθ, τὸν βαςιλζα τε καταλαβοῦςα ἀλάςτορά τε καὶ κεομάχον
ἀπεκάλει, οἷσ οὐδὲ τὴν ἡμζραν τὴν κείαν ἄγει διὰ ωειδοῦσ τοῦ κείου
μζλλων ςϊματοσ μεταςχεῖν, καὶ τῆσ ὁρμῆσ διεκϊλυεν. οὗτοσ δὲ τῷ κεῷ
μὴ προςκροῦςαι δεδοικὼσ τὸ μὲν παραχρῆμα παλίντροπον αὐτῷ τὴν
ςωτθρίαν ἐβράβευςε, ςίδθρον δὲ τοῖσ ποςὶ περικεὶσ τοῦ Μιχαὴλ καὶ
τῆσ κλειδὸσ ἑαυτῷ τὴν ωρουρὰν ἐπιτρζψασ, τῷ παπίᾳ τὴν αὐτοῦ ωυλακὴν ἀνατίκθςι. πρὸσ δὲ τὴν ςφηυγον ἐπιςτραωεὶσ ’ἐγὼ μζν, ὦ γφναι,
ταῖσ ςαῖσ βακχείαισ πειςκεὶσ ἐποίθςα, ὡσ ἐκζλευςασ. ςὺ δὲ οὐκ εἰσ μακρὰν
ἐπόψει καὶ τὰ τῆσ ἐμῆσ νθδφοσ βλαςτιματα τὰ ἀποβθςόμενα, εἰ καὶ
ςιμερόν με τοῦ ἁμαρτιματοσ ἠλευκζρωςασ.‘ οὕτω τὸ μζλλον, εἰ καὶ
πόρρω προωθτικῆσ ἦν ἐπιπνοίασ, ἀλθκῶσ ἀπεωοίβαςε.
[Leo5.9] Λζγουςι δ', ὅτι καὶ χρθςμὸσ ἦν ἄνωκεν αὐτῷ δεδομζνοσ, ὡσ κατὰ
τὴν ἡμζραν τῆσ Χριςτοῦ τοῦ κεοῦ ἡμῶν κατὰ ςάρκα γεννιςεωσ πζπρωται αὐτῷ τιν τε βαςιλικὴν εὐδαιμονίαν ἀποβαλεῖν, προςαπολζςαι δὲ
καὶ αὐτὴν τὴν ηωιν. ΢ιβυλλιακὸσ δὲ ἦν ὁ χρθςμὸσ ἔν τινι βιβλίῳ τῆσ
βαςιλικῆσ βιβλιοκικθσ ἐγγεγραμμζνοσ οὐ χρθςμοὺσ μόνον ἁπλῶσ ἔχοντι,
ἀλλὰ καὶ μορωὰσ καὶ ςχιματα τῶν γενομζνων βαςιλζων διὰ χρωμάτων.
ἦν οὖν κθρίον λζων μεμορωωμζνον ἐν τῷ βιβλίῳ, ἄνωκεν δὲ τῆσ αὐτοῦ
ῥάχεωσ ἐπεγζγραπτο τὸ χῖ ςτοιχεῖον μζχρι καὶ αὐτῆσ τῆσ γαςτρόσ,
κατόπιν δζ τισ ἀνὴρ ἐπικζων δόρατι καιρίαν ἐδίδου πλθγὴν τῷ κθρίῳ
διὰ μζςου τοῦ χῖ. ἀςάωειαν δ' ὑποωαίνοντοσ τοῦ χρθςμοῦ μόνοσ ὁ
τθνικαῦτα κοιαίςτωρ αὐτὸν διετράνου Λζοντα μζλλειν ωιςασ τινὰ
βαςιλζα κατ' αὐτὴν τὴν ἡμζραν τῆσ τοῦ Χριςτοῦ γεννιςεωσ κανάτῳ
ὀλεκρίῳ παραδοκῆναι. ὑπζκραττε δὲ οὐδὲν ἧττον τὸν βαςιλζα καὶ
ἐξεδειμάτου καὶ ἡ τῆσ οἰκείασ μθτρὸσ ὄψισ. ἔδοξε γὰρ αὕτθ κατὰ τὸν ἐν
Βλαχζρναισ κεῖον τῆσ κεοτόκου ναὸν προςωοιτῶςα ςυνεχῶσ κόρῃ τινὶ
ςυναντᾶν λευχείμοςιν ἀνδράςι δορυωορουμζνῃ, ἑϊρα δὲ καὶ τὸν κεῖον
ναὸν αἵματοσ πεπλθςμζνον. προςτάξαι τε τὴν κεακεῖςαν κόρθν ἑνὶ
τῶν λευχειμόνων ἀνδρῶν χφτραν τινὰ πλιςαντι αἵματοσ τῇ μθτρὶ τοῦ
Λζοντοσ ἐπιδοῦναι πιεῖν. αὐτῆσ δὲ πολυετῆ χθρείαν προβαλλομζνθσ, δι'
ἧσ μιτε κρεῶν, μιτε τινὸσ τῶν ἐναίμων γεφςαςκαι, καὶ διὰ τοῦτο μθδὲ
ταφτθσ τῆσ χφτρασ ἅψαςκαι, ’καὶ πῶσ‘, ἔωθςεν ἡ κόρθ μετὰ κυμοῦ,
’οὐ παφεται ὁ ςὸσ υἱὸσ πολλῶν ἐμπιπλῶν αἱμάτων ἐμὲ καὶ τὸν ἐμὸν
παροργίηων υἱὸν καὶ κεόν; πολλά τε ἔκτοτε τὸν ἑαυτῆσ ἐξελιπάρει

υἱὸν τῆσ τῶν εἰκονομάχων ἐκςτῆναι αἱρζςεωσ τὴν ὄψιν ἐκτραγῳδιςαςα·
καὶ ἑτζρα δζ τισ ὄψισ οὐ μικρῶσ ςυνετάραςςε. Σαράςιοσ γὰρ ὁ ἀοίδιμοσ
πατριάρχθσ πάλαι τὸν βίον μετθλλαχὼσ Μιχαιλ τινα ἐδόκει καλεῖν
ἐξ ὀνόματοσ ἐν ὀνείροισ ἐπιπθδῆςαι προτρεπόμενοσ τῷ Λζοντι καὶ καιρίαν πλῆξαι αὐτόν. ἐςτρόβει δὲ αὐτὸν καὶ ἡ τοῦ κατὰ τὸ Φιλομίλιον
μοναχοῦ πρόρρθςισ καὶ ἡ τῆσ ἐςκῆτοσ μεταμωίαςισ, ἣν ὁ Μιχαὴλ ἐποιιςατο, ὥσ που ωκάςαντεσ ἱςτοριςαμεν. οἷσ ἅπαςι δειματοφμενοσ ὁ βαςιλεὺσ ἐπάλλετό τε τῷ δζει καὶ τὴν ψυχὴν ἐκυμαίνετο. διὸ καὶ ἄγρυπνοσ
διετζλει παρ' ὅλθν τὴν νφκτα.
[Leo5.10] ΢οωϊτερα τοίνυν, ἢ βαςιλικϊτερα βουλευςάμενοσ τὴν ἐπὶ τὸν
παπίαν ωζρουςαν πυλίδα διαρριξασ κατεςκόπει τὰ ἔνδον. εἰςελκὼν δ'
εἴσ τι δωμάτιον κζαμα ὁρᾷ εἰσ ἔκπλθξιν οὐ τὴν τυχοῦςαν ἄγον αὐτόν.
εἶδε γὰρ τὸν μὲν κατάκριτον ἐπὶ ςτιβάδοσ ὑψθλῆσ πάνυ μεγαλοπρεπῶσ
ἀνακείμενον, τὸν δὲ παπίαν ἐπὶ ξθροῦ κατακλινόμενον τοῦ ἐδάωουσ.
περιεργότερον δὲ προςελκὼν ἐςκόπει τὸν Μιχαιλ, εἰ, ὅπερ ωιλεῖ ἐν τοῖσ
κυμαινομζνοισ καὶ τὴν ηωὴν ἀμωίβολον ἔχουςι γίνεςκαι, ἐπιπόλαιόν
τινα καὶ ἐμμζριμνον ὑπνϊττει ὕπνον, ἢ τοὐναντίον ἀωρόντιδα καὶ
ἡδφν. ὡσ δ' εὗρεν ἀνζτωσ ὑπνοῦντα (καὶ γὰρ οὐδ' ἐπαωϊμενοσ αὐτὸν
διχπνίςαι ἴςχυςεν), εἰσ μείηονα ἀνιωκθ κυμὸν τοῖσ παρ' ἐλπίδα τοφτοισ
κεάμαςι καὶ ἀπῄει κατὰ ςχολὴν δεινὸν οὐκ αὐτῷ μόνον, ἀλλὰ καὶ τῷ
παπίᾳ ἐνςείων.
[Leo5.11] Καὶ ταῦτα μὲν ὁ βαςιλεφσ. οὐκ ἔλακε δὲ ταῦτα τοῖσ περὶ τὸν
παπίαν, ἀλλά τισ τῶν προκοίτων τοῦ Μιχαὴλ ἐκ τῶν ωοινικῶν ωωραςάμενοσ ἐμβάδων ἀπιγγειλε πάντα ςαωῶσ. οἷσ ἐκπακεῖσ καὶ μικροῦ δεῖν
ἔκωρονεσ οἱ περὶ τὸν παπίαν γενόμενοι ἐςκζπτοντο, πῶσ ἂν τὸν κίνδυνον διαωφγοιεν. ὑπζλαμπεν ἄρτι ἡμζρα καὶ ςκιπτεται ςκῆψιν τοιάνδε ὁ Μιχαιλ, ὡσ ψυχικάσ τινασ κθλῖδασ βοφλεταί τινι τῶν κεοωιλῶν
ἐξαγορεῦςαι διὰ Θεοκτίςτου, ὃν μετὰ ταῦτα τῷ τοῦ κανικλείου τετίμθκεν ἀξιϊματι. ἐπετζτραπτο γοῦν τοῦτο γενζςκαι παρὰ βαςιλζωσ.
ὁ δὲ Μιχαὴλ ἀδείασ λαβόμενοσ λζγει πρὸσ τὸν Θεόκτιςτον ‘καιρόσ, ὦ
Θεόκτιςτε, τοῖσ ςυνωμόταισ ἐπαπειλῆςαι, ὡσ εἰ μὴ τάχιον ςπεφςουςιν
ἐξελζςκαι τοῦ κινδφνου ἡμᾶσ, πάντα τὰ τῆσ πράξεωσ ἀνακαλφψαι τῷ
βαςιλεῖ.’ καὶ τοῦ Θεοκτίςτου, ὡσ ἐκελεφςκθ, ποιιςαντοσ, εἰσ ἀγωνίαν
οὐ τὴν τυχοῦςαν ἐνζπεςον οἱ ςυνίςτορεσ καὶ διεςκοποῦντο, πῶσ ἂν
αὐτοί τε ςωκεῖεν καὶ τὸν ὅςον οὐδζπω κινδυνεφοντα κανεῖν διαςϊςαιεν. ῥάπτουςιν οὖν βουλιν, ἥτισ αὐτοφσ τε ἐρρφςατο καὶ τῷ Μιχαὴλ
πρὸσ τῇ ηωῇ καὶ τὴν βαςιλείαν ἐχαρίςατο. ἔκοσ ἐπεκράτει τότε, μὴ
ὥςπερ νῦν, ἔνδον τῶν βαςιλείων, ἔκτοτε λαβὸν τὴν ἀρχὴν, μζνειν τοὺσ
τῇ ἐκκλθςίᾳ τοῦ παλατίου ψάλλοντασ κλθρικοφσ, ἀλλὰ τοῖσ ἰδίοισ οἴκοισ,
περὶ δὲ τρίτθν ωυλακὴν τῆσ νυκτὸσ ἀγείρεςκαι κατὰ τὴν Ἐλεωαντίνθν
κἀκεῖκεν ἀπιζναι πρὸσ τὴν ἐκκλθςίαν καὶ τῷ κεῷ τὰσ ἑωκινὰσ ἀποδιδόναι εὐχάσ. τοφτοισ οἱ ςυνωμόται ἐγκαταμιχκζντεσ τότε ὑπὸ μάλθσ
ἐγχειρίδια ἔχοντεσ ςυνειςῄεςαν καὶ ἔν τινι ςκοτεινῷ τῆσ ἐκκλθςίασ λοχιςαντεσ τόπῳ τὸ ςφνκθμα ἐξεδζχοντο. ὡσ δ' ὁ ὕμνοσ διεπεραίνετο, ἤδθ
δὲ παρῆν καὶ ὁ βαςιλεὺσ καὶ τῆσ ὑμνῳδίασ ἐξῆρχεν, ὡσ ἔκοσ, ‘τῷ παντάνακτοσ ἐξεωαφλιςαν πόκῳ’ (εἶχε γάρ, ὡσ εἴπομεν, τορωτζραν ωωνιν),
τότε δὴ εἰςπθδιςαντεσ ἀκρόωσ οἱ ςυνωμόται ἐκ μὲν τῆσ πρϊτθσ ἡμάρτανον προςβολῆσ πρὸσ τὸν τοῦ κλιρου ἔξαρχον ἀποπλανθκζντεσ, εἴτε
παρόμοιον ὄντα τῷ βαςιλεῖ κατὰ τὴν ςωματικὴν ἐμωζρειαν, εἴτε τῇ
περὶ τὴν κεωαλὴν ὁμοίᾳ περιβολῇ. ἦν γὰρ ἡ ὥρα κρυμϊδθσ τε καὶ
χειμζριοσ καὶ διὰ τοῦτο ἐν περιβλιμαςι πάντεσ διεκαρτζρουν ςτεγανω-

τζροισ πίλοισ τὰσ κεωαλὰσ ὀξυτάτοισ περικαλφπτοντεσ. ἀλλ' ὁ μὲν τοῦ κλιρου κακθγεμὼν τὸν κίνδυνον ἀπεϊςατο τὸν πῖλον τῆσ κεωαλῆσ ἀωελὼν
καὶ τῇ ωαλάκρᾳ τὴν ςωτθρίαν πραγματευςάμενοσ. ὁ δὲ βαςιλεὺσ ςυναιςκόμενοσ τῆσ ἐπιβουλῆσ εἰσ τὰ ἄδυτα τοῦ κυςιαςτθρίου εἰςζδυ καὶ
τὴν τοῦ κυμιατθρίου ςειρὰν διαρπάςασ, ἢ ὥσ τινεσ, κεῖον ςταυρόν,
τὰσ βολὰσ τῶν πλθττόντων ἐδζχετο. ἀλλ' οἱ ςυνωμόται ἀκρόοι, καὶ
οὐ κακ' ἕνα ἐπιδραμόντεσ, ὁ μὲν κατὰ τῆσ κεωαλῆσ, ἄλλοσ κατὰ τῶν
ςπλάγχνων, καὶ ἄλλοσ ἀλλαχόκι τοῦ ςϊματοσ κατετίτρωςκον. καὶ
χρόνον μζν τινα ἀντζςχε τῷ κείῳ ςταυρῷ τὰσ τῶν ξιωῶν ὁρμὰσ ἀπο[Leo5.11.40] κρουόμενοσ· πάντοκεν δ' ὡσ κθρίον βαλλόμενοσ καὶ πρὸσ τὰσ τρϊςεισ
ἀποκαμὼν τελευταῖον ἕνα τινὰ γιγαντιαῖον ἐπιωζροντα ἰδὼν τὴν πλθγὴν ὅρκῳ τῆσ τῷ ναῷ ἐνοικοφςθσ κατεδζςμει χάριτοσ καὶ ωείςαςκαι
ἐξελιπάρει. τῆσ τῶν Κραμβωνιτῶν οὗτοσ ὁ γεννάδασ ὥρμθτο γενεᾶσ.
ἀλλ' ὅ γε ‘οὐχ ὅρκων’ εἰπϊν, ‘ἀλλὰ ωόνων καιρόσ’, παίει κατὰ τῆσ
χειρὸσ διανταίαν πλθγιν, ὡσ μὴ μόνον τῆσ κλειδὸσ ταφτθν ἀποτεμεῖν,
ἀλλὰ καὶ τὸ κζρασ ςυναποτεμεῖν τοῦ ςταυροῦ· ἀποτζμνει δζ τισ αὐτοῦ
καὶ τὴν κεωαλὴν ἤδθ καταπεπονθμζνου ταῖσ πλθγαῖσ καὶ ὀκλάςαντοσ.
τοιοφτῳ μὲν βίου τζλει ὁ Λζων ἐχριςατο, κατὰ τὸν Δεκζμβριον μῆνα,
ὥρα ἦν ὡσ δεκάτθ τῆσ νυκτόσ, ἐπ' ἔτθ βαςιλεφςασ ἑπτὰ καὶ μῆνασ πζντε,
ὠμότατοσ, εἴπερ τισ ἄλλοσ γεγονὼσ καὶ τῶν πρὸ αὐτοῦ πάντων ἀςεβζςτατοσ, οἷσ τιν τε προςοῦςαν αὐτῷ ἐν τοῖσ κοινοῖσ ἐπιμζλειαν καὶ
τὴν ἐν χερςὶ γενναιότθτα ἀπθμαφρωςε. λζγεται δὲ καὶ ωωνὴν οὐρανόκεν καταρραγῆναι εὐκὺσ τὴν αὐτοῦ κατάλυςιν εὐαγγελιηομζνθν
πολλοῖσ. ἧσ καί τινεσ ἀκθκοότεσ ναυτίλοι τὸν καιρόν τε καὶ τὴν νφκτα
καταγραψάμενοι ἐκ τοῦ μετὰ ταῦτα ςυμπεράςματοσ εὗρον οὖςαν ἀλθκινιν.
[Mich2.t] ΜΙΧΑΗΛ Ο ΣΡΑΤΛΟ΢
[Mich2.1] Ἀνῃρθμζνου δὲ τοῦ Λζοντοσ οἱ ἀνῃρθκότεσ ςφροντεσ τὸν τοφτου
νεκρὸν ἀνθλεῶσ διὰ τῶν ΢κφλων εἰσ τὸν ἱππόδρομον ἐξιγαγον, παντὸσ
αὐτοῖσ περιῃρθμζνου ωόβου διὰ τὸ τὴν βαςίλειον αὐλὴν ὅπλοισ οἰκείοισ
πάντοκεν περιωραχκῆναι. κατζςπαςαν δὲ τῶν βαςιλείων καὶ τὴν αὐτοῦ
γαμετὴν ςὺν τοῖσ τζςςαρςι τζκνοισ αὐτῆσ, ΢υμβατίῳ τῷ κατὰ τὴν
ἀνάρρθςιν μετονομαςκζντι Κωνςταντίνῳ, Βαςιλείῳ τε, καὶ Γρθγορίῳ
ςυνάμα Θεοδοςίῳ, οὓσ καὶ ἀκατίῳ ἐνκζντεσ πρὸσ τὴν Πρϊτθν νῆςον
ἀπιγαγον, κἀκεῖςε τῶν πάντων ἐκτμθκζντων ςυνζβθ τὸν Θεοδόςιον
τὴν ἑαυτοῦ καταλῦςαι ηωὴν καὶ ταωῆσ τῷ ἰδίῳ κεκοινωνθκζναι πατρί.
ὁ δὲ Μιχαὴλ τῆσ ἐκ τοῦ παπίου ωρουρᾶσ ἀνεκείσ, ἔτι τοὺσ πόδασ ἐν
ςιδθροπζδαισ ἔχων κατιςχθμζνουσ διὰ τὸ τὴν κλεῖν τῶν ςιδιρων ἐν
τῷ κόλπῳ τοῦ Λζοντοσ ωυλάττεςκαι, οὕτωσ, ὡσ εἶχε, μετὰ τῶν ςιδιρων ἐπὶ τὸν βαςίλειον ἐκάκιςε κρόνον καὶ παρὰ πάντων τῶν τζωσ
ὄντων ἐν τῷ παλατίῳ ἀναγορευκεὶσ προςεκυνικθ. ἤδθ δὲ καὶ μεςοφςθσ
ἡμζρασ τῆσ ωιμθσ πανταχοῦ διαδραμοφςθσ, τῶν δεςμῶν κλαςκζντων
ὑπὸ ςωφρασ βιαίωσ, οὐ χεῖρασ ἀπονιψάμενοσ, οὐ τὸν τοῦ κεοῦ ωόβον
ἐπὶ νοῦν εἰλθωϊσ, οὐκ ἄλλο οὐδὲν τῶν δεόντων πράξασ πρὸσ τὸν μζγαν
τῆσ ΢οωίασ ναὸν προελιλυκε, χειρὶ τοῦ πατριάρχου ςτεωκῆναι γλιχόμενοσ καὶ τῆσ πανδιμου τυχεῖν ἀναρριςεωσ, ἐκείνοισ μόνοισ καρρῶν
τοῖσ ςυνωμόταισ τοῖσ ἐξθνυκόςι τὸν ωόνον. ἔνκα καί τισ ἀμωοτζρων
καυμάςειε τὸ κακόγνωμον, τοῦ μὲν ἀπελκόντοσ, ὅπωσ οὐδζνα ἔςχε τὸν
βοθκοῦντα ἐκ τῶν τοςοφτων καὶ τθλικοφτων κολάκων, ἑρπετῶν δίκθν
ἁπάντων καταδεδυκότων εἰσ χθραμοφσ, τοῦ δὲ μετ' ἐκεῖνον τὸ ἀναιδὲσ
καὶ ἀναίςχυντον, ὅςτισ τὴν ἐκκλθςίαν εἰςῄει οὐχ ὥσ τισ ωονεφσ, ἢ δι-

μιοσ, ᾑμαγμζνασ ἔχων τὰσ χεῖρασ, ἀλλ' ὥςπερ τισ ἀκλοωόροσ καὶ νικθτὴσ ἐπὶ τῷ γεγονότι γαννφμενοσ, ἐμωφλιον ἐκχζασ αἷμα οὐκ ἐπὶ τοῦ
τυχόντοσ τόπου, ἀλλ' ἐν τῷ κείῳ κυςιαςτθρίῳ, ἔνκα τὸ δεςποτικὸν κακ'
ἡμζραν ἐκχζεται τῶν ἡμετζρων ἕνεκεν λφτρον ἁμαρτιῶν.
[Mich2.2] Σοῦτον τὸν Μιχαὴλ ἤνεγκε μὲν ἡ κατὰ τὴν ἄνω Φρυγίαν πόλισ
Ἀμϊριον οὕτω καλουμζνθ. ἐν ᾗ Ἰουδαίων καὶ Ἀκιγγάνων καὶ ἑτζρων
ἀςεβῶν πλῆκοσ ἔκπαλαι τῶν χρόνων ἐγκατοικίηεται. καί τισ δὲ αἵρεςισ
ἐκ τῆσ ἀλλιλων κοινωνίασ καὶ διθνεκοῦσ ὁμιλίασ καινὸν ἔχουςα τὸν
τρόπον καὶ ἀλλόκοτα δόγματα ἐπιωφεται, ἧσ καὶ αὐτὸσ μζτοχοσ ἦν,
πατροπαράδοτον κρθςκείαν ἀποπλθρῶν. αὕτθ τοῦ μὲν κείου λουτροῦ
καὶ ςωτθριϊδουσ τοὺσ τελουμζνουσ μεταλαγχάνειν ἀνίθςι, τἆλλα δὲ
πάντα ςῴηει ωυλάττουςα κατὰ τὸν νόμον τὸν Μωςαϊκόν, πλὴν τῆσ
περιτομῆσ. εἶχε δὲ διδάςκαλον ὁ Μιχαὴλ καὶ οἷον ἔξαρχον, ὑπ' αὐτοῦ
μεμυςταγωγθμζνοσ, Ἑβραῖόν τινα ἢ Ἑβραΐδα κατὰ τὸν ἑαυτοῦ οἶκον,
οὐ μόνον τὰ ψυχικά, ἀλλὰ δὴ καὶ τὰσ κατ' οἶκον οἰκονομίασ αὐτὸν ἐκπαιδεφοντα. ὑω' οὗ προλθωκεὶσ οὐδὲν ἀκζραιον ἔςῳηεν, ἀλλ' ἦν ἀπιςτίασ
τισ ςφνοδοσ τά τε Χριςτιανῶν παραχαράξασ, τὰ Ἰουδαίων κιβδθλεφςασ
καὶ τἆλλα παρανοκεφςασ, καὶ τοιοῦτοσ τὴν πίςτιν γενόμενοσ ποικίλοσ
τε καὶ πολφμορωοσ, ὁποῖά ωαςι τὰ ἐν Λιβφῃ γίνεςκαι κθρία διὰ τὴν
τοῦ ὕδατοσ ἔνδειαν ςυναγόμενα καὶ ἀλλιλοισ ἐπιμιγνφμενα. οἷσ δὴ καὶ
εἰσ τὴν βαςίλειον ἀναχκεὶσ ἀρχὴν ἐςεμνφνετό τε καὶ ὡραΐηετο, ἢ τῷ
διαδιματι καὶ τῇ ἁλουργίδι, λόγον δὲ καὶ μάκθςιν, ὡσ τὰ αὐτοῦ
ἀνατρζποντα καὶ δυνάμενα μεταδιδάςκειν τὰ κρείττονα, ἀπεβάλλετο καὶ
ἠτίμαηεν. ἐτίμα δὲ τὰ οἰκεῖα διαωερόντωσ. τὰ δὲ ἦν, ςυῶν μὲν τῶν
ἀρτιτόκων προλζγειν, ὅςοι τε ἔςονται εὐτραωεῖσ καὶ ςωμάτων μεγζκουσ
οὐκ ἀμοιριςουςι, καὶ ὅςοι τοῖσ ἐναντίοισ περιςχεκιςονται, καὶ ἵππων
μὲν ἐγγὺσ ἑςτάναι τῶν λακτιηόντων εἰδζναι, ὄνουσ τε τοὺσ λακτίηοντασ
ὡσ πορρωτάτω ἐκτρζπεςκαι εὐωυῶσ. ἡμιόνων τε κριτὴσ ἄριςτοσ ἦν
καὶ τοφτων, ὅςοι μὲν πρὸσ ωόρτον ἐπιτιδειοί εἰςι διακρίνειν, ὅςοι δὲ
τοὺσ ἐπιβάτασ εὐωόρωσ ωζρειν δφνανται, καὶ μι τινι πτοίᾳ περιδεεῖσ
γινόμενοι ἐκτραχθλίηοιεν. οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τοὺσ ἵππουσ ὀωκαλμῶν μόναισ
διακρίνειν ἐπιβολαῖσ, ὅςοι τε πρὸσ δρόμον εὔτονοι καὶ ταχεῖσ, καὶ ὅςοι
πρὸσ πόλεμον τὸ καρτερικὸν διαςῴηουςι· προβάτων τε καὶ βοῶν
εὐτοκίασ, καὶ τὴν τοῦ γάλακτοσ ὅςαι δαψίλειαν ἐκ ωφςεωσ ἔλαχον·
τῶν τε ἀρτιγενῶν γεννθμάτων εἰδζναι διακρίνειν, ποῖον ὁποίασ ἐςτὶ
μθτρόσ. καὶ τὰ μὲν τῆσ πρϊτθσ ἡλικίασ, εἰπεῖν δὲ καὶ τῆσ τελευταίασ
ταῦτα δὴ τὰ μακιματα καὶ ςεμνολογιματα.
[Mich2.3] Ὡσ δὲ ἤκμαηεν ἤδθ, τὸν πζνθτα βίον διακλῶν ἤδθ καὶ καρτερῶν,
ἔςπευδε τοῦτον πάςῃ ἀποτρζψαςκαι μθχανῇ. καί ποτε τῷ ἑαυτοῦ
παραςτὰσ ςτρατθγῷ ἑαυτὸν ὑπζωαινε τῇ τῆσ γλϊττθσ τραυλότθτι τὸν
ἄρχοντα ἐκκαλοφμενοσ. τῶν δζ τισ Ἀκιγγάνων, γνωςτὸσ ὑπάρχων τῷ
ςτρατθγῷ, αὐτόν τε τοῦτον τὸν Μιχαὴλ καί τινα ἕτερον περιβοιτουσ
ἔςεςκαι μετ' οὐ πολὺ διθγόρευε καὶ βαςιλείασ αὐτῆσ ἐπιτυχεῖν οὐκ ἐν
μακρῷ τῷ χρόνῳ. τοφτοισ ὁ ςτρατθγὸσ τὴν ψυχὴν ἐκκερμανκείσ, καὶ
τὸ μζλλον ὥςπερ ἐνοπτριηόμενοσ οὐκ ἔγνω βραδυτῆτι παρϊςαςκαι
τὸν καιρόν, οὗ πάλιν τυχεῖν οὐ ῥᾴδιον. τράπεηα οὖν παραχρῆμα, καὶ
τοὺσ ἄλλουσ πάντασ καταλιπὼν τοὺσ καὶ γζνει καὶ ἀξιϊμαςι διαωανεςτζρουσ, τοφτουσ δὴ τοὺσ ἄνδρασ εἰσ ἑςτίαςιν ςυγκαλεῖ, καὶ τοῦ πότου
ἀκμάηοντοσ τὰσ κυγατζρασ ἄγων ἐδίδου τοῖσ ξζνοισ ὁ ςτρατθγὸσ καὶ
νυμωίουσ ἔχειν κακωμολόγει, τῷ ξζνῳ μὲν καὶ παραδόξῳ τοῦ πράγματοσ ἐν ἐκςτάςει πρότερον γινομζνουσ, ἀποδεχομζνουσ δὲ ὅμωσ καὶ

ςυγκατατικεμζνουσ καὶ κεοῦ ἔργον τὸ τοιοῦτον, οὐκ ἀνκρϊπου ὁμολογοῦντασ. ἀλλὰ ταῦτα μὲν ἐπράττετο οὕτωσ. τὴν δὲ τοῦ ῥθκζντοσ Ἀκιγγάνου ωωνὴν ὥσ τινα κείαν πρόρρθςιν ἐνθχθκεὶσ ὁ Μιχαιλ, δεφτερον
δ' οἰωνὸν εἰλθωὼσ καὶ τὴν κατὰ τὸ Φιλομίλιον τοῦ μοναχοῦ προαγόρευςιν,
ὡσ ἤδθ ωκάςαντεσ εἴπομεν, τῷ τοῦ Λζοντοσ ωόνῳ ἰταμϊτερον ἐπζκετο
καὶ κραςφτερον, κακὸσ μὲν περὶ τὸν πρῶτον εὐεργζτθν ωανείσ, ἐκεῖνον
δὴ τὸν εἰρθμζνον Βαρδάνιον, κακίων δὲ περὶ τὸν δεφτερον, ωθμὶ δὴ τὸν
Λζοντα, ὃσ καὶ τὸν υἱὸν αὐτοῦ ἐκ τοῦ κείου βαπτίςματοσ υἱοκετθςάμενοσ ἦν. ὅμωσ δὲ καὶ τὸν Λζοντα οἰκτίςτῳ κανάτῳ κατεργαςάμενοσ
ἀπόμοιράν τινα χορθγίασ τοῖσ τοῦ Λζοντοσ ἐναποτάττει παιςὶ καὶ τῇ
τοφτων μθτρὶ ἐκ τῶν δθμευκζντων κτθμάτων αὐτοῦ, καί τινασ τῶν
[Mich2.3.26] ἑαυτοῦ παίδων πρὸσ ὑπθρεςίαν αὐτοῖσ δωρθςάμενοσ, καὶ τὴν μὲν τοῦ
Λζοντοσ γαμετὴν εἰσ τὴν μονὴν τὴν οὕτω λεγομζνθν τῶν Δεςποτῶν
ἐναςωαλίηειν κελεφςασ, τοὺσ ἄρρενασ δὲ τῶν παίδων ἐν τῇ Πρϊτῃ νιςῳ,
ὡσ εἴρθται. ὧν κατ' αὐτὴν εὐνουχιςκζντων Θεοδόςιοσ μὲν ἀπεβίω,
Κωνςταντῖνοσ δ' ὁ μετονομαςκεὶσ Βαςίλειοσ ἀωωνίᾳ ςυςχεκεὶσ μετὰ τὸν
εὐνουχιςμὸν ἐδεῖτο μὲν τοῦ κεοῦ τὴν ἑαυτοῦ λυκῆναι ωωνιν, ἐδεῖτο δὲ
καὶ τοῦ ἐν κεολογίᾳ περιωνφμου Γρθγορίου ἐκεῖςζ που ἀνεςτθλωμζνου
τυγχάνοντοσ. ὑπικουςεν οὖν τῆσ αὐτοῦ δειςεωσ ὁ ἅγιοσ καὶ ὡράκθ τῷ
Κωνςταντίνῳ ωάςκων ὁ κεῖοσ τφποσ ‘κατὰ τὸν ὄρκρον τουτονὶ τὸν
κθρὸν λαβὼν ἀνάγνωκι.’ ὁ δὲ πιςτεφςασ τοῖσ λεγομζνοισ, εἰςελκὼν
ἀνζγνω λαμπρᾷ καὶ κακαρωτάτῃ ωωνῇ τὸ ‘πάλιν Ἰθςοῦσ ὁ ἐμόσ.’
τῆσ ωωνῆσ δὲ λυκείςθσ αὐτοῦ τιν τε πατροπαράδοτον ἐβδελφξατο ἄνοιαν
καὶ περὶ τὰσ κείασ εἰκόνασ τὴν εὐγνωμοςφνθν μετζκετο. ἀλλὰ ταῦτα μὲν
χρόνῳ ὕςτερον.
[Mich2.4] Ἤδθ δὲ τὴν αὐτοκράτορα τοῦ Μιχαὴλ ἐπανελομζνου ἀρχὴν καὶ
τὰ κατ' αὐτὴν ὡσ ἐβοφλετο διοικοῦντοσ ἐπιςτολὴν ὁ ἀοίδιμοσ Νικθωόροσ ὁ πατριάρχθσ ἐκπζμπει παρακαλῶν ἀπολαβεῖν τὸν ἀςπαςμὸν
τὰσ κείασ εἰκόνασ καὶ ἀνάκλθςιν γενζςκαι τῆσ εὐςεβείασ. ἀλλ' ὁ Μιχαὴλ
ἀπεκρίνατο μιτε τι κακουργιςων ἐλκεῖν τῶν περὶ πίςτεωσ ἐκτεκειμζνων,
μιτε μὴν τῶν ἤδθ παραδοκζντων καὶ ἀνομολογθκζντων καταδρομιν
τινα ἐργάςαςκαι καὶ κακαίρεςιν. ‘ἕκαςτοσ οὖν,’ ωθςί, ‘τὸ δοκοῦν αὐτῷ
ποιείτω καὶ ἐωετόν, ἀπακὴσ πόνων καὶ ἄγευςτοσ λφπθσ διατελῶν.’
πλὴν οὐ μζχρι τζλουσ ταφτθν ἐτιρθςε τὴν προαίρεςιν ὁ μθδὲ τὴν
ἀρχὴν ἀλθκὴσ Χριςτιανὸσ γεγονϊσ, ἀλλ' ὅςον τὰ τῆσ βαςιλείασ αὐτῷ
ἐκρατφνετο, τοςοῦτον κακοδαίμονι ωφςει καὶ ὠμοτάτῃ τὸν κατὰ τῶν
Χριςτιανῶν καὶ τῶν ὁμοωφλων ἀνερρίπιηε πόλεμον, νῦν μὲν τοὺσ μοναχοὺσ διαπτφων καὶ παντοίοισ περιβάλλων δεινοῖσ καὶ ποιναῖσ ἐξευρίςκων
ποινάσ, νῦν δὲ τοὺσ ἄλλουσ πιςτοὺσ ἐγκλείων ωρουραῖσ καὶ ὑπερορίουσ
τικείσ. ἐντεῦκεν καὶ Μεκόδιον τὸν μετὰ βραχὺ πατριαρχικοῦ κρόνου
ἀξιωκζντα καὶ Εὐκφμιον τὸν τθνικαῦτα τῶν ΢άρδεων προεδρεφοντα, τῷ
αὐτοῦ κελιματι μὴ ὑπείκοντασ, μθδὲ τὴν τῶν κείνω εἰκόνων ἐξαρνουμζνουσ τιμιν, τῆσ πόλεωσ ἐξωκεῖ καὶ τὸν μὲν κεῖον Μεκόδιον ωυλακῇ παραδίδωςι κατὰ τὴν νῆςον τοῦ Ἀκρίτα, τὸν δὲ μακαρίτθν Εὐκφμιον διὰ
Θεοωίλου τοῦ οἰκείου υἱοῦ κανάτῳ παραδίδωςι, βουνεφροισ τυπτόμενον
ἀωειδῶσ. ὅςῳ δὲ τὴν Χριςτοῦ κλθρονομίαν ἐπίεηε, τοςοφτῳ τοὺσ Ἰουδαίουσ ἀνζτουσ ωόρων καὶ ἐλευκζρουσ ἐτίκει, ἀγαπωμζνουσ καὶ ςτεργομζνουσ
αὐτῷ τῶν ἄλλων ἀνκρϊπων διαωερόντωσ. προὐβάλλετο δ' ὥςπερ τι
προκζντθμα καὶ ἀρχζτυπον τοῦ οἰκείου βίου πρὸσ μίμθςιν τὸν τοῦ
Κοπρωνφμου βίον, καὶ τοῦτον μιμεῖςκαι εἰσ ἄκρον ἐςποφδαηε. διὸ καὶ
πρὸσ τὴν ἀκρόπολιν ἔωκαςε τῆσ ἀςεβείασ ἄρτι μὲν ςάββατον νθςτεφειν

νομοκετῶν, ἄρτι δὲ κατὰ τῶν κείων προωθτῶν τὴν γλῶςςαν ἐξακονῶν,
ἄρτι δὲ τὴν μζλλουςαν ἀνάςταςιν ἀκετῶν καὶ τὰ ἐκεῖκεν ἐπθγγελμζνα
ἀγακὰ διαςφρων διάβολόν τε ὅλωσ μὴ εἶναι ἰςχυριηόμενοσ, ἅτε μθδ'
ὑπὸ Μωςζωσ τοφτου παραδεδομζνου. πορνείαν δὲ κατθςπάηετο, καὶ
τὸν ἐπὶ πᾶςι δεῖν ὀμνφναι κεὸν ἐνομοκζτει, καὶ τὸν Ἰοφδαν ἀκολάςτῳ
γλϊςςῃ τάττων μετὰ τῶν ςῳηομζνων. τὴν ἑορτὴν τοῦ ςωτθρίου
πάςχα κακῶσ καὶ παρὰ καιρὸν χλευάηων τιμᾶςκαι, καὶ ὡσ Ἑλλθνικὴν
τάχα παίδευςιν διαπτφων, τὴν ἡμετζραν καὶ κείαν παίδευςιν τοςοῦτον
ἀποςτρεωόμενοσ, ὡσ μθδὲ τοὺσ νζουσ παιδοτριβεῖςκαί που ςυγχωρεῖν,
ἵνα μιτε τῇ αὐτοῦ ἀλογίᾳ ἀντιςτῆναί τισ ἔχοι ποτὲ καὶ διελζγξαι, μιτε
πάλιν τῷ τάχει τῶν ὀωκαλμῶν καὶ τῇ τῆσ γλϊττθσ ῥφμῃ ωερόμενοσ διὰ
τῆσ παιδεφςεωσ τὰ δευτεραῖα τοῦτον ωζρειν καταναγκάςειε. τοςοῦτον
γὰρ ἤργει πρὸσ τὴν μίξιν τῶν γραμμάτων ἐκεῖνοσ καὶ τὴν τῶν ςυλλαβῶν ἀνάγνωςιν, ὡσ ῥᾷον ἄν τισ διῆλκε βιβλίον ἢ αὐτὸσ τῇ βραδυτῆτι τοῦ νοῦ τὰ τοῦ οἰκείου ςτοιχεῖα ὀνόματοσ. ἀλλὰ ταῦτα μὲν
παρείςκω, ὡσ καὶ ἄλλοισ ἱκανῶσ ἐςτθλιτευμζνα, ἡ δ' ἱςτορία ἐχζςκω
τῶν ἐωεξῆσ.
[Mich2.5] Κατὰ γὰρ τὸν καιρὸν τοῦτον ὁ ἐμωφλιοσ πόλεμοσ ἀρχὴν εἰλθωὼσ
ἐξ ἀνατολῆσ παντοίων ἐνζπλθςε τὴν οἰκουμζνθν κακῶν, ωκόρον δὲ
πολὺν τῶν ἀνκρϊπων, καὶ παρὰ τοῦτο ὀλιγανδρίαν εἰργάςατο. Θωμᾶσ
ἦν τῆσ ἀποςτάςεωσ ἔξαρχοσ, περὶ οὗ διττοὶ ωζρονται λόγοι, ὧν ὁ μὲν
εἷσ ὁρμᾶςκαι τοῦτόν ωθςιν ἐξ ἀςιμων γονζων καὶ πενιχρῶν καὶ τὸ
γζνοσ βαρβάρων, ἐπὶ πολὺ δὲ πενίᾳ ςυηῆν διὰ τῆσ τῶν χειρῶν ἐργαςίασ τὰ πρὸσ τὸ ηῆν ποριηόμενον, ἐνίοτε δὲ καὶ κθτεφοντα. εἶτα τὴν
ἐνεγκοῦςαν ἀπολιπόντα καὶ πρὸσ τὴν μεγαλόπολιν ταφτθν πεωοιτθκότα καί τινι τῶν ςυγκλθτικῶν εἰσ ὑπθρεςίαν προςλθωκζντα ἐσ τοςοῦτον ἀκολαςίασ ἐλθλακζναι καὶ ὕβρεωσ, ὡσ καὶ αὐτὴν κατατολμῆςαι τὴν
δεςποτικὴν κακυβρίςαι εὐνιν. καὶ ἐπεὶ ἐωωράκθ, μὴ οἷόσ τε ὢν τὰ
ὀνείδθ ωζρειν, δεδοικὼσ δὲ καὶ τὰσ ἐπθρτθμζνασ τοῖσ τῶν τοιοφτων ποινὰσ τολμθταῖσ, ωυγὰσ πρὸσ τοὺσ Ἀγαρθνοὺσ γίνεται. καὶ τοφτοισ πίςτιν
ἱκανὴν δεδωκὼσ ἔκ τε τοῦ καταλλιλαισ χρῆςκαι πράξεςι καὶ ἐκ τοῦ
χρόνῳ βεβαιῶςαι τὰ ἔργα (ἔτοσ γὰρ πζμπτον καὶ εἰκοςτὸν διθνφςκθ
τοφτῳ ἐν τῇ πρὸσ ἐκείνουσ διατριβῇ) καὶ ἐκ τοῦ τὴν ἱερὰν τῶν Χριςτιανῶν ἀπομόςαςκαι κρθςκείαν καὶ τῇ τοῦ ἐπαράτου προςτεκῆναι Μωάμεκ,
πολεμικῆσ τινοσ ωάλαγγοσ ἀποδείκνυται ἀρχθγὸσ καὶ κατὰ Χριςτιανῶν
ἐκπζμπεται τὴν τῶν Ῥωμαίων βαςιλείαν ὑπὸ τὴν αὐτῶν χεῖρα κεῖναι
κακυποςχόμενοσ. καὶ ἵνα μι τινα ὡσ ἀλλόωυλοσ καὶ ἀλλόπιςτοσ ἐμποδιςμὸν ἔχῃ ἀπιςτοφμενοσ ὑπὸ Ῥωμαίων, Κωνςταντῖνον ἑαυτὸν ἐπεωιμιηεν εἶναι τὸν τῆσ Εἰρινθσ υἱόν, ὃν ἡ μιτθρ διὰ τὸ κακόνουν καὶ τὸ
τοῦ τρόπου ὕπουλον καὶ κακόθκεσ πάλαι μετὰ τῆσ βαςιλείασ καὶ τῶν
ὀωκαλμῶν ἀπεςτζρθςε, τθνικαῦτα δὲ καὶ τὸν βίον ἐτφγχανε καταςτρζψασ. ἐπεὶ δὲ τὸ τῶν πράξεων μζγεκοσ καὶ αἱ βόςκουςαι τοῦτον ἐλπίδεσ κοινωνόν τινα τῶν πραγμάτων ἀπῄτουν (οὐ γὰρ ἂν ἄλλωσ οἶόσ
τε ἦν τὰ πράγματα κυβερνᾶν μόνοσ καὶ κατὰ γῆν ἐπιχειριςασ καὶ
κάλαςςαν), εἰςποιεῖταί τινα υἱὸν τῇ διαμορωϊςει τοῦ ςϊματοσ τὴν
τῆσ ψυχῆσ δθλοῦντα ἀπόνοιαν. τοῦτον Κωνςτάντιον μετονομάςασ καὶ
χεῖρα ἀρκοῦςαν παρεςχθκὼσ πρὸσ ἕτερον μζροσ ἀπζςτειλε, τὰ Ῥωμαίων ἄγειν καὶ ωζρειν προςτάξασ. αὐτόσ τε κακ' ἕτερον ἐπῄει κείρων
καὶ κατακόπτων τὰ ἐν ποςί. Λζων τότε καιροῦ ὁ ἐξ Ἀρμενίασ τὰσ τῆσ
βαςιλείασ κατεῖχεν ἡνίασ. ὃσ δφναμίν τινα κατ' αὐτοῦ ἐκπζμψασ οὐκ
ἀξιόλογον καὶ τοῖσ ὅλοισ ςωαλεὶσ κραςφτερον αὐτὸν καὶ ἐπὶ πλζον

ὁρμθτικὸν ἀπειργάςατο. καὶ ὁ μὲν πρῶτοσ καὶ πολὺσ οὕτωσ ἔχειν περὶ
τῆσ τοιαφτθσ κινιςεωσ πιςτεφεται λόγοσ. ἅτεροσ δὲ τοῦτον εἶναί ωθςι
τὸν Θωμᾶν τὸν τῷ Βαρδανίῳ πάλαι ςυνόντα, περὶ οὗ καὶ ὁ ἐν Φιλομιλίῳ μοναχὸσ τὴν πρόρρθςιν ἀπεωοίβαςε, παρὰ τοῦ βαςιλζωσ δὲ
Λζοντοσ ἀναχκζντα εἰσ τὴν ἀρχὴν τοῦ τῶν ωοιδεράτων τάγματοσ. ὃσ
ἐπεὶ μεμακικοι τὸν Λζοντα ὑπὸ τοῦ Μιχαὴλ ἀνῃρῆςκαι, ἐκδικῶν τάχα
τὸν εὐεργζτθν, ὁμοῦ δὲ καὶ κυμὸν ἴδιον ἐμπιπλάσ (ἐτφγχανε γάρ πωσ
ἐξ ἡλικιωτῶν διαωερόμενοσ πρὸσ τὸν Μιχαιλ), ἅμα δὲ καὶ τὰσ περὶ
αὐτοῦ τοῦ ἐν τῷ Φιλομιλίῳ μοναχοῦ προρριςεισ ωοβοφμενοσ, χεῖρα
ἐναντίαν κινεῖ τοῦ τῶν Ἀνατολικῶν ἀρξάμενοσ κζματοσ, ὅπῃ δὴ καὶ
διζτριβε, δφναμιν οὐκ ἀςκενῆ τινα καὶ μικράν, ἀλλὰ βαρεῖαν καὶ ἀνδρϊδθ
ςυνθκροικϊσ, πάντα τὸν ὅπλον τὸ ὁτιοῦν κινεῖν δυνάμενον ἕπεςκαί οἱ
[Mich2.5.47] καταναγκάςασ, ὃν μὲν βίᾳ, ὃν δὲ ωιλίᾳ τῇ πρὸσ αὐτόν, ὃν δὲ καὶ ἐλπίδι
διαρπαγῆσ λαωφρων, ὃν δὲ καὶ τῷ πρὸσ τὸν Μιχαὴλ μίςει. ἐτφγχανε γὰρ
οὗτοσ ὑπὸ πάντων διὰ ςκαιοτροπίαν μιςοφμενοσ καὶ διὰ τὸ τῆσ τῶν
Ἀκιγγάνων κιαςϊτθσ εἶναι αἱρζςεωσ καὶ διὰ τὴν τῆσ γλϊττθσ τραυλότθτα καὶ διὰ ἀνανδρίαν καὶ μαλακίαν ςυμπειςκζντων αὐτῷ ςυςτρατεφεςκαι. ὁ Θωμᾶσ δζ, εἰ καὶ κάτερον τῶν ποδῶν εἶχε πεπθρωμζνον καὶ
τὸ γζνοσ βάρβαροσ ἦν, ἀλλ' οὖν τῇ γε πολιᾷ αἰδζςιμοσ ἐτφγχανεν ὢν
καὶ τὸ εὐπροςιγορον καὶ ἀςτεῖον εἶχεν, ἅπερ ωιλεῖ ὁ ςτρατιϊτθσ λεϊσ,
καὶ τῶν κατὰ γενναιότθτα ςϊματοσ οὔ τινοσ ἐωαίνετο δεφτεροσ. οὗτοσ
τοίνυν ὁ Θωμᾶσ πᾶςαν τὴν ἕω παραλαβὼν καὶ τοὺσ τῶν δθμοςίων
πράκτορασ ωόρων ὑω' ἑαυτὸν ποιθςάμενοσ καὶ μεγαλοωροςφνῃ καὶ ἐπιδόςει ἄκρᾳ χρθςάμενοσ πολὺσ ἐκ μικροῦ γζγονε καὶ ἐξ ἀςκενοῦσ ἰςχυρόσ. τοὺσ μὲν γὰρ ἦγε πεικοῖ καὶ ωιλίᾳ, ὁπόςοισ ὁ τῶν καινῶν πραγμάτων καὶ τοῦ ωιλοπλουτεῖν ἔρωσ ἐνῆν, τοὺσ δὲ ἀνάγκῃ καὶ βίᾳ ὑπιγετο,
ὅςοισ δὴ τὰ τῶν ἐμωυλίων ςτάςεων κακὰ ἐμιςεῖτο. ἐντεῦκεν οἱ ἐμωφλιοι
ἀναρρθγνφμενοι πόλεμοι καὶ οἷόν τινεσ ποταμοῦ καταρράκται ωερόμενοι οὐχ ὕδαςιν, ἀλλ' αἵμαςι τὴν γῆν κατζκλυηον. πᾶςα μὲν οὖν ἡ
Ἀςία πορκουμζνθ καὶ λθϊηομζνθ ἐδυςκανάτα, τῶν ἐν αὐτῇ πόλεων
τῶν μὲν προςτικεμζνων τῷ Θωμᾷ διὰ τὸν ωόβον, τῶν δ' ὅςαι τὰ πιςτὰ
τῷ κρατοῦντι ἐτιρουν λεθλατουμζνων καὶ ἀνδραποδιηομζνων. καὶ τὰ
μὲν τῆσ Ἀςίασ ἅπαντα ὑπικοα γζγονε τῷ ἀποςτάτῃ ἐξῃρθμζνου τοῦ
κζματοσ τοῦ Ὀψικίου (τοφτου γὰρ ςτρατθγῶν ὁ Κατάκυλασ διετιρθςεν ἄχρι τζλουσ τῷ βαςιλεῖ εὔνοιαν), ἔτι δὲ καὶ τοῦ τῶν Ἀρμενιακῶν.
καὶ τοῦτο γὰρ τὸ κζμα, ςτρατθγὸσ ὢν ἐν αὐτῷ ὁ Ὀλβιανόσ, εὔνοιαν
ἐτιρθςε τῷ βαςιλεῖ. οἷσ τιςιν ἀπονζμων ἀμοιβὰσ ὁ βαςιλεὺσ τὸ εἰσ τὸ
βαςιλικὸν ταμιεῖον εἰςαγόμενον δθμόςιον τζλοσ, ὃ καπνικὸν καλεῖν
εἰϊκαςιν, ἐδωριςατο.
[Mich2.6] Μανκάνουςι δὲ τοῖσ Ἀγαρθνοῖσ τὴν ἐμωφλιον ςτάςιν χαίρειν
ἐπῄει καὶ ςκιρτᾶν. καιροῦ γὰρ λαβόμενοι πᾶςαν νῆςον καὶ χϊραν κατζτρεχον ἀδεῶσ. δείςασ οὖν ὁ Θωμᾶσ, ὡσ μὴ πτοθκζντεσ οἱ ςὺν αὐτῷ ςτρατιῶται τὴν τῶν Ἀγαρθνῶν ἔωοδον, λείαν, ὡσ εἴρθται, ποιουμζνων πάντα
τὰ ἐν ποςὶ καὶ αἰχμαλωτιηόντων τὰ προςτυχόντα, καταλιπόντεσ αὐτὸν
οἰχιςονται, δζον ἐγνϊκει τζωσ ἀναχαιτίςαι τὴν αὐτῶν ὁρμὴν δι' ἐπιωανείασ αὐτοῦ καὶ τῷ πλικει τῶν ἑπομζνων δυνάμεων ἐκπλῆξαί τε καὶ
πρὸσ εἰρινθν πανοφργωσ αὐτοὺσ ἐκκαλζςαςκαι. ὃ καὶ ςυνζβθ. ἄρτι γὰρ
τοῖσ ΢αρακθνοῖσ τὴν ἕω λθϊηομζνοισ αἰωνίδιοσ ἐπιωανεὶσ ἐξζπλθξε καὶ εἰσ
λόγουσ ἐλκὼν ἐςπείςατο ὑποςχόμενοσ προδοῦναι τοφτοισ τὰ Ῥωμαίων ὅρια καὶ τὴν αὐτῶν αὐτοῖσ ὑποχείριον κζςκαι ἀρχιν. ἀπαλλαγεὶσ
δὲ τοῦ ἀπὸ τοφτων δζουσ βαςιλζα ἑαυτὸν ἀνεῖπε καὶ διάδθμα τῇ κεωαλῇ

περιζκετο καὶ αὐτοκράτωρ ἐν Ἀντιοχείᾳ ἀναγορεφεται παρὰ τοῦ τθνικαῦτα τὴν ἐκεῖςε ποιμαίνοντοσ ἐκκλθςίαν Ἰϊβ. χεῖρα δὲ πολλὴν αὐτόσ
τε ςυλλζγει καὶ παρὰ τῶν Ἀγαρθνῶν λαμβάνει, οὐ μόνον δὴ τῶν προςοίκων ἡμῖν, ἀλλὰ καὶ τῶν ἐκ τῆσ περαίασ Αἰγυπτίων, Ἰνδῶν, Περςῶν,
Ἀςςυρίων, Ἀρμενίων, Χάλδων, Ἰβιρων, Ζεχῶν καὶ Καβείρων. τοφτοισ
ἅπαςι κατοχυρωκεὶσ καὶ ἑαυτὸν περιωράξασ ἄριςτον ἐνόμιςεν εἶναι καὶ
βοθκὸν καὶ ςυνεργὸν τῆσ ἀρχῆσ προςλαβζςκαι τιν τε ἑαυτοῦ κλῆςιν
ἀλλάξαςκαι καὶ υἱὸν εἰςποιιςαςκαι.
[Mich2.7] Ἐκεῖκεν ὁρμθκεὶσ ἅπαςαν ἐδῄου καὶ ἐπόρκει τὴν ἀνατολιν. ἃ
δὴ ὁ βαςιλεφων ἀκθκοὼσ καὶ αὐτὸσ πρὸσ ἀντιπαράταξιν θὐτρεπίςκθ.
καὶ ςτρατιὰν καὶ ςτρατθγὸν οὐκ ἀξιόμαχον πρὸσ αὐτὸν ἀποςτζλλει,
ᾗ τινι ςυρραγεὶσ ὁ Θωμᾶσ ἄρδθν ἠωάνιςε, μζροσ μὲν τῆσ δυνάμεωσ ἀνελϊν, τὸ δ' ἄλλο τρεψάμενοσ εἰσ ωυγιν. καὶ λοιπὸν ἀδείασ τυχὼν διζκετο
τὰ κακ' ἑαυτὸν κραταιότερον, ναῦσ ἐξαρτφων πολεμικὰσ καὶ ἑτζρασ
ςιταγωγοὺσ καὶ ἱππαγωγοφσ. γίνεται δὲ καὶ τοῦ βαςιλικοῦ ςτόλου
κφριοσ καὶ πρὸσ τὴν Λζςβον ἅπαν ἀκροίηει τὸ ναυτικόν. αὐτὸσ δὲ ὀκτὼ
μυριάδων κατάρχων ςτρατοῦ ἐπὶ Ἄβυδον ᾔει, ὡσ ἐκεῖκεν εἰσ τὴν περαίαν διαβθςόμενοσ, καὶ πάντα τὰ ἐν παρόδῳ καταδραμὼν καὶ ςποδὸν
ποιιςασ οὐ τὰ ταπεινὰ καὶ εὐχείρωτα, ἀλλὰ καὶ τὰ ἐπικαιρότατα καὶ
δυςάλωτα. ἦν δζ τι χωρίον ἐρυμνὸν τὴν ἐσ τὸν βαςιλζα πίςτιν τθροῦν·
ἐπ' αὐτὸ τὸν εἰςποιθτὸν ἐκπζμπει υἱόν. ὁ δὲ κραςζωσ ἱππαηόμενοσ καὶ
ἀτάκτωσ, τῷ οἴεςκαι γυμνὸν ἀντιπάλων εἶναι τὸ χωρίον, λόχῳ δι τινι
περιπίπτει τοῦ Ὀλβιανοῦ καὶ τὴν κεωαλὴν ἀποτμθκεὶσ ἔμακε μὴ κραςφνεςκαι. τὴν μὲν οὖν κεωαλὴν τοῦ δειλαίου ἐκείνου ἔπεμψε τῷ βαςιλεῖ ὁ
Ὀλβιανόσ, οὗτοσ δὲ πάλιν Θωμᾷ τῷ ἐκείνου πατρὶ μετὰ ωρυάγματοσ
βαίνοντι καὶ μεγαλαυχουμζνῳ. ἥνπερ οὗτοσ δεξάμενοσ καὶ κατὰ μθδὲν
τοῦ ωρονιματοσ ὑπενδοὺσ πρὸσ τὴν Θρᾴκθν ἀπὸ τοῦ χωρίου, ὃ καλοῦςιν
Ὁρκϊςιον, περαιοῦται νφκτα κατατθριςασ ςυνοδικιν. ἔμελε δὲ περὶ
τοφτου καὶ πρὸ τοφτου τῷ Μιχαὴλ καὶ τὴν ἐκείνου προλαβὼν περαίωςιν
αὐτὸσ τάσ τε πόλεισ ἀνελάμβανε καὶ τοὺσ ςτρατιϊτασ ἐςτιριηε καὶ τὰ
ἀςκενῆ τῶν χωρίων ὠχφρου, κἂν μθδὲν ἐκ τῆσ τοιαφτθσ ςπουδῆσ ἀπϊνατο, ἅμα τῇ ἐκείνου πρὸσ τὴν πόλιν ὑποςτροωῇ καὶ τῇ τοῦ Θωμᾶ
περαιϊςει πάντων τὴν ἐκείνου πίςτιν ἀπαρνθςαμζνων καὶ προςκεχωρθκότων τῷ ἀποςτάτῃ καὶ μετ' αὐτοῦ ςτρατεφεςκαι κατὰ τῆσ βαςιλίδοσ προκυμουμζνων.
[Mich2.8] Ὁ δὲ βαςιλεὺσ κατὰ τὸ ἐγχωροῦν ςτρατὸν ἀγθοχὼσ καὶ δφναμιν τῷ δοκεῖν ἀξιόλογον ςυςτθςάμενοσ, ςτρατθγοφσ τε ἐπιςτιςασ αὐτῇ
τόν τε ῥθκζντα Κατάκυλαν καὶ τὸν Ὀλβιανόν, ἐπαωίθςι κατὰ τοῦ
τυράννου. ἐπεμελεῖτο δὲ καὶ τῶν κατὰ κάλαςςαν, ὡσ ἀνυςτὸν ἦν. ὥςπερ
δζ τισ χείμαρροσ ἐξ ὑψθλῶν ὀρζων ὁ τφραννοσ ἐπελκὼν τιν τε κατὰ
χζρςον δφναμιν καὶ τὴν κατὰ κάλαςςαν διεςκζδαςε καὶ τοςαφτθν ἐνζκθκε πτοίαν τῷ βαςιλεῖ, ὡσ καὶ ςιδθρᾶν ἅλυςιν ἀπὸ τῆσ ἀκροπόλεωσ
εἰσ τὸ καταντικρὺ πολίχνιον ἀποτεῖναι, τὴν ἔςωκεν ἄβατον τθροῦςαν
κάλαςςαν. ἦν δζ τισ ἀνὴρ ςτρατθγὸσ ὑπερόριοσ ἐν ΢κφρῳ τῇ νιςῳ
(μία δὲ αὕτθ τῶν Κυκλάδων), ἀδελωιδοῦσ μὲν τυγχάνων Λζοντοσ τοῦ
βαςιλζωσ, τοφτου δὲ ἀναιρεκζντοσ παρρθςιαςάμενοσ πολλάκισ καὶ τὸν
Μιχαὴλ εἰσ πρόςωπον ὀνειδίςασ διὰ τὸν ωόνον καὶ διὰ τοῦτο τὴν ὑπερορίαν κατακρικείσ. τοῦτον προςεταιριςάμενοσ ὁ Θωμᾶσ ςτρατεφματόσ
τινοσ κατὰ γῆν ὡςεὶ χιλιάδων δζκα ἀναδείκνυςι ςτρατθγόν. καὶ τὸν
κατὰ κάλατταν δὲ ςτόλον εὐτρεπιςάμενοσ καὶ ἕτερον αὐτῷ ἐπιςτιςασ
ςτρατθγόν, οἷόν τινασ προδρόμουσ ἐξζπεμψε κατὰ τῆσ βαςιλίδοσ, διά

τε γῆσ καὶ καλάςςθσ ὠωζλιμον εἶναι κρίνασ ποιεῖςκαι τὰσ προςβολάσ.
οὗ γενομζνου, καὶ κατὰ ταὐτὸν ἀναωανζντων τῶν τε ναυτικῶν καὶ
πεηικῶν δυνάμεων ἐν τῷ πρὸσ Βλαχζρναισ κόλπῳ, ἀντιςχεῖν ὅλωσ μὴ
δυνθκείςθσ, ὡσ εἴρθται, τῆσ ἐκτεταμζνθσ ςιδθρᾶσ ἁλφςεωσ, προςβολαὶ
τοῖσ τείχεςι πανταχόκεν ἐγίνοντο. ἐπῆλκε δὲ μετ' ὀλίγον καὶ ὁ Θωμᾶσ
καὶ ἐνεργὸσ πάντοκεν ἐγίνετο ἡ πολιορκία. οὐδὲν δζ, ὅ τι καὶ λόγου
ἄξιον διεπράττετο τῶν ἔνδον εὐρϊςτωσ ἀμυνομζνων καὶ τὰσ ἑλεπόλεισ
ἐκκρουομζνων. ᾤετο μὲν γὰρ ὁ Θωμᾶσ ἅμα τε ἐπιωανῆναι τῇ βαςιλίδι,
καὶ ἅμα τοὺσ πολίτασ ἀναπετάςαι αὐτῷ τὰσ πφλασ διὰ τὸ πρὸσ τὸν
Μιχαὴλ μῖςοσ, καὶ διὰ τοῦτο τόν τε Γρθγόριον, ὡσ εἴπομεν, πρότερον
ἔπεμψε καὶ αὐτὸσ πανςυδὶ μετὰ καὶ τοῦ υἱοκετθκζντοσ αὐτῷ Ἀναςταςίου, ἄρτι τὸν μοναχικὸν ἀρνθςαμζνου βίον καὶ πρὸσ τὸν κοςμικὸν
ἀποκλίναντοσ, κατόπιν ἐπθκολοφκθςεν. ὡσ δὲ οὐδὲν τῶν κατ' ἐλπίδασ
[Mich2.8.30] αὐτῷ ὑπιντθςεν, ἀλλὰ καὶ ὕβρεςι μᾶλλον ὑπὸ τῶν ἔνδον ἐπλφνετο,
τότε μὲν παρεμβολὴν ἐν τοῖσ Παυλίνου, ἔνκα τὸ τῶν καυματουργῶν
Ἀναργφρων τζμενοσ ἵδρυται, ὀχυρὰν ἐπιξατο, λαὸν δὲ πεπομωὼσ ἄχρι
τοῦ Εὐξείνου πόντου καὶ τοῦ καλουμζνου Ἱεροῦ ἀπεπειρᾶτο τῶν πολιχνίων, εἴ πωσ αὐτὰ προςαγάγοι καὶ μι τινα κατὰ νϊτου ἔχοι ἐχκρόν.
ταῦτα δὲ καταςτθςάμενοσ, καί τινασ ἡμζρασ εἰσ παραςκευὴν δοὺσ ἑαυτῷ,
ὡσ ἔκ τινοσ ἀπόπτου κατεῖδε τὸν μὲν Μιχαὴλ τὸ πολεμικὸν ςθμεῖον
ἐπὶ τοῦ τζγουσ τοῦ τῆσ κεοτόκου τοῦ ἐν Βλαχζρναισ πεπθγότα ναοῦ,
κἀκεῖκεν τὴν κατὰ τῶν ἐναντίων ἰςχὺν ἐξαιτοφμενόν τε καὶ προςλαμβάνοντα, τὸν υἱὸν δὲ αὐτοῦ Θεόωιλον πάντα τὸν τῆσ πόλεωσ περίβολον μετὰ τοῦ πατριάρχου καὶ τοῦ ὑπ' αὐτὸν τάγματοσ περικυκλοῦντα τό τε ηῳοποιὸν τοῦ ςταυροῦ ξφλον ἐπιωερόμενον καὶ τὴν
ἐςκῆτα τῆσ πανάγνου κεοτόκου, εἰσ πολλὴν τῶν πραγμάτων ἐνζπιπτε
δυςελπιςτίαν καὶ παντοῖοσ ταῖσ γνϊμαισ ἐγίνετο. οὐκ ἔχων δ' ὅ τι καὶ
πράξειεν, ἄλλωσ τε δὲ καὶ ὄχλῳ τοςοφτῳ καρρῶν, τὸ ὅλον διὰ μάχθσ
κρικῆναι ἠπείγετο. ὅκεν τῇ ἑξῆσ ἅμα ωωτὶ ςθμάνασ τὸ ἐνυάλιον τοὺσ
ἄνδρασ ἐξῆγε. καὶ τῷ μὲν υἱῷ τὸν κατὰ τοῦ χερςαίου τείχουσ ἐπζτρεψε
πόλεμον, αὐτὸσ δὲ τὸ πολὺ τῆσ δυνάμεωσ ἔχων καὶ τὰσ καρτερὰσ ἑλεπόλεισ
καὶ μθχανὰσ κατὰ τοὺσ τῶν Βλαχερνῶν πφργουσ ἐποιεῖτο τὴν προςβολὴν κλίμακάσ τε προςωζρων τοῖσ τείχεςιν ἀναλογοφςασ τῷ ὕψει, καὶ
ἀλλαχοῦ μὲν χελϊνασ, ἀλλαχοῦ δὲ κριοφσ. τοξεφμαςι δὲ πανταχόκεν
καὶ πετροβόλοισ χρϊμενοσ ἠπείγετο παντοῖοσ ωαινόμενοσ καταπλῆξαι
μὲν τοὺσ πολίτασ, κρατῆςαι δὲ τῆσ πόλεωσ, περιςτοιχίςασ καὶ τὰ λοιπὰ
τείχθ τῇ ναυτικῇ δυνάμει, πυρί τε καὶ τοξεφμαςιν ἐκωοβῶν. ἀλλ' οὐδὲν
τῶν εἰσ ὄνθςιν ωερόντων αὐτῷ ἡ τοςαφτθ δφναμισ καὶ ωανταςία κατεπράξατο. τὸ μὲν γὰρ ναυτικὸν εὐκφσ τισ ἐπιπνεφςασ ἐναντίοσ ἄνεμοσ
διζλυςζ τε καὶ ἄλλθν ἄλλῃ διαςπαρῆναι ἐποίθςε τῶν ςκαωῶν, ἅτε καὶ
χειμῶνοσ ἐξαιςίου ὑπάρχοντοσ. κατὰ δὲ τὴν ἤπειρον γενναίωσ τῶν ἀπὸ
τῆσ πόλεωσ ἀγωνιηομζνων, καὶ ἀχριςτουσ αὐτῷ ποιοφντων τὰσ μθχανάσ, διαπορθκεὶσ τοῖσ πᾶςιν ἀνζηευξε καὶ ἡ πολιορκουμζνθ πόλισ ἀνεκάρςθςε καὶ τοςοῦτον ἀνδρικϊτερον ἐπετίκετο τοῖσ τοῦ ἀποςτάτου,
ὡσ καί τινασ τῶν ἔνδον πυλίδασ ἀνοιγνφντασ τῆσ πόλεωσ ἐξιζναι καὶ τοῖσ
πολεμίοισ ςυμπλζκεςκαι. ἔγνω οὖν ὁ ἀποςτάτθσ διὰ τὸ τῆσ Θρᾴκθσ
δυςχείμερον ἐπὶ παραχειμαςίαν τραπῆναι καὶ τὸν λαὸν ςκεδάςαι ἐν
ἀλεεινοτζροισ χωρίοισ.
[Mich2.9] Ὃ δὴ καὶ ποιιςασ, ὡσ ἤδθ τὸ ἔαρ ἐπζλαμπεν, ἀμωοτζρωκεν αὖκισ
κατὰ γῆν τε καὶ κάλατταν ἔκρινε προςβάλλειν τῇ Κωνςταντίνου. ἀλλ'
ἤδθ καὶ τὸν Μιχαὴλ οὐχ ὡσ τὸ πρότερον, ἄρτι δὲ ςτρατιωτικιν τινα

δφναμιν εὕριςκε ςυλλεξάμενον καὶ ἑτζραν κατὰ κάλαςςαν ναυτικιν.
κατ' ἐκεῖνο γοῦν πάλιν ᾔει τὸ μζροσ ὁπλιςάμενοσ, ᾗ καὶ πρότερον, τὸν
κόλπον τῶν Βλαχερνῶν, καὶ ςφνκθμα δοὺσ τὸ πολεμικὸν ἐνεργὸσ ἦν
τὰσ μθχανὰσ προςάγων καὶ τὰ τείχθ καταςείειν πειρϊμενοσ. ἐν ᾧ δὲ
ταῦτα ἐπράττετο, εἰσ λόγουσ ὁ Μιχαὴλ ἦλκζ τιςι τῶν ςυςτρατευομζνων
τῷ ἀποςτάτῃ, ἀμνθςτίαν τε κακῶν αὐτοῖσ ἐπαγγελλόμενοσ καὶ κακυπιςχνοφμενοσ δϊςειν ἀγακὰ πολλά, εἰ μόνον δὴ μετατάξοιντο καὶ αἵμαςιν
ἐμωυλίοισ ἀπόςχοιντο χραίνεςκαι. ἐπζραινε δὲ οὐδζν, ἀλλὰ καρραλεωτζρουσ, ὅτι δὴ καὶ παρακαλοῖντο, τοὺσ ἀκοφοντασ ἐποίει καὶ τῆσ ἐκ
τοῦ ωόβου ςυςτάςεωσ λελυμζνουσ, καὶ βεβαιοτζρουσ τῷ ἀποςτάτῃ
εἰργάςατο. τῆσ τοιαφτθσ δὲ πείρασ ἀπεγνωκὼσ καὶ πολλὰ τοὺσ ςὺν
αὐτῷ παρακαλζςασ ἄνδρασ ἀγακοὺσ γενζςκαι καὶ μὴ προζςκαι ἀλάςτορι
τυράννῳ τὴν ἐλευκερίαν, ἄωνω ἐκ πολλῶν πυλίδων ἐξελκὼν ἀπροςδοκιτωσ ἐπιτίκεται τοῖσ ἐναντίοισ. καὶ τῷ παραδόξῳ καταπλθξάμενοσ
τοὺσ ἀντιτεταγμζνουσ ἐτρζψατο ωκόρον ἱκανὸν ἐργαςάμενοσ καὶ νίκθν
λαμπρὰν ἐνεγκάμενοσ. καὶ τὰ ναυτικὰ δὲ κακῶσ ἠνζχκθ τοῦ ἀποςτάτου.
ὡσ γὰρ αἱ βαςιλικαὶ τριιρεισ ἀνιγοντο καὶ ἤδθ ςυμπλζκεςκαι ἔμελλον,
δείμαςί τιςι καὶ κορφβοισ περικτυπθκζντοσ τοῦ ἐναντίου ςτόλου, πρφμναν αἱ νῆεσ ἐκροφςαντο καὶ πρὸσ τὴν χζρςον κατιγοντο, καὶ οἱ μὲν τῶν
ἀνδρῶν θὐτομόλουν πρὸσ βαςιλζα, οἱ δὲ πρὸσ τὸ οἰκεῖον ςτρατόπεδον
τὸ κατὰ γῆν ἀπεδίδραςκον. καὶ οὕτω μὲν ἀπονθτὶ διελφκθ τοῦ τυράννου τὸ ναυτικόν.
[Mich2.10] Ὅκεν καὶ Γρθγόριοσ, ὁ τοῦ βαςιλζωσ ἀδελωιδοῦσ Λζοντοσ, ςυνεωρακὼσ εὐκαταωρόνθτον ὄντα τὸν Θωμᾶν (ὑπετόπαηε δὲ καὶ προϊόντοσ
τοῦ χρόνου γενθςόμενον ἐπὶ πλζον), διά τινοσ μοναχοῦ τῶν ἀπὸ τῆσ
μονῆσ τοῦ ΢τουδίου κοινολογθςάμενοσ βαςιλεῖ, μοῖράν τινα τοῦ ὑω'
ἑαυτὸν τάγματοσ εἰλθωὼσ ῥῆξιν ἐννοεῖ καὶ κατὰ νϊτου γίνεται τῷ
τυράννῳ, ὁμοῦ μὲν τοῦτον ἐκδειματῶν, ὁμοῦ δὲ καὶ βαςιλζα ἐξιλαςκόμενοσ, ὁμοῦ δὲ καὶ γυναικὶ καὶ τζκνοισ (ἔτυχον γὰρ κακειργμζνοι τοφτου
τῷ Θωμᾷ προςχωριςαντοσ) ςωτθρίαν πραγματευόμενοσ. ἀλλ' οὔτε ὁ
βαςιλεὺσ ταῦτα ἔωκαςε διακοῦςαι, καὶ ὁ Θωμᾶσ τὸ μὴ πολὺν ἐξαίωνθσ
τοῦτον γενζςκαι κατορρωδῶν καὶ ωόβον ἐν τοῖσ ἑαυτοῦ ἐμποιῆςαι βουλόμενοσ, τὴν μὲν ςτρατοπεδείαν τῆσ πόλεωσ οὐ μετεκίνθςε, τὸ μὴ διωχκῆναι ἐξόπιςκεν δεδοικϊσ, ὅςουσ δὲ ᾔδει ἀξιομάχουσ εἶναι τῆσ πρὸσ τὸν
Γρθγόριον ςυμπλοκῆσ παραλαβὼν ςτρατιϊτασ ἐξῄει πρὸσ αὐτόν, καὶ
μάχῃ τρεψάμενοσ ωεφγοντα καταλαβὼν ἀναιρεῖ. καὶ αὖκισ διὰ ταχζων
πρὸσ τὰσ προςεδρευοφςασ τῇ πόλει δυνάμεισ ἐπάνειςι καὶ γράμμαςιν
ἐπιςτζλλων ἁπανταχοῦ ἐπεωιμιηεν, ὡσ εἴθ νενικθκϊσ, ὅπερ οὐκ ἦν, καὶ
ὅπερ εἶχε κατὰ τὴν Ἑλλάδα ναυτικὸν ταχζωσ ἐκζλευεν ἀναχκῆναι, ὡσ
αὖκισ τῶν κατὰ κάλατταν ἀνκεξόμενοσ πραγμάτων. καὶ τὸ μὲν ναυτικὸν
εὐκυπλοῆςαν ταχζωσ ἀνάγεται καὶ τῷ χωρίῳ προςορμίηεται τῷ Βθρφδων, ἐκ πεντικοντα καὶ τριακοςίων ςυνιςτάμενον πλοίων πολεμικῶν
τε καὶ ςιταγωγῶν. οἱ δὲ τοῦ βαςιλικοῦ ςτόλου κατάρχοντεσ τὴν τοφτων ἐπεγνωκότεσ ἔλευςιν νυκτὸσ ἐπιτίκενται ναυλοχοῦςι τοῖσ ἐναντίοισ,
καὶ τῷ αἰωνιδίῳ καταπλθξάμενοι πολλὰσ μὲν αὐτάνδρουσ ἔςχον τῶν
νθῶν, τινὰσ δὲ καὶ τῷ ςκευαςτῷ πυρπολοῦςι πυρί, ὀλίγων παντελῶσ
ἔξω γενομζνων τοῦ πάκουσ καὶ πρὸσ τὸν κόλπον τῶν Βλαχερνῶν κατᾶραι ἐπειγομζνων, ὡσ ἂν εἶεν ἡνωμζναι τῇ κατὰ γῆν ςτρατιᾷ. ὃ δὴ καὶ
γζγονε.
[Mich2.11] Καὶ τὰ μὲν κατὰ κάλατταν τοῦτον εἶχε τὸν τρόπον. κατὰ γῆν
δὲ ἀκροβολιςμῶν ςυνεχῶν γινομζνων, νῦν μὲν τοῦ Μιχαιλ, νῦν δὲ τοῦ

υἱοῦ αὐτοῦ Θεοωίλου ἐπεξιόντοσ τοῖσ ἀποςτάταισ μετὰ τοῦ Ὀλβιανοῦ
καὶ τοῦ Κατάκυλα, ποτὲ μὲν τὰ τοῦ βαςιλζωσ ἐπικρατζςτερα ἦν, ποτὲ
δὲ τὰ τοῦ ἀποςτάτου, οὐ μὴν ἀγῶνζσ τινεσ λαμπροὶ καὶ νεανικοὶ ἐκ παρατάξεωσ ςυνζςτθςαν, ἅτε δὴ πολλῷ τοῦ βαςιλζωσ ἐλαττουμζνου τῷ πλικει καὶ μὴ πρὸσ τὴν τοῦ τυράννου δφναμιν ἀντιτάςςεςκαι δυναμζνου.
[Mich2.12] Ἐν τοφτοισ ὄντων αὐτῶν Μορτάγων ὁ τῶν Βουλγάρων βαςιλεφσ (καὶ γὰρ ἔωκαςεν ἡ ωιμθ πλθρῶςαι τὴν οἰκουμζνθν, ὡσ ὁ βαςιλεὺσ
τῶν Ῥωμαίων ςυγκλειςκεὶσ τειχιρθσ ἐςτὶ καὶ πολιορκεῖται) λάκρᾳ τινὰ
πεπομωὼσ εἰσ αὐτὸν ἐξαποςτεῖλαι βοικειαν αὐτομάτῳ ἐπθγγζλλετο
γνϊμῃ καὶ ςυμμαχίαν. ὁ δὲ Μιχαιλ, εἴτε τῇ ἀλθκείᾳ τὸ τῶν ὁμοωφλων
οἰκτείρων πλῆκοσ, εἴτε καὶ χρθμάτων ωειδόμενοσ (ἐτφγχανε γὰρ τῶν
πϊποτε βαςιλζων ςμικρολογϊτατοσ), τὴν μὲν γνϊμθν τοῦ Βουλγάρου
ἠξίου ἀποδοχῆσ, τὴν δὲ βοικειαν παρῃτεῖτο. ἀλλ' ὅ γε Μορτάγων
χαίρων μὲν καὶ ἄλλωσ πολζμοισ καὶ τὰσ ἐκ τοφτων λείασ καρποῦςκαι
ωιλῶν, καὶ τὰσ πρὸσ τὸν βαςιλζα δὲ τριακοντοφτεισ ςπονδὰσ παρὰ τοῦ
προβεβαςιλευκότοσ Λζοντοσ γεγενθμζνασ ἐπιβεβαιῶςαι καὶ ἰςχυροτζρασ
[Mich2.12.12] ποιῆςαι ηθτῶν, τὴν κατὰ τοῦ τυράννου ςτρατιὰν θὐτρζπιηε, καὶ δὴ
τῶν Ῥωμαίων ὅρων ἔντοςκεν γεγονὼσ κατὰ τὸν Κθδοφκτου χῶρον οὕτω
καλοφμενον τὴν παρεμβολὴν ἐπιξατο. ἠκοφετο δζ, καὶ λακεῖν ταῦτα τὸν
ἀποςτάτθν οὐκ ἦν. καὶ ἐδονικθ μὲν, ὡσ εἰκόσ, καὶ τὰσ ωρζνασ κατεκτυπικθ, ἐν ἑαυτῷ δ' ὅμωσ πάλιν γενόμενοσ τὴν ἑαυτοῦ ςτρατιὰν ἐξϊπλιηεν. ἐπεὶ δὲ εἰσ δφο μεριηόμενοσ ἐδόκει παντελῶσ ἀςκενισ τε εἶναι
καὶ εὐχείρωτοσ (ἥ τε γὰρ βαςιλὶσ τῶν πόλεων οὐκ εὐαρικμιτου, ἀλλὰ
πλείςτου καὶ ἀξιολόγου ςτρατοῦ ἐδζετο πολιορκουμζνθ), ἤδθ καὶ τοῦ
βαςιλζωσ ςυνειλοχότοσ δυνάμεισ οὐκ ἀγεννεῖσ καὶ κατὰ πρόςωπον
ἵςταςκαι δυναμζνου, καὶ ἡ τῶν Βουλγάρων δὲ δφναμισ οὐ μικρᾶσ τινοσ,
πολλῆσ δὲ καὶ οὐ τῆσ τυχοφςθσ ἐδζετο ἀντιπαρατάξεωσ, ὡσ ἂν μὴ εἰσ
δφο τινὰ διαιροφμενοσ εὐχείρωτοσ γζνθται, ἀπαίρει μὲν τῆσ πόλεωσ,
πρὸσ τὸν Βοφλγαρον δὲ ἀξιόμαχον κρίνασ ἑαυτὸν κατὰ τὸν εἰρθμζνον
ἀντιπαρατάςςεται τόπον. καὶ δῆτα ςυμβολῆσ γενομζνθσ ἡττᾶται κατὰ
κράτοσ ὁ τφραννοσ καὶ ωόνοσ γίνεται πολὺσ τῶν περὶ αὐτόν, οἱ δὲ περιςωκζντεσ ωυγῇ τὴν ςωτθρίαν πορίηονται καὶ ἔν τινι χϊρῳ δυςβάτῳ
ςυναχκζντεσ τὸ μζλλον ἐςκόπουν. ὁ δὲ τῶν Βουλγάρων ἀρχθγὸσ τά τε
ςϊματα, ὧν ἐγζνετο κφριοσ, καὶ λείαν πολλὴν προςλαβόμενοσ πρὸσ τὴν
οἰκείαν ὑπζςτρεψε χϊραν, τῇ νίκῃ ἐπαιρόμενόσ τε καὶ γαυριῶν. τὸ δὲ
καταλειωκὲν ναυτικὸν ἐν τῇ πολιορκίᾳ τῆσ πόλεωσ πυκόμενον τὴν
ἧτταν τοῦ ἀποςτάτου προςκεχϊρθκεν ἅπαν τῷ βαςιλεῖ. ὁ δ' ἀποςτάτθσ ἐσ τοῦτο ἀωῖκτο μανίασ παρὰ τῶν ςυμμαχοφντων, ὡσ ἔοικεν, αὐτῷ
δαιμόνων, καὶ τὴν τῆσ βαςιλείασ εἰςζτι ὠνειροπόλει κατάςχεςιν, ὅτι
πάντοκεν ςυντριβόμενοσ καὶ μικρὸσ ἐκ μεγάλου γινόμενοσ, ἔτι προςελιπάρει τῇ πολιορκίᾳ. ὡσ δ' ἐγνϊκει μάτθν πονῶν, ἄρασ παντὶ τῷ ςτρατῷ εἴσ τι πεδίον Διάβαςιν κατονομαηόμενον, ςταδίουσ ἀπζχον τῆσ
πόλεωσ ἱκανοφσ, εὐωυῶσ ἔχον πρόσ τε νομὰσ καὶ ὑδάτων ἐπιρροάσ,
ςτρατοπεδείαν ἐπιξατο, κἀκεῖκεν ποιοφμενοσ προνομὰσ τῶν τῆσ πόλεωσ
προαςτείων τὰσ ἀγλαΐασ ἀπζκειρεν. ἐνεωανίηετο δὲ τοῖσ κατὰ τὴν
πόλιν, ὡσ τὸ πρότερον, οὐδαμῶσ. τοῦτο δὲ ςυνεὶσ ὁ Μιχαὴλ ἀξιόλογον
ςυςτθςάμενοσ ςτράτευμα καὶ ςτρατθγοὺσ ἐπιςτιςασ αὐτῷ τὸν Κατάκυλαν καὶ τὸν Ὀλβιανόν, αὐτόσ τε τὰσ ωυλαττοφςασ ἐν τῷ παλατίῳ
ςχολὰσ εἰλθωὼσ καὶ τὰσ ἑταιρείασ ἔξειςι κατὰ τοῦ τυράννου, διὰ ςταδαίασ
μάχθσ κρῖναι τὸ πᾶν βουλθκείσ. ἔνκα δὴ καὶ ὁ τφραννοσ κατεςτρατοπεδευμζνοσ εὐρϊςτωσ ὑπεδζξατο τὸν βαςιλζα, καὶ ςυμπλοκῆσ γενομζνθσ

καταςτρατθγῆςαι τάχα τοὺσ ἀντιπάλουσ βουλόμενοσ ὁ Θωμᾶσ ἅμα τῇ
ςυμβολῇ νῶτα δοῦναι τοῖσ περὶ αὐτὸν προςζταξεν, εἶτα τῶν ἐναντίων
εἰσ διωγμὸν τραπζντων ἐκ παλιϊξεωσ ἐπιςτραωῆναι τοφτουσ καὶ τῷ
παραδόξῳ τρζψαςκαι τῆσ ὑποςτροωῆσ. καὶ ἦν μὲν αὐτῷ τοιαφτθ παραγγελία, οὐκ ἔμελλε δὲ ἄρα εἰσ ἔργον ἐκβῆναι τὰ μεμελετθμζνα. οἱ γὰρ ςὺν
αὐτῷ ςτρατιῶται πολὺν χρόνον γυναικῶν καὶ τζκνων ςτεριςκόμενοι
δι' αὐτὸν καὶ τὰσ χεῖρασ χραίνοντεσ ὁμογνίοισ αἵμαςιν, ἅμα δὲ καὶ τῷ
χρόνῳ πεπιεςμζνοι (τρίτοσ γὰρ ἐξθνφετο καὶ ἀνθνφτοισ ἐδόκουν ἐπιχειρεῖν, ἀνδρὸσ ἑνὸσ ἀπονοίᾳ καὶ ἐπικυμίᾳ δουλεφοντεσ), τὸ κελευςκὲν
ὡσ ἕρμαιόν τι λαβόντεσ, τῆσ ςάλπιγγοσ ἠχθςάςθσ τὸ ἐνυάλιον καὶ εἰσ
χεῖρασ ςυμπλοκῆσ τῶν ταγμάτων ἐλκόντων οὐ δοκιςει τὴν τροπιν, ὡσ
παρθγγζλκθςαν, ἐποιοῦντο, ἀλλ' ἀτάκτωσ καὶ κόςμου χωρὶσ τὴν τάξιν
διαλελυκότεσ ἐςκεδάννυντο. καὶ οὕτωσ νῦν μὲν ὀλίγοι, αὖκισ δὲ πλείουσ
τῷ βαςιλεῖ προςχωροῦςιν. ὁ δὲ Θωμᾶσ ςὺν ὀλίγοισ τιςὶν εἰσ Ἀδριανοφπολιν διαςῴηεται. ὁ δὲ τοφτου παράγραπτοσ καὶ νόκοσ υἱὸσ Ἀναςτάςιοσ τὸ τῆσ Βιηφθσ ωεφγων κατζςχε ωροφριον.
[Mich2.13] Ὁ δὲ βαςιλεὺσ ἐκ ποδὸσ τοφτοισ ἑπόμενοσ πρῶτον ἔγνω πολιορκεῖν τὸν Θωμᾶν. ὅκεν ἐπάγει αὐτῷ πολιορκίαν, οὐ διὰ μθχανῶν καὶ
ἑλεπόλεων ςπουδάηων αὐτὸν κακελεῖν, ἅμα μὲν τὸν ἐμωφλιον εὐλαβοφμενοσ πόλεμον, ἅμα δὲ καὶ τοὺσ προςοικοῦντασ τῇ Ἀδριανουπόλει
΢κφκασ μὴ ἐκζλων τῶν πολιορκθτικῶν ὀργάνων πεῖραν λαβεῖν, ἀλλὰ
λιμῷ καὶ ἀνάγκῃ τῶν ἐπιτθδείων ἐπειγόμενοσ τὸν ἀντίπαλον παραςτιςαςκαι. καὶ δὴ περικακίςασ τὴν Ἀδριανοφπολιν καὶ χάρακι καὶ
ςταυρϊμαςι ςτεωανϊςασ ἐνεργῶσ ἐπολιόρκει. ὁ δὲ Θωμᾶσ πρῶτον μὲν
πᾶςαν ἄχρθςτον ἡλικίαν καὶ πᾶν ηῷον ἀνεπιτιδειον τῆσ πόλεωσ
ἐξωκεῖ, ἔπειτα, ὡσ ἤδθ ἤκμαηεν ὁ λιμὸσ καὶ ςωτθρίασ ἐλπὶσ οὐδαμοῦ,
οἱ μὲν τῶν ςυνόντων αὐτῷ λάκρᾳ διά τινων πυλίδων κλζπτοντεσ τὴν
ἐξζλευςιν, οἱ δὲ διὰ τῶν τειχῶν κακιμϊμενοι νφκτωρ ωζροντεσ ἑαυτοὺσ
τῷ βαςιλεῖ παρεδίδοςαν, ἄλλοι δὲ πρὸσ τὸν τοῦ ἀποςτάτου νόκον
υἱὸν Ἀναςτάςιον εἰσ τὸ Βιηφθσ πτολίεκρον ἀπεδίδραςκον. ἐπεὶ δὲ τοῖσ
πολιορκουμζνοισ ἤδθ τὰ ἀναγκαῖα κατεδιδοτο, ἥψαντο δὴ καί τινων
ἀικων βρωμάτων, ἐχϊρει δὲ ἡ ἀνάγκθ καὶ μζχρι τῶν ςεςθμμζνων
ςκυτῶν καὶ τῶν καςςυμάτων, καὶ τοφτοισ ἀναγκαηόμενοι ἐςιτοῦντο,
λάκρᾳ πρὸσ λόγουσ ἐλκόντεσ τῷ Μιχαιλ, καὶ τῶν ἡμαρτθμζνων ςυγχϊρθςιν ἐξαιτιςαντεσ καὶ λαβόντεσ, περιςχόντεσ τὸν Θωμᾶν πεδιτθν
προςάγουςι τῷ ἐχκρῷ. ὁ δὲ τὸ δόξαν πάλαι τοῖσ βαςιλεῦςι καὶ εἰσ
ςυνικειαν ἤδθ ἐλκὸν πρῶτον τελζςασ καὶ ἐπ' ἐδάωουσ ἁπλϊςασ αὐτὸν
καὶ τῷ ποδὶ τὸν αὐχζνα τοφτου πατιςασ ἀκρωτθριάηει ποδῶν αὐτὸν
καὶ χειρῶν, ὄνῳ τε ἐπικακίςασ κεατρίηει διὰ τοῦ ςτρατοπζδου, οὐδὲν
ἄλλο ἐπιβοϊμενον, ἀλλ' ἢ ‘ἐλζθςόν με, ἀλθκῶσ βαςιλεῦ.’ ἐρομζνου δὲ
τοῦ βαςιλζωσ, εἴ τινεσ τῶν αὐτῷ ςυνόντων ωίλων καὶ ἕτεροι εἶεν τὰ
αὐτοῦ ωρονοῦντεσ, τάχα ἂν κατεῖπε πολλῶν, εἰ μὴ ὁ πατρίκιοσ Ἰωάννθσ
ὁ Ἑξαβοφλιοσ ‘οὐ δζον’, ἔωθςεν, ‘ὦ βαςιλεῦ, ἀλλὰ καὶ λίαν ἀλόγιςτον
ἐχκροῖσ πιςτεφειν κατὰ τῶν ωίλων’, καὶ τοφτῳ τῷ λόγῳ διζλυςε τὰσ
κατὰ τῶν ταλαιπϊρων πολιτῶν καὶ ωίλων αὐτοῦ μελλοφςασ ἐγείρεςκαι
τιμωρίασ. καὶ ὁ ἀποςτάτθσ δὲ κατζλυςε τὸν βίον ἀπορριξασ τὸ πνεῦμα
ταῖσ κατὰ μικρὸν ποιναῖσ, μεςοῦντοσ Ὀκτωβρίου μθνόσ, κατὰ μὲν τὰσ
ἀρχὰσ μεγαλεπιβολοσ δοκῶν γενζςκαι καὶ τολμθρὸσ καὶ τοῦ προτεκζντοσ ἐξεργαςτικόσ, προβαίνων δὲ ἐπὶ τὰ ἔμπροςκεν πολὺ καταδεζςτεροσ ἑαυτοῦ ωανεὶσ καὶ τῆσ τῶν ἐκτὸσ προςδοκίασ. καὶ οἱ ἐκ Βιηφθσ δὲ
τοῦ ωρουρίου ἑτζρασ ταχζωσ ἐγζνοντο γνϊμθσ, τὸν ἐπθρτθμζνον ὑωο-

ρϊμενοι κίνδυνον. ἅμα γὰρ τῷ πυκζςκαι τὰ κατὰ τὸν Θωμᾶν ἀτυχιματα τὰ ὅμοια πεποιθκότεσ καὶ τὸν Ἀναςτάςιον ςυςχόντεσ δεδεμζνον
χεῖρασ καὶ πόδασ προςιγαγον τῷ βαςιλεῖ. πζπονκε δὲ καὶ οὗτοσ τὰ
παραπλιςια τῷ πατρὶ καὶ τὸν βίον βιαίωσ μετιλλαξε. καὶ τῶν τυράννων δὲ κακαιρεκζντων αἱ παράλιοι τῆσ Θρᾴκθσ πόλεισ, τό τε Πάνιον καὶ
ἡ Ἡράκλεια, ἔτι τὰ τοῦ τυράννου ωρονοῦςαι ἀντεῖχον μίςει τε τῷ πρὸσ
τὸν Μιχαὴλ καὶ διὰ τὸ μὴ ἐκζλειν τοῦτον τὰσ κείασ ἀναςτθλῶςαι εἰκόνασ. καὶ τὸ μὲν Πάνιον ἑάλω τοῦ τείχουσ καταβλθκζντοσ ἀπό τινοσ ἐπιγενομζνου ςειςμοῦ, ἡ δ' Ἡράκλεια ἐκυριεφκθ ἀπὸ τῶν ἐκ καλάςςθσ μερῶν.
[Mich2.14] Καὶ τὰ μὲν κατὰ τὸν Θεμᾶν τοιοῦτον ἔςχε τὸ τζλοσ, καὶ οὕτωσ
ὁ βαςιλεὺσ τροπαιοωόροσ ἐκ τῶν κατὰ Θρᾴκθν ἔρχεται πόλεων οὐδὲν
ἕτερον κατὰ τῶν ςυναποςτατθςάντων τῷ Θωμᾷ ἐννοιςασ καὶ τῷ
πολζμῳ ἁλόντων, ἀλλ' ἱπποδρομίασ γενομζνθσ ὄνοισ ἐποχουμζνουσ
περιαχκῆναι καὶ ὑπερορίᾳ παραπεμωκῆναι.
[Mich2.15] Ἔμεινε δὲ ηϊπυρον τῆσ ἀποςταςίασ τὸ ωροφριον ἡ Καβάλα
καὶ ἡ ΢ανίανα, ὧν τὴν μὲν ὁ Χοιρζασ κατεῖχε, τὸ δ' ὁ Γαηαρθνόσ, ἐξ
ὧν ὁρμϊμενοι λῃςτείασ ἐποιοῦντο καὶ προνομάσ. ἀλλὰ καὶ οὗτοι, ὡσ
[Mich2.15.4] οὐκ ἐδζξαντο τὰσ ἀκῳοφςασ αὐτοὺσ βαςιλικὰσ ςυλλαβὰσ καὶ τὰ πεμωκζντα ἀξιϊματα (καὶ ἄμωω γὰρ μαγίςτρω πεποίθκεν ὁ βαςιλεφσ),
ὑποωκαρζντων τῶν ἔςω, ὡσ ἐξῆλκον οὗτοι πρὸσ τὰσ ςυνικεισ διαρπαγάσ, ἐκλείςκθςαν τῶν ωρουρίων αἱ πφλαι αὐτοῖσ, καὶ ωεφγοντεσ πρὸσ
΢υρίαν ὑπὸ τῶν τὰσ ἄκρασ διεπόντων ςτρατθγῶν καταςχεκζντεσ ἀνεςκολοπίςκθςαν.
[Mich2.16] Καὶ οὕτω μὲν τὰ τῆσ ἀποςταςίασ ἀπζςβθ τελζωσ καὶ ᾤχετο,
οὐκ ἔμελλε δὲ ἄχρι τοφτων ςτιςεςκαι ἡ ωορὰ τῶν κακῶν, ἀλλὰ τῶν
δφο ἠπείρων, Ἀςίασ ωαμὲν καὶ Εὐρϊπθσ, ἐν κυμῷ κυρίου οἷόν τινοσ
κεωαλῆσ καὶ οὐρᾶσ, εἰ καὶ μὴ ςυνίεςαν, παιδευκειςῶν ωόνοισ, ἐμπρθςμοῖσ,
ςειςμοῖσ, ἁρπαγαῖσ, ἐμωυλίοισ καταδρομαῖσ, πόλεων ἀνελπίςτοισ μεταναςτάςεςι, ςθμείοισ ἐξ οὐρανοῦ, ςθμείοισ ἐξ ἀζροσ, τζλοσ καὶ ταῖσ ταλαιπϊροισ νιςοισ, οἷόν τινα μζςθν, ἵν' ὁλόςωμοσ εἴθ ἡ πλθγι, ἐπζδραμε
τὰ δεινά. ἀλλ' οὐκ ἦν παιδευκῆναι τοὺσ τὴν κεάνκρωπον ἐξθρνθμζνουσ
μορωὴν προςκυνεῖν. ἄρτι γὰρ τοῦ κατὰ τὸν Θωμᾶν ἄρξαντοσ νεωτεριςμοῦ, ἐπεὶ ταῦτα ἠκοφετο πανταχοῦ, οἱ τὸν ἑςπζριον κόλπον τῆσ Ἰβθρίασ οἰκοῦντεσ Ἀγαρθνοί, πρόςχωροι τῷ Ὠκεανῷ ὄντεσ (Ἱςπάνουσ
τοφτουσ κατονομάηουςιν), εἰσ εὐανδρίαν ἐλθλακότεσ καὶ ἣν ᾤκουν γῆν
λυπρὰν οὖςαν καὶ μετρίωσ εὐδαίμονα ὁρῶντεσ καὶ διὰ τοῦτο τρζωειν
μὴ δυναμζνθν αὐτοφσ, προςελκόντεσ τῷ ἑαυτῶν ἄρχοντι Ἀπόχαψ
(ἀμερμουμνῆν οἶδε τοῦτον ἡ ἐγχϊριοσ γλῶςςα καλεῖν) ἀποικίαν καὶ
γῆσ μετανάςταςιν ἀπῄτουν γενζςκαι αὐτοῖσ, πλικει τε ςτενοχωρουμζνοισ καὶ τῶν ἀναγκαίων ςπανίηουςιν. ὁ δὲ ἀςπαςίωσ τὸν λόγον
δεξάμενοσ πλοῖα εὐκζωσ ἐπιςκευάςασ μακρὰ καὶ δφναμιν τοφτοισ ἐξ αὐτῶν
ἐμβιβάςασ ἐπὶ λῃςτείαν, τζωσ λανκάνουςαν ἔχων τὴν ἔννοιαν, τῶν πρὸσ
τὴν ἕω κειμζνων νιςων καὶ ἡμετζρων ἐτράπετο, ὁμοῦ μὲν τὸ τοῖσ ὑπθκόοισ ὀρεκτὸν ἐκπλθρῶν καὶ ἐκ τῶν ἀλλοτρίων αὐτοὺσ κορεννφσ, ὁμοῦ
δὲ καταςκεψόμενοσ, εἴ τίσ ἐςτιν εὔωοροσ τῶν νιςων καὶ πρὸσ μετοικίαν
ἐπιτθδεία αὐτοῖσ. ποιθςάμενοσ δὲ τὸν ἀπόπλουν ἔαροσ ὥρᾳ, καὶ πολλὰσ
ἐπιὼν τῶν νιςων, οὐδζνα εὕριςκε τὸν ἀντιπαραταττόμενον. ἐχιρευον
γὰρ πᾶςαι βοθκείασ, τοῦ εἰωκότοσ ωυλάττειν ςτόλου παντὸσ ςυςτρατευομζνου τῷ Θωμᾷ. διὸ καὶ μεγάλασ ὠωελείασ ἐκ παςῶν, αἷσ καὶ προςϊρμιηεν, ἐκαρποῦτο. ἧκε δζ ποτε καὶ εἰσ Κριτθν καὶ ταφτθν καταδραμὼν καὶ ἀνδραποδιςάμενοσ, ὡσ ἐνῆν, καὶ τὴν τῆσ νιςου καταμακὼν

ἀρετὴν καὶ χάριν, τοῦτο ἔωθ πρὸσ τοὺσ ὑπθκόουσ· ‘ἰδοὺ γῆ ἡ ῥζουςα μζλι
καὶ γάλα.’ καὶ τότε μὲν ἔωθ πλζον οὐδζν, παντοίων δὲ τὸν ςτόλον ἐμπεπλθκὼσ ἀγακῶν τῶν ἐπ' οἴκου νόςτων ἐμζμνθτο. ὡσ δ' ὁ χειμὼν
ὑπζλθγε καὶ τὸ ἔαρ ὑπζλαμπε, τεςςαράκοντα ναῦσ πλθρϊςασ ἀνδρῶν
μαχίμων καὶ οὔριον ἄνεμον ἐπιτθριςασ πρὸσ Κριτθν ἀπζπλει, τὰσ ἄλλασ
τῶν νιςων παρατρζχων ἐπιεικῶσ. καταλαβὼν δὲ τὴν νῆςον τῷ ἀκρωτθρίῳ τῷ καλουμζνῳ Χάρακι προςορμίηεται. ὡσ δ' οὐδὲν αὐτῷ οὔτε
κατὰ τὴν ἀπόβαςιν οὔτε κατὰ τὴν καταγωγὴν ἐωάνθ πολζμιον, παρεμβολὴν ὀχυρὰν πθξάμενοσ τοὺσ μὲν ἐπιτθδείουσ εἰσ προνομὰσ ἐξαπζςτειλεν, αὐτὸσ δὲ τοὺσ λοιποὺσ ἔχων, ἄρτι δὴ τοῦ πνεφματοσ ἐπακμάηοντοσ
κἀκείνων πορρωτζρω ςταδίων δζκα ἢ καὶ δεκαπζντε γενομζνων, πῦρ
ἐμβαλὼν ταῖσ ναυςὶ τὰσ πάςασ κατζωλεξε) ωειςάμενοσ τὸ παράπαν
οὐδεμιᾶσ. ὁ δὲ ςτρατὸσ (καὶ γὰρ ἐπαλινόςτουν εὐκζωσ ἐκδειματωκζντεσ,
τῷ παραδόξῳ τοῦ πράγματοσ καταπλαγζντεσ) τὴν αἰτίαν ἐπυνκάνοντο
καὶ εἰσ λόγουσ ἦλκον νεωτερικοφσ. ἐπεὶ δὲ ἤκουον, ἃ πάλαι ὤδινον,
ὡσ ‘αὐτοί τε τοφτων ὑμεῖσ αἴτιοι, ἀποικίαν ηθτοῦντεσ καὶ γῆν ἀγακιν,
ἐμοὶ δὲ ταφτθσ οὐδετζρα νενόμιςται κρείττων, εἰσ ταφτθν ἦλκον τὴν
ὁδὸν τὰ ὑμῖν τε κυμιρθ πράττων καὶ ἐμαυτὸν τῆσ ἐξ ὑμῶν ἀπαλλάττων
ὀχλιςεωσ.’ ὡσ δὲ καὶ γυναικῶν καὶ παίδων ἐμζμνθτο, ‘καὶ γυναῖκεσ’,
ἔωθ ὁ Ἀπόχαψ, ‘ὧδε ὑμζτεραι αἱ αἰχμάλωτοι, καὶ παῖδεσ οὐ μετὰ μικρὸν
ἐξ αὐτῶν.’ τοφτοισ τοῖσ λόγοισ καταςιγαςκζντεσ καὶ ἀποδοχῆσ ἄξια
κρίναντεσ τὰ λεγόμενα, τάωρον μὲν ἤγειραν πρῶτον βακεῖαν, καὶ χάρακασ ἐν ταφτῃ καταπιξαντεσ, ἔνκα καὶ νῦν λαβὼν τὴν ἐπωνυμίαν ὁ τόποσ
ςῴηει τὴν προςθγορίαν, Χάνδαξ ὀνομαηόμενοσ, ἐκεῖςε διενυκτζρευον.
χρόνοσ οὐκ ἐρρφθ πολφσ, καὶ τὰ πραττόμενα ἡ ωιμθ τὸν βαςιλζα ἐδίδαςκε. καὶ ὃσ τῷ πρωτοςπακαρίῳ Φωτεινῷ τῶν Ἀνατολικῶν ςτρατθγοῦντι τὰ τῆσ Κριτθσ ἅπαντα ἀνατίκθςιν. οὗτοσ ἐκεῖςε παραγενόμενοσ
καὶ τὰ πάντα καταμακὼν τὸν βαςιλζα ἀνεδίδαςκε τὰ πραττόμενα, καὶ
δφναμιν ἠξίου πζμπειν τὴν ἐκεῖκεν ἀποςοβιςουςαν τοὺσ ἐχκροφσ.
Δαμιανὸν γοῦν τινα κόμθτα ὄντα τοῦ βαςιλικοῦ ἱπποςταςίου καὶ
πρωτοςπακάριον μετὰ πολλῆσ δυνάμεωσ καὶ παραςκευῆσ ὁ βαςιλεὺσ
ἀπζςτειλεν εἰσ βοικειαν τοῦ ςτρατθγοῦ Φωτεινοῦ, οἳ καὶ ἑνωκζντεσ
κατὰ τῶν Ἀγαρθνῶν ὡπλίηοντο. εἰσ οὐδὲν δὲ χριςιμον αὐτοῖσ τὸ
τζλοσ ἐνεπεράνκθ. αὐτόσ τε γὰρ ὁ Δαμιανὸσ κατὰ τὴν πρϊτθν προςβολὴν καιρίαν πλθγεὶσ καὶ κανὼν καὶ τοῖσ λοιποῖσ τροπῆσ γζγονεν
αἴτιοσ, καὶ ὁ Φωτεινὸσ μόλισ ἐν δρόμωνι διαςϊηεται καὶ τῷ βαςιλεῖ
τῶν πραχκζντων αὐτάγγελοσ γίνεται. ἀλλ' οὗτοσ μζν, ἐπεὶ διὰ τιμῆσ
ἤγετο τῷ βαςιλεῖ πάντοτε, τὴν τῆσ ΢ικελίασ ςτρατθγίδα αὖκισ τῆσ
Κριτθσ ἀλλάςςεται. τοῖσ δὲ ΢αρακθνοῖσ, ἐν ταραχῇ καὶ μερίμνῃ διάγουςιν
ἔτι, μοναχόσ τισ ἐκ τῶν ὀρζων τῆσ νιςου ἐπικαταβὰσ ἁμαρτάνειν ἔωθςεν,
εἰ ἀςωαλῶσ οἴονται ἕξει ἱδρυκζντεσ ἐν τῷδε τῷ τόπῳ καὶ ἅμα λζγων
τὸν Χάνδακα τοφτοισ ὑπζδειξε, δεξιὸν τόπον καὶ εὐωυῆ πρὸσ πᾶςαν
εὐετθρίαν. ἐν τοφτῳ πόλιν ἱδρφςαντεσ, καὶ οἷόν τινα πάςθσ ἀκρόπολιν τῆσ νιςου, καὶ ἐκ ταφτθσ ὁρμϊμενοι τὴν ὅλθν κατζτρεχον νῆςον
καὶ τὰσ λοιπάσ. ἐδουλϊςαντο δὲ τοὺσ αὐτόχκονασ καὶ τὰσ ἐν τῇ Κριτῃ
πόλεισ πλὴν μιᾶσ. τότε δὴ καὶ Κφριλλοσ ὁ Γορτφνθσ πρόεδροσ ςτζωει
τελειοῦται μαρτυρικῷ, μὴ κελιςασ ἀρνιςαςκαι τὸν Χριςτόν. καὶ Κριτθ
μὲν ἑάλω τοῦτον τὸν τρόπον.
[Mich2.17] Σῶν ἐμωυλίων δὲ πολζμων ἀπαλλαγεὶσ ὁ βαςιλεὺσ Μιχαὴλ οὐ
τῷ κεῷ τὴν νίκθν ἐπζγραωεν, ἀλλὰ τῇ ἑαυτοῦ ωρονιςει καὶ ςτρατθγίᾳ.
διὸ καὶ ὑπὸ ωρονιματοσ ωυςθκεὶσ ἀκάκεκτοσ ἦν ταῖσ ὁρμαῖσ. τῆσ γαμετῆσ

οὖν τελευτθςάςθσ αὐτοῦ ὑπεποιεῖτο μὲν τὸν ἄηυγα βίον, λάκρᾳ δὲ πρὸσ
τοὺσ προὔχοντασ τῆσ ςυγκλιτου μθνφματα πζμπων ἀνζπειςεν ὑπ' αὐτῶν
παρακαλεῖςκαι ἑτζρᾳ ςυηευχκῆναι γυναικί, εἰ μὴ πειςκείθ δζ, καὶ βίαν
ἐπενεγκεῖν ἀπειλοφντων. πρόωαςιν δῆκεν εὔςχθμον προτεινομζνων, ὡσ
οὐ δζον αὐτοὺσ μὲν ὑπὸ βαςιλζα τάττεςκαι, τὰσ δὲ αὐτῶν ςυηφγουσ
δεςποίνθσ ςτερεῖςκαι καὶ βαςιλίδοσ. ἐπζπειςτο οὖν ὀψζ ποτε διὰ τῶν
ἐπιπλάςτων λόγων. καὶ πρῶτον μὲν ἀπῄτει χειρόγραωα τοὺσ ὑπθκόουσ
εὐνοίασ, ὡσ αὐτὴν μὲν τὴν ἐςομζνθν αὐτῷ γυναῖκα καὶ τὰ ἐξ αὐτῆσ
τεχκθςόμενα μετὰ τὸν αὐτοῦ κάνατον ὑπερβαλλόντωσ τιμιςουςι καὶ μετ'
ἐκεῖνον βαςιλζασ ἔχοιεν, κἀκείνθν δζςποιναν. οὕτωσ οὐ τοῦ κατ' ἐκεῖνον,
ἀλλὰ καὶ τοῦ μετ' αὐτὸν ᾤετο κρατιςειν αἰῶνοσ. εἶτα καὶ ταῖσ μετὰ
τζχνθσ αἰτιςεςι πείκεται τῆσ ςυγκλιτου καὶ ἠγάγετο πρὸσ γάμον
γυναῖκά τινα πάλαι νυμωευκεῖςαν Χριςτῷ καὶ τὸν μοναδικὸν ἀςπαςαμζνθν βίον κἀν τῷ ἐν Πριγκίπῳ μοναςτθρίῳ μονάηουςαν ἐκ παιδόσ.
Εὐωροςφνθ ταφτθσ ἡ κλῆςισ, πατρὸσ δ' ἐλζγετο εἶναι Κωνςταντίνου
τοῦ βαςιλζωσ, ὃν ἡ μιτθρ Εἰρινθ δικαίωσ διὰ τὰσ ςωετζρασ ἀπετφωλωςεν ἀκολαςίασ. καὶ ταῦτα μὲν ἐπράττετο τῇδε.
[Mich2.18] Ὁ δὲ Μιχαὴλ ἕτερον ςτόλον ἐκπζμπει κατὰ τῶν ἐν Κριτῃ ΢αρα[Mich2.18.2] κθνῶν, ςτρατθγὸν ἐπιςτιςασ αὐτοῖσ Κρατερὸν τὸν τῶν Κιβυρραιωτῶν
διζποντα τὴν ἀρχιν. ὃσ ἑβδομικοντα διιρεισ τὰσ ὑω' ἑαυτὸν λαβὼν καὶ
τὰσ ἐκ τῶν ἄλλων νιςων ἁπάςασ, κἀν τῇ Κριτῃ γενόμενοσ μετὰ μεγίςτου ωρυάγματοσ οὐδὲ τοὺσ Ἀγαρθνοὺσ ὑποκλινομζνουσ εὗρεν, ἀλλὰ καὶ
αὐτοὺσ γενναίωσ ὑποςτάντασ τὸν κίνδυνον. ςυμπλοκῆσ δὲ γενομζνθσ,
ἤδθ τοῦ ἡλίου τὰσ ἀκρωρείασ αὐγάηοντοσ, ἄχρι μεςοφςθσ ἡμζρασ οὐδζτερον μζροσ ἀπζκλινεν, ἀλλὰ γενναίωσ ἀντζχοντεσ ἐκαρτζρουν. ἄρτι δὲ
τῆσ ἡμζρασ κλινοφςθσ πονιςαντεσ οἱ Κρῆτεσ ἐνζδωκαν εἰσ ωυγιν, καὶ
πολλοὶ μὲν αὐτῶν ἐν τῷ πολζμῳ ἀπζκανον, πλείονεσ δὲ τὰ ὅπλα ῥίψαντεσ ᾐχμαλωτίςκθςαν. τάχα δ' ἂν ἑάλω καὶ ἡ πόλισ αὐκθμερόν, εἰ μὴ
νὺξ ἐπιγενομζνθ ἀνζτρεψε τελζωσ τὰ πράγματα. Ῥωμαῖοι μὲν γάρ, ὡσ
ἤδθ τάχα νενικθκότεσ καὶ πάντασ αὔριον ἐν βραχεῖ βραχεῖσ ὄντασ ἐλπίςαντεσ ςυλλαβεῖν, ὡσ ἐν οἰκείᾳ, ἀλλ' οὐκ ἐν ἀλλοτρίᾳ διάγοντεσ, πρὸσ
πότουσ καὶ τρυωὰσ ἐξεβάκχευον, μιτε τινὸσ ωυλακῆσ μιτ' ἄλλθσ ςωτθρίασ ωροντίςαντεσ, ὕπνου δὲ μόνου καὶ τῆσ πάντα ῥᾳδίωσ ἀνατρεποφςθσ
ἀναπαφλθσ τε καὶ ῥᾳςτϊνθσ. ὅκεν περὶ μζςασ νφκτασ οἱ Κρῆτεσ, ἐπεὶ διὰ
τῶν ἑαυτῶν ωυλάκων, ὡσ ἐν ἀπορίᾳ ἀγρυπνοῦντεσ, ὕπνῳ καὶ οἴνῳ
τοὺσ τῆσ Ῥωμαϊκῆσ παρεμβολῆσ ἐμάνκανον κατεχομζνουσ, αὐκωρὸν ἐπιπεςόντεσ μετ' ἀλαλαγμοῦ καὶ μζκῃ κατιςχθμζνουσ εὑρόντεσ ἅπαντασ
ἄρδθν ἀπϊλεςαν, ὡσ μθδ' ἄγγελον, τοῦτο δὴ τὸ τοῦ λόγου, περιλειωκῆναι. μόνοσ δ' ὁ ςτρατθγὸσ ἐμπορικοῦ τινοσ ἐπιβὰσ πλοίου τὴν
ςωτθρίαν ἑαυτῷ ἐμνθςτεφετο. ὡσ δὲ πολλὰ ηθτιςασ ὁ τῶν ΢αρακθνῶν
ἀρχθγὸσ τοῦτον οὐχ εὕριςκεν οὔτ' ἐν τοῖσ πεςοῦςιν, οὔτ' ἐν τοῖσ αἰχμαλϊτοισ, ἔμακε δ', ὅτι ωυγὰσ ᾤχετο, τοὺσ καταδιϊξοντασ ἔπεμψεν.
οἳ καὶ καταλαβόντεσ αὐτὸν ἐν Κῷ τῇ νιςῳ ξφλῳ κρεμάςαντεσ ἀπζκτειναν.
[Mich2.19] Μετὰ δὲ ταῦτα ἀνιρ τισ πολεμικὸσ καὶ ωρονιςεωσ καὶ ἀγχινοίασ
οὐκ ἄμοιροσ, ᾧ τὸ ἐπϊνυμον Ὠορφωασ, ςτρατόν τινα προςτάξει ἀκροίςασ βαςιλικῇ, τὸν τεςςαρακοντάριον τότε καλοφμενον ἐκ τοῦ διανεμθκῆναι αὐτοῖσ ἀνὰ τεςςαράκοντα χρυςίνουσ, τάσ τε ἄλλασ νιςουσ ἐπιὼν
ἀνῄρει τοὺσ προνομεφοντασ Ἀραγθνοφσ, τοῖσ μὲν λόχουσ ἐπάγων, τοῖσ
δὲ ωανερῶσ πολεμῶν, καὶ τοὺσ Κρῆτασ ςυνζςτειλε καὶ τῆσ πολλῆσ καὶ
ἀςχζτου ὁρμῆσ ἀνεχαίτιςε.

[Mich2.20] Καὶ ταῦτα μὲν ςυνθνζχκθ τῇδε. κατὰ δὲ τὸν αὐτὸν καιρὸν Εὐωιμιόσ τισ ἀνὴρ κατὰ ΢ικελίαν λαοῦ τινοσ ἐξθγοφμενοσ ἐραςκεὶσ παρκζνου
τινὸσ τὸ μοναχικὸν ἐκ παιδὸσ ἀναλαβοφςθσ ςχῆμα περὶ πολλοῦ ἐποιεῖτο τὸν οἰκεῖον ἔρωτα ἐκπλθρῶςαι, τῶν νόμων οὐδὲ ωροντίηων ὅλωσ,
ἀλλ' ὡσ εἰσ παράδειγμα μόνον ἀποβλζπων τὸν βαςιλζα, τοιοῦτόν τι
τολμιςαντα καὶ αὐτόν. ἁρπάηει γοῦν τὴν παρκζνον τοῦ ἀςκθτθρίου
καὶ πρὸσ ἑαυτὸν ἄκουςαν ἄγει. ταφτθσ οὖν οἱ ἀδελωοὶ προςίαςι τῷ
Μιχαὴλ τὰ τοῦ δράματοσ διθγοφμενοι. ὁ δὲ κελεφει τῷ ςτρατθγῷ, εἰ
οὕτωσ καταλάβοι ἔχουςαν τὴν ἀλικειαν, τὴν ῥῖνα τοῦ τετολμθκότοσ
Εὐωθμίου ἀποτεμεῖν. ὅπερ μακὼν ὁ Εὐωιμιοσ ςυνωμότασ λαβὼν τοφτουσ τε τοὺσ ὑπὸ τὴν αὐτοῦ χεῖρα καί τινασ τῶν ςυντουρμαρχῶν, τὸν
ςτρατθγὸν ἐπὶ τοφτῳ παραγενόμενον ἀπελαφνει καὶ πρὸσ τὸν τῆσ
Ἀωρικῆσ ἀποδιδράςκει ἡγοφμενον, πᾶςαν τὴν ΢ικελίαν ὑπ' ἐκείνῳ
ποιῆςαι κακυπιςχνοφμενοσ καὶ διδόναι ωόρουσ αὐτῷ πολλοφσ, εἰ μόνον
ἀναγορευκείθ Ῥωμαίων βαςιλεφσ. δεξάμενοσ οὖν τὸν λόγον ὁ ἀμθρᾶσ
ἀναγορεφει τοῦτον βαςιλζα Ῥωμαίων, καὶ χεῖρα δίδωςι πολλιν, καὶ
τῆσ ΢ικελίασ γίνεται ἐγκρατὴσ παρ' αὐτοῦ τοφτου λαβὼν αὐτιν. πλὴν
ὁ μὲν Εὐωιμιοσ οὐ πολὺν χρόνον τοῦ βαςιλικοῦ ἀπολαφςασ ἀξιϊματοσ
ἀωαιρεῖται τὴν κεωαλὴν τῆσ οἰκείασ ἀποςταςίασ καὶ παρανομίασ τοῦτον
λαβὼν τὸν μιςκόν. ἄξιον δὲ καὶ τὸν τρόπον εἰπεῖν τῆσ αὐτοῦ ἀναιρζςεωσ.
ὡσ γὰρ ἐν ςχιματι βαςιλικῷ περιῄει τὴν ΢ικελίαν ἀνευωθμοφμενοσ,
ἀπῄει καὶ κατὰ τὴν ΢υράκουςαν. ἄποκεν δὲ γενόμενοσ τῆσ ἑαυτοῦ τάξεωσ καὶ τῶν δορυωόρων καὶ ὅςον ἀπὸ τόξου βολῆσ τῇ πόλει προςεγγίςασ ὡμίλει τοῖσ πολίταισ καὶ πρὸσ ἑαυτὸν λόγοισ τὴν ἐκείνων ἐωείλκετο εὔνοιαν. μεμονωμζνον δὲ τοῦτον ἰδόντεσ ἀδελωοὶ δφο ΢υρακοφςιοι
πρὸσ ἑαυτοὺσ βουλευςάμενοι καὶ ςφμπνοοι γενόμενοι καὶ τὸ ἓν ωρονιςαντεσ προςζρχονται τοφτῳ εἰρωνικῶσ τε καὶ τωκαςτικῶσ, ὡσ βαςιλεῖ
τάχα τὴν προςικουςαν τιμὴν ἀπονζμοντεσ. ὁ δ' Εὐωιμιοσ μὴ ςυνεὶσ
τὸν δόλον τὴν παρ' αὐτῶν ἀναγόρευςιν καὶ τὸν ἀςπαςμὸν προςδεξάμενοσ προςεκάλει τοφτουσ μετὰ ωιλοωροςφνθσ, ὡσ καὶ αὐτὸσ τὸν οἰκεῖον
ἀςπαςμὸν ἀποδϊςων. καὶ δὴ κλίνασ τὴν κεωαλὴν καὶ τὸ ςτόμα προςερείςασ τῷ ςτόματι κατζρου τῶν ἀδελωῶν, κριξὶ μὲν κατζχεται ἰςχυρῶσ
παρὰ τοφτου, πρὸσ δὲ τοῦ ἑτζρου τῶν ἀδελωῶν τὴν κεωαλὴν ἀποτζμνεται. καὶ οὗτοσ μὲν ταφτθν ἔτιςε δίκθν τῆσ οἰκείασ ἀπονοίασ.
[Mich2.21] Οἱ δ' Ἀγαρθνοὶ οὐ τῆσ ΢ικελίασ ἔκτοτε μόνον, ἀλλὰ καὶ Καλαβρίασ καὶ τῶν πλειόνων τῆσ Ἰταλίασ ἐγζνοντο ἐγκρατεῖσ, πάντα κατατρζχοντεσ καὶ διαπορκοῦντεσ.
[Mich2.22] Ὁ Μιχαὴλ δὲ ἐπὶ μῆνασ ὀκτὼ καὶ ἔτθ ἐννζα τῆσ βαςιλείασ γενόμενοσ ἐγκρατὴσ δυςεντερίασ ἁλοὺσ ἀρρωςτιματι καταςτρζωει τὸν βίον,
τοςοφτων παραίτιοσ τῇ πολιτείᾳ Ῥωμαίων γενόμενοσ κακῶν, δι' ἣν
εἶχεν ἀςζβειαν πρὸσ κεὸν καὶ πρὸσ τὰ πράγματα μοχκθρίαν, ὅςων
προλαβὼν ἐπεμνιςκθ ὁ λόγοσ. ἀπεςτάτθςε δ' ἐπ' αὐτοῦ καὶ πᾶςα
ἡ Δαλματία. ἐωζρετο δὲ καὶ χρθςμὸσ παλαιὸσ περὶ αὐτοῦ περιζχων
οὕτωσ·
ἀρχὴ κακῶν γε προςπεςεῖται τῇ χκονί,
ὅταν κατάρξῃ τῆσ Βαβυλῶνοσ δράκων
δφςγλωττοσ οὗτοσ καὶ ωιλόχρυςοσ λίαν.
ἐτάωθ δὲ ὁ τοφτου νεκρὸσ ἐν τῷ κατὰ τοὺσ ἁγίουσ ἀποςτόλουσ μεγάλῳ
ἡρῴῳ Ἰουςτινιανοῦ ἐν λάρνακι πραςίνῳ Θετταλικῇ.
[Theoph.t] ΘΕΟΦΙΛΟ΢
[Theoph.1] Μετὰ δὲ τὸν τοῦ Μιχαὴλ κάνατον ὁ υἱὸσ αὐτοῦ Θεόωιλοσ, ἀνδρὸσ

ἤδθ ἡλικίαν ἔχων, διεδζξατο τὴν πατρῴαν ἀρχὴν κατὰ τὸν Ὀκτϊβριον
μῆνα τῆσ ὀγδόθσ ἰνδικτιῶνοσ, λόγῳ μὲν τῆσ δικαιοςφνθσ ἔμπυροσ ἐραςτὴσ
καλεῖςκαι βουλόμενοσ νόμων τε ωφλαξ πολιτικῶν ἀκριβισ, τῇ δ' ἀλθκείᾳ ἔξωκεν ἑαυτὸν τῶν ἐπιβουλευόντων διατθρῶν, ὡσ ἂν μι τισ κατ'
αὐτοῦ νεανικόν τι τολμιςειε, ταῦτα ὑπεκρίνετο. εὐκὺσ οὖν ἐκ προοιμίων τοὺσ τῷ πατρὶ αὐτοῦ ςυναραμζνουσ εἰσ τὸν τοῦ Λζοντοσ κάνατον
ἔγνω πάντασ ὀλζκρῳ παραδοῦναι καὶ ἀπωλείᾳ. ὅκεν ἐξζκετο δόγμα,
τοὺσ τῶν βαςιλικῶν ἅπαντασ ἀπολαφοντασ ωιλοτιμιῶν, προςζτι δὲ
καὶ βαςιλικῆσ τιμῆσ μεταςχόντασ τῆσ οἱαςοῦν κατὰ τὴν Μαγναφραν
ἤτοι τὸ Πενταπφργιον ςυνακροιςκῆναι. ὡσ δὲ τοῦτο ἐγζνετο καὶ πάντεσ
ἠκροίςκθςαν, ὡσ ἐκζλευςεν, ὡσ ἐν ςκότῳ τζωσ τὴν τῆσ ψυχῆσ κρφψασ
κθριωδίαν, πραείᾳ καὶ ἠρεμαίᾳ ωωνῇ ἔωθ πρὸσ τοὺσ ςυνειλεγμζνουσ·
‘ἐβοφλετο μὲν καὶ δι' ἐπικυμίασ εἶχεν, ὦ λαὸσ καὶ κλῆροσ ἐμόσ, ὁ ἐμὸσ
μακαρίτθσ πατὴρ τοὺσ ἀντιλαβομζνουσ καὶ τῆσ βαςιλείασ ὑπερμαχιςαντασ πολλῶν μὲν τιμῶν, πολλῶν δὲ τοφτουσ ἀγακῶν καὶ ἑτζρων καταξιῶςαι γερῶν, καταχκεὶσ δ' ὑπὸ τοῦ χρεὼν ἐμὲ τὸν τῆσ βαςιλείασ διάδοχον, ἵνα μὴ ἀχάριςτοσ δόξῃ τοῖσ εὐεργζταισ, ὀωειλζτθν κατζλιπε.
διὸ ἕκαςτοσ χωριςκεὶσ τοῦ πλικουσ δεικνφτω ἡμῖν ἑαυτὸν ἐμωανῆ, ἵνα
γνόντεσ τοὺσ ωίλουσ ἀξίωσ ὑμᾶσ ἀμειψαίμεκα.’ τοφτοισ τοῖσ λόγοισ
παρακλαπζντεσ οἱ δείλαιοι καὶ ςυλαγωγθκζντεσ τὸν νοῦν ἕκαςτοσ τῶν
ὅςοι τῷ ωόνῳ ςυνιργθςαν τοῦ Λζοντοσ ἑαυτὸν παρεγφμνου. εὐκὺσ οὖν
ὁ Θεόωιλοσ, ἐντὸσ ςαγινθσ ἔχων τὴν κιραν, ἐγκελεφεται τῷ ἐπάρχῳ
τοῖσ πολιτικοῖσ χριςαςκαι νόμοισ, οὕτωσ εἰπϊν· ‘ἄγε δι, ὦ ἔπαρχε,
[Theoph.1.25] ἐκ κεοῦ καὶ τῆσ ἡμῶν γαλθνότθτοσ τὸ κρίνειν λαβὼν τοφτοισ ἀξίασ τῶν
ἔργων ἀπόδοσ τὰσ ἀμοιβάσ, οὐχ ὅτι τὰσ χεῖρασ ἐμίαναν αἵματι ἀνκρωπίνῳ, ἀλλ' ὅτι καὶ χριςτὸν κυρίου ἀνεῖλον ἔνδον κυςιαςτθρίου.’ ταῦτα
δὲ ωκεγξάμενοσ διζλυςε τὸν καυμαςτὸν ἐκεῖνον καὶ πρῶτον ςφλλογον,
οἱ ἄκλιοι δ' ἐκεῖνοι ςυλλθωκζντεσ παρὰ τοῦ ἐπάρχου ποιναῖσ κακυπεβλικθςαν ἀνδροωόνων.
[Theoph.2] Ὁ δὲ Θεόωιλοσ καὶ τὴν αὐτοῦ μθτρυιὰν ἀπελάςασ τῶν βαςιλείων
εἰσ τὸ μοναςτιριον ἠνάγκαςεν ἀπελκεῖν, ἐν ᾧ τὸ πρῶτον τὴν κοςμικὴν
ἀπζκετο τρίχα, μθδὲν ὠωελθςάντων τῶν ὅρκων, οὓσ ἡ ςφγκλθτοσ πρὸσ
τὸν Μιχαὴλ ἐποιιςατο.
[Theoph.3] Καὶ ταῦτα μὲν ἐν προοιμίοισ τῷ Θεοωίλῳ, τὰ δ' ἑξῆσ οὐκ ἐπαίνων
ἀνάξια. ἀντιποιοφμενοσ γὰρ τῆσ δικαιοςφνθσ ἅπαςιν ἦν τοῖσ πονθροῖσ
ωοβερόσ, τοῖσ δ' ἀγακοῖσ καυμαςτόσ, τοῖσ μὲν ὅτι μιςοπόνθρόσ τε καὶ
δίκαιοσ ἐδόκει, τοῖσ δ' ὅτι ἐμβρικισ τε καὶ αὐςτθρόσ. οὐκ ἦν δὲ πάντωσ
αὐτὸν πάντων τῶν κακῶν κακαρεφειν. εἴχετο μὲν γὰρ τῆσ ἐπὶ κεὸν
πίςτεωσ, εἴχετο δὲ πλζον τῆσ πατροπαραδότου μιαρᾶσ τῶν εἰκονομάχων αἱρζςεωσ καὶ τὸν εὐςεβῆ καὶ πανάγιον ἐκάκου λαὸν παρὰ πάντα
τὸν τῆσ βαςιλείασ αὐτοῦ χρόνον ἠρεμῆςαι μὴ ςυγχωριςασ. ὅκεν οὐδ'
ἐν πολζμοισ εὐτφχθςζ ποτε, ἀεὶ δὲ ἥττθτο καὶ οὐ κατὰ βαςιλζα ὑπζςτρεωεν. ἐχόμενοσ δ' οὖν τῆσ δικαιοςφνθσ καὶ τῆσ πρὸσ Χριςτὸν καὶ τὴν
αὐτοῦ μθτζρα, ὡσ ᾤετο, πίςτεωσ καὶ προκυμίασ ἀπῄει ἑκάςτθσ ἑβδομάδοσ ἔωιπποσ διὰ τῆσ λεωωόρου ἐπὶ τὸν ἐν Βλαχζρναισ τῆσ κεομιτοροσ
κεῖον ναόν, ὑπὸ τῶν δορυωόρων παραπεμπόμενοσ. ἀπῄει δὲ πᾶςι μζν,
προθγουμζνωσ τοῖσ ἀδικουμζνοισ διδοὺσ ἑαυτόν, ὡσ ἂν ἔχοιεν τὰ αὐτῶν
ἐκτραγῳδεῖν ἀδικιματα καὶ μὴ παρά τινων ἀδίκων κωλφοιντο ὑωορωμζνων τὴν ἐξ αὐτοῦ τιμωρίαν, εἶκ' ἵνα καὶ κατὰ τὴν ἀγορὰν διερχόμενοσ κεατὴσ γίνοιτο τῶν ὠνίων. ἠρϊτα γοῦν περὶ ἑκάςτου τῶν πιπραςκομζνων, πόςου πωλεῖται γινόμενοσ κατὰ τὴν ἀγοράν. ἠρϊτα δὲ οὐ

παρζργωσ, οὐδὲ ἑνὶ εἴδει, ἀλλ' ἐπί τε τοῖσ βρωτοῖσ εἴδεςι καὶ τοῖσ ποτοῖσ
καὶ τοῖσ εἰσ κάλψιν καὶ ἀμωίαςιν ἐπιτθδείοισ καὶ πᾶςιν ἁπλῶσ τοῖσ κατὰ
τὴν ἀγορὰν προκειμζνοισ. καὶ διὰ πάντων πολλὴν ἐνεδείκνυτο ςπουδὴν
καὶ ἐπιμζλειαν πρὸσ τὰ κοινά, νῦν μὲν ἐν κριτθρίοισ, νῦν δζ, ὡσ εἴρθται,
κατὰ τὰσ προόδουσ τῆσ ἑβδομάδοσ.
[Theoph.4] Καί ποτε δὲ ψυχαγωγίασ χάριν προκφπτων ἀπὸ τῶν πρὸσ κάλαςςαν τοῦ παλατίου τειχῶν ἐκεάςατο ναῦν τινα μυριοωόρον ἐξ οὐρίων
πλζουςαν ἀναπεπταμζνοισ δὴ τοῖσ ἱςτίοισ, μεγζκει τε ἀνυπζρβλθτον
καὶ ἀπαράμιλλον κάλλει. ἣν κεαςάμενοσ εἰσ κάμβοσ ἐνζπιπτεν. ἠρϊτα
δ' ὅμωσ, τίνοσ τε ἡ ὁλκὰσ εἴθ καὶ ὅ τι ωζροι τῶν ἀγωγίμων. ὡσ δὲ τῆσ
αὐγοφςτθσ εἶναι ἐμάνκανε, τότε μὲν ἐωθςφχαςε καὶ παρζπεμψε τὸν
καιρὸν ἄχρι καὶ ἧσ εἴωκεν ἡμζρασ ἀπιζναι πρὸσ τὸν ἐν Βλαχζρναισ κεῖον
ναόν. ὡσ δ' ἤδθ παρῆν ἡ κυρία καὶ ὁ τοῦ πλοίου ὅρμοσ δῆλοσ ἐγεγόνει
τῷ βαςιλεῖ πυκομζνῳ παρά τινοσ, τῆσ εἰσ αὐτὸ ωεροφςθσ ὁδοῦ εἴχετο καὶ
πλθςιάςασ ἔςτθ παρὰ τὴν πρφμναν καὶ τοὺσ παρόντασ ἠρϊτα πολλάκισ, ὅτου τισ ἔχοι χρείαν τῶν ἀγωγίμων, ςίτου τυχὸν ἢ οἴνου ἢ ἄλλου
τινὸσ εἴδουσ. ὡσ δὲ πολλάκισ ἐρωτθκζντεσ ἅπαξ ἀπεκρίκθςαν μόλισ
‘μθδενὸσ λείπεςκαι τοὺσ ὑπὸ τῆσ ςῆσ προμθκουμζνουσ δεςποτείασ καὶ
βαςιλείασ’, ‘ἀλλ' οὐκ ἴςτε δι’, ἔωθςεν ὁ βαςιλεφσ, ‘ὅτι με ὑπὸ κεοῦ βαςιλζα γεγενθμζνον ἡ αὐγοῦςτά μου καὶ ςφμβιοσ ναφκλθρον εἰργάςατο;’
προςζκετο δὲ μετὰ πικρίασ καὶ τοῦτο· ‘τίσ ποτε βαςιλζα Ῥωμαίων ἢ
τὴν αὐτοῦ γαμετὴν ἔμπορον ἐκεάςατο;’ ταῦτα δὲ εἰπὼν ἐκζλευςεν
αὐκωρὸν μόνουσ ἐξελκεῖν τοὺσ ἀνκρϊπουσ, τὴν δὲ ναῦν ἐκείνθν παραδοῦναι πυρὶ αὐτοῖσ ἱςτίοισ καὶ τοῖσ ἄλλοισ ἅπαςιν ἀγωγίμοισ. περιζβαλε καὶ τὴν δζςποιναν ὕβρεςι καὶ τῆσ ηωῆσ ἐξαγαγεῖν ἠπείλθςεν, εἰ
ωωρακείθ ἔκτοτε τοιοῦτόν τι ποιοῦςα.
[Theoph.5] Ὥρμθτο δ' ἡ βαςιλὶσ Θεοδϊρα ἐκ τῆσ χϊρασ τῶν Παωλαγόνων
γεννιτορασ αὐχοῦςα Μαρῖνον οὐκ ἄςθμον ἄνδρα καὶ μθτζρα Θεοκτίςτθν, τὴν οὕτω Φλωρῖναν κατονομαηομζνθν, ἀμωοτζρουσ εὐςεβείᾳ ἐκτεκραμμζνουσ καὶ τὴν τῶν ςεπτῶν εἰκόνων προςκφνθςιν οὐκ ἐξαρνουμζνουσ, ὡσ οἱ κατ' ἐκεῖνο πάντεσ καιροῦ, ἀςπαηομζνουσ δὲ καὶ ἐνςτερνιηομζνουσ ὑπερωυῶσ. διαδιματι δὲ τῆσ Θεοδϊρασ καταςτεωκείςθσ καὶ
ἡ ταφτθσ μιτθρ Θεοκτίςτθ ηωςτι τε καὶ πατρικία τετίμθτο. αὕτθ
δὴ οὖν ἡ Θεοκτίςτθ κατὰ τὸν ἑαυτῆσ οἶκον, ἔγγιςτα διακείμενον τῆσ
μονῆσ τῶν Γαςτρίων, τὰσ τῆσ Θεοδϊρασ μετακαλουμζνθ παῖδασ (πζντε δὲ ἦςαν τὸν ἀρικμόν, ἥ τε Θζκλα, Ἄννα, Ἀναςταςία, Πουλχερία
τε καὶ Μαρία) ἄλλαισ τε δωρεαῖσ, αἷσ ὑποςφρεςκαι τὸ κῆλυ πζωυκεν,
ἐδεξιοῦτο καὶ ἰδίᾳ παραλαμβάνουςα μὴ μαλακίηεςκαι, μθδὲ μζνειν κθλείασ, ὅπερ ἦςαν, ἐξελιπάρει, ἀνδρίηεςκαι δὲ καὶ τῆσ μθτρῴασ κθλῆσ
ἄξια διανοεῖςκαι καὶ πρζποντα, τὴν πατρῴαν μὲν αἵρεςιν μυςαττομζνασ, καταςπαηομζνασ δὲ τὰσ τῶν ἁγίων εἰκόνων μορωάσ. καὶ ἅμα
ταφτασ εἰσ χεῖρασ ἐμβάλλουςα (ἐωφλαττε δὲ ἔν τινι κιβωτίῳ) τῷ τε
προςϊπῳ, καὶ τοῖσ χείλεςιν αὐτῶν ἐπιτικεμζνθ ἡγίαηε καὶ πρὸσ τὸ
ἐκείνων ἀνθρζκιηε ωίλτρον. τοῦτο οὖν ἐνδελεχῶσ ποιοῦςα καὶ ταῖσ
ἐγγόνοισ τὸν περὶ τὰσ κείασ εἰκόνασ πόκον ἀνάπτουςα οὐκ ἔλακε τὸν
Θεόωιλον πυνκανόμενον, ὅ τι τε αὐταῖσ παρὰ τῆσ μάμμθσ δεδϊρθται
καὶ ὅ τι χάριτοσ ἐξείργαςται ἄξιον. αἱ μὲν οὖν ἄλλαι τὰσ τοφτου πεφςεισ,
ςτακθρὸν ἔχουςαι ωρόνθμα, ὥςπερ τινὰσ λαβὰσ ἐρρωμζνωσ παρζτρεχον. ἡ δὲ Πουλχερία κατὰ τὴν ἡλικίαν νθπιάηουςα τάσ τε ωιλοωροςφνασ κατζλεγε καὶ τὸ πλῆκοσ τῶν ὀπωρῶν, προςετίκει δὲ καὶ τὴν τῶν
ςεπτῶν εἰκόνων προςκφνθςιν, οὕτω δὴ ἁπαλὰ ωρονοῦςα καὶ λζγουςα,

ὡσ νινία πολλὰ εἴθ αὐτῇ κατὰ τὸ κιβϊτιον, ‘καὶ ταῦτα τῇ κεωαλῇ καὶ
τοῖσ προςϊποισ ἡμῶν ἐπιτίκθςι μετὰ τὰ ωιλιματα’. ταῦτα τὸν βαςιλζα
εἰσ μανίαν διιγειρε, πρᾶξαι δζ τι τῶν δραςτικωτζρων εἰσ αὐτὴν ἐκωλφετο τῇ τε πρὸσ τὴν γυναῖκα αἰδοῖ καὶ εὐλαβείᾳ, καὶ πλζον, ᾗ ἐκζχρθτο
παρρθςίᾳ εἰργόμενοσ (καὶ γὰρ ἦν ἀριδιλωσ ἐπιςκϊπτουςα τοῦτον καὶ
διελζγχουςα ἐπί τε τοῖσ κακ' ἡμζραν τῶν ὁμολογθτῶν διωγμοῖσ καὶ τῇ
δθλωκείςῃ αἱρζςει καὶ μόνθ μικροῦ ωανερὰν ποιοῦςα τὴν πρὸσ αὐτὸν
τῶν ἁπάντων ἀπζχκειαν), ἐκϊλυε δὲ μόνον τὴν πρὸσ τὴν Θεοκτίςτθν
τῶν κυγατζρων αὐτοῦ ἄωιξιν. τοφτοισ παραπλιςια ςυμβζβθκε καὶ τῇ
βαςιλίδι Θεοδϊρᾳ. ἐτρζωετο παρὰ τοῖσ βαςιλείοισ ἀνδράριον παρακεκομμζνον καὶ τῷ Ὁμθρικῷ Θερςίτῃ παρόμοιον, Δζνδερισ ὄνομα τοφτῳ, ἄςθμά τε ωκεγγόμενον καὶ γζλωτασ κινοῦν καὶ κυμθδίασ ἕνεκεν τοῖσ
βαςιλείοισ ἐνδιαιτϊμενον. τοῦτο γοῦν εἰςπθδῆςάν ποτε κατὰ τὸν τῆσ
αὐγοφςτθσ κοιτωνίςκον κείασ εἰκόνασ κατζλαβεν αὐτὴν περιπτυςςομζνθν. ταφτασ ἰδὼν οὗτοσ ὁ παραπαίων τί τε εἰςὶν ἐπυνκάνετο καὶ
πλθςιαίτερον ἐλκὼν κατεμάνκανεν. ἡ δὲ βαςιλίσ, ‘τὰ καλά μου’, ἔωθςεν
ἀγροικικῶσ οὕτωσ, ‘νινία, καὶ ἀγαπῶ ταῦτα πολλά.’ εἱςτιᾶτο τθνικαῦτα ὁ βαςιλεὺσ καὶ δὴ πρὸσ αὐτὸν διαβάντα τὸν αἰςχρὸν τοῦτον
νεανίςκον ἤρετο, ὅποι ποτὲ ἐτφγχανεν ὤν. ὁ δὲ παρὰ τὴν μάνναν ἔωθςεν
εἶναι, τὴν Θεοδϊραν οὕτω καλῶν, καὶ κεάςαςκαι ἐν αὐτῇ καλὰ νινία
τοῦ προςκεωαλαίου ἐξαίρουςαν. ςυνῆκεν οὖν ὁ βαςιλεὺσ καὶ πλιρθσ
ὀργῆσ γενόμενοσ ἐξανζςτθ τε τῆσ τραπζηθσ καὶ πρὸσ αὐτὴν ἀπῆλκεν
εὐκὺσ ἄλλαισ τε πολλαῖσ ὕβρεςι πλφνων καὶ εἰδϊλων λάτριν ἀκολάςτῳ
γλϊςςῃ ἀποκαλῶν. καὶ ἅμα διεξῄει τοὺσ λόγουσ τοῦ μυςαροῦ. ἡ δὲ
[Theoph.5.50] τζωσ μὲν τὸν κυμὸν καταςτορεννῦςα τοῦ βαςιλζωσ· ‘κακῶσ ὑπείλθωασ,’
ἔλεγεν, ‘ὦ βαςιλεῦ. οὐχ ὡσ ὑπϊπτευςασ ἔχει καὶ ἡ ἀλικεια. τῷ δὲ
κατόπτρῳ μου ἤμθν ἐνατενίηουςα μετὰ τῶν κεραπαινίδων, καὶ τὰσ
τικτομζνασ ἰδὼν ὁ Δζνδερισ ἐκ τοφτου μορωὰσ ἐλκὼν ἀπιγγειλεν ἀωρόνωσ τὰ μθνυκζντα’. καὶ τὸν μὲν βαςιλζωσ κυμὸν τοῖςδε κατεπράχνε
τοῖσ λόγοισ, τὸν Δζνδεριν δὲ παιδείᾳ κακυπζβαλε πρεποφςῃ, πείςαςα
μι ποτε λζγειν περὶ τῶν νινίων τινί. διὸ τῆσ δεςποίνθσ κατεπαιρόμενόσ
ποτε ὁ Θεόωιλοσ ἠρϊτα τὸν Δζνδεριν, εἰ πάλιν ἄρα τὰ καλὰ νινία ἡ
μάννα ἀςπάηεται. ὁ δὲ τοῖσ χείλεςιν ἐπικεὶσ τὴν δεξιάν· ‘ςίγα, ςίγα
περὶ τῶν νινίων,’ ἀντζωθςε, ‘βαςιλεῦ’. καὶ ταῦτα μὲν ςυνεκφρθςεν
ὧδε.
[Theoph.6] ΢τρατιϊτου δζ τινοσ χεῖρά τε νεανικὴν καὶ ἵππον ἔχοντοσ δεξιὸν
ὁ ςτρατθγόσ, ὑω' ὃν οὗτοσ ἐτζλει, ἔρωτι καταςχεκεὶσ τοῦ ἵππου, ὑω'
οὗ πολλάκισ ὁ ἄνκρωποσ ἐκ πολζμου ἐρρφςκθ, ἐηιτει τοῦτον, κακυπιςχνοφμενοσ δϊςειν πολλά. ἀπαναινομζνου δ' ἐκείνου καὶ βίαν προςῆγε.
μθδ' οὕτω δὲ πείκων ἀποδοκῆναί οἱ τὸν ἵππον, ἀνανδρίασ ἔγκλθμα
προςάψασ εἰσ βαςιλζα μετεκίνθςε τοῦτον ἧσ μετῄει ςτρατείασ. ἐγζνετο
ηιτθςισ παρὰ Θεοωίλου ἵππου ἀκροωυοῦσ καὶ διατάγματα κατεπζμπετο πανταχοῦ, τοιόνδε ἵππον εὑρεκῆναι καὶ πεμωκῆναι αὐτῷ. δραξάμενοσ ἀωορμῆσ ὁ ςτρατθγὸσ ἀωαιρεῖται καὶ ἄκοντοσ τοῦ ἀνδρὸσ τὸν
ἵππον καὶ πρὸσ βαςιλζα ὡσ οἰκεῖον ἐκπζμπει κτῆμα. χρείασ γενομζνθσ
ἐν πολζμῳ πλειόνων ςτρατιωτῶν, καὶ τοῦ βαςιλζωσ κελεφςαντοσ ἁπαξαπλῶσ πάντα ςτρατεφεςκαι τὸν ὅπλον κινεῖν δυνάμενον, ἐςτρατεφςατο
καὶ ὁ ῥθκεὶσ ςτρατιϊτθσ, τροπῆσ δὲ γενομζνθσ ἔπεςε, μὴ ἔχων ἵππον
ςῶςαι τοῦτον δυνάμενον. ἔπεςε δὲ γυναῖκα καταλελοιπὼσ καὶ τζκνα.
ἥτισ τὸ ωιλοδίκαιον ἀκοφουςα τοῦ βαςιλζωσ, ἐκκαιομζνθ δὲ καὶ τῷ τοῦ
ἀνδρὸσ ωίλτρῳ, καὶ τοῖσ τζκνοισ ἐπιχορθγεῖν ἀτονοῦςα τὰ ἀναγκαῖα,

τὴν βαςιλίδα καταλαμβάνει. καὶ τὸν Θεόωιλον κακ' ἣν ἡμζραν εἴκιςτο
ἀπιζναι πρὸσ τὸν ἐν Βλαχζρναισ κεῖον ναόν, ἔποχον τῷ τοῦ ἀνδρὸσ
αὐτῆσ ἵππῳ κατιδοῦςα, δρόμῳ πολλῷ τὸν χαλινὸν κατζχει τοῦ ἵππου,
οἰκεῖον εἶναι τοῦτον λζγουςα, καὶ μὴ ἄλλον τινὰ αἴτιον, ἀλλ' αὐτὸν
ὑπάρχειν τὸν βαςιλζα τῆσ τοῦ ἀνδρὸσ ταφτθσ ςωαγῆσ. ἐκπλαγεὶσ οὖν
ὁ βαςιλεὺσ τζωσ μὲν αὐτὴν προςμζνειν διωρίςατο ἄχρι τῆσ ἐπὶ τὰ ἀνάκτορα ἐπανόδου αὐτοῦ, ἤδθ δὲ ἐπαναδραμὼν εὐκζωσ αὐτὴν παρεςτιςατο καὶ διεπυνκάνετο ςαωζςτερόν τι περὶ τῶν λεγομζνων μακεῖν.
ἀναλαβοῦςα δὲ ἡ γυνὴ τὰ ἀπ' ἀρχῆσ ἄχρι τζλουσ διδάςκει τὸν βαςιλζα.
παρεςτιςατο γοῦν εὐκζωσ τὸν ςτρατθγὸν καὶ ηιτθςιν περὶ τοῦ
ἵππου ποιεῖται νεανικιν, τῆσ γυναικὸσ τζωσ προςτάξει κρυπτομζνθσ
βαςιλικῇ. ἐνιςταμζνου δὲ τοῦ ςτρατθγοῦ οἰκεῖον εἶναι τὸν ἵππον, καὶ
μὴ ἐξ ἁρπαγῆσ κτθκζντα αὐτῷ, ἐξάγει παραχρῆμα τοῦ παραπετάςματοσ
τὴν γυναῖκα, ἔλεγχον ἀψευδζςτατον καὶ κατιγορον τῶν λεγομζνων.
ἣν ὁ ςτρατθγὸσ κεαςάμενοσ ἀπεπάγθ καὶ ἐπὶ πολὺν χρόνον ἵςτατο
ἐνεόσ. μόλισ δ' οὖν εἰσ ἑαυτὸν γενόμενοσ τῶν ποδῶν ἅπτεται τοῦ βαςιλζωσ μετὰ κλαυκμοῦ καὶ ἱκζτθσ ἐλεεινὸσ γίνεται, τὴν ἁμαρτάδα ἐξαγορεφςασ. τί οὖν ὁ βαςιλεφσ; τὴν μὲν γυναῖκα μετὰ τῶν παίδων ἀδελωοὺσ
ἐξ ἴςου καὶ κλθρονόμουσ τῆσ ἐκείνου δείκνυςιν ὑποςτάςεωσ, αὐτὸν δὲ
τῆσ ἀρχῆσ παραλφει καὶ ὑπερορίᾳ διθνεκεῖ παραδίδωςιν. οὕτω ωιλαπεχκιμων ἦν πρὸσ τοὺσ ἅρπαγασ καὶ τοὺσ ἐξ ἀδικίασ πλουτεῖν ἐκζλοντασ.
[Theoph.7] Ἐνζκειτο δὲ καὶ ταῖσ οἰκοδομαῖσ ὁ αὐτὸσ βαςιλεὺσ καὶ τῶν τειχῶν
τῆσ πόλεωσ μεγίςτθν ἐπεδείξατο ἐπιμζλειαν, τὰ χκαμαλϊτερα καταςτρζψασ καὶ ἀνυψϊςασ καὶ ἄβατα πεποιθκὼσ τοῖσ ἐχκροῖσ. ἃ καὶ νῦν ἵςτανται, τὴν ἐκείνου προςθγορίαν ἐγγεγραμμζνθν ἔχοντα. οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ
πόρνασ ἀπελάςασ ἐξ οἰκθμάτων τινῶν καὶ κακάρασ ὅλον ἐκεῖνον τὸν
χῶρον ξενῶνα τὴν ἐκείνου ωζροντα προςθγορίαν, κάλλει τε κάλλιςτον
καὶ μζγιςτον, κατεςκεφαςεν.
[Theoph.8] Οὕτωσ ἐκεῖνοσ εἶχε πρὸσ τὴν πορνείαν. πλὴν ὅτι γζ ωαςιν αὐτὸν
κάλλει ποτὲ κεραπαινίδοσ ἁλόντα ὑπθρετοφςθσ τῇ βαςιλίδι ςυμωκαρῆναι αὐτῇ, ῥᾳκφμωσ τότε βιοῦντα. ἐπεὶ δὲ ᾔςκετο ὠλιςκθκϊσ, ἔγνω δὲ καὶ
τὴν Θεοδϊραν ὅλθν γενομζνθν τοῦ πάκουσ καὶ κατθωιῶςαν, ωαςὶν
ἐξειπεῖν ἐπομνφμενον καὶ τὰσ χεῖρασ αἴροντα πρὸσ κεόν, ἦ μὴν τότε
μόνον διολιςκῆναι καὶ ςυγγνϊμθν αἰτεῖν παρὰ τῆσ ἑαυτοῦ γυναικόσ.
κατεςκεφαςε δὲ καὶ ἀνάκτορα ταῖσ ἑαυτοῦ κυγατράςι παρὰ τὸν οὕτω
καλοφμενον χῶρον τὰ Καριανοῦ, ὧν καὶ ἐσ ἡμᾶσ τῷ χρόνῳ κατεργαςκζντων λείψανα περιςῴηονται.
[Theoph.9] Βουλόμενοσ δὲ καὶ τοῖσ ΢αρακθνοῖσ τὴν τῆσ βαςιλείασ δφναμιν
ποιιςαςκαι κατάδθλον, εἴτε δὴ κοινωνοὺσ τῆσ εὐωροςφνθσ λαμβάνων,
εἴτε καὶ ωοβερὸσ αὐτοῖσ βουλόμενοσ ἔςεςκαι, Ἰωάννθν τὸν ςφγκελλον
διδάςκαλον αὐτοῦ πρὶν χρθματίςαντα, πολιτικῆσ εὐταξίασ ἄνδρα πεπλθρωμζνον καὶ τῇ αὐτοῦ αἱρζςει κατειλθμμζνον καὶ πρὸσ τοὺσ ἀντιρρθτικοὺσ λόγουσ δεινότατον, πρὸσ τὸν τῆσ ΢υρίασ ἄρχοντα ἀποςτζλλει,
ἄλλα τε δοὺσ αὐτῷ πολλά, οἷσ καυμάηεται βαςιλεία Ῥωμαίων καὶ τὸ
τῶν ἀλλοεκνῶν γζνοσ ἐκπλιςςεται, προςεπιδοὺσ δὲ καὶ χρυςίου κεντθνάρια τεςςαράκοντα. ἀλλὰ τὰ μὲν ἄλλα τῶν εἰδῶν τῷ ἀμερμουμνῇ
ὡσ δῶρα πζπομωε, τὸ χρυςίον δζ, ὅπωσ εἴθ αὐτῷ παροχὴ τῆσ ωιλοτιμίασ χάριν ἐπιδείξεωσ. εἰ γὰρ ἄμμου δίκθν ὁ ἀποςταλεὶσ τὸ χρυςίον
ἔχει ςκεδάηειν, ὡσ βοφλεται, πολλῷ διπουκεν μᾶλλον ὁ ἀποςτείλασ
καυμάηεςκαι ἄξιοσ. δζδωκε δὲ καὶ ςκεφθ πρὸσ τοφτοισ δφο ἐκ χρυςοῦ τε

καὶ λίκων πολυτελῶν κατεςκευαςμζνα, ἅπερ ἡ κοινολεξία καλεῖ χερνιβόξεςτα, πάντοκεν ἐξαίρων τὸν αὐτοῦ καὶ κοςμῶν πρεςβευτιν. ὃσ δὴ
ἀωικόμενοσ πρὸσ τὴν Βαβυλῶνα, Βαγδὰ νῦν ὀνομαηομζνθν, πολὺσ μὲν
ἐωαίνετο ἐκ τῆσ τοῦ λόγου εὐροίασ, πολὺσ δὲ καὶ ἐκ τοῦ ἔξωκεν αὐτῷ
ἐπανκοῦντοσ πλοφτου, οὐ μικρά τινα τοῖσ ἀποςτελλομζνοισ ὡσ αὐτὸν καὶ
ωοιτῶςι διδοφσ, μεγάλα δὲ καὶ τῷ βαςιλεῖ Ῥωμαίων προςικοντα.
ἐκαυμάηετό τε παρὰ τῶν ΢αρακθνῶν καὶ ἐπὶ μζγα ἐξῄρετο. ἀλλὰ ταῦτα
μὲν ἐγίνετο τῶν βαρβαρικῶν ὁρίων ἐπιβάντοσ αὐτοῦ. ἐπεὶ δὲ πλθςιάςοι
καὶ τῷ ἄρχοντι καὶ τοὺσ ἐκ βαςιλζωσ δεδϊκει λόγουσ, ἄπειςι πρὸσ τὸ τῆσ
ἀναπαφςεωσ καταγϊγιον. ἐνταῦκα τὸ ἑαυτοῦ διζδειξε μεγαλόωρον καὶ
πρὸσ ἅπαντα δεξιόν. ἐξαίρων γὰρ τὰ Ῥωμαίων πράγματα καὶ μεγαλφνων τοῖσ ἐω' οἱᾳδιποτε αἰτίᾳ πρὸσ αὐτὸν ωοιτῶςι καὶ πεμπομζνοισ
μεγάλῃ τε καὶ μικρᾷ ςκεῦόσ τι ἀργφρεον χρυςίου πλθρῶν ἐπεδίδου. καί
ποτε δὲ τοῖσ βαρβάροισ ςυνεςτιϊμενοσ τῶν εἰρθμζνων δφο πολυτελῶν
ἐκείνων ςκευῶν παριγγειλε τοῖσ διακόνοισ ἑκουςίωσ ἀπολζςαι τὸ ἕτερον.
ὡσ δὲ κροῦσ τισ οὐκ ἀγεννὴσ ἐπὶ τῇ τοφτου ἀπωλείᾳ ἐγζνετο καὶ πάντεσ
οἱ βάρβαροι τῷ κάλλει τοῦ ςκεφουσ ἐκπεπλθγμζνοι ἐτζτρωντο τὴν ψυχὴν
καὶ πολλὴν ἐποιοῦντο ἔρευναν καὶ ηιτθςιν, ὥςτε τὸ κλαπὲν εὑρεκῆναι,
τθνικαῦτα οὗτοσ τὸ ἕτερον ἐκβαλεῖν κελεφςασ, καὶ τὸ ἀπολωλὸσ ἐᾶν
ωκείρεςκαι ἐπειπϊν, εἰσ κάμβοσ ἤγαγε τοὺσ ΢αρακθνοφσ, τὴν τοιαφτθν
ηιτθςιν ὁμαλῶσ καταπαφςασ. οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ὁ τῶν Ἀράβων ἄρχων ἀντιωιλοτιμοφμενοσ καὶ τοφτου δεφτεροσ ὀωκῆναι μὴ βουλόμενοσ
ἄλλοισ τε δϊροισ αὐτὸν ἐκεράπευεν, οἷσ αὐτὸσ οὐχ ἡλίςκετο, ἀλλ' ὡσ
χοῦν κατὰ πρόςωπον αὐτοῦ ἀπερρίπτει, ἐδωριςατο δὲ καὶ αἰχμαλϊτουσ ἑκατόν, ἄρτι τῆσ ωρουρᾶσ τοφτουσ ἐξαγαγὼν καὶ ἀμωιάςεςιν
εὐπρεπζςι κοςμιςασ, τὰ πενκικὰ τῆσ αἰχμαλωςίασ ῥάκθ περιελϊν. ἀλλὰ
καὶ οὕτωσ ὁ Ἰωάννθσ ἐπῄνει μὲν τὸ μεγαλόδωρον τοῦ διδόντοσ,
[Theoph.9.41] ἐλάμβανε δὲ οὐδαμῶσ, εἰπὼν ἐν ἀνζςει μζνειν τζωσ καὶ ἐλευκερίᾳ παρ'
ἑαυτοῖσ τοὺσ ἄνδρασ, μζχρισ ἂν πρζπουςαν τὴν ἀντιςικωςιν ἐξεργάςθται
καὶ ἄλλουσ αἰχμαλϊτουσ ἀντιδῷ ΢αρακθνοὺσ ἐν ταῖσ Ῥωμαϊκαῖσ κατεχομζνουσ ωρουραῖσ ἰςαρίκμουσ αὐτοῖσ. τοφτοισ ἐξζπλθττε τὸν ΢αρακθνόν.
καὶ οὐκζκ' ὡσ ξζνον, ἀλλ' ὡσ οἰκεῖον ἦγεν αὐτόν, ςυνεχῶσ μετακαλοφμενοσ καὶ κθςαυροὺσ τοὺσ οἰκείουσ ἐπιδεικνὺσ καὶ τὰ τῶν οἰκθμάτων κάλλθ.
καὶ ἐτίμα τοῦτον διαωερόντωσ ἄχρι τῆσ ἐσ Ῥωμαίουσ ἐπανόδου. ἐπανελκὼν οὖν πρὸσ Θεόωιλον ὁ Ἰωάννθσ καὶ τὰ κατὰ ΢υρίαν διεξιὼν ἔπειςε
τὸν βαςιλζα τὰ τοῦ Βρφαντοσ ἀνάκτορα πρὸσ τὴν τῶν ΢αρακθνικῶν
οἰκθμάτων καταςκευαςκῆναι ὁμοίωςιν, ςχιματί τε καὶ ποικιλίᾳ μθδὲν
ἐκείνων τὸ ςφνολον ἀποδζοντα, ἐκείνου τοφτοισ ἐωιςταμζνου καὶ τῇ
οἰκοδομῇ ἀρχιτεκτονοῦντοσ. ἔπειςε τὸν βαςιλζα καὶ τὰ ἔργα ἐπερατοῦντο
κατὰ τὴν Ἰωάννου ἐξιγθςιν, ἑνὸσ μόνου κατὰ προςκικθν ἐργαςκζντοσ
τοῦ ἀνεγερκζντοσ εἰσ ὄνομα τῆσ κεοτόκου ναοῦ κατ' αὐτὸν τὸν κοιτῶνα.
ἐδομικθ δὲ κατὰ τὸ προαφλιον τῶν τοιοφτων παλατίων τρίκογχοσ ναὸσ
κάλλει τε κάλλιςτοσ καὶ μεγζκει πολλῶν διαωζρων, οὗ τὸ μὲν μζςον εἰσ
ὄνομα γζγονε τοῦ ἀρχιςτρατιγου Μιχαιλ, τὰ δὲ κάτωκεν τοφτου εἰσ
μαρτφρων γυναικῶν ἁγίων ὀνόματα.
[Theoph.10] Καὶ περὶ μὲν τὰ τοιαῦτα ἐδόκει τε καὶ ἐνομίηετο μεγαλοπρεπισ
τε καὶ καυμαςτόσ, περὶ δὲ τοὺσ τὰσ κείασ καὶ ἀχράντουσ προςκυνοῦντασ
εἰκόνασ λίαν βαρφσ τισ καὶ αὐςτθρὸσ καὶ πάντασ τοὺσ πρὸ αὐτοῦ τυράννουσ ὠμότθτι παρελάςαι ωιλονεικῶν. οἱ μὲν γὰρ προλαβόντεσ Λζων τε
ἦςαν καὶ Μιχαὴλ ὁ τοφτου πατὴρ ὁ τραυλόσ. ὁ μὲν ἐκζςπιςε μι τινι τῶν
γεγραμμζνων εἰκόνων, κἄν που γραωόμεναι τφχοιεν, τὴν ἅγιοσ ωωνὴν

ἐγχαράττεςκαι ὡσ οὐκ ἄλλῳ τινὶ τῆσ τοιαφτθσ ἁρμοηοφςθσ ωωνῆσ ἢ
μόνῳ τῷ κείῳ, οὐκ εὐςτόχωσ βαλὼν τῷ νοΐ. τῆσ γὰρ κεὸσ ωωνῆσ τοῖσ
ἀνκρϊποισ μεταδοὺσ ὁ κεὸσ ὑψθλοτζρασ οὔςθσ παρὰ τὸ ἅγιοσ πρόςρθμα,
ταπεινοτζρασ οὔςθσ τῆσ ἅγιοσ κατὰ πολφ, οὐκ ἂν τοφτουσ ἀποςτεριςειε.
πλὴν τοῦτο μὲν οὗτοσ ἐκζςπιςεν, ὁ πρὸ αὐτοῦ δζ, ὁ Λζων, τὸ μθδὲ
προςκυνεῖςκαι ὅλωσ αὐτάσ, Θεόωιλοσ δὲ τὸ μθδὲ χρϊμαςι ταφτασ
μορωοῦςκαι. χαμαίηθλον γὰρ τὸ πρὸσ τὰ τοιαῦτα ἐπτοῆςκαι, μόνθν
δὲ ςκοπεῖν τὴν ἀλικειαν. κακῃροῦντο μὲν οὖν ἐντεῦκεν κατὰ πᾶςαν
ἐκκλθςίαν αἱ κεῖαι μορωαί, κθρία δὲ καὶ ὄρνικεσ ἀντὶ τοφτων ἀνεςτθλοῦντο,
τὴν τοφτου κθριϊδθ καὶ ἀνδραποδϊδθ ἄνοιαν ἐξελζγχοντα. ἐντεῦκεν
βεβιλοισ χερςὶ τὰ ἅγια καὶ ἱερὰ κειμιλια ἐπὶ τῆσ ἀγορᾶσ ἐρριπτοῦντο
καὶ ἐωυβρίηοντο. ἐντεῦκεν τὰ τῶν κακοφργων ἐπλθροῦτο δεςμωτιρια
τῶν διὰ τιμῆσ ἀγόντων τὰσ κείασ μορωάσ, μοναηόντων, ἐπιςκόπων,
ποιμαινομζνων, καὶ τῶν γραωόντων αὐτῶν. πλιρθ δὲ καὶ τὰ ὄρθ καὶ
ςπιλαια τῶν ὡσ κακοφργων λιμῷ ἀναιρεκζντων καὶ δίψει. ἀβάτουσ γὰρ
τθρεῖςκαι τοῖσ μοναχοῖσ τὰσ πόλεισ ἐγκελευςάμενοσ καὶ πάντα τρόπον
αὐτοὺσ ἀπελαφνεςκαι κεςπίςασ, μᾶλλον δὲ μθδὲ κατὰ χϊραν ὁρᾶςκαι
τολμᾶν, εἰργάςατο τὰ μοναςτιρια καὶ ἡςυχαςτιρια περιωανῆ πολυάνδρια, τῶν ἱερῶν ἀνδρῶν προδοῦναι τὴν ἀρετὴν καὶ τὸ ἱερὸν ἔνδυμα μὴ
βουλομζνων, λιμῷ δὲ καὶ κακουχίαισ προαιρουμζνων τὴν ηωὴν καταςτρζωειν, ἐνίων δὲ περιβολῆσ κατολιγωροφντων καὶ παρὰ τοῦτο ἀπολλυμζνων. πολλοὶ δὲ καὶ τῶν ῥᾳκυμότερον διαηϊντων τὸν ἄνετον καὶ
ἐκλελυμζνον ἠςπάςαντο βίον, ὕμνων κείων καὶ ᾠδῶν καὶ αὐτοῦ τοῦ
ςχιματοσ ἀωειδιςαντεσ. καὶ γὰρ οὐδὲ τοφτουσ τελεῖςκαι τοὺσ ςυλλόγουσ
ὁ τφραννοσ ςυνεχϊρθςεν, οἳ πολλάκισ καὶ μόνοι δφνανται τθρεῖν καὶ
οἷον χαλινόσ τισ εἶναι τοῖσ πρὸσ τὰ πάκθ ἀτάκτωσ κατολιςκαίνουςι.
πλὴν οὐ παντάπαςι τῶν ἀνκρϊπων οὐδὲ τότε τὸ παρρθςιαςτικὸν καὶ
ἐλευκζριον ἀπεωοίτθςεν, ἀλλά τινεσ τῶν κερμοτζρων, πολλοὶ μὲν καὶ κακ'
ἕκαςτον, τινὲσ δὲ καὶ κατὰ ςυςτάδθν, ὥςπερ οἱ τῆσ τῶν Ἀβραμιτῶν
ὁρμϊμενοι μονῆσ μοναχοί, μετὰ παρρθςίασ ὀωκζντεσ αὐτῷ λογικῶσ ἔκ τε
τῶν τοῖσ ἁγίοισ πατράςιν ἡμῶν εἰρθμζνων, Διονυςίῳ τῷ μεγάλῳ,
Ἱεροκζῳ καὶ Εἰρθναίῳ, ἀπεδείκνυςαν, ὡσ οὐ χκὲσ καὶ πρῴθν ἡ τῶν
μοναχῶν πολιτεία τε ἐωεφρθται καὶ κατάςταςισ, παλαιὰ δζ τισ καὶ
ἀρχζγονοσ. οὐ μὴν δὲ ἀλλὰ καὶ τὰ τῶν κείων εἰκόνων μορωϊματα ἀπεδείκνυον ςφντροωά τε τοῖσ ἀποςτόλοισ καὶ ὁμοδίαιτα, εἴγε Λουκᾶσ μὲν ὁ
κεῖοσ ἀπόςτολοσ τὴν τῆσ κεοτόκου μορωὴν ἀνετφπωςεν, αὐτὸσ δὲ Χριςτὸσ
ὁ δεςπότθσ ἡμῶν καὶ κεὸσ τὴν ἑαυτοῦ ἐπί τινοσ ὀκόνθσ ἀπομαξάμενοσ
ἀχειρότευκτον ἡμῖν καταλζλοιπεν. οὗτοι γοῦν οἱ κειότατοι ἄνδρεσ τὴν
τοῦ τυράννου ἄνοιαν ἐξελζγξαντεσ, καὶ τὴν κθριωδίαν τῷ ςωόδρα
παρρθςιαςκῆναι ἐκκαλεςάμενοι μετὰ πολλὰσ αἰκίασ τε καὶ βαςάνουσ
τῆσ πόλεωσ ἐξωρίςκθςαν, τὸν δὲ τοῦ προδρόμου κεῖον ναὸν τὸν οὕτω
καλοφμενον τοῦ Φοβεροῦ κἀν τῷ Εὐξείνῳ διακείμενον πόντῳ καταλαβόντεσ καὶ ταῖσ ἐκ τῶν μαςτίγων πλθγαῖσ τελζωσ καταπονθκζντεσ τῆσ ἄνω
λιξεωσ ἠξιϊκθςαν. ὧν καὶ τὰ τίμια ςϊματα ἄταωα ἐρριμμζνα εἰσ τοὔδαωοσ ςῶα ἐπὶ πλεῖςτον διετθρικθςαν χρόνον, μζχρισ ὅτου πιςτοί τινεσ
ἀνελόμενοι ταῦτα ἐκιδευςάν τε καὶ καταλλιλωσ ἐτίμθςαν τοῖσ ὑπὲρ
Χριςτοῦ τοῦ κεοῦ μαρτυριςαςιν. ἐωάμιλλα τοφτοισ καὶ ἀδελωὰ καί τισ
μοναχὸσ ἕτεροσ ἐπεδείξατο, πρὸσ ἀρχὴν ἱερωςφνθσ ἄρτι ἀναδραμϊν·
ηιλου γὰρ κείου πλθςκεὶσ κατὰ πρόςωπον ἔςτθ τοῦ τυράννου καὶ
ἄλλα μὲν διεξιὼν οὐκ ὀλίγα καὶ τὸ τοῦ ἀποςτόλου δὲ Παφλου ῥθτὸν
τοῦτο δὴ τὸ ωάςκον· ‘εἴ τισ ὑμῖν εὐαγγελίηεται, παρ' ὃ παρελάβετε,

ἀνάκεμα ἔςτω.’ ἀλλὰ καὶ τοφτῳ πλθγὰσ ἐπικεὶσ οὐκ ὀλίγασ, ἐπεὶ ςτακθρότεροσ ἔδοξεν ἐν τῇ διαλζξει, πρὸσ τὸν Ἰαννῆν ἐξαπεςτζλλετο, κακθγθτὴν τοῦ τυράννου γεγονότα καὶ διδάςκαλον, διαλεκτικαῖσ ἀποδείξεςι
τοῦτον πεῖςαι ἐγκελευςάμενοσ. ἀλλὰ καὶ τοῦτον ὁ γενναῖοσ ἀγωνιςτὴσ
οὐ ςοωιςτικαῖσ ἢ διαλεκτικαῖσ ἀποδείξεςιν, ἀποςτολικοῖσ δὲ καὶ εὐαγγελικοῖσ ῥιμαςιν ἀωωνότερον ἰχκφων ἀπζδειξε. καὶ τότε μὲν οὐκ ὀλίγασ
πάλιν λαβὼν ἐξοςτρακίηεται, ὕςτερον δὲ τῷ μεγάλῳ ςυςτὰσ Ἰγνατίῳ
καὶ χρόνον τινὰ ςυνδιατρίψασ αὐτῷ καὶ περὶ τῶν μελλόντων ἀναδιδάξασ
βαςιλζων (ἦν γὰρ καὶ προορατικοῦ ἠξιωμζνοσ χαρίςματοσ) πρὸσ κφριον
ἐξεδιμθςε. ταῖσ δὲ κείαισ εἰκόςιν ὁ τφραννοσ ἀπεχκανόμενοσ ἔςπευδε
πάντασ ηωγράωουσ ἐξ ἀνκρϊπων ποιεῖν, ἢ τὸ ηῆν αἱρουμζνουσ ἐμπτφειν
τε ταφταισ καὶ ὡσ βζβθλά τινα ἐπ' ἐδάωουσ καταπατεῖν. πρὸσ τοῖσ ἄλλοισ
δὲ ςυγκατεςχζκθ καὶ ὁ μοναχὸσ Λάηαροσ, περιβόθτοσ τθνικαῦτα κατὰ
τὴν ηωγραωικὴν ὑπάρχων τζχνθν. καὶ πρότερον μὲν ὁ κεομάχοσ κωπείαισ
αὐτὸν ἐπειρᾶτο ὑποποιεῖςκαι. ὡσ δὲ κρείττονα τοῦτον ἑϊρα κολακείασ
ἁπάςθσ, πρὸσ τὴν ςφντροωον ἀπεῖδε βίαν καὶ τοςοῦτον αὐτὸν ταῖσ
βαςάνοισ κατῄκιςεν, ὡσ μθδὲ περιγενζςκαι ἐκ τοφτων νομίηεςκαι, καὶ
οὕτωσ ἔχοντα πονιρωσ τοῦ ςϊματοσ δεςμωτθρίῳ κακείργνυςιν. ἐπεὶ δὲ
ἐπφκετο, ὡσ ἀναρραΐςασ αὖκισ ἀναςτθλοῖ τὰσ κείασ μορωάσ, ἐκζλευςε
πζταλα ςιδθρᾶ ἀπανκρακϊςαντασ ταῖσ παλάμαισ αὐτοῦ ἐπιτεκῆναι.
ἐβόςκετο οὖν τὸ πῦρ τὰσ ςάρκασ, ἄχρι ποτὲ ἀπαγορεφςασ ὁ ἀκλθτὴσ
ἔκειτο ἡμικνισ. ἀλλ' ἔδει τοῦτον ὑπὸ τῆσ κείασ χάριτοσ διατθρεῖςκαι καὶ
τοῖσ ὕςτερον ἔναυςμα, ὅκεν ὁ τφραννοσ, ἐπειδὴ τὰ τελευταῖα πνεῖν τὸν
κεςπζςιον ἀνεμάνκανεν, ἱκεςίαισ τῆσ δεςποίνθσ καί τινων ἄλλων γνθςιωτάτων αὐτῷ ἀπολφεται τῆσ εἱρκτῆσ καὶ πρὸσ τὸν ναὸν τοῦ προδρόμου τὸν οὕτω καλοφμενον τοῦ Φοβεροῦ ἐναπεκρφβθ, καὶ οὕτωσ, ὡσ εἶχε
πλθγῶν, εἰκόνα διετφπωςε τοῦ προδρόμου μζχρι πολλοῦ διαςῳηο[Theoph.10.85] μζνθν καὶ ἰάςεισ ἐπιτελοῦςαν. καὶ ταῦτα μὲν τότε, μετὰ δὲ τὴν τοῦ
τυράννου
κατάλυςιν τῆσ ὀρκοδοξίασ ἀναλαμψάςθσ τὴν ἐν τῇ Χαλκῇ εἰκόνα τοῦ
κεανκρϊπου Ἰθςοῦ Χριςτοῦ οἰκείαισ χερςὶν ἀνεςτιλωςεν. οὗτοσ ὁ
μακαρίτθσ Λάηαροσ παρακαλοφμενοσ ὑπὸ τῆσ καυμαςτῆσ Θεοδϊρασ τῆσ
βαςιλίδοσ ςυγγνϊμθν δοῦναί τε καὶ αἰτιςαςκαι τῷ ταφτθσ ἀνδρί· ‘οὐκ
ἄδικοσ’, ἔωθ, ‘ὁ κεόσ, ὦ βαςίλεια, ἐπιλακζςκαι τῆσ ἡμῶν ἀγάπθσ καὶ τῶν
πρὸσ αὐτὸν κόπων, ἐκείνου δὲ τὸ μῖςοσ προτιμῆςαι καὶ τὴν ὑπερβάλλουςαν μανίαν.’ ἀλλὰ ταῦτα μὲν ὕςτερον. ὁ δὲ μιαρὸσ τφραννοσ τὸν
ὁμολογθτὴν Θεοωάνθν καὶ Θεόδωρον τὸν αὐτοῦ ἀδελωόν, ἐπὶ ςοωίᾳ
διαωζροντασ εἰδὼσ τῶν πολλῶν κατὰ τὸν τοῦ Λαυςιακοῦ τρίκλινον
παρεςτιςατο δθμοςίᾳ διαλεξομζνουσ περὶ τῆσ πίςτεωσ. καὶ ‘ἄγε δι’,
ωθςίν, ‘ὑμεῖσ, ὦ κατάρατοι, τίςι πεικόμενοι ῥιςεςι τῆσ γραωῆσ τὰ εἴδωλα’,
τὰσ ἁγίασ εἰκόνασ ἀκολάςτῳ γνϊμῃ καὶ γλϊττῃ καλῶν οὕτω, ‘προςκυνεῖτε καὶ τοὺσ πολλοὺσ καὶ ἀκεραίουσ οὕτω ποιεῖν ἀναπείκετε;’ προςετίκει
δὲ καὶ ἄλλ' ἄττα βλάςωθμα καὶ ἀπθχῆ κατὰ τῆσ εἰκόνοσ Χριςτοῦ τοῦ κεοῦ
ἡμῶν ἀναιδεςτζρᾳ ωωνῇ. οἱ δὲ μακάριοι· ‘ἐμωραχκείθ τὸ ςτόμα,’ εἶπον,
‘τὸ λαλοῦν κατὰ τοῦ κεοῦ ἀνομίαν.’ ὁ δὲ κρφπτει μὲν τζωσ τὴν λεοντῆν,
τὴν δὲ ἀλωπεκῆν ὑποκρίνεται, καὶ χριςεισ προωθτικὰσ ἀπῄτει καὶ
μαρτυρίασ τὰ εἰκόνασ προςκυνεῖςκαι ἐπιτρεποφςασ. κατζρου δὲ τῶν
ἀδελωῶν τοῦ μακαρίτου Θεοωάνουσ ῥῆςίν τινα ἐκ τῆσ τοῦ Ἡςαΐου
προωζροντοσ προωθτείασ, οὐκ ἔχειν οὕτωσ ταφτθν ἀντζλεγεν ὁ Θεόωιλοσ,
καὶ ἅμα τὴν ἑαυτοῦ βίβλον ἀνελίττων ἐδείκνυ τάχα τοὺσ λόγουσ πιςτοφσ.
ὡσ δὲ νενοκεῦςκαι ὑπ' αὐτοῦ δὴ ταφτθν οὐ μόνον ὁ ἅγιοσ ἐπεβόα, ἀλλὰ

καὶ πάςασ τὰσ ὅςαι εἰσ τὴν αὐτοῦ ἐλκοῦςαι ἔτυχον χεῖρα, ἐκείνθν ἔλεγε
προτικεὶσ ἰζναι πρὸσ αὐτὸν τὴν βίβλον τὴν κατὰ τὴν πατριαρχικὴν ἐν
τῷ Θωμαΐτῃ κατὰ τινδε τὴν κζςιν κειμζνθν βιβλιοκικθν εἰσ πίςτωςιν
τῶν λεγομζνων. ἐπεὶ γοῦν ἀπζςταλτό τισ, καὶ κᾶττον ἢ λόγοσ ἤγαγε
τὸ βιβλίον, ἑκὼν μὲν ὁ βαςιλεὺσ ἀνελίττων ἡμάρτανε τοῦ ῥθτοῦ καὶ
αἰςχυνόμενοσ ὑπερεπιδα μὲν τὴν ηθτουμζνθν ωράςιν, ἐν ἄλλοισ δὲ καὶ
ἄλλοισ ἐποιεῖτο τὴν ηιτθςιν. ὡσ δ' ὑπὸ τοῦ μακαρίτου Θεοωάνουσ ἀνεδιδάςκετο δακτυλοδεικτοῦντοσ, ὡσ ‘ἔτι τρία ωφλλα διαβιβάςασ τὸ
ηθτοφμενον καταλάβοισ’, τότε δὴ μὴ ωζρων τοὺσ τῆσ παρρθςίασ ἐλζγχουσ, ςυνειδὼσ δὲ καὶ τὴν ἀλικειαν ἔχουςαν οὕτωσ, τὸ ἕωσ τότε
μακρόκυμον ἀπορρίψασ καὶ τὸν κῆρα ἀνακαλφψασ· ‘οὐ δίκαιον’, ἔωθςε,
‘βαςιλζα ὑπὸ τοιοφτων ἀνδρῶν ἐνυβρίηεςκαι’, καὶ λοιπὸν προςζταξεν
ἐν τῷ τοῦ Λαυςιακοῦ μεςοκθπίῳ τοφτουσ ἀπαχκζντασ ῥαβδιςκῆναι
ῥάβδων ωοραῖσ βαρυτάτων ἄχρι τῶν διακοςίων καὶ τοῖσ μετϊποισ αὐτῶν
ἐπιγραωῆναι βαρβαρικῶσ ἐκκεντθκζντασ οὓσ ςυντζκεικε λιρουσ ἰαμβικοφσ.
εἰςὶ δὲ οὗτοι·
πάντων ποκοφντων προςτρζχειν πρὸσ τὴν πόλιν,
ὅπου πάναγνοι τοῦ κεοῦ λόγου πόδεσ
ἔςτθςαν εἰσ ςφςτθμα τῆσ οἰκουμζνθσ,
ὤωκθςαν οὗτοι τῷ ςεβαςμίῳ τόπῳ
ςκεφθ πονθρὰ δειςιδαίμονοσ πλάνθσ.
ἐκεῖςε πολλὰ λοιπὸν ἐξ ἀπιςτίασ
πράξαντεσ αἰςχρὰ δεινὰ δυςςεβοωρόνωσ,
ἐκεῖκεν ἠλάκθςαν ὡσ ἀποςτάται.
πρὸσ τὴν πόλιν δὲ τοῦ κράτουσ πεωευγότεσ
οὐκ ἐξαωῆκαν τὰσ ἀκζςμουσ μωρίασ.
ὅκεν γραωζντεσ ὡσ κακοῦργοι τὴν κζαν
κατακρίνονται καὶ διϊκονται πάλιν.
τοφτου δὲ κᾶττον γενομζνου ἐκεῖνοι μὲν τὸν τῆσ ὁμολογίασ καὶ μαρτυρίασ
ἀνεδιςαντο ςτζωανον, οὗτοσ δὲ ὁ ςοβαρὸσ καὶ πάντων ἀκλίων ἀκλιϊτεροσ
πᾶςιν ἀνεδείχκθ βλάςωθμοσ καὶ διϊκτθσ καὶ τῶν πϊποτε κακοδόξων
κακοδοξότεροσ. πρὸσ τοφτοισ δὲ καὶ τὸν μακαρίτθν Μιχαιλ, τὸν
ςφγκελλον τῆσ κατὰ τὴν ἁγίαν πόλιν ἐκκλθςίασ, ςὺν ἑτζροισ πολλοῖσ
ἀςκθταῖσ τῇ ωυλακῇ κακεῖρξε, τῇ πολυχρονίῳ κακϊςει ὑπάξαι τοφτουσ
καραδοκῶν. καὶ τὰ μὲν κατὰ τῶν ἁγίων τοιαῦτα αὐτῷ νεανιεφματα, καὶ
οὕτωσ τὸν μὲν δι' ἡμᾶσ ὀωκζντα ἄνκρωπον, κεὸν ὄντα ἀλθκινόν, ὕβριηε
καὶ τοὺσ ἑαυτοῦ ἀλθκινοὺσ κεράποντασ οὐ βραχεῖ χρόνῳ καὶ περιωριςμζνῳ, κατὰ πάντα δὲ τὸν τῆσ ηωῆσ αὐτοῦ χρόνον ἐκάκου καὶ ἀνθκζςτοισ
κακυπζβαλλε ςυμωοραῖσ.
[Theoph.11] Ἐωιλοτιμεῖτο δὲ καὶ μελῳδὸσ εἶναι. διὸ καὶ ὕμνουσ ποιῶν τινασ
καὶ ςτιχθρὰ μελίηων ᾄδεςκαι προετρζπετο. μεκ' ὧν καὶ τὸ τοῦ τετάρτου
ἤχου ‘εὐλογεῖτε’ ἐκ τοῦ κατὰ τὴν ὀγδόθν ᾠδὴν ‘ἄκουε κόρθ’ μεκαρμοςάμενοσ καὶ ῥυκμὸν ἕτερον παραςχὼν ἐν τῇ τοῦ κεοῦ ἐκκλθςίᾳ εἰσ ἐπικοον
ᾄδεςκαι διωρίςατο. ωζρεται δὲ καί τισ λόγοσ, ὡσ ἔρωτι τοῦ μζλουσ
βαλλόμενοσ κατὰ τὴν μεγάλθν ἐκκλθςίαν ἐν ωαιδρᾷ πανθγφρει οὐ
παρῃτιςατο τὸ χειρονομεῖν, δοὺσ τῷ κλιρῳ ὑπὲρ τοφτου χρυςίου λίτρασ
ἑκατόν. καὶ τὸ ςτιχθρὸν δὲ τὸ κατὰ τὴν βαϊοωόρον, τὸ ‘ἐξζλκατε ἔκνθ,
ἐξζλκατε καὶ λαοὶ’ τῆσ ἐκείνου ωαςὶν εἶναι τόκον ψυχῆσ.
[Theoph.12] Ἐπεὶ δὲ καὶ τὰσ περὶ τὴν κεωαλὴν τρίχασ ὀλίγασ ἐκ ωφςεωσ εἶχεν,
ἀναωάλασ τισ ὤν, κζςπιςμα ἐξζκετο πανταχοῦ ἐν χρῷ τὰσ τρίχασ ἀποκείρειν, καὶ μι τινα Ῥωμαῖον ὄντα περαιτζρω ταφτασ τοῦ τραχιλου

ωζρεςκαι ςυγχωρεῖν, τὸν δὲ τὸ δόγμα παρορῶντα πολλαῖσ αἰκίηεςκαι
μάςτιξι, τὴν τῶν προγόνων Ῥωμαίων ἐπανάγειν ἀρετὴν βρενκυόμενοσ.
[Theoph.13] Πζντε δὲ κυγατζρων ὑπάρχων πατιρ, ὡσ προλαβὼν ὁ λόγοσ
ἀπζωθνε, καὶ ἄρρενοσ ἔρθμοσ γονῆσ, τὴν παςῶν ἐςχάτθν Μαρίαν ὑπερβαλλόντωσ ἀγαπωμζνθν αὐτῷ δεῖν ᾠικθ ςυηεῦξαι ἀνδρί. ὁ νυμωίοσ
δὲ ἦν τῆσ τῶν Κρινιτῶν γενεᾶσ, χϊρασ τῶν Ἀρμενίων, Ἀλζξιοσ τοὔνομα,
Μωςθλὲ τὴν ἐπωνυμίαν, τῷ εἴδει ὡραῖοσ, ἀκμάηων τὴν ἡλικίαν. πρῶτον
μὲν τῇ τῶν πατρικίων καὶ ἀνκυπάτων τιμιςασ ἀξίᾳ, εἶτα καὶ μάγιςτρον
καὶ ὕςτερον καίςαρα, ςτρατεφματά τε δοὺσ ἱκανὰ πρὸσ τὴν Λογγιβαρδίαν ἐξζπεμψε, χρείασ κατεπειγοφςθσ τινόσ. καὶ ὁ μὲν ἀπῄει, καλῶσ τὰ
κατ' αὐτὸν ἐξανφων καὶ ὡσ ἐδόκει τῷ βαςιλεῖ. διὸ καὶ ἤκμαηε μὲν ὁ πρὸσ
αὐτὸν πόκοσ, ςυνικμαηε δὲ καὶ ὁ ἐξ ἀνκρϊπων ωκόνοσ, καὶ διζβαλλον
αὐτὸν ὡσ τῆσ βαςιλείασ ἐπικυμοῦντα, προςτικζντεσ, ὡσ δεῖ ποτε τὸ
ἄλωα τοῦ κῆτα κατακυριεῦςαι. ἅπερ δὴ πυνκανόμενοσ ὁ καῖςαρ καὶ τὸν
ωκόνον ὥςπερ ἀποκρουόμενοσ πολλὰ τοῦ βαςιλζωσ ἐδζετο ςυγχωρθκῆναι
πρὸσ τὸν μονιρθ μετατάξαςκαι βίον. ἀλλὰ τοῦτο μὲν ὁ βαςιλεὺσ οὐκ
ἐπζτρεψε, τὴν χθρείαν τῆσ κυγατρὸσ εὐλαβοφμενοσ, καὶ ὁ καῖςαρ ἔμενεν
ἐω' ἡςυχίασ τοῖσ δθμοςίοισ ἐναςχολοφμενοσ. ὡσ δ' ἀπετζχκθ τῷ βαςιλεῖ
ὁ Μιχαὴλ καὶ ἡ τοῦ καίςαροσ γαμετὴ Μαρία τὸν βίον μετιλλαξε, ταφτθν
μὲν οὕτωσ ἐτίμθςεν, ὡσ τὸν νεκρὸν αὐτῆσ ἐν λάρνακι κεῖναι περιθργυρωμζνῃ, καὶ ἀςυλίαν δοῦναι τῷ τάωῳ τοῖσ ἐω' οἵοισ διποτε ἐγκλιμαςιν
ἁλοῦςιν ἀνκρϊποισ, τὸν δὲ Ἀλζξιον λάκρᾳ μεταταξάμενον καὶ τὸ μοναχικὸν ἀμωιαςάμενον ςχῆμα, ἐπεὶ μὴ ἔπεικε τοῦτο ἀποβαλεῖν, μόλισ ἐᾶςαι,
δεδωκὼσ αὐτῷ εἰσ ἐνδιαίτθμα τό τε κατὰ Χρυςοφπολιν βαςιλικὸν μοναςτιριον, ἔτι δὲ καὶ τὸ τοῦ Βυρςζωσ καὶ τὸ κατὰ τὸν Ἐλαίαν. ἐκεῖνοσ δὲ
τῷ κατὰ Χρυςοφπολιν ὄντι ἐνδιαιτϊμενοσ, ἐπεί ποτε περιπάτου ἐδεικθ
καὶ κατὰ τὸν Ἀνκεμίου λεγόμενον ἐγζνετο τόπον, εἵλετο τοῦτον διὰ
βαςιλικῆσ προςτάξεωσ ἐξωνιςαςκαι. ἐν ᾧ καὶ μοναςτιριον καταςκευάςασ
πολυτελὲσ τὸν βίον ἐκλιμπάνων ἐτζκθ ἐκεῖςε, ςὺν αὐτῷ δὲ καὶ ὁ τοφτου
ἀδελωὸσ Θεοδόςιοσ ἐσ πατρικίουσ τελζςασ, πολλὰ γνωρίςματα τῆσ αὐτοῦ
ἀρίςτθσ βιοτῆσ ἐν τῷ μοναςτθρίῳ καταλιπϊν.
[Theoph.14] Σοῦ δ' ἀρχθγοῦ τῶν Ἀράβων Ἰμβραὴλ κατὰ Ῥωμαίων ἐκςτρατεφςαντοσ καὶ ὁ Θεόωιλοσ ἀντιωιλοτιμοφμενοσ ἔξειςιν ἅπαν δζοσ ἀποβαλϊν.
[Theoph.14.3] εἰ γάρ τι καὶ προςῆν, ἀλλ' ἡ τῶν ςυνόντων αὐτῷ ἀνδρῶν κατὰ πολζμουσ
πεῖρα καὶ γενναιότθσ ὡσ πορρωτάτω τοῦτο ἐτίκει. Θεόωοβοσ οἱ ἄνδρεσ
ἦςαν καὶ Μανουιλ· ἀλλ' ὁ μὲν Μανουὴλ δῆλοσ ἦν ἐπ' ἀνδρείᾳ καὶ
αὐτοῖσ τοῖσ ἐναντίοισ, τοῦ ςτρατοῦ τῶν Ἀνατολικῶν κατάρξασ ἐπὶ τοῦ
Λζοντοσ καὶ τοῦ πρὸ αὐτοῦ Μιχαὴλ ἱπποκόμων ὁ πρῶτοσ γενόμενοσ·
πρωτοςτράτορα τοῦτόν ωαςι.
[Theoph.15] Δθλϊςει δὲ καὶ τὸν Θεόωοβον ὁ λόγοσ, ὅκεν τε καὶ ὅπωσ ἐκ
Περςῶν καταγόμενοσ τῷ βαςιλεῖ γζγονε γνϊριμοσ καὶ τὴν ἀδελωὴν
αὐτοῦ εἰσ γάμον ἡρμόςατο. εἰσ πρεςβείαν τίσ ποτε τῶν ἐκ βαςιλικῆσ
ςειρᾶσ Περςῶν ἀωικόμενοσ εἰσ τὴν Κωνςταντίνου οὐκ ἐκ νομίμου ςυναωείασ, ἐκ λακραίασ δὲ καὶ κρυωίασ τοῦτον ἀποτεκὼν ἀπεδιμθςεν. ἐπεὶ δὲ
νόμοσ ἀπαράβατοσ τοῖσ Πζρςαισ ἐςτὶ μι τινα τῆσ αὐτῶν ἀρχῆσ ἐγκρατῆ
γενζςκαι, μὴ τῆσ βαςιλικῆσ ὄντα ςειρᾶσ, ἐξζλιπον δὲ ἐκ τῶν ςυνεχῶν
πολζμων ὑπὸ τῶν Ἀγαρθνῶν ἐλακζντεσ οἱ τῆσ βαςιλικῆσ ωυλῆσ, ἐωζρετο
δὲ καὶ λόγοσ πολὺσ ἐν Περςίδι, ὡσ εἴθ τισ κατὰ τὸ Βυηάντιον ὠνομαςμζνοσ Θεόωοβοσ (καὶ γὰρ ἦν διαδοκεὶσ ὑπὸ τοῦ ςπείραντοσ τοῦτον πατρόσ),
ἔδοξε τῇ τῶν Περςῶν γερουςίᾳ κρφωα τινὰσ ἐκπζμψαι εἰσ ἔρευναν τοῦ

ηθτουμζνου, καὶ δὴ καταλαβόντεσ τὴν ἡμετζραν καὶ πολλὰ διερευνθςάμενοι εὗρον αὐτὸν κατὰ τὴν Ὀξείαν τῇ μθτρὶ ςυνόντα. ὡσ δ' οὐκ ἐκ μόνων
ἰνδαλμάτων, ἀλλὰ καὶ τῶν τῆσ ψυχῆσ καὶ ςϊματοσ γνωριςμάτων ὁ
ηθτοφμενοσ ἐδθλοῦτό τε καὶ ἐγνωρίηετο, προςεμαρτφρει δὲ καί τισ τῶν
ἐκ γειτόνων τὴν γενομζνθν τῇ γυναικὶ πρὸσ τὸν Πζρςθν ςυνάωειαν (οὐ
γάρ τι κρυπτόν, ὃ τοῖσ πολλοῖσ οὐ γνωςκιςεται), διλουσ ἑαυτοὺσ οἱ
ςταλζντεσ κακιςτᾶςι τῷ βαςιλεῖ καὶ τὰ τοῦ ςκοποῦ ςαωθνίηουςιν,
εἰρινθν καὶ ςπονδὰσ καὶ παντὸσ τοῦ ἔκνουσ ὑποταγὴν ὑπιςχνοφμενοι,
εἰ τὸν Θεόωοβον αὐτοῖσ ἀποδοῦναι οὐ παραιτιςεται. ἥςκθ γοῦν τοῖσ
ὑποςχεκεῖςιν ὁ βαςιλεφσ, καὶ ἐπείπερ οὕτωσ ἔχουςαν εὗρε τὴν ἀλικειαν,
προςλαμβάνεται τοῦτον ἐν τοῖσ βαςιλείοισ καὶ μακθμάτων καὶ παιδείασ
μετεδίδου ἐλευκερίου. ἕτεροσ δὲ λόγοσ ωθςὶ μὴ ἐκ πρζςβεϊσ τινοσ τὴν
ςπορὰν δζξαςκαι τὸν Θεόωοβον, ἀλλὰ κατά τινα περιπζτειαν τῶν ἐν
πολζμοισ ςυμβαινόντων. καὶ τὸν τοφτου πατζρα, εἴτε καὶ βαςιλεφοντα,
εἴτε καὶ βαςιλζωσ ἔγγιςτα ὄντα κατὰ ςυγγζνειαν ωυγεῖν ἐκ Περςίδοσ καὶ
πρὸσ τὴν βαςιλεφουςαν ἐλκεῖν, πζνθτα διατελοῦντα βίον, κἀκεῖςε
καπθλίδι τινὶ γυναικὶ δουλεφοντα ἁλῶναι τῷ ταφτθσ ἔρωτι, καὶ νομίμῳ
ςυναωείᾳ τὸν Θεόωοβον ἀποτεκεῖν. ἀλλ' ὁ μὲν πατὴρ ἐξ ἀνκρϊπων
ἐγζνετο, ἀςτρονομίᾳ δζ τινι καὶ μαντείᾳ (καὶ γάρ ωαςι ταφτασ τὰσ
ἐπιςτιμασ ἀκμάηειν ἔτι ἐν Περςίδι) μακεῖν περὶ τοῦ Θεοωόβου τοὺσ
Πζρςασ, ὡσ ἔςτι τισ ἐκ βαςιλικῆσ ωυλῆσ καταγόμενοσ ἐν Βυηαντίῳ, καὶ
ἐπείπερ ἔμακον, ςπουδῇ τὴν Κωνςταντίνου καταλαβεῖν πρὸσ τὴν τοῦ
ηθτουμζνου εὕρεςιν, καὶ γνωςτὸν οὕτω γενζςκαι τῷ βαςιλεῖ. ἐπεὶ δὲ
ἡ τοφτου ἐμωάνεια ἅπαςιν ἐγνϊςκθ τοῖσ ἐν Περςίδι διὰ τῶν ὑποςτρεψάντων πρζςβεων, ἥδιςτον ἐωάνθ πᾶςιν ἀπόςταςίν τινα ἐννοῆςαι κατὰ
τῶν Ἀγαρθνῶν καὶ τῇ Ῥωμαίων ἀρχῇ προςχωρῆςαι, ὡσ ἂν τοῦ κατὰ
γζνοσ ἀρχθγοῦ εὐμοιριςωςιν. ἔτυχε δὲ καὶ ἄλλωσ ὁ τῶν Περςῶν ἀρχθγὸσ
Βάβετ ἤδθ πενταετίαν ἔχων ἐξ Ἀγαρθνῶν ἀποςτὰσ ςὺν χιλιάςιν ἑπτά.
ὃσ καὶ τῷ πρὸσ τὸν Θεόωοβον πόκῳ καὶ τῷ ἐξ Ἀγαρθνῶν ωόβῳ βαλλόμενοσ εἰσ τὴν Ῥωμαϊκὴν ἐπικράτειαν ἔρχεται κατὰ πόλιν ΢ινϊπθν καὶ
τῷ βαςιλεῖ ἑαυτόν τε ποιεῖ καὶ τὸ ὅλον ἔκνοσ ὑπικοον. διά τοι τοῦτο τόν
τε Θεόωοβον ὁ Θεόωιλοσ ἀνάγει εἰσ πατρικίων τιμὴν καὶ τῇ ἑαυτοῦ
ἀδελωῇ ςυνοικίηει, ἕκαςτόν τε τῶν Περςῶν νομοκετεῖ κατ' ἐπιγαμίαν
ςυνάπτεςκαι τοῖσ Ῥωμαίοισ, πολλοὺσ ἐκ τοφτων τοῖσ βαςιλικοῖσ ἐμπρζπειν πεποιθκὼσ ἀξιϊμαςι, καὶ κϊδιξι ςτρατιωτικοῖσ ἀναγράωεται
τάγμα Περςικὸν οὕτω καλοφμενον ὀνομάςασ καὶ τοῖσ κατὰ τῶν Ἀγαρθνῶν
ἐξιοῦςι Ῥωμαίοισ ἐναρικμεῖςκαι προςζταξε.
[Theoph.16] Σοφτοισ τοίνυν τοῖσ δυςὶ καρριςασ Θεόωιλοσ, τῷ Μανουὴλ καὶ
τῷ Θεοωόβῳ, ἔξειςι κατὰ τῶν Ἀγαρθνῶν. ἐγγὺσ δὲ γενομζνων ἀλλιλοισ
τῶν ςτρατευμάτων ἐδζθςε βουλῆσ. καὶ ὁ μὲν Μανουὴλ οὐ δίκαιον ἔλεγε
βαςιλζα Ῥωμαίων πρὸσ ἀμερμουμνῆν πολεμεῖν, ἀλλά τινα μζροσ λαβόντα
τῶν ςτρατθγῶν ἐξιζναι κατὰ πρόςωπον τῶν ἐχκρῶν. ὁ Θεόωοβοσ δὲ καὶ
αὐτὸν ἐπὶ παρατάξεωσ εἶναι τὸν βαςιλζα ἐβοφλετο καὶ νφκτωρ ἐπικιςεςκαι τοῖσ ἐχκροῖσ μετὰ τοῦ πεηικοῦ ςυνεβοφλευε, ςυνεπικιςεςκαι δζ, ὅτε
δειςοι, καὶ τὸ ἱππικόν. ἀλλ' οὐκ ἔπειςε τὸν βαςιλζα πολλῶν εἰπόντων
ςωετερίηεςκαι τὸν Θεόωοβον τὴν τῶν Ῥωμαίων δόξαν καὶ διὰ τοῦτο
βοφλεςκαι ἐν νυκτὶ πολεμεῖν. ἔδοξεν οὖν εἰσ τοὐμωανὲσ μεκ' ἡμζραν ςυρράξαι
τὸν πόλεμον. ὁ μὲν οὖν ἀμερμουμνῆσ Ἰμβραιλ, εἴτ' ἄλλωσ καταλαηονευόμενοσ, εἴτε δὴ καὶ τὸν βαςιλζα κατορρωδιςασ, μζροσ τοῦ ςτρατοῦ λαβὼν
ἀνεχϊρθςεν, Ἀβουηάχαρ δζ τινα τῶν ἑαυτοῦ ςτρατθγῶν πρὸσ τὸν
κατὰ βαςιλζωσ πόλεμον μετὰ μυριάδων ὀκτὼ ἐξαπζςτειλεν. ἐγγιςάντων

δὲ τῶν ςτρατευμάτων, ςυμπλοκῆσ γενομζνθσ καὶ πολλῶν ἑκατζρωκεν
πιπτόντων τζλοσ ἔκλιναν αἱ ςχολαὶ μετὰ τοῦ δομεςτίκου καὶ πρὸσ
ὑπαγωγὴν ἐκινικθςαν. ὁ βαςιλεὺσ δὲ μετὰ τῆσ βαςιλικῆσ ωάλαγγοσ καὶ
δφο χιλιάδων Περςῶν, προςόντοσ αὐτοῖσ καὶ τοῦ Θεοωόβου, ἐπί τινα
βουνὸν ἄνειςι. περιςτοιχιςάντων δὲ τοῦτον τῶν ΢αρακθνῶν, ἄχρι μὲν
ἑςπζρασ πολὺσ ἦν ὁ περὶ αὐτὸν πόλεμοσ, τῶν μὲν ἐλπιηόντων αἰχμάλωτον τοῦτον λαβεῖν, τῶν δὲ ἀμυνομζνων καὶ μὴ προδοῦναι τὸν βαςιλζα
ἀνεχομζνων. διὸ νυκτὸσ ἐπιγενομζνθσ κατεςοωίςατο τοὺσ ΢αρακθνοὺσ ὁ
Θεόωοβοσ τοῖσ ςτρατιϊταισ ἐγκελευςάμενοσ κρότοισ τε καὶ ἀλαλαγμοῖσ
χρῆςκαι κιννφραισ τε καὶ χορδαῖσ καὶ ςαλπίγγων ωωναῖσ, ὡσ τάχα
βοθκείασ ἑτζρασ προςγινομζνθσ αὐτοῖσ. τοῦτο γὰρ δὴ καὶ ὑποτοπάςαντεσ οἱ ΢αρακθνοὶ μίλια ἓξ ὑπεχϊρθςαν εἰσ τοὐπίςω κφκλωςιν κατορρωδιςαντεσ. ὅκεν ἀδείασ τυχόντεσ μικρᾶσ οἱ περὶ τὸν βαςιλζα ωυγῇ χρθςάμενοι τὴν ςωτθρίαν ἐπραγματεφςαντο καὶ πρὸσ τὸ διαπεωευγὸσ ςτράτευμα
διεςϊκθςαν. μεμψάμενοσ οὖν τὸ προδεδωκὸσ ςτράτευμα μόνον ὁ βαςιλεφσ,
οὐδὲν δὲ πλζον ἄχαρι πράξασ, χάριςι καὶ διαωεροφςαισ τιμαῖσ τοὺσ περὶ
τὸν Θεόωοβον ἐγζραιρεν. ὅκεν οἱ Πζρςαι πλείονα τὸν πόκον πρὸσ τὸν
Θεόωοβον ἀνῆπτον καὶ μόνοι μετ' αὐτοῦ τὸν κατ' Ἀγαρθνῶν ὑποδφεςκαι
πόλεμον κακικζτευον καὶ τρζπεςκαι διεβεβαιοῦντο τὸν βαςιλζα. διὸ καὶ
τοῖσ λόγοισ αὐτῶν κατακθλοφμενοσ ὁ βαςιλεὺσ οὐδζνα ἄλλον, ἀλλὰ τὸν
Θεόωοβον αὐτῶν ἡγεμονεφειν ἐβοφλετο. τῷ δ' ἐπιόντι ἐνιαυτῷ ἔξειςι
πάλιν ὁ βαςιλεὺσ μετὰ τῶν δυνάμεων, καὶ κατὰ τὸ Χαρςιανὸν τοῖσ Ἀγαρθνοῖσ ςυμπλακεὶσ τρζπεται τοφτουσ καὶ οὐκ ὀλίγουσ χειροῦται, αἰχμαλϊτουσ καταςχὼν ἄχρι τῶν εἴκοςι καὶ πζντε χιλιάδων, καὶ μετὰ νίκθσ
λαμπρᾶσ ἐπάνειςι πρὸσ τὴν βαςιλεφουςαν.
[Theoph.17] Ἐλιωκθ τισ αἰχμάλωτοσ ἐκ τῶν Ἀγαρθνῶν κατὰ χεῖρά τε γενναῖοσ καὶ χειρῶν εὐωυΐᾳ ὀνομαςτόσ, ὃσ καὶ γνωςτὸσ ἦν τῷ τῶν ςχολῶν
δομεςτίκῳ καὶ ἐμαρτυρεῖτο παρ' αὐτοῦ, ὡσ εἴθ τε δεξιὸσ περὶ τὴν ἱππαςίαν καὶ ὡσ ἐν τῷ ἱππάηεςκαι δυςὶ δόραςι χρϊμενοσ ἐντζχνωσ ἄγαν καὶ
εὐωυῶσ καταβάλλει τοὺσ ἐναντίουσ. ἐπεὶ δὲ ἔδει ἐν τῇ ἱπποδρομίᾳ τὸν
τῆσ νίκθσ κρίαμβον ἐκτελεῖν τὸν δομζςτικον, προθγεῖτο δὲ οὗτοσ τοῦ
κριάμβου, κεαςάμενοσ αὐτὸν ὁ βαςιλεὺσ καὶ τοῖσ ἐπαίνοισ κλαπεὶσ ἵππου
τε ἐπιβῆναι ἐκζλευςε καὶ δόρατα λαβόντα δφο τὴν ἀριςτείαν καὶ εὐωυΐαν ἁπάςῃ τῇ πόλει ἐνδείξαςκαι. τοφτου δὴ γενομζνου καὶ τοῖσ ἀπειρο[Theoph.17.10] τζροισ τζρψιν παρζχοντοσ τῇ ὁράςει, Θεόδωροσ ὁ τὴν ἐπωνυμίαν Κρατερόσ, ὁ καὶ μετὰ βραχὺ τῆσ τῶν ἁγίων τεςςαρακονταδφο μαρτφρων
ωάλαγγοσ ἀρχθγὸσ γεγονϊσ, πλθςίον τῷ βαςιλεῖ παρεςτὼσ ἐξεμυκτιριηε τὸν Ἀγαρθνόν, μθδὲν ἀνδρεῖον ωάςκων μθδὲ καταπλθκτικὸν ἐνδεικνφμενον. ᾧ καὶ χαλεπινασ ὁ βαςιλεφσ· ‘ἀλλὰ ςφ, ὦ κθλυδρία καὶ
ἄνανδρε, δφναςαί τι τοιοῦτον ἐργάςαςκαι;’ ὑπολαβὼν δὲ ὁ Κρατερόσ·
‘δφο μζν, βαςιλεῦ, μὴ μακὼν οὐδὲ μεταχειρίςαςκαι δόρατα δφναμαι.
οὐδὲ γὰρ ἐν πολζμῳ τοιαφτθσ ωλυαρίασ χρεία. ἑνὶ δὲ χρθςάμενοσ τὴν
εἰσ κεὸν πεποίκθςιν ἔχω βεβαίαν, ὡσ κρθμνίςω τε τοῦτον καὶ τοῦ ἵππου
καταβαλῶ.’ ἐπὶ τῷ λόγῳ κυμωκεὶσ ὁ βαςιλεὺσ ἦ μιν, ἔωθςε, κατὰ τῆσ
ἑαυτοῦ κεωαλῆσ τὸν ὅρκον ἐπαγαγϊν, κανάτῳ παραδοῦναι τὸν ἅγιον,
εἰ μὴ τοὺσ λόγουσ εἰσ ἔργον ἀγάγοι. ἀναβὰσ οὖν εὐκὺσ τὸν ἵππον ὁ Θεόδωροσ καὶ δόρυ λαβὼν ςυνεπλζκετο τῷ ΢αρακθνῷ, καὶ ἐν οὐ μακρῷ
τῷ χρόνῳ τοῦ ἵππου αὐτὸν κατεκριμνιςεν. ᾐςχφνκθ μὲν οὖν ὁ βαςιλεὺσ καταβεβλθμζνον ἰδὼν τὸν ΢αρακθνὸν ὑπ' ἀνδρὸσ εὐνοφχου, ὅμωσ
τὴν ἀρετὴν αἰδεςκεὶσ τοῦ ἀνδρὸσ λόγοισ τε ἐωιλοωρονιςατο καὶ ςτολὰσ
καὶ περιβολάσ, τὴν πολιτείαν αἰδοφμενοσ, ἐδωριςατο. ἤδθ δὲ τοῦ ἔαροσ

ὑπολάμποντοσ, δφναμιν πάλιν ἠκροικὼσ ὁ Θεόωιλοσ ἔξειςι κατὰ τῶν
΢αρακθνῶν καὶ τὸν ὅςιον Μεκόδιον ἔχων μεκ' ἑαυτοῦ, εἰκιςμζνον αὐτῷ
ἐν τοῖσ πολζμοισ τοῦτο ποιεῖν, εἴτε τοῦ ἀςαωῆ ἕνεκεν καὶ πολλοῖσ ἄγνωςτα
διαλφειν διὰ τῆσ ἐνυπαρχοφςθσ αὐτῷ ςοωίασ, εἴτε καὶ ἐπαναςτάςεισ
ωυλαττόμενοσ παρ' αὐτοῦ τινασ πακεῖν διὰ τὸν κατὰ τῶν κείων καὶ
ςεπτῶν εἰκόνων πόλεμον. οὐ μικρῶσ γὰρ ἐςζβετο τὸν ἄνδρα τὸ τῆσ
πολιτείασ ἔκκριτον καὶ ωιλόκεον. διά τοι τοῦτο κατόπιν ἐᾶν αὐτὸν οὐκ
ἐωαίνετο ςυμωζρον τῷ βαςιλεῖ.
[Theoph.18] Σζωσ δ' ὅμωσ ςυμπεςόντων ἀλλιλοισ τῶν ςτρατευμάτων καὶ
τῶν Ἰςμαθλιτῶν ὑπερτεροφντων, κφκλωςιν ὑπζςτθ ὁ βαςιλεὺσ καὶ
ἤδθ ἁλϊςιμοσ ἦν. ὃ δὴ καταμακὼν Μανουὴλ ὁ τοῦ ςτρατοῦ ἐξθγοφμενοσ,
καὶ δεινὸν ἡγθςάμενοσ δορυάλωτον βαςιλζα Ῥωμαίων ἰδεῖν, τοὺσ περὶ
αὐτὸν ἀνακαρρφνασ εἰςῄει μετὰ κάρςουσ τὸν κίνδυνον. ὡσ δ' εὗρε καμόντα τὸν βαςιλζα καὶ τὴν ςωτθρίαν ἀπεγνωκότα, προωαςιηόμενον
δὲ μὴ βοφλεςκαι τὸν λαὸν ωυγόντα καταλιπεῖν, ‘ἄγε δι’, ἔωθςεν, ‘ὦ
βαςιλεῦ, ἕπου μοι προπορευομζνῳ καὶ τὴν ὁδόν ςοι εὐρφνοντι.’ ὡσ
δ' ὁ μὲν Μανουὴλ ἐξῄει, ὁ βαςιλεὺσ δὲ κατεπτθχὼσ οὐχ εἵπετο, πάλιν
ἐκ δευτζρου ὑποςτρζψαι ἠναγκάςκθ. ὡσ δὲ καὶ πάλιν ἠςτόχθςε, τὸ τρίτον ἐπιςτραωεὶσ κάνατον ἠπείλθςεν, εἰ μὴ ἕποιτο, καὶ οὕτωσ ὀψὲ καὶ
μόλισ τοῦ κινδφνου διζςωςε. διὸ τιμαῖσ τε τοῦτον ἀνταξίοισ ἐδεξιοῦτο
καὶ δωρεαῖσ ἐκεράπευεν, εὐεργζτθν καὶ ςωτῆρα ἀποκαλῶν.
[Theoph.19] Ἀλλ' ὁ ωκόνοσ ἴςχυςε κατὰ τοῦ τοιοφτου ἀνδρόσ, καὶ εἰσ κακοςίωςιν ἐκ λοιδορίασ κατεγκλθκεὶσ καὶ κίνδυνον οὐ μικρὸν ἑαυτῷ ἐπθρτθμζνον κατανοιςασ καὶ διά τινοσ τῶν πιςτοτάτων πλθροωορθκείσ, δοφλου
μὲν γεγονότοσ αὐτοῦ, οἰνοχοοῦντοσ δὲ τότε τῷ Θεοωίλῳ, ὡσ μζλλοι
τοῦτον ἀποτυωλοῦν, ἀποςταςίαν τολμᾷ καὶ πρὸσ Ἀγαρθνοὺσ μετατίκεται, μζγασ παρ' αὐτοῖσ καὶ ὀωκεὶσ καὶ μεγίςταισ τιμαῖσ γεραιρόμενοσ.
ςτρατόν τε γὰρ ἐνεπιςτεφκθ πολὺν καὶ κατὰ τῶν γειτονοφντων ἐχκρῶν,
οἳ οὕτω δὴ Κορμάτοι καλοῦνται, ἐπζμωκθ. ὃσ μθδζνα ἕτερον ἕπεςκαί οἱ
κελιςασ, ἀλλ' ἢ μόνον τοὺσ ἐν ωυλακαῖσ κακειργμζνουσ Ῥωμαίουσ αὐτῷ
ςυςτρατεφεςκαι, νίκασ μεγίςτασ καὶ καλλίςτασ ἠνζγκατο, ὡσ καὶ αὐτὸ
τὸ λεγόμενον Χωροςᾶν ἐκπολιορκῆςαι. οὐ γὰρ μόνον τὸ κατ' ἀνδρείαν
διάωορον ἐξζπλθξε τοὺσ ἐναντίουσ, ἀλλὰ καὶ ἡ τῆσ διαλζκτου παραλλαγὴ
καὶ ἡ τῶν ςχθμάτων μεταβολὴ καὶ ἡ τοῦ πολζμου παράδοξοσ ἐξαλλαγὴ
εἰσ δειλίαν οὐ τὴν τυχοῦςαν ςυνιλαςε τοὺσ πολεμίουσ. καὶ οὐ κατὰ τῶν
ἐχκρῶν οὗτοσ ὤωκθ γενναῖοσ, ἀλλὰ καὶ κθρίων ἀγρίων πθμαινομζνων
τὴν χϊραν ἠνδρίςατο. καὶ μεγάλων αἴτιοσ αὐτοῖσ καλῶν γεγονὼσ αὐτῷ
τε ἠγαπικθ διαωερόντωσ τῷ ἄρχοντι τῶν ΢αρακθνῶν καὶ τῇ γερουςίᾳ
αὐτοῦ. ταῦτα μανκάνων ὁ Θεόωιλοσ, ὡσ εἰκόσ, ἠνιᾶτο καὶ πάντα λίκον
ἐκίνει, ὡσ ἂν τὸν ἄνδρα μετακαλζςοιτο. διὸ καὶ ςταυρὸν καὶ χρυςοβοφλλιον διά τινοσ ἀγφρτου μοναχοῦ ἐκπζμπει τῷ Μανουιλ, ἐκκαλοφμενοσ ἐπαναςτρζψαι καὶ πᾶςαν ἀμνθςτίαν αὐτῷ κακῶν χαριηόμενοσ δι'
αὐτῶν. ἃ διακομίςασ ὁ εἰλθωὼσ εἰσ χεῖρασ λακὼν τίκθςι τῷ Μανουιλ.
καὶ δεξάμενοσ οὗτοσ καὶ οἱονεὶ τὴν ψυχὴν ἐκκαυκείσ, ἤδθ δὲ καὶ πιςτευόμενοσ ἐκ τῶν προτζρων ἔργων, μθνφει τῷ ἄρχοντι τῶν ΢αρακθνῶν,
ὡσ πόκον τρζωει καὶ κατὰ τῶν Ῥωμαίων ςτρατεῦςαι καὶ τοὺσ ἐχκροφσ,
οἳ κατεῖπον αὐτοῦ πρὸσ τὸν βαςιλζα, ἀμφναςκαι, κατὰ τὴν Καππαδοκίαν οἰκοῦντασ. ςυνεκπεμωκῆναι δὲ αὐτῷ ἠξίου καὶ τὸν τοφτου υἱὸν
εἰ πλείονα τῆσ ὑπονοίασ ἀναίρεςιν. κατανεφει τοῖσ αἰτθκεῖςιν ὁ Ἰςμαὴλ
καὶ δίδωςιν αὐτῷ τοῦ ἐκςτρατεφειν ἄδειαν. ὡσ δ' ἤγγιςε τοῖσ Ῥωμαίων
ὁρίοισ, δῆλα ποιεῖ τὰ κατ' αὐτὸν τῷ τῆσ Καππαδοκίασ ςτρατθγῷ καὶ τὴν

ἐςαῦκισ ἐσ Ῥωμαίουσ ἐπάνοδον, καὶ ἅμα ἐδίδαςκεν, ὡσ χρὴ κατὰ τὸν
δεῖνα τόπον λόχον τινὰ καὶ ἐνζδραν γενζςκαι, ‘ἱν' ὅταν ἐκεῖςε’, ωθςί,
‘γζνωμαι, τοὺσ μὲν τῶν ΢αρακθνῶν προδρόμουσ ἐπ' ἄλλον τινὰ τόπον
ἐξελαφνειν ποιιςω, αὐτὸσ δὲ πρὸσ τὰ Ῥωμαίων ἤκθ ἀναδραμοῦμαι.’
ὃ καὶ γζγονεν. ὡσ γὰρ κατὰ τὸ ςφνκθμα τῷ ὁριςκζντι ἐπλθςίαηον
τόπῳ, πολλὰ τὸν τοῦ Ἰςμαὴλ υἱὸν καταςπαςάμενοσ ‘ςὺ μὲν ὑγιισ,’ ἔωθ,
‘ἄπικι, τζκνον, πρὸσ τὸν ςὸν πατζρα, ἐγὼ δὲ ἀπελεφςομαι πρὸσ τὸν
ἐμὸν βαςιλζα καὶ κφριον.’ διαςωκεὶσ δ' ἐκεῖκεν πρὸσ τὴν βαςιλεφουςαν
ἐντυγχάνει τῷ βαςιλεῖ κατὰ τὸν ἐν Βλαχζρναισ τῆσ κεοτόκου ναὸν καὶ
μάγιςτροσ παρ' αὐτοῦ τιμᾶται καὶ ςφντεκνοσ ἔκτοτε χρθματίηει αὐτοῦ.
καὶ τὰ μὲν περὶ τοῦ Μανουὴλ ἔςχεν οὕτωσ.
[Theoph.20] Θεοδότου δὲ τοῦ Μελιςςθνοῦ, ὃν καὶ Καςςιτθρᾶν προςαγορεφεςκαι ὁ λόγοσ ἐγνϊριςεν ἄνωκεν, ἐω' ἱκανὸν τὸν τῆσ Κωνςταντινουπόλεωσ κρόνον κατεςχθκότοσ, ἄρτι δὲ καταλφςαντοσ τὸν βίον, ὁ τοῦ
Θεοωίλου παιδαγωγὸσ Ἰαννὴσ τὸν ἐκείνου διαδζχεται κρόνον, ἆκλον
τὴν ἱερωςφνθν λαβὼν ἀςεβείασ καὶ ἀπιςτίασ.
[Theoph.21] Ζθτοῦντι δὲ τῷ Θεοωίλῳ λίαν ἐπιςτατικῶσ περὶ τοφτων, οἵτινεσ ἄρξουςι μετ' αὐτόν, γφναιόν τι λθωκὲν ἐκ τῶν Ἀγαρθνῶν κατά τινα
τῶν προθγθςαμζνων πολζμων, εὐωυῶσ ἔχον περὶ τὰσ τοιαφτασ προρριςεισ, παρζςτθ τῷ βαςιλεῖ. ἤρετο δὴ οὖν ὁ βαςιλεφσ, ἃ δὴ καὶ ἐβοφλετο,
καὶ τίνων μακρὰν ἔςεςκαι τὴν διαδοχὴν τῆσ βαςιλείασ ἀνειπεῖν προςζταττε. τοῦτο δὲ τὸ γφναιον, εἴτ' ἐξ ἐνκουςιαςμοῦ, εἴτε καὶ ἐκ δαιμονίασ
ἐνεργείασ κινοφμενον, ‘ςοῦ μζν’, ἔωθςεν, ‘ὦ βαςιλεῦ, διάδοχοσ ἔςεται ὁ
υἱὸσ ςυνάμα τῇ ἰδίᾳ μθτρί, μετὰ δὲ τοφτουσ τὸ τῶν Μαρτινακίων γζνοσ
διαρκζςει ἐπὶ πολὺ τῇ βαςιλείᾳ.’ ὁ δὲ ἅμα τῷ λόγῳ τὸν Μαρτινάκιον,
καίτοι ςτεργόμενον αὐτῷ, ἀπζκειρε μοναχὸν καὶ τὸν αὐτοῦ οἶκον ἀπζδειξε καταγϊγιον μοναςτῶν. οὐ τοῦτο δὲ μόνον τὸ ῥθκὲν γφναιον,
ἀλλὰ καὶ ἄλλα πολλὰ τῶν μελλόντων προαπεκζςπιςε. τόν τε γὰρ
Ἰαννὴν ἐκπεςεῖςκαι τοῦ πατριαρχικοῦ κρόνου προιγγειλε καὶ τὰσ ςεπτὰσ
εἰκόνασ τὴν προςικουςαν τιμὴν καὶ προςκφνθςιν δζξαςκαι. ἐω' οἷσ
περιϊδυνοσ γενόμενοσ ὁ Θεόωιλοσ παρεκάλει πολλάκισ τὴν δζςποιναν
καὶ τὸν τοῦ δρόμου λογοκζτθν Θεόκτιςτον καὶ ὅρκοισ κατεδζςμει ωρικωδεςτάτοισ, μετὰ τὸν ἑαυτοῦ κάνατον μιτε τὸν Ἰαννὴν μεταςτῆςαι τῆσ
πατριαρχίασ, μιτε τὴν προςκφνθςιν τῶν εἰδϊλων, τὰσ ςεπτὰσ εἰκόνασ
[Theoph.21.19] οὕτω καλῶν, ἰδεῖν ἀναςχζςκαι. οὐ τὸ γφναιον δὲ μόνον προεωιτευςε
ταῦτα, ἀλλὰ καὶ Ἰαννὴσ διὰ λεκανομαντείασ κακαρῶσ ἀπζδειξεν αὐτῷ
τὸν μζλλοντα τὴν ἀρχὴν διαδζξαςκαι. οὐ τῷ βαςιλεῖ δὲ μόνον τὸ
γφναιον τὰσ πεφςεισ διζλυςεν, ἀλλὰ καὶ Κωνςταντίνῳ τῷ κατὰ τοὺσ
Σριωυλλίουσ μζγα δυναμζνῳ τῷ τότε τὰ ςυμβθςόμενα διετράνωςεν,
αὐτόν τε καὶ τοὺσ υἱοὺσ μζλλειν εἰπὸν ὑπάρξεϊσ τε ςτερθκῆναι καὶ
τὸ τῶν κλθρικῶν ἀμωιζςαςκαι ςχῆμα. ὃ καὶ γζγονε μετὰ ταῦτα τοῦ
Βαςιλείου τὴν ἀρχὴν διϊκφνοντοσ. προεῖπε δὲ καὶ Γεωργίῳ τῷ ΢τρατιωτικῷ τὸν κατειλθωότα αὐτὸν κάνατον ἐν τῇ ςωενδόνῃ τοῦ ἱπποδρομίου.
ἐκεῖςε γὰρ μετζπειτα τοῦ Βαςιλείου βαςιλεφοντοσ ἀποςταςίασ ἐγκλιματι περιπεςὼν ἀπετμικθ.
[Theoph.22] Ἤδθ δὲ τοῦ ἦροσ διαλάμποντοσ οἵ τε Ἀγαρθνοὶ καὶ ὁ Θεόωιλοσ
κατ' ἀλλιλων ἐξϊρμθςαν, ἀλλιλουσ δὲ πτοθκζντεσ ὑπζςτρεψαν
ἄπρακτοι. ὑποςτρζψασ δὲ ὁ Θεόωιλοσ πρεςβείαν ἐδζξατο τοῦ χαγάνου
Χαηαρίασ ἐξαιτουμζνου κτιςκῆναι τὸ ΢άρκελ ὀνομαηόμενον ωροφριον.
τοῦτο γὰρ ἐδόκει ἔρυμα καρτερὸν εἶναι, τῆσ τῶν Πατηινάκων ἐωόδου
διεῖργον αὐτοὺσ πρὸσ τὰ μζρθ τοῦ Σανάϊδοσ ποταμοῦ. ὧν ὑπακοφςασ

τῇ αἰτιςει ὁ βαςιλεὺσ ἐξαπζςτειλζ τινα Πετρωνᾶν καὶ τὴν τοφτων
αἴτθςιν εἰσ πζρασ ἤγαγεν. οὗτοσ ὑποςτρζψασ γνϊμθν ἐδεδϊκει τῷ βαςιλεῖ, ὡσ οὐκ ἄλλωσ ἄρξει τῆσ Χερςῶνοσ βεβαίωσ, ἢ ςτρατθγὸν προχειριηόμενοσ ἴδιον. μζχρι γὰρ ἐκείνου τοῦ χρόνου οὐδεὶσ τῶν ἡμετζρων
ἄρξων ἐκείνων ἐςτζλλετο, ἀλλ' ἐγχϊριόσ τισ πρωτεφων τὴν προςθγορίαν τὰ τῆσ πόλεωσ ἦν διοικῶν. προςδεξάμενοσ οὖν τὴν αὐτοῦ ςυμβουλὴν ὁ βαςιλεὺσ οὐκ ἄλλον, ἀλλ' ἐκεῖνον αὐτὸν ἐξαπζςτειλε ςτρατθγεῖν τῆσ χϊρασ, διατάγματα πζμψασ τῷ πρωτεφοντι καὶ τοῖσ ἄλλοισ
αὐτόχκοςι δυνατοῖσ ὑπείκειν αὐτῷ ἀνενδοιάςτωσ. ἔκτοτε οὖν ἐκράτθςε
ςτρατθγοὺσ εἰσ Χερςῶνα πζμπεςκαι.
[Theoph.23] Σῷ δ' ἐπιόντι ἐνιαυτῷ τῆσ ἐαρινῆσ ἐπιςτάςθσ ὥρασ ἔξειςι κατὰ
τῶν Ἀγαρθνῶν ὁ Θεόωιλοσ μετὰ δυνάμεωσ καὶ χειρὸσ πολλῆσ. πρόειςί
τε πορρωτζρω τῆσ ΢υρίασ, κείρων ὁμοῦ τὴν γῆν καὶ πορκῶν καὶ πᾶν
τὸ προςτυχὸν λθϊηόμενοσ. πόλεισ τε γὰρ πολζμου νόμῳ κατζςχε δφο
καὶ ἠνδραποδίςατο, καὶ αὐτὴν δὲ τὴν λεγομζνθν ΢ωηόπετραν ἐξεπολιόρκθςε, πατρίδα τυγχάνουςαν τοῦ ἀμερμουμνῆ, ὑπὲρ ἧσ πολλὰ κατεδεικθ διὰ γραμμάτων οὗτοσ, ωείςαςκαι ἐκλιπαριςασ τῆσ ἑαυτοῦ πατρίδοσ, εἰ καὶ μὴ προςζςχε τοῖσ γραωομζνοισ ὁ βαςιλεφσ. καὶ ταῦτα διοικθςάμενοσ ἐπάνειςιν ὁ Θεόωιλοσ πρὸσ τὴν βαςιλεφουςαν, τὸν Θεόωοβον
κατόπιν λιπϊν, ἐω' ᾧ τε διακζςκαι τὰ τοῦ ςτρατοῦ καλῶσ καὶ διὰ ταχζων πρὸσ αὐτὸν ἐπαναδραμεῖν. ἀλλ' οἱ Πζρςαι, διὰ τὸ ςωῶν ςιτθρζςιον ὑςτερῆςαν ὄντεσ περιαλγεῖσ, ἐν ΢ινϊπῃ ςυςχόντεσ αὐτὸν βαςιλζα
καὶ ἄκοντα ἀνεκιρυξαν, πολλὰ λιπαροῦντα καὶ ποτνιϊμενον ἀποςχζςκαι τῆσ τοιαφτθσ ὁρμῆσ, καὶ ἀπειλοῦντα δεινὰ πείςεςκαι τοφτουσ ὅςον
οὔπω χάριν τοῦ τοιοφτου τολμιματοσ. ὡσ δ' οὐ προςεῖχον αὐτῷ, ἀλλ'
ὅλῃ γνϊμῃ καὶ προαιρζςει τοῦ ἐγχειριματοσ εἴχοντο, λάκρᾳ τὰ τελεςκζντα γνωρίηει τῷ βαςιλεῖ, καὶ ἐνόρκωσ πλθροωορεῖ, ὡσ οὐκ αὐτόσ,
οἱ Πζρςαι δὲ τῶν τολμθκζντων αἴτιοι. τότε μὲν τὴν ἐκείνου προαίρεςιν
ὁ βαςιλεὺσ ἀποδζχεται καὶ πρὸσ τὰ βαςίλεια αὐτὸν εἰςκαλεῖ, τὴν προτζραν εὐκλθρίαν ἀποδιδοφσ, ςυγγνϊμθν τε ἅπαςι τοῖσ Πζρςαισ δίδωςι
καὶ κακῶν ἀμνθςτίαν. οὓσ καὶ πειςκζντασ ταῖσ ὑποςχζςεςι καὶ τῆσ
΢ινϊπθσ ἀποδθμιςαντασ ἔγνω δεῖν ὁ βαςιλεὺσ διαςτῆςαι καὶ μὴ
τοςοῦτον πλῆκοσ ὁμοῦ διάγειν. καὶ ἐπείπερ εἰσ τρεῖσ μυριάδασ τὸ πᾶν
ἐκορυωοῦτο τῶν Περςῶν πλῆκοσ, καλῶσ ςκεψάμενοσ ἑκάςτῳ κζματι
χιλιάδασ ἐξαπζςτειλε δφο, ὑπὸ χεῖρα τελεῖν προςτάξασ τοῖσ ἐν αὐτοῖσ
ςτρατθγοῦςιν. αὕτθ ἡ αἰτία ὑπόπτουσ τε τοὺσ Πζρςασ ἐποίθςε καὶ
μετ' οὐ πολὺ τὸν Θεόωοβον ἐξιγαγε τῆσ ηωῆσ. ἐγζνετο δζ τισ καὶ δευτζρα αἰτία, ἣν ὁ λόγοσ δθλϊςει κατὰ τὸν οἰκεῖον καιρόν. ὁ δ' ἀμερμουμνῆσ τοςοῦτον ἐτρϊκθ τὴν ψυχὴν ἐπὶ τῇ καταλιψει τῆσ ἐκπορκθκείςθσ
πατρίδοσ αὐτοῦ, ὡσ πανταχοῦ κεςπίςαι πᾶςαν ἡλικίαν ἔκ τε Βαβυλῶνοσ καὶ Φοινίκθσ καὶ Παλαιςτίνθσ καὶ κοίλθσ ΢υρίασ, ἔτι δὲ καὶ τῆσ
πορρωτζρω Λιβφθσ ἀκροίηεςκαι. πάντα δὲ τὸν ςτρατευόμενον γράωειν
ἐπὶ τῆσ οἰκείασ ἀςπίδοσ Ἀμϊριον, τὴν κατ' αὐτοῦ ὁρμὴν αἰνιττόμενοσ.
ςυνιχκθ γοῦν αὐτῷ πᾶσ ὁ ςτρατὸσ ἀνὰ τὴν Σαρςόν. ἐπεξῄει δὲ καὶ ὁ
Θεόωιλοσ κατὰ τὸ Δορφλαιον, τριῶν ἡμερῶν ὁδὸν Ἀμωρίου ἀπζχον.
πολλῶν οὖν ςυμβουλευόντων μετοικίςαι τὸν ἐν Ἀμωρίῳ οἰκοῦντα λαὸν
καὶ ὑπενδοῦναι τῇ ἀςχζτῳ ωορᾷ τῶν ΢αρακθνῶν, τοῦτο μὲν ἄδοξον
ἐδόκει τῷ Θεοωίλῳ καὶ ἄνανδρον, καλὸν δὲ καὶ πρὸσ ἀνδρείαν εὔοδον
τὸ μᾶλλον ἐποχυρῶςαι αὐτὸ καὶ ςτρατθγοῦ γενναίου διαςῶςαι βουλαῖσ. ἐξαπζςτειλε γοῦν Ἀζτιον τὸν πατρίκιον καὶ τῶν Ἀνατολικῶν ςτρατθγόν, δοὺσ αὐτῷ καὶ χεῖρα ἀρκοῦςαν εἰσ ἀποτροπὴν τῶν ἐχκρῶν.

ἐδίδου δὲ καὶ ἡγεμόνασ τοῦ λαοῦ τοὺσ μετὰ βραχὺ μαρτυριςαντασ,
Θεόδωρον τὸν Κρατερὸν καὶ Θεόωιλον καὶ τὸν Βαβοφτηικον καὶ τοὺσ
λοιποφσ, οἵτινεσ οὐ μόνον τοῦ πεμωκζντοσ τότε λαοῦ, ἀλλὰ καὶ τῆσ
ωάλαγγοσ τῶν τεςςαρακονταδφο μαρτφρων γεγόναςιν ἀρχθγοί. ὡσ
δὲ κατὰ τὴν Σαρςὸν ἐπζςτθ μετὰ παντὸσ τοῦ λαοῦ ὁ τῶν ΢αρακθνῶν
ἡγεμϊν, βουλευςάμενοσ μετὰ τῶν ςυνόντων αὐτῷ καὶ μαντευςάμενοσ
δζον ἔκρινε, μὴ εὐκζωσ χωρεῖν πρὸσ Ἀμϊριον, ἀποπειράςαςκαι δὲ πρότερον τῆσ τοῦ βαςιλζωσ δυνάμεωσ διὰ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ, μζροσ λαβόντοσ
<τοῦ ςτρατοῦ>, τοῦτο λογιςάμενοσ, ὡσ εἰ περιγζνθται τοῦ βαςιλζωσ
οὗτοσ, ἕψεται πάντωσ ἡ νίκθ καὶ τῷ πατρί, εἰ δὲ μι, βζλτιον ἡςυχάηειν.
ταῦτα βουλευςάμενόσ τε καὶ κρίνασ ἐξζπεμψε τὸν υἱόν, λαβόντα μεκ'
ἑαυτοῦ καὶ Ἄμερα τὸν τθνικαῦτα διζποντα τὴν Μελιτθνὴν καὶ Σοφρκουσ ὡςεὶ χιλιάδασ δζκα καὶ πᾶςαν τὴν ἐξ Ἀρμενίων ςτρατιὰν καὶ τὸν
ἄρχοντα τῶν ἀρχόντων. ὃσ κατὰ τὸν λεγόμενον Δαηιμῶνα γενόμενοσ
παρεμβολὴν ἐπιξατο. ἀπῄει γοῦν καὶ ὁ Θεόωιλοσ κατ' αὐτοῦ ςτρατόπεδον ἐπαγόμενοσ οὐκ ἀγεννζσ, ἔκ τε Περςῶν καὶ τῶν δυτικῶν καὶ τῶν
πρὸσ ἀνίςχοντα ἥλιον ςυνιςτάμενον. γενόμενοσ δὲ κατὰ τὸν οὕτω
καλοφμενον χῶρον Ἀνηῆν ἐπεκφμει καταςκοπεῦςαι πρὸ τοῦ πολζμου
καὶ τῆσ προςβολῆσ τὸ τῶν ἐναντίων ἄκροιςμα. εἴσ τινα δὲ ὑψθλοτάτθν
περιωπὴν ὑπὸ τοῦ δομεςτίκου τῶν ςχολῶν ἀνενεχκεὶσ Μανουὴλ κατεςκόπει τὸ πλῆκοσ τῶν ἐναντίων καί πωσ ἐκ ςτοχαςμοῦ βαρφτερον
ἐδόκει τὸ τῶν ΢αρακθνῶν πλῆκοσ. ἀλλ' ὁ Μανουιλ· ‘μὴ πρὸσ τὸ πλῆκοσ, ὦ βαςιλεῦ, ἀπόβλεπε, πρὸσ δὲ τὸν ἐκ τῶν δοράτων διάκρει καλαμῶνα τῶν ἀμωοτζρων.’ ἐπεὶ δὲ ἰςχυρότεροσ ἐδόκει ὁ τῶν ἐναντίων ςτρατόσ,
ἐβουλεφετο, ὅπωσ ἂν αὐτοῖσ ἐπίκθται μετὰ δόλου. ὁ μὲν οὖν Μανουὴλ
ἅμα τῷ Θεοωόβῳ νυκτὸσ ἐπικζςκαι τοφτοισ παρῄνει, οἱ δ' ἄλλοι τῶν
ςτρατθγῶν ἡμζρασ τὴν ςυμβολὴν γενζςκαι προζτρεπον, οἷσ ἐπζπειςτο
καὶ ὁ βαςιλεφσ. ταφτθσ δὲ ἐπικρατεςτζρασ γενομζνθσ τῆσ γνϊμθσ, ὡσ
ἤδθ ἡ ἡμζρα ἐπζλαμπε, μάχθ ςυρριγνυται ωοβερά. καὶ τῶν βαςιλικῶν
ταγμάτων ἐκκφμωσ ἀγωνιςαμζνων οἱ Ἰςμαθλῖται ἐνζκλιναν εἰσ ωυγιν.
τῶν δὲ Σοφρκων ἐπιμόνῳ χρωμζνων τῇ τοξείᾳ, καὶ τὸ καταδιῶκον τῶν
Ῥωμαίων ἀνακεκρουκότων, παλίντροπον ςυνζβθ γενζςκαι τὴν μάχθν.
μὴ δυνάμενοι γὰρ οἱ Ῥωμαῖοι τὰ Σοφρκων ωζρειν τοξεφματα τῷ βάλλεςκαι καρτερῶσ νῶτα δόντεσ τὸν βαςιλζα κατζλιπον. οὐ μὴν οἱ τῶν
ταγμάτων ἔξαρχοι, οὐδ' οἱ Πζρςαι τοῦτο δρᾶςαι ἠνζςχοντο, ἀλλὰ
περιςτάντεσ τὸν βαςιλζα εὐρϊςτωσ ςῴηειν ἠπείγοντο. καὶ κἂν ἀπϊ[Theoph.23.78] λοντο πανδθμεί, εἰ μὴ νὺξ ἐπῆλκε καὶ βραχὺσ ἐξ οὐρανοῦ κατενεχκεὶσ
ὑετὸσ τὰσ μὲν νευρὰσ τῶν τόξων χαλαρὰσ εἰργάςατο, τοῖσ δὲ Ῥωμαίοισ
ἄνεςιν τὴν ἐκ τῶν βελῶν περιεποίθςε καὶ ςωτθρίασ ἐνζδωκεν ἀωορμάσ.
βακείασ δὲ νυκτὸσ γενομζνθσ, ὡσ ἠςχόλθτο περὶ τὰσ ωυλακὰσ ὁ Μανουιλ,
γλϊττῃ πωσ ᾔςκετο τῇ ΢αρακθνῶν τοὺσ Πζρςασ τοῖσ ΢αρακθνοῖσ ςπενδομζνουσ καὶ τὸ ςτράτευμα τῶν Ῥωμαίων προδοῦναι καὶ πρὸσ τὴν
ἐνεγκοῦςαν παλινδρομῆςαι. δῆλα γοῦν εὐκὺσ ταῦτα ποιεῖ τῷ βαςιλεῖ
καὶ ςῴηειν ἑαυτὸν μετὰ τῶν λογάδων ἠξίου, καὶ μὴ περιμζνειν τὴν
ἅλωςιν. τοῦ δὲ βαςιλζωσ ‘καὶ πῶσ τοῦτο ἔςεται’ ἐπερωτιςαντοσ, ‘τῶν
δι' ἐμὲ προςμεινάντων ἀπολομζνων;’ ὑπολαβὼν ὁ Μανουὴλ ‘ςοὶ μόνον
ἔςτω, βαςιλεῦ;’ ἔωθ, ‘τὸ ςῴηεςκαι ἐκ κεοῦ, οὗτοι δὲ ταχζωσ τὰ κατ'
αὐτοὺσ διοικιςουςιν.’ ὀψὲ γοῦν κατὰ τὸ περίορκρον τοῦ βαςιλζωσ ωυγῇ
χρθςαμζνου καὶ πρὸσ τὸ λεγόμενον Χιλιόκωμον διαςωκζντοσ οἱ λειποτάκται ὑπιντων αὐτῷ καὶ ἀναξίουσ ἑαυτοὺσ ἔωαςκον τῆσ ηωῆσ, βαςιλζα ἐν πολζμῳ καταπροζντεσ, καὶ ἅμα τοῖσ ἑαυτῶν ἐγυμνοῦντο ξίωεςιν.

ἀλλ' ὁ Θεόωιλοσ τῷ κεάματι τρωκεὶσ τὴν ψυχιν, ‘εἰ ἐγϊ’, ωθςί, ‘ςζςῳςμαι ἐκ κεοῦ, ςϊκθτε καὶ ὑμεῖσ.’ αὕτθ ἡ τῶν Περςῶν πρὸσ τοὺσ ἐξ Ἄγαρ
κοινολογία τοῖσ Θεοωόβου ἐχκροῖσ καὶ κάνατον αὐτοῦ ψθωιηομζνοισ
δευτζρα τισ γζγονεν αἰτία καὶ ἀωορμὴ εὔκαιροσ εἰσ διαβολιν. τῷ δ'
ἀμερμουμνῇ ἀκθκοότι τὴν νίκθν ἔδοξε μὴ μζλλειν, ἀλλ' ἀπιζναι πρὸσ τὸ
Ἀμϊριον. ἀγείρασ οὖν τό τε οἰκεῖον ςτράτευμα, καὶ τῷ υἱῷ ἐπιςτείλασ
παραπλθςίωσ ποιεῖν, εἴχετο τῆσ ὁδοῦ. ἑνωκζντων οὖν τῶν ςτρατευμάτων χάραξ τε ἐπιγνυτο ὀχυρὸσ καὶ ἡ πόλισ τάωρῳ βακείᾳ ἐςτεωανοῦτο καὶ ἡ πολιορκία ἔμπρακτοσ καὶ ἐνεργὸσ ἐγίνετο, τῶν μὲν Σοφρκων
ἐπιμόνοισ καὶ ςυνεχζςι χρωμζνων τοξεφμαςι, τῶν δὲ ΢αρακθνῶν τὰσ
ἑλεπόλεισ προςαγόντων τοῖσ τείχεςι, τῶν δ' ἔνδον τοῦ τείχουσ ἐναπειλθμμζνων Ῥωμαίων εὐψφχωσ καὶ ἡρωϊκῶσ ἀγωνιηομζνων καὶ τὰ
τῆσ πολιορκίασ ἀποκρουομζνων εὐπετῶσ ὄργανα. ἡ μὲν οὖν πολιορκία
τῆσ πόλεωσ ἐκ διαδοχῆσ ἐνθργεῖτο καὶ ςυνεχὴσ ἦν καὶ ἀδιάκοποσ, Θεόωιλοσ δὲ ἐκ τῆσ τροπῆσ μόλισ διαωυγὼν καὶ πρὸσ τῷ Δορυλαίῳ γενόμενοσ
ἐκεῖςε προςεκαρτζρει, τὴν ἔκβαςιν ἐκδεχόμενοσ. ἀπεπειρᾶτο τῆσ τοῦ
ἀμερμουμνῆ γνϊμθσ, εἴ πωσ δυνθκείθ τοῦτον μεταςτῆςαι τῆσ πολιορκίασ. ἐκπζμπονται οὖν πρεςβευταὶ μετὰ δϊρων τιμίων καὶ ὑποςχζςεων
οὐκ ὀλίγων τοῦτον ἐκδυςωπιςοντεσ, οἳ δὴ καὶ τὸ ςτρατόπεδον καταλαβόντεσ τῶν ΢αρακθνῶν καὶ εἰσ ὄψιν τῷ ἄρχοντι καταςτάντεσ τὰ παρὰ
τοῦ βαςιλζωσ μθνυκζντα παρίςτων. ὁ δὲ κυμῷ κατεχόμενοσ ἀςχζτῳ
διὰ τὴν τῆσ πατρίδοσ ἅλωςιν τὸν μὲν βαςιλζα τῆσ δειλίασ κατεκερτόμει,
ἐξουκζνει δὲ καὶ τὴν πρεςβείαν καὶ ἐκωμῴδει καὶ τοὺσ πρεςβευτὰσ ἐν
δεςμοῖσ κατεῖχε, περιμζνων τὴν τῆσ πράξεωσ ἔκβαςιν. τὴν δὲ πολιορκίαν ἐπὶ πλζον ἐπζτεινεν εἰσ πολλὰ μζρθ διελὼν τὸν ςτρατὸν καὶ ἐκ
διαδοχῆσ τὰσ προςβολὰσ ποιοφμενοσ, ἵνα τῷ πλικει καὶ τῇ ἀκμαιότθτι
τῶν ὑπαλλαττομζνων ἀποκαμόντεσ οἱ ἔνδον καὶ πρὸσ τοὺσ πόνουσ
ἀπειρθκότεσ ἐνδϊςουςι. καρτερῶσ δὲ καὶ τῶν ἔνδον ἀμυνομζνων ἄπρακτοι αἱ ἐπιχειριςεισ τῆσ πολιορκίασ ἐγίνοντο. καὶ κἂν διζωυγεν ἡ πόλισ
τὴν ἅλωςιν, εἰ μι τισ τῶν εἴςω δϊροισ ὑποκλαπεὶσ καὶ τὴν τῶν Χριςτιανῶν ἐξομοςάμενοσ πίςτιν, διά τινα ωιλονεικίαν εἰσ τοςοῦτον κίνδυνον
ὀλιςκιςασ, προδοςίᾳ προὔδωκε τὴν πατρίδα. Βοϊδίτηθσ κλῆςισ τῷ
ἀνδρί. οὗτοσ γὰρ λάκρᾳ τοῖσ ΢αρακθνοῖσ ἐντυχϊν, καὶ ἔνκα τὸ τεῖχοσ
εὐζωοδον ἦν ποιεῖςκαι τὰσ προςβολὰσ ὑποκζμενοσ, αἴτιοσ γζγονε τοῦ
τὴν πόλιν ἁλῶναι. ἧσ δὴ πολζμου νόμῳ λθωκείςθσ ποῖοσ ἱκανὸσ λόγοσ
ἐξειπεῖν τὸ πλῆκοσ τῶν ἀναιρεκζντων καὶ τῶν αἰχμαλωτιςκζντων;
κυμῷ γὰρ βαλλόμενοι οἱ ΢αρακθνοὶ διὰ τὸ πολλοὺσ τῶν ἐπιωανῶν κατὰ
τὸν καιρὸν τῆσ πολιορκίασ ἀναιρεκῆναι οὐδζνα οἶκτον τῶν προςτυχόντων ἐλάμβανον, ἀλλ' ἀνῃροῦντο μὲν ἄνδρεσ, ἤγοντο δὲ γυναῖκεσ ςὺν
μειρακίοισ καὶ νεανίςκοισ, ἐπυρπολοῦντο τὰ κάλλιςτα τῶν οἰκθμάτων,
καὶ ἐν οὐ μακρῷ τῷ χρόνῳ ἡ τῶν ἑῴων πόλεων διαπρεπεςτζρα ἐκλελειμμζνον ἐδείκνυτο ἐρείπιον. ἤγοντο δὲ ηωγρίαι καὶ οἱ τῶν ςτρατευμάτων ἐξάρχοντεσ, Καλλιςτόσ τε καὶ Κωνςταντῖνοσ καὶ Θεόδωροσ ὁ Κρατερὸσ οἱ πατρίκιοι καὶ ἄλλοι πλεῖςτοι τῶν ἐν ςτρατθγίαισ διαωανῶν,
μεγίςτοισ ἐμπρζποντεσ ἀξιϊμαςιν. οὕτω δὲ χειρωκείςθσ τῆσ πόλεωσ
τοὺσ πρζςβεισ ὁ τῶν ΢αρακθνῶν ἀρχθγὸσ τῶν πραχκζντων ἕκαςτον
ἐπιςκοπῆςαι ἐγκελευςάμενοσ, ὥςπερ τισ ἐντρυωῶν καὶ ἐνευωχοφμενοσ
τοῖσ πραχκεῖςιν, αὐταγγζλουσ τῆσ ςυμωορᾶσ ἐκπζμπει τῷ βαςιλεῖ.
οὓσ πάλιν ἐκεῖνοσ πρὸσ τὸν ἀμερμουμνῆν ἐξαπζςτειλεν, ἀποδοκῆναί οἱ
ηθτῶν τοφσ τε λθωκζντασ διαωανεῖσ ἄνδρασ ἐν τῇ πολιορκίᾳ καὶ τοὺσ
κατὰ γζνοσ αὐτῷ προςικοντασ καὶ τοὺσ λοιποὺσ αἰχμαλϊτουσ, εἴκοςιν

ἐπὶ τζςςαρςι κεντθνάρια δϊςειν ὑπιςχνοφμενοσ ὑπὲρ λφτρων αὐτῶν.
ὁ δὲ τὴν πρεςβείαν δεξάμενοσ πάλιν μεκ' ὕβρεων τοὺσ πρζςβεισ ἀπζπεμψεν, ἀνόθτοσ ἂν εἶναι εἰπϊν, εἰ χίλια καταναλϊςασ κεντθνάρια ἐπὶ ςυλλογῇ τοῦ οἰκείου ςτρατοῦ τοςοφτων ἀποδϊςει τοὺσ ἡλωκότασ κεντθναρίων.
[Theoph.24] Ἀπράκτων δὲ τῶν πρζςβεων ὑποςτρεψάντων τῇ ἀπλθςτίᾳ τῆσ
ςυμωορᾶσ πλθγεὶσ ὁ Θεόωιλοσ πᾶςάν τε βρῶςιν καὶ πόςιν ἀποςτρεωόμενοσ καὶ ςχεδὸν ἀπόςιτοσ γεγονὼσ καὶ μθδὲν ἕτερον προςιζμενοσ, ἢ
τὸ ἐκ χιόνοσ ἀποκλιβόμενον ὕδωρ, δυςεντερίασ ἑάλω νοςιματι. ἀλλὰ
καίπερ οὕτωσ ἔχων πονιρωσ, οὐκ ἠρζμει, οὐδὲ μετρίωσ ἔωερε τὴν τοῦ
Ἀμωρίου καταςτροωιν, ἀλλὰ καιρὸν καὶ τρόπον ἐηιτει, πῶσ ἂν ἀμφναιτο τὸν ἐχκρόν. διὸ καὶ ςτζλλει πρὸσ τὸν ῥῆγα Φραγγίασ τὸν πατρίκιον Θεοδόςιον, ἐκ τοῦ τῶν Βαβουτηίκων καταγόμενον γζνουσ, ἐπικουρίαν τε ἐξαιτῶν πεμωκῆναι αὐτῷ καὶ ἀποςτεῖλαι δφναμιν ἀξιόμαχον
καὶ κακῶςαι μζρθ τινὰ τῆσ Λιβφθσ τῷ ἀμερμουμνῇ διαωζροντα. ἀλλ'
αὕτθ μὲν ἡ πρεςβεία ἄπρακτοσ ἔμεινε, τοῦ Θεοδοςίου κακ' ὁδὸν τὴν
ηωὴν καταςτρζψαντοσ. ὁ δὲ Θεόωιλοσ καὶ ταφτθσ διεκπεςὼν τῆσ ἐλπίδοσ ἐπὶ πλζον τε ὑπὸ τῆσ νόςου ςωιγγόμενοσ ἄνειςι κλινιρθσ πρὸσ
τὴν Μαγναφραν, ἐν ᾗ τιν τε ςφγκλθτον ἐκκλθςιάςασ καὶ τὸ λοιπὸν
ἐμωανὲσ μζροσ τῆσ πόλεωσ τὰ κακ' ἑαυτὸν ἐξετραγῴδει καὶ ὠλοωφρετο
καὶ τοὺσ ςυνειλεγμζνουσ ἐηιτει τὴν εἰσ αὐτὸν ἀπομνθμονεφειν εὔνοιαν
ἐν τῷ πίςτιν καὶ εὐμζνειαν τθρῆςαι πρόσ τε τὴν αὐτοῦ ςφηυγον καὶ
τὸν παῖδα καὶ διαωυλάξαι τοφτοισ τὴν βαςιλείαν ἀνεπιβοφλευτον.
ἐπικλαςκζντων δὲ τῶν ςυνθκροιςμζνων τοῖσ ἐλεεινοῖσ τοφτοισ ῥιμαςι
τοῦ βαςιλζωσ ὀδυρμὸσ ἤρκθ καὶ κωκυτὸσ παρὰ πάντων. καὶ πάντεσ
κεοκλυτοῦντεσ θὔχοντο μὲν τῷ βαςιλεῖ ὑγείαν τε καὶ ηωιν, εἰ δ', ὅπερ
ἀπευκτὸν ἦν αὐτοῖσ, κάνατοσ, ἔλεγον, ἐπακολουκιςει, ὑπὲρ τῆσ αὐτοῦ
γαμετῆσ, ςωῶν δὲ δεςποίνθσ, καὶ τῶν παίδων ὑπιςχνοῦντο καὶ αὐτάσ,
εἰ δειςοι, προζςκαι τὰσ ψυχὰσ καὶ τθρῆςαι τοφτοισ τὴν βαςιλείαν
ἀδιαλϊβθτον. καὶ οἱ μὲν κατεπθγγείλαντο ταῦτα, ὁ δὲ βαςιλεὺσ ὑπὸ
τῆσ νόςου τελζωσ τακεὶσ καὶ μικρὸν ἐπιβιοὺσ τὸ κοινὸν ἀνεπλιρωςεν
ὄωλθμα, ἐπὶ δϊδεκα ἔτεςι καὶ μθςὶ τριςὶ τὴν βαςιλείαν ἰκφνασ.
[Theoph.25] Ἐπεὶ δζ, ὡσ ωκάςασ ὁ λόγοσ ἐδιλωςε, χϊραν ἔςχον οἱ διαβάλλοντεσ τὸν Θεόωοβον ἀπὸ τῶν εἰρθμζνων αἰτιῶν, ὡσ ἔγνω Θεόωιλοσ
τὸ τζλοσ τῆσ ἑαυτοῦ βιοτῆσ, ἐν δεςμωτθρίῳ τίκθςιν αὐτὸν ηοωωδεςτάτῳ
κατὰ τὸν Βουκολζοντα. καὶ ἤδθ τοῦ τζλουσ ἐγγίηοντοσ προςζταξεν ἀποτεμεῖν τοφτου τὴν κεωαλὴν καὶ αὐτῷ ἐνεγκεῖν. ἥνπερ δεξάμενοσ καὶ ταῖσ
[Theoph.25.6] χερςὶ τῶν τριχῶν ἐπαωϊμενοσ ἔςχατον ἐπεῖπε λόγον, ὡσ ‘ἀπὸ τοῦ
νῦν οὔτ' ἐγὼ Θεόωιλοσ, οὔτε ςὺ Θεόωοβοσ.’ τινὲσ δὲ τῷ Ὠορφωᾳ
δρουγγαρίῳ τῆσ βίγλασ τυγχάνοντι ἀνατικζαςι τὴν τοῦ Θεοωόβου
ςωαγιν, αὐκαιρζτωσ αὐτὴν ἐργαςαμζνῳ μθδενὸσ κελεφςαντοσ.
[Mich3.t] ΜΙΧΑΗΛ Ο ΤΙΟ΢ ΘΕΟΦΙΛΟΤ ΢ΤΝ Σῌ ΜΗΣΡΙ ΑΤΣΟΤ
[Mich3.1] Καταςτρζψαντοσ δὲ τοῦ Θεοωίλου τὴν ηωὴν ὁ υἱὸσ αὐτοῦ Μιχαὴλ
τὰ ςκῆπτρα τῆσ βαςιλείασ ἀναδζχεται ςὺν τῇ μθτρὶ Θεοδϊρᾳ, ἐπιτρόπουσ ἔχων καὶ ῥυκμιςτάσ, οὓσ αὐτῷ ἐν διακικαισ ἐπζςτθςεν ὁ πατιρ,
τόν τε μάγιςτρον Μανουὴλ καὶ δομζςτικον χρθματίςαντα τῶν ςχολῶν,
καὶ τὸν πατρίκιον Θεόκτιςτον καὶ λογοκζτθν τοῦ δρόμου. οἳ παραχρῆμα
τοῦ κανεῖν τὸν Θεόωιλον ἐξελκόντεσ εἰσ τὸν ἱππόδρομον κἀκεῖςε τὸν
δῆμον ἐκκλθςιάςαντεσ λόγουσ τε διῆλκον τῆσ πρὸσ αὐτοὺσ ἀναμιμνιςκοντεσ εὐνοίασ τοῦ βαςιλζωσ καὶ ἐπαγωγὰ πολλὰ καὶ κελκτιρια λζξαντεσ
τὴν τῶν ἀκουόντων εὐμζνειαν ἐπεςπάςαντο, ὑποςχομζνων τὸ ἑαυτῶν

ἐκχζαι αἷμα ὑπὲρ τῆσ ςωτθρίασ τοῦ βαςιλζωσ. καὶ ὅρκοισ εὐκὺσ ἐνεπζδουν τοὺσ λόγουσ.
[Mich3.2] Ἐγκρατοῦσ δὲ τῆσ βαςιλείασ ςὺν τῷ υἱῷ γενομζνθσ τῆσ Θεοδϊρασ, εὐκὺσ καὶ ἐκ προοιμίων ὑποκικαισ ἀνδρῶν εὐςεβῶν τὰ τῆσ αἱρζςεωσ ἀνεςκοπεῖτο τῶν εἰκονομάχων, ἀπὸ τῆσ βαςιλείασ Λζοντοσ τοῦ
ἐξ Ἀρμενίων καὶ μζχρι τῆσ τελευτῆσ Θεοωίλου τὴν ὑπὸ Ῥωμαίουσ διανεμομζνθσ. ςυνεπετίκετο δὲ τῇ κακαιρζςει ταφτθσ καὶ ὁ Θεόκτιςτοσ. ὁ δὲ
Μανουὴλ ἐπί τινα καιρὸν ὀκλάηων ἦν, οὐδεὶσ δὲ παρρθςιάςαςκαι ἐτόλμα καὶ εἰσ τοὐμωανὲσ ἐνεγκεῖν λόγον περὶ τῆσ ταφτθσ καταςτροωῆσ, τοῦ
πλείςτου μζρουσ τῆσ ςυγκλιτου καὶ τῆσ ςυνόδου καὶ αὐτοῦ τοῦ πατριάρχου τῇ αἱρζςει κατιςχθμζνων. μόνοσ δὲ τοῦτο ἐτόλμθςε κινθκεὶσ ἐκ κείασ
ἐνεργείασ ὁ Μανουιλ. πρότερον μὲν γάρ, ὡσ εἴρθται, ἐνδοιάηων ἦν περὶ
τὴν τῶν πανςζπτων εἰκόνων προςκφνθςιν, ὕςτερον δὲ ταφτθν ἠςπάςατο
ἐκ τοιαφτθσ αἰτίασ. νόςῳ κατεςχζκθ χαλεπωτάτῃ καὶ ἀπζγνωςτο αὐτῷ
ἡ ηωι, πάςθσ ἰατρικῆσ τζχνθσ ἀποκαμοφςθσ. ἦλκον οὖν τινεσ πρὸσ
αὐτὸν ἀκθκοότεσ τοῦτον τεκνάναι εὐλαβεῖσ μοναχοὶ ἀπὸ τῆσ τοῦ ΢τουδίου
μονῆσ. προςεγγίςαντεσ δὲ τῇ κλίνῃ καὶ γνόντεσ αὐτὸν ἔτι ηῆν τε καὶ
ἐμπνεῖν, εὐθγγελίηοντο ηωὴν αὐτῷ καὶ ἀνάρρωςιν καὶ πρὸσ τὴν ἔμπροςκεν ὑγείαν ἀποκατάςταςιν. ὁ δὲ πρότερον μὲν διθπίςτει. ὅμωσ ἐνιςταμζνων τῶν κείων ἀνδρῶν καὶ μὴ ἐνδοιάηειν λεγόντων πρὸσ τὴν δφναμιν
τοῦ κεοῦ τὴν ἀποκαλυωκεῖςαν αὐτοῖσ, μικρὸν ἀνενεγκὼν τῆσ νόςου
οὗτόσ ωθςι πρὸσ αὐτοὺσ λεπτῷ καὶ ἀδρανεῖ τῷ ἄςκματι· ‘καὶ πῶσ ἔςται
μοι τοῦτο, ὦ κεῖοι πατζρεσ; αἱ ψυχικαὶ δυνάμεισ ἀπολελοίπαςι, τὸ ςῶμα
τζλεον ἐξθςκζνθςε καὶ κατζςκλθκεν. ἐγὼ δὲ κεῖμαι τεταριχευμζνοσ καὶ
ςκελετόσ, ἐν οὐδενὶ διαωζρων ἑτζρῳ τῶν τεκνθκότων, ἢ μόνῳ τῷ ἀναπνεῖν.
τίσ οὖν ἐλπὶσ ἢ ποῖοσ λόγοσ ἔςεται ὁ πείςων με ἀναρρωςκιςεςκαι καὶ
εἰσ τὴν προτζραν εὐεξίαν ἐλκεῖν;’ ὑπολαβόντεσ οὖν οἱ ὅςιοι ἔωθςαν πρὸσ
αὐτόν· ‘πάντα δυνατὰ καὶ οὐδὲν ἀδυνατεῖ τῷ κεῷ. εἰ οὖν ςπουδάςεισ
ἀναρρωςκεὶσ τὴν τῶν εἰκονομάχων ἀποςβζςαι πυρκαϊὰν καὶ τὰσ ἱερὰσ
εἰκόνασ κατὰ τοὺσ παλαιοὺσ καὶ πατρικοὺσ κεςμοὺσ ἀναςτθλῶςαι,
εὐαγγελιηόμεκά ςοι τὴν ηωιν.’ εἶπον, καὶ ὑπεχϊρθςαν. τῷ δὲ Μανουὴλ
παραδόξωσ καὶ ὑπὲρ πᾶςαν προςδοκίαν ἥ τε νόςοσ ἐρράϊςε καὶ αἱ
ωυςικαὶ ἐνζργειαι ἀκωλφτωσ ἐπετελοῦντο καὶ ἐν βραχεῖ τῷ χρόνῳ τελζαν
τοῦ ἀρρωςτιματοσ ἐςχικει ἀπαλλαγιν. ῥᾴων δὲ τῆσ νόςου γενόμενοσ
ἐξιππαςάμενοσ εὐκὺσ ἄπειςι πρὸσ τὸ παλάτιον καὶ εἴςειςι πρὸσ τὴν
βαςιλίδα καὶ πάντα τρόπον αὐτὴν παρεκίνει τὰσ κείασ ἀναςτθλῶςαι
εἰκόνασ, πάλαι καὶ αὐτὴν ἀωορμῆσ δράξαςκαι γλιχομζνθν, διὰ παντὸσ
ἐρεκιηομζνθν παρὰ τῆσ οἰκείασ μθτρὸσ εἰσ τοῦτο καὶ τῶν μθτραδζλωων
τῶν πατρικίων. ὅμωσ δὲ ἀντζπιπτεν ἡ Θεοδϊρα τοῖσ λόγοισ τοῦ Μανουιλ,
εἴτε τοὺσ πρὸσ τὸν ἄνδρα ὅρκουσ εὐλαβουμζνθ, εἴτε, ὡσ ἔωαμεν, καὶ τὸ
πλῆκοσ δεδοικυῖα τῶν τῇ αἱρζςει κατειλθμμζνων. ἐγκειμζνου δὲ τοῦ
Μανουὴλ ἔωθςεν ἡ Θεοδϊρα, ὡσ ‘ὁ ἐμόσ, ὦ μάγιςτρε, ἀνιρ τε καὶ
βαςιλεὺσ ἀκριβείασ ἦν ἐραςτὴσ καὶ οὐδὲν ἀπεριςκζπτωσ ἔπραξε πϊποτε,
καὶ τόδε τὸ δόγμα, εἰ μὴ ἀπθγορευμζνον ἦν τοῖσ ἱεροῖσ νόμοισ καὶ ταῖσ
ἁγίαισ γραωαῖσ, οὐκ ἂν ἐξῶςε τοῦτο τῆσ ἐκκλθςίασ.’ ταῦτα δὲ ἐκείνθσ
εἰποφςθσ ταχεῖαν ἠπείλθςεν αὐτῇ καταςτροωὴν τῆσ ηωῆσ καὶ τῆσ
βαςιλείασ ἔκπτωςιν, καὶ οὐκ αὐτῇ μόνον, ἀλλὰ καὶ τῷ ταφτθσ υἱῷ, εἰ μὴ
τὸν κεῖον κόςμον τῶν ἱερῶν εἰκόνων ἀποδοίθ ταῖσ ἐκκλθςίαισ. τοφτου
τοῖσ λόγοισ εἴτ' ἐκδειματωκεῖςα, εἴτε καὶ ἄλλωσ ἀρεςκομζνθ, ὡσ εἴπομεν,
ἡ βαςιλὶσ ὅλθ τοῦ ἔργου γίνεται. καὶ εὐκὺσ ἀγείρεςκαι ἐν τοῖσ ςκθνϊμαςι
τοῦ Θεοκτίςτου προςζταττε πάντασ τοὺσ ἐπὶ ςυνζςει καὶ λόγῳ κεκοςμθ-

μζνουσ ἔκ τε τῆσ ςυγκλιτου καὶ τῆσ ςυνόδου καὶ λόγουσ κινεῖν καὶ
προβάλλεςκαι περὶ ὀρκοδοξίασ. πάντων δζ, ὡσ ἔποσ εἰπεῖν, ςυνακροιςκζντων καὶ λόγων πολλῶν ῥυζντων, καὶ μαρτυριῶν ἀπὸ τῆσ κείασ γραωῆσ
παραχκειςῶν οὐκ ὀλίγων, τὸ εὐςεβὲσ ὑπερίςχυςε μζροσ καὶ δόγμα γζγονε
τὰσ κείασ παραχρῆμα ἀναςτθλοῦςκαι εἰκόνασ, τῶν ἀρχιερζων καὶ
μοναχῶν καὶ ςυγκλθτικῶν, ὅςοι τῷ πάκει κατείχοντο πρότερον, τῶν
πλειόνων τὸ κρεῖττον μεταμακόντων καὶ μεταςτοιχειωκζντων πρὸσ τὴν
ἀλικειαν, ὅςοισ δὲ δευςοποιὰ κακίκετο ἡ τῆσ ἀςεβείασ βαωὴ καὶ ἀμετακζτωσ εἶχον, ἀπελθλαμζνων τῆσ πόλεωσ καὶ ὑπερορίαισ παραπεμωκζντων,
κακαιρεκζντοσ καὶ τοῦ δυςςεβοῦσ πατριάρχου καὶ τοῦ ἀρχιερατικοῦ
κρόνου ἀπορριωζντοσ δι' ἀποςτολῆσ ἀξιολόγων ἀνδρῶν τῶν εἰσ ωυλακὴν
τεταγμζνων τοῦ παλατίου. οἷσ πρότερον μὲν κατελκεῖν οὐκ ἐπείκετο,
οὐδ' ἑκϊν γε αὐτῆσ τῆσ ἐκκλθςίασ ἐκςτῆναι διεβεβαίου. ὡσ δ' οὗτοι
ὑποςτρζψαντεσ πρὸσ τὴν πζμψαςαν βαςιλίδα γνϊριμα τεκείκαςι τὰ τῆσ
ἀπεικείασ, ὁ πατρίκιοσ κᾶττον ἐκπζμπεται Βάρδασ, ὁ τῆσ δεςποίνθσ
ἀδελωόσ, τοῦ χάριν πευςόμενοσ μὴ τῇ ὀρκοδόξῳ πίςτει τοῦ πατριαρχείου
οὐκ ἀπανίςταται. ὁ δ' Ἰαννὴσ πανοῦργοσ ὢν καὶ γράψαι καὶ ςυκοωαντίασ ῥάψαι εἴπερ τισ εἰδὼσ μολίβδῳ καταςτίξασ τὴν ἑαυτοῦ γαςτζρα καὶ
τὰ νῶτα καὶ τοὺσ γλουτοφσ, ὡσ δοκεῖν μαςτιχκῆναι παρά τινων, καὶ
παρὰ τῶν πεμωκζντων ταῦτα πακεῖν κεκραγὼσ βαρβαρικῶσ ἐπικεμζνων
αὐτῷ, καὶ μᾶλλον παρὰ Κωνςταντίνου τοῦ δρουγγαρίου τῆσ βίγλασ,
ἠντιβόλει ςυγχωρθκῆναι πρὸσ μικρόν, ἔςτ' ἂν ἀωανιςκεῖεν αὐτοῦ τὰ
ςτίγματα. καὶ ὁ μὲν Ἰαννὴσ ταῦτα, ὁ δὲ Βάρδασ τοῦ ςκαιωριματοσ
ἀπελεγχκζντοσ εἰσ κυμὸν κινθκεὶσ καὶ ἄκοντα τοῦτον τοῦ πατριαρχείου
κατάγει. οὗ κατενεχκζντοσ ἡ δζςποινα ἀντειςιγαγε τῇ ἐκκλθςίᾳ πατριάρχθν τὸν ἱερὸν καὶ κεῖον Μεκόδιον, ἔτι τῆσ ὁμολογίασ καὶ τοῦ μαρτυρίου
ἐν τῇ ςαρκὶ τὰ ςτίγματα περιωζροντα, πάντων τῶν εὐςεβῶν ἱερζων,
λαϊκῶν τε καὶ μοναχῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν ἐν τοῖσ ὄρεςιν ἀςκουμζνων μετὰ
πολλῆσ τῆσ περιχαρείασ ἀποδεξαμζνων τὴν προβολὴν καὶ ἀκρόον τὴν
βαςιλίδα καταλαβόντων καὶ ὁμοωϊνωσ αἰωνίῳ ἀνακζματι παραδεδωκότων τὴν αἵρεςιν. ταῦτα μὲν καὶ ἐν προοιμίοισ τῇ ἀοιδίμῳ Θεοδϊρᾳ καὶ
τῷ ταφτθσ υἱῷ κατεπράχκθ τὰ κατορκϊματα.
[Mich3.3] Ὁ δ' ἀνίεροσ Ἰαννὴσ μοναςτθρίῳ τινὶ κακειρχκεὶσ καὶ ἔν τινι
μζρει τοφτου ἀνεςτθλωμζνθν κεαςάμενοσ εἰκόνα Χριςτοῦ τοῦ κεοῦ καὶ
τῆσ κεομιτοροσ καὶ τῶν ἀρχαγγζλων, τῷ ἑαυτοῦ διακόνῳ προςζταξεν
ἀναβάντι τῶν ςεβαςμίων εἰκόνων ἀνορφξαι τοὺσ ὀωκαλμοφσ, εἰπὼν μὴ
ἔχειν αὐτοὺσ τὴν τοῦ ὁρᾶν δφναμιν. ὡσ οὖν ἐπφκετο ταῦτα ἡ εὐςεβὴσ
[Mich3.3.6] δζςποινα, ηιλῳ κείῳ ἐκπυρωκεῖςα τοὺσ αὐτοῦ διορφξαι προςζταξεν
ὀωκαλμοφσ. ἀλλὰ τοῦτο μὲν οὐκ ἐγίνετο μεςιτευςάντων ἐπιτθδείων
τινῶν, δορυωόρουσ δ' ἐκπζμψαςα μάςτιξιν αὐτὸν κατῃκίςατο λϊρων
διακοςίων. ἤνεγκε δὲ τὸν Ἰαννὴν ἡ μεγαλόπολισ αὕτθ καὶ παςῶν
προκακθμζνθ πόλεων, τῆσ τῶν Μωροχαρηανίων καταγόμενον γενεᾶσ.
ἁψάμενον δὲ ἤδθ καὶ γεροντικῆσ ἡλικίασ ἡ μονὴ τῶν καλλινίκων μαρτφρων ΢εργίου καὶ Βάκχου, ὥςπερ τινὰ δράκοντα ἐν ἐκκλθςίᾳ ἐμωωλεφοντα
εἶχεν ἡγοφμενον ἐν αὐτῇ, ἐν ταῖσ κατὰ μικρὸν γενόμενον ἀναβάςεςι τῇ
τε τῶν εἰκονομάχων ἀκζῳ αἱρζςει ἰςχυρῶσ προςτετθκότα καὶ γοθτείαισ
προςανζχοντα καὶ λεκανομαντείαισ διὰ βίου παντόσ, διαωερόντωσ τε
ἀγαπθκζντα τῷ πατρὶ Θεοωίλου Μιχαὴλ τῷ Σραυλῷ, εἴτε τῷ κοινωνεῖν
τῆσ αὐτοῦ αἱρζςεωσ, εἴτε καὶ τῷ λογιότθτοσ κτιςαςκαι δόξαν, τοῦ
Θεοωίλου τε διδάςκαλον γεγονότα. καὶ ἐπεὶ οὗτοσ τὰσ τῆσ βαςιλείασ
κατζςχεν ἡνίασ, ςφγκελλον μὲν πρῶτον τοῦτον τιμᾷ, εἶκ' ὕςτερον καὶ

πατριάρχθν κακίςτθςι Κωνςταντινουπόλεωσ, προγνϊςεισ τινὰσ διὰ
λεκανομαντείασ καὶ γοθτείασ αὐτῷ ἀπαγγζλλοντα. κατζτρεχζ ποτε τὴν
Ῥωμαίων ἔκνοσ ἄπιςτον καὶ ςκλθρόν, ὑω' ἡγεμόςι τριςὶ ςτρατθγοφμενον. καί, ὡσ εἰκόσ, ἐπὶ τοφτῳ τοῦ Θεοωίλου ἀνιωμζνου ἀποκζςκαι τὴν
ἀκυμίαν ὁ Ἰαννὴσ παρεκάλει καὶ κάρςουσ πλθρωκῆναι, εἴγε μόνον τῇ
αὐτοῦ ςυμβουλῇ πεικαρχιςειεν. ἡ δὲ ςυμβουλὴ ἦν τοιαφτθ· ἐν τοῖσ εἰσ
τὸν εὔριπον τοῦ ἱππικοῦ ἱςταμζνοισ χαλκοῖσ ἀνδριᾶςι καί τισ ἀνδριὰσ
ἵςταςκαι ἐλζγετο τριςὶ διατυποφμενοσ κεωαλαῖσ. προςτάττει τοίνυν ὁ
Ἰαννὴσ ἰςαρίκμουσ ςωφρασ χαλκευκῆναι ταῖσ κεωαλαῖσ, ἀνδράςι τε ταφτασ
ἐγχειριςκῆναι κατὰ χεῖρα γενναίοισ, κατά τινα δὲ τεταγμζνθν ὥραν
νυκτερινὴν ἅμα αὐτῷ γενζςκαι πρὸσ τὸν εἰρθμζνον ἀνδριάντα, καὶ
ἡνίκα τοφτοισ κελεφςειε, παίειν ἰςχυρῶσ ταῖσ ςωφραισ τὰσ κεωαλάσ, μζχρισ
ἂν κατενεχκεῖεν εἰσ γῆν ὡσ ἐξ ἑνὸσ κροφματόσ τε καὶ πλιξεωσ. ἡςκεὶσ οὖν
τοῖσ λόγοισ ὁ βαςιλεὺσ οὕτω γενζςκαι προςζταξε. καὶ γενομζνων ἐκεῖςε
τῶν ἀνδρῶν ἅμα τῷ Ἰαννῇ πόρρω νυκτῶν (ἦν δ' ὁ Ἰαννὴσ μετὰ λαϊκοῦ
ςχιματοσ, ἵνα μὴ κατάωωροσ γζνθται) τοὺσ ςτοιχειωτικοὺσ λόγουσ
ἐπειπὼν καὶ τὴν ἐνοῦςαν δφναμιν ἐκ τῶν τοιοφτων τοῦ ἀνδριάντοσ
ἀωελόμενοσ παίειν τοὺσ ἄνδρασ ἐκζλευε νεανικῶσ τε καὶ ἰςχυρῶσ. καὶ οἱ μὲν
δφο ἰςχυροτάταισ χρθςάμενοι ταῖσ καταωοραῖσ τὰσ δφο τοῦ ἀνδριάντοσ
ἀπζκοψαν κεωαλάσ, ὁ τρίτοσ δὲ μαλακωτζραν ποιιςασ τὴν πλθγὴν
μικρὸν μὲν κατζκλινεν, οὐ μὴν καὶ ὅλθν τοῦ ςϊματοσ ἀπζτεμε τὴν κεωαλιν. οἷσ δὴ παραπλθςίωσ καὶ τὰ κατὰ τοὺσ ἡγεμόνασ τοῦ ἔκνουσ ἐπθκολοφκθςε, ςτάςεωσ γάρ τινοσ κραταιᾶσ ἐπειςπεςοφςθσ τῷ γζνει, ταφτῃ
δὲ καὶ μάχθσ ἐμωυλίου ἐπακολουκθςάςθσ, οἱ δφο τῶν ἡγεμόνων πίπτουςιν, ἐπλιγθ δὲ καὶ ὁ τρίτοσ, οὐ μιν γε καιρίωσ, ἤργθςε δ' ὅμωσ ἐκ τῆσ
πλθγῆσ, καὶ οὕτωσ τὸ ἔκνοσ ἠςκενθκὸσ οἴκαδε ἀπενόςτθςε. καὶ τὰ μὲν
τῆσ γοθτείασ οὕτωσ.
[Mich3.4] Σῷ δὲ γόθτι τοφτῳ ἀδελωὸσ ἦν ςαρκικόσ, ὄνομα τῷ ἀνδρὶ Ἀρςαβιρ, τὴν τφχθν πατρίκιοσ. τοφτῳ προάςτειον ἦν κατὰ τὸ εὐϊνυμον
μζροσ τοῦ ΢τενοῦ, ἔγγιςτα τῆσ μονῆσ τοῦ ἁγίου Φωκᾶ, οἰκοδομὰσ ἔχον
πολυτελεῖσ, ςτοάσ τε καὶ βαλανεῖα καὶ διατριβὰσ ἄλλασ ἐπιτερπεῖσ.
ἐκεῖςε δὴ ὁ γόθσ ςυχνὰσ ποιῶν τὰσ καταγωγάσ, ὑπόγαιόν τι καταςκευάςασ ἐνδιαίτθμα καὶ τῷ Σροωωνίου παρόμοιον, ὄπιςκεν δὲ πυλίδα δθμιουργιςασ εἴςω τοὺσ κζλοντασ παραπζμπουςαν, τοὺσ βουλομζνουσ ἐδζχετο
ἐν ἐκείνῳ τῷ πονθρῷ ἐργαςτθρίῳ, νῦν μὲν ἐταμιεφοντο καλαμθπολοφμεναι μονάηουςαί τε καὶ ἄλλωσ γυναῖκεσ τὸ κάλλοσ διαπρεπεῖσ, αἷσ
ςυνεωκείρετο, νῦν δὲ ἡπατοςκοπίαι καὶ λεκανομαντεῖαι καὶ γοθτεῖαι καὶ
νεκυομαντεῖαι ἐνθργοῦντο, δι' ὧν πολλάκισ ςυνεργίᾳ δαιμόνων τινὰ τῶν
μελλόντων προζλεγεν. ἀλλὰ τοῦτο τὸ κτῆμα ἐλκὸν ὕςτερον εἰσ τὸν
παρακοιμϊμενον εἰσ ἔδαωοσ κατεςτράωθ καὶ εἰσ μονὴν κατεςκευάςκθ ἐπ'
ὀνόματι Φωκᾶ τοῦ μεγαλομάρτυροσ. κακαιρζςει δζ, ὡσ εἴπομεν, οὗτόσ
τε καὶ οἱ τοφτου μζτοχοι κακυποβλθκζντεσ οὐδ' οὕτωσ ἡςυχίαν ἦγον,
ἀλλὰ κατὰ τῶν ἁγίων ἔτι ἐνεανιεφοντο εἰκόνων καὶ πονθρὰ κατὰ τῶν
εὐςεβῶν ἐμελζτων. ςυκοωαντίαν γὰρ ῥάψαντεσ κατὰ τοῦ μεγάλου
Μεκοδίου ἐπειρῶντο διαβάλλειν τὸν ἀνεπίλθπτον καὶ οὕτω τὸ τῶν
ὀρκοδόξων λυπῆςαι πλῆκοσ. χρυςίου γὰρ πολλοῦ ὑποωκείραντζσ τινα
γυναῖκα καὶ ὑποςχζςεςιν, εἰ μόνον τοφτοισ ςυμωιςειε (μιτθρ τὸ γφναιον
ἦν Μθτροωάνουσ τοῦ μετζπειτα ΢μφρνθσ προεδρεφςαντοσ), πείκουςι
κατειπεῖν τοῦ ἁγίου πρόσ τε τὴν δζςποιναν καὶ τοὺσ ἐπιτρόπουσ τοῦ βαςιλζωσ, ὡσ εἴθ αὐτῇ πεπλθςιακϊσ. βῆμα γοῦν εὐκζωσ ωρίκθσ μεςτὸν ἐκ πολιτικῶν καὶ ἱερῶν ἀνδρῶν ςυγκροτοφμενον. παρῆςαν οἱ εὐςεβεῖσ κατθωείασ

καὶ λφπθσ πεπλθρωμζνοι, οὐκ ἀπῆςαν οἱ ἀςεβεῖσ μῶμον ἐκ τῆσ πράξεωσ
οὐ τὸν τυχόντα προςτριβῆναι τῇ τῶν ὀρκοδόξων ἐκκλθςίᾳ οἰόμενοι.
παρῆςαν οἱ ςυκοωάνται μζγα ωρονοῦντεσ καὶ γεγαννυμζνοι, ὡσ τάχα
τῆσ κατθγορίασ πρόχειρον ἐχοφςθσ τὸν ἔλεγχον. παρῆγον εἰσ μζςον τὸ
γφναιον καὶ ἃ ἐδιδάχκθ τοῖσ δικάηουςιν ἐκριάμβευεν. ἐςκυκρϊπαηον
οἱ δικαςταί, καὶ τῶν ἄλλων πλζον ὁ μάγιςτροσ Μανουιλ, εἰ δι' ἑνὸσ
ἀνκρϊπου κινδυνεφςει τὸ τῶν ὀρκοδόξων πλιρωμα γζλωσ γενζςκαι
τοῖσ ἀντικζτοισ. τοφτων πάντων ἐπῃςκθμζνοσ ὁ ἱερὸσ Μεκόδιοσ, καὶ τοὺσ
μὲν ἀςεβεῖσ τῶν ἐλπίδων μεταςτῆςαι βουλόμενοσ, τοὺσ δ' εὐςεβεῖσ
ἀπαλλάξαι τῆσ καταςχοφςθσ βαρυκυμίασ καὶ τῇ ἐκκλθςίᾳ μὴ λίκοσ
γενζςκαι προςκόμματοσ, μθδὲν τὸν ὄχλον ὑποςτειλάμενοσ, ἀποςειςάμενοσ τὴν ἀναβολὴν ἐπ' ὄψει πάντων τῶν κεωμζνων ἀπογυμνοῖ τὰ
αἰδοῖα ὁ πάςθσ αἰδοῦσ καὶ τιμῆσ ὄντωσ ἄξιοσ. καὶ ἐωάνθ τοῖσ πᾶςι ταῦτα
μεμαραςμζνα ἀπό τινοσ νόςου καὶ τῆσ ωυςικῆσ παντάπαςιν ἐνεργείασ
ἄμοιρα. αἰςχφνθσ τὸ πρᾶγμα τοὺσ χαιρεκάκουσ ἐνζπλθςε καὶ τοὺσ
ςυκοωάντασ, εὐωροςφνθσ δ' ὅτι πολλῆσ καὶ κυμθδίασ τοὺσ εὐςεβεῖσ. καὶ
προςβαλόντεσ αὐτῷ μεκ' ὑπερβαλλοφςθσ περιχαρείασ κατθςπάηοντο,
περιεπλζκοντο, οὐκ εἶχον, ὅπωσ τῷ πλικει χριςονται τῆσ χαρᾶσ. καί τισ
τῶν γνθςιωτζρων προςελκὼν ἠρζμα ἐπθρϊτα τὸν πατριάρχθν, τὸν
τρόπον μακεῖν ἐκζλων τοῦ μαραςμοῦ τῶν μορίων. ἀναλαβὼν δὲ οὗτοσ
διθγεῖτο ἄνωκεν καὶ ἐξ ἀρχῆσ, ὅτιπερ· ‘ἐν Ῥϊμῃ πεμωκεὶσ πρὸσ τὸν
πάπαν διὰ τὰσ κατὰ Νικθωόρου τοῦ ἁγιωτάτου πατριάρχου ἀνεγερκείςασ ἐπαγωγὰσ κἀκεῖςε διάγων ἠνωχλικθν ὑπὸ τοῦ ωιλοςάρκου
δαίμονοσ, ὃσ οὐκ ἐνζλιπε νφκτωρ καὶ μεκ' ἡμζραν γαργαλίηων καὶ μίξεϊσ
μοι ςαρκικῆσ ἀνακινῶν ἔρωτασ. ἀναωλεγόμενοσ δὲ τῷ πάκει, ὡσ ἤδθ καὶ
ἡττϊμενοσ ἔγνων, Πζτρῳ τῷ ἀποςτόλῳ τῷ κορυωαίῳ ἀνζκθκα ἐμαυτὸν
καὶ τοῦτον ἐξελιπάρουν ἀπαλλάξαι με τῆσ ςωματικῆσ ταφτθσ ὀρζξεωσ.’
καὶ τὸν ἐπιςτάντα νυκτὸσ ἅψαςκαι τῇ δεξιᾷ χειρὶ τῶν αἰδοίων καὶ
καταπρῆςαι, ἐπειπόντα τοῦ λοιποῦ μὴ πτοεῖςκαι τὴν ωιλιδονον ὄρεξιν.
‘διχπνιςκεὶσ δὲ μετὰ ςωοδρᾶσ ἀλγθδόνοσ εὑρζκθν ἔχων, ὡσ ἐκεάςαςκε.’
ταῦτα τοῦ πατριάρχου εἰπόντοσ οὐκ ἀναςχετὸν ὁ Μανουὴλ νομίςασ τὸ
τφρευμα ἔγνω ἐξετάςει δοκῆναι τὸ γφναιον, ἐω' ᾧ διαςαωῆςαι τὴν
μθχανορραωίαν. ξίωοσ τε οὖν εὐκὺσ τοφτῳ ἐπανετείνετο καὶ ῥάβδοι
ἐκομίηοντο ἠκανκωμζναι, καὶ οἱ διμιοι παρειςτικειςαν εὐτρεπεῖσ. οἷσ
ἐκδειματωκεῖςα ἡ δφςτθνοσ τίκθςιν ἔκπυςτον τὴν ἀλικειαν, τὴν μθχανιν, ὅπωσ ἐρράωθ, τὴν ἀπάτθν, ἣν ἠπατικθ διά τε τῆσ δόςεωσ τοῦ
χρυςίου καὶ τῶν πολλῶν ὑποςχζςεων, τὰ πράξαντα πρόςωπα καὶ τὴν
ὅλθν ςκευωρίαν τοῦ δράματοσ. προςετίκει δ', ὅτι καὶ εἰ ἀπζλκοι τισ εἰσ
[Mich3.4.63] τὴν ταφτθσ οἰκίαν, εὑριςει τὸ χρυςίον ἐν βαλαντίῳ ἔν τινι κιβωτίῳ
ςίτου πεπλθρωμζνῳ. εὐκὺσ ἀπεςτζλλετό τισ τῶν δορυωόρων, καὶ τὸ
χρυςίον ἤχκθ, καὶ ἠλζγχκθ τὸ δραματοφργθμα. καὶ κἂν οἱ ςυκοωάνται
ταῖσ προςθκοφςαισ ποιναῖσ παρεδόκθςαν, εἰ μὴ ἀνεξικάκωσ ὁ πατριάρχθσ
ἀωεκῆναι τοφτοισ τὸ ἔγκλθμα ἐξῃτιςατο, τὸν οἰκεῖον δεςπότθν μιμοφμενοσ, τοῦτο μόνον εἰσ ἔκτιςιν λαβόντεσ καὶ τιμωρίαν, τὸ ἀνὰ πᾶν ἔτοσ
κατὰ τὴν τῆσ ὀρκοδοξίασ πανιγυριν μετὰ λαμπάδων ἀπὸ τοῦ ἐν Βλαχζρναισ τῆσ παναχράντου ναοῦ πρὸσ τὸν κεῖον τῆσ ἁγίασ ςοωίασ ἀωικνεῖςκαι
νεὼν καὶ τὸ οἰκείοισ ἐνθχεῖςκαι αὐτοῖσ ὠςὶν ἀνάκθμα. ὃ καὶ μζχρι τῆσ
αὐτῶν ἐταμιεφκθ ηωῆσ.
[Mich3.5] Καὶ ἡ μὲν τῶν εἰκονομάχων αἵρεςισ τοιοῦτον ἔςχε τὸν τρόπον τῆσ
καταλφςεωσ, ἡ δὲ τῶν ὀρκοδόξων ἐκκλθςία τὸν οἰκεῖον ἀπζλαβε κόςμον,
τὴν τῶν ςεπτῶν εἰκόνων ἀναςτιλωςιν. ταφτθν τῆσ ὀρκοδοξίασ τὴν

ἑορτὴν ἄγουςά ποτε ἡ μακαρῖτισ βαςίλιςςα τὸ πλιρωμα εἱςτία τῆσ
ἐκκλθςίασ εἰσ τὰ ἐν τῇ τοποκεςίᾳ τοῦ Καριανοῦ ἀνάκτορα. ἠρικμοῦντο
τοῖσ ἑςτιάτορςι καὶ Θεοωάνθσ καὶ ὁ τοφτου ὁμαίμων Θεόδωροσ οἱ
γραπτοί. τῆσ εὐωχίασ δὲ παρακμαηοφςθσ καὶ τῶν τραγθμάτων,
πλακοφντων δθλαδὴ καὶ πεμμάτων, παρατικεμζνων, ςυνεχῶσ ἡ βαςίλιςςα
εἰσ τὰ τῶν πατζρων ἐνατενίηουςα πρόςωπα καὶ τὰ ἐνεςτιγμζνα τοῖσ
προςϊποισ αὐτῶν καταμανκάνουςα γράμματα ςτεναγμοὺσ ἠωίει καὶ
δάκρυα. εἷσ δὲ τῶν πατζρων καταωωράςασ τοῦτο τὴν αἰτίαν ἤρετο τῆσ εἰσ
αὐτοὺσ ςυχνῆσ ἀτενίςεωσ. τῆσ δὲ εἰποφςθσ· ‘τὴν καρτερίαν ὑμῶν καυμάηω,
ὅπωσ ἐγκολαωκῆναι τοῖσ προςϊποισ ὑμῶν τοςαῦτα ὑπεμείνατε γράμματα. ταλανίηω δὲ καὶ τὴν τοῦ ταῦτα δράςαντοσ εἰσ ὑμᾶσ ἀπινειαν’,
ὑπολαβὼν ὁ μακαρίτθσ Θεοωάνθσ· ‘ὑπὲρ ταφτθσ, ὦ δζςποινα, τῆσ
γραωῆσ’, εἶπεν, ‘ἐν τῷ τοῦ κεοῦ ἀδεκάςτῳ βιματι δικαςόμεκα ςὺν τῷ
ἀνδρί ςου καὶ βαςιλεῖ.’ ἐπλιγθ ςὺν τῷ λόγῳ τὴν καρδίαν ἡ δζςποινα,
καὶ μετὰ δακρφων ἔωθςε πρὸσ τὸν ἅγιον· ‘καὶ αὕτθ ἐςτὶν ἡ ὑπόςχεςισ
ὑμῶν καὶ αἱ δι' ἐγγράωων ὁμολογίαι, ὡσ μὴ μόνον ςυγκεχωρθκζναι,
ἀλλὰ καὶ πρὸσ ἀγῶνασ ἐνάγειν τε καὶ καλεῖν;’ ἀνακαλοφμενοσ δὲ ταφτθν ὁ
πατριάρχθσ καὶ ὁ λοιπὸσ τῶν ἀρχιερζων ἑςμὸσ καὶ τὸ πολὺ τῆσ λφπθσ
ἐπικουωίηοντεσ, ἀναςτάντεσ εὐκὺσ ἔωθςαν· ‘αἱ μὲν ἡμζτεραι, ὦ βαςίλεια,
ὁμολογίαι τε καὶ ςυνκῆκαι ἀδιάπτωτοι καὶ ἀμετακίνθτοι, τοφτου δὲ
τὴν ὀλιγωρίαν ἐᾶν χαίρειν καλόν.’ οὕτω μὲν κατεπραψνκθ τῇ δεςποίνῃ
τὸ ἄλγοσ.
[Mich3.6] Ἀνεωφθ δζ τισ τθνικαῦτα αἵρεςισ ἡ τῶν Ζιλίκων λεγομζνθ, ἥτισ
ἅμα τῷ ἀρχθγῷ Ζίλικι τοὔνομα, ἐν τοῖσ ἀςθκριτισ τελοῦντι, ἀπζςβθ καὶ
διερρφθκεν, αὐτοῦ τε καὶ τῶν ἑπομζνων αὐτῷ μετενεχκζντων πρὸσ
κεοςζβειαν καὶ τῶν κείῳ μφρῳ χριςκζντων τε καὶ τελειωκζντων. καὶ τὰ
μὲν κατὰ πόλιν ἐωζρετο τῇδε.
[Mich3.7] Βόγορισ δὲ ὁ Βουλγάρων ἀρχθγὸσ γυναῖκα ἄρχειν Ῥωμαίων
ἀκθκοὼσ μετὰ παιδὸσ ἁπαλοῦ εἰσ κράςοσ ἤρετο. ὅκεν καί τινασ ἀγγζλουσ
ἀπζςτειλε πρὸσ τὴν βαςιλίδα, ἀπειλῶν λφειν τὰσ ςυνκικασ καὶ εἰςβολὴν
ποιεῖςκαι κατὰ Ῥωμαίων. ἡ δὲ βαςιλὶσ μθδὲν ἀγεννὲσ μθδὲ γυναικεῖον
ἐννοιςαςα· ‘καὶ ἐμὲ εὑριςεισ’, μθνφει, ‘ἀντιςτρατεφουςαν, κεοῦ δὲ νεφςει
καὶ κατιςχφουςαν. εἰ δ', ὅπερ οὐκ ἔνι, ὑπερζξεισ αὐτόσ, καὶ οὕτωσ ἡ νίκθ
ἐμι. γυναῖκα γὰρ ἔςῃ, ἀλλ' οὐκ ἄνδρα νενικθκϊσ.’ οἷσ ὁ βάρβαροσ διαταραχκεὶσ ἡςυχίαν ἠςπάςατο καὶ τὰσ προθγθςαμζνασ ἀνενζου ςπονδάσ.
διεπρεςβεφςαντο δ' ἀλλιλοισ πάλιν ἥ τε βαςιλὶσ καὶ ὁ ἄρχων, ἡ μὲν περί
τινοσ Θεοδϊρου τὸ ἐπίκλθν Κουωαρᾶ, ἀξιολόγου τινὸσ ἀνδρὸσ καὶ
χρθςίμου τῷ πολιτεφματι, αἰχμαλϊτου ὄντοσ ἐν Βουλγαρίᾳ, ὁ δὲ περὶ
τῆσ οἰκείασ ἀδελωῆσ κατά τινα προνομὴν λθωκείςθσ κἀν τοῖσ βαςιλείοισ
διατριβοφςθσ. αὕτθ γὰρ πρὸ πολλοῦ ἀχκεῖςα αἰχμάλωτοσ τὰ Χριςτιανῶν τε μυθκεῖςα καὶ γραμμάτων μεταςχοῦςα κατὰ τὸν τῆσ αἰχμαλωςίασ
καιρόν, ἄρτι δὲ τῆσ αἰχμαλωςίασ ἀπολυκεῖςα, οὐ διζλιπε πρὸσ τὸν ἀδελωὸν
τὰ Χριςτιανῶν ἐκκειάηουςα καὶ τῇ αὐτοῦ καρδίᾳ πίςτεωσ καταβάλλουςα
ςπζρματα, προμυθκζντοσ ἤδθ παρὰ τοῦ Κουωαρᾶ τὰ κεῖα μυςτιρια.
τοῦ ἀλλαγίου δὲ γενομζνου καὶ τῆσ γυναικὸσ ἀποδοκείςθσ τῷ ἀδελωῷ,
ἀντιδοκζντοσ δὲ τῇ δεςποίνῃ τοῦ Κουωαρᾶ, εἰ καὶ προενιχθτο ὁ ἄρχων
καὶ προετελζςκθ τὰ κεῖα, ἀλλ' ἔτι τὴν αὐτοῦ ἐωφλαττεν ἀπιςτίαν, τῆσ
οἰκείασ κρθςκείασ ἐξθρτθμζνοσ. λιμοῦ δὲ ςωοδροῦ τὴν χϊραν τῶν Βουλγάρων κατεςχθκότοσ καὶ πάςθσ βοθκείασ ἀργοφςθσ τὸν τῶν Χριςτιανῶν ὁ ἄρχων εἰσ βοικειαν ἐπεκαλεῖτο κεὸν τὸν ὑπὸ τοῦ Θεοδϊρου καὶ
τῆσ αὐτοῦ ἀδελωῆσ αὐτῷ μυςταγωγθκζντα. τὸ αὐτὸ δὲ τοῦτο καὶ τὸ

ἔκνοσ ποιεῖν παρεςκεφαςεν ἅπαν. καὶ τυχόντεσ ἀπαλλαγῆσ, οὕτω δὴ πρὸσ
κεοςζβειαν μετατίκενται καὶ τῆσ τοῦ λουτροῦ καταξιοῦται παλιγγενεςίασ,
Μιχαὴλ κατονομαςκεὶσ κατὰ τὸ ὄνομα τοῦ βαςιλζωσ τῶν Ῥωμαίων
παρὰ τοῦ πρὸσ αὐτὸν ἀποςταλζντοσ ἀρχιερζωσ καὶ τοῦ κείου μεταδεδωκότοσ λουτροῦ. ςυνζβθ δὲ καὶ ἕτερόν τι τὸ ὁδθγῆςαν καὶ βεβαιῶςαν τὸν
ἄρχοντα πρὸσ εὐςζβειαν. ἀπλιςτωσ ἔχων οὗτοσ πρὸσ τὰ κυνθγζςια καὶ
βουλόμενοσ τοφτοισ ἐντρυωᾶν μὴ μόνον ὅτε πρὸσ κιραν ἐξίοι, ἀλλὰ καὶ
ὅτε ςχολάηοι, διὰ ηωγραωίασ ἐντρυωᾶν τοῖσ τοιοφτοισ, οἶκον δθμιουργιςασ νζον Μεκόδιόν τινα μοναχόν, Ῥωμαῖον τὸ γζνοσ, ηωγράωον τὴν
τζχνθν, ἐκζλευςεν ἱςτορίασ πλθρῶςαι τὸ οἴκθμα. ὥςπερ δ' ὑπό τινοσ
ἐπιπνοίασ ὁδθγοφμενοσ κείασ οὐκ ἐπζςκθψε ῥθτῶσ, ὁποῖα δεῖ καὶ τίνα τῶν
ηῴων ἐξιςτορεῖν, ἀλλ' ἐκζλευςε γράωειν, ἅττα καὶ βοφλοιτο, ωοβερὰ
μζντοι εἶναι τὰ γραωόμενα καὶ πρὸσ ἔκπλθξιν καὶ δζοσ τῶν κεωμζνων.
ὁ δὲ μθδὲν ἕτερον εἰδὼσ ωρικωδζςτερον τῆσ δευτζρασ τοῦ Χριςτοῦ παρουςίασ
ταφτθν ἐκεῖ κακυπζγραψε. πζρασ δὲ λαβοφςθσ τῆσ γραωῆσ ἰδὼν ὁ ἄρχων
ἔνκεν μὲν τῶν δικαίων τὸν χορὸν ςτεωανοφμενον, ἐκεῖκεν δὲ τὸν τῶν
ἁμαρτωλῶν κολαηόμενον, καὶ παρὰ τοῦ ηωγράωου ςυνεὶσ τὸν νοῦν τῆσ
ηωγραωίασ, εὐκφσ τε τὴν οἰκείαν ἐξόμνυται κρθςκείαν καὶ κατθχθκείσ,
ὡσ εἴπομεν, παρὰ τοῦ κείου ἐπιςκόπου τὰ κεῖα μυςτιρια ἀωρὶ τῶν νυκτῶν τοῦ κείου μεταλαμβάνει βαπτίςματοσ. τοῦτο δ' ἐγνωκότεσ οἱ τοῦ
ἔκνουσ ἄρχοντεσ, καὶ τὸ κοινὸν τὴν τῆσ κρθςκείασ μεταβολιν, κατεξανίςτανται τοῦ ἄρχοντοσ καὶ ἀνελεῖν ἐςποφδαηον. τοφτουσ δ' ἐκεῖνοσ μετὰ
τῶν περὶ αὐτὸν ὀλίγων ὄντων τρεψάμενοσ, τοῦ ςταυρικοῦ τφπου
προθγουμζνου, τῷ παραδόξῳ καταπλαγζντασ χριςτιανίςαι πεποίθκε.
μεταβλθκζντοσ δὲ παντὸσ τοῦ ἔκνουσ πρὸσ κεοςζβειαν γράωει πρὸσ τὴν
δζςποιναν ἐξαιτῶν δοκῆναί οἱ γῆν, ςτενοχωρουμζνων τῶν ὑω' αὑτόν,
ὑπιςχνοφμενοσ ἑνοποιῆςαι τὰ ἔκνθ καὶ εἰρινθν ἐργάςαςκαι ἀΐδιόν τε
καὶ ἀμετάβλθτον. ἡ δὲ βαςιλὶσ ἱλαρῶσ λίαν τὴν ἱκεςίαν προςικατο καὶ
δζδωκεν ἔρθμον οὖςαν τθνικαῦτα τὴν ἀπὸ τῆσ καλουμζνθσ ΢ιδθρᾶσ,
ὅριον τότε τυγχανοφςθσ Ῥωμαίων τε καὶ Βουλγάρων, ἄχρι τῆσ Δεβελτοῦ, ἣν οἱ Βοφλγαροι Ζαγορὰν κατωνόμαςαν. τοῦτον οὖν τὸν τρόπον
ἡ πᾶςα Βουλγαρία μετερρυκμίςκθ πρὸσ κεοςζβειαν καὶ ἡ δφςισ εἰρινθσ
κακαρωτάτθσ ἀπιλαυςε.
[Mich3.8] Καὶ τὰ μὲν κατὰ τὴν ἑςπζραν αἰκρία εἶχε καὶ ςτακθρὰ εὐςζβεια
ἐπολιτεφετο. ἀγαλλομζνθ δὲ ἡ βαςιλὶσ ἐπὶ τῷ γεγονότι καὶ τερπομζνθ
καὶ οἷον ἐπαυξῆςαι τὸ καλὸν ςπουδάηουςα τοὺσ κατὰ τὴν ἀνατολὴν
Μανιχαίουσ, οὓσ δὴ καὶ Παυλικιάνουσ ἀπὸ τῶν αἱρεςιαρχῶν ἡ κοινολεξία
οἶδε καλεῖν, μεταγαγεῖν ἐςποφδαςε πρὸσ εὐςζβειαν, ἤ, εἰ μὴ τοῦτο,
ἐξᾶραι τελζωσ καὶ ἀπ' ἀνκρϊπων ποιῆςαι. ὃ δὴ καὶ πολλῶν ςυμωορῶν
[Mich3.8.7] τὴν οἰκουμζνθν ἐνζπλθςεν. οἱ γὰρ ἐπὶ τῷ πρᾶξαι τὸ πρόςταγμα
ἐκπεμωκζντεσ (ὁ τοῦ Ἀργυροῦ δὲ ἦν Λζων καὶ ὁ τοῦ Δουκὸσ Ἀνδρόνικοσ
καὶ ὁ ΢ουδάλθσ) μὴ μετρίωσ, ἀλλ' ἀγρίωσ τῷ ἐπιτάγματι χρϊμενοι τοὺσ
μὲν ξφλῳ ἀνιρτων, τοὺσ δὲ ξίωει παρεδίδοςαν, ἄλλουσ δὲ ἄλλαισ κακῶν
ἰδζαισ παρζπεμπον καὶ ποικίλοισ καὶ παντοδαποῖσ κολάςεων τρόποισ
ὡςεὶ δζκα μυριάδασ ἀνδρῶν ἀπϊλεςαν καὶ τὰσ ὑπάρξεισ αὐτῶν ἐδθμοςίευςαν, ὡσ ἐντεῦκεν τὸ λοιπὸν ἀπαναγκαςκὲν πλῆκοσ πρὸσ ἀπόςταςιν
ἀπιδεῖν. ἡ δὲ ἀρχὴ τῆσ ἀποςτάςεωσ γζγονε τοῦτον τὸν τρόπον. ἐςτρατιγει τῶν Ἀνατολικῶν Θεόδοτοσ ὁ Μελιςςθνόσ, ὑπθρζτει τοφτῳ τὴν τοῦ
πρωτομανδάτοροσ πλθρῶν ἀρχὴν ἀνιρ τισ τὴν κλῆςιν Καρβζασ, τῇ
πίςτει τῶν Μανιχαίων κατάςχετοσ. οὗτοσ τὸν ἑαυτοῦ πατζρα ἀνεςκολοπίςκαι μακὼν καὶ πζρα δεινοῦ τὸ πραχκὲν ἡγθςάμενοσ, ωυγὰσ μετὰ καὶ

ἑτζρων ὁμοπίςτων πεντακιςχιλίων πρὸσ Ἄμερα παραγίνεται τὸν τῆσ
Μελιτθνῆσ ἀμθρᾶν, κἀκεῖκεν πρὸσ τὸν ἀμερμουμνῆν. παρ' ἐκείνου δὲ
μετὰ πολλῆσ ἀποδεχκζντεσ τιμῆσ καὶ λόγουσ ἀςωαλείασ δόντεσ τε καὶ
λαβόντεσ ἐξζρχονται μετ' οὐ πολὺ κατὰ τῆσ Ῥωμαίων γῆσ. πόλεισ τε οὖν
ἤρξαντο κτίηειν τὴν Ἀργαοῦν λεγομζνθν καὶ τὴν Ἄμαραν. καὶ ἐπεὶ πρὸσ
πολυανδρίαν ἐπεδίδοςαν, ἀεὶ ςυρρεόντων τῶν διὰ τὸν ωόβον ἀποκεκρυμμζνων Μανιχαίων, προςζκεςαν ταῖσ δυςὶ πόλεςι καὶ τρίτθν, ἣν Σεωρικὴν
κατωνόμαςαν. ἐξ ὧν ὁρμϊμενοι καὶ τῷ τῆσ Μελιτθνῆσ ἀμθρᾷ ςυμμιγνφμενοι Ἄμερι καὶ Ἀλεὶμ τῷ τῆσ Σαρςοῦ οὐκ ἔλθγον ἀωειδῶσ τὴν Ῥωμαίων
κατατρζχοντεσ καὶ πθμαινόμενοι γῆν. ἀλλ' ὁ μὲν Ἀλεὶμ ἔν τινι τῶν
Ἀρμενίων χϊρᾳ μετὰ τοῦ οἰκείου ςτρατοῦ ἀπελκὼν τὸν βίον κατζςτρεψε
ςὺν παντὶ τῷ αὐτῷ ἑπομζνῳ ςτρατεφματι. καὶ ὁ Ἄμερ δὲ πρὸσ ἐμωφλιον
ἐμπεςὼν ςτάςιν, τοῦ ςυνάρχοντοσ αὐτῷ ἐπαναςτάντοσ (ὁ τοῦ ΢κλθροῦ
οὗτοσ ἐλζγετο), πρὸσ τοῖσ οἰκείοισ εἶχε τὸν νοῦν καὶ ἑτζροισ πολεμεῖν οὐκ
θὐκαίρει, μζχρισ ἂν τὸ ἀντίπαλον καταγωνιςάμενοσ ἀδείασ ἔτυχε. τότε
γὰρ ἐκεχειρίαν λαβὼν καὶ ἄλλωσ οὐκ εἰδὼσ ἠρεμεῖν τῷ Καρβζᾳ τε ἥνωτο
καὶ κατὰ Ῥωμαίων ἔξειςι πανςυδί. ἀντιςτρατεφει δὲ κατ' αὐτῶν ὁ τῆσ
βαςιλίδοσ ἀδελωὸσ Πετρωνᾶσ, τὴν τοῦ δομεςτίκου τῶν ςχολῶν ἀρχὴν
διοικῶν, λόγῳ μὲν τῷ πρεςβυτζρῳ ἀδελωῷ Βάρδᾳ προςικουςαν, ἔργῳ
δὲ παρ' αὐτοῦ διοικουμζνθν τῷ μὴ ἐκεῖνον ςχολάηειν, ἀλλὰ περὶ τὴν
ἐπιτροπὴν τοῦ βαςιλζωσ προςζχειν τὸν νοῦν. οὗτοσ τοίνυν ὁ Πετρωνᾶσ
ςτρατθγὸσ τυγχάνων τῶν Θρᾳκθςίων ἀντιπαρατάττεται κατά τε
Ἄμερ καὶ τοῦ Καρβζα. ὅπωσ δὲ ςυνεπλάκθ καὶ οἷα ἔδραςε, κατὰ τὸν
οἰκεῖον τόπον ἡ ἱςτορία δθλϊςει.
[Mich3.9] Ὁ βαςιλεὺσ δὲ Μιχαὴλ ἤδθ τὴν παιδικὴν παραμείψασ καὶ τῆσ
ἀνδρικῆσ ἁπτόμενοσ ἡλικίασ ἱμείρετο τῶν πραγμάτων δι' ἑαυτοῦ ἀντζχεςκαι, παρακθγόμενοσ εἰσ τοῦτο καὶ παρὰ τοῦ ἐπιτρόπου καὶ κείου Βάρδα
τοῦ τῆσ βαςιλίδοσ ἀδελωοῦ. οὗτοσ γὰρ ἔρωτα περικαῆ τῆσ βαςιλείασ
ἐςχθκὼσ οὐδὲν ἄλλο ἐπραγματεφετο, ἀλλ' ἢ τὰ πρὸσ τὸ ςπουδαηόμενον
ςυμβαλλόμενα. ἀλλ' ἵνα ςαωζςτερον τὸν λόγον τοῖσ ἐντυγχάνουςι
κιςωμεν, πορρωτζρω τοῦτον ἀγάγωμεν. ἐγζνετο δὴ τῷ Μανουὴλ πρὸσ
τὸν λογοκζτθν Θεόκτιςτον, καὶ αὐτοῖσ ἐπιτρόποισ οὖςι τοῦ βαςιλζωσ
καὶ εἰσ τὰ ἀνάκτορα διαιτωμζνοισ, διαωορά τισ, ἣ κακοςιϊςεωσ ἐγκλιματι
ὑπζβαλλε τὸν Μανουιλ. ὅπερ οὗτοσ εὐλαβοφμενοσ, δεδιὼσ δὲ καὶ τὸν
ωκόνον, ᾠικθ δεῖν ἔξω τοῦ παλατίου γενζςκαι καὶ τῶν ςυνεχῶν ἀποςτῆναι ὁμιλιῶν τε καὶ διοικιςεων. κάτειςι γοῦν εἰσ τὸν οἶκον αὐτοῦ,
ἱδρυμζνον κατὰ τὴν κινςτζρναν τὴν Ἄςπαροσ, ὃν καὶ εἰσ ςεμνείου τόπον
ὕςτερον μετεςκεφαςε καὶ τὸν χοῦν ἐκεῖςε κατζκετο. ἐκεῖκεν ἑκάςτοτε
ἀωικνοφμενοσ κοινωνὸσ ἐγίνετο τῶν διοικιςεων. ἀποςειςάμενοσ δὲ ὁ
Βάρδασ τὸν Μανουὴλ οὐ δι' ἑαυτοῦ, ἀλλὰ διὰ τοῦ Θεοκτίςτου, ἔςπευδε
καιροῦ δραξάμενοσ ἀνφςαι τὸ ςπουδαηόμενον. ἐμπόδιον δ' ἔχειν τὸν
Θεόκτιςτον εἰκότωσ οἰόμενοσ ἔςπευδε καὶ αὐτὸν ποιιςαςκαι ἐκποδϊν,
τὸ πλζον δ', ὅτι ὠνείδιηεν αὐτῷ ςυνεχῶσ διὰ τὴν πρὸσ τὴν οἰκείαν
νφμωθν λακραίαν ὁμιλίαν. ὁ δὲ τρόποσ τῆσ ἐγχειριςεωσ εἴλθωε τοιαφτθν
ἀρχιν. ὑπῆρχε τῷ βαςιλεῖ Μιχαὴλ παιδαγωγὸσ ἀνάγωγόσ τε καὶ
πονθρόσ. τοῦτον ἀνωτζρω τῶν βαςιλικῶν ἀξιωμάτων ἀναγαγεῖν ἠξίου
ὁ βαςιλεφσ, καὶ εἰσ μείηονα ςτῆςαι τιμὴν τιν τε μθτζρα παρεκάλει καὶ
τὸν Θεόκτιςτον. οὐκ ἔπεικε δὲ τὸν Θεόκτιςτον, ‘ἐπαξίωσ’, λζγοντα,
‘ἀλλ' οὐκ ἀναξίωσ τὰ τῆσ βαςιλείασ χρὴ διοικεῖςκαι.’ τοῦτον οὖν τὸν
παιδαγωγὸν ὄργανον ὁ Βάρδασ λαβὼν πονθρὸν οὐκ ἐπαφετο ηιηάνιά
τινα κατὰ τοῦ Θεοκτίςτου τῇ τοῦ βαςιλζωσ ἐνςπείρων ψυχῇ, νῦν

μὲν λζγων, ὡσ οὐ καλῶσ οἰκονομεῖται τὰ κοινά, νῦν δζ, ὡσ βοφλεται
τὴν μθτζρα ςου ἀνδρὶ ςυναρμόςαι, ἢ μίαν τῶν ςῶν ἀδελωῶν, καὶ τοὺσ
ςοὺσ ἐξορφξαι ὀωκαλμοὺσ καὶ τῆσ βαςιλείασ ἐξεῶςαι. ταῦτα δὲ πυκνῶσ
ἐνθχῶν προςετίκει, ὡσ ςυνετωτάτθσ δεῖ καὶ ταχίςτθσ βουλῆσ. ὡσ δὲ
πολλάκισ περὶ τοῦ αὐτοῦ ςυνιρχοντο πράγματοσ καὶ ςκζψεισ προὐτίκεςαν, ἔγνωςαν τελευταῖον τὸν Θεόκτιςτον ποιιςαςκαι ἐκποδϊν.
ἐδζδοκτο ταῦτα, καὶ πζρασ ἐτυπϊκθ τοιοῦτον τοῖσ βουλευκεῖςιν ἐπενεχκῆναι, ἐν τῷ μζλλειν πρὸσ τὸν Λαυςιακὸν ἐξζρχεςκαι μετὰ τὴν τῶν ἀναωορῶν διοίκθςιν τὸν Θεόκτιςτον ἐπακολουκῆςαι μικρὸν τὸν βαςιλζα,
καὶ τοῦτο μόνον ἀνακραγεῖν· ‘ἄρατε αὐτόν.’ ὡσ οὖν ὁ Θεόκτιςτοσ προζκυπτεν ἐξιὼν τό τε ςφνκθμα δοκὲν ἔγνω, ωυγῇ τὴν ςωτθρίαν πραγματεφςαςκαι ᾠικθ. ἡ ωυγὴ δὲ πρὸσ τὸν ἱππόδρομον, κατὰ τὰ ἀςθκρθτεῖα. ἐκεῖςε γὰρ τότε τὸ τῶν ἀςθκριτισ ἦν καταγϊγιον. ἀλλ' ὑπὸ
πολλῶν ὁ εἷσ ςυλλθωκεὶσ μζνειν κατθναγκάηετο, ἐςπαςμζνου τοῦ
Βάρδα ξίωοσ καὶ παίςειν ἐπαπειλοῦντοσ τὸν κωλφςειν ἢ βοθκιςειν ἐπιχειριςοντα. ἤγετο μὲν οὖν πρὸσ τὰ ΢κφλα ωρουρᾷ τζωσ παραδοκθςόμενοσ, μζχρισ ἂν τὰ κατ' αὐτοῦ ἀποωινωνται. τζλοσ, μὴ ςυμωζρον εἶναι κρίναντεσ αὑτοῖσ τὸ ηῆν αὐτὸν δζει τῆσ αὐγοφςτθσ, ἐκπζμπουςί
τινα τῶν τῆσ ἑταιρείασ γυμνὸν ἐπιςεῖςαι ξίωοσ αὐτῷ. οὗτοσ δὲ ξιωιρθ
τὸν ἄνκρωπον ἐπιόντα ἰδὼν ὑπζδυ ςκάμνον τινὰ τὴν πλθγὴν βουλόμενοσ ἐκωυγεῖν. ἀλλὰ καιρίαν κατὰ γαςτζρα πλθγεὶσ τῶν ἐγκάτων ἐκχυκζντων αὐτοῦ παρεδόκθ κανάτῳ. καὶ ὁ μὲν Θεόκτιςτοσ ἀνῃρζκθ
τοῦτον τὸν τρόπον, τὴν δὲ ἀναίρεςιν τοφτου πυκόμενοσ ὁ Μανουὴλ
εὐκὺσ ἧκε πρὸσ τὰ βαςίλεια, καὶ ὥςπερ ἐνκουςιάςασ εἰπεῖν λζγεται
πρὸσ τὸν Βάρδαν.
‘ξίωοσ γυμνϊςασ εἰσ Θεοκτίςτου ωόνον
ὅπλιηε ςαυτὸν εἰσ ςωαγὰσ κακ' ἡμζραν.’
μετὰ δὲ τὴν τοῦ Θεοκτίςτου ςωαγὴν ὁ Βάρδασ τὴν τοῦ κανικλείου τιμὴν εἰσ ἑαυτὸν ἀνελάμβανεν. ἡ βαςιλὶσ δὲ Θεοδϊρα ὡσ ᾔςκετο τῶν πεπραγμζνων, λυςίκομόσ τε ἔκει καὶ ὀδυρμῶν ἐπλιρου τὰ βαςίλεια, ἀμωοτζρουσ τε τόν τε υἱὸν καὶ τὸν ἀδελωὸν λόγοισ ὀνειδιςτικοῖσ καὶ ἀραῖσ
κακυπζβαλλε καὶ τοιοῦτον κάνατον ὑποςχεῖν κατθρᾶτο. οἱ δὲ τοὺσ
ὀνειδιςμοὺσ ταφτθσ μὴ ωζροντεσ, ἅμα δὲ καὶ ὁ Βάρδασ τῶν κατὰ ςκοπὸν
ἐχόμενοσ, ἔγνωςαν καὶ ταφτθν ποιιςαςκαι ἐκποδὼν καὶ λοιπὸν ἀδεῶσ
καὶ ἀνεμποδίςτωσ τὸ δοκοῦν διαπράττεςκαι. ὅπερ ἐκείνθ καταωωράςαςα
(καὶ γὰρ ἦν ἰδεῖν καὶ ςτοχάςαςκαι δυνατι), ἀντιπράττειν μὲν οὐκ ᾤετο
δεῖν, ωόνουσ καὶ χφςεισ αἱμάτων ἐκωεφγουςα, τὸν δ' ἐναποκείμενον τοῖσ
ἀνακτόροισ πλοῦτον ἔκρινε τῇ ςυγκλιτῳ ποιιςαςκαι ωανερόν, τοῦ τε
υἱοῦ τὴν ἀκρατῆ δαπάνθν κωλφουςα καὶ τὴν ἰδίαν οἰκονομίαν κθρφττουςα. τὴν ςφγκλθτον οὖν ἐκκλθςιάςαςα καὶ εἰσ ἐπικοον ςτᾶςα τοιοφ[Mich3.9.68] τουσ ἀπζδοτο λόγουσ· ‘χίλια μζν, ὦ πατζρεσ, πρὸσ τοῖσ ἐννενικοντα τῷ
βαςιλικῷ ταμείῳ χρυςοῦ ἐναπόκεινται κεντθνάρια, ἀργυρίου δὲ ὡςεὶ
τριῶν χιλιάδων, ὧν τὰ μὲν ὁ ἐμὸσ ἀνὴρ ἐπορίςατο, τὰ δ' αὐτὴ μετὰ τὸν
ἐκείνου ςυνζλεξα κάνατον, ἄλλοσ τε πλοῦτοσ πολὺσ καὶ ποικίλοσ. διὰ
τοῦτο δὲ τοῦτον ἐκπομπεφω ὑμῖν, ἵν', εἰ μετὰ τὴν ἐμὴν ἀπὸ τῶν ἀνακτόρων κάκοδον ὁ ἐμὸσ ἔχει λζγειν υἱὸσ καὶ ὑμζτεροσ βαςιλεφσ, ὡσ ἐνδεῆ
καταλζλοιπα κατελκοῦςα τὰ βαςίλεια πλοφτου, μὴ εὐχερῶσ πιςτεφθται.’ καὶ ἅμα λζγουςα τοὺσ τῶν βαςιλικῶν χρθμάτων ταμίασ παρίςτθ
καὶ ςυγκατανεφοντασ εἶχε πρὸσ τὰ λεγόμενα. καὶ ἡ μὲν βαςίλεια ἀςπαςμὸν δοῦςα τῇ ςυγκλιτῳ καὶ πάςῃ ἐνεργείᾳ καὶ διοικιςει ἀποταξαμζνθ ἔξειςι τοῦ παλατίου.

[Mich3.10] Ὁ δὲ τῶν βαςιλείων πλοῦτοσ τοςοῦτοσ ὢν καὶ τθλικοῦτοσ εἰσ
οὐδεμίαν ἐχϊρθςεν ὄνθςιν τῇ ἀπονοίᾳ τοῦ Μιχαιλ. ταῖσ γὰρ τῶν ἵππων
ἁμίλλαισ, εἴπερ τισ ἕτεροσ, ἀγαλλόμενοσ καὶ ἡνιοχεῖν αὐτὸσ ἐκεῖνοσ οὐ
παραιτοφμενοσ, τῶν ςυμπαιηόντων αὐτῷ καὶ ςυνθνιοχοφντων καὶ ςυναμιλλωμζνων ἐκ τοῦ κείου υἱοκετοφμενοσ τὰ τζκνα βαπτίςματοσ τὸν
βαςιλικὸν κατεκζνου πλοῦτον, ἑκατὸν καὶ ὀγδοικοντα, καὶ τοὐλάχιςτον
πεντικοντα τῷ κακζκαςτον παρεχόμενοσ λίτρασ. καί ποτζ τινι ἀνδρί,
ὃν πατρίκιον ἐτιμιςατο (Ἱμζριοσ οὗτοσ ἐκαλεῖτο, διὰ τὴν τοῦ προςϊπου
κατὰ ἀντίωραςιν οὕτω καλοφμενοσ ἀγριότθτα), κολακείᾳ μὲν ὑπερβάλλοντι τὸν ἐπὶ Σιβερίου Ἱμζριον, βωμολοχοῦντι δὲ κατὰ τὴν τράπεηαν καὶ αἰςχρολογοῦντι καὶ ἀναιδῶσ ἀποπζρδοντι ἀκοφοντόσ τε βαςιλζωσ αὐτοῦ καὶ τῶν ςυνδείπνων, ὡσ καὶ κθρὸν ἀποςβεννφειν τῷ ψόωῳ,
χρυςίου λίτρασ δζδωκεν ἑκατόν. καὶ Χειλᾶ δὲ τοῦ ςυνθνιοχοῦντοσ αὐτῷ
τὸν υἱὸν ἐκ τοῦ κείου ἀναδεξάμενοσ βαπτίςματοσ χρυςίου λίτρασ ἐδωριςατο ἑκατόν. οὕτωσ ἐκεῖνοσ εἰσ οὐδὲν δζον τὰ δθμόςια κατεδαπάνα
τε καὶ ἀνιλιςκεν. ἐπεὶ δὲ ἐντὸσ ὀλίγου ταῖσ τοιαφταισ ἀκζςμοισ πράξεςι
τὸν τοςοῦτον κατεδαπάνθςε πλοῦτον, ἦλκε δὲ ὁ τῆσ διανομῆσ τῶν
βαςιλικῶν δωρεῶν καιρὸσ καὶ χρθμάτων πόροσ οὐκ ἦν, τιν τε χρυςῆν
ἐκείνθν καὶ πολυκρφλθτον πλάτανον καὶ τοὺσ δφο χρυςοῦσ λζοντασ καὶ
τοὺσ δφο γρῦπασ, χρυςοῦσ καὶ αὐτοὺσ ςωυρθλάτουσ ὄντασ, καὶ τὰ
ὁλόχρυςα ὄργανα καὶ ἕτερα ἔργα, δι' ὧν ἡ Ῥωμαίων ἐκαυμάηετο βαςιλεία, ὁλκὴν ἔχοντα διακοςίων οὐκ ἔλαττον κεντθναρίων, χωνεφςασ χαράξαι δζδωκεν ἐν τῷ βαςιλικῷ ταμείῳ. παραπλθςίωσ ἐποίθςε καὶ ἐν ςτολαῖσ βαςιλικαῖσ, ὧν αἱ μὲν ἦςαν ὁλόχρυςοι, αἱ δὲ χρυςοψωαντοι, δεδωκὼσ τῷ εἰδικῷ, ὥςτε καὶ ταφτασ χωνεῦςαι. οὐκ ἔωκαςαν δὲ χωνευκῆναι,
κἀκεῖνοσ ἐξ ἀνκρϊπων ἐγζνετο, καὶ Βαςίλειοσ τὴν ἀρχὴν διεδζξατο, καὶ
ταφτασ ἀνεκαλζςατο, ἐκ τοςοφτου πλοφτου μθδὲν εὑρθκὼσ πλζον, ἀλλ'
ἢ χρυςίου μὲν κεντθνάρια τρία, μιλιαριςίων δὲ ςακκία ἐννζα. ἃ καὶ
δθμοςιεφςασ ἐπὶ τῆσ ςυγκλιτου ἀπωδφρετο τὴν ἀπορίαν, καὶ τὸ πόκεν
ἂν ἐκπλθρωκεῖεν αἱ δθμόςιοι χρεῖαι.
[Mich3.11] Ἔκοσ δ' ἐχοφςθσ τῆσ βαςιλίδοσ Θεοδϊρασ ἀπιζναι πρὸσ τὸν
ἐν Βλαχζρναισ τῆσ κεομιτοροσ κεῖον ναόν, ἅμα μὲν προςκυνιςεωσ χάριν,
ἅμα δὲ καὶ λουτροῦ μετὰ τῶν ἑαυτῆσ κυγατζρων, ἐπεί ποτε ἔγνω αὐτὴν
ἐκεῖςε ωοιτιςαςαν ὁ βαςιλεὺσ καὶ ὁ ταφτθσ ὁμαίμων Βάρδασ, Πετρωνᾶν
ἐκπζμψαντεσ, ὃν αὐτῆσ ἀδελωὸν εἶναι ἄνωκεν ὁ λόγοσ ἐγνϊριςεν, ἀποκείρουςι μοναχὴν ςὺν ταῖσ κυγατράςι καὶ ἐν τοῖσ κατὰ τὰ Καριανοῦ
ἀνακτόροισ τζωσ περιορίηουςιν, ἀωελόμενοι καὶ ὃν εἶχον αἱ πᾶςαι
πλοῦτον, ἰδιωτικῶσ ηῆν, ἀλλ' οὐ βαςιλικῶσ ἀποτάξαντεσ. ἀλλ' ἡ μὲν
Θεοδϊρα μετ' οὐ πολὺ τῶν τῇδε μεκίςταται. ἧσ τὸν νεκρὸν μετὰ ταῦτα
ὁ βαςιλεὺσ Βαςίλειοσ καὶ τὰσ αὐτῆσ κυγατζρασ πρὸσ τὸ τῆσ Μάμμθσ
ἐξζπεμψε μοναςτιριον ἐνδιαιτᾶςκαι, ὃ Γαςτρία κατονομάηεται. ἦςαν
δὲ τῇ τοιαφτῃ βαςιλίδι ἄρρενεσ μὲν ἀδελωοὶ δφο, ὅ τε μθχανορράωοσ
οὗτοσ Βάρδασ καὶ ὁ Πετρωνᾶσ, ἀδελωαὶ δὲ τρεῖσ, ΢οωία, Μαρία, καὶ
Εἰρινθ, ὧν ἡ μὲν ΢οωία Κωνςταντίνῳ ςυνιωκθ τῷ Βαβουτηίκῳ, εἰσ
μαγίςτρουσ τελοῦντι, Εἰρινθ δὲ ΢εργίῳ πατρικίῳ, ἀδελωῷ τυγχάνοντι
Φωτίου τοῦ μετὰ ταῦτα εἰσ τὸν τῆσ πατριαρχίασ ἀναβιβαςκζντοσ κρόνον, καὶ ἡ Μαρία Ἀρςαβὴρ μαγίςτρῳ, ἀνδρὶ γενναίῳ καὶ ἐν τοῖσ τότε
καιροῖσ διαπρζποντι, αἱ πᾶςαι καλαὶ καὶ ἀγακαὶ τὰσ ὄψεισ καὶ ἀρετῆσ
ἐλάςαςαι πρὸσ ἀκρϊρειαν. καὶ ἡ μὲν Θεοδϊρα κανοῦςα ταφτθν ἀπολζλοιπε γενεάν. ἡ πᾶςα δὲ τῶν κοινῶν πραγμάτων διοίκθςισ εἰσ μόνον
ἐξεκυλίςκθ τὸν Βάρδαν, ἐςτζργετό τε διαωερόντωσ παρὰ τοῦ βαςιλζωσ.

ἔνκεν καὶ τὴν τοῦ κουροπαλάτου ἀναλαμβάνει τιμιν, ἆκλον τάχα τῆσ
κακαιρζςεωσ τῆσ ἑαυτοῦ ἀδελωῆσ.
[Mich3.12] Ἔκρινε γοῦν ἅμα τῷ βαςιλεῖ κατὰ τῶν Ἰςμαθλιτῶν ἐκςτρατεῦςαι καὶ τοῦ τῆσ Μελιτθνῆσ ἀμθρεφοντοσ Ἄμερ, ἄρτι εἰσ ἄνδρασ τελοῦντι
ἐξ ἀγενείων. ὡσ δ' οὖν τῆσ τῶν ἐναντίων ἐπζβθςαν γῆσ καὶ κατὰ τὰ
΢αμόςατα ἐγζνοντο (πόλισ δὲ τὰ ΢αμόςατα τῶν παρευωρατιδίων,
δυνάμει τε βρίκουςα καὶ ἰςχφϊ), ταφτθν ἐπεχείρουν πολιορκεῖν. ἐμποιθςαμζνων δὲ τῶν ΢αρακθνῶν δειλίαν καὶ ςυγκεκλεικότων ἔνδον ἑαυτοὺσ
καὶ μθδενὸσ ἐκπθδῶντοσ τοῦ τείχουσ τάχα διὰ δειλίαν τῆσ βαςιλικῆσ
δυνάμεωσ, ἀμελῶσ καὶ ἀωυλάκτωσ οἱ Ῥωμαῖοι διῆγον. κατὰ δὲ τὴν
τρίτθν τῆσ ἐωεδρείασ ἡμζραν (ἡ κυρία δὲ ἦν καὶ πρϊτθ τῶν ἡμερῶν) τῆσ
ἀναιμάκτου κυςίασ ἐπιτελουμζνθσ, ἐν ᾗ τῶν κείων μεταςχεῖν ἔμελλον
μυςτθρίων, τὰσ πφλασ οἱ ΢αρακθνοὶ διαπετάςαντεσ καὶ μεκ' ὅπλων
ἐκπεπθδθκότεσ πάντοκεν ἐπιτίκενται τοῖσ Ῥωμαίοισ. οἱ δὲ τῷ ἀδοκιτῳ
καταπλαγζντεσ τῆσ ἐπικζςεωσ εὐκὺσ πρὸσ ωυγὴν ὥρμθςαν. ἔνκα καὶ
Μιχαὴλ ὁ βαςιλεὺσ μόλισ που τὸν ἵππον ἀναβὰσ ἐργωδῶσ διεςϊκθ, τῆσ
ἀποςκευῆσ πάςθσ τοῦ βαςιλζωσ καὶ τῶν ςτρατιωτῶν λθωκείςθσ παρὰ
τῶν πολεμίων, τοῦ τῶν Μανιχαίων ἐξθγουμζνου Καρβζα μᾶλλον τῶν
ἄλλων ἀριςτεφςαντοσ καὶ καταβαλόντοσ οὐ μόνον πολλοὺσ τῶν ἀωανῶν
τῆσ ςτρατιᾶσ, ἀλλὰ καὶ ηωγρίᾳ λαβόντοσ οὐκ ὀλίγουσ τῶν ἐπιωανῶν
ςτρατθγῶν καὶ τουρμάρχασ τῶν ἑκατὸν οὐκ ἐλάττουσ, ὧν οἱ μὲν ἄλλοι
λφτρα δόντεσ ἀπελφκθςαν, μόνοσ δὲ ΢θὼν ὁ ςτρατθγὸσ τῇ ωυλακῇ
ἐναπζψυξε. χρόνων δὲ δφο παραδραμόντων πάλιν ὁ Ἄμερ ςτρατὸν
ἐπαγόμενοσ οὐκ ἐλάττονα τριςμυρίων ἐκςτρατεφει κατὰ Ῥωμαίων. ὁ
Μιχαὴλ δὲ τὴν προτζραν ἧτταν ἀνακαλζςαςκαι βουλόμενοσ ςτρατὸν
καὶ αὐτὸσ ςυναγθοχὼσ ἔκ τε Θρᾳκῶν καὶ Μακεδόνων περὶ τὰσ τζςςαρασ
μυριάδασ ἔξειςι κατ' αὐτοῦ. ὅπερ πυκόμενοσ Ἄμερ καὶ διά τινων χωρίων
δυςχϊρων, ἐπιτόμων δὲ τὴν πορείαν ποιθςάμενοσ καὶ αἰωνίδιοσ προςπεςὼν ἐτρζψατο κατὰ κράτοσ τὸν βαςιλζα καὶ πρὸσ ωυγὴν ἠνάγκαςεν
ἀπιδεῖν. μικροῦ δ' ἂν καὶ ἥλω αἰχμάλωτοσ, εἰ μὴ Μανουὴλ ὁ δομζςτικοσ
τῶν ςχολῶν τὴν ωάλαγγα διακόψασ αὐτὸν διεςϊςατο, τῶν ἄλλων
πάντων, ὥςπερ ἔτυχεν ἕκαςτοσ δυνθκείσ, διαςπαρζντων.
[Mich3.13] Δεφτεροσ πάλιν μετὰ τὸν πόλεμον τοῦτον διῆλκεν ἐνιαυτόσ,
καὶ πάλιν ὁ Ἄμερ μετὰ τεςςαράκοντα χιλιάδων ἐκςτρατεφςασ εἰςβολὴν
ἐποιιςατο κατὰ Ῥωμαίων, ὁμοῦ μὲν καὶ τὸν Ἀρμενιακόν, ὁμοῦ δὲ
καὶ τὴν πρὸσ κάλαςςαν ἐκπορκῶν καὶ δῃοφμενοσ, ὅτε ωαςὶν αὐτὸν
παραπλθςίωσ τῷ Ξζρξῃ πάκοσ πακεῖν, μάςτιξι κελεφςαντα παίειν τὴν κάλαςςαν, ὅτι μὴ περαιτζρω προικατο τοῦτον χωρεῖν. ἐω' οἷσ ἀςχάλλων ὁ
Μιχαὴλ καὶ πάλιν αὐτὸσ ἀντιςτρατεῦςαι πρὸσ αὐτὸν μὴ τολμῶν τὸν
τῆσ ἑαυτοῦ μθτρὸσ ἀδελωὸν Πετρωνᾶν, τῶν Θρᾳκθςίων διζποντα τὴν
ἀρχιν, τὰσ Ῥωμαϊκὰσ δυνάμεισ ἐκζλευςε λαβεῖν καὶ παντὶ ςκζνει χωρεῖν
κατ' αὐτοῦ. ἔτυχε δ' οὗτοσ τότε διατρίβων κατὰ τὴν Ἔωεςον. δεξά[Mich3.13.11] μενοσ δὲ τὰ γράμματα εἰσ ἀγωνίαν ἐμπίπτει μεγίςτθν. εὐκὺσ οὖν ἐξιππαςάμενοσ ἄπειςιν ἐν τῷ ὄρει τῷ Λάτρει πρὸσ τὸν ἐκεῖςε ἀςκοφμενον
μοναχὸν Ἰωάννθν, ἐπ' ἀρετῇ ὄντα τῷ τότε διαβόθτον, καὶ περὶ τοῦ
πράγματοσ ἐπυνκάνετο. ὁ δὲ μθδαμῶσ ἐμβραδφνασ πρὸσ τὴν ἐρϊτθςιν
‘ἄπικι, τζκνον,’ ἔωθ, ‘κατὰ τῶν ΢αρακθνῶν. κεὸν γὰρ ἕξεισ προπορευόμενον.’ τοφτου κακοπλιςκεὶσ ταῖσ εὐχαῖσ ἄπειςι κατὰ τὸν λεγόμενον
Λαλακάωνα τόπον, καὶ ἔν τινι τόπῳ Γυρὴν ἐγχωρίωσ ὀνομαηομζνῳ.
λόχουσ τε οὖν πανταχόκεν ἐπζςτθςε καὶ πρὸσ ςυμπλοκὴν ἐξεκαλεῖτο
τὸν Ἄμερ. πάντοκεν οὖν ὡσ κθρίον περικλειςκεὶσ ὁ Ἄμερ καὶ περὶ τοῦ

τζλουσ ἀγωνιῶν, τῶν αἰχμαλϊτων τινὰ Ῥωμαίων προςκαλεςάμενοσ
ἐπυνκάνετο τιν τε τῆσ χϊρασ προςωνυμίαν καὶ τοῦ τόπου, ἐν ᾧ ἔτυχεν
ἐςτρατοπεδευκϊσ, καὶ τοῦ παραρρζοντοσ ποταμοῦ. ὡσ δὲ τὴν μὲν χϊραν
Λαλακάωνα ἤκουςε λζγεςκαι, τὸν δὲ τόπον Πτϊςοντα καὶ Γφρθν τὸν
ποταμόν, εὐκὺσ κακὸσ οἰωνὸσ ἑαυτῷ γενόμενοσ ἐξεωοίβαςε λαοῦ τε
κάκωςιν ςθμαίνειν καὶ πτῶςιν τὰ ὀνόματα, καὶ ὡσ ἀνάγκθ γυριςκῆναι ἡμᾶσ ὑπὸ τῶν Ῥωμαίων. ‘ἀλλ' ὅμωσ μὴ ἀποκνθτζον’, ωθςίν,
‘ἀλλὰ διεγερτζον καὶ πρὸσ τὸν αὔριον γενθςόμενον πόλεμον ἀνδριςτζον,’
ἔωθ πρὸσ τοὺσ παρόντασ. ἡμζρασ δὲ ἄρτι διαλαμποφςθσ, ἐπεὶ πάντοκεν ςυγκλειςκεὶσ ἔγνω, καὶ ἀνεπιχείρθτοσ ἦν ἡ ἔξοδοσ, ςυμωζρον ἔκρινε
κατ' ἐκεῖνο τὸ μζροσ χωρεῖν, ὅπου τὸν Πετρωνᾶν εἶδε ωυλάττοντα.
καὶ δὴ κρότῳ καὶ βοῇ τοῖσ πολεμίοισ προςζρραξεν. ἐπεὶ δὲ ἀνθνφτοισ
ἔγνω ἐπιχειρῶν, μικρὸν ςυςταλεὶσ αὖκισ ςὺν ῥφμῃ ἐπεβάρει μετὰ δυνάμεωσ, ἀπόδραςιν ἑαυτῷ μθχανϊμενοσ. πάλιν δὲ ἀποτυχὼν καὶ τρὶσ
τοῦτον ἐπιχειριςασ τὸν τρόπον εἰσ ἀμθχανίαν ἐνζπιπτεν. ὡσ δὲ πάντοκεν ἀναωανζντασ καὶ ἐκπθδῶντασ κατενόθςε τοὺσ Ῥωμαίουσ ἔκ τε
μεςθμβρίασ καὶ τῶν προςαρκτίων μερῶν, καὶ ἄωυκτα κατενόθςεν εἶναι
τὰ περὶ αὐτόν, τότε δὴ τὴν ςωτθρίαν ἀπογνοὺσ ἐμπίπτει τοῖσ κατὰ
μζτωπον ἀκρόον μετὰ ςωοδρᾶσ προςβολῆσ. ἔνκα καιρίαν πλθγεὶσ αὐτόσ
τε πίπτει, καὶ τῶν ἑαυτοῦ διαςῴηεται οὐδὲ εἷσ. πυκόμενοσ δὲ τὴν ἧτταν
ὁ τοφτου υἱὸσ εἰσ προνομὴν μετὰ μζρουσ ἀποςταλεὶσ τοῦ ςτρατοῦ εὐκὺσ
πρὸσ Μελιτθνὴν ἀπεδίδραςκεν. ἀλλὰ καὶ τοῦτον ὁ τοῦ Χαρςιανοῦ κλειςουράρχθσ καταδιϊξασ χειροῦται μετὰ τοῦ ςτρατεφματοσ καὶ τῷ
ςτρατθγῷ δίδωςι Πετρωνᾷ. ὁ δὲ Πετρωνᾶσ τοιοῦτον κατὰ τοῦ Ἄμερ
ςτιςασ τρόπαιον τὴν βαςιλίδα καταλαμβάνει, ἐπαγόμενοσ καὶ τὸν τὴν
νίκθν αὐτῷ προκεςπίςαντα μοναχόν, τιν τε ἀρετὴν ἐκκειάηων αὐτοῦ
καὶ πρὸσ τὸν βαςιλζα καὶ Βάρδαν τὸν οἰκεῖον ἀδελωὸν ἐξυμνῶν τοῦτον
καὶ μεγαλφνων. τιμᾶται γοῦν δομζςτικοσ τῶν ςχολῶν, μετὰ μικρὸν δὲ
καὶ ἀπεβίω.
[Mich3.14] Ἐτελεφτθςε δὲ πρὸ τοφτου καὶ ὁ Μανουιλ, νόςῳ δι τινι κρατθκείσ. μονωκεὶσ δ' ὁ Βάρδασ ἦγε καὶ ἔωερε τὰ πάντα καὶ τὰσ ἐκ βαςιλζωσ
ἤμειβε ςυνεχῶσ τιμάσ, ἀνῄει δὲ καὶ εἰσ τὴν καίςαροσ δόξαν τε καὶ τιμιν,
τοῦ Μιχαὴλ μθδενὸσ ἑτζρου ωροντίηοντοσ τῶν πολιτικῶν, ἀλλ' ἢ
κεάτρων καὶ ἵππων ἁμίλλθσ. καὶ τὸ δὴ χείριςτον, οὐκ ἠγάπα κεατὴσ
εἶναι μόνον, ἀλλὰ καὶ αὐτὸσ ἡνιοχεῖν καὶ παίγνιον τοῖσ πᾶςι προκεῖςκαι
καὶ γζλωσ. καὶ ὁ μὲν ἐν τοφτοισ ἦν, ὁ Βάρδασ δὲ διεῖπε τὰ πολιτικὰ καὶ
τῆσ βαςιλείασ κατεςτοχάηετο, ὡσ αὐτὴν εὐκαίρωσ παραλθψόμενοσ.
ἐπεμελικθ δὲ καὶ τῆσ ἔξω ςοωίασ (ἦν γὰρ ἐκ πολλοῦ χρόνου παραρρυεῖςα
καὶ πρὸσ τὸ μθδὲν ὅλωσ χωριςαςα τῇ τῶν κρατθςάντων ἀγροικίᾳ καὶ
ἀμακίᾳ), διατριβὰσ ἑκάςτῃ τῶν ἐπιςτθμῶν ἀωορίςασ, τῶν μὲν ἄλλων,
ὅπῃ περ ἔτυχε, τῆσ δ' ἐπὶ πᾶςιν ἐπόχου ωιλοςοωίασ κατ' αὐτὰ τὰ βαςίλεια ἐν τῇ Μαγναφρᾳ. καὶ οὕτωσ ἐξ ἐκείνου ἀνθβάςκειν αἱ ἐπιςτῆμαι
ἤρξαντο. τοῦτο τὸ ἔργον κάλλιςτόν τε καὶ περιβόθτον ὂν οὐκ ἴςχυςεν
ἀποπλῦναι τὰσ ἐνοφςασ ἄλλασ τῷ Βάρδᾳ κῆρασ.
[Mich3.15] Σῆσ μὲν οὖν ωιλοςοωίασ ἐξθγεῖτο Λζων ἐκεῖνοσ ὁ μζγασ τε καὶ
ωιλόςοωοσ, ἀνεψιὸσ ὢν Ἰαννῆ τοῦ πατριάρχου, ὃσ καὶ τὸν κρόνον ἔλαχε
τῆσ Θεςςαλονίκθσ, ἄρτι δὲ τῶν εἰκονομάχων κακαιρεκζντων ςυγκακῃρζκθ καὶ αὐτόσ, καὶ ςχολάηων εἰσ ταφτθν προεβιβάηετο τὴν ςχολιν.
ἐγζνετο δὲ πρότερον γνϊριμοσ Θεοωίλῳ τῷ βαςιλεῖ τοῦτον τὸν τρόπον.
πάςασ γὰρ κατορκϊςασ τὰσ ἐπιςτιμασ, ὡσ οὐδὲ μίαν ἕτεροσ, ἐν εὐτελεῖ τινι καταλφματι διάγων τοὺσ βουλομζνουσ ἐμυςταγϊγει, ὁποίαν

ἕκαςτοσ βοφλοιτο. ὡσ δ' ἤδθ χρόνοσ παρετείνετο, καὶ πολλοὶ κατὰ τὰσ
ἐπιςτιμασ προζκοπτον, ςυνζβθ τινὰ νεανίαν τῆσ γεωμετρικῆσ ἐπιςτιμθσ εἰσ ἄκρον ἐλθλακότα ὑπογραωζα γενζςκαι τινὸσ ςτρατθγοῦ. οὗ
γενομζνου κατά τινα πόλεμον, εἵπετο καὶ αὐτόσ, καὶ τροπῆσ γενομζνθσ
ηωγρεῖται καί τινι τῶν ἐπιωανῶν εἰσ δουλείαν ἐκδίδοται. ὁ δὲ τοῦδε
καιροῦ τῶν Ἰςμαθλιτῶν κατάρχων Μαμοὺμ ἄλλοισ τε μακιμαςιν
Ἑλλθνικοῖσ ςχολάηων, καὶ δὴ καὶ γεωμετρίασ διαωερόντωσ ἐξεχόμενοσ
ἦν. λόγου δζ ποτε κινθκζντοσ παρὰ τοῦ τὸν νεανίαν ἔχοντοσ δεςπότου
περὶ τῆσ εἰσ τὰ μακιματα ςπουδῆσ τοῦ ἀμερμουμνῆ καὶ τῆσ περὶ τὴν
γεωμετρίαν ἐπιμελείασ, ‘ἀκοῦςαι τοφτου,’ εἶπεν ὁ νεανίασ, ‘ἐπικυμῶ καὶ
τῶν αὐτοῦ διδαςκάλων, καὶ ἣν ἔχουςι περὶ τὴν γεωμετρίαν κατανοῆςαι
ςπουδιν.’ ἔμακε τοῦτο ὁ Μαμοφμ, καὶ μετὰ περιχαρείασ εἰςκαλεῖται τὸν
νζον πολλῆσ, καὶ παραγενόμενον ἐπυνκάνετο, εἰ γνῶςιν ἔχει τῆσ τοιαφτθσ δυνάμεωσ. ςυγκατακεμζνου δ' ἐκείνου ἠπίςτει ὁ βάρβαροσ καὶ διετείνετο μθδζνα ἕτερον εἶναι, πλὴν τῶν ἐκείνου διδαςκάλων τῆσ γεωμετρικῆσ ἐπιςτιμθσ εἰδιμονα κατὰ τὴν τότε ἡμζραν. ἱμείρεςκαι δὲ ωιςαντοσ
τοῦ νεανίςκου τῆσ αὐτῶν διδαςκαλίασ πεῖραν λαβεῖν, κᾶττον ἢ λόγοσ
οὗτοι παρίςταντο, καὶ διεχαράττοντο ςχιματα τρίγωνα καὶ τετράγωνα, καὶ κανόνεσ εἰσ μζςον προὐτίκεντο τοῦ ςτοιχειωτοῦ, τὸ μζν, ὅτι
τὸ ςχῆμα τόδε τινδε ωζρει τὴν κλῆςιν καὶ τόδε τινδε, διδάςκοντεσ,
αἰτίαν δὲ καὶ λόγον καὶ τὸ διότι ἀπεδίδοςαν οὐδαμῶσ. ὡσ οὖν ἑϊρα
γαυρουμζνουσ αὐτοὺσ ὁ νεανίασ καὶ μζγα ωρονοῦντασ ἐπὶ τῇ τῶν ςχθμάτων καταγραωῇ, ‘ἐπὶ παντὸσ λόγου, ὦ οὗτοι,’ ὁ νεανίασ ἔωθ, ‘καὶ
πράγματοσ τὸ διότι τὸ κράτοσ ἔχει. ὑμεῖσ δὲ τὴν ὕπαρξιν μόνθν λζγοντεσ,
τοὺσ δὲ λόγουσ παρατρζχοντεσ οὐχ ἥκιςτά μοι διαμαρτάνειν δοκεῖτε,
τὸ καιριϊτερον ἀγνοοῦντεσ.’ τῶν δὲ διαπορθςάντων καὶ τὰσ αἰτίασ τοφτων διευκρινεῖν καὶ διδάςκειν παρακαλοφντων, ἐπεὶ διερμθνεφοντα καὶ
ςαωθνίηοντα ταφτασ εὕριςκον, ὡσ τόδε μὲν διὰ τόδε, τόδε δὲ διὰ τόδε
τὴν εἰρθμζνθν ἔχει κλῆςίν τε καὶ γραωιν, καὶ ἅμα ὁ νοῦσ αὐτῶν διθνοίγετο καὶ τῶν λεγομζνων ςυνίεςαν, κάμβει λοιπὸν ςυςχεκζντεσ, εἰ
καὶ ἄλλουσ ἔχει τοιοφτουσ τὸ Βυηάντιον, ἐπθρϊτων. εἰρθκότοσ δὲ τοφτου πλείςτουσ ἐν αὐτῷ εἶναι, καὶ ἑαυτὸν τὸν ἔςχατον εἶναι τῶν μακθτῶν, ἀλλ' οὐ τῶν διδαςκόντων, περὶ τοῦ διδαςκάλου πάλιν διεπυνκάνοντο, τίσ τε εἴθ, καὶ εἰ περίεςτιν. ὁ δζ, ὅςτισ τε εἴθ ἀπεκρίνατο, καὶ
ὡσ ἔτι περίεςτιν ἀκτιμονα βίον ἄγων καὶ μθδζ τιςιν ἄλλοισ, ἀλλ' ἢ
μόναισ ταῖσ ἐπιςτιμαισ προςζχων. γράμματα γοῦν εὐκὺσ ὁ Μαμοὺμ
πρὸσ ἐκεῖνον διαχαράττει τόνδε τὸν νοῦν ἔχοντα· ‘ἐκ τοῦ καρποῦ τὸ
δζνδρον, καὶ ἐκ τοῦ μακθτοῦ ἔγνωμεν τὸν διδάςκαλον. ἐπεὶ γοῦν τθλικοῦτοσ ὢν περὶ τὴν τῶν ὄντων ἐπιςτιμθν ἄγνωςτοσ εἶ τοῖσ ςυμπολίταισ, τῆσ γνϊςεωσ καὶ ςοωίασ καρπὸν μὴ δρεπόμενοσ, μὴ ἀπαξιϊςῃσ
ἐλκεῖν πρὸσ ἡμᾶσ, καὶ τῆσ ςῆσ μεταδοῦναι ςοωίασ. ἐρχομζνῳ γάρ ςοι
αὐχζνα ὑποκλινεῖ γζνοσ ἅπαν τὸ τῶν ΢αρακθνῶν, καὶ πλοφτου καὶ δω[Mich3.15.50] ρεῶν ἀξιωκιςῃ ὧν οὐδείσ πω τῶν ἀνκρϊπων ἠξίωται.’ ταῦτα τὰ γράμματα δοὺσ τῷ νεανίςκῳ καὶ δϊροισ ωιλοωρονθςάμενοσ ἐκπζμπει πρὸσ τὸν
διδάςκαλον. ὁ δὲ διαςωκεὶσ πρὸσ τὴν βαςιλεφουςαν καὶ ηῶντα τὸν
ωιλόςοωον εὑρθκὼσ ἐπιδίδωςι ταῦτα τὰ γράμματα. ὁ δὲ οὐκ ἀκίνδυνον
εἶναι λογιςάμενοσ, εἰ γραωὴν ἀπὸ τῶν ἐχκρῶν δζξοιτο εἰδιςεωσ ἄνευ
βαςιλικῆσ, πρόςειςι τῷ λογοκζτῃ τοῦ δρόμου (Θεόκτιςτοσ οὗτοσ ἦν,
ὁ παρὰ τοῦ Βάρδα μετὰ ταῦτα ἀναιρεκείσ) καὶ διθγεῖται, ὅπωσ τε ἀωίκετο πρὸσ αὐτὸν ὁ αἰχμάλωτοσ καὶ μακθτισ, καὶ ὅπωσ γράμμα αὐτῷ
προκεκόμικε τοῦ ἀμερμουμνῆ, καὶ ἅμα τὴν γραωὴν ἐκβαλὼν εἰσ χεῖρασ

δίδωςιν. αὕτθ ἡ αἰτία τῷ ωιλοςόωῳ Λζοντι πρὸσ τὸν βαςιλζα γνῶςισ
γίνεται καὶ οἰκείωςισ, καὶ ὁ λεχκεὶσ μακθτὴσ τὴν τοῦ Λζοντοσ ςοωίαν
ἔτι κρυπτομζνθν ἐδθμοςίευςε. προςκαλεῖται γὰρ ὡσ τάχοσ αὐτὸν ὁ
βαςιλεὺσ καὶ πλουτίηει καὶ δθμοςίᾳ διδάςκειν προτρζπεται, κατοικθτιριον ἀωορίςασ αὐτῷ τὸν κεῖον ναὸν τῶν τεςςαράκοντα καλλινίκων μαρτφρων. ὁ δὲ Μαμοὺμ ἀπογνοὺσ τὴν τοῦ ωιλοςόωου ἄωιξιν
ἀπορίασ ἐκκζμενοσ γεωμετρικῶν καὶ ἀςτρονομικῶν ηθτθμάτων καί τινων
ἄλλων μακθμάτων ἐκπζμπει, τὰσ λφςεισ ςαωθνιςκῆναί οἱ ἐξαιτθςάμενοσ.
ὡσ δ' ἑκάςτθν ὁ Λζων ηιτθςιν διελφςατο ἁρμοδίωσ, προςζκετο δὲ καταπλιξεωσ χάριν καί τινα τῶν μελλόντων ςθμεῖα προγνωςτικὰ καὶ τοφτῳ ἐξζπεμψε, τότε δὴ ἐπὶ χεῖρασ λαβόντα τὸν ἀμερμουμνῆν τρωκῆναι
δὴ τῷ τοφτου ἔρωτι, μζγα τε ἀνακραγεῖν τὸν ἄνδρα τῆσ ςοωίασ ὑπεραγάμενον. εὐκὺσ οὖν πρεςβεία πρὸσ τὸν Θεόωιλον καὶ γράμματα ταφτθν
ἔχοντα τὴν διάνοιαν· ‘ἐβουλόμθν μὲν αὐτὸσ ἀωικζςκαι ςοι, ἔργον γνθςίου ωίλου ἀποπλθρῶν. ἐπεὶ δὲ ἡ ἀνακειμζνθ μοι ἀρχὴ ἐκ κεοῦ καὶ ὁ
ὑπὸ τὴν χεῖρά μου τελῶν πλεῖςτοσ κατ' ἐξουςίαν λαὸσ τοῦτο οὐ ςυγχωρεῖ, ὃν ἔχεισ ἐπὶ ωιλοςοωίᾳ καὶ ταῖσ ἄλλαισ ἐπιςτιμαισ διαβόθτον
ἄνδρα, βραχφν τινα χρόνον αἰτῶ ἐξαποςτεῖλαί μοι, τῆσ αὐτοῦ ἐπιςτιμθσ μεταδϊςοντά μοι ἐκκαιομζνῳ καὶ ταφτθσ ἐρωτικῶσ ἔχοντι. οὐκ
ἀναβολὴ δὲ διὰ τὸ ςζβασ καὶ τὴν τοῦ γζνουσ ἀλλοτριότθτα ἔςεται,
ἀλλὰ μᾶλλον, ὅτι τοιοῦτοσ ὁ ἀξιῶν, πζρασ ἡ αἴτθςισ λιψεται παρὰ
ωίλοισ ἐπιεικζςι τε καὶ χρθςτοῖσ. χάρισ δζ ςοι ὑπὲρ τοφτου καταβλθκιςεται χρυςίου μὲν ἑκατὸν κεντθνάρια, εἰρινθ δὲ καὶ ςπονδαὶ ἀτελεφτθτοι καὶ ἀΐδιοι.’ δεξάμενοσ δὲ τὰ γράμματα ὁ Θεόωιλοσ, ἄτοπον κρίνασ,
εἰ τὴν τῶν ὄντων γνῶςιν, δι' ἣν τὸ Ῥωμαίων γζνοσ καυμάηεται, ἔκδοτον ποιιςει τοῖσ ἔκνεςι, πρὸσ τὰ αἰτθκζντα οὐκ ἐπζνευςε. τὸν δὲ
Λζοντα διὰ μείηονοσ ἦγε τιμῆσ καὶ τῆσ Θεςςαλονίκθσ προχειρίηεται
πρόεδρον, τὸν πατριάρχθν ἀναπείςασ Ἰωάννθν χειροτονῆςαι τοῦτον,
καὶ αὐτῷ, ὡσ ἤδθ εἴπομεν, κατὰ γζνοσ ᾠκειωμζνον. τοῦτον οἱ Θεςςαλονικεῖσ μετὰ τὴν χειροτονίαν ὑπερβαλλόντωσ ἐτίμθςαν διὰ τὴν ἐνοῦςαν
αὐτῷ ςοωίαν καὶ τὴν περὶ πάντα τὰ μακιματα ἀκρίβειαν, ἐξαιρζτωσ
δ' ἐκαφμαςαν ἀπὸ τῆςδε τῆσ αἰτίασ. ἄγονοσ ἦν ἡ γῆ καὶ ἄκαρποσ κατ'
ἐκεῖνο καιροῦ καὶ λιμὸσ ἦγχε τοὺσ ἐνοικοῦντασ Θεςςαλονίκθν τε καὶ τὰ
πζριξ αὐτῆσ, καὶ πάντεσ ἢ μετανάςται γενζςκαι τῆσ πατρίδοσ, ἢ λιμῷ
καὶ ἐνδείᾳ τῶν ἀναγκαίων διαωκαριςεςκαι ἤλπιηον. ὁ δὲ Λζων τὴν
ἀπορίαν τοφτοισ παραμυκοφμενοσ καιρόν τινα, ὃν ἡ τῶν ἄςτρων ὑπετίκει τοφτῳ ἐπιτολι τε καὶ ωάςισ, παραδθλϊςασ αὐτοῖσ, καὶ κατὰ
τοῦτον τῇ γῇ καταβαλεῖν ἐπιτρζψασ τὰ ςπζρματα, τοςαφτθσ γζγονεν
εὐωορίασ αἴτιοσ, ὡσ ἐπὶ πολλοὺσ ἐπαρκζςαι χρόνουσ τοῖσ ἐγχωρίοισ
τοὺσ δρεωκζντασ καρποφσ. τὴν μὲν οὖν γραμματικὴν ἔλεγεν ὁ Λζων καὶ
ποιθτικὴν μυθκῆναι κατὰ τὴν βαςιλίδα, ῥθτορικὴν δὲ καὶ ωιλοςοωίαν
καὶ ἀρικμῶν ἀναλιψεισ καὶ τὰσ τῶν λοιπῶν ἐπιςτθμῶν ἐωόδουσ κατὰ
τὴν νῆςον Ἄνδρον γενόμενοσ. ἐκεῖςε γὰρ ςπουδαίῳ τινὶ ἐντυχὼν ἀνδρὶ
Μιχαὴλ τῷ Ψελλῷ καὶ τὰσ ἀρχὰσ μόνον καί τινασ λόγουσ καὶ ἀωορμὰσ παρ'
αὐτοῦ λαβϊν, ἐπεὶ μὴ ὅςον ἐβοφλετο εὕριςκε, περιενόςτει τὰ μοναςτιρια καὶ τὰσ ἐν αὐτοῖσ ἀποκειμζνασ βίβλουσ ἀνερευνῶν τε καὶ ποριηόμενοσ καὶ ςπουδαίωσ ἐκμελετῶν πρὸσ τὸ τῆσ τοςαφτθσ γνϊςεωσ
ὕψοσ ἀνεβιβάςκθ. εἰσ κόρον δὲ τῶν μακθμάτων μετεςχθκὼσ πρὸσ τὴν
βαςιλεφουςαν αὖκισ ὑπζςτρεψε τὰ ςπζρματα τῶν ἐπιςτθμῶν ταῖσ τῶν
βουλομζνων διανοίαισ καταβαλλόμενοσ.
[Mich3.16] Ἀλλὰ ταῦτα μὲν πρότερον. τῆσ δὲ τῶν εἰκονομάχων αἱρζςεωσ

καταβλθκείςθσ καὶ τῶν ταφτθσ ἀντεχομζνων κακαιρεκζντων, κακαιρεκζντοσ δὲ καὶ Ἰωάννου τοῦ πατριάρχου, ςυγκακῃρζκθ καὶ οὗτοσ, ὃν
ὁ Βάρδασ, ὡσ ἤδθ ωκάςαντεσ εἴπομεν, τῆσ ωιλοςόωου ςχολῆσ προςτάτθν ἀπζδειξε, καί τινα ΢ζργιον, ωοιτθτὴν αὐτοῦ γενόμενον (πατὴρ
οὗτοσ τοῦ ἄνωκεν εἰρθμζνου νεανίςκου τοῦ τῆσ γεωμετρίασ διαιτθτθρίου), καὶ Θεοδιγιον, ςυνικθ καὶ αὐτὸν τοφτου ὑπάρχοντα, ἀρικμθτικῆσ καὶ ἀςτρονομίασ, δαψιλεῖσ αὐτοῖσ τὰσ χορθγίασ ἐπιμετρῶν. πολλάκισ δὲ καὶ ἐπιωοιτῶν ἐκ ωιλομακείασ, καὶ τῶν διδαςκομζνων τὰσ προκυμίασ ἐπιρρωννφσ, διὰ βραχζοσ εἰσ αὔξθςιν τὴν γνῶςιν ἀνιγαγεν,
ἀπεςβθκυῖαν τελζωσ πρὸ τοῦ καὶ μθδ' ἴχνοσ ὅλωσ δεικνῦςαν ἢ ηϊπυρον.
[Mich3.17] Ὁ δ' αὐτὸσ Βάρδασ καὶ καῖςαρ γενόμενοσ ςυνεχῶσ ἐωοίτα τοῖσ
τοῦ ἱπποδρόμου δικαςτθρίοισ καὶ τοὺσ νόμουσ ἀνθβᾶν αἴτιοσ γζγονε,
τοῦ χρόνου καὶ τὴν περὶ αὐτοὺσ ἀκρίβειαν ςυγκαλφψαντοσ. ἀλλὰ
τοςαῦτα καὶ τθλικαῦτα τῶν καλῶν τοῦ Βάρδα πλεονεκτιματα ὁ τῆσ
ωιλοπρωτείασ ἔρωσ, οἷά τισ ἐγγενὴσ μολυςμὸσ καὶ ςπῖλοσ ἄκρατοσ ὤν,
ἠμαφρωςε καὶ ἠωάνιςε, καὶ ἣν κατὰ τῆσ ἐκκλθςίασ ἀνιγειρε ςτάςιν,
κυκιςασ αὐτὴν καὶ ταράξασ. διὸ ἀντὶ τῆσ κρείττονοσ δόξθσ τὴν ἐναντίαν ἠνζγκατο. Μεκοδίου γὰρ τοῦ τριςολβίου τὸν βίον μετθλλαχότοσ,
ἐπὶ τζςςαρασ μόνον χρόνουσ τὸν τῆσ Κωνςταντινουπόλεωσ οἰακίςαντοσ κρόνον, Ἰγνάτιοσ ὁ Νικθωόρου μὲν τοῦ βαςιλζωσ κυγατριδοῦσ,
υἱὸσ δὲ Μιχαὴλ τοῦ τῆσ βαςιλείασ ἐκπεπτωκότοσ, μετὰ τὸ τῆσ βαςιλείασ
ἀποπεςεῖν καὶ τὰ παιδογόνα ἀωαιρεκῆναι μόρια μοναχὸσ γεγονὼσ καὶ
τῆσ μονῆσ τοῦ ΢ατφρου κακθγεμϊν, πρὸσ τὸν τῆσ πατριαρχίασ κρόνον
ἀνάγεται. οὗτοσ τὸν Βάρδαν ἐπὶ τῇ τῆσ γυναικὸσ ἀναιτίῳ ἀποβολῇ,
τῇ δὲ τῆσ οἰκείασ νφμωθσ περιπλοκῇ τῆσ ἐκκλθςίασ ἀπεῖργεν, ἐπεὶ μὴ
τῶν κείων ἠμζλει κανόνων. ὃν ἐπεὶ πολλὰ λιτανεφων καὶ δυςωπῶν ὁ
Βάρδασ ςυγχωριςεωσ ἀξιωκῆναι οὐκ ἠδυνικθ, τῶν ὅλων ἀπογνοὺσ πρὸσ
ἄμυναν διανίςταται καὶ τῆσ ἐκκλθςίασ ἐκβάλλει καὶ μετὰ πολλὰσ κακϊςεισ καὶ ἀνυποίςτουσ τελευταῖον τῷ τοῦ Κοπρωνφμου τάωῳ ἐναποκλείει,
ἐπιςτιςασ αὐτῷ ωφλακασ δεινοφσ τε καὶ ὠμοτάτουσ. ἀπεβίω δ' ἂν ὁ
ἱερϊτατοσ αὗτοσ ἀνὴρ ἀπὸ τῆσ πολυωδφνου κακϊςεωσ, εἰ μι τισ κεοςεβὴσ
ἄνκρωποσ κατά τινασ χρείασ τῶν ωρουρῶν ἀποδθμοφντων ἐξῆγζ τε τοῦ
τάωου καὶ ἐπιμελείασ ἠξίου τῆσ προςθκοφςθσ. ὃ μετὰ πολλὴν ὅςθν τὴν
κάκωςιν ὑπερόριον ἐν Μιτυλινῃ ποιεῖ. ἔπακον δὲ καὶ ἄλλοι πολλοὶ τῶν
ἐπιςκόπων τὰ παραπλιςιά τε καὶ χείρω, ὅτι μὴ ἠρζςκοντο τοῖσ γενομζνοισ, μθδ' ἄλλον δζξαςκαι διαβοϊμενοι, κἂν εἴ τι καὶ γζνθται. ὅμωσ
δ' ὑπενδόντεσ, οἱ μὲν ἀπειλαῖσ, οἱ δὲ καὶ ὑποςχζςεςιν εἴκουςι τῷ τοῦ Βάρδα
κελιματι, τῆσ ἀρετῆσ καὶ δόξθσ ἔρωτα χρθμάτων καὶ λειποταξίαν ἀνταλλαξάμενοι. ὁ δὲ Βάρδασ Φϊτιον, ἄνδρα ἐπὶ ςοωίᾳ γνϊριμον, πρωτοαςθκρῆτισ τθνικαῦτα ὑπάρχοντα, προχειρίηεται πατριάρχθν. ἐπεὶ δὲ
παρῆςαν καὶ τοποτθρθταὶ τοῦ πάπα Ῥϊμθσ κατὰ τῶν εἰκονομάχων
ςταλζντεσ, πείκουςι καὶ αὐτοὺσ τῆσ ἑαυτῶν γενζςκαι κελιςεωσ. διὸ καὶ
ἐν τῷ τῶν κείων ἀποςτόλων τεμζνει ςυνζδριον ἠκροικότεσ δεδθμοςιευ[Mich3.17.34] μζνῃ κακαιρζςει κακυποβάλλουςι τὸν Ἰγνάτιον, τῆσ ἐξορίασ μεταπεμψάμενοι. ταῦτα μὲν τὰ τῆσ ωιλοπρωτείασ τοῦ Βάρδα νεανιεφματα.
[Mich3.18] Σὰ δὲ ἐντὸσ Εὐξείνου καὶ πᾶςαν τὴν αὐτοῦ παραλίαν ὁ τῶν
Ῥῶσ ἐπόρκει καὶ κατζτρεχε ςτόλοσ (ἔκνοσ δὲ οἱ Ῥῶσ ΢κυκικόν, περὶ τὸν
ἀρκτῷον Σαῦρον κατῳκθμζνον, ἀνιμερόν τε καὶ ἄγριον), καὶ αὐτῇ δὲ
τῇ βαςιλίδι δεινὸν ἐπζςειε κίνδυνον. οἳ μετ' οὐ πολὺ κείασ πειρακζντεσ
ὀργῆσ οἴκαδε ὑπενόςτθςαν, πρεςβεία τε αὐτῶν τὴν βαςιλίδα καταλαμβάνει τοῦ κείου μεταλαχεῖν βαπτίςματοσ λιτανεφουςα, ὃ καὶ γζγονε·

καὶ τῆσ Κριτθσ δὲ ςτόλοσ ἄλλοσ νῦν μὲν τὰσ Κυκλάδασ ἐδῄου, νῦν δὲ
ἄχρι Προικοννιςου τὴν παράλιον ἅπαςαν. ἐγζνοντο δὲ καὶ κλόνοι γῆσ
ωρικωδζςτατοι. εἷσ δὲ ὁ μζγιςτοσ, κακ' ἣν ἡμζραν ἡ τοῦ κυρίου ἀνάλθψισ
ἑορτάηεται, τὴν γῆν καταςείςασ τό τε κατὰ τὸ Ἑξακιόνιον πρὸσ γῆν
ἠδάωιςε τεῖχοσ καὶ ναοὺσ εὐπρεπεῖσ καὶ οἴκουσ λαμπροὺσ καὶ τὴν κατὰ
τὴν Χρυςῆν πφλθν τῆσ πόλεωσ ἱδρυμζνθν Νίκθν καὶ τὰσ ἐν τῷ Δευτζρῳ
κατὰ τὴν ἁγίαν Ἄνναν παγίασ ἱςταμζνασ κατζςειςεν, ἧσ τὴν πτῶςιν ὁ
ωιλόςοωοσ Λζων προςθμαίνειν ἀνεῖπε ωανερῶσ τὴν τοῦ μετὰ βαςιλζα
δυνάςτου καταςτροωιν. ἐγζνοντο δὲ καὶ ποταμῶν ἀωάνειαι καὶ πθγῶν,
καὶ ἄλλ' ἄττα πακιματα κατὰ πᾶςαν χϊραν. ἃ πάντα κατενωτιςάμενοσ ὁ βαςιλεὺσ ὅλοσ εἴχετο τῶν ἱππικῶν ἀγϊνων κατὰ τὸν ἐν τῷ
΢τενῷ ἀνεγθγερμζνον ναὸν τοῦ ἁγίου μάρτυροσ Μάμαντοσ.
[Mich3.19] Ἄξιον δὲ καὶ τόδε μὴ παραλιπεῖν τὸ λόγιον παραςτατικὸν
τυγχάνον τῆσ τε τουτουῒ τοῦ βαςιλζωσ ἀβελτθρίασ καὶ τῆσ τῶν προθγθςαμζνων ἐπιμελείασ. τὰσ τῶν ΢αρακθνῶν κατὰ τῆσ τῶν Ῥωμαίων
χϊρασ ἐπιδρομὰσ οἱ πάλαι βαςιλεῖσ διαδιλουσ ποιεῖν ἐκζλοντεσ, ἵνα μὴ
αἰωνίδιοι εἰςπίπτοντεσ ἐκπορκῶςι τὰσ χϊρασ, ἐν ταῖσ κϊμαισ καὶ τοῖσ
ἀγροῖσ τοὺσ ἐνοικοῦντασ καταλαμβάνοντεσ, ωροφριόν τι τῇ Σαρςῷ
ἀγχίκυρον ἐπί τινοσ ὑψθλοτάτου λόωου καὶ ἐρυμνοῦ ἐδομιςαντο.
Λοῦλον τῷ ωρουρίῳ τὸ ὄνομα. οἱ ἐν τοφτῳ τοίνυν ωρουροὶ τῆσ ἐκδρομῆσ
λαμβάνοντεσ αἴςκθςιν πυρςὸν ἀνῆπτον, ὃν βλζποντεσ οἱ ἐν τῷ Ἀργαίῳ
κατοικοῦντεσ βουνῷ ἄλλον ἀνῆπτον, καὶ αὖ οἱ κατὰ τὸν Ἴςαμον βουνόν.
τοῦτόν τε πάλιν ὁρῶντεσ οἱ κατὰ τὸν Αἴγιλον ἔκαιον ἕτερον, καὶ αὖκισ
οἱ κατὰ τὸν λεγόμενον Μάμαντα. εἶτα τοῦτον ὁ Κφριηοσ διαδεχόμενοσ,
καὶ τοῦτον πάλιν ὁ Μϊκιλοσ, ἐκεῖνον δ' αὖκισ ὁ τοῦ ἁγίου Αὐξεντίου
βουνὸσ τοῖσ ἐν τῷ μεγάλῳ παλατίῳ ἐπὶ τοφτῳ ἀωωριςμζνοισ διαιταρίοισ
διλθν ἐτίκει τὴν προνομιν. καὶ οὕτωσ κατὰ διαδοχὴν πυρςεφοντεσ
γνῶςιν ἐν ἀκαρεῖ παρεῖχον τῷ βαςιλεῖ, καὶ οἱ τῶν χωρῶν κάτοικοι
πυνκανόμενοι τειχιρεισ ἐγίνοντο καὶ τὰσ ἐκδρομὰσ διεδίδραςκον. τοιαφτθσ
δὲ ςυνθκείασ κρατοφςθσ, ςυνζβθ ποτὲ τοῦ Μιχαὴλ κατὰ τὸν τοῦ μάρτυροσ
Μάμαντοσ ναὸν ἡνιοχῆςαι μζλλοντοσ τὸν ἐκ τοῦ Φάρου ἀναωκῆναι πυρςόν.
ὃν οὗτοσ κεαςάμενοσ εἰσ τοςοῦτον ἐνζπεςε ωόβον, δζει τοῦ μὴ παροωκῆναι
τὴν αὐτοῦ ἡνιοχείαν ὑπὸ τῶν κεατῶν διὰ τὴν ἀπαίςιον ἀγγελίαν, εἰσ
ὅςον ἄλλοσ τισ ἦλκε κινδυνεφων ὑπὲρ ψυχῆσ. οὕτωσ ἐκεῖνοσ κεατριηόμενοσ οὐκ ᾐςχφνετο. ἵνα δὲ μι τι τῶν προςπιπτόντων ἀνιαρῶν δθλοφμενον μαλακωτζρουσ ποιιςῃ τοὺσ κεατάσ, προςζταξε μθκζτ' ἐνεργεῖν
τοὺσ τῇ βαςιλίδι γειτονοῦντασ ωρυκτοφσ. ἄλλοτε πάλιν (δεῖ γὰρ ἐκωαντικωτζραν κζςκαι τὴν τοῦ ἀνδρὸσ παράνοιαν) ἐω' ἅρματοσ αὐτοῦ ἱςταμζνου καὶ τῆσ ὕςπλθγοσ μελλοφςθσ αἴρεςκαι (ἐνεδζδυτο δὲ τὸ βζνετον,
καὶ πράςινοσ ἦν ὁ λογοκζτθσ τοῦ δρόμου Κωνςταντῖνοσ, λευκὸσ δὲ ὁ
Χειλᾶσ καὶ ῥοφςιοσ ὁ Κραςᾶσ) ἀγγελία πεωοίτθκεν, ὡσ Ἄμερ ὁ τῆσ
Μελιτθνῆσ ἀμθρᾶσ δεινῶσ λεθλατεῖ τὴν Ἀςίαν καὶ ἤδθ πρὸσ τοῖσ Μαλαγίνοισ ἐςτὶ καὶ προςδοκῶνται ὅςον οὔπω δεινά. ἣν πυκόμενοσ ὁ πρωτονοτάριοσ ἀπελκὼν μετὰ κατθωείασ ἀπιγγειλε τῷ βαςιλεῖ, καὶ ἅμα ἐπὶ
χεῖρασ ἔχων τὰ τοῦ δομεςτίκου τῶν ςχολῶν γράμματα ἐπεδίδου. ὁ δὲ
βλοςυρὸν εἰσ αὐτὸν ἐνιδὼν καὶ τιτανῶδεσ· ‘καὶ πῶσ ἐτόλμθςασ, ὦ κακὴ
κεωαλι,’ ἔωθ, ‘κατὰ τὸν ἀναγκαῖον ἀγῶνα τουτονὶ περὶ τοιοφτων μοι
διαλζγεςκαι, οὐδὲν ἄλλο ςπουδάηοντι, ἢ μὴ τὸν μζςον εὐϊνυμον ἰδεῖν
παρατετραμμζνον, ὑπὲρ οὗ μοι πᾶσ ὁ ἀγϊν.’ τοιοῦτοσ ἦν ἔκωοροσ καὶ τὸν
λογιςμὸν παρακεκινθμζνοσ. καὶ οὐχὶ τοφτῳ μὲν τῷ πόκῳ ἢ πάκει ἡλίςκετο,
τῶν δ' ἄλλων τῶν ἀπρεπεςτζρων ἀπείχετο, ἀλλὰ τὸ μζτριον τάχα

ἀμζτρωσ ἦκοσ μεταδιϊκων ἐξζπιπτε τοῦ προςικοντοσ καὶ τῆσ βαςιλικῆσ
ἀξίασ ἀξίου.
[Mich3.20] Καί ποτε γυναίῳ ςυναντιςασ ἐκ βαλανείου ἐπανιόντι καὶ κάλπιν
ἐπὶ χεῖρασ ἔχοντι (ἔτυχε δὲ τὸν ταφτθσ παῖδα ἐκ τοῦ κείου λουτροῦ
υἱοκετθςάμενοσ) τὸν ἵππον ἀποβὰσ τοὺσ μὲν ςυγκλθτικοφσ, ὅςοι τοφτῳ
παρείποντο, κατὰ τὰ ἐκεῖςε ἀνάκτορα ἐξαπζςτειλεν, ἃ δὲ προςθταιρίςατο
καὶ παρζτρεωεν ἀκόλαςτα καὶ πορνικὰ ἀνδράρια παραλαβὼν ἀπῄει
μετὰ τῆσ γυναικὸσ τὴν κάλπιν τε τῶν ἐκείνθσ χειρῶν ἀωείλετο, καί· ‘ἄγε
δι, ὦ γφναι’, εἶπε, ‘καρροῦςα δζξαι με ἐν τῇ οἰκίᾳ ςου, ψωμοῦ πιτυρϊδουσ ἔωεςιν ἔχοντα καὶ ἀςβεςτοτφρου’. ὡσ δ' ἀπεπάγθ πρὸσ τὸν λόγον
ἡ γυνὴ μθδενὸσ εὐποροῦςα τῶν πρὸσ ὑποδοχιν, ὁ Μιχαὴλ κᾶττον ἢ
λόγοσ ςινδόνα λαβϊν, ἣν ἤνεγκε τὸ γφναιον ἐκ τοῦ βαλανείου, ἔτι
διάβροχον οὖςαν, ἀντὶ τῆσ ὑπθρετοφςθσ τῇ τραπζηῃ ὀκόνθσ ἥπλου
ἐπὶ τοῦ ἐδάωουσ, τὴν κλεῖδα τὴν τῆσ γυναικὸσ ἀωελὼν αὐτὸσ ἦν βαςιλεφσ,
ἑςτιάτωρ, μάγειροσ, τραπεηοποιόσ, δαιτυμϊν. ςυνδειπνιςασ δὲ τῇ
γυναικὶ πεηὸσ καὶ βάδθν ἀπῄει πρὸσ τὰ ἀνάκτορα, πολλῆσ εὐθκείασ καὶ
τφωου καταγινϊςκων τῶν πρὸ τοῦ βαςιλζων κοςμιότθτοσ ἀντιποιουμζνων.
[Mich3.21] Σαῦτ' οὖν ἅπαντα μιςθτὸν ἐποίει τὸν ἄνδρα, καὶ κατ' αὐτοῦ τὴν
πάντων δικαίωσ ὑπεκίνει ὀργιν. καὶ τὸ δὴ χείριςτον, ἡ ωατρία τῶν
παρεπομζνων αὐτῷ κιναίδων καὶ πρὸσ πᾶςαν αἰχρουργίαν ἐπιτθδείων,
οὓσ ἐκεῖνοσ διὰ τιμῆσ ἄγων τε καὶ αἰδοῦσ, τὰ κεῖα διαπαίηων τε καὶ
ἐξορχοφμενοσ, ἱερατικὰσ ςτολὰσ χρυςοχωεῖσ ἐνεδίδυςκε καὶ ἐπωμίδασ, καὶ
ἀςχθμόνωσ ἠνάγκαηε καὶ ἀνάγνωσ τελεῖν τὰ κεῖα καὶ παναγζςτατα,
τὸν ἔξαρχον τοφτων (Γρφλλοσ αὐτῷ ὄνομα) πατριάρχθν καλῶν, τοὺσ
δὲ λοιποὺσ ἕνδεκα μθτροπολίτασ. ἐτίκει δὲ καὶ ἑαυτὸν ἕνα τῶν κυθπόλων,
καὶ τῆσ Κολωνείασ ὠνομάηετο πρόεδροσ. ἐπεὶ δὲ ᾄδειν αὐτοὺσ ἐχρῆν καὶ
τελεῖν τὰ μυςτιρια, διὰ κικάρασ τὰσ ᾠδὰσ ἐξεπλιρουν, νῦν μὲν ἠρζμα
πωσ καὶ λιγυρῶσ ἐπθχοῦντεσ, νῦν δὲ διαπρυςίωσ, ὥςπερ ἐν ταῖσ ἱεραῖσ
λειτουργίαισ οἱ ἱερεῖσ τὰσ ἐκωωνιςεισ ποιοῦςι τῶν ἱερῶν. εἶχον δὲ καὶ
ςκεφθ διάχρυςα καὶ διάλικα. ταῦτα πλθροῦντεσ ὄξουσ τε καὶ ςινιπεοσ
τοῖσ μεταλαμβάνουςι μετεδίδοςαν, τῶν ἀχράντων οὕτω καταπαίηοντεσ
μυςτθρίων. τοῦτον τὸν μιαρὸν κίαςον ςυνζβθ ποτὲ Ἰγνατίῳ τῷ μακαρίτῃ
ςυναντῆςαι κατὰ τὴν ὁδὸν πατριάρχῃ, μετὰ τοῦ ἱερατικοῦ κλιρου καὶ
τῆσ λιτῆσ διερχομζνῳ. ὃν ἰδὼν ὁ Γρφλλοσ ἰταμῶσ ἅμα καὶ ἀνερυκριάςτωσ
μθδὲν ὑποςτειλάμενοσ, ωελόνθν ἀναςτείλασ μετὰ τῶν ςὺν αὐτῷ ςυμμυςτῶν εὐτονωτζροισ ἐχρῆτο τοῖσ κροφμαςι, καὶ τοὺσ εὐαγεῖσ ἐκείνουσ
λοιδορίαισ καὶ ἀναιδζςιν ἔβαλλε ῥιμαςιν. ὁ τοιοῦτοσ αἴςχιςτοσ βαςιλεὺσ
καὶ Θεοδϊραν τὴν ἑαυτοῦ μθτζρα ἔτι τοῖσ ἀνακτόροισ ἐνδιατρίβουςαν
μετεκαλζςατό ποτε, εὐλογθκθςομζνθν τάχα παρὰ τοῦ πατριάρχου,
πλαςάμενοσ τοῦτον εἶναι τὸν μακαρίτθν Ἰγνάτιον. ὡσ οὖν ἐξῄει μετ'
εὐλαβείασ ἡ ςεμνοτάτθ γυνὴ καὶ ἔρριψεν εἰσ τὸ ἔδαωοσ ἑαυτὴν ἐξαιτουμζνθ
εὐχιν, μθδὲν ὅλωσ ὑποτοπιςαςα, τοῦ μιαροῦ Γρφλλου τὴν γενειάδα
[Mich3.21.26] τζωσ κρφπτοντοσ, ἀναςτὰσ ὁ Γρφλλοσ ἀπζπερδε καὶ ῥιματά τινα ἐπεῖπε
τοῦ οἰκείου ςτόματοσ ἄξια. ἡ δὲ ἐπὶ τῷ γεγονότι δεινοπακιςαςα ἀραῖσ
ἔβαλλε τὸν υἱὸν καὶ τῆσ τοῦ κεοῦ προνοίασ ἐκπεςεῖν προωθτικῶσ ἀπεωοίβαςε τοῦτον οὐκ εἰσ μακράν.
[Mich3.22] Ἀλλ' οὐκ ἦν τὸν ἅπαξ παρατραπζντα τῆσ εὐκείασ ὁδοῦ βελτιωκῆναι. ὅκεν καὶ ταχυτάτθ κατειλιωει τοῦτον καταςτροωι, καὶ πρὸ αὐτοῦ
μὲν τὸν Βάρδαν, καὶ πρὸ ἐκείνου τὸν κανικλείου Θεόκτιςτον, τοὺσ
χαριηομζνουσ αὐτῷ καὶ μὴ τῶν πονθροτζρων ἀνακόπτειν κελιςαντασ

διδαγμάτων ὡσ ἐπιτρόπουσ. καὶ ὅπωσ μὲν ὁ Θεόκτιςτοσ ὤλετο, προλαβὼν ὁ λόγοσ ἐδιλωςε, ςθμεῖα δὲ τὸν ὄλεκρον δθλοῦντα τοῦ Βάρδα
προθγιςατο τάδε, ἐπιτολαὶ κομθτῶν, ὄψεισ ὀνειράτων ἀλλόκοτοι.
ἔδοξε γὰρ κακ' ὕπνουσ οὗτοσ πρὸσ τὴν μεγάλθν ἐκκλθςίαν μετὰ τοῦ
Μιχαὴλ ἀπελκεῖν, ὡσ τάχα πανθγφρεωσ οὔςθσ. ὡσ οὖν ἀωίκοντο καὶ
προςωτζρω ἐγζνοντο τοῦ κείου ναοῦ, ὁρᾶν ἐδόκει λευκοωόρουσ τινὰσ
προθγουμζνουσ, οἵτινεσ ὁδθγοῦντεσ αὐτὸν ἄγουςι πρὸσ τὰσ κιγκλίδασ
τοῦ κυςιαςτθρίου, καὶ βλζπει μὲν ἄλλο οὐδζν, περὶ δὲ τὸν κρόνον τοῦ
πατριάρχου κακιμενόν τινα γθραιόν (Πζτρον εἴκαςε τοῦτον εἶναι τὸν
κορυωαῖον τῶν ἀποςτόλων), οὗ πρὸσ τοῖσ ποςὶν ὁ μακαρίτθσ ἐκυλινδεῖτο
Ἰγνάτιοσ, ἐκδίκθςιν ἐξαιτῶν, ὧν ἐπεπόνκει δεινῶν. τὸν δὲ ἑνὶ τῶν παρεςτϊτων μάχαιραν δοῦναι καὶ εἰπεῖν· ‘ταφτῃ τὸν κεόργιςτον’, οὕτω τὸν
καίςαρα κατονομάςαντα, ‘τῇ τῶν εὐωνφμων χϊρᾳ ἐγκαταςτιςασ
μελθδὸν διάτεμνε. τὸν δ' ἀςεβότεκνον,’ διὰ τοῦ τοιοφτου προςριματοσ
τὸν βαςιλζα δθλοποιιςαντα, ‘κατάλεγε μὲν τοῖσ δεξιοῖσ, τὴν δ' ὁμοίαν
δίκθν ἀπεκδζχεςκαι πρόςειπε.’ καὶ ὁ μὲν ὄνειροσ οὗτοσ. εἰ δὲ καὶ ἀπζβθ
τὰ κεακζντα, δθλϊςει τὰ μετὰ ταῦτα. ἄρτι κατὰ τῶν Κρθτῶν ὁ Βάρδασ
πανδθμεὶ μετὰ τοῦ Μιχαὴλ κακωπλίηετο, καὶ πρὸσ τὸν τῆσ κεοτόκου
ναὸν τῶν ὁδθγῶν ωοιτιςασ εἰςῄει μετὰ λαμπάδων τὸν ςυντακτιριον
ἐκπλθρῶν. ὡσ οὖν τοῖσ ἀδφτοισ προςιγγιςεν, ἄωνω τῶν αὐτοῦ ὤμων ἡ
χλαμὺσ ὀλιςκιςαςα αἰςκζςκαι τοῦτον καινοτζρων δεινῶν παρεςκεφαςε.
καὶ αὐτὸσ δὲ πρὸ μιᾶσ ἡμζρασ τοῦ μζλλειν ἀπαίρειν ἀπὸ τῆσ πόλεωσ, εἴτ'
ἀω' ἑαυτοῦ εἴτε καὶ ἄλλωσ ὑπὸ τοῦ μζλλοντοσ ἐλαυνόμενοσ, ςυναγαγὼν
εἰσ ταὐτὸν τοὺσ ωίλουσ καὶ ςυμποςιάςασ μεμνῆςκαί τε τῆσ αὐτοῦ
παρῄνει ωιλίασ καὶ λθγάτα, ὡσ τοῦ βίου ἤδθ γενόμενοσ ἔξω, παρζςχετο.
ὡσ οὖν κατὰ τῆσ Κριτθσ ἐξῄεςαν καὶ τῷ κζματι τῶν Θρᾳκθςίων ἐπζβθςαν,
καὶ κατά τινα Χῶρον τόπον οὕτω λεγόμενον οἱ τοφτῳ ὑπθρετοῦντεσ
προκαταλαβόντεσ τὰσ ςκθνὰσ κατεπιγνυον ἁμίλλῃ χρϊμενοι καὶ ςπουδῇ,
ἐνταῦκά πωσ, εἴτε δὴ κατὰ πρόνοιαν εἴτε δὴ καὶ ἄλλωσ κατ' ἄγνοιαν,
τὴν μὲν τοῦ βαςιλζωσ ἐπὶ πεδινοῦ χωρίου αὐλαίαν ἐπιξαντο, εἴσ τινα δὲ
λόωον ὑπερανεςτθκότα τὴν τοῦ καίςαροσ ἀνεπζταςαν. ὅπερ ὡσ ἕρμαιον
λαβόντεσ οἱ τῷ Μιχαὴλ προςκείμενοι καὶ προςπολεμοῦντεσ τῷ καίςαρι
κατῃτιῶντο τὸ γεγονὸσ καὶ τὰσ κατ' ἐκείνου ἐξζκαιον ςυμβουλάσ. ὑπζκραττε
δ' ὅμωσ αὐτοὺσ καὶ νωκροτζρουσ ἐποίει πρὸσ τὴν ἐγχείρθςιν ἡ τοῦ
καίςαροσ κραταιοτζρα ἰςχφσ. τιν τε γὰρ τοῦ δομεςτίκου τῶν ςχολῶν
ἀρχὴν ὁ τοφτου εἶχεν υἱὸσ Ἀντίγονοσ, καὶ οἱ λοιποὶ ςτρατθγοὶ αὐτῷ
ἐπεικάρχουν, καὶ ΢υμβάτιοσ ὁ λογοκζτθσ τοῦ δρόμου, γαμβρὸσ ἐπὶ τῇ
κυγατρὶ αὐτοῦ τυγχάνων, ἀναντιρριτωσ τὰ ἐκείνου ωρονεῖν ἐπιςτεφετο.
ἀλλ' ἔλακεν ὁ ΢υμβάτιοσ ὑπὸ τοῦ βαςιλζωσ κλαπεὶσ καὶ τὸν ωόνον τοῦ
πενκεροῦ ἐργαςάμενοσ αὐτόσ, καὶ οὐκ ἄλλοσ, ςφνκθμα τοῦ ωόνου εὐτρεπιςκείσ. ἄρτι γὰρ ἐξῄει τὰσ ἀναωορὰσ ἀναγνοφσ, καὶ τὸ ςθμεῖον ἐδίδου τοῦ
ωόνου, ςταυρὸν εἰσ τὸ ἑαυτοῦ πρόςωπον ἐγχαράξασ. ἀνεβάλλοντο δ'
ὅμωσ οἱ ςυνωμότεσ, τὴν ἑταιρείαν παριςταμζνθν ὁρῶντεσ τοῦ καίςαροσ.
ὅπερ ὁ Μιχαὴλ εὐλαβθκείσ, μι πωσ κατάωωροσ γενόμενοσ κακ' ἑαυτοῦ
τὴν μάχαιραν ἐπιςπάςθται, διὰ πιςτοῦ τινοσ ἐκαρςοποίει τοὺσ ἄνδρασ
ταῖσ ὑποςχζςεςι. καὶ κἂν παρῆλκε τὸν κίνδυνον ὁ καῖςαρ καὶ παρεκροφςατο, τῷ δζει καταπλθςςομζνων καὶ κατεπτθχότων τῶν ςυνωμοτῶν,
εἰ μὴ Βαςίλειοσ ὁ μετὰ ταῦτα βαςιλεφσ, παρακοιμϊμενοσ ὤν, διανζςτθ
πρὸσ τὴν ἐγχείρθςιν. οὗτοσ γὰρ ἀπορρῖψαί τε πείκει τὸ δζοσ τοὺσ
ςυνωμότασ καὶ πρὸσ τὴν πρᾶξιν ἐπιρρωννφει. ξιωιρεισ οὖν τοὺσ ἄνδρασ
ἐπιόντασ ἰδὼν ὁ Βάρδασ ἀκρόωσ ἔγνωκζ τε τὸν κάνατον καὶ πρὸσ τοὺσ

πόδασ ἔρριψε τοῦ βαςιλζωσ αὑτόν. ἀλλ' ἀποςπῶςι τοῦτον ἐκεῖκεν καὶ
μελθδὸν κατατζμνουςιν, εἶτα κοντῷ τὰ παιδογόνα αὐτοῦ ἀπαιωριςαντεσ μόρια παραδειγματίηουςιν. ἤρκθ δὲ κόρυβοσ πολὺσ καὶ τῷ βαςιλεῖ
κίνδυνον ἐπιςείων. ὃν ὁ τῆσ βίγλασ δρουγγάριοσ Κωνςταντῖνοσ μετὰ
πολλῶν εἰσ μζςον ἀκρόωσ ἐπιωανεὶσ διζλυςεν, εὐωθμίαισ τε βάλλων τὸν
βαςιλζα καὶ δικαίωσ ἀποκανεῖν τὸν Βάρδαν διαβεβαιοφμενοσ.
[Mich3.23] Καὶ ὁ μὲν Βάρδασ οὕτωσ ἐξ ἀνκρϊπων ἐγζνετο, καὶ οὕτωσ ἡ κατὰ
Κρθτῶν ἐκςτρατεία ἐλζλυτο, τοῦ βαςιλζωσ πρὸσ τὸ Βυηάντιον ὑποςτρζψαντοσ. τοῦτο τὸ ἔργον εἰσ βαςιλείασ ὕψοσ ἀνιγαγε τὸν Βαςίλειον.
ωυςικῆσ γὰρ ἀπορῶν γονῆσ ὁ Μιχαὴλ καὶ τὰ κοινὰ διεξάγειν οὐχ οἷόσ τε
ὢν εἰςποιεῖταί τε αὐτὸν εἰσ υἱὸν τῇ τῶν μαγίςτρων ἀξίᾳ τιμιςασ, καὶ
διάδθμα μετὰ μικρὸν αὐτῷ περιτίκθςι κατὰ τὴν μεγάλθν ἐκκλθςίαν
γενόμενοσ. ἐγκρατὴσ δ' οὗτοσ τῆσ ἀρχῆσ γεγονὼσ ἀπεπειρᾶτο τὸν βαςιλζα
ὡσ πορρωτάτω ἀπαγαγεῖν τῶν μιςθτῶν ἔργων καὶ ἐπιρριτων. ἔλακε
δὲ διὰ τοῦτο ἑαυτῷ κακοπλίηων τὸν ωκόνον. μὴ ωζρων γὰρ τοὺσ ἐλζγχουσ
ὁ Μιχαὴλ καὶ τὸν Βαςίλειον ἐκποδὼν ποιῆςαι διανοοφμενοσ ὡσ τῶν
αὐτοῦ κελθμάτων ἐμποδιςτιν, Βαςιλικῖνόν τινα τοῦ βαςιλικοῦ δρόμωνοσ
ἐρζτθν ὑπάρχοντα εἰσ μζςον ἀγαγὼν τὴν πυρωφραν τε ἐνδφει καὶ τὸ
διάδθμα περιτίκθςι, καὶ πρὸσ τὴν ςφγκλθτον ἐξάγει τῆσ χειρὸσ ἔχων
αὐτόν, καὶ ἐξαγαγὼν τοιοφτων τινῶν ῥθμάτων ἀπιρξατο. ‘πάλαι μὲν
ἔδει τουτονὶ τὸν ἄνδρα, ὦ ωίλοι, εἰσ τὸν περίβλεπτον κόςμον τῆσ βαςιλείασ
ἀναγαγεῖν, ἢ τὸν Βαςίλειον. ἐω' ᾧ καὶ μεταμεμζλθμαι. πρόςεςτι γὰρ
αὐτῷ
πρῶτον μὲν εἶδοσ ἄξιον τυραννίδοσ,
τὸ δεφτερον δὲ ςυμωυὲσ πζλει ςτζωοσ.
ἅπαντα δ' ἁρμόηουςι πρὸσ τὴν ἀξίαν.
[Mich3.24] Αὕτθ ἡ πρᾶξισ καὶ ὁ λόγοσ οὗτοσ ἀρχὴ γζγονε καὶ αἰτία τῆσ
αὐτοῦ καταλφςεωσ. ἐπιςυνζβθ δζ τι καὶ ἄλλο· ἀκρατοποτῶν γὰρ ὁ
Μιχαὴλ καὶ μεκυςκόμενοσ κατὰ τὸν τῆσ μζκθσ καιρὸν πολλὰ καὶ ἄτοπα
προςζταττε πράττεςκαι, τοῦ μὲν ἀωαιρεῖςκαι τὰ ὦτα, ἄλλου τὴν ῥῖνα,
καὶ τὴν κεωαλὴν ἑτζρου. ἐκϊλυε δὲ ταῦτα γίνεςκαι ὁ Βαςίλειοσ, οὐ
τοςοῦτον περὶ τῶν ἄλλων, ὅςον περὶ ἑαυτοῦ δεδοικϊσ. ὡσ οὖν ἔγνω ὁ
Μιχαὴλ ἐμπόδιον αὐτὸν ἔχων, μεγάλθν κατ' αὐτοῦ ςυρράπτει ἐπιβουλιν.
ἡ δὲ ἦν· ὑποτίκθςί τινι λόγχθν ἐπαωεῖναι λόγῳ μὲν κατὰ τοῦ κθρίου,
ἔργῳ δὲ κατὰ τοῦ Βαςιλείου. καὶ τοῦτο δῆλον γζγονε τοῦ κελευςκζντοσ
ἐν τῷ μζλλειν ἀποκνῄςκειν ἐξαγορεφςαντοσ. ἀωῆκε μὲν οὖν οὗτοσ τὴν
λόγχθν, διιμαρτε δζ, καὶ ςζςῳςτο ὁ Βαςίλειοσ. καὶ ςωκεὶσ δρᾶςαί τι
μᾶλλον ἐςποφδαςεν ἢ πακεῖν. καὶ ςωάττεται ὁ Μιχαὴλ κατὰ τὰ ἀνάκτορα
τοῦ ἁγίου Μάμαντοσ, ἐν ἔτει τῷ ͵ϚτοϚʹ, ὥρᾳ τρίτῃ τῆσ νυκτόσ, ἄρξασ μετὰ
τῆσ μθτρὸσ μὲν ἔτθ δεκατζςςερα, δζκα δὲ καὶ ἓν μοναρχιςασ. ἀλλὰ καὶ
οὕτωσ ἐκμελῶσ καὶ ἀναγϊγωσ βιϊςασ οὐ παντάπαςιν ἠμοίρθςε τῶν
ἐπαινετῶν. διςκοποτιριον γὰρ προςινεγκε τῇ μεγάλῃ ἐκκλθςίᾳ, καὶ
πολυκάνδθλον τὰ πρῴθν λίαν ὑπερελάςαντα.
[Bas1.t] ΒΑ΢ΙΛΕΙΟ΢ Ο ΜΑΚΕΔΩΝ Ο ΚΕΦΑΛΑ΢
[Bas1.1] Ἀναιρεκζντοσ δ', ὡσ εἴπομεν, τοῦ Μιχαὴλ τὸ τῆσ μοναρχίασ
ἀνεδιςατο κράτοσ ὁ Βαςίλειοσ. ὅςτισ δὲ οὗτοσ ἦν καὶ ὅκεν ὥρμθτο, κἀκ
ποίασ αἰτίασ εἰσ τὴν βαςίλειον ἀνῄει περιωπὴν ἐκ ταπεινῆσ καὶ ἀλαμποῦσ
ὁρμϊμενοσ τφχθσ, ἄνωκεν ἀναλαβὼν ὁ λόγοσ διατρανϊςει. ἤνεγκε
τοίνυν ἡ τῶν Μακεδόνων χϊρα αὐτόν, εἷλκε δὲ τὸ γζνοσ ἐξ Ἀρμενίων, ἐκ
πάνυ λαμπρᾶσ καταγόμενοσ τῆσ τῶν Ἀρςακιδῶν ςειρᾶσ, ἐξ ἧσ μόνθσ
νόμοσ ἦν βαςιλεφεςκαι Πάρκουσ καὶ Μιδουσ καὶ Ἀρμενίουσ διὰ τὸ κλζοσ

τοῦ πρϊτου Ἀρςάκου τοῦ ἀνακτθςαμζνου τοῖσ Πάρκοισ τὴν βαςιλείαν
ὑπὸ Περςῶν ἐςωετεριςμζνθν. καὶ ςυνζβθ μζχρι πολλοῦ τοὺσ τοῦ Ἀρςάκου
ἀπογόνουσ βαςιλεφειν τῶν εἰρθμζνων ἐκνῶν. ἔςχατοσ δὲ τῆσ βαςιλείασ
ἐκπεςὼν Ἀρτάβανοσ τῆσ προγονικῆσ, καὶ ὁ τοφτου ἀδελωὸσ Κλειζνθσ,
ωυγάδεσ εἰσ τὸ Βυηάντιον παραγίνονται. Λζων ὁ μζγασ τότε τὴν τῶν
Ῥωμαίων ἴκυνε βαςιλείαν. οὗτοσ οὖν τοὺσ ἄνδρασ ὑποδεξάμενοσ καὶ
ἀξιοπρεπῶσ τιμιςασ οἴκθςιν τὴν προςικουςαν ἐν τῇ βαςιλίδι ἀπζνειμεν. ὅπερ μακὼν ὁ τῶν Περςῶν βαςιλεὺσ γράμμαςιν αὐτοὺσ μετεκαλεῖτο,
εἰσ τὴν πατρῴαν ὑπιςχνοφμενοσ ἡγεμονίαν ἐγκαταςτῆςαι. δεξαμζνων δ'
ἐκείνων τὰ γράμματα καὶ περὶ τοῦ πρακτζου διαςκοπουμζνων, μθνφεται
διά τινοσ τῶν ὑπθρετουμζνων αὐτοῖσ πάντα τῷ βαςιλεῖ καὶ ἡ ἐπιςτολὴ
ἐγχειρίηεται. γνωςκζντοσ δὲ τοῦ πράγματοσ τοφτου τῷ βαςιλεῖ, καὶ ὅτι
οἱ πλάνθτεσ οὗτοι καὶ ἐπιλυδεσ τῶν ἐπιςθμοτζρων εἰςίν, εἴσ τινα πολίχνθν
τῆσ Μακεδονίασ Νίκθν ὀνομαηομζνθν μετὰ γυναικῶν καὶ τζκνων αὐτοὺσ
κατοικίηει. εἶτα πάλιν τῆσ Περςῶν βαςιλείασ ὑπὸ τῶν ΢αρακθνῶν
ἀνατραπείςθσ τὰ παραπλιςια καὶ ὁ τθνικαῦτα ἀμερμουμνῆσ διεπράξατο,
καὶ γράμμαςι μετεκαλεῖτο τοὺσ ἐν Μακεδονίᾳ τῶν Ἀρςακιδῶν ἀπογόνουσ.
ωωρακζντοσ δὲ καὶ τοφτου τοῦ δράματοσ Ἡρακλείῳ τῷ βαςιλεῖ, καὶ ὅτι
οὐκ εὐνοίᾳ τῇ πρὸσ αὐτοὺσ ἡ μετάκλθςισ γίνεται, ἀλλ' ὥςτε δι' αὐτῶν τὸ
τῶν Ἀρμενίων καὶ Πάρκων γζνοσ ὑπικοον γενζςκαι, εἰσ Φιλίππουσ
αὐτοφσ (μία δὲ καὶ αὕτθ τῶν Μακεδονικῶν πόλεων) μετοικίηει, εἶτα πάλιν
ἐκεῖκεν εἰσ Ἀδριανοφπολιν. εὐκζτου δὲ τοῦ τόπου ωανζντοσ τοῖσ ξζνοισ,
εἰσ πλῆκοσ κατζςτθςαν, ἀςφγχυτον τὸ γζνοσ διαωυλάττοντεσ.
[Bas1.2] Χρόνοισ δὲ ὕςτερον, ἡνίκα Κωνςταντῖνοσ ςὺν Εἰρινῃ τῇ μθτρὶ
ἐβαςίλευεν, ἀνιρ τισ Μαΐκτθσ τοὔνομα, εἰσ τὸ τῶν Ἀρςακιδῶν ἀναωζρων
γζνοσ, κατά τινα χρείαν εἰςῄει εἰσ τὴν βαςιλεφουςαν, ὃσ ἀνδρὶ περιτυγχάνει τυχαίωσ ὁμογενεῖ Λζοντι τοὔνομα, καὶ εἰσ ὁμιλίαν αὐτῷ
καταςτὰσ ὅλοσ τῆσ τοφτου ωιλίασ ἐγζνετο. ὡσ δὲ κατενόθςε καὶ αὐτὸν
τοῦ τῶν Ἀρςακιδῶν αἵματοσ εἶναι, ἐν Ἀδριανουπόλει οἰκοῦντα, προκρίνει
τῆσ ἰδίασ τὴν ἀλλοτρίαν διὰ τὴν τοῦ ἀνδρὸσ ἀρετιν, καὶ τὸ πρὸσ αὐτὸν
ἀςπαςάμενοσ κῆδοσ μίαν τῶν αὐτοῦ κυγατζρων ἠγάγετο. ἐξ ὧν ὁ τοῦ
ἱςτορουμζνου προῆλκε πατιρ, ῥϊμῃ τε διαωζρων καὶ τῇ λοιπῇ τοῦ
ςϊματοσ κζςει. ὃν γυνι τισ εὐγενισ, τῆσ τοῦ μεγάλου Κωνςταντίνου, ὥσ
ωαςι, καταγομζνθ ςειρᾶσ, γαμβρὸν ἐπὶ τῇ ἰδίᾳ ἄγεται κυγατρὶ λίαν
εὐπρεπεςτάτῃ, ἐξ ἧσ ἐτζχκθ Βαςίλειοσ, πολλὰ πρὸ τῆσ γεννιςεωσ ωζρων
ςφμβολα τῆσ βαςιλείασ. ἐκ τοιοφτων γεννθτόρων προαχκεὶσ ὁ Βαςίλειοσ
ἐλευκερίωσ ἀνιγετο. ἐπεὶ δὲ Κροῦμοσ ὁ τῶν Βουλγάρων ἄρχων, ταῖσ
κατὰ Ῥωμαίων νίκαισ πεωυςθμζνοσ, μζγα ςτρατόπεδον ἀγείρασ ἐπολιόρκει τὴν Ἀδριανοφπολιν, μθδενὸσ χεῖρα ἀντᾶραι τοφτῳ τολμῶντοσ
ἀνυποςτάτῳ τυγχάνοντι διὰ τὰσ προθγθςαμζνασ εὐτυχίασ, χρόνον τῇ
πόλει περικακίςασ ἐω' ἱκανὸν ὡμολόγει ταφτθν διὰ τὴν τῶν ἀναγκαίων
ἔνδειαν παραςτιςαςκαι καὶ πάντασ τοὺσ ἐν αὐτῇ, οἷσ ἠρικμεῖτο καὶ ὁ
τῆσ πόλεωσ ἀρχιερεὺσ Μανουιλ, εἰσ Βουλγαρίαν μετζςτθςε. ςυνζβθ μετὰ
τῶν ἄλλων καὶ τοὺσ τοῦ Βαςιλείου γεννιτορασ, ὑπομάηιον αὐτὸν ἔτι
ωζροντασ, εἰσ τὴν τῶν Βουλγάρων ἀπαχκῆναι γῆν. ἔνκα αὐτόσ τε ὁ
κλεινὸσ ἀρχιερεὺσ καὶ οἱ τοῦ Βαςιλείου γεννιτορεσ καὶ τὸ ςὺν τῷ ἀρχιερεῖ πλῆκοσ ἀνόκευτον τὴν εἰσ Χριςτὸν πίςτιν διατθριςαντεσ πολλοὺσ
τῶν Βουλγάρων πρὸσ τὴν ὀρκόδοξον πίςτιν μετιγαγον, μιπω τοῦ
ἔκνουσ μετθγμζνου πρὸσ κεοςζβειαν, καὶ πολλαχοῦ τῆσ Βουλγαρικῆσ γῆσ
Χριςτιανικῆσ διδαςκαλίασ κατεβζβλθντο ςπζρματα. ἀλλὰ Κροῦμοσ μὲν
ἔωκθ καταλφςαςκαι τὴν ηωιν, Μουρτάγων δὲ ὁ τοφτου διάδοχοσ πολλῷ

τὸν ἀπελκόντα νικῶν εἰσ κθριωδίαν, αὐτὸ τὸ γινόμενον οὐκ ἀγνοιςασ,
καὶ ὅτι τὸ τῶν Βουλγάρων ἠρζμα γζνοσ πρὸσ Χριςτιανιςμὸν μεταωζρεται,
κυμοῦ τε πλιρθσ κακίςταται, καὶ τόν τε κεῖον ἀρχιερζα Μανουὴλ καὶ
τοὺσ ἐξοχωτάτουσ τῶν περὶ αὐτὸν μετὰ κυμοῦ παραςτθςάμενοσ πρῶτον
μὲν ἠπίωσ μεταςτῆςαι ἐπειρᾶτο καὶ ὁμαλῶσ τῆσ ὀρκοδόξου καὶ ἀμωμιτου
τῶν Χριςτιανῶν πίςτεωσ, ἐπεὶ δὲ κρείττουσ αὐτοὺσ κατενόθςε καὶ
ὑποςχζςεων καὶ ἀπειλῶν, μετὰ πολλὰσ αἰκίασ τῷ διὰ μαρτυρίου παραδίδωςι κανάτῳ. καὶ Μανουὴλ μὲν ὁ κλεινὸσ ἀρχιερεὺσ οὕτω τῷ διὰ
μαρτυρίου τζλει ςυνάμα τοῖσ ὑπ' αὐτὸν ἐμωανζςι τὴν ἑαυτοῦ ἐπιςωραγίηει
ηωιν, καὶ πολλοὺσ τῶν κακ' αἷμα προςθκόντων ςυνζβθ μαρτυρικῆσ
εὐκλείασ ἀξιωκῆναι. ἐπεὶ δὲ ἔδει ποτὲ κακόδου τυχεῖν τοὺσ ὑπολελειμμζνουσ αἰχμαλϊτουσ, ἄνωκεν τοῦ κεοῦ τὴν ἔξοδον αὐτοῖσ πραγματευομζνου, ὁ τῶν Βουλγάρων ἀρχθγὸσ πολλάκισ κραυςκείσ, καὶ μὴ δυνάμενοσ ἐπὶ πλζον πρὸσ τὰσ Ῥωμαϊκὰσ δυνάμεισ ἀντικακίςταςκαι, εἰρινθν
ἀντὶ τῆσ μάχθσ ἀςπάηεται καὶ ἀπολφει τῆσ αἰχμαλωςίασ τὸν λαόν.
ἄρτι δὲ ςυναλιηόντων τῶν αἰχμαλϊτων, καὶ μελλόντων ἤδθ πρὸσ τὰ
πάτρια ἤκθ παλινοςτεῖν, ὁ ἄρχων κεωρὸσ ἐγίνετο τῶν αἰχμαλϊτων, καὶ
τὸν παῖδα κατιδὼν Βαςίλειον ἤδθ τὴν παιδικὴν παραλλάςςοντα ἡλικίαν
καὶ τῆσ ἐωιβου ἁπτόμενον πρὸσ ἑαυτὸν μετεκαλεῖτο, ἐλευκζριον ἰδὼν
ἐνορῶντα καὶ χαρίεν ὑπογελῶντα καὶ περιςκαίροντα, καὶ ἐγγὺσ παραςτάντα ταῖσ χερςὶν <ἠκζλθςε> καταςχεῖν καὶ ἀςπάςαςκαι καὶ μῆλον
ὑπερωυὲσ τὸ μζγεκοσ αὐτῷ παραςχεῖν. ὅπερ οὗτοσ ἀκάκωσ πάνυ καὶ
καρραλζωσ τοῖσ τοῦ ἄρχοντοσ ἐπερειδόμενοσ γόναςι διδόμενον ὑπεδζξατο,
ἐν τῷ ἀπλάςτῳ ἤκει καὶ ἀπεριζργῳ τὴν ἑαυτοῦ εὐγζνειαν ἐνδεικνφμενοσ,
ὡσ ἐκπλαγῆναι μὲν τὸν ἄρχοντα, ἀγανακτεῖν δὲ λελθκότωσ τοὺσ ὑπ'
αὐτόν, εἰ τοιοῦτοσ ὢν ὁ νζοσ ςυγχωροῖτο οἴκοι παλινοςτεῖν.
[Bas1.3] Ἀλλ' ἀπελφκθςαν ὅμωσ εὐμενείᾳ κεοῦ πρὸσ τὰ οἰκεῖα ὁ ἀπακὴσ
αἰχμάλωτοσ τῶν Ῥωμαίων λαόσ, ςυνεξῆλκον δὲ καὶ οἱ τοῦ Βαςιλείου
γονεῖσ, τὸν ωίλτατον ἑαυτῶν παῖδα προςεπαγόμενοι. ωαςὶ δὲ καὶ πολλὰ
ςθμεῖα ςυνενεχκῆναι τοφτῳ, γνϊριμον κακιςτῶντα τὸν ἄνδρα, ὡσ εἰσ
τὴν βαςίλειον ἀναχκείθ περιωπιν. ἀλλὰ τὰ μὲν ἄλλα παριτζον τῷ λόγῳ,
ὡσ παρολκὴν ἐμποιοῦντα. ὃ δ' οὐ κζμισ παραδοῦναι ςιγῇ, τοῦτο καὶ
διθγιςομαι. κζρουσ ἦν ἀκμι, καὶ οἱ τὸν παῖδα γεγεννθκότεσ ἐξῆλκον εἰσ
τὸν ἴδιον ἀγρόν, τοὺσ κεριςτὰσ πρὸσ τὸ ἔργον ἐντείνοντεσ. καὶ οὗτοι μὲν
ἦςαν πρὸσ τοφτοισ, τὸ δὲ παιδίον, ἵνα μὴ ὑπὸ τοῦ κάλπουσ καταωλζγοιτο
τοῦ ἡλίου, ςκθνιν τινα ςχεδιάςαντεσ ἐκ τοῦ ςυνδζςμου τῶν ἀςταχφων
ἐν ταφτῃ τοῦτο κοιμθκθςόμενον ἔκεντο, ἅμα μὲν τῆσ τοῦ ἡλίου κζρμθσ
τὸν καφςωνα ἀβλαβῶσ διελκεῖν μθχανϊμενοι, ἅμα δὲ καὶ ὡσ ἀπερικόπωσ
ὑπνϊττοι, μὴ ὑπό τινοσ ἔξωκεν ἐνοχλοφμενον. ἀλλ' ἐκεῖνοι μὲν τὴν
ςτιβάδα, ὡσ ὁ καιρὸσ ἐδίδου, ςχεδιάςαντεσ καὶ τὸν παῖδα κατακοιμιςαντεσ ᾤχοντο πρὸσ τὸ ἔργον. τοῦ ἡλίου δὲ τὰσ ἀκτῖνασ ἐπαωιζντοσ τῷ παιδὶ
καὶ οὐ μικρῶσ τοῦτον παρενοχλοῦντοσ ἀετὸσ ἐπικαταπτὰσ ἡπλωμζναισ
[Bas1.3.17] ταῖσ πτζρυξι τὸ παιδίον ἐςκίαηεν. ἀρκείςθσ δὲ παρὰ τῶν ἰδόντων ωωνῆσ,
μι τι καὶ πάκῃ παρὰ τοῦ ηῴου εὐλαβθκζντων, ἡ μιτθρ εὐκὺσ πρὸσ τὸν
παῖδα δραμοῦςα, ὡσ εὗρε τοῦτον ἡδζωσ κακεφδοντα, ἰδοῦςα δὲ καὶ τὸν
ἀετὸν ςκιὰν ταῖσ πτζρυξι τῷ παιδὶ περιποιοφμενον καὶ μθδὲ πρὸσ τὴν
ταφτθσ ἐκπλαγζντα ἐπζλευςιν, ἀλλ' ὥςπερ καὶ χάριν ἀπαιτοῦντα αὐτιν,
κατὰ μὲν τὸ πρόχειρον οὐκ εἰσ νοῦν ἐβάλλετο τὸ κεοπρόπιον, ἀλλ' ὡσ
εἶχε λίκον ἀπὸ τῆσ γῆσ λαβοῦςα τὸν ἀετὸν ἀπεδίωκε. καὶ οὗτοσ μὲν μικρὸν
ἀπζπτθ, τῆσ δὲ γυναικὸσ πρὸσ τὸν ἄνδρα ὑποςτρεψάςθσ πάλιν παρῆν ὁ
ἀετὸσ κατὰ τὸ πρότερον ςχῆμα ἡπλωμζναισ ταῖσ πτζρυξι τὸ παιδίον

ἐπιςκιάηων. καὶ πάλιν ἦρτο ωωνὴ παρὰ τῶν κεατῶν διωλφγιοσ, καὶ ἡ
μιτθρ πρὸσ τὸ παιδίον, καὶ λίκῳ πάλιν ὁ ἀετὸσ ἀποςοβοφμενοσ, καὶ ἡ
τῆσ μθτρὸσ πρὸσ τοὺσ ἐργαηομζνουσ ὑποςτροωι. ὡσ δὲ καὶ τρὶσ καὶ
πολλάκισ τοῦτο ἐγζνετο, μόλισ ποτὲ ςυναίςκθςιν τοῦ κείου λαμβάνει
ςυμβόλου, καὶ τεκμθριοῦται διὰ τῶν προλαβόντων τὰ γενόμενα ὕςτερον.
ἐτρζωετο τοίνυν διὰ πάςθσ ἐπιμελείασ ὁ παῖσ ὑπὸ μόνοισ τοῖσ ωφςαςιν.
[Bas1.4] Ἤδθ δὲ αὐτοῦ τὴν τῶν νεανίςκων παραμείψαντοσ ἡλικίαν
ὑπαπῄει μὲν ὁ πατὴρ τοῦ βίου, χθρεία δὲ περὶ τὴν μθτζρα καὶ ὀρωανία
περὶ τουτονὶ τὸν νεανίαν, καὶ ἐντεῦκεν ἀνίαι καὶ κλίψεισ ἐωφοντο. ἐπζρρει
δὲ καὶ ωροντίδων ἑςμόσ, τῆσ περὶ τὸν οἶκον ἐπιμελείασ καὶ τῆσ μθτρικῆσ
προνοίασ καὶ τῶν ἀδελωῶν ἄρτι ἀω' ἑαυτοῦ ἐξθμμζνθσ. ἐπείπερ γεωργία
μικρά τισ ἐπικουρία ἐδόκει αὐτῷ καὶ ςυνεργὸσ πρὸσ τὸν βίον, βουλεφεται
πρὸσ τὴν βαςιλεφουςαν εἰςελκεῖν, κἀντεῦκεν ἑαυτῷ τε καὶ τοῖσ ωιλτάτοισ
ἐπαξίωσ πορίςαι τὰ δζοντα. καὶ τοῦτον μὲν εἶχεν ὁ πρὸσ τὴν βαςιλεφουςαν ἔρωσ, ἀνκεῖλκε δὲ καὶ κατεῖχεν ἡ μιτθρ, μὴ ςυγχωροῦςα ποιῆςαι τὸ βουλευόμενον, ἀλλὰ προςμζνειν καὶ γθροτροωεῖν παρακαλοῦςα,
ἀπελκοῦςαν δὲ παραπζμψαι ταῖσ ἑαυτοῦ χερςὶ καὶ οὕτω πορείαν ςτείλαςκαι τὴν αὐτῷ κατακφμιον· ἀλλὰ καὶ οὕτωσ αὐτὴν ἔχουςαν δυςαποςπάςτωσ αἱ βιοτικαὶ ωροντίδεσ ἀναπείκουςιν ἀπολῦςαι. ἄρασ οὖν ἐκ
Μακεδονίασ τὴν βαςιλίδα καταλαμβάνει. καὶ τὸ μεταξὺ διανφςασ διάςτθμα καὶ κατὰ τὰσ χρυςᾶσ πφλασ τῆσ βαςιλίδοσ γενόμενοσ, καὶ δι'
αὐτῶν εἰςελκὼν ἤδθ πρὸσ ἑςπζραν τῆσ ἡμζρασ οὔςθσ ἐν τῷ τοῦ ἁγίου
μάρτυροσ Διομιδουσ μοναςτθρίῳ, κατὰ τὰ ἐν τοῖσ προαυλίοισ βάκρα
πρὸ τοῦ πυλῶνοσ, κατάκοποσ ὤν, ἀτθμελῶσ καὶ ὡσ ἔτυχεν ἐπιρρίψασ
ἑαυτὸν ἀνεπαφετο. περὶ πρϊτθν δὲ ωυλακὴν τῆσ νυκτὸσ ὄναρ τῷ τῆσ
μονῆσ ἡγουμζνῳ ὁ μάρτυσ ἐωίςταται Διομιδθσ, κελεφων ἐξελκεῖν εἰσ τὸν
τῆσ μονῆσ πυλῶνα καὶ ὀνομαςτὶ καλζςαι Βαςίλειον καὶ τὸν ὑπακοφςαντα
εἰςαγαγεῖν εἰσ τὸ μοναςτιριον καὶ ἐπιμελείασ ἀξιῶςαι. κεχριςμζνον γὰρ
εἶναι τοῦτον βαςιλζα παρὰ κεοῦ, καὶ αὐτὸν μζλλειν εἰσ ἀνοικοδομὴν
καὶ αὔξθςιν τῆσ παροφςθσ γενζςκαι μονῆσ. ὁ δὲ κακθγοφμενοσ ωάνταςμα
τὸ κεακὲν εἶναι ὑπολογιςάμενοσ ἐν οὐδενὶ λόγῳ τὰ λαλθκζντα ἐποιιςατο, ἀλλὰ πάλιν ἑαυτὸν τῷ ὕπνῳ ἐπεδεδϊκει. τὰ ὅμοια δὲ πάλιν ἐκ
δευτζρου κεαςάμενοσ, ἐπεὶ μὴ ἀνζωερε νωκισ τισ ὢν καὶ ὑπνϊδθσ, ἐκ
τρίτου βλζπει τὸν μάρτυρα, οὐκεκ' ἡςφχωσ καὶ πράωσ παρακελευόμενον,
ἀλλὰ καὶ λίαν ςωοδρῶσ ἀπειλοῦντα καὶ μάςτιγασ τῷ δοκεῖν ἐπιωζροντα,
εἰ μὴ κᾶττον ὑπθρετιςει τοῖσ λεγομζνοισ. τότε δ' οὖν ἔμωοβοσ διχπνιςκεὶσ καὶ τὸν ὄκνον ἐκτιναξάμενοσ τῷ πυλῶνι ἐωίςταται καὶ κατὰ τὸ
κεῖον πρόςταγμα ἐκάλει ’Βαςίλειε.‘ καὶ ὃσ εὐκφσ· ’ἰδοὺ ἐγϊ, κφριε. τί προςτάςςεισ τῷ δοφλῳ ςου;‘ εἴςω δὲ αὐτὸν τῆσ μονῆσ εἰςαγαγὼν δεοφςθσ
τε κεραπείασ καὶ ἐπιμελείασ ἠξίωςε καὶ πάςθσ μετζδωκε ωιλανκρωπίασ.
εἶτ' ἐχεμυκεῖν ἀςωαλιςάμενοσ καὶ μὴ ἔκπυςτον πρόσ τινα κζςκαι, ἀλλὰ
παρ' ἑαυτῷ ωυλάττειν τὸ μυςτιριον παρεγγυάςασ, τὴν τοῦ μάρτυροσ
αὐτῷ ἐωανζρωςε πρόρρθςιν καὶ μεμνῆςκαι μετὰ τὴν ἔκβαςιν τῶν πραγμάτων ἑαυτοῦ τε καὶ τῆσ μονῆσ ἐδυςϊπει. τοῦ δὲ ὡσ ὑπὲρ ἑαυτὸν τὸ
πρᾶγμα ἀποςειομζνου, καὶ μᾶλλον ἀξιοῦντοσ τὸν ἡγοφμενον εἰςοικιςκῆναί τινι τῶν ἐμωανεςτζρων εἰσ δουλείαν, ἀςπαςίωσ ἑαυτὸν εἰσ τοῦτο
ἐκδζδωκεν ὁ ἡγοφμενοσ, καὶ ἐπεὶ ςυνικωσ εἶχε πρὸσ τὴν τοιαφτθν μονὴν
ὁ τοῦ βαςιλζωσ Μιχαὴλ καὶ Βάρδα τοῦ καίςαροσ ςυγγενὴσ Θεόωιλοσ,
ὃν ὑποκοριηόμενοι διὰ τὸ μικρὸν τῆσ ἡλικίασ Θεοωιλίτηθν ἐκάλουν,
τοφτῳ ςυνζςτθςε τὸν Βαςίλειον ἀεὶ ςπουδὴν ἔχοντι γενναίουσ καὶ
εὐειδεῖσ καὶ ἐπ' ἀνδρείᾳ διαβοιτουσ κεκτῆςκαι περὶ αὐτὸν ὑπθρζτασ.

τοιοφτουσ γὰρ προςλαμβάνων ςθρικαῖσ τε εὐκὺσ ἐκόςμει ἐςκῆςι καὶ τῇ
ἄλλῃ καταςτολῇ διαπρεπῶσ κατελάμπρυνε. τοφτοισ ἐγκαταλεγζντα τὸν
Βαςίλειον καὶ κατὰ πολὺ προζχειν τῶν ἄλλων δοκοῦντα κατὰ τὴν
ςωματικὴν ῥϊμθν καὶ ψυχικὴν ἀνδρείαν πρωτοςτράτωρα τοῦτον προβάλλεται. ἀεὶ δὲ τοῖσ ἔμπροςκεν ἐπεκτεινόμενοσ ἡμζραν ἐξ ἡμζρασ ἐπὶ
πλζον ἠγαπᾶτο παρὰ τοῦ Θεοωίλου καὶ ἐπὶ τοῖσ οἰκείοισ προτεριμαςιν
ἐκαυμάηετο. ἦν γὰρ κατά τε χεῖρα γενναῖοσ καὶ κατὰ ψυχὴν καρραλζοσ καὶ πρὸσ πᾶν τὸ κελευόμενον ὀξφσ τε καὶ ἐπιτιδειοσ.
[Bas1.5] Καὶ ὁ μὲν Βαςίλειοσ ἦν ἐν τοφτοισ, ἡ δὲ μιτθρ αὐτοῦ ἐγλίχετο
μακεῖν, πῶσ αὐτῷ τὰ κατὰ τὴν ὁδὸν ἔςχε καὶ ποία τισ αὐτὸν παῦλα τῶν
πόνων ἐδζξατο. δυςκυμοῦςα δὲ καὶ ἀςχάλλουςα ὁρᾷ κακ' ὕπνουσ μζγα
ωυτὸν κυπαρίςςῳ προςεοικόσ, ἔνδον τῆσ αὐτῆσ αὐλῆσ ἑςτθκόσ, χρυςοῖσ πυκναηόμενον ωφλλοισ καὶ χρυςοῦσ τοὺσ κλάδουσ καὶ τὸ ςτζλεχοσ
ἔχον, οὗ ἐωφπερκεν ὁ ταφτθσ υἱὸσ Βαςίλειοσ ἐκακζηετο. διχπνιςκεῖςα δὲ
διθγεῖται τὸ ὅραμά τινι τῶν εὐλαβῶν γυναικῶν. ἡ δὲ εὐκυμεῖν τε ἐπζτρεπεν ἐπὶ τῷ υἱῷ καὶ τὸ ὁρακὲν ἐπικρίνουςα βαςιλζα Ῥωμαίων γενζςκαι
τὸν υἱὸν αὐτῆσ ἀπεωαίνετο. τοῖσ προτζροισ οὖν καὶ τοῦτο προςβαλοῦςα
λοιπὸν ἡ μιτθρ οὐκζτι τὸ ἀπὸ τοῦδε περὶ αὐτοῦ ἐδυςωόρει, ἀλλ' ἔχαιρε
καὶ χρθςτὰσ ἐπὶ τῷ υἱῷ ἔτρεωε τὰσ ἐλπίδασ.
[Bas1.6] ΢υνζβθ δὲ κατ' ἐκεῖνο καιροῦ Θεόωιλον τὸν τοῦ Βαςιλείου κφριον
δθμοςίων χάριν πραγμάτων ἀποςταλῆναι εἰσ Πελοπόννθςον. εἵπετο
τοφτῳ καὶ ὁ Βαςίλειοσ, τὴν ἀωωριςμζνθν αὐτῷ ὑπθρεςίαν ἀποπλθρῶν.
ἐλκόντων δ' εἰσ Ἀχαΐαν εἰςῄει μὲν ὁ Θεόωιλοσ εἰσ τὸν τοῦ πρωτοκλιτου
ἀποςτόλου Ἀνδρζου ναὸν προςευξόμενοσ, οὐ ςυνειςῆλκε δ' αὐτῷ ὁ
Βαςίλειοσ τότε, τῇ οἰκείᾳ διακονίᾳ, ὡσ ἔοικεν, ἀπαςχολθκείσ. ὕςτερον
δὲ καὶ αὐτὸσ τῷ ἀποςτόλῳ ἀποπλθρῶν τὰ κακικοντα, καιροῦ δραξάμενοσ, εἴςειςι μόνοσ εἰσ τὸν ναόν. ἐωιδρευε δζ τισ τῷ κείῳ τεμζνει τοῦ
ἀποςτόλου μοναχὸσ ἀρετῆσ ἀντιποιοφμενοσ διὰ βίου. οὗτοσ τὸν μὲν
Θεόωιλον εἰςελκόντα μετὰ τοςαφτθσ δορυωορίασ οὔτε ὑπεδζξατο οὔτε
ἀναςτὰσ κατθςπάςατο οὔτε τινὸσ ἠξίωςε μικρᾶσ γοῦν προςριςεωσ,
ὕςτερον δὲ τοῦ Βαςιλείου εἰςερχομζνου, ὡσ εἴρθται, μόνου ὑπεξανζςτθ
τε ὥσ τινι τῶν κρειττόνων, καὶ τὴν ἐξ ἔκουσ τοῖσ βαςιλεῦςι πρζπουςαν
εὐωθμίαν προςινεγκεν. ὅπερ τῶν ἐκεῖςε παρατυχόντων ἰδόντεσ τινὲσ
τῇ κατὰ τοὺσ τόπουσ ἐκείνουσ πρωτευοφςῃ κατά τε τρόπον καὶ εὐγζνειαν γυναικί, ἣ Δανιθλὶσ ἀπὸ τοῦ ταφτθσ ἀνδρὸσ ὠνομάηετο, ἀπαγγζλλουςιν. ἐκείνθ δὲ τὸ διοπτικὸν τοῦ μοναχοῦ, μθδ' ὅτι προορατικοῦ
χαρίςματοσ ἠξίωται ἀγνοοῦςα, οὐκ ἐγζνετο περὶ τὸ λεχκὲν ἀμελισ,
ἀλλ' ἅμα τε ἤκουςε καὶ προςκαλεςαμζνθ τὸν μοναχὸν ὀνειδιςτικὰ πρὸσ
αὐτὸν διεξῄει ῥιματα· ’τοςοῦτοσ χρόνοσ‘, λζγουςα, ’πάτερ πνευματικζ, ἐξ οὗ ςοι γνϊριμοσ ἐγὼ κακζςτθκα, καὶ οἶδάσ με κατὰ τὸν τόπον
ἐν πᾶςι τῶν πολλῶν διαωζρουςαν, καὶ οὐδζποτε οὔτε ἐπθγζρκθσ κεα[Bas1.6.23] ςάμενόσ με, οὔτε ἐπθφξω μοι. ἀλλ' οὐδὲ τῷ ἐμῷ υἱῷ ἢ τῷ ἐκγόνῳ τὴν
τοιαφτθν ἀπζνειμασ ωιλοωροςφνθν. καὶ πῶσ νῦν ἄνκρωπον εὐτελῆ καὶ
ξζνον καὶ πζνθτα διανφοντα βίον ἰδὼν ὑπεξανζςτθσ καὶ ὡσ βαςιλζα
ἐτίμθςασ;‘ ’οὐχ ὡσ ἕνα τῶν τυχόντων εἶδον τὸν ἄνδρα ἐγϊ,‘ ἀντζωθςεν ὁ
μοναχόσ, ’ἀλλ' ὡσ ἐκ κεοῦ βαςιλζα Ῥωμαίων ὑπὸ Χριςτοῦ προκεχειριςμζνον ἰδὼν ἐξανζςτθν καὶ ἐπευωιμθςα. τοῖσ γὰρ ὑπὸ κεοῦ τετιμθμζνοισ
ὀωειλομζνθ πάντωσ ἐςτὶ καὶ ἡ ἐξ ἀνκρϊπων τιμι.‘ ὁ μὲν οὖν Θεόωιλοσ
τὰ προςτεταγμζνα ἀνφςασ εἴχετο πάλιν τῆσ ἐπὶ τὴν βαςιλίδα ὁδοῦ,
ὁ δὲ Βαςίλειοσ ἀςκενείᾳ ςυςχεκεὶσ ςϊματοσ αὐτόκι καταλιμπάνεται.
ἐπιμελείασ δὲ τῆσ προςθκοφςθσ τυχὼν πρὸσ τὴν ἄνοδον ἡτοιμάηετο.

ὃν μετακαλεςαμζνθ ἡ προρρθκεῖςα γυνὴ Δανιθλὶσ δϊροισ αὐτὸν καὶ
μεγάλοισ δεξιοῦται χαρίςμαςι, μθδὲν ἕτερον ἐπιηθτιςαςα παρ' αὐτοῦ,
ἢ πνευματικῆσ ἀδελωότθτοσ ςυνδζςμῳ ςυνδεκῆναι πρὸσ Ἰωάννθν τὸν
ταφτθσ υἱόν. ὁ δὲ πρὸσ τὸ αὐτοῦ ἀποβλζπων εὐτελὲσ καὶ τὸ περιωανὲσ
τῆσ γυναικόσ, ὡσ ὑπὲρ αὐτὸν μᾶλλον οὖςαν διωκεῖτο τὴν ἔντευξιν.
πλείονα δὲ παράκλθςιν δεξάμενοσ ἐκπλθροῖ τὸν ταφτθσ ςκοπόν. ἐκπλθρωκείςθσ δὲ τῇ γυναικὶ τῆσ ἐωζςεωσ ἔδοξεν αὐτῇ μὴ ἐπικρφπτειν τὸ βοφλθμα τοῦ κεοῦ, ἀλλὰ δθμοςιεφειν καὶ ωανερὰ τικζναι τὰ μεγαλεῖα τοῦ
κεοῦ, οἷσ οἶδε τρόποισ προλεγόμενα καὶ δθλοποιοφμενα. ἰδίᾳ τοίνυν
παραςτθςαμζνθ τὸν Βαςίλειον· ’ἴςκι‘, ἔωθ, ’ὦ τζκνον, ὡσ ὁ κεόσ ςε ἐπὶ
μεγάλθσ μζλλει τικζναι τῆσ ςκοπιᾶσ καὶ κφριον ἀποδεικνφειν πάςθσ τῆσ
γῆσ. εἰσ ἔργον οὖν ἐκβάςθσ τῆσ ἐμῆσ προρριςεωσ οὐδὲν ἕτερον αἰτῶ
παρὰ ςοῦ, ἀλλ' ἢ τὸ μόνον ἀγαπᾶςκαι καὶ ἐλεεῖςκαι ἐμζ τε καὶ τοὺσ
ἐξ ἐμοῦ.‘ ὁ δζ, εἰ δοίθ τελεςκῆναι κεὸσ τὰ μθνυόμενα, κυρίαν αὐτὴν ἀποωῆναι κατεπθγγείλατο πάςθσ, εἰ οἷόν τε, ἐκείνθσ τῆσ γῆσ. καὶ οὕτωσ
ἀςπαςάμενοσ τὴν γυναῖκα ἀνῄει πρὸσ τὴν βαςιλεφουςαν καὶ τὸν ἑαυτοῦ
κφριον. ἀπὸ δὲ τῶν ἐντεῦκεν αὐτῷ προςγενομζνων χρθμάτων ἐξωνθςάμενοσ ἐν Μακεδονίᾳ κτιςεισ ἱκανὰσ κατζςτθςεν ἐπὶ εὐπορίασ ἅπαντασ
τοὺσ προςικοντασ δαψιλοῦσ, ςυνῆν δ' ὅμωσ καὶ διθκόνει τῷ κυρίῳ
αὐτοῦ.
[Bas1.7] Ἔν τινι δὲ τῶν ἡμερῶν Ἀντίγονοσ ὁ τῶν ςχολῶν ἀωθγοφμενοσ,
ὁ τοῦ καίςαροσ Βάρδα υἱόσ, ἑςτίαςιν πολυτελῆ καταςκευαςάμενοσ δαιτυμόνα εἶχε τὰ πρῶτα τῶν ἀνακειμζνων τὸν ἑαυτοῦ πατζρα Βάρδαν
τὸν καίςαρα, ὃσ πολλοὺσ καὶ ἄλλουσ τῶν ςυγγενῶν καὶ ωίλων καὶ ςυνικων παραλαβὼν πρὸσ τὴν εὐωχίαν ἀπῄει. ςυμπαρῆςαν δ' αὐτῷ καὶ
Βοφλγαροι ςυνικεισ καὶ ωίλοι, οὕτω παρατυχὸν τῇ βαςιλίδι ἐνδιατρίβοντεσ. οὐκ ἀπῆν δὲ τῆσ πανδαιςίασ οὐδὲ Θεόωιλοσ ὁ τοῦ Βαςιλείου
κφριοσ, οἷα ςυγγενὴσ καὶ αὐτὸσ τοῦ καίςαροσ. τοῦ δὲ πότου προϊόντοσ
καὶ ἀκμαηοφςθσ τῆσ εὐωχίασ, ἐπεὶ ἔτυχον οἱ Βοφλγαροι ἔχοντζσ τινα μεκ'
ἑαυτῶν ἄνδρα ἀκλθτικὸν καὶ ἐπὶ ἰςχφϊ ςεμνυνόμενον ςϊματοσ, ἐδόκουν
ἐπ' αὐτῷ μζγα ωρονεῖν καὶ ἠλαηονεφοντο, καὶ μθδζνα εἶναι τὸν εἰσ
χεῖρασ αὐτῷ ςυμπεςεῖν δυνάμενον ἐμεγαλαφχουν. λζγει γοῦν περὶ μζςασ
τραπζηασ ὁ Θεόωιλοσ πρὸσ τὸν καίςαρα, ὡσ ’εἰ ἀρζςκει τῇ ςῇ ἐξουςίᾳ,
ἔςτι τισ τῶν ὑπθρετοφντων μοι δυνάμενοσ ςυμπλακῆναι τῷ περιβοιτῳ
τοφτῳ Βουλγάρῳ. μζγα γὰρ ὄνειδοσ Ῥωμαίοισ, εἰ οὗτοσ ἀκαταγϊνιςτοσ οὕτωσ ἐν Βουλγαρίᾳ παραγζνθται.‘ ἀποδεξαμζνου δὲ τὸν λόγον
τοῦ καίςαροσ καὶ προςτάξαντοσ εἰσ μζςον ἄγεςκαι τὸν νεανίαν ὁ πατρίκιοσ Κωνςταντῖνοσ ὁ Θωμᾶ τοῦ λογοκζτου πατιρ, ςωόδρα ωιλίωσ πρὸσ
τὸν Βαςίλειον διακείμενοσ, ἅτε καὶ αὐτὸσ ἐξ Ἀρμενίων τὴν τοῦ γζνουσ
ἕλκων ςειράν, κάκυγρον ἰδὼν τὸν τόπον, ἐν ᾧπερ ἔμελλον οἱ παλαιςταὶ
ςυμπλακῆναι, καὶ δείςασ τὸν ἐκ τῆσ ὑγρότθτοσ ὄλιςκον, κόνιν καὶ πρίςμα
ἀπὸ ξφλων ἐπιρραίνει τῷ ἐδάωει. οὗ γενομζνου ςυμπλακεὶσ τῷ Βουλγάρῳ
ὁ Βαςίλειοσ, καὶ ὥςπερ τι παιδίον νεογνὸν πιζςασ καὶ περιςωίγξασ
αὐτόν, ὥςπερ τινὰ δεςμὸν χόρτου ἢ πόκον ἐρίου κοφωωσ οὕτω καὶ
ῥᾳδίωσ μετεωρίςασ ἐπάνω τῆσ τραπζηθσ ἀπζρριψε. τοῦτο γενόμενον
χαρᾶσ μὲν τοὺσ Ῥωμαίουσ, αἰςχφνθσ δὲ τοὺσ Βουλγάρουσ ἐνζπλθςεν.
ἀπ' ἐκείνθσ δὲ τῆσ ἡμζρασ ἐπὶ πλζον ἡ τοῦ Βαςιλείου ἡπλοῦτο ωιμθ
ἀνὰ τὴν βαςιλεφουςαν, καὶ τοῖσ ἁπάντων διεωζρετο ςτόμαςι περίβλεπτοσ ἤδθ κακεςτθκϊσ.
[Bas1.8] ΢υνζβθ δὲ καὶ ἄλλο τι τὸ ἐπὶ πλζον δόξθσ ἐξᾶραν αὐτόν. ἵπποσ
ἦν παρὰ τῷ βαςιλεῖ Μιχαὴλ ςκλθραφχθν τε καὶ δυςινιοσ, ἡλικίᾳ μὲν

καὶ κάλλει καὶ τάχει καὶ ὡραιότθτι εἴδουσ τοὺσ πϊποτε καυμαηομζνουσ
ὑπερβαλλόμενοσ, ὅσ, εἰ ἔτυχε λυκεὶσ τῶν δεςμῶν, ἢ ἄλλωσ πωσ ἀωεκείσ,
λίαν ἦν δυςχερὴσ εἰσ χεῖρασ αὖκισ ἐλκεῖν καὶ πολλὰ πράγματα πρὸσ τὸ
καταςχεῖν παρεῖχε τοῖσ ἱπποκόμοισ. τοῦτον ἐπικακιμενοσ τὸν ἵππον
ὁ βαςιλεὺσ πρὸσ κιραν ἐξῄει, καὶ κατευςτοχιςασ λαγῳοῦ τῇ ῥάβδῳ
τοῦ ἵππου κακιλατο πρὸσ τὸ ςωάξαι τὸν λαγῳόν. ἄωετοσ δὲ ὁ ἵπποσ
καταλειωκεὶσ ἀπεςκίρτα καὶ ἀπεπιδα. καὶ πολλῶν ςυνδραμόντων ἱπποκόμων τε καὶ ἀρχόντων καὶ τῶν λοιπῶν τῶν περὶ τὸν βαςιλζα οὐκ ἦν
τινι δυνατὸν καταςχεῖν τὸν ἵππον, ὥςτε κυμωκζντα τὸν βαςιλζα κελεῦςαι,
εἰ κρατθκείθ, διακοπῆναι τοὺσ ὀπιςκίουσ αὐτοῦ τῶν ποδῶν. παρῃτεῖτο
δὲ ὁ καῖςαρ καὶ ἐδεῖτο τοῦ βαςιλζωσ, μὴ διὰ μίαν κακίαν τοςαφτθν
ἀρετὴν ἵππου μάτθν παραπολζςκαι. καὶ οἱ μὲν ἦςαν ἐν διαλογιςμοῖσ
τοιοφτοισ, ὁ δὲ Βαςίλειοσ παραδραμὼν τῷ κυρίῳ αὐτοῦ· ’εἰ παραδράμω
τὸν βαςιλικὸν ἵππον,‘ ἔωθ, ’καὶ ἀπὸ τοῦ ἐμοῦ ἵππου ἐκτιναχκεὶσ ἔποχοσ
αὐτῷ γζνωμαι, ἆρά γε διὰ τὴν βαςιλικὴν ἐωεςτρίδα καὶ τὸν κοκκοβαωῆ χαλινὸν ἀγανακτιςει ὁ βαςιλεὺσ κατ' ἐμοῦ;‘ τοῦ δὲ πρὸσ οὖσ
ὑπομνιςαντοσ τὸν βαςιλζα, κἀκείνου κελεφςαντοσ τοῦτο γενζςκαι, εὐωυῶσ ὁ Βαςίλειοσ τὸν ἑαυτοῦ παρελάςασ ἵππον καὶ τῷ τοῦ βαςιλζωσ
κατὰ παράλλθλον ἐξιςϊςασ γραμμὴν ἥλατό τε εὐκζωσ καὶ πρὸσ τὸν
βαςιλικὸν ἀπεπιδθςεν ἵππον, μζγα καῦμα ἐνεὶσ τοῖσ παρατυχοῦςι
καὶ κεωμζνοισ. καυμάςασ δὲ καὶ ὁ βαςιλεὺσ τὴν μετ' ἀνδρείασ εὐωυΐαν
αὐτοῦ καὶ ςφνεςιν, εὐκζωσ ἀποςπάςασ αὐτὸν ἀπὸ τοῦ Θεοωιλίτηθ ἐν
τοῖσ ἑαυτοῦ κατζταξε ςτράτωρςιν, ἠγάπα τε διαωερόντωσ αὐτὸν καὶ
ταῖσ κατὰ μικρὸν προόδοισ εἰσ τὴν τοῦ πρωτοςτράτωροσ τάξιν ἀνιγαγε.
[Bas1.9] Κυνθγεςίασ δζ ποτε γενομζνθσ τῷ βαςιλεῖ κατὰ τὸ Φιλοπάτιον,
προεπορεφετο τοφτου ὁ πρωτοςτράτωρ ἔωιπποσ, ἐπιωερόμενοσ ἐπὶ
ηϊνθσ καὶ τὸ βαςιλικὸν βαρδοφκιον. κορφβου δὲ καὶ βοῆσ γενομζνθσ
ὑπὸ τοῦ πλικουσ λφκοσ τῆσ ὕλθσ ἐξζκορε παμμεγζκθσ. ὁρμιςασ δὲ κατόπιν αὐτοῦ ὁ Βαςίλειοσ ἔρριψε κατ' αὐτοῦ τὸ βαςιλικὸν βαρδοφκιον,
καὶ τυχὼν τοῦ κθρίου κατὰ τὸ μζςον τῆσ κεωαλῆσ ταφτθν ἐδιχοτόμθςεν.
ὄπιςκεν δὲ τοῦ βαςιλζωσ κατὰ τὸ ςφνθκεσ ἑπόμενοσ ὁ καῖςαρ, καὶ τὸ
γεγονὸσ κεαςάμενοσ, εἰπεῖν λζγεται πρόσ τινα τῶν ςυνικων ἐν μυςτθρίῳ· ’τοῦτον, ὦ τᾶν, ἡγοῦμαι τὸν ἄνκρωπον ὄλεκρον γενιςεςκαι ἄρδθν
τῆσ ἡμῶν γενεᾶσ.‘ ωαςὶ δ', ὅτι καὶ Λζων αὐτὸ τοῦτο προεκζςπιςεν ὁ
ωιλόςοωοσ, ὀνομαςτὶ τὸν ἄνδρα καλζςασ καὶ ςθμεῖα ὑποωινασ τινὰ καὶ
τῷ δακτφλῳ δείξασ, καὶ τοῦτον ἔςεςκαι προειπὼν τῆσ ςυμπάςθσ ὑμῶν
γενεᾶσ τὸν ὄλεκρον.
[Bas1.10] Ἐνιδρευεν οὖν ἀεὶ ὁ καῖςαρ, ἤνυε δὲ οὐδζν. ἀκυρῶςαι γὰρ παγχάλεπον ἦν, ὅπερ ἅπαξ τῇ προνοίᾳ γενζςκαι ἐδόκει. περάςαντοσ δζ
ποτε τοῦ βαςιλζωσ πάλιν κυνθγεςίου χάριν εἰσ τὸ Ἀρμάμεντον καὶ μετὰ
τὴν κυνθγεςίαν εὐωχουμζνου ςυνάμα τῇ μθτρὶ Θεοδϊρᾳ καί τιςι τῶν
ςυγγενῶν καὶ οἰκειοτάτων, εἰςεκλικθ ὁ πρωτοςτράτωρ τοῦ βαςιλζωσ
[Bas1.10.6] κελεφςαντοσ. πρὸσ ὃν ἡ βαςιλὶσ πυκνότερον ἐνθτζνιηε, κατανοοῦςα καὶ
παρεπιςκοποῦςα τὰ κατ' αὐτόν. ἐπιγνοῦςα δζ τι γνϊριςμα καὶ ςθμεῖον
ἐν αὐτῷ, εὐκζωσ ἰλίγγῳ καταςχεκεῖςα καὶ λειποκυμίᾳ βλθκεῖςα εἰσ γῆν
κατζπεςε. κορυβθκζντοσ δὲ τοῦ βαςιλζωσ ἐπὶ τοφτῳ καὶ τῶν περὶ τὸν
βαςιλζα ὕδωρ τε εὐκὺσ ἐκομίηετο καὶ μφρα τῶν εὐωδῶν, οἷσ ἐπιρραίνοντεσ τὴν δζςποιναν ἀνεκαλοῦντο τοῦ πτϊματοσ. μόλισ δ' οὖν εἰσ
ἑαυτὴν ἐλκοῦςα καὶ τοῦ ςκότου ἀνενεγκοῦςα, ὡσ ἠρωτᾶτο παρὰ
τοῦ υἱοῦ καὶ βαςιλζωσ, ἐκ ποίασ αἰτίασ ἐπενεχκείθ αὐτῇ τουτὶ τὸ πάκοσ,

μόλισ ἐω' ἑαυτῆσ γενομζνθ τάδε πρὸσ τὸν υἱὸν ἀπεκρίνατο· ’ὅν, ὦ τζκνον,
τοῦτον λζγεισ Βαςίλειον, ὁ τῆσ ἡμετζρασ ἐςτὶν ἀωανιςμὸσ γενεᾶσ. εἶδον
γὰρ ἐν αὐτῷ ςθμεῖον πάλαι μοι παρὰ τοῦ ςοῦ προεξθγθκὲν πατρόσ,
πρὸσ ὅπερ ἰλιγγιάςαςα εἰσ γῆν κατϊλιςκον.‘ ὁ δὲ βαςιλεὺσ τοῦτο μὲν
λόγοισ ἀποτρεπτικοῖσ, τοῦτο δὲ καὶ πλθροωορίαισ ἐνωμότοισ ἀπῆγε τὴν
μθτζρα τοῦ δζουσ, εἰσ τὸ κακεςτὼσ ἐπανάγων καὶ παραμυκοφμενοσ, ’τὸν
ἄνκρωπον τοῦτον,‘ λζγων, ’ἴςκι, ὦ δζςποινα καὶ μῆτερ ἐμι, ἄνδρα μὲν
εἶναι γενναῖον, ῥϊμῃ τε ἀνυπόςτατον καὶ ψυχῆσ εὐγενείᾳ ἀςφγκριτον,
πιςτὸν δὲ τὰ εἰσ ἡμᾶσ καὶ εὔνουν καὶ κατ' οὐδενὸσ κακονοφςτατον.‘
καὶ τότε μὲν τὴν τῆσ τοιαφτθσ τφχθσ ἐπιρειαν οὕτω παρζδραμεν ὁ
Βαςίλειοσ.
[Bas1.11] Δαμιανοῦ δὲ τοῦ παρακοιμωμζνου, ὃσ εὐνοῦχόσ τε ἦν καὶ ΢κφκθσ
καὶ τῇ τῶν πατρικίων ἀξίᾳ τετίμθτο, τὰ πραττόμενα παρὰ τοῦ βαςιλζωσ κακίηοντοσ, ὡσ οὐ κατὰ τὸ δζον τελοφμενα, ἐξαιρζτωσ δὲ τὰ παρὰ
τοῦ κείου αὐτοῦ Βάρδα τοῦ καίςαροσ, ἀνθρεκίςκθ ποτὲ πρὸσ ἐπιςτροωὴν ὁ βαςιλεφσ, λίαν ἀμβλὺσ καὶ νωχελὴσ πρὸσ ἀντίλθψιν πραγμάτων
ὑπάρχων, καὶ ἐνίασ τῶν τοῦ καίςαροσ πράξεων ἀνζτρεπε τάχα καὶ
διωρκοῦτο. ὅπερ μὴ ωζρων ὁ καῖςαρ λακρθδὸν κατὰ τοῦ Δαμιανοῦ
ςυςκευάηεται, καὶ πολλαῖσ διαβολαῖσ κατ' αὐτοῦ πρὸσ τὸν βαςιλζα
χρθςάμενοσ, καὶ πικανῶσ ςοωιςάμενοσ τὰσ κατθγορίασ, ἴςχυςε μεταςτῆςαι τὸν βαςιλζα τῆσ περὶ τὸν Δαμιανὸν εὐνοίασ, ὡσ καὶ διαδζξαςκαι
δυνθκῆναι τῆσ οἰκείασ ἀξίασ αὐτόν. ἐξωςκζντοσ οὖν ἐκείνου ἐχιρευε
λοιπὸν ἐπὶ χρόνον τινὰ τὸ τοῦ παρακοιμωμζνου λειτοφργθμα. τοῦ
καίςαροσ δὲ καὶ τῆσ περὶ αὐτὸν ωατρίασ ἄλλον καὶ ἄλλον εἰσ τοῦτο
προβιβαηόντων, ἡ τοῦ κεοῦ πρόνοια ἀοράτωσ, ὡσ αὐτῇ βουλθτόν, τὰ
πράγματα διεξάγουςα πᾶςαν ωρόνθςιν καὶ πανουργίαν ἀπζδειξεν
ἄπρακτον. μετὰ χρόνον γάρ τινα προβάλλεται παρακοιμϊμενον ὁ
βαςιλεὺσ τὸν Βαςίλειον, τιμιςασ αὐτὸν καὶ πατρικιότθτι καὶ γυναικὶ
ςυηεφξασ εὐπρεπείᾳ τε ςϊματοσ καὶ κάλλει καὶ ςωωροςφνῃ παςῶν
πρωτευοφςῃ τῶν κατ' αὐτιν. αὕτθ δὲ ἦν κυγάτθρ τοῦ παρὰ πάντων
ἐπὶ ωρονιςει καὶ εὐγενείᾳ διαβοιτου Ἴγγεροσ, τοῦ γζνουσ καταγομζνου
τῶν Μαρτινακίων. τοφτου δὲ γενομζνου καὶ προςκικθν τῆσ πρὸσ τὸν
Βαςίλειον τοῦ βαςιλζωσ ἀγάπθσ ἐπιδιδοφςθσ ἀεὶ ὁρῶν ὁ καῖςαρ, καὶ
τῷ ωκόνῳ δακνόμενοσ καὶ περὶ τοῦ μζλλοντοσ ὀρρωδῶν, ἔλεγε πολλάκισ
πρὸσ τοὺσ αὐτὸν ἀναπείςαντασ ἀποςκευάςαςκαι τὸν Δαμιανόν, ὅτι
’ταῖσ κακοβουλίαισ ὑμῶν πικιςασ ἐγϊ, ἐξϊςασ ἀλϊπεκα, λζοντα ἀντειςιγαγον, ἵνα πάντασ ἡμᾶσ ἀκρόωσ λαωφξθται‘.
[Bas1.12] Ἄρτι δὲ τοῦ βαςιλζωσ Μιχαὴλ κατὰ Κρθτῶν ἐξελάςαντοσ μετὰ
Βάρδα καίςαροσ τοῦ κείου αὐτοῦ καὶ ςοβαρϊτερον ἁπτομζνου τῶν
πραγμάτων τοῦ Βάρδα καὶ κατὰ μικρὸν ἀνιῶντοσ τὸν βαςιλζα καὶ τοῖσ
περὶ αὐτὸν ὑπονοίασ ἀωορμὴν διδόντοσ, ἐπεὶ ἐν τοῖσ Κιποισ ἐγζνοντο
(τόποσ δὲ οἱ Κῆποι κατὰ τὴν παράλιον, ἔνκα πρὸσ τὴν κάλαςςαν εἰςβολὰσ ποιεῖται ὁ Μαίανδροσ ποταμόσ), ἐνταῦκα δὴ τῆσ ςυςκευῆσ καὶ
μελζτθσ γενομζνθσ τοῖσ περὶ τὸν βαςιλζα, ἵνα μὴ καταταχθκζντεσ πάκωςι
μᾶλλον ἢ δράςωςιν, ἐπιςπεφςαντεσ ἀναιροῦςι τὸν Βάρδαν, κακὼσ
ἄνωκεν ὁ λόγοσ διαρριδθν ἐδιλωςε, περιπλακζντα τοῖσ τοῦ βαςιλζωσ
ποςί. πρϊτθν ἦγε τθνικαῦτα μὴν ὁ Ἀπρίλλιοσ τῆσ τεςςαρεςκαιδεκάτθσ
ἐπινεμιςεωσ. ἀποκτανκζντοσ δὲ τοῦ Βάρδα εὐκὺσ ὁ βαςιλεὺσ τιν τε
ςτρατοπεδείαν καταλφει καὶ νόςτου πρὸσ τὴν βαςιλεφουςαν μζμνθται.
ἐπανελκὼν δὲ πρὸσ τὸ Βυηάντιον, ἐπείπερ οἰκείασ ἠμοίρει γονῆσ, εἰςποιεῖταί τε τὸν Βαςίλειον καὶ εἰσ τὴν τῶν μαγίςτρων ἀναβιβάηει τιμιν.

[Bas1.13] Ὃ μὴ ωζρων ὑπὸ ωκόνου ΢υμβάτιοσ ὁ λογοκζτθσ τοῦ δρόμου,
ὁ τοῦ καίςαροσ Βάρδα γαμβρόσ, προωαςιςάμενοσ τὸ μὴ δφναςκαι ηῆν
ἐπὶ τῆσ βαςιλίδοσ τὴν τῶν Θρᾳκθςίων ἐξαιτεῖ ςτρατθγίαν, καὶ δὴ καὶ
λαμβάνει. ὀλίγου δὲ καιροῦ παρελκόντοσ καὶ τῆσ βαςιλείου ἀρχῆσ ἐπιςωαλῶσ κυβερνωμζνθσ, ἅτε τοῦ βαςιλζωσ πρὸσ ἄλλοισ, ἀλλ' οὐ ταῖσ
τῶν πραγμάτων διοικιςεςι τὸν νοῦν ἔχοντοσ, καὶ τοῦ κανάτου δὲ τοῦ
Βάρδα κακαρῶσ ἐλζγξαντοσ τὴν αὐτοῦ οὐκζνειαν καὶ ἀωζλειαν (ἐκείνου
γὰρ ἐπαγρυπνοῦντοσ ὡσ κοινωνοῦ τῶν πραγμάτων καὶ τῆσ διοικιςεωσ, κακ' ὅςον οἷόν τε ἀντεχομζνου, τῇ τοφτου ἐπιμελείᾳ καὶ ςπουδῇ
ἡ τοῦ βαςιλζωσ οὐκζνεια ἐκαλφπτετο. ἐπεὶ δ' ἐκεῖνοσ ἀπεςωάγθ καὶ ἡ πᾶςα
τῆσ βαςιλείασ ωροντὶσ εἰσ μόνον περιζςτθ τὸν βαςιλζα, τότε δὴ κακαρῶσ
τὸ αὐτοῦ ἀνεπιτιδειον καὶ πρὸσ τὰσ πολιτικὰσ πράξεισ ἀποπεωυκὸσ
ἐξθλζγχετο), ἐγίνοντο γὰρ παρὰ τοῦ κοινοῦ ςυνεχεῖσ διαγογγυςμοὶ
κατὰ τοῦ βαςιλζωσ, καὶ οὔκ' ἡ ςφγκλθτοσ οὔτε τὸ πολίτευμα τοῖσ πραττομζνοισ ἠρζςκοντο, καὶ αὐτὸ δὴ τὸ ςτράτευμα ἀναςεςειςμζνον καὶ
κεκινθμζνον ἐτφγχανεν. ἅτινα διὰ τῶν οἰκειοτάτων ὁ βαςιλεὺσ ἐνωτιηόμενοσ, καὶ τὴν ἑαυτοῦ κατανοῶν πρὸσ τὰσ κοςμικὰσ μεταχειριςεισ ἀνεπιτθδειότθτα, ἅμα δὲ καὶ ἐπανάςταςιν εὐλαβθκείσ, κοινωνὸν ἔγνω τῶν
πραγμάτων προςλαβζςκαι καὶ τῆσ ἀρχῆσ. καὶ ἐπεὶ πρὸ ὀλίγου, ὡσ
ἄνωκεν εἴπομεν, υἱοποιθςάμενοσ ἦν τὸν Βαςίλειον, ᾔδει δὲ αὐτὸν καὶ
ἀνδρείᾳ καὶ ςυνζςει τῶν πολλῶν διαωζροντα καὶ ἱκανὸν ἀναπλθροῦν
αὐτοῦ τὸ ἐν τῇ κυβερνιςει τοῦ κοςμικοῦ ςκάωουσ ὑςτζρθμα, τὸ πλζον
δὲ καὶ ὑπερτάτθσ δυνάμεωσ ἐναγοφςθσ εἰσ τοῦτο αὐτόν, καὶ βαςιλείασ
τιμῇ καὶ δόξῃ καὶ χρίςματι κατακοςμεῖ τὸν Βαςίλειον, κατὰ τὴν ἁγίαν
ἡμζραν τῆσ πεντθκοςτῆσ, ἐν τῷ περιωνφμῳ τῆσ τοῦ κεοῦ ςοωίασ ναῷ,
δθμοςίαν πρόοδον ποιθςάμενοσ, καὶ τῷ Βαςιλείῳ τὸν βαςίλειον περιτίκθςι ςτζωανον, ἕκτθν πρὸσ εἴκοςιν ἄγοντοσ τοῦ Μαΐου μθνὸσ τῆσ
τεςςαρεςκαιδεκάτθσ ἐπινεμιςεωσ. τοῦτο μακὼν ὁ ΢υμβάτιοσ μετρίωσ
οὐκ ἤνεγκεν, ἀλλὰ ςυνεργὸν εἰλθωὼσ καὶ τὸν πατρίκιον Πθγάνθν
(ςτρατθγζτθσ δὲ καὶ οὗτοσ τοῦ Ὀψικίου ἐτφγχανε) πρὸσ ἀπόςταςιν
εἶδον, Μιχαὴλ μὲν εὐωθμοῦντεσ τὸν βαςιλζα, ὡσ ἂν ἐκ τοφτου τὰ πλικθ
ἐπάγοιντο, καὶ μὴ δοκοῖεν χεῖρασ αἴρειν κατὰ τοῦ αὐτοκράτοροσ, δυςωθμοῦντεσ δὲ τὸν Βαςίλειον καὶ μυρίαισ πλφνοντεσ ὕβρεςι. καὶ ταῦτα μὲν
ἐπράττετο κζρουσ. χειμὼν δ' ἐπιςτὰσ τὰσ ςυςτάςεισ τοφτων διζλυςε,
τῶν ἀργθγῶν τῆσ ἀπονοίασ ωυγῇ τὴν ςωτθρίαν πραγματευςαμζνων.
ὁ μὲν οὖν ΢υμβάτιοσ τὴν Πλατεῖαν Πζτραν (ωροφριον δὲ τοῦτο ἐρυμνὸν
καὶ δυςάλωτον κατὰ τὴν Ἀςίαν διακείμενον) ὑπειςζρχεται, ὁ δὲ Πθγάνθσ κατζςχε τὸ Κοτυάειον. ἀλλὰ μετὰ μικρὸν καταπολεμθκζντεσ δζςμιοι
πρὸσ αὐτὸν ἀναωζρονται τὸν βαςιλζα. οἳ καὶ τοὺσ ὀωκαλμοὺσ πθρωκζντεσ, τοῦ ΢υμβατίου δὲ καὶ τὴν δεξιὰν ἀποτμθκζντοσ, τοῦ Πθγάνου δὲ
καὶ τὴν ῥῖνα, ἐξορίαισ παραπζμπονται.
[Bas1.14] Πάντεσ δ' εὐωράνκθςαν ἐπὶ τῇ ἀναρριςει τοῦ Βαςιλείου οἱ τῆσ
Ῥωμαίων βαςιλείασ ὑπικοοι, γλιχόμενοι ἄνδρα κεάςαςκαι ἐπὶ τῶν
οἰάκων τῆσ βαςιλείασ κακιμενον ἰδιωτικῆσ τε τφχθσ πεπειραμζνον καὶ
μὴ ἀγνοοῦντα, οἷα πάςχουςιν ὑπὸ τῶν δυνατωτζρων οἱ ταπεινότεροι.
[Bas1.14.5] ἐλφπει γὰρ αὐτοὺσ καὶ ἡ τοῦ βαςιλζωσ Μιχαὴλ ἀρχὴ λίαν ὑγρὰ καὶ
ἐκδεδιῃτθμζνθ ὑπάρχουςα, καὶ μθδὲν ἄλλο ἔργον ἔχουςα, ἀλλ' ἢ κϊμουσ καὶ μζκασ καὶ εὐκθνοῦςαν ἱπποδρομίαν καὶ γελωτοποιοὺσ καὶ τὰσ
ἄλλασ τὰσ παρεξθυλθμζνασ τῶν πράξεων, ὧν ὡσ ἐν παρόδῳ μνείαν
ἄνωκεν ὁ λόγοσ διὰ βραχζων ἔκετο, τοὺσ βαςιλικοὺσ κθςαυροὺσ κιναίδοισ καὶ ηαμβυκιςτρίοισ καὶ ὀρχθςτρίςι καὶ ἀκολάςτων ὅλων πλθκφϊ

δικράνοισ ὅλοισ ἀποκενοῦντοσ. ἀω' ὧν τὰ μὲν Ῥωμαίων ἐςτενοχωρεῖτο
πράγματα, αὐτὸσ δὲ ςτενοχωροφμενοσ ὑπὸ τῆσ ἐνδείασ, καὶ μὴ ἔχων,
ὅ τι καὶ δράςειεν, ἀδίκουσ πόρουσ ἐπενοεῖτο, εἰσ κεραπείαν τάχα τῆσ
χρείασ, καὶ χεῖρασ ἀνοςίουσ ἐπζβαλλε τοῖσ κατὰ μθδὲν ὅλωσ αὐτῷ προςικουςι. κατζπαιηε δὲ καὶ τὸ κεῖον μετὰ μιαρῶν καὶ ἀςελγῶν ἀνδρογφνων. καὶ οὐδὲν ἦν ἀρρθτοφργθμα, ὃ μὴ δι' αὐτοῦ καὶ τῶν ἄλλωσ
παρατρεωομζνων αὐτῷ καὶ ἐλζγετο καὶ ἐπράττετο. ἀποτρζπειν δὲ τῶν
τοιοφτων ἀκεμίτων ἔργων τοῦτον βουλόμενοσ ὁ Βαςίλειοσ πολλάκισ πειρακεὶσ οὐ μόνον οὐκ ἴςχυςε, μᾶλλον μὲν οὖν καὶ πρὸσ ὀργὴν ἀνθρζκιςε,
καὶ μελετᾶν κατ' αὐτοῦ ςκαιὰ καὶ ἄτοπα ἀνεκίνθςε, κακὼσ ἐν τοῖσ ἔμπροςκεν εἴρθται.
[Bas1.15] Σαῖσ δὲ κατ' αὐτοῦ ςυνεχζςιν ἐπιβουλαῖσ καὶ μελζταισ ἐκδειματωκεὶσ ὁ Βαςίλειοσ δρᾶςαί τι μᾶλλον πρὸ τοῦ πακεῖν ἠγωνίςατο.
οὐκοῦν καὶ παραςκευαςάμενοσ μετά τινων οἰκείων τε καὶ ςυγγενῶν
καὶ τῶν προκοιτοφντων ἐν τοῖσ βαςιλείοισ ςτρατιωτῶν ἀναιρεῖ τὸν
βαςιλζα ἐν τοῖσ παλατίοισ τοῦ ἁγίου μεγαλομάρτυροσ Μάμαντοσ. καὶ
Μιχαὴλ μὲν οὕτω βιοὺσ ἀνειμζνωσ καὶ μαλκακῶσ τοιοῦτον καὶ τὸ τζλοσ
ἐδζξατο, ἀναγορεφεται δὲ μόναρχοσ εὐκὺσ ὁ Βαςίλειοσ παρά τε τῶν
ςυνωμοτῶν πρῶτον, εἶτα καὶ τῆσ ςυγκλιτου βουλῆσ καὶ τῶν βαςιλικῶν ταγμάτων καὶ παντὸσ τοῦ ςτρατεφματοσ καὶ τῆσ πλθκφοσ τῆσ
ἀςτικῆσ. ἅμα δὲ τῷ παρελκεῖν ἐπὶ τὴν τῶν ὅλων ἀρχιν, προςκαλεςάμενοσ αὐτίκα τὴν γερουςίαν καὶ τοὺσ ἐν ἀξιϊμαςι προὔχοντασ, τὸν βαςιλικὸν ἀνζῳξε κθςαυρόν, καὶ οὐδὲν ἕτερον ἐκ τοῦ τοςοφτου τῶν χρθμάτων πλικουσ εὑρζκθ, εἰ μι, ὡσ καὶ πρόςκεν εἴρθται, τρία μόνα κεντθνάρια. ηθτιςασ οὖν ὁ βαςιλεὺσ τὴν τῆσ ἐξόδου ἀπογραωιν, καὶ
ταφτθν εὑρὼν παρά τινι γζροντι εὐνοφχῳ, καὶ μακϊν, ὅπῃ ταῦτα
ἐχϊρθςε, βουλὴν περὶ τοφτου προὔκετο τοῖσ ἀρίςτοισ. ψιωου δὲ παρὰ
πάντων δοκείςθσ ἐκείνουσ τοὺσ κακῶσ ταῦτα λαβόντασ ἀντιςτρζψαι τὰ
λθωκζντα πρὸσ τὸ δθμόςιον, ὁ Βαςίλειοσ, τοῦ ἄγαν ὑπενδιδοφσ, τὰ
ἡμίςθ ὧν ἕκαςτοσ ἔλαβεν ἀντιςτρζψαι πρὸσ τὸ βαςιλικὸν ταμιεῖον ἐκζλευςε. καὶ οὕτωσ ἀπὸ τοφτων ἐπιςυνιχκθ τῷ δθμοςίῳ χρυςίου κεντθνάρια τριακόςια. ἐποιιςατο δὲ καὶ πρόοδον ὁ βαςιλεὺσ δθμοςίαν ἐπὶ
τὸν μζγαν τῆσ τοῦ κεοῦ λόγου ςοωίασ ναόν, καὶ χριματα πολλὰ ἐν
τῷ ὑποςτρζωειν τῷ πλικει διζνειμεν, οὐκ ἐκ τῶν δθμοςίων, ἀλλ' ἐκ τῶν
ἰδίᾳ διαωερόντων αὐτῷ. προςεγζνετο δὲ αὐτῷ πλῆκοσ χρθμάτων ἀπροςδόκθτον καὶ ἀπὸ κθςαυρῶν κεκρυμμζνων ἀναωανζντων τῆσ γῆσ. εὑρζκθ δὲ καὶ ἐν τῷ εἰδικῷ χρυςίον οὐκ ὀλίγον, ὅπερ ὁ προβεβαςιλευκὼσ
Μιχαὴλ ςυνζλεξε, τὴν κρυλουμζνθν ἐκείνθν πλάτανον χωνεφςασ καὶ
τοὺσ δφο ὁλοχρφςουσ γρῦπασ καὶ τοὺσ δφο χρυςοῦσ ςωυρθλάτουσ λζοντασ καὶ τὸ ὁλόχρυςον ὄργανον καὶ ἕτερα τῶν ἐπὶ τῆσ τραπζηθσ χρυςωμάτων ἔργα διάωορα, καὶ βαςιλικὰσ καὶ αὐγουςτικὰσ ςτολάσ, οἷςπερ
ἔμελλεν ἀποχριςαςκαι πρὸσ τὰ αὐτῷ κατακφμια, ωκάςαν δὲ τὸ χρεὼν
εἰσ Βαςίλειον ταῦτα διεβιβάςκθ. ἀλλὰ ταῦτα μὲν ὕςτερον.
[Bas1.16] Ἄρτι δὲ τῆσ ἀρχῆσ ἐπιβὰσ ὁ Βαςίλειοσ πρῶτον μὲν ἐπὶ τὰσ
ἀρχὰσ ἀδωροτάτουσ ἐκλεγόμενοσ προεβάλλετο καὶ μαρτυρουμζνουσ τὰσ
ἰδίασ χεῖρασ κακαρὰσ παντοίου διαωυλάττειν λιμματοσ, εἶκ' οὕτωσ δικαιοςφνθσ ἐπεμελεῖτο, καὶ ἰςονομίαν ἐμπολιτεφεςκαι τοῖσ ἀρχομζνοισ καὶ τὸ
μὴ καταδυναςτεφεςκαι ὑπὸ τῶν πλουςίων τοὺσ πενεςτζρουσ ἐπραγματεφςατο. πανταχοῦ δὲ διατάγματα ἐξετίκει τζλεον ἐξαρκῆναι τὴν
ἀδικίαν ὁρίηοντα. δικαςτάσ τε ἔταξε, ςιτθρεςίοισ καὶ ωιλοτιμίαισ παντοδαπαῖσ αὐτοὺσ μεγαλφνασ καὶ τάξασ διθμερεφειν καὶ τὰσ διενζξεισ δια-

λφειν τῶν ωιλονεικοφντων, τόπουσ ἐπιτθδείουσ ἀωορίςασ αὐτοῖσ, τιν
τε Μαγναφραν καὶ τὸν καλοφμενον ἱππόδρομον καὶ τὴν λεγομζνθν
Χαλκῆν, χρόνῳ μογιςαςαν καὶ ὅςον οὐδζπω πεςεῖν κινδυνεφουςαν
ἐπιςκευάςασ καὶ καινουργιςασ. ἔταξε δὲ καὶ τροωὴν τοῖσ πενεςτζροισ
τῶν τὰσ δίκασ ἐχόντων, ἵνα μὴ ὑπὸ ἐνδείασ πιεηόμενοι ταῖσ δίκαισ ἀπαγορεφοιεν. ἐπεδίδου δὲ καὶ ἑαυτὸν εἰσ τὸ τοιοῦτον μζροσ, ὁπθνίκα τῶν
ςτρατειῶν ἔτυχεν ἄγων ςχολὴν καὶ τοῦ χρθματίηειν ταῖσ ἁπανταχόκεν
πρεςβείαισ, καὶ εἰσ τὸ λεγόμενον γενικὸν κατιὼν τοὺσ εἰςπραττομζνουσ
ἐςκόπει παρὰ τοῦ δθμοςίου, μι που τισ ἀδίκωσ εἰςπράττοιτο, καὶ οὕτωσ
τοῖσ ἀδικουμζνοισ ἐπιμυνε. λζγεται δ', ὅτι κατελκόντοσ αὐτοῦ εἰσ τὴν
εἰρθμζνθν διατριβιν, ὡσ οὐδεὶσ ἔτυχεν ἐγκαλῶν, ὑποτοπάςασ εἴργεςκαι
ὑπό τινων τῆσ εἰσ αὐτὸν εἰςόδου τοὺσ δεομζνουσ, ἀπζςτειλζ τινασ τῶν
δορυωόρων κατὰ πολλὰ μζρθ τῆσ πόλεωσ ηθτιςοντασ, εἴ τίσ ἐςτι βοθκείασ
δεόμενοσ. ὡσ δ' ἐπανῆλκον ἐκεῖνοι μθδζνα μθδαμῶσ εὑρθκζναι λζγοντεσ,
μεκ' ἡδονῆσ τε ἀπζςταξε δάκρυον καὶ κεῷ τὴν εὐχαριςτίαν ἀπζδωκεν.
ὁρῶν δζ, ὅτι ἔςτι τισ τοῖσ πονθροῖσ εἰσ τὸ ἀδικεῖν ἀωορμὴ διὰ τὸ ςφντομον
ἀπὸ τῶν ἐν τοῖσ ἀρικμοῖσ μορίων, τοῦ ἡμίςεϊσ ωθμι καὶ ἕκτου καὶ δωδεκάτου καὶ τῶν τοιοφτων, χρωμζνων τοῖσ παλαιοῖσ ςθμείοισ τῶν γραωζων,
ἠκζλθςε καὶ τὴν τοιαφτθν τῶν ἀδικεῖν ἑλομζνων περιελεῖν ἀωορμιν, καὶ
διωρίςατο γράμμαςι λιτοῖσ, ἃ καὶ τοῖσ ἀγροίκοισ ἀναγινϊςκεςκαι
ῥᾴδιον, τὰ τοιαῦτα γράωεςκαι ςθμεῖα, οἴκοκεν καταβαλὼν καὶ τὴν
τῶν χαρτίων δαπάνθν καὶ τὴν τῶν γραμμάτων καὶ τὴν τῶν γραωζων.
ἐπιςτροωὴν δ' ἐποιιςατο καὶ τῶν ἐκκλθςιαςτικῶν πραγμάτων, ἐκβαλὼν
μὲν τῆσ ἀρχιερωςφνθσ μετὰ ςυνόδου ςυνακροιςκείςθσ τὸν ἐπειςπθδιςαντα
τῇ ἀρχῇ Φϊτιον, ςχολάηειν κελεφςασ, ἕωσ ἂν τὸν δικαίωσ ταχκζντα πρὸσ
αὐτὸν μεταςτιςῃ κεόσ, ἀντειςαγαγὼν δὲ τὸν κακῶσ καὶ παρανόμωσ
ἐκβλθκζντα παρὰ τοῦ Βάρδα Ἰγνάτιον, καὶ οὕτω γαλθνιᾶν τὰσ ἐκκλθςίασ
τοῦ κεοῦ παρεςκεφαςεν. ἀλλὰ καὶ τοὺσ πολιτικοὺσ νόμουσ πολλὴν ἀςάωειαν καὶ ςφγχυςιν ἔχοντασ ἰδὼν καὶ τοφτουσ κατὰ τὸ προςῆκον προςωόρωσ ἐπανορκϊςαςκαι ἔςπευςε, καὶ τῶν μὲν ἀνῃρθμζνων τὴν ἀχρθςτίαν
περιελεῖν, τῶν δὲ κυρίων ἀνακακᾶραι τὸ πλῆκοσ. οὐκ ἔςχε δὲ καιρὸν
προκαταλθωκεὶσ κανάτῳ. ἐξεπλιρωςε δὲ τὸ ἔργον Λζων ὁ υἱὸσ αὐτοῦ
μετὰ ταῦτα.
[Bas1.17] Κατὰ τὸ πρῶτον ἔτοσ τῆσ βαςιλείασ τοῦ Βαςιλείου ἐπιβουλὴ καὶ
ςυςκευι τισ ἐγζνετο κατ' αὐτοῦ, Γεωργίου καὶ ΢υμβατίου ἐξαρχόντων
τῆσ μελζτθσ τῶν πατρικίων. ωωρακζντοσ δὲ τοῦ κακουργιματοσ, προωανῶν δὲ γενομζνων καὶ τῶν ἐλζγχων, οὗτοι μὲν ἐκκόπτονται τοὺσ ὀωκαλμοὺσ ὡσ πρωτουργοὶ τῆσ ςυμβουλῆσ, τὸ δὲ λοιπὸν ἅπαν ςτῖωοσ τῶν
ςυνωμοτῶν πομπευκζντεσ ἐξωρίςκθςαν. ἀνακόπτων δὲ τὰσ ἐπιβουλὰσ
τῶν βαςιλειϊντων ςτζωει Κωνςταντῖνον καὶ Λζοντα τοὺσ οἰκείουσ υἱοφσ.
τῷ δὲ τρίτῳ ἔτει τῆσ μοναρχίασ ἀναγορεφει καὶ Ἀλζξανδρον τὸν τρίτον
υἱόν. τὸν δὲ νεϊτερον πάντων ΢τζωανον ἱεροῖ καὶ τῇ τοῦ κεοῦ καταλζγει
ἐκκλθςίᾳ. ἐπεὶ δὲ καὶ τζςςαρεσ ἦςαν αὐτῷ κυγατζρεσ, ἐν τῷ κείῳ
ςεμνείῳ τῆσ πανευωιμου μάρτυροσ Εὐωθμίασ καὶ ταφτασ κακιεροῖ.
[Bas1.18] Οὕτω δ', ὡσ ἐδόκει, εὖ διακεὶσ τὰ οἰκεῖα, ἠπείγετο καὶ κατὰ τῶν
ἀντιταςςομζνων τῇ Ῥωμανίᾳ ἐκςτρατεῦςαι. καὶ δὴ τοὺσ ςτρατιωτικοὺσ
καταλόγουσ ἐλαττωκζντασ παρὰ τοῦ πρῴθν βεβαςιλευκότοσ Μιχαὴλ
[Bas1.18.4] ἐκ τοῦ διακοπῆναι τὰσ ῥόγασ αὐτῶν καὶ τὰ ςιτθρζςια, διὰ νζων ςυλλογῆσ
ἀναπλθρϊςασ τὰσ ωάλαγγασ κατὰ τῶν βαρβάρων ἐςτράτευςε, καὶ
πρότερον μὲν κατὰ τῆσ Σεωρικῆσ, ἧσ ὁ Χρυςόχειρ ἡγεῖτο, ἐπ' ἀνδρείᾳ
καὶ ςυνζςει διαωζρειν δοκῶν καὶ ςωόδρα τὰ Ῥωμαίων κατατρζχων καὶ

λθϊηόμενοσ. κατὰ τοφτου καὶ τῆσ πόλεωσ ἐκςτρατεφει ὁ βαςιλεφσ. τοῦ δὲ
μὴ ὑποςτάντοσ τὴν ἐπζλευςιν, ἀλλ' εἴςω τειχῶν γενομζνου, καταδραμὼν
τὴν ὑπ' αὐτὸν ἅπαςαν χϊραν ὁ βαςιλεὺσ καὶ λθϊςάμενοσ, καὶ πρὸσ αὐτῷ
τῷ τείχει τῆσ Σεωρικῆσ ἔκετο τὴν παρεμβολιν, διὰ προςεδρείασ μακρὰσ
ἑλεῖν τὸ ἔρυμα οἰθκείσ. ἐπεὶ δὲ κατενόθςε πάντοκεν κατωχυρωμζνον αὐτό,
καὶ ἀνζλπιςτον ἦν ἁλωκῆναι πολιορκίᾳ (ἤδθ γὰρ κατεδιδοτο καὶ πάντα
τὰ ἐν τῇ χϊρᾳ ἀναγκαῖα), ἔλυςε τὴν πολιορκίαν, τὰ πλθςιάηοντα τῇ
Σεωρικῇ ωροφρια ἐκπορκιςασ, τὴν Ἄβαραν, τὸν Κοπτόν, τὴν ΢πάκθν
καὶ ἄλλα πολλά. ἀγείρασ δὲ τὸν ςτρατὸν ἐκεῖκεν ἐπανῄει μετὰ λαμπρῶν
τῶν τροπαίων τε καὶ λαωφρων. λθϊηομζνθσ δὲ τῆσ περὶ τὴν Σεωρικὴν
χϊρασ καὶ πορκουμζνθσ ἡ γειτονοῦςα ταφτῃ πόλισ τῶν Ἰςμαθλιτῶν,
ᾗ Σάρασ ἡ ἐπωνυμία, ὁμαιχμίαν ἔχουςα καὶ κοινοπραγίαν μετὰ τῆσ
Σεωρικῆσ, ὀρρωδιςαςα τὸν κίνδυνον, πρζςβεισ πζμψαςα εἰρινθσ ἠξίου
τυχεῖν καὶ ταῖσ ςυμμαχίςιν ἐγγραωῆναι Ῥωμαίων. καὶ δὴ καὶ ἔτυχε
τοῦ βαςιλζωσ μετὰ προςθνείασ δεξαμζνου τὴν πρεςβείαν. προςερρφθ
δὲ καὶ ὁ Κουρτίκιοσ, γζνοσ ὢν Ἀρμζνιοσ, ὃσ κατεῖχε τὴν Λϊκαναν καὶ τὰσ
ἐςχατιὰσ τῶν Ῥωμαίων ςυνεχῶσ ἐπόρκει καὶ κατεςτρζωετο, ἑαυτὸν
παραδοὺσ τῷ βαςιλεῖ καὶ τὴν πόλιν καὶ τὸν ὑπείκοντα αὐτῷ λαόν. ἐν
ᾧ δὲ ταῦτα ἐπράττετο, λαὸν ὁ βαςιλεὺσ ἐκπζμψασ κατὰ τῆσ λεγομζνθσ
Ζαπζτρασ ἐπιλζκτων πολεμιςτῶν, καὶ τῶν ΢αμοςάτων εὐτφχθςεν,
ἐξ ἐωόδου τὰ ςτενὰ τοῦ ςτρατοῦ διελκόντοσ αὐτῇ τε τῇ πόλει
ἐξαίωνθσ ἐπειςπεςόντοσ· κατεςχζκθ τε γὰρ ἡ πόλισ τῷ ἀπροςδοκιτῳ, καὶ λαὸσ ἀπεςωάγθ πολὺσ καὶ αἰχμαλωςία ἐλιωκθ ἄπειροσ καὶ
δζςμιοι Ῥωμαῖοι χρονίων δεςμῶν ἠλευκερϊκθςαν. πυρπολιςασ δ' ὁ
πεμωκεὶσ λαὸσ τὰ ςυμπαρακείμενα τῆσ χϊρασ καὶ τὰ ΢αμόςατα ἐξεπόρκθςε
καὶ ὁμοίᾳ ῥφμῃ περαιωκεὶσ τὸν Εὐωράτθν καὶ πᾶςαν τὴν περαίαν αἰχμαλωτίςασ καὶ πολλὴν ςυλλζξασ αἰχμαλωςίαν καὶ λάωυρα, ὑπζςτρεψεν
ἀςινὴσ πρὸσ τὸν αὐτοκράτορα πρὸσ τῷ Ἀτηαρνοὺκ ποταμῷ τὴν
παρεμβολὴν ἔχοντα. ἐντεῦκεν ἄρασ ὁ βαςιλεὺσ μετὰ παντὸσ τοῦ ςτρατοῦ
τὴν ἐπὶ Μελιτθνὴν ἄγουςαν ὥδευε. προςπελάςασ δὲ τῷ Εὐωράτῃ καὶ
ὥρᾳ κζρουσ πελαγίηοντα τοῦτον εὑρὼν καὶ παντελῶσ ἄβατον γεωυρϊςασ
τὸν ποταμὸν διεπζραςε. καὶ πολλὰ τῆσ χϊρασ λυμθνάμενοσ καὶ καταςτρεψάμενοσ, ἑλὼν δὲ καὶ τὸ ωροφριον, ὃ Ῥαψάκιον λζγεται, μζροσ δὲ
τοῦ ςτρατοῦ τὴν μεταξὺ Ἀρςίνου καὶ Εὐωράτου χϊραν ἐκπζμψασ
καταδραμεῖν ἐκζλευςε, οἳ πᾶςαν αὐτὴν ἀπτζρῳ τάχει διαδραμόντεσ τό τε
λεγόμενον Καρκίκιον καὶ τὸ Χαχὸν καὶ τὸ Ἄμαν καὶ τὸ Μουρὴξ καὶ τὸ
Ἄβδθλα ἐξεπόρκθςαν. αὐτὸσ δὲ τῇ Μελιτθνῇ προςβαλὼν εὐανδροφςῃ
τότε καὶ πλθκφϊ βαρβάρων γεγανωμζνῃ, ἐπεὶ τοῖσ τείχεςιν ἐπλθςίαςε,
βαρβαρικὰσ ὑπεδζξατο ωάλαγγασ μετὰ ωρυαγμάτων καὶ ἀλαλαγμῶν
ἀπαντϊςασ αὐτῷ, οἷσ νεανικῶσ ἐμμίξασ καὶ πρῶτοσ τῆσ ωάλαγγοσ προϊςτάμενοσ τοὺσ ἀντιτεταγμζνουσ ἐτρζψατο, εἶκ' οἱ λοιποὶ τοὺσ ἄλλουσ,
καὶ μζχρι τοῦ ἄςτεοσ ἀναιροῦντεσ ἐδίωκον, ὡσ καταςτρωκῆναι τὸ μεταξὺ
ἔδαωοσ καὶ πλθρωκῆναι νεκρῶν, ἁλῶναι δὲ καὶ ηῶντασ οὐκ ὀλίγουσ, τοὺσ
δὲ λοιποὺσ ἀγεννῶσ εἴςω τειχῶν ςυγκλειςκῆναι. ἐβουλικθ μὲν οὖν ὁ
βαςιλεὺσ ἑλεπόλεςι καὶ μθχαναῖσ ἀποπειρᾶςκαι τοῦ χωρίου. ὡσ δ' ἑϊρα
τὴν πόλιν εὔπυργον καὶ πλικει τῶν ἀμυνομζνων ἀπὸ τοῦ τείχουσ
βρίκουςαν, ἐπφκετο δὲ καὶ παρὰ τῶν αὐτομόλων ἀωκονίαν ἔχειν πολλὴν
τῶν ἐπιτθδείων καὶ μὴ δεδιζναι χρονίαν πολιορκίαν, ἄρασ ἐντεῦκεν τῇ
Μανιχαίων προςβάλλει γῇ καὶ πάντα τὰ ἐν ποςὶν ἐκτεωρϊςασ τὸ
Ἀργαοὺκ λεγόμενον ωροφριον καὶ τὸ Κουτακίου καὶ τὸ ΢τεωάνου καὶ τὸ
Ἀραχὰχ ἐμπριςασ κατζςκαψεν. ἐκεῖκεν ἀγείρασ τὸν ςτρατὸν τῆσ ἐπὶ

τὴν βαςιλεφουςαν εἴχετο. τοὺσ μὲν οὖν ἀριςτεφςαντασ τῶν ςτρατιωτῶν
τιμιςασ ἀπζλυςεν, αὐτὸσ δὲ τὴν βαςιλίδα καταλαβὼν καὶ περαιωκεὶσ εἰσ
Θρᾴκθν, ἐκ τοῦ Ἑβδόμου τε δθμοςίαν ποιθςάμενοσ πρόοδον, διὰ τῆσ
Χρυςῆσ πόρτθσ εἰςελκὼν καὶ κρίαμβον καταγαγὼν μεγαλοπρεπζςτατον
τοῦ διμου παντὸσ ἐπινικίαισ ωωναῖσ καὶ εὐωθμίαισ αὐτὸν μεγαλφνοντοσ
ἄχρι τοῦ ναοῦ τῆσ τοῦ κεοῦ ἐνυποςτάτου ςοωίασ. ἐκεῖςε γὰρ γενόμενοσ
καὶ τῷ κεῷ εὐχαριςτθρίουσ ἀποδοὺσ ὕμνουσ παρὰ Ἰγνατίου τε τοῦ
πατριάρχου ταινιωκεὶσ νικθτικοῖσ ςτεωάνοισ ἐπανῆκεν εἰσ τὰ βαςίλεια,
μικρόν τε ςυνθςκεὶσ τῇ γυναικὶ καὶ τοῖσ τζκνοισ τῶν πολιτικῶν αὖκισ
εἴχετο διοικιςεων.
[Bas1.19] Σῷ δ' ἐπιόντι χρόνῳ τοῦ τῶν Μανιχαίων ἐξθγουμζνου Χρυςόχειροσ εἰσ τὴν τῶν Ῥωμαίων ἐμβαλόντοσ βαρεῖ ςτρατῷ καὶ ταφτθν
λθϊηομζνου ἀποςτζλλει κατ' αὐτοῦ ςυνικωσ ὁ βαςιλεὺσ τὸν τῶν ςχολῶν
ἐξθγοφμενον. οὗτοσ δὲ πάντα τὸν Ῥωμαϊκὸν ςτρατὸν ςυμπαρειλθωϊσ,
ἐπειδὴ ςταδαίᾳ μάχῃ κρῖναι τὸ πᾶν ἐδειλία, παρείπετο τζωσ αὐτῷ ἀπό
τινοσ διαςτιματοσ καὶ τὰσ μερικὰσ ἀνεῖργε καταδρομὰσ καὶ οὐ ςυνεχϊρει
κατὰ τῆσ χϊρασ ἀδεῶσ διαςκίδναςκαι. ὡσ οὖν τὰ μὲν δρῶν, τὰ δὲ
ἀπρακτῶν ὁ βάρβαροσ ἤδθ καὶ τῆσ πρὸσ τὰ οἴκοι ἐπανόδου ἐμζμνθτο,
καὶ μετὰ λείασ ςυχνῆσ ὑπζςτρεψεν, ὁ δομζςτικοσ τῶν ςχολῶν δφο τῶν
ςτρατθγῶν ἀωϊριςε, τόν τε τοῦ Χαρςιανοῦ καὶ τῶν Ἀρμενιακῶν, μετὰ
τῆσ περὶ αὐτὸν δυνάμεωσ ἕκαςτον ςυμπαρομαρτεῖν τῷ Χρυςόχειρι ἄχρι
τοῦ λεγομζνου Βακυρρφακοσ, κἀκεῖκεν εἰ μὲν ἐπαωιςει, ωθςί, κατὰ τῶν
Ῥωμαϊκῶν ὁρίων ςτρατόν, δῆλα κζςκαι αὐτῷ τὰ περὶ τοφτου, εἰ δ'
οἴκαδε ἀμεταςτρεπτὶ βαδίηειεν, ἐάςαντασ τοῦτον αὖκισ ἐπανελκεῖν πρὸσ
αὐτόν. ἑςπζρασ οὖν καταλαβοφςθσ, καὶ τοῦ βαρβαρικοῦ ςτρατεφματοσ
γεγονότοσ κατὰ τὸν Βακυρρφακα αὐλιςαμζνου τε κατὰ τὴν τοῦ ὄρουσ
ὑπϊρειαν, τῶν δὲ εἰρθμζνων ςτρατθγῶν καταςχόντων τὰ τοφτου
μετεωρότερα καὶ τὸ μζλλον ἀποςκοποφντων, ἐμπίπτει τισ ἔρισ περὶ
πρωτείων καὶ ἅμιλλα τοῖσ τῶν δφο κεμάτων ςτρατιϊταισ. οἱ μὲν γὰρ
τοῦ Χαρςιανοῦ ἑαυτοῖσ τὰ τῆσ ἀνδρείασ ἐνίςταντο ἁρμόηειν πρωτεῖα,
ἔμπαλιν δὲ ἑαυτοῖσ οἱ Ἀρμενιακοί. ὡσ οὖν ἐπὶ πλεῖςτον ἐχϊρει τὰ τῆσ
ωιλονεικίασ καὶ πρὸσ τὸ μεγάλαυχον ἑκάτερον ἔρρεπε τῶν ταγμάτων,
ἐνταῦκα δὴ λζγεται παρά τινοσ λεχκῆναι τοῦ τῶν Ἀρμενιακῶν ςυςτιματοσ, ὡσ ’ἵνα τί μάτθν, ὦ ςυςτρατιῶται, ἀπρεπῶσ κραςυνόμεκα, ἐξὸν
τοῖσ ἔργοισ ἀναμωιςβιτθτον ἀρετὴν ἐπιδείξαςκαι; οἱ πολζμιοι γὰρ οὐ
μακράν, καὶ ἔξεςτιν ἐπὶ τῶν ἔργων ωανῆναι τοὺσ ἀριςτεῖσ.‘ τοὺσ τοιοφτουσ
τοίνυν λόγουσ διενωτιςκζντεσ οἱ ςτρατθγοὶ καὶ τὴν πρὸσ ἀνδρείαν ὁρμὴν
κατανοιςαντεσ τοῦ λαοῦ, καταμακόντεσ δὲ καὶ τὴν ἀπὸ τοῦ τόπου
βοικειαν, ὅτι ἐξ ὑπερδεξίων μζλλουςιν ἐπιτίκεςκαι τοῖσ πολεμίοισ ἐν
κοίλῳ κειμζνοισ τόπῳ, διχῇ διαιροῦςι τὴν δφναμιν. καὶ τὸ μὲν ἔκκριτον
ταφτθσ ἄχρισ ἑξακοςίων μετ' αὐτῶν γε τῶν ςτρατθγῶν προςβαλεῖν
ἐκρίκθ τῷ τῶν βαρβάρων ςτρατῷ. τὸ δὲ λοιπὸν καὶ εὐαρίκμθτον τῆσ
Ῥωμαϊκῆσ ςτρατιᾶσ εἰσ δόκθςιν πλικουσ αὐτοῦ που ςυςκευάςαντεσ πρὸσ
τὰ μετζωρα καὶ ςφνκθμα δόντεσ, ἵν' ὅταν οὗτοι προςβάλωςι τοῖσ ἐχκροῖσ,
κἀκεῖνον ςὺν ἀλαλαγμῷ μεγίςτῳ καὶ ςάλπιγξιν ἐκπλθκτικὴν βοὴν
ἀναρριξωςι, ςυνεπθχοφντων καὶ τῶν ὀρζων, καὶ οὕτωσ ἀωανῶσ διὰ τῆσ
νυκτὸσ τῇ ςτρατοπεδείᾳ τῶν ἐχκρῶν πλθςιάηωςι. καὶ τοιοφτου δοκζντοσ
[Bas1.19.38] ςυνκιματοσ, οὔπω τοῦ ἡλίου τὰσ ἀκρωρείασ αὐγάηοντοσ, βοῇ ςτιβαρᾷ
παιανίςαντεσ καὶ τὸ ’ςταυρὸσ νενίκθκε‘ ςυμβοιςαντεσ ἐπιτίκενται τοῖσ
ἐχκροῖσ, ςυνεπαλαλαξάντων ἀπὸ τοῦ ὄρουσ καὶ τῶν λοιπῶν. εὐκὺσ οὖν
οἱ βάρβαροι τῷ ἀνελπίςτῳ καταπλαγζντεσ καὶ μιτε ςυςτῆναι, μιτε τὸ

ἐπιὸν πλῆκοσ, ὅςον ἐςτί, λαβόντεσ καιρὸν κατιδεῖν, μιτ' ἄλλο τι ςωτιριον
ἑαυτοῖσ ἐκ τοῦ παραχρῆμα βουλεφςαςκαι, ὥρμθςαν πρὸσ ωυγιν. τῶν
οὖν διωκόντων Ῥωμαίων καὶ τοὺσ μὴ ςυνόντασ ἐπιβοωμζνων ςτρατθγοὺσ καὶ τὰ τάγματα καὶ τὸν τῶν ςχολῶν ἀωθγοφμενον, κακάπερ αὐτοῖσ
ςυνετζτακτο, καὶ τῶν ωευγόντων εἰσ πλείονα ςυνελαυνομζνων ωόβον
καὶ ταραχιν, ςυνζβθ μζχρι μιλίων τριάκοντα γενζςκαι τὴν δίωξιν καὶ
τὸν μεταξὺ χῶρον ἀπείροισ καταςτρωκῆναι νεκροῖσ. τότε δὴ καὶ ὁ ἀναιδὴσ
Χρυςόχειρ ςὺν ὀλίγοισ ωεφγων τῶν μετ' αὐτοῦ, ἐπεὶ καταδιϊκειν ἔγνω
Ῥωμαῖόν τινα Πουλάδθν τὴν προςθγορίαν, ὃν αἰχμάλωτον ἔλαβζ ποτε
κατὰ τὴν Σεωρικὴν καὶ διὰ ἀςτεϊςμὸν καὶ χάριτα καὶ ςυνικθ εἶχε καὶ
γνϊριμον, κεαςάμενοσ αὐτὸν καὶ γνωρίςασ, ἐπιςτραωείσ· ’τί ςοι‘, ωθςίν,
’ὦ ἄκλιε, διεπραξάμθν, Πουλάδθ, κακόν, ὅτι με οὕτω καταδιϊκεισ μανιωδῶσ ἐπικυμῶν ἀνελεῖν;‘ ὁ δὲ ςυντόμωσ ὑπολαβϊν· ’τῶν εὐεργεςιῶν ςου,
πάτρων, τὴν ἀμοιβιν‘, ἔωθ, ’ἀποδοῦναί ςοι κατὰ τὴν παροῦςαν ἡμζραν
πεποικϊσ εἰμι ἐν κεῷ.‘ ὁ μὲν οὖν προῄει οἷά τισ ἐμβρόντθτοσ καὶ βεβλαμμζνοσ τὰσ ωρζνασ, ὁ δὲ ἐωείπετο μετ' εὐτολμίασ νεανικῆσ. τάωρῳ δὲ βακείᾳ
ὁ διωκόμενοσ ἐντυχὼν καὶ ὑπερπθδῆςαι ταφτθν τὸν ἵππον μὴ ςυγχωρῶν
βάλλεται κατόπιν παρὰ τοῦ Πουλάδθ ωκάςαντοσ κοντῷ κατὰ τῆσ
πλευρᾶσ. καὶ ὁ μὲν εὐκζωσ περιδινθκεὶσ τῷ ἀλγιματι κατερρφθ τοῦ ἵππου,
τῶν δὲ ςὺν αὐτῷ τισ (Διακονίτηθσ τοφτῳ ἦν τὸ ἐπϊνυμον) τοῦ ἵππου
ῥίψασ ἑαυτὸν ἐπιμελείασ ἠξίου τὸν πεςόντα, τοῖσ τε οἰκείοισ γόναςι τὴν
ἐκείνου κεωαλὴν ἐπικεὶσ καὶ τὸ ςυμβὰν ὀδυρόμενοσ. ἐν τοςοφτῳ δὲ
προςγίνονται τῷ Πουλάδῃ καὶ ἕτεροι, καὶ κακαλλόμενοι τῶν ἵππων
τὴν τοῦ Χρυςόχειροσ ἀποτζμνουςι κεωαλὴν ἤδθ κανατῶντοσ καὶ ἐκλιμπάνοντοσ. δεςμοῦςι δὲ καὶ τὸν Διακονίτηθν καὶ τοῖσ ἄλλοισ αἰχμαλϊτοισ
ςυγκαταλζγουςιν. εὐκὺσ οὖν εὐαγγζλια πρὸσ τὸν βαςιλζα ἐκπζμπονται,
μεκ' ὧν ἦν καὶ ἡ τοῦ Χρυςόχειροσ κεωαλι. πεςόντοσ οὖν τοῦ Χρυςόχειροσ
ςυναπεμαράνκθ πᾶςα ἡ ἀνκοῦςα τῆσ Σεωρικῆσ εὐανδρία. καὶ τὰ μὲν
κατὰ τὴν Σεωρικὴν τοιοῦτον ἔςχε τὸ τζλοσ, καὶ ἐν ὥρᾳ μιᾷ ἡ ἐπὶ μεῖηον
δόξθσ ἀρκεῖςα ὕψοσ τῶν Μανιχαίων πλθκὺσ ὡςεὶ καπνὸσ διελφκθ.
[Bas1.20] Ἰγνατίου δὲ τοῦ πατριάρχου τὴν παροῦςαν ἀλλαξαμζνου ηωὴν
ἀπζδωκεν αὖκισ τὴν ἐκκλθςίαν Φωτίῳ ὁ βαςιλεφσ.
[Bas1.21] Κατὰ τοῦτον τὸν καιρὸν ἐπιβουλὴ μθνφεται τῷ βαςιλεῖ παρά
τινοσ τῶν ςυνωμοτῶν, ἔξαρχον ἔχουςα τὸν πατρίκιον Ῥωμανὸν τὸν
Κουρκοφαν. καὶ δὴ ςυλλθωκζντων τῶν ἐπιβουλευςάντων, ὁ μὲν Κουρκοφασ
ἐπθρϊκθ τοὺσ ὀωκαλμοφσ, οἱ δὲ λοιποὶ τυωκζντεσ καὶ καρζντεσ ἐξωρίςκθςαν.
[Bas1.22] Ὁ αὐτὸσ βαςιλεὺσ καὶ τὸ Λοῦλον ωροφριον ὑπὸ ΢αρακθνῶν
κατεχόμενον ἀνεκτιςατο. προςζκετο δ' αὐτῷ καὶ τὸ Μελοῦοσ καὶ δεςπότθν
τὸν βαςιλζα ἀνθγόρευςεν. ἐξεπόρκθςε δὲ καὶ τὴν τῶν Μανιχαίων
μθτρόπολιν τὴν Κάμαν δι' ἑαυτοῦ.
[Bas1.23] Ἔαροσ δὲ ἤδθ λάμποντοσ τὸν πρεςβφτερον τῶν υἱῶν εἰλθωὼσ
Κωνςταντῖνον ἐκςτρατεφει κατὰ ΢υρίασ. καὶ τὴν πρὸσ τῷ Ἀργζῳ
Καιςάρειαν τὴν πρϊτθν καταλαβὼν τῶν Καππαδοκῶν ἐκεῖςζ τε αὐλιςάμενοσ τὴν μὲν ἄλλθν πλθκὺν τακτικαῖσ ἐξεπόνει μελζταισ, μοῖραν δὲ τοῦ
ςτρατοῦ ἀποτεμὼν κατόπτασ ἐξζπεμψεν, αὐτὸσ δὲ κατόπιν ἐωείπετο.
οἱ δὲ προόπται καὶ πρόδρομοι τὰσ ἐριμουσ ὀξζωσ διαδραμόντεσ ωροφριον
τὸ λεγόμενον Ψιλόκαςτρον καὶ τὸ ἕτερον τὸ καλοφμενον Φυρόκαςτρον
ἐξεπόρκθςαν καὶ τοὺσ ἐποίκουσ τοφτων ἠνδραποδίςαντο. ἐω' οἷσ καταπλαγζντεσ οἱ τὸ τοῦ Φαλακροῦ λεγόμενον κάςτρον οἰκοῦντεσ ἑκουςίωσ
προςεχϊρθςαν τοῖσ Ῥωμαίοισ. ὁ δὲ τοῦ Ἄμβρων υἱὸσ Ἀπάβδελε, ὁ τῆσ

Ἀναβάρηθσ ἀμθρᾶσ, ἕωσ μὲν μακρὰν ἀπεῖχεν ὁ βαςιλεφσ, βαρβαρικῶσ
ἐκραςφνετο, ἐπεὶ δὲ ἤγγιηε, τῷ τῶν Μελιτθνῶν ςτίωει ςυμμίξασ ωυγῇ
τὴν μετ' αὐτοῦ ςωτθρίαν ἐπραγματεφςατο. ὁ δὲ βαςιλεὺσ τιν τε Καςάμαν
ἐξεπόρκθςε καὶ τὴν Καρβὰν τὴν Ἄρδαλάν τε καὶ τὴν Ἐρθμοςυκζαν,
ὁπθνίκα καὶ ΢ιμασ ἐκεῖνοσ ὁ τοῦ Σαὴλ τὰσ δυςχωρίασ κατζχων τοῦ
Σαφρου καὶ ἐξ ἐωόδου τὰσ τῶν Ῥωμαίων λυμαινόμενοσ ἐςχατιὰσ πρὸσ τὸν
βαςιλζα κατζωυγε. μετὰ ταῦτα τὸν Ὀνοπνίκτθν λεγόμενον ποταμὸν καὶ
τὸν ΢άρον διαπεράςασ ὁ βαςιλεὺσ μετὰ τοῦ ςτρατοῦ ἦλκεν εἰσ Κουκουςόν,
καὶ τὰσ ἐκεῖ λόχμασ ἀποκακάρασ καὶ τὴν ἄβατον εὐπόρευτον πεποιθκὼσ
τῶν ἐνταῦκα λόχων ἐκράτθςε. πρὸσ δὲ τὴν Καλίπολιν καὶ Παδαςίαν
ωκάςασ δυςβάτοισ τε περιτυχὼν καὶ ἀποκριμνοισ ὁδοῖσ τοὺσ ὑπὸ χεῖρα
παραμυκοφμενοσ πεηῇ καὶ βάδθν αὐτὸσ προεπορεφετο τοῦ ςτρατοῦ.
ὑπερβὰσ δὲ τὰ ςτενὰ τοῦ Σαφρου τῇ Γερμανικείᾳ προςβάλλει. ἐπεὶ δὲ τὸ
ἀνκιςτάμενον ἅπαν τοῖσ τείχεςι ςυνεκλείετο καὶ οὐδεὶσ ἐτόλμα εἰσ χεῖρασ
ἐλκεῖν, τὰ πρὸ τῆσ πόλεωσ κάλλθ κείρασ καὶ πυρὶ παραδοὺσ πρὸσ Ἄδαταν
παρεγζνετο τὴν πόλιν. καὶ τῶν ταφτθσ δὲ ἐποίκων μὴ τολμϊντων ἐν
τοῖσ ὑπαίκροισ διαγωνίηεςκαι, ἀλλ' εἴςω ςυνελακζντων τειχῶν, τὰ ἔξω
τῆσ πόλεωσ λθϊςάμενοσ καὶ ἀποτεωρϊςασ, ἐκπολιορκιςασ δὲ καὶ τὸ
πολίχνιον, ὃ Γζροντα ἐκάλουν, καὶ διαρπάςαι ἐωεὶσ τοῖσ ςτρατιϊταισ,
τελευταῖον αὐτοῖσ προςβάλλει τοῖσ τείχεςι, καὶ παντοδαπὰσ προςζωερε
μθχανάσ, καὶ ἐνεργὸσ ἦν ἐν τῇ πολιορκίᾳ, ἐλπίδασ οὐ μικρὰσ ἔχων αἱριςειν
τὴν πόλιν διὰ τὸ τῆσ περὶ αὐτὸν δυνάμεωσ βάροσ. εὐρϊςτουσ δὲ τοὺσ
ἔνδον εὑρὼν καὶ ἀδεῶσ τὰ προςπίπτοντα ωζροντασ, ἀνοχὴν τῷ πολζμῳ
δοὺσ ἐπυνκάνετο τῶν ἔνδον, ἐω' ὅτῳ πεποικότεσ, τῆσ πατρίδοσ αὐτῶν
ἤδθ μελλοφςθσ παραλαμβάνεςκαι, ὀλίγον αὐτοῦ λόγον ποιοφμενοι
ωαίνονται. πρὸσ ὃν ἀπεκρίνατό τισ τῶν γεραιτζρων πλθροωορίαν
ἐςχθκζναι οὐχ ὑπὸ ςοῦ νῦν πολιορκθκῆναι τὴν πόλιν, ἀλλ' ὑω' ἑτζρου
τινὸσ πεπρωμζνον εἶναι ταφτθν λθωκῆναί ςοι κατὰ γζνοσ προςικοντοσ
(Κωνςταντῖνοσ τοφτῳ τὸ ὄνομα), καὶ διὰ τοῦτο μὴ καταπλιττεςκαι τοῖσ
προςπίπτουςι. τοῦ δὲ τὸν υἱὸν ἐπιδείξαντοσ, καὶ ὡσ Κωνςταντῖνοσ
καλεῖται εἰπόντοσ, οὐ τοῦτον ὁ ἐξθγοφμενοσ ἔλεγεν εἶναι τὸν Κωνςταντῖνον, ὃσ αὐτῶν μζλλει ποιῆςαι τὴν πόλιν ἀνάςτατον, ἄλλον δζ τινα
μετὰ χρόνον ςυχνὸν τῶν ἀπογόνων τῶν ςῶν. ἐω' οἷσ ὁ βαςιλεὺσ ὀργιςκεὶσ
καὶ ἔργοισ ἐξελζγξαι βουλθκεὶσ ψεῦδοσ τὴν πρόρρθςιν ςυντονϊτερον
ἥπτετο τῆσ πολιορκίασ. ὡσ δὲ πάντων πονοφντων μὴ προβαίνουςαν
ἑϊρα τὴν ςπουδιν, ἐπεγζνετο δὲ καὶ κρφοσ ἀμιχανον τοὺσ ἐν ὑπαίκρῳ
ςωοδρῶσ λυμαινόμενον, ἔλυςε τὴν πολιορκίαν. ἐν δὲ τῷ ὑποςτρζωειν τὸ
πολὺ τῶν αἰχμαλϊτων διὰ τὸ βάροσ ξίωει κελεφςασ ἀποωορτίςαςκαι τῆσ
πρὸσ τὴν βαςιλεφουςαν εἴχετο, πολὺ δζοσ τοῖσ ἐκ τῆσ Ἄγαρ καταλιπϊν.
προςδοκιςασ δὲ ἐπικιςεςκαι αὐτοῖσ, κατὰ τὰ ςτενὰ λόχουσ ἐν τοῖσ
ἐπικαίροισ ἀωεὶσ πολλοὺσ τῶν ἐλλοχϊντων ἐηϊγρθςε. πρὸσ ἅπερ Ἀβδελομζλερ ὁ τοῦ τόπου κατάρχων ἀπειρθκὼσ πρζςβεισ ἐκπζμψασ ἀδείασ καὶ
εἰρινθσ ἐδεῖτο τυχεῖν· οὗ τὴν δζθςιν δεξάμενοσ ὁ βαςιλεὺσ ςφμμαχον αὐτὸν
τὸ ἀπὸ τοῦδε ἔςχε κατὰ τῶν ὁμοωφλων ἐκελοντιν. ἐκεῖκεν τὸν Ἀργζον
διελκὼν πρὸσ Καιςάρειαν γενόμενοσ ἔκ τε Κολωνείασ καὶ Μεςοποταμίασ
ἐπινικίουσ ἀγγελίασ ἐδζξατο, κομιςκζντων αὐτῷ λαωφρων καὶ αἰχμαλϊτων πολλῶν Κοφρτων τε καὶ ΢αρακθνῶν, οὓσ ἅπαντασ τῷ ξίωει ἀπεςκευά[Bas1.23.58] ςατο. ἦν γὰρ προκαταπεπλθςμζνον τὸ ςτράτευμα λαωφρων καὶ αἰχμαλϊτων πολλῶν ἀπό τε ΢υρίασ καὶ Σεωρικῆσ, καὶ οὐκ ἐβοφλετο καὶ τοφτουσ
ἔχειν δφςχρθςτον παρακολοφκθμα. ἐν Μθδαείῳ δὲ γενόμενοσ καὶ τιμὰσ
διανείμασ τοῖσ ἀριςτεῦςι καὶ πρὸσ παραχειμαςίαν ἐκπζμψασ αὐτὸσ εὔηωνοσ

πρὸσ τὴν βαςιλεφουςαν ἔωκαςε, καὶ κατὰ τὸ εἰωκὸσ διὰ τοῦ πατριάρχου
τὸν τῆσ νίκθσ ἐδζξατο ςτζωανον καὶ παρὰ τοῦ πλικουσ τὰσ ἐπινικίουσ
ᾠδάσ.
[Bas1.24] Ἤδθ δὲ τῆσ Σεωρικῆσ ἀπομαρανκείςθσ ἡ τῶν Σαρςιτῶν ἰςχὺσ
κάλλειν καὶ αὐξάνεςκαι ἤρχετο, καὶ πάλιν ἀπὸ τοφτων αἱ τῶν Ῥωμαϊκῶν
ὁρίων ἐςχατιαὶ δεινῶσ ἐπιζηοντο. κακ' ὧν Ἀνδρζασ ἐκεῖνοσ ὁ ςτρατθλάτθσ
ὁ ἐκ ΢κυκῶν πολλάκισ ἠνδρίςατο, καὶ πολλοὺσ τῶν εἰσ προνομὴν ἐκτρεχόντων ἀνῄρει καὶ αἰχμαλϊτουσ ἐλάμβανεν. ὃν ὁ βαςιλεὺσ πατρικιότθτί τε ἐτίμθςε καὶ εἰσ τὴν ἀρχὴν τῶν ςχολῶν προβιβάηει. τότε δὴ
μᾶλλον ἀπὸ μείηονοσ ἐξουςίασ τε καὶ δυνάμεωσ ὁ Ἀνδρζασ ἐμωανζςι μάχαισ
πολλάκισ πρόσ τε τοὺσ ἀπὸ Μελιτθνῆσ καὶ τοὺσ ἀπὸ Σαρςοῦ παρετάξατο
καὶ νενίκθκε. καί ποτε μετὰ ωρυάγματοσ γράμματα πζμψαντοσ τῷ Ἀνδρζᾳ
τοῦ ἀμθρεφοντοσ τῆσ Σαρςοῦ βλαςωθμίασ ἀνάπλεα, δθλοῦντα ὡσ· ’ἴδω,
εἴ ςε ὁ τῆσ Μαρίασ ὠωελιςει υἱὸσ καὶ αὕτθ ἡ τοῦτον τεκοῦςα, ὅταν
ἐξζλκω κατὰ ςοῦ μετὰ τῆσ περὶ ἐμὲ δυνάμεωσ,‘ τὸ λοίδορον γραμματεῖον
οὗτοσ δεξάμενοσ τῇ εἰκόνι τῆσ κεομιτοροσ ἀπεκρζμαςεν, ἐπειπϊν· ’ἴδε, ὦ
μῆτερ τοῦ λόγου τε καὶ κεοῦ, καὶ ςφ, ὁ ταφτθσ υἱόσ τε καὶ κεόσ, οἷα
ὠνείδιςε καὶ ἐωρυάξατο κατὰ ςοῦ καὶ τοῦ ςοῦ περιουςίου λαοῦ ὁ βάρβαροσ οὗτοσ καὶ ἀλαηϊν.‘ ταῦτα δὲ εἰπὼν ἄρασ τὰσ Ῥωμαϊκὰσ δυνάμεισ
ἐπῄει κατὰ Σαρςοῦ. καὶ δὴ κατὰ τὸ Ποδανδὸν γενόμενοσ, κἀκεῖ τοῖσ
ἐναντίοισ ςυμμίξασ τρζπεται ωόνῳ πολλῷ τὸ τῶν βαρβάρων πλῆκοσ,
πρότερον αὐτοῦ πεςόντοσ τοῦ ἀμθρᾶ. ὀλίγοι δζ τινεσ μόγισ πρὸσ Σαρςὸν
ἀποςϊηονται. κάψασ δὲ τοὺσ οἰκείουσ καὶ τοὺσ πολεμίουσ εἰσ ἕνα χῶρον
ςυναγαγὼν καὶ μζγαν ποιθςάμενοσ κολωνὸν εἰσ ςτιλθν καὶ τοῖσ μετζπειτα
πρὸσ τὰ οἰκεῖα ὑπζςτρεψε μετὰ λαωφρων καὶ αἰχμαλωςίασ πολλῆσ.
ἔγραψε δὲ καὶ τῷ βαςιλεῖ δθλοποιιςασ τὴν νίκθν.
[Bas1.25] Οἷα δὲ ωιλεῖ ποιεῖν ὁ ωκόνοσ, ἐνδιαβάλλουςιν οἱ πονθροὶ τὸν
ἄνδρα πρὸσ βαςιλζα, καὶ ῥᾴδιόν οἱ καταςχεῖν λζγοντεσ τὴν Σαρςόν, ὁ δὲ
μελλιςει καὶ ῥᾳκυμίᾳ προικατο τὸν καιρόν. ὑω' ὧν πολλάκισ λεγομζνων
ἀναπειςκεὶσ ὁ βαςιλεὺσ παραλφει τῆσ ἀρχῆσ τὸν ἄνδρα, καὶ ἀντ' ἐκείνου
προβάλλεται τὸν ΢τυπειϊτθν λεγόμενον, τιν τε Σαρςὸν ἐξελεῖν ὑπιςχνοφμενον καὶ ἄλλα πολλὰ ωρυαττόμενον. ὃσ αὐτίκα παραλαβὼν τὰσ δυνάμεισ
ἦγε κατὰ Σαρςοῦ, μθδὲν ςτρατθγικὸν ἐννοιςασ μθδ' εὐβουλίασ ἐπάξιον.
πλθςίον δὲ γενόμενοσ τῆσ Σαρςοῦ αὐλίηεται κατά τινα τόπον, ὃσ
Χρυςόβουλλον λζγεται, μιτε τάωρον ἀξιόλογον μιτε ςτρατοπεδείαν
ὀχυρὰν προςτθςάμενοσ. ὃν κατανοιςαντεσ οἱ Σαρςεῖσ ἀμελῶσ διακείμενον
ἐπιτίκενται τοφτῳ νυκτὸσ ςτρατθγιματι χρθςάμενοι τοιοφτῳ. ὀλιγανδροῦντεσ γὰρ ἐκ τῆσ πρὸσ τὸν Ἀνδρζαν ἥττθσ, καὶ μὴ ὄντεσ ἀξιόμαχοι
πρὸσ παράταξιν, ἵππουσ ςυναγαγόντεσ ςυχνοὺσ καὶ βφρςασ ξθρὰσ
ἐξάψαντεσ ἀπὸ τῶν ἱππείων οὐρῶν, ὑω' ἓν παράγγελμα κατὰ πολλὰ
τοῦ Ῥωμαϊκοῦ ςτρατοπζδου ἐπαωιᾶςι μζρθ, ὄπικεν δὲ αὐτοὶ ταῖσ
ςάλπιγξι καὶ τοῖσ τυμπάνοισ ἐπιδουπιςαντεσ μζςον τοῦ χάρακοσ γυμνοῖσ
τοῖσ ξίωεςιν εἰςεπιδθςαν. ταραχῆσ οὖν ἐμπεςοφςθσ τῷ τῶν Ῥωμαίων
ςτρατεφματι καὶ δειλίασ, ςυνταραχκζντων ὁμοῦ καὶ τῶν ἀνδρῶν καὶ τῶν
ἵππων καὶ ἀλλιλοισ περιπιπτόντων, ςυνζβθ τοὺσ βαρβάρουσ κρατῆςαι
καὶ ωόνον ἄπειρον ἀπεργάςαςκαι τῶν Ῥωμαίων, τῶν πλείςτων δυςκλεῶσ
ςυμπατουμζνων καὶ ςυμπνιγομζνων ὑω' ἑαυτῶν. οὕτω δὲ παραδόξωσ
κρατιςαντεσ οἱ Σαρςεῖσ καὶ τὴν Ῥωμαϊκὴν ἰςχὺν κατακόψαντεσ βαρβαρικοῖσ ἀλαλαγμοῖσ ἐπαιάνιηον.
[Bas1.26] Καὶ τὰ μὲν πρὸσ ἀνίςχοντα ἥλιον οὕτωσ εἶχε, τὰ δὲ πρὸσ ἑςπζραν
ἄπειςι λζξων ὁ λόγοσ. καὶ τοφτων γάρ, ὁμοίωσ τοῖσ λοιποῖσ, ἐπὶ πλζον

ἀμελθκζντων ἐπὶ τῆσ βαςιλείασ τοῦ Μιχαιλ, καὶ πάςθσ ςχεδὸν Ἰταλίασ,
ὅςθ τῇ βαςιλείᾳ Ῥωμαίων ἀνικει, καὶ τῶν πλείςτων τῆσ ΢ικελίασ ὑπὸ
τῆσ τῶν Καρχθδονίων δυνάμεωσ καταπολεμθκείςθσ καὶ ὑποωόρου τοῖσ
βαρβάροισ γεγενθμζνθσ, ἔτι δὲ καὶ τῶν ἐν Παννονίᾳ καὶ Δαλματίᾳ καὶ τῶν
ἐπζκεινα τοφτων διακειμζνων ΢κυκῶν, Χωροβάτων ωθμὶ καὶ ΢ζρβων καὶ
Ζαχλοφβων Σερβουνιωτῶν τε καὶ Καναλιτῶν καὶ Διοκλθτιανῶν καὶ
Ῥεντανῶν, τῆσ ἀνζκακεν Ῥωμαίων ἐπικρατείασ ἀωθνιαςάντων καὶ
αὐτονόμων κακεςτθκότων, ςυνεπζκεντο μετὰ τοῦ καιροῦ καὶ οἱ ἀπὸ
Καρχθδόνοσ Ἀγαρθνοί. καὶ ἄρχοντασ ἐπιςτιςαντεσ τόν τε ΢ολδάνον
καὶ ΢άβαν καὶ τὸν Καλωοφσ, ἐμπειρίᾳ πολεμικῇ διαωζρειν μεμαρτυρθμζνουσ τῶν ὁμοωφλων, ἓξ καὶ τριάκοντα πλοίων πολεμικῶν κατὰ Δαλματίασ ςτόλον ἀπζςτειλαν, ὑω' οὗ διάωοροι πόλεισ ἑάλωςαν Δαλματῶν,
οἷον ἥ τε Βοφτομα, ἡ Ῥῶςα καὶ τὰ κάτω Δεκάτορα. προχωροφντων δὲ
κατὰ νοῦν τῶν πραγμάτων τοῖσ Ἀγαρθνοῖσ, ἦλκον καὶ ὑπὸ τὴν τοῦ ὅλου
ἔκνουσ μθτρόπολιν, ἣ Ῥαοφςιον λζγεται, καὶ ταφτθν ἐπὶ χρόνον ἐπολιόρκουν πολφν, ἐκκφμωσ τῶν ἔνδον ἀγωνιηομζνων. ἐπεὶ δὲ χρόνῳ ταλαιπωροφμενοι οἱ Ῥαοφςιοι εἰσ τὰσ ἐςχάτασ ςυνθλαφνοντο ἀπορίασ, πζμπουςι
πρζςβεισ ὡσ βαςιλζα ὑπὸ τῆσ ἀνάγκθσ ςτενοχωροφμενοι, ἐπαμῦναι
παρακαλοῦντεσ τοῖσ κινδυνεφουςιν ὑποχειρίοισ γενζςκαι τῶν ἀρνθτῶν
τοῦ Χριςτοῦ. μιπω δὲ τῶν πρζςβεων ἀωικομζνων Μιχαὴλ μὲν ὁ βαςιλεὺσ
κνῄςκει, καταλαμβάνουςι δὲ τὸν Βαςίλειον οἱ πρεςβευταί. ὧν ἐπιμελῶσ
ἀκροαςάμενοσ καὶ ὅλοσ τοῦ πάκουσ γενόμενοσ, ςτόλον ἐξαρτυςάμενοσ
νεῶν ἑκατόν, καὶ ἄνδρα τοφτοισ ἐπιςτιςασ ἐμπειρίᾳ καὶ ςυνζςει τῶν
πολλῶν διαωζροντα τὸν πατρίκιον Νικιταν καὶ δρουγγάριον τῶν
πλωΐμων τὸν τὴν ἐπωνυμίαν Ὠορφωαν, κατὰ τῶν πολεμίων ἐκπζμπει.
οἱ δὲ τῇ πολιορκίᾳ τοῦ Ῥαουςίου προςμζνοντεσ Ἀγαρθνοὶ διά τινων
αὐτομόλων μακόντεσ τὴν πρὸσ τὸν βαςιλζα τῶν Ῥαουςίων πρεςβείαν,
ἀπεγνωκότεσ δὲ καὶ τὴν ςφντομον ἅλωςιν, τοῦτο δὲ καὶ τὴν ἐκ βαςιλζωσ
ωοβθκζντεσ ἀωίξεςκαι μζλλουςαν βοικειαν, λφουςι τὴν πολιορκίαν, κατὰ
δὲ τὴν Ἰταλίαν, ἣ νῦν Λαγγοβαρδία ὠνόμαςται, διαπεράςαντεσ τὸ
κάςτρον τῆσ Βάρεωσ ἐξεπόρκθςαν καὶ αὐτόκι καταςκθνϊςαντεσ, καὶ τοῖσ
ἐγγίηουςι κακ' ἑκάςτθν ἐπιτικζμενοι καὶ ἀεί τι προςλαμβάνοντεσ πᾶςαν
τὴν Λαγγοβαρδίαν ἄχρι καὶ αὐτῆσ ςχεδὸν τῆσ ποτε μεγαλοδόξου
Ῥϊμθσ ἐκράτθςαν. τὸ δὲ γενόμενον ἐν Δαλματίᾳ παρὰ τῆσ Ῥωμαϊκῆσ
ἐπικουρίασ, καὶ τὰ προμνθμονευκζντα γζνθ τῶν ΢κυκῶν κεαςάμενα, οἵ
τε Χρωβάτοι καὶ ΢ζρβοι καὶ οἱ λοιποί, πρζςβεισ πρὸσ βαςιλζα ςτζλλουςιν ἀξιοῦντεσ ηεφγλῃ τῆσ Ῥωμαϊκῆσ ἐξουςίασ ὑπειςελκεῖν. ὧν ὡσ εὐλόγου τῆσ δειςεωσ ἐπακοφςασ ὁ βαςιλεὺσ ωιλανκρϊπωσ αὐτοὺσ προςεδζξατο, καὶ πάντεσ τῇ Ῥωμαϊκῇ ἐπανῆλκον ἀρχῇ, δεξάμενοι ἄρχοντασ
τῶν οἰκείων καὶ ὁμοωφλων, τῶν δὲ περικακθμζνων Ἀγαρθνῶν τὸ Ῥαοφςιον ἔτι περὶ τὴν Ἰταλίαν διατρεχόντων καὶ ςυνεχῶσ κατατριβόντων
αὐτιν, ωροντίηων ὁ βαςιλεὺσ, ὅπωσ τοφτουσ ἀποςκευάςθται, ἐπεὶ
ἐγίνωςκε μὴ ἀξιόμαχον εἶναι τὸν μετὰ τοῦ Ὠορφωα ςτόλον, πρὸσ
Δολοῗχον, τὸν ῥῆγα Φραγγίασ καὶ τὸν πάπαν Ῥϊμθσ διαπρεςβεφεται,
ςυνεπικουρῆςαι ταῖσ ἑαυτοῦ δυνάμεςιν ἐξαιτῶν καὶ μετὰ τοφτων κατὰ
τῶν ἀκζων ςυμπαρατάξαςκαι, καὶ τὰσ ὀλίγῳ πρόςκεν μνθμονευκείςασ
χϊρασ τῶν ΢κλαβθνῶν κελεφςασ ςυνεπιλαβζςκαι, τοῦ ἔργου καὶ τοὺσ
τοῦ Ῥαουςίου οἰκιτορασ. ὧν ὁμοῦ πάντων γεγενθμζνων καὶ μεγάλθσ
[Bas1.26.51] ἀκροιςκείςθσ δυνάμεωσ, ἐπεὶ καὶ ὁ Ῥωμαίων ναφαρχοσ ἐμπειρίᾳ ςτρατθγικῇ ἐκεκόςμθτο, κᾶττον ἡ Βάρισ ἁλίςκεται. τὸν δὲ ΢ουλδάνον καὶ τὸν
ὑπ' αὐτὸν λαὸν τῶν Ἀγαρθνῶν ὁ ἄρχων Φραγγίασ ἀναλαβόμενοσ

αἰχμαλϊτουσ ἐπ' οἶκον ἀπιγαγε. καὶ ἡ μὲν κατὰ τὴν ἑςπζραν πρϊτθ
ςτρατεία τῷ Βαςιλείῳ τοιοῦτον πζρασ ἐδζξατο.
[Bas1.27] Ὁ δὲ ΢ουλδάνοσ αἰχμάλωτοσ, ὡσ εἴρθται, παρὰ τοῦ ῥθγὸσ
λθωκεὶσ καὶ ἐν Καπφῃ ἀχκείσ, ἐπὶ διετίαν ὅλθν ἐνδιατρίψασ οὐδζποτε
παρά τινοσ ὤωκθ γελῶν. ὁ δὲ ῥὴξ τῷ κατάωωρον αὐτὸν γελῶντα πεποιθκότι χρυςίου δόςιν κατεπθγγείλατο. προςιγγειλεν οὖν τίσ ποτε τῷ
ῥθγὶ γελῶντα τὸν ΢ουλδάνον κεάςαςκαι, καὶ τοφτου παρείχετο μάρτυρασ. ὃν καλζςασ ὁ ῥὴξ τὴν μεταβολὴν τοῦ γζλωτοσ ἐπυνκάνετο. ὁ δζ·
’ἅμαξαν‘, ωθςί, ’κατιδὼν καὶ τοὺσ ταφτθσ κατανοιςασ τροχοφσ, πῶσ
ὁ μὲν ταπεινὸσ αἴρεται, ὁ δὲ μετζωροσ ταπεινοῦται, καὶ ὡσ εἰκόνα ταῦτα
λαβὼν τῆσ ἀςτακμιτου καὶ ἀβεβαίου τῶν ἀνκρϊπων εὐδαιμονίασ,
ἐγζλαςα, ἅμα μὲν ἐνκυμθκείσ, πῶσ ἐω' οὕτωσ ἀβεβαίῳ πράγματι ἐπαιρόμεκα, ἅμα δὲ καὶ οὐκ ἀδφνατον οἰθκεὶσ τὸ καὶ ἐμζ, ὥςπερ ἐκ μετεϊρου
γεγονότα ταπεινόν, οὕτω καὶ ἐκ τοῦ χαμερποῦσ ἐνδζχεςκαι πάλιν ἀρκῆναι
πρὸσ μζγεκοσ.‘ τοφτων ἀκοφςασ ὁ ῥὴξ καὶ ἔννοιαν τῶν οἰκείων λαβὼν
ςυνετόν τε τὸν ἄνδρα λογιςάμενοσ διά τε τὴν προθγθςαμζνθν ἀρχὴν
καὶ τὸ γῆρασ καὶ τὸ εὐτυχίασ τε ἅμα καὶ δυςτυχίασ πειρακῆναι, παρρθςίασ τε μετεδίδου αὐτῷ καὶ ςυνδιαιτιςεωσ.
[Bas1.28] Ὁ δὲ δόλιοσ ὢν καὶ πανοῦργοσ μθχανὴν ῥάπτει κατὰ τοῦ
ῥθγόσ, ἥτισ τὸν μὲν ῥῆγα τῆσ Καπφθσ ἐδίωξεν, ἑαυτῷ δὲ τὴν πρὸσ τὰ
οἰκεῖα ὑποςτροωὴν ἐχαρίςατο. εἰδὼσ γὰρ ὁ τοιοῦτοσ, ὡσ αἱ δφο Ἰταλικαὶ
πόλεισ αὗται, ἥ τε Καπφθ καὶ ἡ Βενεβενδόσ, οὐ πρὸ πολλοῦ προςκτθκεῖςαι τῷ ῥθγὶ βεβαίαν οὐ ωυλάττουςι τὴν πρὸσ αὐτὸν πίςτιν, ἀλλ' ἀεὶ
τὴν ἐλευκερίαν ωαντάηονται, οὐκ ἀγνοῶν δζ, ὅτι καὶ διὰ ωροντίδοσ ἐςτὶ
τῷ ῥθγὶ ἡ τοφτων βεβαία καὶ ἀςωαλὴσ κατάςχεςισ, πρόςειςι τῷ ῥθγὶ
καί ωθςιν· ’ὁρῶν ςε διὰ παντόσ, ὦ βαςιλεῦ, μεριμνῶντα καὶ ωροντίηοντα,
πῶσ ἂν ἀςωαλῶσ κακζξεισ τὰσ Ἰταλικὰσ ταφτασ πόλεισ, ἔρχομαι προςοίςων βουλιν. ἴςκι οὖν, ὦ γενναιότατε, ὡσ οὐκ ἄλλωσ ςοι ἀμετάπτωτοσ
ἡ τῶν πόλεων τοφτων κατάςχεςισ ἔςεται, εἰ μὴ τοὺσ προὔχοντασ τοφτων εἰσ τὰ ἤκθ μετοικίςεισ τῶν Φράγγων. ωφςει γὰρ τὸ ἀκουςίωσ δουλοφμενον ἀντζχεται τῆσ ἐλευκερίασ, καὶ καιροῦ λαβόμενον ἐκριςςει τὸ
ςπουδαηόμενον.‘ τοφτοισ ἡςκεὶσ τοῖσ λόγοισ ὁ ῥιξ, καὶ λυςιτελεῖν
αὐτῷ οἰθκείσ, ἐγνϊκει οὕτω ποιεῖν. κλοιοὶ τοίνυν ἐχαλκεφοντο καὶ
δεςμὰ λελθκότωσ, ὡσ ἐπί τινι τάχα χρείᾳ κατεπειγοφςῃ. οὕτω δὲ τὸν
ῥῆγα εὐμθχάνωσ ὁ ΢ουλδάνοσ ἀνδραποδίςασ πρόςειςι τοῖσ ἐξάρχοισ
τῶν πολιτῶν (καὶ γὰρ δὴ καὶ τοφτοισ ςυνικθσ ἐγζνετο καὶ ςυνεχῶσ
ὁμιλῶν διετζλει), καί ωθςι πρὸσ αὐτοφσ· ’ἀπόρρθτόν τι ἐξενεγκεῖν βοφλομαι πρὸσ ὑμᾶσ, δζδοικα δζ, μὴ ἔκπυςτον γενόμενον ἐμοί τε ὄλεκρον,
καὶ ὑμῖν κίνδυνον προξενιςῃ.‘ τῶν δὲ διομοςαμζνων ἐχεμυκιςειν καὶ
ἀνζκωορον τθρῆςαι τὸ λαλθκζν, τὸν ῥῆγα ἔωθ βοφλεςκαι πάντασ ὑμᾶσ
πρὸσ τὴν ἑαυτοῦ χϊραν τῆσ Φραγγίασ ςιδθροδεςμίουσ ἐκπζμψαι, ὡσ
οὐκ ἄλλωσ οὔςθσ αὐτῷ ἀςωαλοῦσ τῆσ τῶν ὑμετζρων διακρατιςεωσ
πόλεων. τῶν δὲ ἐνδοιαηόντων καὶ μὴ πιςτὰ τὰ λεγόμενα ἡγουμζνων,
ηθτοφντων δὲ ςαωεςτζραν τῶν μθνυμάτων κατάλθψιν, λαβόμενόσ τινοσ
τῶν ἀρχόντων ἀπῆλκεν εἰσ τοὺσ χαλκεῖσ, καὶ διερευνᾶςκαι παρεκελεφετο,
τίνα τὰ μετ' ἐπιτάςεωσ χαλκευόμενα· ἐπεὶ δὲ μάκοι, ὅτι ἁλφςεισ εἰςὶ
καὶ πζδαι, ἐπανελκὼν πλθροωορίαν ἐδίδου τοῖσ ἄρχουςιν εὐνοϊκῶσ τὸν
ἄνδρα λαλεῖν, καὶ τὰ λαλοφμενα ἀλθκῆ τυγχάνειν καὶ ταῖσ ἡμῶν ςωτιρια πόλεςι. πλθροωορίαν οὖν λαβόντεσ οἱ ἄρχοντεσ καὶ ςφνεδροι τῶν
ῥθκειςῶν πόλεων τρόπον ἐηιτουν, ὅπωσ τὸν ῥῆγα ἀμφνωνται. καὶ δὴ
πρὸσ κυνθγζςιον ἐξελκόντοσ ποτὲ ἀποκλείουςι κατ' αὐτοῦ τὰσ πφλασ

καὶ οὐκζτι ςυγχωροῦςιν αὐτῷ τὴν εἴςοδον. ὁ δὲ μθδὲν ἐκ τοῦ παραχρῆμα δυνάμενοσ διαπράξαςκαι πρὸσ τὴν ἑαυτοῦ ὑπενόςτθςε χϊραν.
πρόςειςιν οὖν τοῖσ ἄρχουςιν ὁ ΢ουλδάνοσ τὴν χάριν τῆσ μθνφςεωσ
ἀπαιτῶν. ἡ δὲ ἦν τὸ ἀπολυκῆναι καὶ ἐλευκερίωσ ςυγχωρθκῆναι ἀπελκεῖν εἰσ τὴν ἑαυτοῦ πατρίδα. ἀπολυκεὶσ οὖν, ὡσ τάχα εὐεργετιςασ, καὶ
εἰσ Καρχθδόνα γενόμενοσ καὶ τὴν ἰδίαν ἀνακτθςάμενοσ ἀρχιν, ἐκςτρατεφει κατὰ Καπφθσ καὶ τῆσ Βενεβενδοῦ. καὶ χάρακα πιξασ ὀχυρὸν ἐνεργῶσ ἐπολιόρκει τὰσ πόλεισ. ςτενοχωροφμενοι δὲ ὑπὸ τῆσ πολιορκίασ
οἱ πολῖται διαπρεςβεφονται πρὸσ τὸν ῥῆγα, ςυγγνϊμθν τε τῆσ ἁμαρτάδοσ αἰτοῦντεσ καὶ ςυμμαχίαν ηθτοῦντεσ. ἀλλὰ μεκ' ὕβρεωσ ἀποπζμπονται, ἐπιχαίρειν εἰπόντοσ τῇ ἀπωλείᾳ αὐτῶν. ἀπράκτων δὲ τῶν
πρεςβευτῶν ἐπαναςτρεψάντων διαποροφμενοι, καὶ μὴ ἔχοντεσ, ὅ τι
καὶ δράςειαν, πιεηόμενοι δὲ δεινῶσ καὶ ταῖσ τῆσ πολιορκίασ ἀνάγκαισ,
ςτζλλουςιν ἄγγελον πρὸσ Βαςίλειον τὸν βαςιλζα Ῥωμαίων, βοικειαν
ἐξαιτοφμενοι. οὗτοσ δὲ τὴν πρεςβείαν δεξάμενοσ κᾶττον ἐκπζμπει τὸν
πρεςβευτιν, καρρεῖν παρεγγυιςοντα, ὡσ μετὰ μικρὸν ἥξει τε αὐτοῖσ
ἀποχρῶςα βοικεια καὶ τῆσ ἀνάγκθσ αὐτοὺσ ἐξελεῖται. ὑποςτρζψασ οὖν ὁ
πρεςβευτὴσ αἰχμάλωτοσ ἐγζνετο τοῖσ ἐχκροῖσ. ὃν παραςτθςάμενοσ ὁ
΢ουλδάνοσ ’δυοῖν‘, ἔωθ, ’προκειμζνοιν ὁδοῖν ἔξεςτί ςοι τὴν ὠωελιμωτζραν
ἑλζςκαι. εἰ μὲν γὰρ κζλεισ τὴν ςεαυτοῦ ςωτθρίαν δωρεῶν τε τυχεῖν
καὶ χαρίτων πολλῶν, λάλθςον πρὸσ τοὺσ πζμψαντασ ἐν ἐπθκόῳ, ὡσ
ἀπείρθται τῷ βαςιλεῖ Ῥωμαίων ἡ πρὸσ ὑμᾶσ ςυμμαχία, καὶ ςωκιςῃ.
τῶν ἀλθκινῶν δ' ἐπαγγελιῶν ἐχομζνῳ ςοι ἕψεται ταχφτατοσ κάνατοσ.‘
τοῦ δ' ἀγγελιαωόρου ςυνκεμζνου τὸ κζλθμα ποιιςειν τοῦ ἀμθρᾶ, ἐπεὶ
ὡσ ἀπὸ τόξου βολῆσ τῷ τείχει προςιγγιςαν, τοὺσ πρϊτουσ ὁ πρεςβευτὴσ παραγενζςκαι τῆσ πόλεωσ ἐξῃτιςατο. καὶ δὴ παραγενομζνων,
τοιοφτων πρὸσ αὐτοὺσ ἤρξατο λόγων· ’εἰ καὶ πρόδθλόσ μοι τυγχάνει ὁ
κάνατοσ, ὦ πατζρεσ, καὶ τὸ ξίωοσ ἐν τῇ ςωαγῇ, ἀλλ' ὅμωσ οὐκ ἀποκρφψομαι τὴν ἀλικειαν. αἰτῶ δὲ ἀποδοῦναί μοι τὴν χάριν εἰσ τὰ ἐμὰ ἔκγονα
καὶ τὴν ςφνευνον. ἐγὼ γάρ, ὦ κφριοί μου, εἰ καὶ ταῖσ τῶν πολεμίων
κατζχομαι χερςίν, ἀλλά γε τὴν πρεςβείαν μου ἐξεπλιρωςα καὶ ςυντόμωσ προςδζχεςκε τὴν ἐκ τοῦ βαςιλζωσ τῶν Ῥωμαίων βοικειαν. διὸ
ςτῆτε γενναίωσ. ἔρχεται γὰρ ὁ ῥυόμενοσ ὑμᾶσ, εἰ καὶ μὴ ἐμζ.‘ οὗτοσ μὲν
οὖν τοςαῦτα καὶ τοιαῦτα εἰπὼν εὐκζωσ ὑπὸ τῶν ὑπθρετῶν τοῦ ΢ουλδάνου τοῖσ ξίωεςιν εἰσ μικρὰ μζρθ καὶ μόρια κατετμικθ. ὁ ΢ουλδάνοσ
δὲ τὴν ἐκ τοῦ βαςιλζωσ ἐλευςομζνθν βοικειαν ὀρρωδιςασ ἔλυςε τὴν
πολιορκίαν καὶ οἴκαδε ὑπεχϊρθςεν. αἱ δὲ εἰρθμζναι πόλεισ τὸ ἀπὸ τοῦδε
διετζλεςαν ωίλαι καὶ ςφμμαχοι κακεςτῶςαι Ῥωμαίων.
post Ῥωμ. add. ACEB: μόνθν τὴν περιωανεςτζραν τῆσ Ἰταλίασ πόλιν Ἰοντὸν ἐρείπιον κεὶσ καὶ τὸν ἐν αὐτῇ λαὸν ςὺν ἑαυτῷ λαβὼν εἰσ Καρχθδόνα μετιγαγεν. ἀλλ'
ὁ βαςιλεὺσ ἀντ' αὐτῆσ ἑτζραν ἀνιγειρε περικλυηομζνθν καλάςςῃ πάντοκεν, μόνθν
δὲ τὴν εἴςοδον ξθρὰν ἔχουςαν ςτενωτάτθν λίαν καὶ μόνθν παρεχομζνθν τοῖσ εἰςιοῦςι
τὴν δι' ἑαυτῆσ πάροδον. ἐπεὶ δὲ καὶ οἰκθτόρων ἔδει αὐτῇ, ἐκ τοῦ Πόντου ἀγαγὼν
λαὸν ταφτθν ἐνῴκιςεν, ἐκ πόλεωσ Ἡρακλείασ τοῦτον λαβϊν, Καλίπολιν ἐπονομάςασ
αὐτιν. ὅκεν καὶ Ῥωμαϊκοῖσ ἔκεςι καὶ ςτολαῖσ καὶ τῇ ἄλλῃ πάςῃ πολιτικῇ καταςτάςει
ἄγονται ἄχρι τῆσ ςιμερον.
[Bas1.29] Κατὰ τοῦτον τὸν χρόνον καὶ Ἐςμὰν ὁ τῆσ Σαρςοῦ ἀμθρᾶσ
τῇ προθγθςαμζνῃ ἐπαιρόμενοσ νίκῃ τριάκοντα πλοῖα μζγιςτα ἐξαρ[Bas1.29.3] τυςάμενοσ (κουμπάρια ταῦτα καλεῖν εἰϊκαςιν οἱ ΢αρακθνοί) τῇ
πόλει ἐπιτίκεται τοῦ Εὐρίπου. προγνόντοσ δὲ τοῦτο τοῦ βαςιλζωσ
ὁ ςτρατθγὸσ τῆσ Ἑλλάδοσ (ὁ Οἰνιάτθσ οὗτοσ ἦν) κελεφςει βαςιλικῇ
τὸν ἱκανὸν εἰσ ωυλακὴν τῆσ πόλεωσ λαὸν ἀπὸ πάςθσ Ἑλλάδοσ εἰςιγαγε καὶ τοῖσ τείχεςι τὴν προςικουςαν παραςκευὴν προςθνζγκατο, πετροβόλα τε ὄργανα καὶ τοξοβόλα τεκτθνάμενοσ, καὶ ἁπλῷ λόγῳ
μθδὲν τῶν δυναμζνων ἀποςοβεῖν πολιορκίαν ἀμυντθρίων ἀπολιπϊν.
ἐπεὶ δὲ κατζλαβε καὶ ὁ τῶν Σαρςζων ςτόλοσ καὶ τοῖσ τείχεςιν ἤδθ
προςιγγιηε, καὶ βελῶν ἀωζςει ςυχνῶν ἀναςτζλλειν ἠγωνίηετο τοὺσ
ἀπὸ τῶν τειχῶν ἀμυνομζνουσ, κυμοῦ καὶ προκυμίασ πλιρεισ οἱ τοῦ Εὐ-

ρίπου γενόμενοι τοῖσ πετροβόλοισ τῶν ὀργάνων καὶ τοῖσ καταπελτικοῖσ
βζλεςι καὶ τοῖσ τόξοισ καὶ τοῖσ ἐκ χειρῶν λίκοισ ἀπὸ τῶν τειχῶν γενναίωσ ἠμφνοντο, καὶ ςυχνοὺσ τῶν βαρβάρων κακ' ἑκάςτθν ἀνιλιςκον.
ἐπιτθριςαντεσ δὲ καὶ πνεῦμα ἐπίωορον ἐπαωικαςι τὰσ ἑαυτῶν τριιρεισ
ταῖσ ἐναντίαισ, καὶ πολλὰσ τῷ ὑγρῷ πυρὶ κατενζπρθςαν. πρὸσ ἅπερ
ἀμθχανῶν ὁ βάρβαροσ καὶ εἰδϊσ, ὡσ ἔωεςισ καὶ ἔρωσ χρθμάτων πολλοὺσ
παραςκευάηει καταωρονεῖν τοῦ κανάτου, ἀςπίδα μεγάλθν πρὸ τοῦ
χάρακοσ κεὶσ καὶ χρυςίου ταφτθν πεπλθρωκὼσ τοῦτο γζρασ ἔωθ δϊςειν
μετὰ καὶ παρκζνων ἐπιλζκτων αἰχμαλωτίδων ἑκατόν, τῷ πρϊτωσ ἐπιβάντι τοῦ τείχουσ καὶ τοῖσ ὁμοωφλοισ τὴν νίκθν βραβεφςαντι. ὅπερ οἱ
ἐκ τῆσ πόλεωσ κεαςάμενοι, εὐκφσ τε τὸν νοῦν τῶν πραττομζνων κατανοιςαντεσ, παρακλθτικοῖσ τε λόγοισ καὶ διεγερτικοῖσ πρὸσ ἀλκὴν ἑαυτοὺσ
παρακαρρφναντεσ, καὶ ὑω' ἓν ςφνκθμα τὰσ πφλασ τῆσ πόλεωσ ἀνοίξαντεσ ἀνδρείωσ κατὰ τῶν βαρβάρων ἐξϊρμθςαν. καὶ κατὰ τὴν πρϊτθν
ςυμβολὴν καιρίαν δεξαμζνου τοῦ ἀμθρᾶ πλθγὴν καὶ πεςόντοσ, καὶ
πολλῶν ἄλλων ςὺν αὐτῷ ἀναιρεκζντων, οἱ λοιποὶ ἐτράπθςαν πρὸσ
ωυγιν. ἐπικειμζνων δὲ τῶν διωκόντων μζχρι τῶν ὑπολοίπων νεῶν
κατεςωάττοντο, καὶ ωόνοσ ἐγζνετο τῶν βαρβάρων πολφσ. οἱ δὲ περιλειωκζντεσ ὀλίγασ πλθρϊςαντεσ τῶν νεῶν μετ' αἰςχφνθσ ἀπζωυγον πρὸσ
τὰ ἴδια. καὶ ὁ μὲν ἐκ τῆσ Σαρςοῦ ςτόλοσ τοιοῦτον ἔςχε τὸ πζρασ.
[Bas1.30] Ἕτεροσ δὲ πάλιν ἀπὸ τῆσ Κριτθσ ἀντθγείρετο ςτόλοσ. ΢αὴτ γὰρ
τοῦ Ἀπόχαψ ἀρχθγοῦ τῆσ Κριτθσ ὑπάρχοντοσ Φωτιόσ τισ ἀνὴρ
πολεμιςτὴσ καὶ δραςτιριοσ παρ' αὐτοῦ κατὰ Ῥωμαίων ἐςτζλλετο μετὰ
ἑπτὰ καὶ εἴκοςι κουμπαρίων καὶ πλικουσ μυοπαρϊνων καὶ πεντθκοντόρων, ἃσ δὴ γαλζασ κατονομάηειν εἰϊκαςιν, ὃσ ἐξορμιςασ ἐκ Κριτθσ
τὰσ ἐν τῷ Αἰγαίῳ νιςουσ καὶ τὰσ παραλίουσ κατελθΐηετο καὶ μζχρι τῆσ
ἐν Ἑλλθςπόντῳ Προικοννιςου κατζλαβε, τὰ παρατυχόντα ἀνδραποδιηόμενόσ τε καὶ διαωκείρων. τοφτῳ ςυναντιςασ μετὰ τοῦ Ῥωμαϊκοῦ
ςτόλου ὁ πατρίκιοσ Νικιτασ καὶ δρουγγάριοσ τῶν πλωΐμων ὁ Ὠορφωασ καὶ τοῦ Ῥωμαϊκοῦ ςτόλου κατάρχειν λαχὼν περὶ τὸ ςτόμα τοῦ
Αἰγαίου παρὰ τὴν Καρδίαν, καὶ μάχθν καρτερὰν ςυςτθςάμενοσ, εὐκὺσ
τὰ μὲν εἴκοςι τῶν Κρθτικῶν ςκαωῶν τῷ ὑγρῷ πυρὶ ςυγκατζωλεξε, καὶ
τοὺσ ἐν αὐτοῖσ βαρβάρουσ μάχαιρα καὶ πῦρ καὶ ὕδωρ διεμερίςαντο.
ὅςα δὲ τὸν ἐκ τῆσ ναυμαχίασ καὶ τὸν ἐκ τῆσ καλάςςθσ διζωυγον κίνδυνον,
ωυγῇ τὴν ςωτθρίαν ἐπραγματεφςαντο.
[Bas1.31] Ἀλλὰ καίπερ οὕτωσ δεινῶσ κραυςκζντεσ οἱ Κρῆτεσ οὐκ ἠγάπθςαν ἠρεμεῖν, ἀλλὰ πάλιν τῶν κατὰ κάλαςςαν ἀντείχοντο πραγμάτων
καὶ λῃςτρίδασ ἐξαρτυςάμενοι ναῦσ τὴν Πελοπόννθςον καὶ τὰσ κάτωκεν αὐτῆσ νιςουσ ἐλφπουν, τὸν ἄνωκεν ῥθκζντα Φϊτιον ναφαρχον
ἔχοντεσ. ἐξορμᾷ καὶ κατὰ τοφτων ὁ τοῦ Ῥωμαϊκοῦ ςτόλου ἐξθγοφμενοσ
Νικιτασ πατρίκιοσ ὁ Ὠορφωασ, ἐπιωόρῳ δὲ καὶ αἰςίῳ χρθςάμενοσ πνεφματι δι' ὀλίγων ἡμερῶν καταλαμβάνει τὴν Πελοπόννθςον καὶ τῷ λιμζνι
προςίςχει τῶν Κεγχρεῶν. μακὼν δζ, ὅτι τὰ τῶν ἐχκρῶν ςκάωθ τὰ
δυτικϊτερα μζρθ Πελοποννιςου λθΐηεται, Μεκϊνθν καὶ Πφλον καὶ
Πάτρασ καὶ τὰ προςεχῆ Κορίνκῳ χωρία, βουλὴν βουλεφεται ςυνετὴν
καὶ ςοωιν. ἰλιγγιάςασ γὰρ περιοδεῦςαι τὴν Πελοπόννθςον διά τε
Σαινάρου καὶ Μαλεοῦ, καὶ χιλίων μιλίων μῆκοσ τθνάλλωσ ἀναμετριςαςκαι καὶ τοῦ προςικοντοσ ὑςτερῆςαι καιροῦ, ὡσ εἶχεν, εὐκὺσ ἐν νυκτὶ
διὰ τοῦ κατὰ Κόρινκον ἰςκμοῦ, πολυχειρίᾳ χρθςάμενοσ, πρὸσ τὴν
ἐκεῖκεν κάλαςςαν κατὰ τὸ ξθρὸν διαβιβάηει τὰσ ναῦσ. ἐμβιβάςασ τε
τὸν λαὸν ἐν αὐταῖσ ἔργου εἴχετο. καὶ οὕτω μθδὲν πεπυςμζνοισ περὶ
αὐτοῦ τοῖσ πολεμίοισ αἰωνίδιον ἐπιτίκεται καὶ τῷ παρ' ἐλπίδασ δζει
ςυγχζασ καὶ ςυνταράξασ αὐτῶν τοὺσ λογιςμοὺσ οὐδὲ ςυςτῆναι καὶ
ἀλκῆσ μνθςκῆναι ςυνεχϊρθςεν, ἀλλ' εὐκὺσ ἰδεῖν πρὸσ ωυγιν. τὰσ μὲν
οὖν πυρπολιςασ, τὰσ δὲ καταποντϊςασ τῶν πολεμίων νεῶν, καὶ τῶν
βαρβάρων τοὺσ μὲν ἀνελὼν τῷ ξίωει, τοὺσ δὲ ὑποβρυχίουσ τῷ βυκῷ
ποιθςάμενοσ, καὶ τὸν τῶν νεῶν ἀρχθγὸν ἀνελϊν, τοὺσ λοιποὺσ διαςκεδαςκῆναι κατὰ τὴν νῆςον ἠνάγκαςεν. αὐτὸσ δὲ ςαγθνεφων ὕςτερον
καὶ ηωγρῶν διαωόροισ τιμωρίαισ ὑπζβαλλε, τοὺσ μὲν τὴν τῆσ ςαρκὸσ
δορὰν ἀωαιροφμενοσ, καὶ μᾶλλον τοὺσ ἀρνθςαμζνουσ τὸ βάπτιςμα τοῦ
Χριςτοῦ, τοῦτο παρ' αὐτῶν ἀωαιρεῖςκαι λζγων καὶ οὐδὲν ἴδιον, ἐκ δὲ
τῶν ἱμάντασ ἀπὸ τοῦ ἰνίου ἄχρι τῶν ςωυρῶν μετ' ὀδφνθσ ἐξζλκων,
ἄλλουσ ςχοινίοισ αἰωρῶν, εἶτα πρὸσ λζβθτασ πίςςθσ καχλαηοφςθσ
μεςτοὺσ κακιμῶν, καὶ ἄλλουσ παντοίαισ ἄλλαισ κακῶν κακυποβάλλων
ἰδζαισ. καὶ ταῦτα διαπραξάμενοσ δζοσ εἰσ αὐτοὺσ ἐνζβαλε, καὶ ὀκνθροτζρουσ ἐποίθςε, μὴ κατὰ τῆσ Ῥωμαϊκῆσ ἐπικρατείασ ἐκςτρατείασ ἐκπζμπειν.
[Bas1.32] Καὶ ἄλλθ δὲ δφναμισ ναυτικὴ ἀπὸ τῆσ ἑςπζρασ ὥςπερ τισ λαῖλαψ ἢ καταιγὶσ κατὰ τῆσ Ῥωμανίασ ἐπιλαςεν. ὁ γὰρ τῆσ Ἀωρικῆσ
ἡγεμὼν παμμεγζκεισ ναῦσ ἑξικοντα τὸν ἀρικμὸν καταςκευαςάμενοσ
κατὰ τῆσ Ῥωμαϊκῆσ ἐπικρατείασ ἐξϊρμθςε καὶ τὰ μεταξὺ λθϊηόμενοσ
καὶ πολλὰ ςϊματα λαμβάνων αἰχμάλωτα ἄχρι Κεωαλθνίασ καὶ Ζακφνκου τῶν νιςων ἀωίκετο. εὐκὺσ οὖν ὁ μετὰ τὸν Νικιταν τῶν ναυτικῶν κατάρχων δυνάμεων (Νάςαρ δὲ οὗτοσ ἦν) μετὰ δυνάμεωσ ἐκπζμπεται ἁδρᾶσ τριιρων καὶ ἄλλων νεῶν ταχυναυτουςῶν. ςφντομον δὲ
τὸν ἔκπλουν ποιθςάμενοσ οὗτοσ καὶ οὐρίῳ χρθςάμενοσ πνεφματι δι'
ὀλίγου χρόνου τὴν Μεκϊνθν κατζλαβε. κᾶττον δὲ ἐπικζςκαι τοῖσ πολε-

μίοισ διεκωλφκθ ἀπὸ τοιαφτθσ αἰτίασ. τῶν γὰρ ἐρετῶν οὐκ ὀλίγοι πρὸσ
τὸν κίνδυνον ἀποδειλιάςαντεσ κατ' ὀλίγουσ λακραίωσ ἀπζωευγον. ὧν
τῇ λειποταξίᾳ τὸ προςῆκον τάχοσ ἀωῃρζκθ ὁ ςτρατθγόσ. οὐ γὰρ
ἔκρινε δζον ἐμωρόνωσ κεκενωμζνων αὐτοῦ τῶν ςκαωῶν ἐπελκεῖν τοῖσ
ἐχκροῖσ. μθνφει δὲ τὸ ςυμβὰν διὰ ταχυδρόμου τῷ βαςιλεῖ. ὁ δὲ καὶ λόγου
κᾶττον τοὺσ λειποτάκτασ ἐηϊγρθςε καὶ ποινὴν εἰσ ἐκωόβθςιν τῶν
λοιπῶν τῷ δοκεῖν ἐπιτίκθςι, κελεφςασ νυκτὸσ ἄνδρασ τριάκοντα τὸν
ἀρικμὸν ἀπὸ τῶν ἐν τῷ πραιτωρίῳ κατεχομζνων ΢αρακθνῶν ἀωελζςκαι
τοφτων τε ἀςβόλῃ τὰ πρόςωπα ἀλλοιῶςαι, κἀν τῷ ἱπποδρόμῳ τε
ἀγαγεῖν, διὰ μαςτίγων τε ἐπεξελκεῖν καὶ ἀτίμωσ ἐκπεμωκῆναι εἰσ Πελοπόννθςον, ὡσ τάχα πρωτουργοὺσ τῆσ ωυγῆσ, κἀκεῖςε ἀναιρεκῆναι,
ὅκεν δὴ καὶ πεωεφγαςιν. ὃ δὴ καὶ γζγονε, καὶ ἀνεςκολοπίςκθςαν οἱ
τριάκοντα ΢αρακθνοί, ὡσ δῆκεν οἱ λειποτάκται. καὶ ωόβοσ ἐγζνετο μζγασ
εἰσ πάντα τὸν Ῥωμαϊκὸν ςτόλον, καὶ πᾶςαν μαλακίαν ἀπζκεντο καὶ
τρυωιν, καὶ ἄγειν ταχζωσ πρὸσ τοὺσ πολεμίουσ παρεκάλουν τὸν ἡγεμόνα.
[Bas1.33] Ἐν τοφτοισ δὲ καὶ αὐτὸσ τὸ λεῖπον τῆσ ςτρατιᾶσ ἀπὸ τῶν ἐκ
Πελοποννιςου ςτρατιωτῶν ἀναπλθρϊςασ καὶ τὸν ςτρατθγὸν τοῦ
τόπου ςυνεργὸν προςλαβόμενοσ πρὸσ ἐπίκεςιν εὐτρεπίηεται. τῶν δὲ
΢αρακθνῶν κατωωρυωμζνων ἤδθ καὶ πολλὴν δειλίαν καταγνόντων
[Bas1.33.5] τοῦ Ῥωμαϊκοῦ ςτόλου διὰ τὴν πρόςκεν ἀργίαν, καὶ ἐπ' ἀδείασ πολλῆσ
ἐξερχομζνων ἀπὸ τῶν οἰκείων νεῶν καὶ τὰ προςπίπτοντα λθϊηομζνων,
ἐξαίωνθσ πλθςίον αὐτῶν ἐωάνθ ὁ τῶν Ῥωμαίων ναφαρχοσ καὶ ςφνκθμα
δοὺσ ἐπιτίκεται τοῖσ πολεμίοισ ἀπροόπτωσ ἐν τῇ νυκτί. καὶ μιτε ςυςτῆναι,
μιτε πρὸσ ἀλκὴν τραπῆναι ςχόντεσ καιρὸν ἀκλεῶσ ἀπεςωάττοντο, καὶ
αἱ νῆεσ πυρὶ μετὰ τῶν ἐπιβατῶν παρεδίδοντο. τὰσ δὲ λθωκείςασ ἀςινεῖσ
ὥςπερ ἀνάκθμά τι ὁ ςτρατθγὸσ Νάςαρ δίδωςι τῷ κεῷ, τῇ κατὰ Μεκϊνθν ἐκκλθςίᾳ αὐτὰσ ἀποχαριςάμενοσ. ὃν ἐπὶ τοῖσ πεπραγμζνοισ
ἐπαινζςασ ὁ βαςιλεὺσ προςωτζρω χωρεῖν ἐκελεφετο. ἐπὶ τοῖσ προτζροισ
οὖν προτεριμαςι προκφμου τοῦ ςτρατοῦ τυγχάνοντοσ διαπεραιοῦται
πρὸσ ΢ικελίαν καὶ τὰσ ἐνταῦκα πόλεισ, ὅςαι τοῖσ Καρχθδονίοισ ὑπῆρχον
ὑπόωοροι, ἐπιὼν ἐπόρκει καὶ κατεςτρζωετο, καὶ ωορτθγῶν νεῶν παμπόλλων ἐκράτθςεν, ὧν ὁ ωόρτοσ ἄλλα τε ἦν πολλὰ τῶν τιμιωτζρων
καὶ δὴ καὶ ἔλαιον δαψιλζσ. ἐσ τοςοῦτον δζ ωαςιν εὔωνον τότε γενζςκαι
τὸ ἔλαιον, ὥςτε ὀβολοῦ τὴν λίτραν πιπράςκεςκαι. περαιωκεὶσ δὲ καὶ
πρὸσ τὰ τῆσ Ἰταλίασ μζρθ ὁ αὐτὸσ ςτόλοσ καὶ ταῖσ ἐκεῖςε ἱππικαῖσ
Ῥωμαϊκαῖσ δυνάμεςιν ἑνωκείσ, ὧν Προκόπιοσ ἡγεῖτο ὁ τοῦ βαςιλζωσ
πρωτοβεςτιάριοσ καὶ Λζων πατρίκιοσ ὁ Θρᾳκῶν καὶ Μακεδόνων ἀρχθγζτθσ, ὃν Ἀποςτφπθν ἐκάλουν, ἀξιζπαινα ἔργα εἰργάςατο. τόν τε γὰρ
ἐξ Ἀωρικῆσ πάλιν ἐξελκόντα ςτόλον ἐν τῇ νιςῳ ταῖσ ΢τιλαισ ςυγκυριςασ κατεπολζμθςε καὶ τὰ ὑπὸ τῶν Ἀγαρθνῶν κατεχόμενα ωροφρια ἔν
τε Καλαβρίᾳ καὶ Λογγιβαρδίᾳ πλὴν ὀλίγων τῆσ βαρβαρικῆσ χειρὸσ
ἠλευκζρωςε καὶ τῇ Ῥωμαϊκῇ ἐξουςίᾳ ἐπανεςϊςατο. καὶ ὁ μὲν Νάςαρ
καὶ ὁ μετ' αὐτοῦ Ῥωμαϊκὸσ ςτόλοσ τοιοφτων τροπαίων εὐμοίρθςεν ἐκ
κεοῦ καὶ μετὰ πολλῶν λαωφρων καὶ νικθτικῶν ςτεωάνων ἐπανῆλκε
πρὸσ βαςιλζα.
[Bas1.34] Αἱ δὲ κατὰ Λογγιβαρδίαν πεηικαὶ δυνάμεισ οὐ πάντῃ τὴν
βάςκανον διζωυγον νζμεςιν, ἀλλ' ἔργα μὲν ἀνδρικὰ καὶ λαμπρὰ διεπράξαντο, ἐξ ἔριδοσ δὲ καὶ ωιλονεικίασ κατ' αὐτὸν ςυμπεςοφςθσ τὸν ἀγῶνα
ἀπολωλζναι ςυνζβθ τὸν μείηονα ςτρατθγόν. τοῦ γὰρ Λζοντοσ κατά τι
διενεχκζντοσ πρὸσ τὸν Προκόπιον καὶ πρὸ τοῦ διαλλαγῆναι ςυμβολῆσ
γενομζνθσ πρὸσ τοὺσ ἐχκροφσ, ςυνζβθ τὸν μὲν Ἀποςτφπθν μετὰ τῶν
Θρᾳκῶν καὶ Μακεδόνων κατὰ τὸ δεξιὸν μζροσ ἀγωνιηόμενον κρατεῖν
τῶν ἐχκρῶν καὶ πολὺν ωόνον ἐργάηεςκαι τῶν ΢αρακθνῶν, κατὰ
κάτερον δὲ τὸν Προκόπιον ἀντιταττόμενον, μετὰ τῶν ΢κλαβθνῶν καὶ
δυτικῶν ὑπὸ τῶν ἐναντίων πιζηεςκαι. μὴ πεμωκείςθσ δὲ παρὰ τοῦ
ςυςτρατιγου βοθκείασ τῷ πονοῦντι διὰ τὴν προθγθςαμζνθν ωιλονεικίαν, ἐνζκλινε πρὸσ τροπὴν τὸ κατὰ τὸν Προκόπιον μζροσ, καὶ αὐτὸσ
ἐκεῖνοσ ἀπεςωάγθ ἡρωϊκῶσ ἀγωνιςάμενοσ καὶ κατ' αὐτὸν τὸν ἀγῶνα
πεςϊν. ὁ δὲ Λζων κζλων τι καὶ ἕτερον ἀπεργάςαςκαι λαμπρὸν καὶ τὸ
ἐκ τῆσ ἔριδοσ ςυςκιάςαι ςυμβὰν ἀτφχθμα, τὸ οἰκεῖον ςτράτευμα λαβὼν
καὶ τοὺσ διαςωκζντασ ἐκ τῆσ τροπῆσ τῶν ταττομζνων ὑπὸ τὸν Προκόπιον ςυμπαραλαβϊν, τὸ Σάραντοσ κάςτρον ἔτι παρὰ τῶν Ἀγαρθνῶν
κατεχόμενον ἐξεπολιόρκθςε καὶ πάντα τὸν ἐν αὐτῷ λαὸν ἐξθνδραποδίςατο, ἐξ ὧν τό τε ςτρατιωτικὸν ὠωζλθςεν ἀποχρϊντωσ καὶ τῷ βαςιλεῖ προςιγαγε λάωυρα. ἀλλ' οὐκ ἐξιλζωςεν ἐν τοφτοισ τὸν βαςιλζα,
ἀλλὰ μακὼν τὴν αἰτίαν τῆσ τοῦ Προκοπίου ςωαγῆσ τῆσ τε ἀρχῆσ τοῦτον
παρζλυςε καὶ ἐξόριςτον κατὰ τὸ Κοτυάειον, ἔνκα τὴν οἴκθςιν εἶχε,
παρζπεμψε.
[Bas1.35] Βαϊάνου δὲ τοῦ πρϊτου τῶν ἱπποκόμων αὐτοῦ καί τινων
ἄλλων τῶν ἐξυπθρετθςαμζνων αὐτῷ γραωὴν κακοςιϊςεωσ ἐνςτθςαμζνων κατ' αὐτοῦ, μακόντεσ τοῦτο Βάρδασ καὶ Δαβὶδ οἱ παῖδεσ αὐτοῦ
τὸν μὲν Βαϊάνον ἀναιροῦςι, ωοβθκζντεσ δὲ τὴν ἐκ βαςιλζωσ ὀργὴν διὰ
τὸ τόλμθμα, ἀνειλθωότεσ καὶ τὸν ςωῶν πατζρα, ὥρμθςαν πρὸσ ΢υρίαν
ωυγεῖν. ὅπερ πυκόμενοσ ὁ βαςιλεὺσ ἀπζςτειλε τὸν τῆσ ἑταιρείασ ἄρχοντα
μετὰ καί τινων ςτρατιωτῶν, ἐντειλάμενοσ καταταχῆςαι καὶ καταςχεῖν
αὐτοφσ. οἳ δὴ καὶ ἐπιςπεφςαντεσ καταλαμβάνουςιν αὐτοὺσ ἐν Καππα-

δοκίᾳ ςυντόνωσ τὴν ἐπὶ ΢υρίαν ἐλαφνοντασ. μζλλοντεσ δὲ κωλῦςαι
τοφτουσ προςωτζρω χωρεῖν εὗρον ἀνκιςταμζνουσ. καὶ ςυμπλθγάδοσ
γενομζνθσ οἱ μὲν δφο παῖδεσ αὐτοῦ μαχόμενοι πίπτουςιν, αὐτὸσ δὲ
ηωγρίᾳ λθωκεὶσ ἤχκθ πρὸσ βαςιλζα καὶ τοῖσ νόμοισ ἐξεδόκθ. καταψθωιςκεὶσ οὖν ἐξεκόπθ τὸν ἕνα τῶν ὀωκαλμῶν, ἀωῃρζκθ δὲ καὶ τὴν μίαν
τῶν χειρῶν, καὶ τὸ λοιπὸν ἐν μεςθμβρίᾳ ἐξόριςτοσ κατεγιραςεν.
[Bas1.36] Ἐν ᾧ δ' οὕτω κατὰ τὴν ἑςπζραν διὰ τῶν ςτρατθγῶν τῷ
βαςιλεῖ κατεπράττετο, οἱ ἐκ μεςθμβρίασ Ἄραβεσ ςχολάηειν τὸν βαςιλζα νομίςαντεσ ἀνεκάρςθςαν καὶ πάλιν τῶν κατὰ κάλαςςαν ἅπτεςκαι
πραγμάτων διζγνωςαν. ναῦσ οὖν τεκτθνάμενοι κατά τε τὴν Αἴγυπτον
καὶ τὰσ ἐν Φοινίκῃ καὶ ΢υρίᾳ παραλίουσ πόλεισ κατὰ Ῥωμαίων ἐκςτρατεφειν διενοοῦντο, ςκοποὺσ πζμψαντεσ πρότερον, ἐω' ᾧ μακεῖν, πῶσ
ἔχει τὰ βαςιλζωσ. οὐδ' ἀλαοςκοπίθν εἶχεν ὁ βαςιλεφσ, ἀλλὰ πάντα
διζγνωςτο αὐτῷ τὰ ἐν ΢υρίᾳ πραττόμενα. ναυπθγιςασ οὖν καὶ αὐτὸσ
ςτόλον ἀξιόμαχον ςυνεῖχεν ἐν τῇ βαςιλίδι καὶ τὸ μζλλον ἐκαραδόκει.
ἵνα δὲ μὴ ἀργὸσ ὑπάρχων ὁ ςτόλοσ ἄτακτοσ γίνοιτο (τίκτει γὰρ κατὰ
τὸν ποιθτὴν οὐδὲν ἐςκλὸν εἰκαία ςχολι), ἐν τῇ ἀνοικοδομῇ τοῦ κατὰ
τὴν βαςίλειον αὐλὴν ἐγειρομζνου τότε ναοῦ εἰσ ὄνομα τοῦ ςωτῆροσ
ἡμῶν Ἰθςοῦ Χριςτοῦ καὶ τῶν ἀρχιςτρατιγων καὶ Ἠλιοῦ τοῦ Θεςβίτου διωρίςατο αὐτοὺσ ὑπουργεῖν, ἑτοίμουσ ὄντασ, ἵν', ὅταν ὑπερκφψῃ
τῶν ὁρίων ΢υρίασ ὁ ςτόλοσ, ἐμπαραςκεφουσ αὐτοὺσ ἀποςταλῆναι πρὸσ
τὴν ἐκείνων ἀντιπαράταξιν. καὶ ὁ μὲν βαςιλεὺσ ᾠκονομιςατο οὕτωσ.
ὁ δὲ τῶν ΢αρακθνῶν ςκοπὸσ καταλαβὼν τὴν βαςιλίδα καὶ πάντα
εὐτρεπῆ κατιδὼν ἐπανελκὼν πρὸσ τοὺσ πζμψαντασ, ὅςα εἶδεν, ἀπιγγειλεν. οἱ δὲ καταπτιξαντεσ τὴν ἡςυχίαν ἠγάπθςαν.
[Bas1.37] Καρχθδόνιοι δὲ πάλιν διὰ τὰσ προθγθςαμζνασ ἥττασ δεδιότεσ,
μι πωσ Ῥωμαϊκὸσ ςτόλοσ κατὰ τῆσ αὐτῶν ἐκπεμωκῇ χϊρασ, ναῦσ
ἱκανὰσ ἐτεκτιναντο. ἦροσ δὲ ἐπιλάμποντοσ, ὡσ οὐδεμίαν δφναμιν ἐκ
βαςιλζωσ ἐκπεμωκεῖςαν ἐμάνκανον, ὑποτοπιςαντεσ πρὸσ ἄλλουσ ἄςχολον
εἶναι τὸν βαςιλζα ἐκςτρατεφουςι κατὰ ΢ικελίασ, καὶ δὴ πρὸσ τὴν πόλιν
τὰσ ΢υρακοφςασ προςςχόντεσ ταφτθν ἐπολιόρκουν, καὶ τὰ ἐκτὸσ ἐδῄουν
τῆσ χϊρασ καὶ ἐλθΐηοντο. τοῦ δὲ ςτρατθγοῦ τῆσ ΢ικελίασ δῆλα ταῦτα
κζντοσ τῷ βαςιλεῖ, εὐκζωσ ἡ προευτρεπιςκεῖςα ναυτικὴ δφναμισ κἀν
τῇ κτίςει τοῦ ναοῦ προςεδρεφουςα πρὸσ ΢ικελίαν ἐκπζμπεται, Ἀδριανὸν τὸν πατρίκιον ἔχουςα ναφαρχον. ὃσ τῆσ βαςιλίδοσ ἀπάρασ, μὴ
εὐκυπλοῶν δζ, μόλισ κατῆλκεν εἰσ Πελοπόννθςον, κατὰ δὲ τὴν Μονεμβαςίαν ἐν τῷ καλουμζνῳ λιμζνι τοῦ Ἱζρακοσ προςορμίςασ ἐπίωορον
ἐξεδζχετο πνεῦμα. ἐπὶ πολὺ δὲ χρονοτριβοῦντοσ αὐτοῦ κατὰ τὸν εἰρθμζνον λιμζνα, καὶ μὴ βουλομζνου κατὰ τὰσ νθνεμίασ εἰρθςίᾳ χρῆςκαι,
μθδὲ πρὸσ ἐναντίον παραβάλλεςκαι κῦμα, τῶν Ἀγαρθνῶν ςωοδρότερον ἐπικειμζνων τῇ πολιορκίᾳ, ςυνζβθ τὴν πόλιν ἁλῶναι καὶ τῶν
ἐν αὐτῇ ωόνον γενζςκαι πολφν, τοὺσ δὲ λοιποὺσ αἰχμαλωτιςκῆναι, καταςκαωῆναι δὲ καὶ τὴν πόλιν, καὶ τοὺσ ἐν αὐτῇ πυρπολθκῆναι κείουσ
ναοφσ, περιβόθτον καὶ λαμπρὰν μζχρι τοῦδε γενομζνθν καὶ πολλοὺσ
βαρβαρικοὺσ ἀποςειςαμζνθν πολζμουσ, ἐν ἀκαρεῖ δὲ χρόνου πᾶςαν
ἀποβεβλθκυῖαν τὴν εὔκλειαν. τοῦ δὲ ςυμβάντοσ αἴςκθςιν ἔλαβεν ὁ
Ἀδριανὸσ τοῦτον τὸν τρόπον. τόποσ ἐςτὶ κατὰ τὴν Πελοπόννθςον
Ἔλοσ προςαγορευόμενοσ, διὰ τὸ ςυνθρεωὲσ τῆσ ἐκεῖςε ὕλθσ ταφτθν
λαχὼν τὴν προςωνυμίαν. ἐν τοφτῳ τὸ τῶν Ῥωμαίων θὐλίηετο ναυτι[Bas1.37.25] κόν. μιᾷ γοῦν τῶν νυκτῶν τῶν ἐκεῖςε ἐγκατοικοφντων δαιμόνων πρὸσ
ἀλλιλουσ διαλεγομζνων ἤκουςαν οἱ νομεῖσ, ὡσ ἑάλω τὴν χκὲσ ἡμζραν
΢υράκουςα καὶ κατάςκαπται. ἐξ ἑτζρου δὲ πρὸσ ἕτερον διαπορκμευομζνου τοῦ λόγου ἔωκαςε καὶ πρὸσ Ἀδριανὸν τὸ διιγθμα. ὁ δὲ τοὺσ
ποιμζνασ μετακαλεςάμενοσ καὶ πολυπραγμονιςασ εὗρε τὰ ἀκουςκζντα
τοῖσ ἐκείνων ἐπιβεβαιοφμενα λόγοισ. βουλθκεὶσ δὲ καὶ αὐτικοοσ γενζςκαι
μετὰ τῶν ποιμζνων ἐν τῷ τόπῳ γενόμενοσ καὶ δι' αὐτῶν ἐρϊτθςιν
τοῖσ δαίμοςι προςαγθοχὼσ ἤκουςεν, ὡσ ἤδθ ἑάλω ΢υράκουςα. ἀδθμονίᾳ δὲ καὶ λφπῃ λθωκεὶσ πάλιν ἀνζωερε καὶ παρεμυκεῖτο ἑαυτόν, μὴ
χρῆναι πιςτεφειν κρίνων λόγοισ δαιμονίων ἀπατθλοῖσ. ἐςθμειϊςατο
δὲ τζωσ τὴν ἡμζραν. καὶ μετὰ δεκάτθν ἧκον αὐτάγγελοι τῶν ωυγάδων
τὸ γεγονὸσ ἀτφχθμα διθγοφμενοι. ἀω' ὧν πλθροωορθκεὶσ ὁ Ἀδριανὸσ
εὐκὺσ ἀνεηεφγνυ, καὶ τὴν βαςιλίδα ταχζωσ μετὰ τοῦ ςτόλου καταλαμβάνει, καὶ τῇ μεγάλῃ ἐκκλθςίᾳ ἱκζτθσ προςζωυγεν. ἀλλ' οὐδὲν αὐτὸν
εἰσ παντελῆ ἀποωυγὴν ὤνθςεν ἡ καταωυγι. ἐκεῖκεν γὰρ ἀποςπαςκεὶσ
ἐξωρίςκθ. ἀποςτζλλεται δὲ ΢τζωανοσ ὁ τὴν προςθγορίαν Μαξζντιοσ ὁ
Καππαδόκθσ μετά τε Θρᾳκῶν καὶ Μακεδόνων καὶ Καππαδοκῶν ἐπιλζκτων ςτρατθγὸσ Λογγιβαρδίασ. καὶ ταφτθν καταλαβὼν καὶ διὰ ἀνανδρίαν
καὶ τρυωὴν μθδὲν ἄξιον λόγου διαπραξάμενοσ παραλφεται τῆσ ἀρχῆσ.
[Bas1.38] Ἀποςτζλλεται δὲ ἀντ' αὐτοῦ Νικθωόροσ ὁ κατὰ τὸν Φωκᾶν
προςαγορευόμενοσ, ἀνὴρ γενναῖόσ τε καὶ δραςτιριοσ. ἐπιγετο δὲ μεκ'
ἑαυτοῦ δφναμίν τε ἱκανὴν καὶ τάγμα Μανιχαίων, ἔξαρχον ἔχον τὸν τοῦ
Χρυςόχειροσ ἐκεῖνον Διακονίτηθν. καταλαβὼν οὖν τὸν τόπον καὶ ταῖσ
μετὰ τοῦ ΢τεωάνου δυνάμεςιν ἑνωκεὶσ πολλὰ καὶ ἀξιζπαινα κατὰ τῶν
΢αρακθνῶν ἐςτιςατο τρόπαια. πρῶτον μὲν γὰρ ἀντιταξαμζνουσ
ἐτρζψατο τοὺσ ἐχκροφσ, ἐχειρϊςατο δὲ μετὰ ταῦτα καὶ τὴν πόλιν Ἀμαντίαν
καὶ τὰσ Σρόπασ καὶ τὴν ἁγίαν ΢εβθρίνθν, καὶ μάχαισ ἄλλαισ πολλαῖσ καὶ

ἀντιπαρατάξεςι κατθγωνίςατο τοὺσ ἀντιπάλουσ. καὶ τὰ μὲν ἐν τοῖσ
καιροῖσ τοῦ Βαςιλείου γεγονότα πολεμικὰ ἔργα τοιαῦτά τε καὶ τοςαῦτα.
[Bas1.39] Ὁ δὲ τὸν μζγιςτον ἐν μάρτυςι Διομιδθν κειμθλίοισ πολυτιμοτάτοισ καὶ ἀνακιμαςι λαμπροῖσ λαμπρῶσ κατεκόςμθςε καὶ κτθμάτων
ἐπιδόςει εὐπροςόδων ἐωιλοτιμιςατο καὶ παντοίωσ ὑπερῆρε καὶ κατεπλοφτιςε.
[Bas1.40] Καὶ τῆσ Δανιθλίδοσ τὸν υἱόν, ὃν ἀδελωότθτοσ ςυνδζςμῳ πνευματικῆσ ᾠκειϊςατο, τῷ τῶν πρωτοςπακαρίων ἐτίμθςεν ἀξιϊματι καὶ
παρρθςίασ μεγίςτθσ μετζδωκε. καὶ Δανιθλίδα τὴν γραῦν πρὸσ ἑαυτὸν
μετεςτείλατο. ἥτισ, ἐπεὶ μὴ οἵα τε ἦν ἔποχοσ ἵππῳ γενζςκαι, ἐπὶ ςκίμποδοσ ἑαυτὴν ἀνακλίναςα καὶ τριακοςίουσ τῶν οἰκετῶν ἀπολζξαςα νζουσ
καὶ ἰςχυροὺσ βαςταηομζνθ τῆσ πορείασ εἴχετο, ἀμοιβαδὸν αἰρόντων τὸν
ςκίμποδα. καταλαβοῦςα δὲ τὴν βαςιλίδα τῶν πόλεων, δοχῆσ γενομζνθσ,
ὡσ ἔκοσ, ἐν τῇ Μαγναφρᾳ, εἰςιχκθ πρὸσ βαςιλζα ἐντίμωσ, εἰςαγαγοῦςα
καὶ δῶρα πολυτελῆ· ὧν ἕκαςτον διεξιζναι ἀπειροκαλίασ γραωὴν παρειςάγει. ἀποδεχκεῖςα δὲ ἀναλόγωσ τῆσ προκυμίασ καὶ ἐνδιατρίψαςα κατὰ
τὴν βαςιλίδα, ἐω' ὅςον αὐτῇ ωίλον ἦν, πρὸσ τὴν οἰκείαν χϊραν ἀνκυπενόςτθςε. ςυνζβθ δ' αὐτὴν καὶ πάλιν εἰςελκεῖν εἰσ τὴν βαςιλίδα. τοῦ
γὰρ βαςιλζωσ ἀποκανόντοσ καὶ τὴν ἀρχὴν τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ Λζοντοσ
διαδεξαμζνου εἰςῆλκε πάλιν ἡ γραῦσ μεκ' ὁμοίων τῶν δϊρων, καὶ τοῦτον
ἀςπαςαμζνθ καὶ κλθρονόμον τῆσ ὑπάρξεωσ γράψαςα κατελκοῦςα εἰσ τὰ
ἴδια μετὰ μικρὸν ἐτελεφτθςεν. ἀλλὰ ταῦτα μὲν ὕςτερον.
[Bas1.41] Βαςίλειοσ δὲ ὁ βαςιλεὺσ καὶ τῶν κείων ναῶν πολλοὺσ ὑπὸ τῶν
προθγθςαμζνων κλόνων διαρραγζντασ τε καὶ καταςειςκζντασ, τινὰσ δὲ
καὶ τελζωσ καταβλθκζντασ, ἐπιμελείασ ἠξίωςε, τοὺσ μὲν ἐκ καινῆσ ἀναςτιςασ, τοῖσ δὲ τὴν ἀςκζνειαν ἐπιρρϊςασ, τοῖσ δὲ κάλλοσ καὶ ὡραιότθτα
χαριςάμενοσ. πρῶτον μὲν γὰρ τῆσ τοῦ κεοῦ μεγάλθσ ςοωίασ τὴν πρὸσ
δφςιν ἁψῖδα τὴν μεγάλθν τε καὶ μετάρςιον εἰσ πολλὰ διαρραγεῖςαν καὶ
πεςεῖν κινδυνεφουςαν ἐμπειρίᾳ τεχνιτῶν περιςωίγξασ ἀςωαλῆ καὶ μόνιμον
ἀπειργάςατο. ἐν ᾗ καὶ τὴν τῆσ κεομιτοροσ εἰκόνα βρζωοσ ἠγκαλιςμζνθν
ἀνιςτόρθςε, καὶ Πζτρον καὶ Παῦλον τοὺσ κορυωαίουσ τῶν ἀποςτόλων
παρ' ἑκάτερα ἀνεςτιλωςε. καὶ τὰ λοιπὰ δὲ ῥιγματα καὶ τὰ ςακρϊματα
τῶν τοίχων ἐπθνωρκϊςατο. παρεμυκιςατο δὲ καὶ τὰσ προςόδουσ
ἐλαττωκείςασ, ἐνδείᾳ ἐλαίου τῶν ἱερῶν λφχνων ἀποςβεςκῆναι κινδυνευόντων, δωρεᾷ μεγίςτου κτιματοσ, ὃ προςαγορεφεται Μάνταια, τοῖσ τε
λφχνοισ τὸ ωῶσ ἄςβεςτον ἐχοριγθςε καὶ τοῖσ ὑμνοπόλοισ τοῦ κείου ναοῦ
δαψιλζςτερον χορθγεῖςκαι ἐποίθςε τὰ ὀψϊνια ἐκ τῆσ προςόδου τοῦ
κτιματοσ.
καὶ τὸν κεῖον δὲ τῶν ἁγίων μαρτφρων ΢εργίου καὶ Βάκχου νεϊν, τῆσ προτζρασ
εὐπρεπείασ διαπεςόντα, οἷα τῶν ἐν αὐτῷ ἱερῶν εἰκόνων ἀποξεςκειςῶν, ἐξ ὅτου
Ἰωάννθσ πατριάρχθσ ἐγεγόνει, ὁ τὴν ἡγουμενείαν τῶν ἐν αὐτῷ διενεγκὼν μοναχῶν, ἐπὶ Θεοωίλου τοῦ πάλαι βαςιλεφςαντοσ, ὑπομνιςει Ἰγνατίου τοῦ ἡγιαςμζνου πατριάρχου ἱεραῖσ εἰκόςι κατεκόςμθςε, περιποιθςάμενοσ καὶ τἆλλα τὰ
περὶ τοῦτον ςακρϊματα. τοῦτον καλοῦςι μὲν τοῦ Ὁρμίςδου, ἐδομικθ δὲ ἐκ καινῆσ κατὰ
τὸ ςχῆμα τῆσ μεγάλθσ ἐκκλθςίασ ὑπὸ Ἰουςτινιανοῦ τοῦ μεγάλου, κακὼσ ἡ ἐν τῇ ςτεωάνῃ
τῆσ τοιαφτθσ ἐκκλθςίασ ἐπιγραωὴ μαρτυρεῖ, ἔχουςα οὕτωσ:
ἄλλοι μὲν βαςιλῆεσ ἐτιμιςαντο κανόντασ
ἀνζρασ, ὧν ἀνόνθτοσ ἔθν πόνοσ. ἡμζτεροσ δὲ
εὐςεβείθν ςκθπτοῦχοσ Ἰουςτινιανὸσ ἀζξων
΢ζργιον αἰγλιεντι δόμῳ κεράποντα γεραίρει
Χριςτοῦ παμμεδζοντοσ, τὸν οὐ πυρὸσ ἀτμὸσ ἀνάπτων,
οὐ ξίωοσ, οὐχ ἑτζρθ βαςάνων ἐτάραξεν ἀνάγκθ,
ἀλλὰ κεοῦ τζτλθκεν ὑπὲρ Χριςτοῖο δαμῆναι,
αἵματι κερδαίνων δόμον οὐρανόν. ἀλλ' ἐνὶ πᾶςι
κοιρανίθν βαςιλῆοσ ἀκοιμιτοιο ωυλάξοι,
καὶ κράτοσ αὐξιςειε κεοςτεωζοσ Θεοδϊρθσ,
ἧσ νόοσ εὐςεβείῃ ωαιδρφνεται, ἧσ πόνοσ αἰεὶ
ἀκτεάνων κρεπτῆρεσ ἀωειδζεσ εἰςὶν ἀγῶνεσ.

καὶ τὸν κεῖον δὲ τῶν ἀποςτόλων ναὸν τῆσ προτζρασ εὐπρεπείασ διαπεςόντα ἐρείςμαςι καὶ ταῖσ τῶν πεπονθκότων βοθκείαισ κατοχυρϊςασ
κῆκε νζον ἡβϊοντα κατὰ τὴν ποίθςιν. καὶ τὸν ἐν τῇ Πθγῇ δὲ τῆσ κεοτόκου ναὸν τὸ ἀρχαῖον ἀποβαλόντα κάλλοσ ἀνενεϊςατο. καὶ τὸν
ἕτερον τῆσ κεοτόκου ναόν, ὃσ τὸ ΢ίγμα κατονομάηεται, τζλεον ὑπὸ
ςειςμοῦ καταπεςόντα ἐκ βάκρων ἀνῳκοδόμθςε καὶ ἑδραῖον καὶ ὡραιότατον ἢ πρότερον ἀπειργάςατο. καὶ τὸν ἐν Αὐρθλιαναῖσ ΢τεωάνου
τοῦ πρωτομάρτυροσ ἄχρισ ἐδάωουσ καταπεςόντα ἐκ κεμελίων ἀνιγειρε. καὶ
τοὺσ δφο δὲ τοῦ βαπτιςτοῦ ςθκοὺσ ἔν τε τῇ ΢τροβιλαίᾳ καὶ Μακεδονιαναῖσ,
τὸν μὲν ἐκ βάκρων, τοῦ δὲ τὸ πλεῖςτον ἀνῳκοδόμθςε. καὶ τὸν τοῦ ἀποςτόλου δὲ Φιλίππου, καὶ τὸν πρὸσ ἑςπζραν αὐτοῦ κείμενον τοῦ εὐαγγελιςτοῦ
Λουκᾶ, πτῶμα πεςόντασ δεινὸν ἐκ βάκρων ἀνζκτιςεν. ἐπεποιιςατο δὲ

καὶ τὸ μζγα τζμενοσ Μωκίου τοῦ μάρτυροσ καὶ τὸ ἄδυτον τοφτου καταβλθκὲν ἄχρι γῆσ, ὡσ καὶ τὴν ἱερὰν κατεάξαι τράπεηαν, ἐπιμελείασ ἠξίωςε καὶ
τοῦ πτϊματοσ ἤγειρε. καὶ τὸν πλθςιάηοντα δὲ τοφτῳ Ἀνδρζου τοῦ πρωτοκλιτου ναὸν πεςόντα εἰσ τὸ ἀρχαῖον κάλλοσ ἀνιγαγε. καὶ τὸν τοῦ ἁγίου
Ῥωμανοῦ καὶ τὸν τῆσ ἁγίασ Ἄννθσ ἐν τῷ Δευτζρῳ καὶ τὸν τοῦ μεγαλομάρτυροσ Δθμθτρίου καὶ τὸν τοῦ μάρτυροσ Αἰμιλιανοῦ τὸν ἐν τῇ
Ῥάβδῳ ἐκ παλαιῶν νζουσ εἰργάςατο. ἐπὶ τοφτοισ καὶ τὸν τοῦ ἁγίου
Ναηαρίου καταπεςόντα ἀνζςτθςε. κἀν τοῖσ ἐμβόλοισ τοῦ Δομνίνου τὸν
τῆσ Χριςτοῦ ἀναςτάςεωσ καὶ Ἀναςταςίασ τῆσ μάρτυροσ περικαλλῆ
ναὸν ἐπιςκευάςασ ἐλάμπρυνε, λικίνθν ἀντὶ ξυλίνθσ τὴν ὀροωὴν ἐργαςά[Bas1.41.59] μενοσ. καὶ Πλάτωνοσ τοῦ μεγάλου ἐν μάρτυςι πεςόντα ἀνζςτθςε, καὶ τὸν
ἐγγίηοντα τοφτῳ τῶν καλλινίκων μαρτφρων ναὸν Ἑςπζρου τε καὶ Ζωῆσ
ἐπεποιιςατο. καὶ τὸν τοῦ μάρτυροσ Ἀκακίου ἐν τῷ Ἑπταςκάλῳ
πτῶςιν ἀπειλοῦντα ἐπιςκευάςασ τοῦ πτϊματοσ ἥρπαςε. παραπλθςίωσ
καὶ τὸν τοῦ προωιτου Ἠλιοῦ κατὰ τὸ Πετρίον λαμπρῶσ ἀνεκτιςατο.
ἀνιγειρε δὲ καὶ ἐκ καινῆσ ἐν ταῖσ βαςιλείοισ αὐλαῖσ εἰσ ὄνομα τοῦ δεςπότου
Χριςτοῦ καὶ τοῦ πρϊτου τῶν ἀγγζλων Μιχαὴλ καὶ Ἠλιοῦ τοῦ προωιτου. ἔτι δὲ καὶ τῆσ κεομιτοροσ καὶ Νικολάου τοῦ περιωνφμου ἐν ἱεράρχαισ
τὸν περικαλλῆ τουτονὶ ναόν, ὃν Νζαν ἐκκλθςίαν κατονομάηουςιν, εἰσ
εὐπρζπειαν καὶ κάλλοσ καὶ ὡραιότθτα μθδενὶ ἑτζρῳ ὑπερβολὴν ἢ ςφγκριςιν
καταλιμπάνοντα, προςόδουσ τε ἔταξεν ἱκανὰσ εἴσ τε ωωταγωγίαν καὶ
χρείαν τῶν δοξολογοφντων. καὶ τί δεῖ διεξιόντα ἐπὶ πλζον μθκφνειν;
αὐτὸ τὸ ἔργον τοῖσ κεωμζνοισ παρίςτθςι τὴν οἰκείαν καλλονὴν καὶ πολυτζλειαν. καὶ ἄλλουσ δὲ πολλοὺσ κείουσ ναοὺσ ἐντὸσ τοῦ παλατίου ἐδομιςατο,
εἰσ ὄνομα Ἠλιοῦ τοῦ προωιτου καὶ τοῦ μάρτυροσ Κλιμεντοσ καὶ τοῦ
ςωτῆροσ Χριςτοῦ καὶ τοῦ ἀποςτόλου Πζτρου καὶ τοῦ ἀρχιςτρατιγου,
ὧν τὴν ὡραιότθτα παραςτιςαςκαι ποιθτικὴ ἂν ἠτόνθςε μεγαλθγορία.
πολλὰ δὲ κἀν τοῖσ βαςιλείοισ ἀνζςτθςεν, ὡσ ἄν τισ εἴποι, βαςιλείων
βαςίλεια. ταῦτα δὲ ἀρικμεῖςκαι οὐκ ἀναγκαῖον. ἔργον δὲ τοφτου τοῦ
βαςιλζωσ καὶ ὁ λεγόμενοσ οἶκοσ τὰ Μάγγανα καὶ ὁ ἕτεροσ ὁ Νζοσ καλοφμενοσ. οὓσ ἀπὸ τοιαφτθσ κατεςκεφαςε προαιρζςεωσ. μὴ βουλόμενοσ γὰρ
τὰ δθμόςια πράγματα εἰσ οἰκείασ καταναλίςκειν χρείασ τοὺσ τοιοφτουσ
ἀνῳκοδόμθςεν οἴκουσ, καὶ προςόδουσ ἐκ γεωργίασ ἀπζταξεν αὐτοῖσ
ἱκανάσ, ἀω' ὧν ἡ βαςιλικὴ πανδαιςία αὐτοῦ τε καὶ τῶν ἀνὰ πᾶν ἔτοσ
ὑπ' αὐτοῦ κεκλθμζνων ἄωκονον καὶ δικαίαν τὴν χορθγίαν ἔμελλεν ἔχειν
ἀεί. ἐδομιςατο δὲ καὶ τὰ ἐν Πθγαῖσ παλάτια καὶ τὰ ἐν τοῖσ Ἱερείοισ
ἐκαλλωπίςατο, ἀνακακάρασ καὶ τὴν ἀπογαιωκεῖςαν κινςτζρναν, ἣν
Ἡράκλειοσ ὁ βαςιλεὺσ προςχϊςασ παράδειςον ωυτῶν καὶ λαχάνων
εἰργάςατο. ὅπερ ἐποίθςε καὶ ἐν ταῖσ οὔςαισ ἐντὸσ τοῦ παλατίου, τῇ
τε πρὸ τῆσ Μαγναφρασ καὶ τῇ μεταξὺ Ἰουςτινιανοῦ τρικλίνου καὶ τοῦ
Λαυςιακοῦ. ὁ γὰρ εἰρθμζνοσ βαςιλεὺσ Ἡράκλειοσ παρὰ ΢τεωάνου τοῦ
ωιλοςόωου μακϊν, τὴν γζνεςιν αὐτοῦ πολυπραγμονιςαντοσ, ὡσ ἐξ ὕδατοσ αὐτὸν δεῖ τελευτᾶν, τὰσ τῶν κινςτερνῶν, ὡσ εἴρθται, προςχϊςεισ
εἰργάςατο. τὰ ἐν τοῖσ Ἱερείοισ ἀποκακάρασ βαςίλεια εἰσ τὸ ἀρχαῖον
ςχῆμα ἀνιγαγε, καὶ ἀντὶ παραδείςου δοχεῖον ἀπειργάςατο ὕδατοσ
ἀωκόνου καὶ διειδοῦσ. ἐδείματο δὲ κἀν τῷ ωόρῳ ναὸν περικαλλζςτατον
ἐπ' ὀνόματι τῆσ κεοτόκου, ὡσ ἂν ἔχοιεν αὐτὸν οἱ πραγματευόμενοι
οἶκον προςευχῆσ, ὁπότε ταῖσ πραγματείαισ ἐμβραδφνωςι. καὶ τὸν τοῦ
ἁγίου Φωκᾶ δὲ ναὸν ἐν τῷ ΢τενῷ ἐπιςκευάςασ καὶ καλλωπίςασ οἰκθτιριον μοναχῶν ἀπετζλεςε, τάξασ προςόδουσ ἱκανὰσ εἰσ διάρκειαν τῶν ἐν
αὐτῷ ἀςκουμζνων. ἀνεκαίνιςε δὲ καὶ τὸν μζγαν τοῦ ἀρχιςτρατιγου ναὸν

τὸν ἐν τῷ ΢ωςκενίῳ ἤδθ καταπεςόντα, καὶ εἰσ τὸ ωαινόμενον κάλλοσ
μετιγαγε.
[Bas1.42] Πολλοὺσ δὲ καὶ τῶν Ἰουδαίων δωρεῶν ἐπαγγελίαισ καὶ δόςεςι
καὶ δϊρων ἀνταλλαγαῖσ τοῦ κείου κατθξίωςε βαπτίςματοσ. καὶ τὸ τῶν
Βουλγάρων δὲ γζνοσ ἀρτιπαγὲσ ὂν πρὸσ κεοςζβειαν μοναχῶν ἀποςτολῇ
εὐλαβῶν καὶ ἱερζων ἀρετῇ κεκοςμθμζνων ἐβεβαίωςε πρὸσ τὴν πίςτιν. καὶ
τοῖσ Ῥῶσ δὲ ςυμβάςεισ κζμενοσ ἐν μετοχῇ γενζςκαι τοῦ ςωτθρίου βαπτίςματοσ αἴτιοσ γζγονε, πεμωκζντοσ αὐτοῖσ καὶ ἀρχιερζωσ.
[Bas1.43] Ἀλλ' ἄξιον διθγιςαςκαι καὶ τὸ γεγονὸσ καῦμα παρὰ τοῦ
πεμωκζντοσ ἀρχιερζωσ. ἔτι γὰρ τῇ δειςιδαιμονίᾳ κατεχόμενοσ αὐτόσ τε ὁ
ἄρχων καὶ οἱ μεγιςτᾶνεσ αὐτοῦ καὶ τὸ ἅπαν ἔκνοσ, καὶ ςκοποφμενοι περί
τε τῆσ πρῴθν αὐτῶν κρθςκείασ καὶ τῆσ τῶν Χριςτιανῶν πίςτεωσ,
εἰςκαλοῦςι τὸν ἄρτι πρὸσ αὐτοὺσ ωοιτιςαντα ἀρχιερζα. ὃν ὁ ἄρχων
ἐπθρϊτα, τίνα τὰ παρ' αὐτοῦ καταγγελλόμενα καὶ αὐτοῖσ διδάςκεςκαι
μζλλοντα. τοῦ δὲ τὴν ἱερὰν τοῦ κείου εὐαγγελίου προτείναντοσ βίβλον,
καί τινα καφματα ἐξθγουμζνου τῶν ὑπὸ τοῦ κεοῦ ἐν τῇ ἀνκρωπίνῃ
ἐπιδθμίᾳ τερατουργθκζντων, ’εἰ μι τι τῶν ὁμοίων τὸ πλῆκοσ‘, ἔωθ,
’τῶν Ῥῶσ καὶ ἡμεῖσ κεαςόμεκα, καὶ μάλιςτα, ὁποῖον λζγεισ ἐν τῇ καμίνῳ
τῶν τριῶν παίδων γενζςκαι, οὐκ ἄν ςοι ὅλωσ πιςτεφςωμεν.‘ ὁ δὲ τῷ
ἀψευδεῖ πιςτεφςασ λόγῳ τοῦ εἰπόντοσ ὅτι· ’ὃ ἂν αἰτιςθτε ἐν τῷ ὀνόματί
μου, λιψεςκε,‘ καὶ ’ὁ πιςτεφων εἰσ ἐμὲ τὰ ἔργα, ἃ ἐγὼ ποιῶ, καὶ αὐτὸσ
ποιιςει, καὶ μείηονα τοφτων ποιιςει‘, ἔωθ πρὸσ αὐτοφσ· ’εἰ καὶ μὴ ἔξεςτιν
ἐκπειράηειν κφριον τὸν κεόν, ὅμωσ, εἰ ἐκ ψυχῆσ διεγνϊκατε προςελκεῖν
τῷ κεῷ, αἰτιςαςκε, ὅπερ βοφλεςκε, καὶ ποιιςει τοῦτο πάντωσ διὰ τὴν
πίςτιν ὑμῶν ὁ κεόσ, κἂν ἡμεῖσ ἐςμεν ἐλάχιςτοι καὶ ἀνάξιοι‘. οἱ δὲ εὐκζωσ
ᾐτιςαντο τὴν τοῦ κείου εὐαγγελίου πυκτίδα ἐν τῇ παρ' αὐτῶν ἀναωκείςῃ ῥιωῆναι πυρκαϊᾷ, καὶ εἰ ἀβλαβὴσ αὕτθ τθρθκείθ, προςελκεῖν καὶ
αὐτοὺσ τῷ παρ' αὐτοῦ κθρυςςομζνῳ κεῷ. ἔδοξε ταῦτα, καὶ τοῦ ἱερζωσ
πρὸσ κεὸν τοὺσ ὀωκαλμοὺσ καὶ τὰσ χεῖρασ ἐπάραντοσ καί· ’δόξαςόν ςου τὸ
ἅγιον ὄνομα, Ἰθςοῦ Χριςτζ, ὁ κεὸσ ἡμῶν‘ εἰπόντοσ, ἐν ὀωκαλμοῖσ τοῦ
ἔκνουσ τουτουῒ ἐρρίωθ εἰσ τὴν κάμινον ἡ τοῦ ἁγίου εὐαγγελίου βίβλοσ.
ἐω' ὥρασ δὲ ἱκανὰσ τῆσ καμίνου ἐκκαιομζνθσ, εἶτα καὶ τζλεον μαρανκείςθσ,
εὑρζκθ τὸ ἱερὸν πυκτίον διαμεῖναν ἀπακὲσ καὶ ἀλϊβθτον, μθδεμίαν ὑπὸ
τοῦ πυρὸσ δεξάμενον λφμθν. ὅπερ ἰδόντεσ οἱ βάρβαροι, καὶ τῷ μεγζκει
καταπλαγζντεσ τοῦ καφματοσ, ἀνενδοιάςτωσ πρὸσ τὸ βάπτιςμα θὐτομόλουν.
[Bas1.44] Κατὰ τοῦτον τὸν χρόνον Κωνςταντῖνοσ ὁ πρεςβφτεροσ τῶν τοῦ
βαςιλζωσ υἱῶν τὸν βίον ἐξζλιπε νόςῳ πυρεκτικῇ, πζνκοσ ἀμφκθτον
καταλιπὼν τῷ πατρί· ἀλλὰ τοῦτο μὲν ὁ βαςιλεὺσ πράωσ ἤνεγκε, παρεμυκιςατο δὲ τὴν ςφηυγον καὶ τὰ τζκνα.
[Bas1.45] Ἐναγόμενοσ δὲ παρὰ τῶν προϊςταμζνων τοῦ δθμοςίου ὁ βαςιλεὺσ
ἐπόπτασ εἰσ τὰ κζματα ἐκπζμψαι, ὡσ ἂν δυναμζνων ἐκ τοφτου τῶν δθμοςίων
ςυντελειῶν ἐπιδοῦναι, προςποιθςάμενοσ ἀποδζχεςκαι τὴν ὑπόμνθςιν,
ἐκλζξαςκαι καὶ εὐτρεπίςαι προςζταξε, καὶ αὐτῷ προςαγαγεῖν τοὺσ
μζλλοντασ τὸ τοιοῦτον ἔργον ἐπιτελζςαι καλῶσ. ἐπιλεξάμενοσ δ' ὁ
γενικόσ, οὓσ ἐδόκει διακονῆςαι πρὸσ τὸ τοιοῦτον ἔργον ὀρκῶσ, καὶ τὰσ
τῶν ἐκλεγζντων προςθγορίασ εἰςαγαγϊν, πολλῆσ ἐνομίςκθ μζμψεωσ
ἄξιοσ, εἰ τοιοφτουσ οἴοιτο λειτουργοὺσ ἔςεςκαι ἀξίουσ πρὸσ τοιοῦτον
λειτοφργθμα. τοῦ δὲ μὴ ἔχειν κρείττονασ ἀνκυπενεγκόντοσ ἐν ὅλῳ τῷ
πολιτεφματι, ὑπολαβὼν ὁ βαςιλεφσ· ’τὸ τῆσ προκειμζνθσ διακονίασ ἔργον
τοιοῦτον παρ' ἐμοὶ κρίνεται, ὥςτε, εἴπερ οἷόν τε ἦν, αὐτὸν ἐμὲ πρὸσ τὴν

τοφτου διοίκθςιν ἐξελκεῖν. ἐπεὶ δὲ τοῦτό ἐςτι καὶ ἀπρεπὲσ καὶ ἀδφνατον,
ἐξ ἀνάγκθσ ἐπὶ τοῖσ δυςὶ τῆσ πολιτείασ μαγίςτροισ, οἳ καὶ χρόνῳ καὶ
πείρᾳ καὶ ταῖσ πολλαῖσ ἐν τῷ μακρῷ βίῳ τῶν πολιτικῶν ἀρχῶν διοικιςεςιν, ἐν αἷσ ἐξθτάςκθςαν, ἀκίβδθλον καὶ κακαρὸν τῆσ ἀρετῆσ ἐξενθνόχαςι
τὸ δοκίμιον, τὰσ ἐλπίδασ ςαλεφων, καὶ τὴν διακονίαν ὑπὸ τοφτων
ἀνυςκῆναι δεόντωσ καρρῶ. ἀπελκὼν οὖν‘, ωθςίν, ’αὐτὸσ ςὺ ἀπάγγειλον
αὐτοῖσ τὸ τῆσ διακονίασ εἶδοσ καὶ τὸ κζλθμα τὸ ἐμόν. καὶ βουλομζνων
ἐξελκεῖν ἐπευδοκῶ καὶ αὐτόσ.‘ ὡσ δ' ἀκοφςαντεσ οἱ ἄνδρεσ ἦλκον εἰσ
ἔκπλθξιν, καὶ τὸ γῆρασ ἀνκ' ἱκετθρίασ προὐβάλλοντο καὶ τοὺσ προθγθςαμζνουσ ὑπὲρ τοῦ πολιτεφματοσ κόπουσ, καὶ παρενεχκῆναι ἐξ αὐτῶν τὴν
[Bas1.45.22] τοιαφτθν ὑπθρεςίαν ἱκζτευςαν, ὑπζςτρεψεν ἄπρακτοσ ὁ πεμωκεὶσ καὶ
τῷ βαςιλεῖ τὰ παρ' ἐκείνων λαλθκζντα ἀπιγγειλεν. ἅπερ ἀκοφςασ· ’εἰ
τὸ ἐμὲ ἐξελκεῖν δοκεῖ εἶναι ἀδφνατον, παραιτοῦνται δὲ τὴν ὑπουργίαν καὶ
οἱ λαμπρότατοι μάγιςτροι, οὐδζνα ἔχων τοῦ πράγματοσ διοικθτὴν
ἀξιόχρεων καταλειωκῆναι τοῦτο ἀνεπίςκεπτον βοφλομαι. κρεῖττον γάρ‘,
ωθςί, ’παρακερδαίνειν τινὰσ ἀπὸ τῶν τοῦ δθμοςίου μὴ καλῶσ, ἢ κακῶσ
ὑποπτεφειν ηθμίαν ὑποςτῆναί τινα ἐπιτρίβουςαν αὐτὸν καὶ ςυμπνίγουςαν. καὶ διὰ τοῦτο πάντα τὸν τῆσ αὐτοκρατορίασ αὐτοῦ χρόνον
ἔμεινεν ἀνεξίςωτοσ, ἢ ωάναι μᾶλλον, ἐλεφκεροσ καὶ ἀδιάπρακτοσ ὁ ὑπὸ
τὴν Ῥωμαϊκὴν ἐξουςίαν ἅπασ τῶν ὅλων κεμάτων λαόσ.
[Bas1.46] Σοῦ πρεςβυτζρου δὲ τῶν υἱῶν τοῦ βαςιλζωσ Κωνςταντίνου, ὡσ
εἴπομεν, τὸν βίον μετθμειωότοσ, καὶ τοῦ ωίλτρου καὶ τῶν ἐλπίδων ἐπὶ
τὸν δεφτερον υἱὸν Λζοντα μεταπεςόντων, δεινῶσ ὁ ωκόνοσ ὁπλίηεται
κατ' αὐτοῦ. καὶ ὅπωσ, τὰ ἑπόμενα δθλϊςει τρανότερον. μοναχὸσ ἦν τισ
τῶν πάνυ ωιλουμζνων καὶ πιςτευομζνων Βαςιλείῳ τῷ βαςιλεῖ, ἦν δὲ
καὶ ἱερεφσ, ὃν ΢ανδαβαρθνὸν κατωνόμαηον. ὃσ εἰ καὶ παρὰ τοῦ βαςιλζωσ
ἐςτζργετο, ἀλλ' οὐκ εἶχε παρὰ τοῖσ ἄλλοισ δόξαν χρθςτιν, καὶ διὰ τοῦτο
πολλάκισ καὶ παρὰ Λζοντοσ τοῦ υἱοῦ τοῦ βαςιλζωσ διεκωμῳδεῖτο, ὡσ
ἀπατεὼν καὶ γόθσ καὶ τὸν βαςιλζα τῶν κακθκόντων ἐξάγων λογιςμῶν
καὶ εἰσ ἃ μὴ δεῖ παραςφρων. ὑω' ὧν δακνόμενοσ ἐκεῖνοσ τὴν ψυχὴν καὶ
ἀνταμφναςκαι ςπεφδων τὸν λυποῦντα ωιλίαν ὑποκρίνεται πρὸσ τὸν
Λζοντα, καί ποτζ ωθςι πρὸσ αὐτόν· ‘ἵνα τί, ὦ βαςιλεῦ, νεανίασ ἤδθ ὢν καὶ
παρὰ τῷ πατρί ςου ωιλοφμενοσ, μὴ ἐπιωζρῃ ῥομωαίαν, ἢ μάχαιραν,
ὅταν κατ' ἀγροὺσ ςυνιππάηῃ ςου τῷ πατρί, ἵνα καὶ αὐτῷ, εἰ κατὰ κθρίου
χρείαν ςχῇ, ἐπιδίδωσ; καὶ εἴ τι λακραῖον πολλάκισ κατ' αὐτοῦ ἐπιβοφλευμα γζνθται, μὴ ἄνοπλοσ εὑρεκῇσ, ἀλλ' ἔχῃσ τι, μεκ' ὅτου δυνιςῃ τοὺσ
πατρικοὺσ ἐχκροὺσ ἀνταμφναςκαι;’ οὐχ ὑπειδόμενοσ δὲ τὸν δόλον ὁ
Λζων, οὐδὲ ςυννοιςασ τὴν μθχανὴν δζχεται τὴν ςυμβουλιν, καὶ μάχαιραν
ἐντὸσ τοῦ ὑποδιματοσ ἐπιωζρεςκαι πείκεται. γνοὺσ δὲ ὁ ΢ανδαβαρθνὸσ
εἰσ ἔργον χωριςαςαν τὴν αὐτοῦ ςκευωρίαν, πρόςειςι τῷ βαςιλεῖ καί
ωθςι· ‘γνωςτόν ςοι ἔςτω, ὦ βαςιλεῦ, ὡσ ἐπιβουλεφει τῇ ηωῇ ςου ὁ ςὸσ
υἱόσ. καὶ εἰ ἀπιςτεῖσ, ὅταν κατὰ κιραν ἐξίῃσ, κζλευςον περιαιρεκῆναι τὰ
πζδιλα τῶν ποδῶν αὐτοῦ καὶ εἰ εὑρεκείθ ξίωοσ ἐπιωερόμενοσ, ἔςται πάντωσ
ἡ ἐμὴ ςυμβουλὴ ςυμωζρουςα.’ ἐλζχκθ ταῦτα, ἔξοδοσ κατθγγζλκθ βαςιλικι, ςυνεξῆλκεν ἅπαν τὸ εἰωκόσ, ἔξειςι καὶ Λζων ὁ τοῦ βαςιλζωσ υἱόσ. καὶ
κατά τινα τόπον γενόμενοσ ὁ βαςιλεὺσ προςποιεῖται χρείαν ἔχειν
μαχαίρασ, καὶ ἐπεηιτει ταφτθν μετ' ἐπιτάςεωσ. μθδὲν οὖν τῶν ὑπονοουμζνων τῷ πατρὶ προειδόμενοσ ὁ υἱόσ, ἀπονιρωσ ἐωελκυςάμενοσ, ἣν
ἐπεωζρετο μάχαιραν ἐπιδίδωςι τῷ πατρί. τοφτου γενομζνου αἱ μὲν τοῦ
΢ανδαβαρθνοῦ προςαγγελίαι εὐκὺσ ἐπιςτεφοντο, αἱ δὲ παρὰ τοῦ Λζοντοσ
ἀπολογίαι μάταιοι καὶ κεναί. ὑποςτρζψασ οὖν ὁ βαςιλεὺσ εἰσ τὰ βαςίλεια

πρὸσ ὀργὴν κατὰ τοῦ υἱοῦ διανίςταται, καὶ ἔν τινι τῶν βαςιλείων οἴκων,
ὃσ Μαργαρίτθσ κατονομάηεται, ἔμωρουρον τοῦτον πεποίθκεν, ἀωαιρεῖται
δὲ καὶ τὰ τῆσ βαςιλείασ παράςθμα. διθρεκίηετο δὲ παρὰ τοῦ ΢ανδαβαρθνοῦ καὶ τοὺσ λφχνουσ ἀποςβζςαι τῶν ὀωκαλμῶν αὐτοῦ. ἀλλὰ τοῦτο
μὲν ἐκωλφκθ ποιῆςαι ὑπὸ τοῦ πατριάρχου καὶ τῆσ ςυγκλιτου βουλῆσ,
τῆσ εἱρκτῆσ δὲ ὅμωσ εἶχεν ἐντόσ. χρόνου δὲ παραδραμόντοσ ςυχνοῦ καὶ
πολλάκισ τῆσ ςυγκλιτου βουλθκείςθσ διαπρεςβεφςαςκαι περὶ τοφτου,
καὶ κατ' ἄλλθν καὶ ἄλλθν αἰτίαν ἄλλωσ καὶ ἄλλωσ κωλυομζνθσ πρόωαςισ
δίδοται εὔλογοσ, ἐξ ἧσ ὡδθγικθςαν εἰσ τὸ κατανφςαι τὰ ςπουδαηόμενα. ηῷον ἦν τι πτθνὸν ἐν κλωβῷ κατὰ τὰ βαςίλεια αἰωροφμενον πρὸσ
κζαν καὶ τζρψιν τῶν κεωμζνων καὶ ἀκουόντων (ψιττακὸσ ὄνομα τῷ
ηῴῳ), μιμθλὸν καὶ πολφωωνον. ὅπερ, εἴτε πρόσ τινων διδαχκζν, εἴτ'
ἄλλωσ πωσ ἐξ αὐτομάτου πολλάκισ ‘αἲ αἲ κῦρι Λζον’ ἐωκζγγετο. εὐωχίασ
δζ ποτε τελουμζνθσ τῷ βαςιλεῖ καὶ τῶν πρϊτων τῆσ βουλῆσ ςυνεςτιωμζνων αὐτῷ, καὶ τοῦ ὄρνικοσ πολλάκισ ωκεγγομζνου τὸ προρρθκζν,
ἐπιςτυγνάςαντεσ οἱ δαιτυμόνεσ τῆσ εὐωχίασ ἐπαφςαντο καὶ ἐπὶ
ςυννοίασ ἐκάκθντο. οἷςπερ προςςχὼν ὁ βαςιλεὺσ τὴν αἰτίαν τῆσ ἀποχῆσ
τῶν βρωμάτων ἐπιρετο. οἱ δὲ δακρφων ὑποπλθςκζντεσ τοὺσ ὀωκαλμοφσ·
‘τίνα, ὦ δζςποτα’, εἶπον, ‘βρῶςιν ωαγοφμεκα, οὕτωσ ὑπὸ τῆσ ωωνῆσ
τοῦ ἀλόγου τοφτου ὀνειδιηόμενοι, δοκοῦντεσ ἡμεῖσ λογικοί τε καὶ ωιλοδζςποτοι, ὅτι αὐτὸ μὲν τὸ ἄλογον ηῷον τὸν οἰκεῖον ἀνακαλεῖται
δεςπότθν, ἡμεῖσ δὲ τρυωῶντεσ λικθν τοῦ μθδὲν ἀδικιςαντοσ ἐλάβομεν
δεςπότου. εἰ μὲν γὰρ ἀδικῶν ἐλζγχεται καὶ κατὰ τοῦ πατρὸσ εὐτρεπίςασ
τὴν δεξιάν, αὐτόχειρεσ ἡμεῖσ τοφτου γενθςόμεκα πάντεσ, τοῦ αἵματοσ
αὐτοῦ μὴ λαμβάνοντεσ κόρον. εἰ δ' ἐω' οἷσ ἐνεκλικθ διαωεφγει τὸν ἔλεγχον,
μζχρι τίνοσ ἡ ςυκοωάντισ γλῶςςα κατ' αὐτοῦ δυναμοῦται;’ μαλαχκεὶσ
οὖν τοῖσ τοιοφτοισ λόγοισ ὁ βαςιλεὺσ τότε μὲν κακεςκῆναι τοφτουσ
προςζταξε, ςκοπῆςαι δ' αὐτὸσ περὶ τοῦ πράγματοσ ἐπθγγείλατο. μετ'
οὐ πολὺ δὲ πρὸσ τὴν ωφςιν ἐπανελκὼν ἐξάγει τε τῆσ ωρουρᾶσ καὶ εἰσ ὄψιν
ἄγει τὸν υἱὸν καὶ τὴν πζνκιμον ἀμείβει ςτολὴν καὶ τὸ περιττὸν τῆσ ἐν
τῇ λφπῃ τραωείςθσ κόμθσ περιαιρεῖ καὶ τὴν προτζραν τῆσ βαςιλείασ
τιμὴν ἀποδίδωςιν.
[Bas1.47] Οὐ πολὺ τὸ ἐν μζςῳ, καὶ διαρροίασ νόςῳ ἁλίςκεται, καὶ κατὰ
μικρὸν τῇ τοιαφτῃ τθκεδόνι κατεμαραίνετο. διακεὶσ δ', ὡσ ἐδόκει, τὰ τῆσ
βαςιλείασ, καὶ τὸν κλθρονόμον καὶ διάδοχον γνϊριμον ποιθςάμενοσ τὸν
βίον ἀπζλιπε, ςυμβαςιλεφςασ μὲν τῷ πρὸ αὐτοῦ Μιχαὴλ χρόνον ἕνα,
ἑτζροισ δὲ ἐννεακαίδεκα χρόνοισ περὶ τὴν αὐτοκράτορα τῆσ βαςιλείασ
ἐνδιαπρζψασ ἀρχιν. διαδζχεται δὲ τὴν ὅλθν τῆσ ἐξουςίασ ἀρχὴν Λζων
ὁ κακ' ἡλικίαν πρῶτοσ τῶν περιόντων υἱῶν.
[Leo6.t] ΛΕΩΝ Ο ΦΙΛΟ΢ΟΦΟ΢
[Leo6.1] Λζων δὲ τῶν ὅλων γενόμενοσ κφριοσ, τῶν ἄλλων τῶν ςυμβαλλομζνων τῷ πολιτεφματι ὀλίγα ἢ τὸ παράπαν μὴ ωροντίςασ, τῷ κυμῷ δὲ
ςωαδᾴηων, καὶ τὴν παρὰ τοῦ ΢ανδαβαρθνοῦ κατ' αὐτοῦ ςυςτᾶςαν
ςκευωρίαν ἔναυλον ἔχων, εὐκὺσ διαναςτῆναι ἔκρινε πρὸσ ἐκδίκθςιν,
προκαταςτθςάμενοσ εὐλογοωανεῖσ αἰτίασ, ὡσ ἂν δόξειε τὰ πραττόμενα
μετ' εὐλόγου πράττεςκαι ἀωορμῆσ, καὶ τὰ ἐμπόδια ἐκ μζςου περιελϊν.
εἰδὼσ γάρ, ὡσ οὐκ ἄν τι δυνθκείθ ωλαῦρον ἐνδείξαςκαι κατὰ τοῦ ΢ανδαβαρθνοῦ, Φωτίου τὸν πατριαρχικὸν ἰκφνοντοσ κρόνον· προςτιςεςκαι
γὰρ αὐτοῦ γενναιότερον καὶ ἀντιλιψεςκαι ὑπετόπαςε, καὶ μὴ ςυγχωρῆςαι τυραννικόν τι πακεῖν. καὶ γὰρ δὴ καὶ ἐωζρετο λόγοσ, ὡσ αὐτὸσ ὁ
Φϊτιοσ οἰκείῳ ςυγγενεῖ μνθςτευόμενοσ τὴν βαςιλείαν καὶ τῷ ΢ανδα-

βαρθνῷ κοινολογθςάμενοσ, καὶ δόξαν ἀμωοῖν μὴ ἄλλωσ ἐπιτυχεῖν τοῦ
ἐωετοῦ, εἰ μὴ ὁ Λζων ἐκποδὼν γζνοιτο, τὴν προειρθμζνθν ἔρραψαν κατ'
αὐτοῦ ςυκοωαντίαν. τοῦτον οὖν ἔγνω πρῶτον μετακινῆςαι τοῦ κρόνου,
καὶ ταχζωσ ἐκπζμψασ τὸν μάγιςτρον Ἀνδρζαν τὸν ςτρατθλάτθν, ἅμα
τῷ μαγίςτρῳ Ἰωάννῃ καὶ γεγονότι λογοκζτῃ τοῦ δρόμου τῷ Ἁγιοπολίτῃ, κατὰ τὴν μεγάλθν ἐκκλθςίαν ἀνελκεῖν ἐν τῷ ἄμβωνι τῆσ ἐκκλθςίασ προςζταξε, καὶ τὰσ τοῦ πατριάρχου Φωτίου αἰτίασ πάντων εἰσ
ἐπικοον ἀναγνόντασ τοῦ κρόνου τοῦτον καταγαγεῖν, κἀν τῇ τῶν
Ἁρμονιανῶν περιορίςαι μονῇ. κατὰ πόδασ δὲ ΢τζωανον ςφγκελλον, τὸν
ἑαυτοῦ ἀδελωόν, ὁ βαςιλεὺσ πατριάρχθν προβάλλεται, ὅτι μὴ τοῖσ
ηῶςιν ἠρικμεῖτο ὁ Ἡρακλείασ, ὑπὸ Θεοωάνουσ χειροτονθκζντα τοῦ
[Leo6.1.23] πρωτοκρόνου. πζμψασ δὲ διὰ ταχζων εἰσ τὴν Εὐχάϊτα, τὸν ΢ανδαβαρθνὸν
Θεόδωρον τὴν εἰρθμζνθν ἐκκλθςίαν πθδαλιουχοῦντα εἰςαγαγεῖν ὡσ
αὐτὸν προςζταξεν.
[Leo6.2] Ἐν ᾧ δὲ ταῦτα ἐπράττετο, τὸν ςτρατθλάτθν Ἀνδρζαν καὶ ἄλλουσ
ςυγκλθτικοὺσ πολλοὺσ εἰσ τὸ ἐν Χρυςοπόλει τοῦ Φιλιππικοῦ μοναςτιριον
ἐκπζμψασ μετὰ κλιρου καὶ κθρῶν καὶ λαμπάδων καὶ ἀρωμάτων ἐξαγαγεῖν
τοῦ τάωου τὸν ἀναιρεκζντα βαςιλζα Μιχαὴλ διωρίςατο, ἐν κυπαριςςίνῳ
τε λάρνακι κατακεῖναι, καὶ ἐντίμωσ καὶ βαςιλικῶσ περιςτείλαντασ ἐν
τῇ πόλει εἰςαγαγεῖν κἀκεῖκεν μετὰ ᾠδῶν καὶ ὕμνων ἄχρι τοῦ ναοῦ τῶν
ἁγίων ἀποςτόλων προπζμψαι, ἑπομζνων ἐκεῖςε καὶ τῶν τοῦ βαςιλζωσ
ἀδελωῶν Ἀλεξάνδρου καὶ ΢τεωάνου τοῦ πατριάρχου, καὶ ἐν λάρνακι
κατακεῖναι μαρμαρίνῃ. ὃ καὶ ἐγζνετο.
[Leo6.3] Προεβάλλετο δὲ καὶ ΢τυλιανὸν τὸν Ζαουτηᾶν μάγιςτρον καὶ
λογοκζτθν τοῦ δρόμου. ἤδθ γὰρ ἤρξατο πλθςιάηειν τῇ αὐτοῦ κυγατρί,
ηϊςθσ ἔτι τῆσ κατὰ νόμουσ ςυνεηευγμζνθσ αὐτῷ γυναικὸσ τῆσ αὐγοφςτθσ
Θεοωανοῦσ, ἀκουοφςθσ καὶ βλεποφςθσ τὰ γινόμενα, καὶ μθδαμῶσ τῷ τῆσ
ηθλοτυπίασ πάκει ἀναωλεχκείςθσ ποτζ.
[Leo6.4] Κατὰ πόδασ δὲ παρελιωκθ παρὰ τῶν Ἀγαρθνῶν καὶ ἡ κατὰ τὸ
Χαρςιανὸν διακειμζνθ πόλισ ἡ Ὑψθλι, καὶ ᾐχμαλωτίςκθ ἅπασ ὁ ἐν αὐτῇ
λαόσ.
[Leo6.5] Ἐγζνετο δὲ καὶ ἐμπρθςμὸσ κατὰ τὸ μεςθμβρινὸν μζροσ τῆσ πόλεωσ,
ἐν τῇ λεγομζνῃ ΢ιδθρᾷ. ἔργον δὲ τοφτου γζγονε καὶ ὁ ναὸσ τοῦ ἁγίου
ἀποςτόλου Θωμᾶ, ὃν τεωρωκζντα καὶ αἰκάλθν γενόμενον ὁ βαςιλεὺσ
αὖκισ πολυτελῶσ ἀνεκαίνιςεν.
[Leo6.6] Εἰςιχκθ δὲ καὶ ὁ ΢ανδαβαρθνὸσ εἰσ τὴν πόλιν, καὶ ὑπζκεντο τῷ
βαςιλεῖ Ἀνδρζασ ὁ ςτρατθλάτθσ καὶ ΢τζωανοσ μάγιςτροσ, οἱ πολλὰ
παρὰ τοῦ ΢ανδαβαρθνοῦ πρὸσ Βαςίλειον τὸν βαςιλζα διαβλθκζντεσ,
ἐξετάςαι τὰ τῆσ γενομζνθσ κατ' αὐτοῦ τοῦ βαςιλζωσ γραωῆσ. διεβεβαιοῦντο
δὲ καὶ δυνατὸν εἶναι ἐξελεγχκῆναι, ὡσ βουλόμενοι Φϊτιόσ τε ὁ πατριάρχθσ
καὶ αὐτὸσ ὁ ΢ανδαβαρθνόσ τινα τῶν τοῦ Φωτίου ςυγγενῶν εἰσ τὴν
βαςιλείαν ἀναγαγεῖν τὸ μελετθκὲν ὑπεκρίναντο δρᾶμα. πεμωκζντεσ οὖν
τινεσ πρὸσ βαςιλζωσ ἀγαγεῖν τόν τε Φϊτιον καὶ τὸν ΢ανδαβαρθνὸν ἐν
τοῖσ παλατίοισ τῶν Πθγῶν ἐκελεφςκθςαν, ἰδίᾳ μζντοι ὥριςτο ωρουρεῖςκαι ἑκάτερον. ἐξεταςταὶ δὲ καὶ διαγνϊμονεσ τῶν κατ' αὐτῶν κινουμζνων αὐτόσ τε ὁ ςτρατθλάτθσ ἐπζμωκθ Ἀνδρζασ καὶ ὁ μάγιςτροσ
΢τζωανοσ καὶ ὁ μάγιςτροσ ὁ Ἁγιοπολίτθσ καὶ Κρατερὸσ καὶ Γοῦβερ οἱ
πατρίκιοι. ἀγαγόντεσ οὖν τὸν πατριάρχθν Φϊτιον καὶ ἐντίμωσ ἐπὶ
κρόνου κακίςαντεσ, καὶ αὐτοὶ κακεςκζντεσ, τὴν ἐξζταςιν ἐποιοῦντο. καί
ωθςιν ὁ ςτρατθλάτθσ πρὸσ τὸν πατριάρχθν· ‘γνωρίηεισ, ὦ δζςποτα, τὸν
μοναχὸν Θεόδωρον;’ ὁ δὲ· ‘μοναχοὺσ οἶδα Θεοδϊρουσ πολλοφσ. ποῖον δὲ

Θεόδωρον λζγεισ, οὐκ οἶδα.’ τοῦ δὲ Ἀνδρζου προςκεμζνου τὴν τοῦ
΢ανδαβαρθνοῦ προςθγορίαν, ὁ πατριάρχθσ· ‘γινϊςκω’, ἔωθ, ‘τὸν ἄνδρα,
ἐπίςκοπον τῶν Εὐχαΐτων ὑπάρχοντα.’ ἐνεχκζντοσ δὲ καὶ τοῦ ΢ανδαβαρθνοῦ ωθςι πρὸσ αὐτὸν ὁ Ἀνδρζασ· ‘ὁ βαςιλεφσ ςοι δθλοῖ, ποῦ εἰςὶ τὰ
χριματα καὶ τὰ πράγματα τῆσ βαςιλείασ μου;’ ὁ δὲ ὑπολαβϊν· ‘παρ'
ἐκείνοισ, οἷσ δζδωκε ταῦτα ὁ κατὰ τὴν ἡμζραν βαςιλεφσ. ἐπεὶ δὲ νῦν
ἐπιηθτεῖ ταῦτα ὁ ἄρτι κρατῶν, ἐξουςίαν ἔχει καὶ ηθτεῖν ταῦτα καὶ
λαμβάνειν.’ καὶ ὁ Ἀνδρζασ· ‘εἰπὲ τζωσ, ςὺ τίνα ἐβουλεφου βαςιλζα
ποιῆςαι, τῷ πατρὶ τοῦ βαςιλζωσ ὑποτικεὶσ τοῦ οἰκείου παιδὸσ ἐξορφξαι
τοὺσ ὀωκαλμοφσ; ςὸν ςυγγενῆ, ἢ τοῦ πατριάρχου;’ ὁ δὲ ἐξϊμνυτο
μθδζν, ὧν κατθγορεῖται, εἰδζναι. καί ωθςιν ὁ μάγιςτροσ ΢τζωανοσ· ‘εἶτα,
ὦ πολφτροπε καὶ μθχανορράωε, πῶσ ἐμινυςασ τῷ βαςιλεῖ ἐξελζγξειν
περὶ τοφτου τὸν πατριάρχθν;’ καὶ ὅσ, ὡσ ἤκουςε τοφτου τοῦ λόγου,
εὐκζωσ ἐπιλαμβάνεται τῶν τοῦ πατριάρχου ποδῶν, ‘ὁρκίηω ςε, δζςποτα,
κατὰ τοῦ κεοῦ’, λζγων, ‘πρότερόν με κακαιρῆςαι, καὶ τότε γυμνὸν ἱερωςφνθσ παραλαβζτωςαν καὶ κολαηζτωςαν ὡσ κακοῦργον. οὐδὲν γὰρ τοιοῦτον ςφνοιδα ἐμαυτῷ, οὔτε τῷ βαςιλεῖ ἐμινυςα.’ ὁ δὲ πατριάρχθσ ἀναλαμβάνων αὐτὸν καὶ τῶν ποδῶν ἀνιςτῶν ωθςί· ‘μὰ τὴν ἐμὴν ςωτθρίαν, κῦρι
Θεόδωρε, ἀρχιεπίςκοποσ εἶ καὶ ἐν τῷ νῦν αἰῶνι καὶ ἐν τῷ μζλλοντι.’
κυμωκεὶσ δὲ Ἀνδρζασ ὁ ςτρατθλάτθσ· ‘καὶ οὐκ ἐμινυςασ δι' ἐμοῦ τῷ
βαςιλεῖ, ἀπατεὼν καὶ γόθσ, τὸν πατριάρχθν περὶ τοφτου ἐλζγξαι;’ ὁ δὲ
καὶ πάλιν ἀπθρνεῖτο μθδὲν εἰδζναι. ὑποςτρεψάντων δὲ τῶν ἀρχόντων καὶ
τὰ λαλθκζντα γνϊριμα κεμζνων τῷ βαςιλεῖ, αὐτὸσ τῷ κυμῷ ωλεγμαίνων,
καὶ πλζον διὰ τὸ μὴ κατὰ τοῦ πατριάρχου εὔλογον αἰτίαν εὑρεῖν,
ἀποςτείλασ ἐμάςτιξε τὸν ΢ανδαβαρθνὸν ἀπθνῶσ καὶ ἐν Ἀκιναισ ἐξϊριςε,
καὶ κατόπιν ἀποςτείλασ ἐτφωλωςε καὶ κατὰ τὴν ἕω μετζκθκε. μετὰ δὲ
χρόνων πολλῶν παρολκὴν ἀνεκαλζςατο τοῦτον, καὶ ςιτιςεισ τοφτῳ
ἀωϊριςεν ἀπὸ τῆσ νζασ ἐκκλθςίασ. ἐτελεφτθςε δὲ μετὰ κάνατον Λζοντοσ,
ἐπὶ Ζωῆσ τῆσ αὐτοῦ γυναικὸσ καὶ Κωνςταντίνου τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ βαςιλευόντων.
[Leo6.7] Σῷ δευτζρῳ ἔτει τῆσ βαςιλείασ Λζοντοσ Ἀγίων ὁ Λογγιβαρδίασ
δοφξ, γαμβρὸσ δὲ τοῦ ῥθγὸσ Φραγγίασ, τὸν κάνατον πυκόμενοσ Βαςιλείου
τοῦ βαςιλζωσ ἀπζςτθ τῆσ πρὸσ Ῥωμαίουσ ωιλίασ καὶ πᾶςαν τὴν χϊραν
ὑω' ἑαυτὸν ἐποιιςατο. τοῦτο γνοὺσ ὁ βαςιλεὺσ τὸν πατρίκιον Κωνςταντῖνον, τὸν ἐπὶ τῆσ αὐτοῦ τραπζηθσ, μετὰ τῶν δυτικῶν ἐκπζμπει κατ'
αὐτοῦ κεμάτων. ςυμβολῆσ δὲ γενομζνθσ οἱ περὶ τὸν Κωνςταντῖνον
ἡττικθςαν καὶ κατεκόπθςαν, μόγισ ἐκείνου περιςωκζντοσ.
[Leo6.8] Κατὰ τοῦτον τὸν καιρὸν ἐγζνετο καὶ ἡλίου ἔκλειψισ περὶ ὥραν τῆσ
ἡμζρασ ἕκτθν, ὥςτε καὶ ἀςτζρασ ωανῆναι, ἀνζμων τε βιαία πνοὴ καὶ
ἀςτραπαὶ καὶ βρονταὶ ωρικϊδεισ καὶ ςκθπτοὶ καυςϊδεισ, ὑω' ὧν καὶ
ἄνδρεσ ἑπτὰ ἐν τοῖσ ἀναβακμοῖσ τοῦ ἁγίου Κωνςταντίνου ἐν τῷ ωόρῳ
ἐκεραυνϊκθςαν.
[Leo6.9] Ἐπολιορκικθ δὲ καὶ ὑπὸ ΢αρακθνῶν ἡ ΢άμοσ, ςυμπαραλθωκζντοσ
καὶ τοῦ ςτρατθγοῦντοσ ἐν αὐτῇ Κωνςταντίνου πατρικίου τοῦ Παςπαλᾶ.
[Leo6.10] Ὁ δὲ βαςιλεὺσ τῷ πρὸσ Ζωὴν τὴν κυγατζρα τοῦ Ζαουτηᾶ
ωίλτρῳ νικϊμενοσ τιμᾷ τὸν ταφτθσ πατζρα βαςιλεοπάτορα, αὐτὸσ τὸ
ἀξίωμα καινουργιςασ μὴ πρότερον ὄν. ἡ γὰρ Ζωὴ μζγιςτον ἐπὶ κάλλει
καὶ εὐπρεπείᾳ τῷ τότε διαλάμπουςα ςυνζηευκτο μὲν ἀνδρὶ Θεοδϊρῳ
πατρικίῳ τῷ Γουνιαηίτηῃ, ἐκείνου δὲ δολοωονθκζντοσ ωαρμάκῳ ἐπαλλακεφετο τῷ βαςιλεῖ καὶ ηϊςθσ τῆσ αὐτοῦ γυναικόσ.
[Leo6.11] Σῷ δ' ἐπιόντι ἔτει ΢τζωανοσ ὁ τοῦ βαςιλζωσ ἀδελωὸσ καὶ πατριάρ-

χθσ ἀπζλιπε τὴν ηωιν, καὶ προεχειρίςκθ Ἀντϊνιοσ ἀντ' αὐτοῦ πατριάρχθσ, ὁ τὴν ἐπωνυμίαν Καυλζασ.
[Leo6.12] Καὶ τὰ μὲν κατὰ πόλιν ἐωζρετο οὕτωσ, ΢υμεὼν δ' ὁ τῶν Βουλγάρων
ἄρχων τὰσ πρὸσ Ῥωμαίουσ ςπονδὰσ διαλφςαςκαι ςπεφδων πρόωαςιν
εὗρε τοιαφτθν. δοῦλοσ ἦν εὐνοῦχοσ τῷ βαςιλεοπάτορι Μουςικὸσ καλοφμενοσ. οὗτοσ ςυμωιλιωκεὶσ ἀνδράςιν ἐμπορικοῖσ καὶ ωιλοκερδζςι, βουλόμενοσ κερδαίνειν αὐτοφσ, τῇ πρὸσ τὸν Ζαουτηᾶν χρθςάμενοσ παρρθςίᾳ
τὰσ ἐκ Βουλγαρίασ εἰςαγομζνασ πραγματείασ εἰσ τὴν πόλιν εὐκζωσ
μετζςτθςεν ἐν Θεςςαλονίκῃ, καὶ τοὺσ εἰρθμζνουσ ἐμπόρουσ τελϊνασ
ἐκεῖςε κατζςτθςεν, οἵτινεσ κακῶσ διετίκεςαν τοὺσ τὰσ πραγματείασ μετιόντασ Βουλγάρουσ, βαρζα εἰςπραττόμενοι τελωνιματα. τῶν δὲ Βουλγάρων
ἀναγγειλάντων ταῦτα τῷ ΢υμεϊν, καὶ τοφτου δῆλα τῷ βαςιλεῖ καταςτιςαντοσ, ἐπεὶ τῇ πρὸσ τὸν Ζαουτηᾶν προςπακείᾳ νικϊμενοσ πάντα
ὡσ λῆρον ἡγιςατο καὶ οὐδεμιᾶσ ἠξίωςεν ἐπιςτροωῆσ, μανεὶσ ὁ ΢υμεϊν,
καὶ ἄλλωσ, ὡσ εἴρθται, πρόωαςιν εὐπρόςωπον ηθτῶν, αἴρει κατὰ
Ῥωμαίων τὰ ὅπλα. ὅπερ ἀκοφςασ ὁ βαςιλεὺσ καὶ αὐτὸσ ἀνκοπλίηεται, καὶ
[Leo6.12.15] Προκόπιον τὸν Κρθνίτθν τὴν τοῦ ςτρατθλάτου μετιόντα λειτουργίαν
λαῷ πολλῷ καὶ ἄρχουςι κακοπλίςασ, δοφσ τε αὐτῷ καὶ Κουρτίκιον τὸν
Ἀρμζνιον, ἐκπζμπει κατὰ τοῦ ΢υμεϊν. ςυρραγζντων δ' ἐν Μακεδονίᾳ
τῶν ςτρατευμάτων ἡττῶνται Ῥωμαῖοι, καὶ καταςωάττεται αὐτόσ τε ὁ
Κρθνίτθσ καὶ ὁ Κουρτίκιοσ Ἀρμζνιοσ καὶ ἄλλοι πολλοὶ τῶν καταςχεκζντων ἀπὸ τῆσ ἑταιρείασ τοῦ βαςιλζωσ, τοῦ ΢υμεὼν ἀποτεμόντοσ τὰσ ῥῖνασ
καὶ εἰσ τὴν πόλιν ἐκπεπομωότοσ πρὸσ αἰςχφνθν Ῥωμαίων. τῷ τοιοφτῳ
δὲ πάκει καὶ τῷ προπθλακιςμῷ τοῦ ΢υμεὼν περιαλγὴσ ὁ βαςιλεὺσ
γενόμενοσ Νικιταν πατρίκιον τὸν τὴν ἐπωνυμίαν ΢κλθρὸν διὰ τοῦ
Ἴςτρου πρὸσ τοὺσ Σοφρκουσ τοὺσ καὶ Οὔγγρουσ καλουμζνουσ ἀπζςτειλεν,
ἐω' ᾧ περαιϊςαςκαι τὸν ποταμὸν καὶ τὴν Βουλγαρίαν τὸν ἐνόντα
τρόπον λυμιναςκαι. ὁ δὲ τοῖσ Σοφρκοισ ςυμμίξασ καὶ πείςασ κατὰ Βουλγάρων ὅπλα κινεῖν ὁμιρουσ τε λαβὼν εἰσ βαςιλζα ὑπζςτρεψεν. ἀλλὰ
δὴ καὶ αὐτὸσ ὁ βαςιλεὺσ διά τε γῆσ καὶ καλάττθσ ἐγνϊκει Βουλγάροισ
πολεμεῖν. διὰ μὲν οὖν καλάςςθσ Εὐςτάκιον ἐκπζμπει τὸν πατρίκιον καὶ
δρουγγάριον, διὰ δὲ γῆσ τὸν πατρίκιον Νικθωόρον τὸν Φωκᾶν, προβαλλόμενοσ αὐτὸν μετὰ τὸν Ἀνδρζου κάνατον δομζςτικον τῶν ςχολῶν.
ὧν μζχρι Βουλγαρίασ ἀωικομζνων ὁ βαςιλεὺσ ἔτι τὴν εἰρινθν ςτζργων
τὸν κοιαίςτωρα Κωνςταντινάκιον ἐκπζμπει πρὸσ ΢υμεϊν. ὃν οὗτοσ
καταςχὼν τίκθςιν ἐν ωρουρᾷ, δολίωσ πρὸσ αὐτὸν ἀωικζςκαι νομίςασ.
ἀςχολουμζνου δὲ ἐπὶ τὸ ςτράτευμα τὸ περὶ τὸν Φωκᾶν τοῦ ΢υμεὼν οἱ
Σοῦρκοι περαιωκζντεσ τὸν ποταμὸν πᾶςαν τὴν Βουλγαρίαν ἐλθΐςαντο.
ὅπερ ὡσ ἠγγζλκθ τῷ ΢υμεϊν, τὸν Φωκᾶν ἀωεὶσ κατὰ τῶν Σοφρκων
ἐτράπετο. γλιχόμενοι δὲ καὶ αὐτοὶ ςυμπλακῆναι τοῖσ Βουλγάροισ
περαιωκζντεσ τὸν Ἴςτρον τοφτοισ προςβάλλουςι καὶ νικῶςι κατὰ κράτοσ,
μόλισ τοῦ ΢υμεὼν ἐν Δοροςτόλῳ περιςωκζντοσ, ὃ καὶ Δρίςτρα καλεῖται.
νικιςαντεσ οὖν οἱ Σοῦρκοι ᾐτιςαντο τὸν βαςιλζα τοὺσ καταςχεκζντασ
ὑπ' αὐτῶν αἰχμαλϊτουσ ὠνιςαςκαι. πρὸσ ὃ καὶ κατανεφςασ τοὺσ
πολίτασ ἐξαπζςτειλεν εἰσ τὴν τοφτων ἐξϊνθςιν. κραυςκεὶσ οὖν ὁ ΢υμεὼν
διὰ τοῦ δρουγγαρίου Εὐςτακίου τὸν βαςιλζα ἱκζτευε περὶ τῆσ εἰρινθσ.
πρὸσ ἣν ὑπεῖξεν ὁ βαςιλεὺσ καὶ τὸν Χοιροςωάκτθν Λζοντα ἐπὶ τῷ
ποιιςαςκαι ἐξαπζςτειλε τὰσ ςπονδάσ, καὶ ὁ δομζςτικοσ τῶν ςχολῶν
ὁ Φωκᾶσ καὶ ὁ δρουγγάριοσ ὑποςτρζψαι μετὰ τοῦ λαοῦ ἐκελεφςκθςαν.
ὁ δὲ ΢υμεὼν ἀπελκόντα πρὸσ αὐτὸν τὸν Χοιροςωάκτθν Λζοντα ἐν
εἱρκτῇ κατζςχε, μθδὲ λόγου αὐτὸν ἀξιϊςασ. ἐκςτρατεφςασ δὲ βαρεῖ

ςτρατῷ κατὰ τῶν Σοφρκων, μὴ δυνθκζντοσ τοῦ βαςιλζωσ διὰ τὸ αἰωνίδιόν τε καὶ ἀπροςδόκθτον βοικειαν αὐτοῖσ παραςχεῖν, αὐτοφσ τε
ἐτρζψατο καὶ τὴν χϊραν πᾶςαν κατζδραμε. γαυριῶν δ' ἐπὶ τῇ νίκῃ καὶ
ωρυαττόμενοσ ἔγραψε πρὸσ τὸν βαςιλζα, μὴ πρότερον ποιῆςαι εἰρινθν,
πρὶν ἂν ἀπολιψεςκαι τοὺσ αἰχμαλϊτουσ Βουλγάρουσ. ἐπζνευςε πρὸσ
τοῦτο ὁ βαςιλεφσ. ἦλκεν οὖν μετὰ τοῦ Χοιροςωάκτου Θεόδωρόσ τισ
οἰκεῖοσ ὢν τῷ ΢υμεϊν, καὶ παρειλιωει πάντασ.
[Leo6.13] Ἐξόχωσ δὲ τὸν δομζςτικον Νικθωόρον τὸν Φωκᾶν ὑπὸ τοῦ
βαςιλζωσ ἀγαπϊμενον ὁ βαςιλεοπάτωρ Ζαουτηᾶσ γαμβρὸν ἐςποφδαηε
ποιῆςαι. ἀπαναινομζνου δὲ πρὸσ τοῦτο καὶ ὀργὴν ὑποπτεφοντοσ ἐκ
βαςιλζωσ κυμωκεὶσ ὁ Ζαουτηᾶσ καὶ αἰτίασ κατ' αὐτοῦ ῥάψασ παρζλυςε
τοῦτον τῆσ ἀρχῆσ. προβαλλόμενοσ ἀντ' αὐτοῦ Κατακαλὼν μάγιςτρον
τὸν Ἀβίδθλαν. ἐπ' ὀλίγον δὲ ςχολάςασ ὁ Νικθωόροσ ςτρατθγὸσ τῶν
Θρᾳκθςίων προβάλλεται. ἀριςτείασ δὲ πολλὰσ ἐν πάςαισ ταῖσ αὐτοῦ
ἀρχαῖσ διαπραξάμενοσ καὶ πολλὰ κατὰ τῶν Ἀγαρθνῶν καὶ ἄλλων ἐκνῶν
ςτιςασ τρόπαια τελευτᾷ τὸν βίον ἐν γιρει βακεῖ, δφο παῖδασ καταλιπὼν
Βάρδαν καὶ Λζοντα.
[Leo6.14] Ὁ δὲ βαςιλεφσ, μὴ κελιςαντοσ τοῦ ΢υμεὼν τὰσ ςπονδὰσ ἐκπλθρῶςαι, ἔγνω δεῖν αὐτὸν καταπολεμῆςαι καὶ τελείῳ ἀωανιςμῷ παραδοῦναι.
διοριςάμενοσ τοίνυν πάντα περαιωκῆναι τὰ τῆσ ἀνατολῆσ κζματά τε
καὶ τάγματα, παραςκευάςασ δὲ καὶ τὰ δυτικὰ καὶ ἄλλον οὐκ ὀλίγον
λαόν, ἐκπζμπει κατὰ τοῦ ΢υμεϊν, ἔξαρχον αὐτοῖσ ἐπιςτιςασ καὶ ἡγεμόνα
τὸν δομζςτικον τῶν ςχολῶν Κατακαλϊν, ςυνεπόμενον ἔχοντα καὶ τὸν
πατρίκιον Θεοδόςιον καὶ πρωτοβεςτιάριον. ἐρχομζνῳ τοίνυν τῷ ΢υμεὼν
ςυναντῶςι κατὰ τὸ Βουλγαρόωυγον, καὶ πολζμου κροτθκζντοσ τρζπονται
Ῥωμαῖοι, καὶ πολὺσ ἐγζνετο ωκόροσ, ἀπϊλετο δὲ καὶ αὐτὸσ ὁ πρωτοβεςτιάριοσ, αἰςχρῶσ τοῦ δομεςτίκου μετ' ὀλίγων τινῶν ἐν τῷ Βουλγαροωφγῳ περιςωκζντοσ.
[Leo6.15] Ἀπελκόντοσ δὲ τοῦ βαςιλζωσ ἐν τοῖσ λεγομζνοισ ἀγροῖσ τοῦ Δαμιανοῦ μετὰ Ζωῆσ τῆσ τοῦ Ζαουτηᾶ, καὶ δόξαν αὐτῷ μεῖναι ἐκεῖ, ἐπιβουλὴν ςυνεςτιςαντο κατ' αὐτοῦ ὁ τοῦ Ζαουτηᾶ υἱὸσ Λζων, Χριςτοωόροσ
ὁ Σηάντηθσ καί τινεσ ἄλλοι. τῆσ δὲ Ζωῆσ τὸν κροῦν ἐνωτιςκείςθσ ὁ βαςιλεὺσ διχπνίςκθ, ἐν πλοίῳ τε εἰςελκὼν εὐκὺσ ἀπὸ Πθγῶν διεπζραςε κατὰ τὰ
βαςίλεια. καὶ Ἰωάννθν μὲν τὸν τῆσ βίγλασ δρουγγάριον διεδζξατο ὡσ
ῥᾴκυμον τάχα περὶ τὴν ἑαυτοῦ ωυλακιν, τὸν δὲ Ζαουτηᾶν ἀπεςτρζωετο
μζχρι τινόσ, ἕωσ οὗ Λζων ὁ μάγιςτροσ, ᾧ Θεοδοτάκθσ ἐπϊνυμον, ωίλοσ
ὢν ἀμωοῖν, τοφτουσ κατιλλαξε.
[Leo6.16] Σῆσ δὲ αὐγοφςτθσ Θεοωανοῦσ τελευτθςάςθσ ςτζωει Λζων ὁ
βαςιλεὺσ Ζωὴν τὴν κυγατζρα τοῦ Ζαουτηᾶ καὶ εὐλογεῖται παρά τινοσ
κλθρικοῦ τοῦ παλατίου. καὶ ὁ μὲν εὐκὺσ κακῃρζκθ, ἡ δὲ μετὰ τὴν ἀναγόρευςιν ἔτοσ ἓν καὶ μῆνασ ὀκτὼ ηιςαςα ἐτελεφτθςε. λάρνακοσ δὲ ἑτοιμαηομζνθσ, ὥςτε τὸ ταφτθσ ἀποτεκῆναι ςῶμα, γράμματα εὑρζκθςαν ἐν
αὐτῇ ἐγκεκολαμμζνα οὑτωςὶ διεξιόντα· ‘κυγάτθρ Βαβυλῶνοσ ἡ ταλαίπωροσ.’
[Leo6.17] Βαςίλειοσ δὲ ὁ ἐπείκτθσ τοῦ βαςιλζωσ, ἀνεψιὸσ ὢν τοῦ Ζαουτηᾶ,
μελετῶν κατὰ τοῦ βαςιλζωσ τὸ ἀπόρρθτον ἐκοινϊςατο ΢αμωνᾷ κουβικουλαρίῳ τῷ ἐξ Ἀγαρθνῶν, πίςτεισ λαβϊν, ὡσ ἀνζκωορον διαωυλάξει
τὸ μυςτιριον. δόντοσ δὲ πίςτεισ ἐξζωθνεν αὐτῷ πάντα τὰ βουλευόμενα.
ὁ δὲ εὐκζωσ ἐξιππαςάμενοσ ἄπειςι πρὸσ τὸν βαςιλζα, καὶ ἰδίᾳ παραλαβὼν αὐτόν· ‘κζλω τί ςοι εἰπεῖν, ὦ βαςιλεῦ, ὅπερ ἐμοὶ μὲν ῥθκζν, ςοὶ
δὲ ςιωπθκὲν κάνατον προξενεῖ.’ καὶ διεξῆλκε πᾶςαν τὴν τοῦ Βαςιλείου

ἐπιβουλιν. τοῦ δὲ βαςιλζωσ διαπιςτοῦντοσ, ὁ ΢αμωνᾶσ πλθροωορῆςαι
τοῦτον βουλόμενοσ δφο τινὰσ τῶν οἰκειοτάτων ἐξαποςτεῖλαι πρὸσ τὴν
αὐτοῦ οἰκίαν ᾐτιςατο, ἀξιϊςασ ἐν ἀποκρφωῳ ςτῆναι τοφτουσ, ὁπθνίκα
ὁ Βαςίλειοσ ἀωίκθται πρὸσ αὐτόν, κἀπειδὰν οὗτοσ παραγζνθται καὶ
ὁμιλῶςιν ἀλλιλοισ, τὰ λεγόμενα παρ' ἀμωοῖν ἀπογράωεςκαι. ἐδζξατο
τὸν λόγον ἡδζωσ ὁ βαςιλεφσ, καὶ πζμπει Χριςτοωόρον τὸν πρωτοβεςτιάριον καὶ Καλοκυρὸν ἕνα τῶν ἑαυτοῦ προκοίτων, οἵπερ ἐν τῇ καταγωγῇ γενόμενοι τοῦ ΢αμωνᾶ κἀκεῖςε κρυβζντεσ προςζμενον τὸ μζλλον.
ἀπατθκζντοσ δὲ τοῦ Βαςιλείου καὶ παραγενομζνου πρὸσ τὸν ΢αμωνᾶν,
τῆσ διαλζξεϊσ τε χϊραν λαμβανοφςθσ, ἐκωαυλιηομζνων δὲ καὶ τῶν
ἀπορριτων, οἱ παρὰ τοῦ βαςιλζωσ πεμωκζντεσ τὰ λεγόμενα ἀπεγράωοντο, καὶ τελευταῖον ἐκείνουσ ἀριςτῶντασ καταλιπόντεσ κρυωίωσ τε
ὑπεξελκόντεσ ἀπῆλκον πρὸσ βαςιλζα τὰ γραωζντα κομίηοντεσ. ἀναγνοὺσ
δὲ ταῦτα τὸν μὲν Βαςίλειον παραυτίκα εἰσ Μακεδονίαν ἀπζςτειλεν, ἐπὶ
διανομῇ τάχα ψυχικῶν τῆσ κείασ αὐτοῦ Ζωῆσ, κατζςχε δὲ καὶ τὸν τῆσ
βίγλασ δρουγγάριον διὰ τοῦ ΢τυπειϊτου, ὑπεξιγαγε δὲ καὶ τῆσ πόλεωσ Νικόλαον τὸν ἑταιρειάρχθν. εἶτα ἀγαγὼν ἀπὸ Μακεδονίασ τὸν
Βαςίλειον καὶ ἀνακρίνασ ἐν μζςῃ τε κριαμβεφςασ τῇ πόλει ἐν Ἀκιναισ
ἐξϊριςε. ςυγκαλεςάμενοσ δὲ πᾶςαν τὴν ςφγκλθτον, ἐπ' αὐτῶν ἀνζγνω
τὰ ὑπὸ τοῦ ΢αμωνᾶ μθνυκζντα. οἱ δὲ τοῦτον ἐπαινζςαντεσ μεγίςτθσ
[Leo6.17.28] εἶναι τιμῆσ ἄξιον προςειρικαςι. καὶ ὁ βαςιλεὺσ παραυτίκα τῇ τοῦ
πρωτοςπακαρίου τοῦτον ἀξιοῖ τιμῇ, καὶ οἰκεῖον αὐτῷ κατεςτιςατο.
[Leo6.18] Σελευτιςαντοσ δὲ καὶ τοῦ πατριάρχου Ἀντωνίου προχειρίηεται ὁ μυςτικὸσ Νικόλαοσ, ἐπὶ ςυνζςει καὶ ςοωίᾳ δοκῶν πρωτεφειν.
[Leo6.19] Λζων δὲ ὁ βαςιλεὺσ μὴ δυνάμενοσ τὰ κατὰ τφπον ἐκτελεῖν κλθτϊρια, αὐγοφςτθσ μὴ οὔςθσ, ςτζωει Ἄνναν τὴν κυγατζρα Ζωῆσ τῆσ
τοῦ Ζαουτηᾶ. ἠγάγετο δὲ καὶ κόρθν ἐκ τοῦ Ὀψικίου, ὡραίαν τε καὶ
περικαλλῆ, τοὔνομα Εὐδοκίαν, ἣν δὴ καὶ ἔςτεψεν. ἐγκφμων δὲ γενομζνθ καὶ μζλλουςα τίκτειν ἀπζκανε καὶ αὐτὴ καὶ τὸ ἔμβρυον.
[Leo6.20] Σιμῶν δὲ τὴν προτζραν αὐτοῦ γαμετὴν Θεοωανὼ ὁ βαςιλεὺσ
ἐπ' ὀνόματι ταφτθσ ᾠκοδόμθςε ναὸν ἀγχοῦ τῶν ἁγίων ἀποςτόλων
περικαλλῆ. ἀνιγειρε δὲ καὶ ναὸν ἄλλον κατὰ τοὺσ τόπουσ εἰσ ὄνομα
τοῦ ἁγίου Λαηάρου, ἐν ᾧ καὶ τὸ τοῦ ἁγίου μετακομίςασ ἀπζκετο ςῶμα,
καὶ τῆσ ἀδελωῆσ αὐτοῦ Μαρίασ τῆσ Μαγδαλθνῆσ.
[Leo6.21] Σοῦ δὲ ςτόλου ἐν ταῖσ τῶν τοιοφτων κτίςεςιν ἀςχολουμζνου ὁ
τῶν Ἀγαρθνῶν ςτόλοσ τὸ ἐν ΢ικελίᾳ ἐξεπολιόρκθςε Σαυρομζνιον, καὶ
πολὺσ τῶν Ῥωμαίων ἐγζνετο ωόνοσ. κατεςχζκθ δὲ καὶ ἡ νῆςοσ Λῆμνοσ
ὑπὸ τῶν Ἀγαρθνῶν καὶ ἠνδραποδίςκθ λαὸσ οὐκ ὀλίγοσ. ςυνικουσ δὲ
προελεφςεωσ γενομζνθσ κατὰ τὴν ἡμζραν τῆσ μεςοπεντθκοςτῆσ ἐν τῷ
ναῷ τοῦ ἁγίου Μωκίου, ἀπῆλκε μετὰ προόδου καὶ Λζων ὁ βαςιλεφσ. ἐν
δὲ τῷ μζλλειν εἰςοδεφειν καὶ πλθςίον γενζςκαι τῶν ἁγίων κυρῶν, ἄνκρωπόσ τισ ἐκπεπθδθκὼσ ἐκ τοῦ ἄμβωνοσ ῥάβδῳ παχείᾳ καὶ ἰςχυρᾷ
ἔπαιςεν αὐτὸν κατὰ κεωαλῆσ. καὶ κἂν ἐκανάτωςε παρευκφ, εἰ μὴ τὸ ἄκρον
τῆσ ῥάβδου τῷ αἰωρθμζνῳ λφχνῳ προςκεκρουκὸσ τῆσ βιαίασ μικρὸν
ἀνεςχζκθ ωορᾶσ. αἵματοσ δὲ ςωοδροῦ ἐκ τῆσ τοῦ βαςιλζωσ καταρρζοντοσ κεωαλῆσ ταραχι τε καὶ ωυγὴ τῶν ἀρχόντων ἐγζνετο. Ἀλζξανδροσ
δὲ ὁ τοῦ βαςιλζωσ ἀδελωὸσ νόςον ςκθψάμενοσ οὐ παρῆν ἐν τῇ εἰςόδῳ,
καὶ δζδωκεν ὑπόνοιαν τοῖσ πολλοῖσ τὴν τοιαφτθν ἐπιβουλὴν αὐτὸσ
ςυρράψαι. ὁ δὲ τὸν βαςιλζα πλιξασ καταςχεκεὶσ καὶ πολλὰσ ὑπομείνασ
βαςάνουσ, ἐπεὶ μθδζνα κακωμολόγει ςυνίςτορα, χεῖρασ καὶ πόδασ
ἐκτμθκεὶσ ἐν τῇ τοῦ ἱππικοῦ ἐκαφκθ ΢ωενδόνῃ. ἐςχόλαςε δ' ἔκτοτε καὶ

ἡ τοιαφτθ προζλευςισ, κἂν ὁ ςοωϊτατοσ μοναχὸσ Μάρκοσ, οἰκονόμοσ
ὢν τῆσ τοιαφτθσ μονῆσ, ὁ τὸ τετραῴδιον τοῦ μεγάλου <ςαββάτου>
ἀναπλθρϊςασ <τοῦ μεγάλου> Κοςμᾶ, πολλὰ κατεδεικθ τοῦ βαςιλζωσ.
τοφτου γὰρ δεομζνου καὶ τοῦ βαςιλζωσ ἀπαναινομζνου ωθςὶν ὁ μοναχόσ. ‘μὴ ὀργίηου, μθδὲ χαλζπαινε, ὦ βαςιλεῦ. προγεγραμμζνον γὰρ ἦν
πακεῖν ςε παρὰ τοῦ προωιτου Δαβίδ, εἰρθκότοσ· ’ὅςα ἐπονθρεφςατο ὁ
ἐχκρὸσ ἐν τῷ ἁγίῳ ςου, καὶ ἐνεκαυχιςαντο οἱ μιςοῦντζσ ςε ἐν μζςῳ τῆσ
ἑορτῆσ ςου.‘ δεῖ οὖν ςε, δζςποτα, ἀπὸ τοῦ νῦν ἐπ' ἄλλα δζκα ἔτθ καταςχεῖν τὴν βαςιλείαν.’ ὃ δὴ καὶ γζγονεν. ἀπζκανε γὰρ κατ' αὐτὴν τὴν
ἡμζραν μετὰ δζκα χρόνουσ, ἐν ᾗ καὶ ἐπλιγθ.
[Leo6.22] Ἠγάγετο δὲ καὶ τετάρτθν γυναῖκα Λζων ὁ βαςιλεφσ, Ζωὴν τὴν
Καρβωνοψίναν, ἥτισ ἐβίω χρόνον ςυχνὸν μετ' αὐτοῦ ἀςτεωισ.
[Leo6.23] Σῶν δὲ Βουλγάρων ταῖσ ἐωόδοισ Ῥωμαίουσ ἐπιτριβόντων, οἱ ἐξ
Ἄγαρ μακόντεσ τοῦτο ςτόλον ἐξαρτφςαντεσ κατὰ τῶν παραλίων τῆσ
ἀρχῆσ Ῥωμαίων ἐκπζμπουςιν, ἐπιςτιςαντεσ τῷ ςτόλῳ ναφαρχον Λζοντα
τὸν Ἀτταλζα, τὴν Χριςτιανῶν ἐξομοςάμενον πίςτιν, κἀν τῇ Σριπόλει
οἰκιςαντα, κἀξ αὐτῆσ εἰλθωότα τὴν προςθγορίαν. ἔωκαςε δὲ τὸν βαςιλζα ἡ περὶ τοῦ Σριπολίτου ἀγγελία κατὰ τὸ ἐμπόριον τοῦ Βοαιτίου,
ἐκεῖςε γενόμενον ἐπὶ τῷ ἀνακαινίςαι τὴν μονὴν Χριςτοωόρου πρωτοβεςτιαρίου αὐτοῦ. προςετίκεςαν δ' οἱ ἀγγελιαωόροι, ὡσ κατ' αὐτῆσ
ἔχει τὴν ὁρμὴν τῆσ βαςιλίδοσ. πζμπει οὖν ὁ βαςιλεὺσ Εὐςτάκιον τὸν
τθνικαῦτα δρουγγάριον τῶν πλωΐμων μετὰ τοῦ ςτόλου, ὃσ μὴ δυνθκεὶσ ἀντιτάξαςκαι τῷ Σριπολίτῃ ὑπεςτράωθ κενόσ. ἑπόμενοσ δὲ τοφτῳ ὁ
Σριπολίτθσ εἰςῆλκεν εἰσ τὰ ςτενὰ τοῦ Ἑλλθςπόντου, καὶ μζχρι τοῦ
Παρίου κατζλαβεν. ὅπερ τῷ βαςιλεῖ ἀγγελκὲν εἰσ μεγάλθν ἐνζβαλεν
ἀκυμίαν καὶ ταραχιν. Ἱμερίῳ γοῦν τῷ πρωτοαςθκρῆτισ τὴν ναυτικὴν
ἐγχειρίςασ δφναμιν κατὰ τοῦ Σριπολίτου ἀπζςτειλεν, ὃσ Ἄβυδον διελκὼν καὶ τὸ Αἰγαῖον πζλαγοσ ΢τροβίλῳ προςορμίηει, εἶτα καταίρει πρὸσ
Ἴμβρον. ΢αμοκρᾴκθν δὲ διαβὰσ κατζλαβε τοὺσ πολεμίουσ ναυλοχοῦντασ
ἐν Θάςῳ. πλὴν πλικει τε καὶ προκυμίᾳ ὑπερζχοντασ αὐτοὺσ ἰδϊν, οὐδὲ
πλθςιάςαι τοφτοισ τετόλμθκεν. ὁ δὲ Σριπολίτθσ ὀπιςκόρμθτοσ γεγονὼσ
καὶ κατὰ Θεςςαλονίκθν γενόμενοσ ταφτθν ἐπολιόρκθςε, καταςχεκζντοσ
καὶ Λζοντοσ τοῦ ςτρατθγοῦ ἐν αὐτῇ, ᾧ Χατηιλάκιοσ τὸ ἐπϊνυμον.
ἐγζνετο δὲ χφςισ αἱμάτων πολλὴ καὶ αἰχμαλωςία.
[Leo6.24] Ῥοδοωφλθσ δζ τισ κουβικουλάριοσ κατά τινα χρείαν ἐν ΢ικελίᾳ
πεμωκεὶσ μετὰ χρυςίου λιτρῶν ἑκατόν, νόςῳ περιπεςὼν ἐν Θεςςαλονίκῃ εἰςῆλκεν ἐω' ᾧ ἐπιμελείασ ἀξιωκῆναι. ὃνπερ καταςχὼν ὁ Σριπολίτθσ καὶ πολλὰ βαςανίςασ διὰ τὸ χρυςίον ἀπζκτεινε μθδὲν ἔχειν ἰςχυριηόμενον. τοῦτο γὰρ ἔτυχε καταλιπὼν ἐν τῇ ὁδῷ, ὅπερ ΢υμεὼν ἀςθκρῆτισ διερχόμενοσ ἀνείλετο. καὶ τοῦ Σριπολίτου βουλθκζντοσ καταςτρζψαι τὴν πόλιν ὁ ΢υμεὼν λαβεῖν αὐτὸν χρυςίον ἐμινυςε καὶ τῆσ καταςτροωῆσ ἀποςχζςκαι. ὃ καὶ γζγονε, καὶ λαβὼν τὸ χρυςίον ὁ Σριπολίτθσ
ἀπενόςτθςεν. ἀποδεξάμενοσ δὲ τὸν ΢υμεὼν τοῦ ἔργου ὁ βαςιλεὺσ πατρίκιον καὶ πρωτοαςθκρῆτισ τετίμθκε. πυκόμενοσ δὲ τὴν τῶν ΢αρακθνῶν
ὑποςτροωὴν ὁ ναφαρχοσ Ἱμζριοσ πρὸσ τὴν κατ' αὐτῶν διανίςταται
δίωξιν. οἱ δὲ τῇ Κριτῃ προςίςχουςι, καὶ ἀπόμοιραν δόντεσ τοῖσ Κρθςὶ
τῆσ λείασ ἀβλαβεῖσ οἴκαδε ἀπενόςτθςαν, ἄπρακτον ἐν Λιμνῳ καταλιπόντεσ τὸν Ἱμζριον. ὁ δὲ βαςιλεὺσ πρὸσ τὴν ἕω δφο γενναιοτάτω ἐκπζμπει ςτρατθγϊ, Εὐςτάκιόν τε τοῦ γζνουσ τῶν Ἀργυρῶν καταγόμενον καὶ Ἀνδρόνικον τὸν ἐκ τοῦ Δουκόσ, οἵτινεσ πολλὰ τρόπαια ἐςτιςαντο κατὰ τῶν Ἀγαρθνῶν.

[Leo6.25] ΢αμωνᾶσ δὲ ὁ τὴν ἐπιβουλὴν καταμθνφςασ διαωερόντωσ τιμϊμενοσ τῷ βαςιλεῖ ἐξελκεῖν ἐν τῇ αὐτοῦ μονῇ προωαςιςάμενοσ ωυγῇ ἐχριςατο ἅμα χριμαςι καὶ ἵπποισ, τοὺσ ἐν ἑκάςτῳ ςτακμῷ δθμοςίουσ ἵππουσ ἀγκυλοκοπῶν. ἀποςτζλλει οὖν ὁ βαςιλεὺσ καταδιῶξαι αὐτὸν
Βαςίλειον ἑταιρειάρχθν τὸν Καματθρὸν καὶ τὸν Κρθνίτθν Γεϊργιον.
ἤδθ δὲ τὸν Ἅλυν διαπερῶντα τὸν ΢αμωνᾶν κατζλαβε Νικθωόροσ
δρουγγάριοσ ὁ Καμινᾶσ, καὶ κατζςχεν ἱκετεφοντα πολλὰ καὶ ὑπιςχνοφμενον δϊςειν. ἐπεὶ δὲ οὐκ ἔπεικεν, εἰσ τὸν ἐν τῷ ΢ιριχᾷ καταωεφγει ςταυρὸν εὐχῆσ χάριν ἐλθλυκζναι προωαςιςάμενοσ. ἐλκὼν οὖν Κωνςταντῖνοσ
ὁ τοῦ Ἀνδρονίκου τοῦ Δουκὸσ υἱὸσ καὶ τοῦτον ἀναλαβὼν ἐν τῇ πόλει
ὑπζςτρεψεν. εἰςελκόντων δὲ ἐν Κωνςταντινουπόλει, τὸν μὲν ἐν τῇ τοῦ
καίςαροσ Βάρδα οἰκίᾳ ωυλάττεςκαι προςζταξεν ὁ βαςιλεφσ, Κωνςταντίνῳ δὲ τῷ Δουκί, ἐπείπερ ἐπλθροωορικθ, ὡσ ταῖσ ἀλθκείαισ προςωεφγων ἦν ἐν Μελιτθνῇ ὁ ΢αμωνᾶσ, παριγγειλε, μὴ τοῦτο ἐνϊπιον τῆσ
ςυγκλιτου εἰπεῖν, ἀλλ' ὅτι ἐν τῷ ΢ιριχᾷ χάριν εὐχῆσ ἀπῄει. ἐβοφλετο
γὰρ ςυγγνϊμθσ τοῦτον τυχεῖν. ἕωκεν δὲ προςκαλεςάμενοσ τὴν ςφγκλθτον καὶ εἰσ μζςον τὸν Κωνςταντῖνον παραγαγὼν ἠρϊτα μεκ' ὅρκων,
οὑτωςὶ λζγων· ‘πρὸσ τοῦ κεοῦ καὶ τῆσ ἐμῆσ κεωαλῆσ, ἔωευγεν ἐν ΢υρίᾳ
ὁ ΢αμωνᾶσ ἢ οὔ;’ ὁ δὲ τοὺσ ὅρκουσ εὐλαβθκείσ (παρθγγζλκθ γὰρ ἄνευ
ὅρκων πρῶτον τὴν ἀλικειαν ἀποκρφψαςκαι) ὡμολόγθςε πάντων ἐνϊπιον, ὅτιπερ εἰσ τὴν ἑαυτοῦ πατρίδα ἀπῄει Μελιτθνιν. ὁ δὲ βαςιλεὺσ
τὸν μὲν Κωνςταντῖνον μετ' ὀργῆσ ἀπεπζμψατο, τὸν δὲ ΢αμωνᾶν ἐν
[Leo6.25.23] τοῖσ τοῦ καίςαροσ κατζχεςκαι διωρίςατο. καὶ μετὰ ταῦτα ἐκεῖκζν τε
ἐξεβλικθ καὶ τῆσ προτζρασ ἠξιϊκθ τιμῆσ.
[Leo6.26] Ἐτζχκθ δὲ τῷ βαςιλεῖ ἀπὸ Ζωῆσ τῆσ τετάρτθσ αὐτοῦ γαμετῆσ
παιδίον ἄρρεν, οὗπερ ἐν τῇ γεννιςει κομιτθσ ἐωάνθ, τὰσ ἀκτῖνασ ἐπ'
ἀνατολὰσ ἀωιεὶσ καὶ λάμπων ἄχρι τεςςαράκοντα ἡμερῶν. ἐβάπτιςε δὲ
τὸ παιδίον ἐν τῇ ἁγίᾳ ςοωίᾳ Νικόλαοσ ὁ πατριάρχθσ, ἀναδεξαμζνων
αὐτὸ ἀπὸ τῶν ἁγιαςμάτων Ἀλεξάνδρου <τοῦ αὐταδζλωου> τοῦ βαςιλζωσ, τοῦ πατρικίου ΢αμωνᾶ καὶ τῶν τῆσ ςυγκλιτου ἐξόχων. εὐλογικθ δὲ μετὰ Ζωῆσ ὁ Λζων ὑπὸ Θωμᾶ πρεςβυτζρου, ὅςτισ καὶ κακῃρζκθ, καὶ <αὐγοῦςταν> αὐτὴν ἀνθγόρευςε. διὰ ταφτθν οὖν τὴν αἰτίαν
ὁ πατριάρχθσ εἰσ τὴν ἐκκλθςίαν εἰςζρχεςκαι διεκϊλυε τὸν βαςιλζα,
ὅκεν διὰ τοῦ δεξιοῦ μζρουσ διιρχετο εἰσ τὸ μιτατϊριον.
[Leo6.27] Προεβλικθ δὲ καὶ ὁ πατρίκιοσ ΢αμωνᾶσ παρακοιμϊμενοσ, πρὸσ
πᾶςαν παρανομίαν καὶ κακίαν ςυνεργὸσ αὐτῷ κακεςτὼσ δεξιϊτατοσ.
παρεςκεφαςε γὰρ τὸν βαςιλζα ἀναγκάςαι τὸν πατριάρχθν καὶ ἄκοντα
προςδζξαςκαι αὐτὸν ἐν τῇ ἐκκλθςίᾳ. ὁ δὲ κατὰ τὴν ἀρχὴν τοῦ Φεβρουαρίου μθνὸσ μεταπεμψάμενοσ αὐτὸν λιπαρῶσ ἐδεῖτο προςδεχκῆναι. ἐπεὶ δὲ
μὴ προςίετο τὴν ἔντευξιν, ἀπὸ τοῦ λεγομζνου Βουκολζοντοσ πλοίῳ μακρῷ
ἐμβιβάςαντεσ διαπερῶςιν ἐν τῇ Ἱερείᾳ, ἀω' ἧσ πεηῇ τὴν ὁδοιπορίαν
ποιοφμενον ἄγουςιν εἰσ τὸ παρ' αὐτοῦ κτιςκὲν μοναςτιριον τῶν Γαλακρθνῶν. οὐ πολὺσ παρῆλκε καιρόσ, καὶ χειροτονεῖται πατριάρχθσ ὁ ςφγκελλοσ Εὐκφμιοσ, ἀνὴρ κεοςεβὴσ καὶ ἀρετῆσ ἥκων εἰσ τὸ ἀκρότατον. ωαςὶ
δ', ὅτι καὶ ἀπαναινόμενοσ τὴν ἱερωςφνθν κείᾳ ἀποκαλφψει ἐπείςκθ αὐτὴν
καταδζξαςκαι. διενοεῖτο δὲ ὁ βαςιλεφσ, πολλῶν ἐλλογίμων ἀνδρῶν εἰσ
τοῦτο ςυνεργοφντων αὐτῷ, νόμον κεῖναι τοῦ ἄγεςκαι τὸν ἄνδρα κατὰ
ταὐτὸν τρεῖσ ἢ καὶ τζςςαρασ γυναῖκασ. ἀλλὰ τοῦτο μὲν πάςῃ ςπουδῇ
διεκϊλυςεν ὁ πατριάρχθσ.
[Leo6.28] Ἰουνίῳ δὲ μθνὶ προςεκλικθ Λζων ὁ βαςιλεὺσ παρὰ Κωνςταντίνου τοῦ Λιβὸσ εἰσ τὴν καινουργθκεῖςαν παρ' αὐτοῦ μονὴν ἔγγιον τῶν

ἁγίων ἀποςτόλων, ἐω' ᾧ τὰ ἐγκαίνια ἐπιτελζςαι καὶ ἀριςτῆςαι. ἐξαίωνθσ οὖν ἔπνευςεν ἄνεμοσ λὶψ ςωοδρόσ, καὶ ςυνζςειςεν οἰκοδομὰσ πολλὰσ
καὶ ςυνετάραξε τοὺσ ἀνκρϊπουσ καὶ ἐξεωόβθςεν, ὡσ πάντασ ωεφγειν
ἐκ τῶν οἰκιῶν εἰσ τὰ ὕπαικρα. ὄμβροσ δὲ ἐπιγενόμενοσ ἔςτθςε τὴν τοιαφτθν καταιγίδα.
[Leo6.29] ΢τόλου δὲ τῶν Ἀγαρθνῶν κατὰ Ῥωμαίων ἐξελκόντοσ ὁ βαςιλεὺσ Ἱμζριον τὸν λογοκζτθν τοῦ δρόμου ἀρχθγζτθν τοῦ Ῥωμαϊκοῦ
κατεςτιςατο ςτόλου. προςετάχκθ δὲ καὶ Ἀνδρόνικοσ ὁ Δοὺξ ςυνειςελκεῖν αὐτῷ καὶ ἀγωνίςαςκαι κατὰ τῶν Ἀγαρθνῶν. ὁ δὲ ΢αμωνᾶσ τῷ
τῶν Δουκῶν γζνει ἀκατάλλακτοσ ὢν ἐχκρὸσ διὰ τὴν παρὰ τοῦ Κωνςταντίνου κατάςχεςιν ὑποκείσ τινι τῶν Ἀνδρονίκου ωίλων ἔπειςε γράψαι
λακραίωσ, μὴ ἐν τοῖσ πλοίοισ εἰςελκεῖν, τοῦ Ἱμερίου παράγγελμα ἔχοντοσ
ἐκ βαςιλζωσ, ὑποβολῇ τοῦ ΢αμωνᾶ, ἐκτυωλῶςαι αὐτόν. ὡσ οὖν ἐδζξατο τὸ γράμμα, οὐκ ἤκελε τῷ Ἱμερίῳ ςυνελκεῖν. διὸ καὶ μόνοσ ἠναγκάςκθ κατὰ τὴν ἕκτθν τοῦ Ὀκτωβρίου μθνὸσ ςυμβαλεῖν τοῖσ ἐχκροῖσ.
καὶ ςυμβαλὼν ἐτρζψατο κατὰ κράτοσ καὶ ἠωάνιςε. τοῦτο μακὼν ὁ Ἀνδρόνικοσ καὶ τοῖσ ὅλοισ ἀπεγνωκϊσ, ςυςκευαςάμενοσ ἅμα ςυγγενζςι
καὶ δοφλοισ αὐτοῦ ἀπελκὼν κατζςχε τι ωροφριον ἄνωκεν τοῦ Ἰκονίου
διακείμενον, ὃ Καβάλαν ὠνόμαηον, καὶ εἰσ ἀποςταςίαν ἔβλεψεν. οὐκ ἀνίει
δ' ὁ ΢αμωνᾶσ ἀωορμῆσ δραξάμενοσ καὶ παροξφνων καὶ ςυνταράςςων
τὸν βαςιλζα, καὶ λζγων, ὡσ ‘ἐγὼ πάλαι κατανενοικειν τὸν ἄνκρωπον,
καὶ ὡσ ἀποςταςίαν ὠδίνει, καὶ ὡσ χρὴ προκαταλαβεῖν τὰσ ὁρμὰσ αὐτοῦ.
ἐπεὶ δὲ τῇ ςῇ μελλιςει, ὦ βαςιλεῦ, παρεῖται μὲν ὁ ἐπιτιδειοσ καὶ ῥᾷςτοσ
καιρόσ, καὶ ᾤχετο ἐκ μζςων ἡμῶν τῶν χειρῶν ὁ πολζμιοσ, τὸν δεφτερον
κἂν πλοῦν ποιθτζον, μὴ καὶ λάκῃ δράςασ τι μᾶλλον, ἢ πακϊν. τοφτοισ
τοῖσ λόγοισ ὥςπερ ὑπό τινοσ πλικτρου νυγεὶσ ὁ βαςιλεὺσ τὸν Ἰβθρίτηθν Γρθγορᾶν, δομζςτικον τῶν ςχολῶν καὶ κθδεςτὴν Ἀνδρονίκου τυγχάνοντα, μετὰ δυνάμεωσ ἁδρᾶσ ἀποςτζλλει κατ' Ἀνδρονίκου. ὅπερ
μακὼν ἐκεῖνοσ, καὶ ὡσ ὁ πατριάρχθσ Νικόλαοσ, ᾧ τὰ πολλὰ ἐκάρρει,
ἐξεβλικθ τῆσ ἐκκλθςίασ, καταλιπὼν τὴν Καβάλαν πανοικὶ προςζωυγε
τοῖσ Ἀγαρθνοῖσ. ὃν ὁ ἀμερμουμνῆσ ἐντίμωσ καὶ μεγαλοπρεπῶσ ὑπεδζξατο.
ἀναλογιηόμενοσ δ' ὁ βαςιλεφσ, οἷον ἀπϊλεςε ςτρατθγόν, καὶ οἷον ἕξειν
πολζμιον ἔμελλεν, ἤςχαλλε καὶ ἐδυςωόρει καὶ τρόπον ἐηιτει, πῶσ ἂν
αὐτὸν Ῥωμαίοισ ἐπαναςϊςθται. ἐγζνετο οὖν γράμμα βαςιλικὸν πᾶςάν
τε ἀμνθςτίαν αὐτῷ κακῶν χαριηόμενον, τὴν οἴκαδζ τε ἐπιςτροωὴν ἐπιτρζπον, καὶ τὴν προτζραν εὐθμερίαν κακυπιςχνοφμενον, καὶ μυρίασ
ἄλλασ δωρεὰσ καὶ εὐεργεςίασ. ὅπερ ἐλίξαντεσ κθρῷ λαμπάδι προςεοικότι διδοῦςί τινι τῶν ΢αρακθνῶν ἀπὸ τοῦ πραιτωρίου ἐκβλθκζντι καὶ
μεγαλοπρεπῶσ ωιλοωρονθκζντι, ἐπιςκιψαντεσ ἀπελκεῖν ἐν ΢υρίᾳ καὶ
ἐγχειρίςαι τοῦτο τῷ Ἀνδρονίκῳ. ἀπελκόντα γοῦν τὸν ΢αρακθνὸν
προςλαβόμενοσ ἰδίᾳ ὁ ΢αμωνᾶσ· ’οἶδασ, ὃ κατζχεισ;‘ ἠρϊτα, τὸν κθρὸν
αἰνιξάμενοσ. ἀγνοεῖν δ' ἐκείνου ωιςαντοσ ’ὁ δοκείσ ςοι κθρόσ, ὦ ωίλοσ,‘
ἔωθ, ’τῆσ ΢υρίασ ἐςτὶν ἡ ἀπϊλεια. καὶ εἴ τι κιδῃ τοῦ ἔκνουσ τοῦ ςοῦ
καὶ τῶν ὁμοπίςτων, χερςὶ κατάκου τοῦτο τοῦ Οὐηιρ.‘ ὥςτε δὲ διακονῆςαι τοῖσ ὑπ' αὐτοῦ παραγγελκεῖςι, καὶ δϊροισ αὐτὸν μεγίςτοισ πολυτελῶσ ἐωιλοωρονιςατο. ἀπελκὼν οὖν ὁ ΢αρακθνὸσ ἐνεχείριςε τῷ Οὐηὴρ
τὸν κθρόν. ὃν κακελὼν ἐκεῖνοσ καὶ τὸ γραμμάτιον εὑρϊν, καὶ τὸν ἐν
τοφτῳ κείμενον ἀναλεξάμενοσ νοῦν, ἀπιγγειλε τῷ ἀμερμουμνῇ. καὶ
εὐκὺσ Ἀνδρόνικον καὶ τοὺσ ςὺν αὐτῷ τὸ δεςμωτιριον ὑπεδζχετο. ἐπὶ
πολὺ οὖν κακουχοφμενοι, καὶ μὴ ωζροντεσ τὰ ἐκ τῆσ ωυλακῆσ λυπθρά,
ἠναγκάςκθςάν τινεσ τὴν οἰκείαν ἐξομόςαςκαι πίςτιν. ὁ μὲν οὖν Ἀνδρό-

νικοσ οὕτω καὶ τὸν βίον κατζλυςε. Κωνςταντῖνοσ δὲ ὁ τοφτου υἱὸσ πρὸ
τοῦ κανεῖν ἐκεῖνον, εἰδιςει καὶ τοῦ πατρόσ, ςυςκευαςάμενοσ μετὰ καί
τινων ἄλλων τῶν περὶ αὐτόν (ἐτφγχανον γὰρ ςυχνοὶ μετ' αὐτοῦ ἔτι
ἐν τῇ ωρουρᾷ κακειργμζνοι διὰ τὸ μὴ κελῆςαι τὸ οἰκεῖον ἀπϊμοτον
κζςκαι ςζβασ) τὰ δεςμὰ διαρριξαντεσ ἐξζρχονται τῆσ ωυλακῆσ, καὶ
καλωδίῳ ἑαυτοὺσ κακιμιςαντεσ ἵππων τε εὐποριςαντεσ ἀπεδίδραςκον.
ςτρατιωτῶν δὲ πεμωκζντων εἰσ τὴν κατάςχεςιν τοφτων, νῦν μὲν ὑποςτρζωοντεσ καὶ πολεμοῦντεσ, νῦν δὲ χρυςίον ῥιπτοῦντεσ ἀπεςκευάηοντο
τοὺσ διϊκοντασ, καὶ οὕτωσ ἴςχυςαν ἐπιβῆναι τῶν ὁρίων Ῥωμαίων. ταχὺ
μὲν οὖν ὁ βαςιλεὺσ τὸν Κωνςταντῖνον μετεπζμψατο, καὶ ὡσ αὐτὸν
ἀγαγὼν δϊροισ παντοίοισ αὐτὸν καὶ τοὺσ περὶ αὐτὸν ἐωιλοωρονιςατο.
[Leo6.30] Πλθρωκείςθσ δὲ τῆσ ἐντυχίασ, ἐν τῷ μζλλειν ἀπὸ τοῦ χρυςοτρικλίνου ἐξιζναι τὸν Κωνςταντῖνον (ἐκεῖςε γὰρ ἐποιιςατο τὴν αὐτοῦ
δοχὴν ὁ βαςιλεφσ) ὑποςτρζψαι κελεφςασ αὐτόν, ἐνατενίςασ πρὸσ τὰσ
ἐςτθλωμζνασ ἄνωκεν τῆσ πφλθσ εἰκόνασ τοῦ Χριςτοῦ καὶ τῆσ κεομιτοροσ
ὁ βαςιλεφσ, τάδε πρὸσ τὸν Κωνςταντῖνον εἰρικει· ’μι ςε πλανάτω, ὦ
Κωνςταντῖνε, τὸ ὄνομα, μθδὲ διὰ τοῦτο οἴου κατάρξειν Ῥωμαίων. ἡ
βαςιλεία γὰρ τῷ ἐμῷ υἱῷ Κωνςταντίνῳ ἐκ κεοῦ τεταμίευται, καὶ τοῦτό
μοι δῆλον γζγονεν ἐκ προρριςεων κείων ἀνδρῶν καὶ προορᾶν τὰ μζλλοντα
διὰ κακαρότθτοσ κτθςαμζνων. ἔμμενε οὖν τῇ δοκείςῃ ςοι τάξει, καὶ μὴ
ωαντάηου τὰ ὑπὲρ ςεαυτόν. ἢ μὴν ἴςκι, ὡσ τυραννιςαντοσ ἡ κεωαλι ςου
ςϊματοσ ἄτερ διὰ τῆςδε τῆσ πφλθσ εἰςελεφςεται.‘ ὃ καὶ γζγονεν ὕςτερον.
μετὰ κάνατον γὰρ τοῦ Λζοντοσ τυραννιςασ ὁ Κωνςταντῖνοσ ἀνῃρζκθ
[Leo6.30.13] ἐν τῷ τοῦ γενικοῦ ςεκρζτῳ, καὶ διὰ τῆσ ῥθκείςθσ πφλθσ λφκρῳ καὶ αἵματι
ςταηομζνθ εἰςιχκθ ἡ τοφτου κεωαλὴ εἰσ τὰ βαςίλεια. ὁ δὲ βαςιλεὺσ
διά τινα ὑπόνοιαν Εὐςτάκιον μάγιςτρον τὸν Ἀργυρὸν μετεκίνθςε τῆσ
ἀρχῆσ (ἦν γὰρ δρουγγάριοσ τῆσ βίγλασ), ὃσ καὶ ἀπιὼν οἴκαδε ωαρμάκῳ
κατεργαςκεὶσ ἐτελεφτθςε, πολὺν πόκον αὐτοῦ τῷ τε ςτρατῷ καὶ τῷ
ςτόλῳ καταλιπϊν, μεμνθμζνοισ τῶν ἀνδραγακθμάτων αὐτοῦ. ἐτάωθ
δὲ κατὰ τὸ Χαρςιανὸν ἐν τῇ μονῇ τῆσ ἁγίασ Ἐλιςάβετ, ἣν Λζων ὁ πάπποσ αὐτοῦ ἐκαινοφργθςεν, ὃσ καὶ τὸ τῶν Ἀργυρῶν ἐπίκετον ἐκλθρϊςατο πρῶτοσ, εἴτε διὰ κακαρότθτα βίου, εἴτε καὶ δι' εὐπρζπειαν ςϊματοσ, εἴτε καὶ διά τινα τρόπον τῆσ αὐτοῦ γενναιότθτοσ. τοςοῦτον γὰρ
περιῆν ὁ ἀνὴρ τῶν ἐπὶ τοῦ βαςιλζωσ Μιχαὴλ γενομζνων ἀνκρϊπων,
ὥςτε μόνοσ μετὰ τῶν οἰκογενῶν ςυνερριγνυτο τοῖσ ἐκ Σεωρικῆσ Μανιχαίοισ καὶ τοῖσ ἐκ Μελιτθνῆσ Ἀγαρθνοῖσ, καὶ τοφτουσ ῥᾳδίωσ ἐτρζπετο.
καὶ τὸ ὄνομα αὐτοῦ μόνον ωθμιηόμενον ωόβθτρον ἦν πᾶςι τοῖσ ἀντιπάλοισ.
[Leo6.31] Χάριν δὲ ἀλλαγίου ἐκπεμωκζντεσ ἀπό τε Σαρςοῦ καὶ Μελιτθνῆσ
ὅ τε Ἀβελβάκθσ ἐκεῖνοσ, καὶ ὁ τοῦ ΢αμωνᾶ πατὴρ κατζλαβον τὴν βαςιλεφουςαν. καὶ τοφτουσ ὁ βαςιλεὺσ ἐδζξατο μεγάλθν δοχὴν ποιιςασ
καὶ κόςμῳ πολλῷ τὴν Μαγναφραν κατακοςμιςασ. ἐκαλλϊπιςε δὲ καὶ
τὴν μεγάλθν ἐκκλθςίαν πολυτελῶσ, καὶ εἰςιγαγε τοφτουσ ἐκεῖςε, καὶ
τὰ τίμια ὑπζδειξεν ἅπαντα καὶ τὰ τῇ κείᾳ λατρείᾳ λειτουργοῦντα ςκεφθ.
τοῦτο δὲ ἀνάξιον ἦν Χριςτιανικῆσ καταςτάςεωσ, ἀλλοωφλοισ ἀνκρϊποισ καὶ ἀλλοπίςτοισ ἐκκεατὰ ποιεῖν τὰ καὶ τοῖσ μὴ καλῶσ βιοῦςιν
εὐςεβζςιν ἀκζατα. ὁ δὲ τοῦ ΢αμωνᾶ πατὴρ τὴν παρρθςίαν, ἣν ὁ τοφτου υἱὸσ εἶχε πρὸσ βαςιλζα, καὶ τὴν τιμὴν κεαςάμενοσ καὶ τὴν δόξαν,
ᾑρετίςατο ςυνεῖναι τῷ υἱῷ, Μελιτθνὴν τὴν πατρίδα ἀπαρνθςάμενοσ.
΢αμωνᾶσ δὲ οὐ ςυνεχϊρει, παρῄνει δὲ μᾶλλον εἰσ τὰ οἰκεῖα ὑπονοςτῆςαι
καὶ τῆσ ἰδίασ ἔχεςκαι πίςτεωσ, προςμζνειν δὲ καὶ αὐτόν, εἰ καιροῦ λά-

βοιτο, ἐκεῖςε γενζςκαι.
[Leo6.32] Σῆσ δὲ ἑορτῆσ ἐπιςτάςθσ, ἐν ᾗ τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐν πυρίναισ
γλϊςςαισ τοῖσ ἀποςτόλοισ ἐωοίτθςεν, ἔςτεψε τὸν οἰκεῖον υἱὸν Κωνςταντῖνον ὁ βαςιλεὺσ διὰ Εὐκυμίου τοῦ πατριάρχου. ςπεφδων δὲ ὁ ΢αμωνᾶσ
τὴν τῆσ βαςιλίδοσ πρὸσ ἑαυτὸν ἐπιςπάςαςκαι εὔνοιαν Κωνςταντῖνον
τὸν ἑαυτοῦ ὑπθρζτθν ἐκτομίαν ὄντα καὶ τῆσ τῶν Παωλαγόνων ὁρμϊμενον χϊρασ τῇ αὐγοφςτῃ παρζςχεν ὑπθρετεῖν. τοςοῦτον δὲ οὗτοσ
ἠγαπικθ παρ' αὐτῆσ καὶ Λζοντοσ τοῦ βαςιλζωσ, ὡσ καὶ αὐτὸν τὸν
΢αμωνᾶν διερεκίςαι πρὸσ ωκόνον, καὶ διαλοιδορεῖςκαι αὐτῷ πρὸσ βαςιλζα, ὡσ τῇ αὐγοφςτῃ τάχα πλθςιάηοντι. ὅπερ ὡσ ἀλθκὲσ πιςτεφςασ,
ἀποςτείλασ ἀπζκειρεν αὐτὸν μοναχὸν ἐν τῇ τοῦ ἁγίου Σαραςίου μονῇ
δι' αὐτοῦ τοῦ ΢αμωνᾶ. μετ' ὀλίγον δὲ πάλιν μεταγνοὺσ καὶ προςλαβεῖν
τοῦτον ἐκζλων μετιγαγε δι' αὐτοῦ τοῦ ΢αμωνᾶ εἰσ τὴν μονὴν τῶν
΢πειρῶν. ἐν τῷ Δαματρφϊ οὖν ἐξελκὼν ὁ βαςιλεὺσ καὶ ἐν τῇ τοῦ ΢αμωνᾶ
ἀριςτιςασ μονῇ, καὶ κεαςάμενοσ τὸν Κωνςταντῖνον εὐκζωσ διεκελεφςατο,
καὶ ἀπζδυςαν αὐτὸν τὰ τοῦ μονιρουσ βίου ἄμωια καὶ ἐνζδυςαν ςτολὴν
κοςμικιν. καὶ εὐωχοφμενόσ τε παρ' αὐτοῦ δοκῆναί οἱ ἐκζλευςε τὸ ποτιριον ἐν τῷ ἀρίςτῳ, καὶ εἰςερχόμενοσ ἐν τῷ παλατίῳ ἐωείλκετο καὶ αὐτὸν
μετ' αὐτοῦ. ὁρῶν δὲ ὁ ΢αμωνᾶσ αὐξανομζνθν τὴν πρὸσ τὸν Κωνςταντῖνον
τοῦ βαςιλζωσ ἀγάπθν ἐπιβουλὴν κατ' αὐτοῦ ῥάπτει, τόνδε ςυντεκειμζνθν τὸν τρόπον. κοινολογθςάμενοσ Μεγίςτῳ τῷ κοιτωνίτῃ καὶ
Μιχαὴλ τῷ Σηιρίκωνι γραμμάτιον ςυντίκθςι λοιδορίασ ἔχον κατὰ τοῦ
βαςιλζωσ ἀπείρουσ, Κωνςταντίνου τοῦ Ῥοδίου, ὃσ ὑπεγραμμάτευε τῷ
΢αμωνᾷ, τοῦτο ςυνκζντοσ. ὅπερ γράψαντεσ καὶ ςωραγίςαντεσ ἐν τῷ
μιτατωρίῳ ἔρριψαν. τοῦ δὲ βαςιλζωσ δθμοςίαν πρόοδον ἐν τῇ μεγάλῃ
ἐκκλθςίᾳ ποιθςαμζνου, κἀν τῷ μιτατωρίῳ εἰςελκόντοσ, καὶ ἐν ᾧ θὔχετο
τόπῳ τοῦτο ἐρριμζνον ἰδόντοσ, εἰλθωότοσ, τε καὶ ἀναγνόντοσ πολλὴ
κατζςχεν ἀπορία τοὺσ ςυμπαρόντασ, διςτάηοντοσ ἑκάςτου καὶ ἀγνοοῦντοσ τὸν ῥίψαντα. κατζςχε δὲ καὶ τὸν βαςιλζα ἀκυμία πολλι, καὶ τὸν
πεποιθκότα ἐηιτει. γζγονε δὲ κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον καὶ ἔκλειψισ
ςελινθσ μεγίςτθ, δι' ἣν ὁ βαςιλεὺσ τὸν μθτροπολίτθν ΢υνάδων μετεκαλζςατο Παντολζοντα, τῆσ ἀςτρονομικῆσ παιδείασ ἐν μυιςει τυγχάνοντα,
τὸ τῆσ ἐκλείψεωσ ἀποτζλεςμα μακεῖν ὀριγνϊμενοσ. ὃν εἰςερχόμενον πρὸσ
τὸν βαςιλζα ὁ ΢αμωνᾶσ ἰδίᾳ παραλαβὼν ἠρϊτθςεν, εἰσ τίνα τὴν κάκωςιν ἔςεςκαι, καὶ τόνδε ωάναι, ὅτι ’εἰσ ςζ. τὴν τριςκαιδεκάτθν δὲ τοῦ
Ἰουνίου διερχόμενοσ ἡμζραν οὐδὲν ἔκτοτε πείςῃ κακόν.‘ ἐρωτθκεὶσ δὲ
καὶ παρὰ τοῦ βαςιλζωσ περὶ τοφτου εἶπεν, ὅτι εἰσ τὸ δεφτερον πρόςωπον ἡ κάκωςισ ἀποςκιψει. ὑπϊπτευεν οὖν ὁ βαςιλεὺσ δεφτερον πρόςωπον εἶναι τὸν ἑαυτοῦ ἀδελωὸν Ἀλζξανδρον. καὶ τὰ μὲν τῆσ προρριςεωσ,
ἣν ἔςχεν ἀπόβαςιν, προϊὼν ὁ λόγοσ δθλϊςει. Μιχαὴλ δὲ τοῦ Σηιρίκωνοσ κατ' ἰδίαν τῷ βαςιλεῖ προςελκόντοσ καὶ καταμθνφςαντοσ, ὡσ ὁ
΢αμωνᾶσ εἴθ τὸ πιττάκιον πεποιθκϊσ, παρευκὺ καταβιβάηεται εἰσ τὸν
οἶκον αὐτοῦ καὶ ἀποκείρεται μοναχόσ, εἶτα ἐν τῇ μονῇ τοῦ πατριάρχου
Εὐκυμίου ἀπάγεται, κἀκεῖκεν διαλοιδορθκεὶσ εἰσ τὴν τοῦ Μαρτινακίου
μετατίκεται. ταῦτα δὲ ἐπράχκθ, μιπω τῆσ ὡριςμζνθσ προκεςμίασ παρὰ
τοῦ μθτροπολίτου διαδραμοφςθσ. ἐποίθςε δὲ ἀντ' αὐτοῦ τὸν Κωνςταντῖνον παρακοιμϊμενον. ἔκτιςε δὲ αὐτῷ καὶ μοναςτιριον ἐν ταῖσ Νοςιαῖσ,
ἐπ' ὀνόματι τοῦ ςωτῆροσ, ἣν καὶ ἐνεκαίνιςεν ἅμα Εὐκυμίῳ τῷ πατριάρχῃ.
[Leo6.33] Ἀγαρθνῶν δὲ ἐξελκόντων μετὰ πλοίων τριακοςίων, ὧν ἡγεῖτο
Δαμιανόσ τε ὁ τῆσ Σφρου ἀμθρᾶσ καὶ Λζων ὁ Σριπολίτθσ, Ἱμζριοσ ὁ
λογοκζτθσ ναφαρχοσ ὢν τῶν Ῥωμαίων κατὰ τὸν Ὀκτϊβριον μῆνα

ςυνιντθςε τοφτοισ κατὰ τὴν ΢άμον, ἧσ ἐςτρατιγει Ῥωμανὸσ ὁ Λακαπθνόσ. καὶ ςυμπλακεὶσ τοῖσ μετ' αὐτοῦ ἡττικθ, καὶ τῶν ὑπ' αὐτὸν νεῶν
διαςκεδαςκειςῶν μόλισ αὐτὸσ διεςϊκθ εἰσ Μιτυλινθν.
[Leo6.34] Κοιλιακῷ δὲ νοςιματι λθωκεὶσ ὁ βαςιλεφσ, καὶ ἐπὶ χρόνον τῷ
τοιοφτῳ πάκει κατεργαςκεὶσ καὶ εἰσ ἐςχάτθν ἀδυναμίαν ἐλθλακϊσ, μόλισ
ἠδυνικθ ἐν τῷ τῆσ ἐγκρατείασ καιρῷ τὴν ςυνικθ ποιιςαςκαι δθμθγορίαν. ςυνθκροιςμζνθσ γὰρ τῆσ ςυγκλιτου τοιοφτων ἤρξατο πρὸσ
αὐτοὺσ λόγων· ’τὸ μὲν ἐμὸν ςαρκίον, ὦ ωίλοι, νόςῳ ἐκτρυχωκὲν ἀπζρρευςε, καὶ ἡ ἰςχὺσ ἐπιλζλοιπε, καὶ τάχα οὐκζτι μεκ' ὑμῶν βιοτεφω, οὐδὲ
καταλιψομαι τὴν τοῦ δεςπότου Χριςτοῦ ἀνάςταςιν. μίαν τοίνυν καὶ
τελευταίαν ὑμᾶσ αἰτῶ τινδε τὴν χάριν, ἀπομνθμονεῦςαι ἣν εἶχον πρὸσ
ὑμᾶσ χρθςτὴν διάκεςιν, καὶ ἀντὶ ταφτθσ εὔνοιαν τῇ ἐμῇ ςυηφγῳ διατθρῆςαι καὶ τῷ υἱῷ.‘ καὶ ἡ μὲν τοῦ βαςιλζωσ δθμθγορία τοιαφτθ, ἡ δὲ
ςφγκλθτοσ βουλὴ ὑπζςχετο δακρυρροοῦςα καὶ μετ' ὀλοωυρμῶν λφπῃ
μὲν ςυνζχεςκαι ἀπαραμυκιτῳ τοιοφτου ςτεριςκομζνθ δεςπότου καὶ
βαςιλζωσ, εὔνοιαν δὲ διατθριςειν εἴσ τε τὴν δζςποιναν καὶ τὸν ἡμζτερον
δεςπότθν καὶ βαςιλζα τὸν ςὸν υἱόν, ὥςτε, εἰ δειςει, μυριάκισ ἔμπροςκεν
αὐτῶν ἀποκανεῖν. ταῦτα εἰποῦςα ἡ ςφγκλθτοσ καὶ τελευταῖον ἀςπαςμὸν ἀποδοῦςα τῷ βαςιλεῖ ἀπθλλάγθ. οὐ μιν γε καὶ εὐκὺσ ὁ βαςιλεὺσ
ἐτελεφτθςεν, ἀλλὰ διετζλεςε νοςθλευόμενοσ καὶ ςωακελιηόμενοσ ἄχρι τῆσ
ἑνδεκάτθσ τοῦ Μαΐου μθνόσ, κακ' ἣν ἀπθλλάγθ τοῦ βίου Ἀλεξάνδρῳ
τῷ αὐτοῦ ἀδελωῷ τὰ τῆσ βαςιλείασ παραδοὺσ ςκῆπτρα. ὃν ἰδϊν, ὥσ
ωαςιν, ἐρχόμενον κατὰ τὴν τελευταίαν ἐντυχίαν εἰπεῖν λζγεται· ’ἴδε ὁ
κακὸσ καιρὸσ μετὰ τοὺσ δεκατρεῖσ μῆνασ.‘
[Leo6.34.22] προςζκειτο δὲ τοῖσ μακιμαςιν ὁ τοιοῦτοσ βαςιλεφσ, καὶ μάλιςτα τῇ περὶ τὴν
ἀςτρονομίαν ἀποτελεςματικῇ. καὶ ςτιχθρὰ δὲ μελίςασ τῇ ἐκκλθςίᾳ παρζδωκε ψάλλεςκαι πάςθσ
ἡδφτθτοσ ἀνάπλεα. καὶ ἐπιςτολαὶ δὲ αὐτοῦ καὶ ἄλλα πονιματα πάςθσ παιδεφςεωσ περίπλεα ωζρονται, πρὸσ τὸν ἀρχαῖον χαρακτῆρα ἀποτετορευμζνα. ἀνζγνωςε δὲ καὶ τὰ
Ἀρχιμιδεια ἀκριβῶσ καὶ ὡσ οὐδεὶσ ἕτεροσ τῶν κατ' αὐτόν.

παραδοὺσ τοίνυν, ὡσ εἴρθται, τὸ τῆσ βαςιλείασ κράτοσ, καὶ πολλὰ παρακαλζςασ τὸν αὐτοῦ υἱὸν Κωνςταντῖνον παιδοτροωῆςαι καὶ ἐπιμελείασ
ἀξιοῦν προςθκοφςθσ, τελευταῖον δὲ καὶ διάδοχον αὐτοῦ καταλιπεῖν,
ἐτελεφτθςεν.
[Alexand.t] ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ΢
[Alexand.1] Ἀλζξανδροσ δὲ ὁ τοῦ Λζοντοσ ἀδελωόσ, ἤδθ νεανίασ ὢν καὶ τὸ
εἰκοςτὸν τῆσ ἡλικίασ αὐτοῦ παραμείβων ἔτοσ, τοῦ Λζοντοσ ἀποκανόντοσ
παρζλαβε τὰσ τῆσ βαςιλείασ ἡνίασ, ςυμβαςιλεφοντοσ αὐτῷ καὶ Κωνςταντίνου τοῦ Λζοντοσ παιδόσ. ὃσ ἅμα τε ἐπζβθ τῆσ βαςιλείασ καὶ ἅμα ἐκπζμψασ
ἤγαγε Νικόλαον ἐκ Γαλακρθνῶν τὸν πατριάρχθν, καὶ τοῦ κρόνου καταγαγὼν τὸν Εὐκφμιον ἀνιγαγε τὸ δεφτερον τὸν Νικόλαον. καὶ ἅμα αὐτῷ
κακεςκεὶσ ἐν τῇ Μαγναφρᾳ, ςελεντίου γενομζνου, τὴν τοῦ Εὐκυμίου
κακαίρεςιν ἐποιιςατο. ὃν οἱ προςκείμενοι τῷ Νικολάῳ κλθρικοὶ ἅμα
τῇ κακαιρζςει ὥςπερ ἄγριοι ἐμπθδῶντεσ κῆρεσ ἔπλθττον, κονδφλουσ
ἐνζτριβον, ἐκολάωιηον, τὴν ἱεροπρεπῆ ἀπζτιλλον γενειάδα, ἐπὶ τράχθλον
ὤκουν, καὶ ἄλλασ ἀνυποίςτουσ ποινὰσ τοφτῳ ἐπζωερον, ἐπιβάτθν
ἀποκαλοῦντεσ καὶ μοιχὸν καὶ ἀλλοτρίᾳ ἐπειςπθδιςαντα γυναικί. ὁ δὲ
ἱερὸσ ἐκεῖνοσ ἀνὴρ πράωσ πάντα καὶ ἡςφχωσ ὑπζωερεν. ὑπερόριοσ οὖν ἐν
τοῖσ Ἀγακοῦ ςταλείσ, καὶ μετὰ μικρὸν χρόνον ἀποβιοφσ, ἐν τῇ πόλει
εἰςαχκεὶσ κάπτεται εἰσ τὴν αὐτοῦ μονιν. ὁ δὲ κλθρικὸσ ὁ τὰσ πολιὰσ
αὐτοῦ τίλασ ὑποςτρζψασ κατ' αὐτὴν τὴν ὥραν εἰσ τὴν οἰκίαν αὐτοῦ εὗρε
ταφτθν ἐμπεπρθςμζνθν καὶ τὴν κυγατζρα παρειμζνθν καὶ ἐκλελυμζνθν,

ἥτισ καὶ διιρκεςεν ἐπὶ χρόνουσ ἱκανοὺσ μεταιτοῦςα καὶ τὰσ πρὸσ τὸ ηῆν
ἀωορμὰσ ςυλλζγουςα.
[Alexand.2] Ὁ δὲ βαςιλεὺσ Ἀλζξανδροσ καὶ πάλαι βίον ἁβροδίαιτον ἔχων καὶ
διακεχυμζνον καὶ πρὸσ μόνα ἐπτοθμζνον τὰ κυνθγζςια καὶ τὰσ ἄλλασ
ἀκολάςτουσ καὶ ἐκδεδιῃτθμζνασ τῶν πράξεων, καὶ μθδὲν βαςιλζωσ ἔργον
εἰδὼσ διαπράττεςκαι, ἀλλὰ τρυωαῖσ καὶ ἀςελγείαισ ςχολάηειν ἠγαπθκϊσ,
ἐπεὶ τῆσ βαςιλείασ καὶ τῶν ὅλων ἐγζνετο ἐγκρατισ, οὐδὲν ἄξιον λόγου
ἢ διενοιςατο ἢ κατεπράξατο. μοναρχιςασ γὰρ Ἰωάννθν τινὰ ἀγφρτθν
καὶ μθδενὸσ ἄξιον λόγου (Λαηάρθσ τοφτῳ ἐπϊνυμον) ῥαίκτωρα πεποίθκεν, ὃσ καὶ μετὰ μικρὸν κακῶσ ἀπζρρθξε τὴν ηωιν, ἐν τῷ Ἑβδόμῳ
ςωαιρίηων ὁ κλθρικόσ. ὡςαφτωσ καὶ Γαβριθλόπωλον καὶ Βαςιλίτηθν,
ςυμπαίςτορασ αὐτῷ ὄντασ πρὸ τῆσ βαςιλείασ καὶ τῶν ἀκολάςτων
πράξεων κοινωνοὺσ καὶ κεράποντασ, πλείςτοισ τε χριμαςι περιιντλθςε
καὶ εἰσ πατρικιότθτοσ τιμὴν ἀνεβίβαςεν. ἐβοφλετο δ', ὥσ ωαςιν, εἰ μὴ
κεὸσ ἐπζςχε, τὸν Βαςιλίτηθν εἰσ τὸν βαςίλειον κρόνον ἀναγαγεῖν καὶ
Κωνςταντῖνον τὸν οἰκεῖον εὐνουχίςαι ἀνεψιόν. ὃ καὶ ἐγζνετο ἄν, εἰ μὴ κεὸσ
μὲν πρότερον διεκϊλυςεν, ἔπεικ' οἱ πρὸσ Λζοντα τὸν τοῦ παιδὸσ πατζρα
διαωυλάττοντεσ εὔνοιαν, ποτὲ μὲν λζγοντεσ, ὡσ νιπιόσ ἐςτι, ποτὲ δζ,
ὡσ ἀςκενισ, καὶ οὕτω κατὰ μικρὸν ἀποβουκολιςαντεσ τὸν Ἀλζξανδρον
τὸν παῖδα διεςϊςαντο, τοῦ κανάτου καταλαβόντοσ ἐκεῖνον.
[Alexand.3] Ἐπὶ τοφτου βαςιλεφςαντοσ ἐωάνθ κομιτθσ ἐκ δφςεωσ, ὃν ξιωίαν
καλοῦςιν οἱ περὶ ταῦτα δεινοί. τοῦτον δὲ ἔλεγον αἱμάτων χφςιν προςθμαίνειν ἐν τῇ βαςιλίδι.
[Alexand.4] Ὁ δὲ βαςιλεὺσ πλάνοισ καὶ γόθςιν ἐκδεδωκὼσ ἑαυτὸν καὶ πυνκανόμενοσ περὶ τῆσ ἑαυτοῦ βαςιλείασ, εἰ μακροχρόνιοσ ἔςεται, ὑπζςχοντο
μακρόβιον αὐτὸν ἔςεςκαι, εἰ ὁ ἐν τῷ ἱππικῷ ἑςτθκὼσ ςφαγροσ ὁ χαλκοῦσ,
αἰδοῖα καὶ ὀδόντασ μὴ ἔχων, προςλάβοι παρ' αὐτοῦ. ςτοιχεῖον γὰρ
αὐτοῦ εἶναι τοῦτον προωανῶσ· Λζοντι γὰρ ἀντιμάχεται τῷ αὐτοῦ, ωαςίν,
ἀδελωῷ. οἷσ πειςκεὶσ ὁ ταῖσ ἀλθκείαισ χοιρόβιοσ τὰ λείποντα μζρθ τῷ
χοίρῳ προςανενζωςε. τῇ τοιαφτῃ οὖν ἐχόμενοσ ἀπονοίᾳ ἱππικὸν πεποιθκὼσ τοὺσ ἱεροὺσ τῶν ἐκκλθςιῶν πζπλουσ καὶ τοὺσ κείουσ λφχνουσ καὶ τοὺσ
λαμπτῆρασ ἀναλαβὼν τὸ ἱππικὸν κατεκόςμθςε, τὰ κεῷ ἀνατεκειμζνα
κοινῶν, ἢ μᾶλλον εἰπεῖν, τοῖσ εἰδϊλοισ ἀνατικεὶσ ὁ δείλαιοσ.
[Alexand.5] Ἱμζριον δὲ τὸν λογοκζτθν ἐκ τῆσ ἥττθσ τῶν Ἀγαρθνῶν ὑποςτρζψαντα καὶ τὴν βαςιλίδα κατειλθωότα ἀποςτείλασ περιϊριςεν ἐν τῇ
μονῇ τῶν Καλυπῶν, ἐπαπειλοφμενοσ, ὡσ ἐχκρῷ τοφτῳ χριςαςκαι διὰ
τὸ καὶ αὐτὸν πολλὰ κατ' αὐτοῦ ςυνκζςκαι ἐν ταῖσ ἡμζραισ τοῦ ἀδελωοῦ.
οὗτοσ δὲ μικρὸν τῇ ἐξορίᾳ βιοὺσ ἀπζκανεν ὑπὸ τῆσ κλίψεωσ κατεργαςκείσ.
[Alexand.6] Σοῦ Βουλγάρων δὲ ἄρχοντοσ ΢υμεὼν πρζςβεισ πεπομωότοσ τοὺσ
πευςομζνουσ, εἰ τὴν εἰρινθν ἀςπάηοιτο καὶ τιμὴν ωυλάττοι πρὸσ αὐτόν,
ὁποίαν ὁ προβεβαςιλευκὼσ ἀδελωὸσ αὐτοῦ, τοὺσ μὲν πρζςβεισ ἀτίμωσ
ἐξζπεμψεν, ὑπερόγκουσ καὶ ἀλαηόνασ λόγουσ καὶ ωρυαγματϊδεισ ἐκπζμψασ καὶ ἀπειλαῖσ χρθςάμενοσ κατὰ ΢υμεϊν, ἐν τοφτοισ καταπλιττειν τοῦτον οἰόμενοσ. ὑποςτρεψάντων δὲ τῶν πρζςβεων πρὸσ τὸν ΢υμεϊν, μὴ
ἐνεγκὼν οὗτοσ μετρίωσ τὰσ ἐκ τοῦ Ἀλεξάνδρου ὕβρεισ καὶ τὰ ωρυάγματα
καὶ τὰσ ἀπειλὰσ ἔλυςε τὴν εἰρινθν καὶ κατὰ Ῥωμαίων ἔκρινεν ὅπλα
κινεῖν.
[Alexand.7] Ἀλζξανδροσ δὲ τῇ ἕκτῃ τοῦ Ἰουνίου μθνὸσ λουςάμενοσ καὶ ἀριςτιςασ καὶ οἰνωκεὶσ μετὰ τοὺσ ὕπνουσ κατῆλκε ςωαιρίςων. πόνου δζ τινοσ
γεννθκζντοσ ἐν τοῖσ ἐγκάτοισ αὐτοῦ ἀπὸ τῆσ τῶν βρωμάτων ἀπλθςτίασ
καὶ τῆσ μζκθσ ἀνελκὼν ἐν τῷ παλατίῳ, αἵματοσ αὐτοῦ πολλοῦ ἐκ τῶν

ῥινῶν καὶ τῶν αἰδοίων ῥυζντοσ, μετὰ μίαν ἡμζραν ἐτελεφτθςεν, ἐπιτρόπουσ καταλιπὼν τὸν πατριάρχθν Νικόλαον, τὸν μάγιςτρον ΢τζωανον,
τὸν μάγιςτρον Ἰωάννθν τὸν Ἐλαδᾶν, Ἰωάννθν τὸν ῥαίκτορα, τὸν Βαςιλίτηθν καὶ τὸν Γαβριθλόπωλον, τὴν βαςιλείαν παραδοὺσ Κωνςταντίνῳ τῷ οἰκείῳ ἀνεψιῷ. ἀποκανὼν δὲ ἐτζκθ μετὰ τοῦ πατρὸσ αὐτοῦ Βαςιλείου.
[Const7.t] ΚΩΝ΢ΣΑΝΣΙΝΟ΢ Ο ΤΙΟ΢ ΛΕΟΝΣΟ΢
[Const7.1] Οὕτω μὲν τὸν τρόπον, ὃν εἴπομεν, ἀποκανόντοσ Ἀλεξάνδρου ἐσ
Κωνςταντῖνον τὸν υἱὸν Λζοντοσ, ἕβδομον τῆσ ἡλικίασ ἄγοντα ἔτοσ, τὸ
βαςίλειον περιελιλυκε κράτοσ, ὑπὸ ἐπιτρόπουσ τελοῦντα τοὺσ ἄνωκεν
ἠρικμθμζνουσ. λαβόμενοσ οὖν τῆσ ἐξουςίασ Νικόλαοσ ὁ πατριάρχθσ, ὡσ
καὶ αὐτὸσ ἐπιτρόποσ ὤν, ςυνάμα τοῖσ ἄλλοισ ἐπθδαλιοφχει τὰ τοῦ κοινοῦ.
[Const7.2] Σῶν δὲ πραγμάτων οὕτωσ ἐχόντων, καὶ τῆσ βαςιλείασ, ὡσ εἴπομεν,
παρὰ τῶν ἐπιτρόπων ἰκυνομζνθσ, Κωνςταντῖνοσ ὁ τοῦ Δουκὸσ Ἀνδρονίκου υἱόσ, δομζςτικοσ τῶν ςχολῶν τυγχάνων καὶ δυναςτείαν περιβεβλθμζνοσ μεγίςτθν, γράμμαςι τῶν ἐν τῇ βαςιλίδι ωίλων καὶ ςυγγενῶν
αὐτοῦ παρακινθκείσ, γεγραωότων ἀκζωαλον εἶναι τὴν βαςιλείαν, καὶ
κακῶσ διεξάγεςκαι, καὶ μικρὸν ὅςον κινδυνεφειν ὀλεκρίῳ κινδφνῳ ὑποπεςεῖν, αὐτόν τε ἀνακαλουμζνων ὡσ ἐχζωρονα καὶ ἀνδρεῖον καὶ μόνον
δυνάμενον ἐπαξίωσ κυβερνᾶν τὴν περιβόθτον τῶν Ῥωμαίων ἀρχιν,
προςκεμζνων δ', ὅτι καὶ ἡ ςφγκλθτοσ αὐτὸν ἀςπάηεται καὶ ὁ πολιτικὸσ
ὄχλοσ, καὶ ἐπιςπευδόντων, ὡσ τάχοσ καταλαβεῖν, ςυνειδότοσ, ὥσ ωαςι,
καὶ τοῦ πατριάρχου Νικολάου καὶ τοῖσ γραωεῖςι ςυνευδοκοῦντοσ διὰ τὸ
μιπω τὰσ διακικασ Ἀλεξάνδρου ἀναγνωςκῆναι, μθδὲ γνωςκῆναι αὐτῷ,
ὡσ ἐπίτροποσ γζγραπται καὶ αὐτὸσ τοῦ παιδόσ, Ἀρταβάςδου πρὸσ
τοῦτο διακονιςαντοσ καὶ παρὰ τοῦτο πρϊτου τῶν ἱερζων τῆσ μεγάλθσ
ἐκκλθςίασ μετζπειτα γενομζνου. πατὴρ δ' ὁ Ἀρτάβαςδοσ ἦν Ἀνδρζου
[Const7.2.16] τοῦ ἐπὶ ηωγραωικῇ τζχνῃ λάμψαντοσ. ὁ Κωνςταντῖνοσ καὶ πρότερον
ὀνειροπολῶν τὴν βαςιλείαν καὶ διὰ παντὸσ αὐτῆσ ἐωιζμενοσ, καὶ μθδζποτε ἄλλοςζ πῃ, ἀλλ' ἢ πρὸσ τὴν τοιαφτθν ὄρεξιν τετραμμζνον ἔχων τὸν
νοῦν δεξάμενοσ τὰ γράμματα ταχφ τε ἐπείςκθ καὶ ταχὺ τὴν βαςιλίδα
κατζλαβεν, ἑπομζνουσ ἔχων τοὺσ τῶν ςτρατευμάτων ἐκκρίτουσ. καὶ τῶν
νυκτῶν ἀωρὶ διὰ πυλίδοσ εἰςελκὼν τοῦ πρωτοβεςτιαρίου Μιχαιλ,
πλθςίον οὔςθσ τῆσ ἀκροπόλεωσ, ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ μαγίςτρου Γρθγορᾶ
τοῦ Ἰβθρίτηθ (πενκερὸσ δὲ ὁ Γρθγορᾶσ τοῦ Κωνςταντίνου) παρεγζνετο,
ἐν ᾗ διανυκτθρεφων μετὰ τῶν ςὺν αὐτῷ διετζλει. Νικιτασ δὲ ἀςθκρῆτισ
τὴν ἔλευςιν αἰςκόμενοσ τοῦ Κωνςταντίνου τῷ πατρικίῳ Κωνςταντίνῳ
τῷ Ἐλαδικῷ τυγχάνοντι μοναχῷ κᾶττον ἐμινυςε, καὶ παρειλθωὼσ αὐτὸν
κατὰ τὴν αὐτὴν νφκτα πεωοιτικαςι πρὸσ τὸν Δοῦκα. βουλὴν δὲ ποιθςάμενοι, μιπω τῆσ ἡμζρασ καταλαμποφςθσ, μετὰ λαμπάδων καὶ λαοῦ
πολλοῦ καὶ ὄχλου τὴν τοῦ ἱπποδρόμου πφλθν καταλαμβάνουςι,
Κωνςταντῖνον ἀνευωθμοῦντεσ αὐτοκράτορα. τῶν δὲ ἔνδον εὐςκενῶσ
ἀντεχομζνων καὶ μὴ ἀνοιγνφντων οἱ τὰσ πφλασ ὁ τοῦ Κωνςταντίνου
πρῶτοσ τῶν ἱπποκόμων ἐπ' ἀνδρείᾳ μζγα ωρονῶν καὶ βιαιότερον, ἢ
μᾶλλον εἰπεῖν, ἀτακτότερον τῇ ἀνοίξει ἐπιχειρῶν τῶν πυλῶν λογχεφεται
παρά τινοσ τῶν εἴςω διὰ τῆσ ἁρμογῆσ τῶν κυρῶν. καὶ κνῄςκει μὲν οὗτοσ
εὐκφσ, ὁ Κωνςταντῖνοσ δὲ ἀποκρουςκεὶσ ἐκεῖκεν καὶ τῷ τῆσ βαςιλείασ
ἔρωτι οἷά τινι μζκῃ κάτοχοσ ὢν καὶ μὴ κακεςτῶτασ ἔχων τοὺσ λογιςμοὺσ
ἄρασ ἐκεῖκεν εἰσ τὸ ἱπποδρόμιον παραγίνεται, κακὸν οἰωνὸν τὴν τοῦ
ἱπποκόμου ἔχων ςωαγιν, ὅμωσ δὲ τῶν δεδογμζνων οὐκ ἀωιςτάμενοσ.
ἐκεῖκεν οὖν εὐωθμοφμενοσ κατζλαβε τὴν λεγομζνθν Χαλκῆν καὶ δι' αὐτῆσ

εἰςελκὼν ἔωκαςεν ἄχρι τῶν ἐξκουβίτων. ὁ δὲ μάγιςτροσ Ἰωάννθσ ὁ
Ἐλαδᾶσ, εἷσ ὑπάρχων τῶν ἐπιτρόπων, ἐκλογιν, ὡσ ὁ καιρὸσ ἐδίδου, τῶν
ἑταιρειῶν καὶ τῶν ἐλατῶν ποιθςάμενοσ καὶ κακοπλίςασ, ὅπωσ ποτὲ
ἕκαςτοσ ἅρματοσ εὐπόρει, ἀπζςτειλε κατὰ τοῦ Δουκόσ. οἵτινεσ ωκάςαντεσ τοῖσ περὶ τὸν Δοῦκα ςυμπλζκονται καὶ γίνεται ωόνοσ πολὺσ ἑκατζρωκεν. ἔπεςε δὲ καὶ Γρθγορᾶσ ὁ τοῦ Δουκὸσ υἱὸσ καὶ Μιχαὴλ ὁ ἀνεψιὸσ
αὐτοῦ καὶ Κουρτίκιοσ ὁ Ἀρμζνιοσ. ταῦτα ταραχῆσ οὐ μικρᾶσ τὸν Κωνςταντῖνον ἐμπίπλθςι. ςπεφδων οὖν ἐπιρρῶςαι τὸ ἑαυτοῦ μζροσ, τὸν ἵππον
ἐλάςασ ἠπείγετο ςυμμῖξαι τοῖσ ἔμπροςκεν. ὁ δ' ἵπποσ ταῖσ ἐκεῖςε ὑπεςτρωμζναισ κατολιςκιςασ πλαξὶν εἰσ γῆν τὸν ἐπιβάτθν κατζβαλε, καί τισ
αὐτὸν κατὰ γῆσ ἐρριμζνον καὶ μεμονωμζνον καταλαβϊν (οἱ γὰρ ἄλλοι
διεςκεδάςκθςαν ἅπαντεσ) ξίωει τὴν τοφτου ἀπζτεμε κεωαλὴν καὶ δρομαίωσ τῷ βαςιλεῖ ἀπινεγκε Κωνςταντίνῳ. τὸ δὲ τοιαφτθν αὐτὸν
καταλιψεςκαι τφχθν προεγνωςμζνον ἦν τοῖσ ἐπιτρόποισ καὶ ἐξ ἑτζρασ
αἰτίασ. Νικόλαόσ τισ δθμοςιϊνθσ τῶν ἐν Χαλδίᾳ εἰςπράξεων τὰσ ςυντελείασ καταςπακιςασ καὶ μὴ ἔχων, ὅκεν ἀποδῷ τὸ δθμόςιον ὄωλθμα,
ωυγὰσ εἰσ ΢υρίαν ᾤχετο, ἐξομοςάμενοσ τὴν κακ' ἡμᾶσ εὐςεβῆ κρθςκείαν
ἀςτρολογίασ ἀντεποιεῖτο. οὗτοσ ἐν ὀκόνῃ μελαίνῃ γράμματα γράψασ
ἀπεςτάλκει τῷ λογοκζτῃ Θωμᾷ, καὶ τῆσ ὀκόνθσ ῥυωκείςθσ δι' ὕδατοσ
ωανερὰ τὰ γράμματα γζγονεν. ἦν δὲ ὁ νοῦσ τῶν γεγραμμζνων οὗτοσ·
’μὴ ωοβθκῆτε ἀπὸ τοῦ πυρροῦ πετεινοῦ τοῦ Δουκόσ. νεωτεριςκιςεται
γὰρ ἀωρόνωσ, καὶ εὐκζωσ ὀλοκρευκιςεται.‘ τοιοῦτον δὲ τζλοσ λαβοφςθσ
τῆσ ἀποςταςίασ, παραυτίκα μὲν ὁ μάγιςτροσ Γρθγορᾶσ καὶ πενκερὸσ τοῦ
Κωνςταντίνου μετὰ Λζοντοσ πατρικίου τοῦ Χοιροςωάκτου τῷ κείῳ
τεμζνει τῆσ τοῦ κεοῦ ςοωίασ προςζδραμον. οὓσ ἐκεῖκεν ἀποςπάςαντεσ οἱ
ἐπίτροποι ἀπζκειραν μοναχοὺσ ἐν τῇ τοῦ ΢τουδίου μονῇ. Κωνςταντῖνον
δὲ πατρίκιον τὸν Ἐλαδικὸν βουνεφροισ τφψαντεσ ἀωειδῶσ διὰ μζςθσ τῆσ
πόλεωσ ἐκριάμβευςαν καὶ ἐν τῇ μονῇ τοῦ Δαλμάτου ἀπζκλειςαν. Λζοντα
δὲ πατρίκιον τὸν Κατακαλίτηθν καὶ Ἀβεςςαλὼμ πατρίκιον τὸν τοῦ
Ἀροτρᾶ ἐκτυωλϊςαντεσ ἐν ἐξορίᾳ παρζπεμψαν, Κωνςταντῖνον τε τὸν τοῦ
Εὐλαμπίου καὶ ἑτζρουσ ςὺν αὐτῷ Φιλόκεοσ ὁ ἔπαρχοσ ἐν τῇ τοῦ ἱππικοῦ
ςωενδόνῃ ἀπζτεμε. Νικιτασ δὲ ὁ ἀςθκρῆτισ καὶ Κωνςταντῖνοσ ὁ Λίψ,
καίπερ ἀναηθτθκζντεσ πολλά, οὐχ εὑρζκθςαν. τὸν δὲ πατρίκιον Αἰγίδθν,
τὸν ἐπ' ἀνδρείᾳ περιβόθτον, καί τινασ ςὺν αὐτῷ ςτρατθγοὺσ οὐκ
ἀςιμουσ, ἀπὸ τῆσ ἐν Χρυςοπόλει δαμάλεωσ καὶ μζχρι τοῦ τόπου τοῦ
λεγομζνου Λευκατίου ἀνεςκολόπιςαν. πολλοὶ δ' ἂν καὶ ἄλλοι ἀπωλϊλειςαν τῶν ςυγκλθτικῶν παρὰ τῶν λεγομζνων ἐπιτρόπων ἀνθλεῶσ τε
καὶ ἀναιτίωσ, εἰ μι τινεσ παρρθςιαςάμενοι τῶν δικαςτῶν τῆσ ἀδίκου
ὁρμῆσ ἀνεχαίτιςαν, ωάμενοι, ὡσ ’παιδὸσ ὄντοσ τοῦ βαςιλζωσ καὶ μὴ
νοοῦντοσ τὰ πεπραγμζνα, πῶσ ἄνευ τῆσ αὐτοῦ κελεφςεωσ τολμᾶτε
τοιαῦτα διαπράττεςκαι;‘ οἱ δὲ ἐπίτροποι καὶ τὴν τοῦ Δουκὸσ ἀποκείραντεσ γυναῖκα εἰσ τὸν ἐν Παωλαγονίᾳ οἶκον αὐτῆσ ἐξαπζςτειλαν. ἐξζτεμον
δὲ καὶ ΢τζωανον τὸν ταφτθσ υἱόν.
[Const7.3] Ἀλλὰ τοφτων κατὰ τὴν πόλιν πραττομζνων ΢υμεὼν ὁ Βουλγαρίασ
ἄρχων μετὰ βαρείασ δυνάμεωσ εἰςβολὴν κατὰ Ῥωμαίων ἐποιιςατο, καὶ
τὴν βαςιλίδα ωκάςασ χάρακα περιζβαλεν ἀπό τε Βλαχερνῶν καὶ μζχρι
τῆσ λεγομζνθσ Πόρτθσ χρυςῆσ καὶ μετζωροσ ἦν ταῖσ ἐλπίςι ῥᾳδίωσ ταφτθν
ἑλεῖν. καταμακὼν δὲ τὴν ὀχυρότθτα τῶν τειχῶν καὶ τὸ πλῆκοσ τῶν
τειχοωυλακοφντων καὶ τὴν τῶν πετροβόλων καὶ τοξοβόλων ὀργάνων
δαψίλειαν, ἀωζμενοσ τῶν ἐλπίδων ἐν τῷ Ἑβδόμῳ ὑπζςτρεψεν, εἰρθνικὰσ
ςπονδὰσ ἐξαιτοφμενοσ. τῶν δ' ἐπιτρόπων ἀςμενζςτατα δεξαμζνων τὸν

λόγον ἀποςτζλλει ὁ ΢υμεὼν τὸν ἑαυτοῦ μάγιςτρον Θεόδωρον ὁμιλῆςαι
περὶ εἰρινθσ. οὗ παραγενομζνου καὶ λόγων κινθκζντων πολλῶν ὁ
πατριάρχθσ ἅμα τοῖσ λοιποῖσ ἐπιτρόποισ ἀναλαβόντεσ τὸν βαςιλζα ἐν
τοῖσ παλατίοισ ἦλκον τῶν Βλαχερνῶν, καὶ ὁμιρουσ δόντεσ ἀξιολόγουσ
εἰςιγαγον τὸν ΢υμεὼν ἐν τῷ παλατίῳ, καὶ ςυνειςτιάκθ τῷ βαςιλεῖ, τοῦ
΢υμεὼν ὑποκλίναντοσ τῷ πατριάρχῃ τὴν κεωαλὴν καὶ εὐχὴν δεξαμζνου
παρ' αὐτοῦ, ἐπικζντοσ, ὥσ ωαςι, τῇ τοῦ βαρβάρου κεωαλῇ ἀντὶ ςτεωάνου
τὸ ἴδιον ἐπιρριπτάριον. μετὰ δὲ τὴν ἑςτίαςιν, ἀςυμβάτων γενομζνων
περὶ τῆσ εἰρινθσ, δϊροισ ὅ τε ΢υμεὼν καὶ οἱ τοφτου παῖδεσ ωιλοωρονθκζντεσ εἰσ τὴν ἰδίαν ἀπθλλάγθςαν χϊραν. καὶ ταῦτα μὲν ἐπράττετο τῇδε.
[Const7.4] Σοῦ δὲ βαςιλζωσ Κωνςταντίνου διὰ παντὸσ ὀδυρομζνου καὶ τὴν
ἑαυτοῦ ἀνακαλουμζνου μθτζρα (ἤδθ γὰρ αὐτὴν κατιγαγε τοῦ παλατίου
Ἀλζξανδροσ) ἀναβιβάηουςι καὶ ἄκοντεσ πάλιν αὐτιν. ἀνελκοῦςα οὖν καὶ
ἐγκρατὴσ γενομζνθ τῆσ βαςιλείασ προςλαμβάνεται τὸν παρακοιμϊμενον Κωνςταντῖνον καὶ Ἀναςτάςιον καὶ Κωνςταντῖνον τοὺσ αὐταδζλωουσ τοὺσ τὴν ἐπωνυμίαν Γογγυλίουσ. ςυμβουλεφςαντοσ δὲ καὶ
Ἰωάννου τοῦ Ἐλαδᾶ καταβιβάηουςι τοὺσ οἰκείουσ Ἀλεξάνδρου, Ἰωάννθν
τὸν ῥαίκτωρα, τὸν Γαβριθλόπωλον, τὸν Βαςιλίτηθν καὶ τοὺσ λοιποφσ.
προβάλλεται δὲ καὶ Ζωὴ αὐγοῦςτα Δομίνικον ἑταιρειάρχθν δραςτιριον
δοκοῦντα καὶ τοῖσ αὐτῆσ προςκείμενον προςτάγμαςιν, οὗ τῇ ςυμβουλῇ
καταβιβάηεται ὁ πατριάρχθσ τοῦ παλατίου. καὶ ὁ μάγιςτροσ δὲ
Ἰωάννθσ ὁ Ἐλαδᾶσ κατῆλκεν ἑκουςίωσ, νόςῳ βλθκείσ, ὑω' ἧσ καὶ ἀπεβίω
Κωνςταντῖνοσ δὲ ὁ παρακοιμϊμενοσ ὑω' ἑαυτὸν ἀγαγεῖν τὴν ἅπαςαν τῆσ
βαςιλείασ ἡνίαν βουλόμενοσ, καὶ μθδζνα ἔχειν τὸν ἐμποδίηοντα, διαβάλλει
τὸν ἑταιρειάρχθν εἰσ τὴν αὐγοῦςταν ὡσ ςωετεριηόμενον τὴν βαςιλείαν
εἰσ τὸν ἑαυτοῦ ἀδελωόν. οὗ τοῖσ λόγοισ πειςκεῖςα πατρίκιον αὐτὸν τιμᾷ,
καὶ κατελκόντα, ὡσ ἔκοσ, λαβεῖν εὐχὴν οἴκοι μζνειν προςζταξε. προχειρίηε[Const7.4.18] ται δὲ ἀντ' αὐτοῦ Ἰωάννθν τὸν Γαριδᾶν ἑταιρειάρχθν, καὶ Δαμιανὸν
εὐνοῦχον ἀρτιωανῆ τῆσ βίγλασ δρουγγάριον.
[Const7.5] Ἄγοντοσ δὲ καὶ ωζροντοσ τοῦ ΢υμεὼν τὰ Θρᾳκῷα μζρθ, καὶ τῆσ
αὐγοφςτθσ ωροντιηοφςθσ μετὰ τῶν ἐν τζλει, ὅπωσ αὐτοῦ παφςωςι τὰσ
ἐπιδρομάσ, Ἰωάννθσ ὁ Βογᾶσ ὑπζςχετο πατρίκιοσ τιμθκεὶσ ἀγαγεῖν κατ'
αὐτοῦ Πατηινάκασ, καὶ τυχὼν τῆσ αἰτιςεωσ, δῶρα λαβὼν ἄπειςιν εἰσ
Πατηινακίαν. καὶ ςπειςάμενοσ καὶ ὁμιρουσ εἰλθωὼσ ἐπάνειςιν ἐν τῇ
πόλει, ςυνκεμζνων τῶν Πατηινάκων τὸν Ἴςτρον περαιϊςαςκαι καὶ
Βουλγάροισ πολεμεῖν. θὐτομόλθςε δὲ τότε καὶ Ἀςϊτιοσ ἀνὴρ ὀνομαςτόσ,
υἱὸσ ὢν τοῦ ἄρχοντοσ τῶν ἀρχόντων. ἐλζγετο δὲ οὗτοσ ῥάβδον ςιδθρᾶν
ἀμωοτζραισ χερςὶ τῶν ἄκρων λαμβάνων περικλᾶν τῇ τῶν χειρῶν βίᾳ
καὶ κάμπτειν, τῆσ ἀντιτφπου τοῦ ςιδιρου βίασ ὑπεικοφςθσ τῇ τῶν χειρῶν
ἰςχφϊ. ὃν ωιλοωρόνωσ ἡ δζςποινα δεξαμζνθ οἴκαδε πάλιν ὑπονοςτῆςαι
πεποίθκε.
[Const7.6] Πολιορκοῦντοσ δὲ τοῦ ΢υμεὼν τὴν Ἀδριανοφπολιν ἐω' ἡμζρασ
ἱκανὰσ καὶ μθδὲν ἀνφοντοσ, Παγκρατοφκασ τισ γζνοσ ὢν Ἀρμζνιοσ καὶ
εἷσ τῶν ωυλάττειν τεταγμζνων τὴν πόλιν χρυςίῳ δελεαςκεὶσ προὔδωκεν
αὐτὴν τῷ ΢υμεϊν. μετ' ὀλίγον δὲ ἀπεςτάλθ παρὰ τῆσ αὐγοφςτθσ
Βαςίλειοσ πατρίκιοσ ὁ ἐπὶ τοῦ κανικλείου καὶ Νικιτασ ὁ Ἑλλαδικόσ, καὶ
χρυςίῳ καὶ χριμαςι πλείςτοισ πάλιν αὐτὴν ἀνεκτιςαντο.
[Const7.7] Σοφτῳ τῷ ἔτει καὶ Δαμιανὸσ ὁ τῆσ Σφρου ἀμθρᾶσ μετὰ πολεμικῶν
πλοίων καὶ δυνάμεωσ πολλῆσ εἰςβολὴν ἐποιιςατο κατὰ Ῥωμαίων, καὶ
τὴν ΢τρόβθλον καταλαβὼν ἐνεργῶσ αὐτὴν ἐπολιόρκει. καὶ ἐξεπόρκθςεν
ἄν, εἰ μὴ νοςιςασ ἀπεβίω, ὑποςτρεψάντων διὰ κενῆσ τῶν ΢αρακθνῶν.

[Const7.8] Μὴ ωζρουςα δὲ Ζωὴ ἡ βαςιλὶσ τὰσ τοῦ ΢υμεὼν ςυνεχεῖσ ἐπιδρομὰσ
καὶ βουλομζνθ ταφτασ ἀνακόψαι, δζον ἐγνϊκει μετὰ τῆσ ςυγκλιτου εἶναι
ςπείςαςκαι τοῖσ ΢αρακθνοῖσ, καὶ πάντα τὸν ἐν τῇ ἕῳ ςτρατὸν διαπερᾶςαι
πρὸσ τὴν ἑςπζραν, καὶ ἑνωκζντων τῶν τε ἑῴων καὶ τῶν δυτικῶν ςτρατευμάτων πόλεμον ςυςτιςαςκαι κατὰ τῶν Βουλγάρων, καὶ τελζωσ ἀωανίςαι
αὐτοφσ. ἔδοξε τοῦτο, καὶ πεμωκεὶσ εἰσ ΢υρίαν Ἰωάννθσ πατρίκιοσ ὁ Ῥαδθνὸσ
καὶ Μιχαὴλ ὁ Σοξαρᾶσ ἐςπείςαντο τοῖσ ΢αρακθνοῖσ. καὶ δὴ τῆσ ἀπ'
αὐτῶν ἀπαλλαγεῖςα ωροντίδοσ ἡ βαςιλὶσ τὴν ςυνικθ διανομὴν τῆσ
ῥόγασ κελεφςαςα γενζςκαι τῶν ςτρατευμάτων, Λζοντι τε μαγίςτρῳ τῷ
Φωκᾷ ταῦτα παραδοῦςα, δομεςτίκῳ τῶν ςχολῶν τυγχάνοντι, ἀπᾶραι
κατὰ Βουλγάρων ἐπζτρεψεν. ἀκροιςκζντων δὲ πάντων τῶν κεμάτων
καὶ τῶν ταγμάτων κατὰ τὴν Διάβαςιν (πεδίον δὲ ἡ Διάβαςισ μζγα καὶ
πρὸσ ὑποδοχὴν ςτρατοῦ ἐπιτιδειον) ἀποςταλεὶσ ὁ πρωτοπαπᾶσ τοῦ
παλατίου μετὰ τῶν τιμίων ξφλων παρεςκεφαςε προςκυνιςαντασ πάντασ
ἐπομόςαςκαι ςυναποκνῄςκειν ἀλλιλοισ. καὶ τοῦ ὅρκου τελεςκζντοσ
πανςτρατὶ κατὰ Βουλγάρων ἐξϊρμθςαν. ἦρχον δὲ τοῦ μὲν τάγματοσ
τῶν ἐξκουβίτων Ἰωάννθσ ὁ Γράψων, ἀνὴρ πολεμικὸσ καὶ πολλάκισ ἐν
μάχαισ ἀνδραγακιςασ, τοῦ δὲ ἱκανάτου Ὀλβιανὸσ ὁ Μαροφλθσ, ἀνὴρ
δεδοκιμαςμζνοσ, καὶ Ῥωμανὸσ καὶ Λζων οἱ τοῦ Ἀργυροῦ παῖδεσ καὶ
Βάρδασ ὁ Φωκᾶσ ἑτζρων ταγμάτων ἐξῆρχον. ςυνῆν δὲ τοφτοισ καὶ
Μελίασ ὁ μάγιςτροσ μετὰ τῶν Ἀρμενίων καὶ πλεῖςτοι ἄλλοι ςτρατθγοὶ
τῶν κεμάτων. παρείπετο δὲ καὶ Κωνςταντῖνοσ πατρίκιοσ ὁ Λίψ, ὡσ τάχα
ςφμβουλοσ Λζοντι τῷ δομεςτίκῳ τῶν ςχολῶν. κατὰ δὲ τὴν ἕκτθν τοῦ
Αὐγοφςτου μθνόσ, τῆσ πζμπτθσ ἰνδικτιῶνοσ, πολζμου ςυρραγζντοσ
Ῥωμαίοισ τε καὶ Βουλγάροισ πρὸσ τῷ Ἀχελῴῳ ωρουρίῳ τρζπονται κατὰ
κράτοσ οἱ Βοφλγαροι, καὶ ωόνοσ αὐτῶν ἐγζνετο πολφσ. ἱδρῶτι δὲ τοῦ
δομεςτίκου περιρρανκζντοσ πολλῷ καὶ λειποκυμιςαντοσ καὶ τοῦ ἵππου
ἀποβάντοσ ἐπί τινι πθγῇ καὶ τὸν ἱδρῶτα ἀποπλφνοντοσ καὶ ἑαυτὸν
ἀποψφχοντοσ, τὸν δεςμὸν ἀπορριξασ ὁ ἵπποσ τυχαίωσ ἔκει διὰ τοῦ
ςτρατοπζδου κενὸσ ἐπιβάτου. ὃν οἱ ςτρατιῶται κεϊμενοι γνϊριμον
ὄντα, καὶ τὸν δομζςτικον πεςεῖν ὑποτοπάςαντεσ εἰσ πτοίαν ἐνζπεςον καὶ
κατεβλικθςαν τὰσ ψυχὰσ καὶ τῆσ διϊξεωσ ἔςτθςαν, ἔνιοι δὲ καὶ παλίντροποι γεγόναςιν. ἐξ ὑπερδεξίων δὲ ταῦτα κεϊμενοσ ὁ ΢υμεϊν (οὐ γὰρ
ἔτυχεν ἀςφντακτον τὴν ωυγὴν ποιθςάμενοσ) ἐπαωῆκε τοὺσ Βουλγάρουσ
κατὰ Ῥωμαίων. οἱ δὲ καὶ πρότερον, ὡσ εἴπομεν, τὰσ γνϊμασ κλαςκζντεσ
καὶ τεκθπότεσ, ὡσ καὶ αἰωνίδιον ἐπιόντασ ἐκεάςαντο τοὺσ Βουλγάρουσ,
τρζπονται πανςτρατί, καὶ γζγονε ωυγὴ ωρικωδεςτάτθ, τῶν μὲν ὑπ'
ἀλλιλων ςυμπατουμζνων, τῶν δὲ ὑπὸ τῶν ἐναντίων ἀναιρουμζνων.
Λζων δ' ὁ δομζςτικοσ ἐν Μεςθμβρίᾳ διεςϊκθ ωυγϊν. ἔπεςε δὲ λαὸσ οὐ
τῶν κοινῶν ςτρατιωτῶν, ἀλλὰ καὶ ςτρατθγοὶ καὶ ταγματάρχαι ἀρικμοῦ
κρείττουσ. ἐςωάγθ δὲ καὶ Κωνςταντῖνοσ ὁ Λὶψ καὶ ὁ τῶν ἐξκουβίτων
ἔξαρχοσ Ἰωάννθσ μάγιςτροσ ὁ Γράψων.
[Const7.9] Ἦν δὲ ἀποςταλεὶσ ὁ πατρίκιοσ Ῥωμανὸσ ὁ Λακαπθνόσ, δρουγγάριοσ τθνικαῦτα τῶν πλωΐμων ὤν, μετὰ παντὸσ τοῦ ςτόλου παραπλεῖν
τοῖσ αἰγιαλοῖσ προςταχκεὶσ καὶ εἰσ βοικειαν τυγχάνειν τῷ Λζοντι,
διαπερᾶςαι δὲ καὶ τοὺσ παρὰ τοῦ Βογᾶ ἀχκζντασ Πατηινάκασ εἰσ
ςυμμαχίαν Ῥωμαίων. διενζξεωσ δὲ γενομζνθσ μζςον τοῦ Ῥωμανοῦ καὶ
τοῦ Βογᾶ ἰδόντεσ αὐτοὺσ οἱ Πατηινάκαι ςταςιάηοντασ πρὸσ ἀλλιλουσ,
ὑπζςτρεψαν εἰσ τὰ ἴδια, καὶ γζγονεν ἡ ἐξ αὐτῶν βοικεια ἄπρακτοσ καὶ
ἀνόνθτοσ. ἄλλοι δὲ οὐχ οὕτω ωαςὶ γενζςκαι τὴν τροπὴν Ῥωμαίων,
τρόπον δὲ ἕτερον. τρεψαμζνου γὰρ τοῦ Φωκᾶ τὸν ΢υμεὼν καὶ διϊκοντοσ

ωιμθ τισ ἐξαίωνθσ ἔωκαςε πρὸσ αὐτὸν ἀπαγγζλλουςα, ὡσ ὁ δρουγγάριοσ
τῶν πλωΐμων ἄπειςι μετὰ τοῦ ςτόλου παντὸσ παραλθψόμενοσ τὴν
βαςιλείαν. ὁ δὲ τῇ ἀκοῇ καταβροντθκείσ (ἐςωετερίηετο γὰρ εἰσ ἑαυτὸν
τὸ τῆσ βαςιλείασ κράτοσ) καταλιπὼν τὸ διϊκειν ὑπζςτρεψεν εἰσ τὴν
παρεμβολιν, ὡσ τάχα τὸ ὂν μακθςόμενοσ. διαδοκζντοσ δὲ λόγου πρὸσ
τὸν ςτρατόν, ὡσ ὁ δομζςτικοσ πζωευγεν, ἀλκῆσ ἐπιλθςκζντεσ οἱ λοιποὶ
ἐποίουν ὁμοίωσ. οὓσ ἰδὼν ὁ ΢υμεὼν ωεφγοντασ (ἵςτατο γάρ, ὡσ εἴρθται,
ἐν εὐκαίρῳ τόπῳ τὸ τζλοσ ἀωορῶν τοῦ ἀγῶνοσ) ἐξεχφκθ πανςτρατὶ καὶ
παλίντροπον τὴν ωυγὴν ἐποιιςατο. οὗτοσ μὲν δὴ καὶ ὁ δεφτεροσ λόγοσ.
εἴτε δὲ οὕτωσ, εἴτε ἐκείνωσ ἡ ἀλικεια ἔχει, ὅμωσ ἐτράπθςαν οἱ Ῥωμαῖοι
καὶ τὰ λεχκζντα ἄνωκεν διεπράχκθ. μετὰ τὴν τροπὴν δὲ τῶν ςωκζντων
ἐκ τοῦ πολζμου παραγενομζνων τὰ κατὰ τὸν Ῥωμανὸν καὶ τὸν Βογᾶν
ἐκινικθ. καὶ εἰσ τοςοῦτον κινδφνου περιζςτθ τῷ δρουγγαρίῳ τὰ πράγματα, ὡσ ψῆωον κατ' αὐτοῦ ἐξενεχκῆναι παρὰ τῶν δικαςτῶν καταδικάηουςαν αὐτὸν ἐκκοπῆναι τὰσ ὄψεισ, ὡσ ἀμελείᾳ ἢ μᾶλλον κακουργίᾳ μὴ
διαπεράςαντα Πατηινάκασ, πάλιν δὲ μθδὲ τοὺσ ἀπὸ τῆσ τροπῆσ
δεχόμενον ὑποςτρζψαντασ. τοῦτο δὲ ἂν ἐπεπόνκει, εἰ μὴ ΢τζωανοσ μάγιςτροσ ὁ τῶν ἐπιτρόπων εἷσ καὶ Κωνςταντῖνοσ πατρίκιοσ ὁ Γογγφλθσ,
πολλὰ δυνάμενοι παρὰ τῇ δεςποίνῃ, αὐτὸν ἐξερρφςαντο. ΢υμεὼν δὲ ἐπαρκεὶσ
τῇ νίκῃ καὶ γαυριῶν ἄρασ ἅπαν αὐτοῦ τὸ ςτράτευμα κατὰ τῆσ βαςιλίδοσ ἠπείγετο. ἐξῆλκεν οὖν πάλιν ὁ δομζςτικοσ Λζων ὁ Φωκᾶσ καὶ ὁ ἑταιρειάρχθσ Ἰωάννθσ καὶ Νικόλαοσ ὁ Κωνςταντίνου τοῦ Δουκὸσ υἱὸσ μετά
τινων ςτρατιωτῶν τῶν παρευρεκζντων εἰσ ςυνάντθςιν αὐτοῦ. καὶ
κατὰ τὸν τόπον τὸν λεγόμενον Καταςφρτασ ἀπομοίρᾳ τινὶ Βουλγάρων
εἰσ προνομὴν πεμωκείςῃ ςυνθντθκότεσ προςριγνυνται τοφτοισ καὶ
τρζπονται εὐπετῶσ. ἀκραιωνοῦσ δὲ πάλιν ἑτζρασ ἐπειςπεςοφςθσ ὑωίςτανται καὶ ταφτθν ῥᾳδίωσ τε καὶ ἀνδρικϊτερον, καὶ γίνεται μάχθ καρτερὰ καὶ ἐπὶ πολὺν διαρκζςαςα χρόνον, καὶ τρζπονται μὲν οἱ Βοφλγαροι,
ἐςωάγθ δὲ Νικόλαοσ ὁ τοῦ Δουκὸσ υἱόσ, ἡρωϊκῶσ ἀγωνιςάμενοσ, καὶ
[Const7.9.39] αἴτιοσ τῆσ νίκθσ Ῥωμαίοισ γενόμενοσ. καὶ τὰ μὲν κατὰ τὸν πόλεμον ςυνθνζχκθ γενζςκαι οὕτωσ.
[Const7.10] Σὰ δὲ κατὰ πόλιν ἐνόςει δεινῶσ, πολλῶν καὶ μεγίςτων ἐπιμαινομζνων τῇ βαςιλείᾳ καὶ τῷ ταφτθσ ἔρωτι ωλεγομζνων, ὧν κορυωαῖοσ ἦν
ὁ Φωκᾶσ. ὑπάρχων γὰρ οὗτοσ ἐπ' ἀδελωῇ γαμβρὸσ τοῦ παρακοιμωμζνου Κωνςταντίνου, μεγάλα τότε τῶν ἐν τοῖσ βαςιλείοισ δυναμζνου
εὐνοφχων, καὶ ἐπ' αὐτῷ πλεῖςτα καρρῶν ῥᾳδίωσ ᾤετο τὸ τῆσ βαςιλείασ
κακζξειν κράτοσ. διὸ καὶ πολὺσ ἐωζρετο, καὶ οὐ κρφβδθν, ἀλλὰ ωανερῶσ
ταφτθσ ἀντεποιεῖτο, ὡςπερεὶ πατρῴου πράγματοσ καὶ προγονόκεν
ἀνικοντοσ αὐτῷ καὶ ὅςον οὔπω ἥξειν εἰσ αὐτόν, ὡσ εἰσ νόμιμον διαδοχὴν ἐωαντάηετο. οὗ τὴν ὁρμὴν ἀκατάςχετον οὖςαν ωοβθκεὶσ ὁ τοῦ
βαςιλζωσ Κωνςταντίνου παιδαγωγὸσ Θεόδωροσ, καὶ μι τι πάκῃ δείςασ
ὁ βαςιλεφσ, ὑπζκετο τῷ βαςιλεῖ Κωνςταντίνῳ λακραίωσ προςλαβζςκαι
τὸν πατρίκιον Ῥωμανὸν καὶ δρουγγάριον τῶν πλωΐμων, πατρικὸν ὄντα
δοῦλον καὶ τὰ αὐτοῦ ωρονοῦντα διὰ παντόσ, ὥςτε ςυνεῖναι καὶ διαωυλάττειν αὐτὸν καί, εἰ δειςει, ςφμμαχον ἔχειν καὶ βοθκόν. ἐντυχίασ οὖν πρῶτον περὶ τοφτου γενομζνθσ ὁ Ῥωμανὸσ ἀπείπατο, καὶ πάλιν καὶ πολλάκισ
πειρακζντων τῶν ἀμωὶ τὸν Θεόδωρον ἀπείπατο. ἐπεὶ δὲ γραμμάτιον
αὐτόχειρον χαράξασ ὁ βαςιλεὺσ καὶ ωοινικοῖσ ὑποςθμάνασ γράμμαςιν
ἀπζςτειλεν αὐτῷ, εἶξζ τε ἐπὶ χεῖρασ τοῦτο λαβὼν καὶ κακυπζςχετο τὴν
τοῦ παρακοιμωμζνου Κωνςταντίνου καὶ τῶν ςυγγενῶν αὐτοῦ ἐπίκεςιν
κωλῦςαι κατὰ τὸ ἐγχωροῦν. τὰ μὲν οὖν λαλθκζντα καὶ ςτοιχθκζντα

οὕτω προζβθ, καὶ διὰ τῆσ ἀγορᾶσ καὶ τῶν λεωωόρων καὶ τῶν ςτενωπῶν
ὑπεψικυρίηετο. ὁ δὲ παρακοιμϊμενοσ, καίπερ οὐκ ἀνικοοσ ὢν τῶν
κατ' αὐτοῦ μελετωμζνων, κατεωρόνει, μὴ ἄν ποτε οἰθκεὶσ τολμῆςαί τινα
ἐπιχείρθςιν κατ' αὐτοῦ ποιιςαςκαι. ἐξελκὼν οὖν καὶ τὴν ςυνικθ διανομὴν τῆσ ῥόγασ ποιθςάμενοσ τῶν πλωΐμων, καὶ τὸν Ῥωμανὸν ἐπιςπεφδων τάχιον ἐκπλεῦςαι, περιπίπτει τῷ λόχῳ. δουλικῷ γὰρ ἐν
ςχιματι προςυπαντιςασ ὁ Ῥωμανὸσ αὐτῷ καὶ προκφμωσ ποιιςειν τὸ
κελευςκὲν ἐπαγγελλόμενοσ ἠρζμα καὶ κατὰ μικρὸν ἦγεν αὐτὸν εἰσ τὴν
ἐνζδραν. μθδὲν δὲ ἐπαιςκζςκαι τῶν μελετωμζνων δυνθκζντοσ τοῦ παρακοιμωμζνου, ἀλλ' ἀκάκωσ καὶ χωρὶσ ὑπονοίασ διαλεγομζνου, καὶ μᾶλλον
ἔγγιςτα προςιόντοσ αὐτῷ, καὶ πυκομζνου, εἰ ἔχει ἄνδρασ εὐειδεῖσ καὶ
γενναίουσ καὶ τὴν βαςιλικὴν ἐρζττειν ἐπιτθδείουσ τριιρθ, τοῦ δὲ καὶ
ἔχειν καὶ ἐγγὺσ παρεῖναι τοφτουσ εἰρθκότοσ, καὶ τῇ κεωαλῇ νεφςαντοσ
ἥκειν πλθςίον τινὰσ τῶν εὐειδεςτζρων, ὁ Κωνςταντῖνοσ κεαςάμενοσ τοφτουσ, καὶ τάχα ἀποδεξάμενοσ, ἀπαίρειν ἠπείγετο. ὁ δὲ Ῥωμανὸσ ἔγγιςτα
τοφτου περιπατῶν, ὡσ πλθςίον ἐγζνοντο τῇ ςτρατθγίδι τριιρει,
καταςχὼν τὸν Κωνςταντῖνον καὶ μθδὲν πλζον εἰπϊν, ἀλλ' ἢ μόνον·
’ἄρατε τοῦτον,‘ αὐτὸσ μὲν ἔςτθ, οἱ δὲ πρὸσ τὸ ἔργον ὄντεσ θὐτρεπιςμζνοι εἰςιγαγον εἰσ τὴν ναυαρχίδα καὶ ἐν ἀςωαλείᾳ κατεῖχον, μθδενὸσ
ἐπαμῦναι τοῦτον τολμιςαντοσ τῶν ςυνεπομζνων αὐτῷ, ἀλλὰ πάντων
παραυτίκα διαςπαρζντων. τῆσ ωιμθσ οὖν ἐξαρκείςθσ ταραχὴ κατζςχε
πᾶςαν τὴν πόλιν, τυραννίδοσ, ὡσ εἰκόσ, ἐπίκεςιν λογιςαμζνθν. ωκάςαντοσ οὖν τοῦ λόγου καὶ μζχρι τῆσ βαςιλίδοσ Ζωῆσ, εἰσ ἀμθχανίαν καὶ οἱ
ἐν τζλει ἐνζπιπτον. προςκαλεῖται γοῦν ἡ βαςιλὶσ τὸν πατριάρχθν
Νικόλαον καὶ τοὺσ τῆσ ςυγκλιτου λογάδασ, κοινολογθςαμζνθ τε μετ'
αὐτῶν ἐκπζμπει πρὸσ Ῥωμανόν, τὴν αἰτίαν τοῦ γεγονότοσ μακεῖν
ἐκζλουςα. τῶν πεμωκζντων γενομζνων, ἔνκα προςϊρμουν αἱ τριιρεισ,
καὶ μελλόντων ηιτθςιν ποιεῖςκαι τῆσ τοῦ παρακοιμωμζνου καταςχζςεωσ, ὁ τῶν πλωΐμων διαναςτὰσ ἀκόλαςτοσ ὄχλοσ λίκοισ αὐτοὺσ ἐξιλαςαν. ἕωκεν οὖν ἡ βαςιλὶσ ἐξελκοῦςα περὶ τὸν Βουκολζοντα καὶ τὸν
υἱὸν μεταςτειλαμζνθν καὶ τοὺσ περὶ αὐτὸν ἐπθρϊτα, πῶσ γζγονεν ἡ
ἀνταρςία αὕτθ. μθδενὸσ δὲ ἀποκριναμζνου, ὁ παιδαγωγὸσ τοῦ βαςιλζωσ
Θεόδωροσ ἔωθ· ’διὰ τὸ ἀπολζςαι, ὦ δζςποινα, Λζοντα μὲν τὸν Φωκᾶν
τὰ ςτρατόπεδα, Κωνςταντῖνον δὲ τὸν παρακοιμϊμενον τὸ παλάτιον,
ἡ τοιαφτθ γζγονε κίνθςισ.‘
[Const7.11] Ὁ βαςιλεὺσ δὲ εἰσ ἑαυτὸν τὴν ἐξουςίαν ἀπὸ τῆσ μθτρὸσ ἐωελκόμενοσ τὸν πατριάρχθν Νικόλαον ςὺν τῷ μαγίςτρῳ ΢τεωάνῳ ἀνιγαγεν
ἐν τῷ παλατίῳ, καὶ τῇ ἐπαφριον ςτζλλουςιν Ἰωάννθν τὸν Σουβάκθν
τὴν αὐγοῦςταν τοῦ παλατίου καταβιβάςαι. ἡ δὲ μετ' ὀλολυγῆσ καὶ
δακρφων τῷ ἑαυτῆσ προςπλακεῖςα υἱῷ πρὸσ ςυμπάκειαν αὐτὸν μθτρικὴν καὶ οἶκτον ἐκίνθςε. διὸ καί ωθςι πρὸσ τοὺσ ἄγοντασ· ’ἐάςατε εἶναι
μετ' ἐμοῦ τὴν μθτζρα μου.‘ οἱ δὲ ἅμα τῷ λόγῳ ταφτθν κατζλιπον.
προεβάλλετο δ' ὁ βαςιλεὺσ δομζςτικον τῶν ςχολῶν, διαδεξάμενοσ τὸν
Φωκᾶν, τὸν μάγιςτρον Ἰωάννθν τὸν Γαριδᾶν, τὴν ἐκ τοῦ Λζοντοσ
δεδοικὼσ ἐπανάςταςιν. τῇ αἰτιςει τε τοφτου προεβλικθςαν ΢υμεὼν
ὁ υἱὸσ αὐτοῦ καὶ Θεόδωροσ ὁ τῆσ γυναικὸσ αὐτοῦ ἀδελωόσ, ὁ Ζουωινζηερ,
ἑταιρειάρχαι. ὅρκοισ τε οὖν καταλθωκεὶσ ὑπὸ τοῦ βαςιλζωσ κατῆλκεν
εἰσ τὸν οἶκον αὐτοῦ, καὶ παραχρῆμα οἱ ςυγγενεῖσ αὐτοῦ ἀπελφκθςαν
τῶν βαςιλείων. ὅπερ μακὼν ἐκεῖνοσ ἀγωνίᾳ καὶ ωόβῳ ἐλιωκθ. εὐκὺσ
οὖν ἐξιππαςάμενοσ ἀπῆλκεν ἐν τῷ ναυςτάκμῳ πρὸσ τὸν Ῥωμανὸν τὸν
δρουγγάριον, τὴν ὕβριν, ἣν ὑπζςτθ, καὶ τὸν προπθλακιςμὸν διθγοφ-

μενοσ. κοινοπραγιςαντεσ οὖν καὶ ὅρκοισ ἀλλιλουσ καταςωαλιςάμενοι καὶ
κῆδοσ εἰσ τοὺσ ἑαυτῶν ποιθςάμενοι παῖδασ ἐν τῷ κρυπτῷ κατεῖχον τὸ
ςπουδαηόμενον. ὁ δὲ Ῥωμανὸσ πζμψασ εἰσ τὸ παλάτιον περὶ τοῦ γεγονότοσ ἀπελογεῖτο, μὴ ἀνταρςίαν εἶναι, μθδὲ ἀπόςταςιν ὀμνφμενοσ τὰ
πραχκζντα. τὴν τοῦ Φωκᾶ δὲ ἐπίκεςιν ὑωορϊμενοσ, ωθςί, καὶ δεδιὼσ
περὶ τοῦ βαςιλζωσ, μι τι καὶ πάκῃ ωλαῦρον, ἐν τῷ παλατίῳ ἀνελκεῖν
ἠβουλικθ καὶ ωυλακὴν τοφτου ποιιςαςκαι καὶ τοῦ βαςιλζωσ. μὴ
πιςτεφοντοσ δὲ τοῦ πατριάρχου, μθδὲ τὰ λεγόμενα δεχομζνου, ἐπιςπζρχει Θεόδωροσ ὁ παιδαγωγὸσ τὸν Ῥωμανὸν ἄραντα πάντα τὸν ςτόλον
ἀωικζςκαι πρὸσ τὸ τοῦ παλατίου νεϊριον ἐν τῷ Βουκολζοντι. μζλλοντοσ
δὲ τοφτου καὶ ἀναδυομζνου, οἱ πρὸσ τὴν λελθκυῖαν πρᾶξιν τοῦτον ἐνάγοντεσ ἀνζπειςαν καὶ ἄκοντα ποιῆςαι τὸ κελευόμενον. ἀμζλει καὶ κατ'
αὐτὴν τὴν ἡμζραν τῆσ ἑορτῆσ τοῦ εὐαγγελιςμοῦ ἐξαρτίςασ τὸν ςτόλον
πολεμικῶσ ἀωικνεῖται πρὸσ τὸν Βουκολζοντα. καὶ ΢τζωανοσ μὲν εὐκὺσ ὁ
μάγιςτροσ κάτειςι τῶν βαςιλείων, ἄνειςι δ' ὁ πατρίκιοσ Νικιτασ, κθδεςτὴσ ὢν Ῥωμανοῦ, καὶ κατάγει τὸν πατριάρχθν. οἱ δὲ περὶ τὸν βαςιλζα τὰ τίμια καὶ ηωοποιὰ ξφλα πζμψαντεσ πρὸσ τὸν Ῥωμανὸν καὶ
ὅρκοισ αὐτὸν καταςωαλιςάμενοι ωοβερωτάτοισ καὶ ἀραῖσ παλαμναιοτάταισ, μθδζποτε δόλιον κατὰ τοῦ βαςιλζωσ ἐννοιςαςκαι, ςυγχωροῦςι
μετ' ὀλίγων αὐτὸν ἀνελκεῖν ἐν τῷ παλατίῳ. ὅνπερ δεξάμενοσ ὁ βαςιλεὺσ ἀνελκόντα καὶ προςκυνιςαντα εἰςάγει κατὰ τὸν ἐν τῷ Φάρῳ ναὸν
καὶ πίςτεισ αὐτῷ δοὺσ καὶ λαβὼν προχειρίηεται τοῦτον μζγαν
ἑταιρειάρχθν. γράμματα οὖν εὐκὺσ ἐωοίτα πρὸσ Λζοντα τὸν Φωκᾶν
μὴ ὀλιγωρῆςαι, μθδ' ἀπογνῶναι, μθδὲ ςκαιόν τι βουλεφςαςκαι, ἀλλὰ
προςμεῖναι μικρὸν ἡςφχωσ ἐν τῷ οἰκείῳ οἴκῳ διοριηόμενα, ὡσ μελλοφςθσ
γενζςκαι διὰ βραχζων τῆσ αὐτοῦ προνοίασ. τὰ παραπλιςια δὲ γράψαι
πρὸσ αὐτὸν καὶ τὸν παρακοιμϊμενον κατθνάγκαςε Κωνςταντῖνον.
ἅπερ δεξάμενοσ ὁ Φωκᾶσ ἡςυχίαν ἦγεν ἐν τῷ κατὰ τὴν Καππαδοκίαν
οἴκῳ αὐτοῦ.
[Const7.12] Σῇ δὲ πζμπτῃ ἑβδομάδι τῶν ἁγίων νθςτειῶν δίδοται παρὰ
Κωνςταντίνου τοῦ βαςιλζωσ ἀρραβὼν γαμικοῦ ςυναλλάγματοσ Ἑλζνῃ
τῇ κυγατρὶ Ῥωμανοῦ, καὶ τῇ τρίτῃ τῇ λεγομζνῃ τῆσ Γαλιλαίασ ςτεωα[Const7.12.4] νοῦται μετ' αὐτῆσ παρὰ Νικολάου πατριάρχου ὁ βαςιλεφσ, τὸν Ῥωμανὸν βαςιλεοπάτορα προβαλλόμενοσ, καὶ ἀντ' αὐτοῦ ἑταιρειάρχθν
Χριςτοωόρον τὸν τοφτου υἱόν.
[Const7.13] Καὶ μετὰ μικρὸν Λζων ὁ Φωκᾶσ ἀναπειςκεὶσ ὑπὸ τῶν ἑαυτοῦ
ςυγγενῶν καὶ τῶν ταγμάτων πρὸσ ἀποςταςίαν ἀπεῖδε, καὶ ἀποςτείλασ
προςελάβετο μετ' αὐτοῦ τὸν παρακοιμϊμενον Κωνςταντῖνον, καὶ Κωνςταντῖνον καὶ Ἀναςτάςιον τοὺσ Γογγυλίουσ καὶ αὐταδζλωουσ, καὶ
Κωνςταντῖνον τὸν τῆσ Μαλελίασ, πλθροωορῶν ἅπαντασ ὑπὲρ τοῦ
βαςιλζωσ Κωνςταντίνου τὰ ὅπλα αἴρειν. Ῥωμανὸσ δὲ χρυςοβοφλλια
ἐκκζμενοσ ἀνατροπὴν ἔχοντα τῆσ τοῦ Φωκᾶ προωάςεωσ, καὶ τῇ χειρὶ τοῦ
βαςιλζωσ καὶ τῇ ςωραγῖδι ταῦτ' ἐμπεδϊςασ μετά τινοσ γυναικὸσ ἑταιρίδοσ, ἣν διὰ τὴν τοιαφτθν ὑπθρεςίαν καὶ Βαςιλικὴν ὕςτερον προςθγόρευςαν, ἐν τῷ τοῦ Λζοντοσ ςτρατοπζδῳ ἐξζπεμψε, καὶ ἕτερα δὲ μετά
τινοσ κλθρικοῦ Μιχαὴλ ὑποςχζςεςι τιμῶν καὶ δωρεῶν διαωκείροντα τοὺσ
τῶν ταγμάτων ἐξάρχουσ καὶ τὸν λαόν. ἀλλ' οὗτοσ μὲν ὁ Μιχαὴλ ωωρακεὶσ ὑπὸ τοῦ Φωκᾶ καὶ τυωκεὶσ ἀνθλεῶσ ἀπετμικθ τὰ ὦτα. ἔλακε δ'
ἡ γυνὴ ἐν τῷ ςτρατῷ διαςπείραςα, ἃ ἐπιγετο. πρῶτον οὖν ὁ τοῦ
Βαρζοσ Μιχαὴλ υἱὸσ Κωνςταντῖνοσ, τοῦ τάγματοσ ἄρχων τῶν ἱκανάτων, καταλιπὼν τὸν Λζοντα τῷ Ῥωμανῷ προςεχϊρθςεν. ᾧτινι καὶ

ὁ Βαλάντθσ καὶ ὁ λεγόμενοσ Ἄτημωροσ, τουρμάρχαι καὶ ἄμωω ὄντεσ,
ἐπθκολοφκθςαν. Λζων δὲ ὅμωσ ὁ Φωκᾶσ τὴν Χρυςόπολιν καταλαβϊν,
καὶ τὸν λαὸν παρατάξασ κατὰ τὴν ἀντιπζραν ἐν τῷ κίονι ἱςταμζνθν
λικίνθν δάμαλιν ἐξεωόβει τοὺσ ἐν τῇ πόλει. Ῥωμανὸσ δὲ μετὰ δρόμωνοσ
τὸν ἐπὶ τοῦ κανικλείου ΢υμεὼν ἐκπζμψασ πρὸσ τὸν τοῦ ἀποςτάτου λαὸν
καὶ χρυςόβουλλον ἐνςεςθμαςμζνον παρὰ τοῦ βαςιλζωσ ἐνεχείριςεν αὐτῷ,
καὶ παρθγγφθςε πάντα τρόπον ςπουδάςαι τῷ λαῷ τοῦτο ὑπαναγνῶναι.
ὁ δὲ τοῦ χρυςοβοφλλου νοῦσ εἶχεν οὕτωσ· ’ἡ βαςιλεία μου ωφλακα
αὐτῆσ ἐγρθγορϊτατον καὶ πιςτότατον οὐδζνα τῶν ὑπὸ χεῖρα, ἢ
Ῥωμανὸν εὑροῦςα, τοφτῳ μετὰ κεὸν τὴν ἑαυτῆσ ωυλακὴν κατεπίςτευςε,
καὶ ἀντὶ πατρὸσ αὐτὸν κρίνει, ςπλάγχνα πατρικὰ πρὸσ αὐτὴν ἐνδεικνφμενον. Λζοντα δὲ τὸν Φωκᾶν ἀεὶ ταφτῃ προςπολεμοῦντα καὶ ἐπιβουλεφοντα, καὶ νῦν τὴν κρυπτομζνθν αὐτοῦ μοχκθρίαν ωανερϊςαντα, οὔτε
δομζςτικον εἶναι βοφλεται, οὐκ' ἕνα κρίνει τῶν ὑπθκόων, ἀλλ' ἀποςτάτθν καὶ τφραννον, καὶ χωρὶσ ἐμῆσ βουλῆσ τὴν τοιαφτθν ἀνταρςίαν
ςυςτιςαντα, ἵν' εἰσ ἑαυτὸν τὸ τῆσ βαςιλείασ ἐπιςπάςθται κράτοσ.
τοῦτο οὖν εἰδὼσ ὁ ἐμὸσ λαὸσ τὸ δζον ςυνιζναι κζλθςον, καὶ τὸν προγονικὸν ἐπιγνοὺσ δεςπότθν τῆσ πικρᾶσ τυραννίδοσ ἀπόςτθκι.‘ τοῦ δὲ
΢υμεὼν γενομζνου κατὰ τὴν παρεμβολὴν καὶ τὸ χρυςοβοφλλιον ωανερῶσ ἐκπζμψαντοσ τῷ λαῷ, ὡσ τοῦτο ἀνζγνωςαν καὶ τὸν ἐν αὐτῷ νοῦν
κατενόθςαν, ἤρξαντο πάντεσ ἀναχωρεῖν καὶ τῷ βαςιλεοπάτορι προςρφεςκαι Ῥωμανῷ. ὁ Φωκᾶσ δὲ πρῶτον μὲν πειρακεὶσ τὴν ἀνάγνωςιν
κωλῦςαι τοῦ χρυςοβοφλλου καὶ μὴ δυνθκείσ, εἶτα καὶ ὑπορρζουςαν
κατὰ μικρὸν τὴν ἑαυτοῦ βλζπων δφναμιν, τοῖσ ὅλοισ ἀπειρθκὼσ ωυγῇ
τὴν ςωτθρίαν ἐπραγματεφετο, καὶ μετά τινων ὀλίγων τῶν πιςτοτάτων
τὸ ωροφριον κατζλαβεν Ἀτεοῦσ. ἀποκρουςκεὶσ δ' ἐκεῖκεν ἔν τινι χωρίῳ
κατιντθςεν, Ὠὴ Λζων τὸ χωρίον κατονομάηεται. κἀκεῖςε παρὰ Μιχαὴλ
τοῦ Βαρζοσ καί τινων ἄλλων πλείςτων ἐπ' αὐτὸν ςυςτάντων ςυλλαμβάνεται. ςτζλλεται τοίνυν Ἰωάννθσ ὁ Σουβάκθσ καὶ Λζων ὁ Παςιλᾶσ
εἰςαγαγεῖν αὐτὸν εἰσ τὴν βαςιλεφουςαν. οἱ δὲ τοῦτον κρατιςαντεσ
ἀπετφωλωςαν, ὡσ μὲν ἔνιοι λζγουςιν, ἐντολὴν λακραίαν εἰλθωότεσ ἐκ
Ῥωμανοῦ, ὡσ δ' οἱ περὶ τὸν Ῥωμανὸν διενίςταντο, αὐκαιρζτῳ γνϊμῃ
καὶ προαιρζςει. καὶ γὰρ δὴ καὶ ἐδόκει ἀγανακτεῖν ὁ Ῥωμανόσ, ὡσ παρὰ
τὴν αὐτοῦ κζλθςιν γεγονότοσ τοῦ ἔργου. ἡ μὲν οὖν τοῦ Λζοντοσ ἀποςταςία τοιοῦτον ἔςχε τὸ τζλοσ.
[Const7.14] ΢υνζςτθ δὲ καὶ ἑτζρα ἐπιβουλὴ κατὰ Ῥωμανοῦ, παρά τινοσ
Κωνςταντίνου Κτθματινοῦ, Δαβὶδ τοῦ Κουμουλιανοῦ καὶ Μιχαὴλ
κουράτωροσ τῶν Μαγγάνων. οὗτοι γὰρ νεανίασ τινὰσ κακοπλίςαντεσ
κατὰ τὸ κυνιγιον ἐξελκόντα τὸν Ῥωμανὸν ἐπετρζψαντο διαχειρίςαςκαι.
ὧν γνωςκζντων καὶ ςυλλθωκζντεσ οἱ τῆσ ἐπιβουλῆσ πρωτουργοὶ τοὺσ
ὀωκαλμοὺσ ἐπθρϊκθςαν καὶ διὰ μζςθσ τῆσ πόλεωσ περιιχκθςαν. ςυνῆν
δὲ ταφτῃ τῇ ἀτίμῳ περιαγωγῇ καὶ Λζων ὁ Φωκᾶσ, ἡμιόνῳ ἐωεηόμενοσ.
κατθγορικθ δὲ καὶ Ζωὴ ἡ βαςιλὶσ τῇ ηωῇ ἐπιβουλεφουςα Ῥωμανοῦ,
καὶ τοῦ παλατίου κατάγεται, κἀν τῇ τῆσ ἁγίασ Εὐωθμίασ μονῇ ἀποκείρεται. ἐξεβλικθ δὲ τῆσ πόλεωσ καὶ Θεοωφλακτοσ πατρίκιοσ καὶ Θεόδωροσ ὁ παιδαγωγὸσ τοῦ βαςιλζωσ καὶ ὁ τοφτου ὁμαίμων ΢υμεϊν, καὶ
ἐν τῷ Ὀψικίῳ διάγειν ἐτάχκθςαν, ὡσ τάχα κατὰ Ῥωμανοῦ μελετῶντεσ.
ὑποφργθςε δὲ πρὸσ τὸν ἐξοςτρακιςμὸν τῶν τοιοφτων ὁ δρουγγάριοσ
τῆσ βίγλασ Ἰωάννθσ, ὁ Κουρκοφασ, αἰωνίδιον ςυναρπάςασ αὐτοὺσ καὶ
πλοίοισ εἰσ τὴν περαίαν διαβιβάςασ. τῇ δὲ εἰκάδι τετάρτῃ τοῦ ΢επτεμβρίου μθνὸσ ἀνάγεται Ῥωμανὸσ εἰσ τὴν τοῦ καίςαροσ ἀξίαν, καὶ Δεκεμ-

βρίου μθνὸσ τῷ τῆσ βαςιλείασ διαδιματι ςτζωεται, ἐπιτροπῇ τοῦ βαςιλζωσ Κωνςταντίνου, τοῦ πατριάρχου Νικολάου αὐτὸν ἀναδιςαντοσ.
[Roman1.t] ΡΩΜΑΝΟ΢ Ο ΛΑΚΑΠΗΝΟ΢
[Roman1.1] Ῥωμανὸσ δὲ ταινιωκεὶσ τῷ βαςιλικῷ διαδιματι ςτζωει κατ' αὐτὴν
τὴν ἡμζραν τῶν ἁγίων ωϊτων καὶ τὴν ἑαυτοῦ ςφηυγον Θεοδϊραν.
Μαΐῳ δὲ μθνὶ κατὰ τὴν τῆσ ἁγίασ πεντθκοςτῆσ ἡμζραν ςτζωει καὶ τὸν
ἑαυτοῦ υἱὸν Χριςτοωόρον διὰ Κωνςταντίνου τάχα, κατὰ μὲν τὸ ωαινόμενον ἐκζλοντοσ καὶ καταδεχομζνου διὰ τὴν βίαν, ἐν δὲ τῷ ἀωανεῖ
ἀλφοντοσ καὶ τὴν ςυμωορὰν ἀποκλαιομζνου εἰσ ἑαυτόν. καὶ μόνοι οἱ
δφο κατὰ τὴν τοιαφτθν προῆλκον προζλευςιν.
[Roman1.2] Ἰουλίῳ δὲ μθνὶ ἰνδικτιῶνοσ ὀγδόθσ ἡ τῆσ ἐκκλθςίασ γζγονεν
ἕνωςισ, ἑνωκζντων τῶν διαωερομζνων μθτροπολιτῶν τε καὶ κλθρικῶν
τῶν ἀπὸ Νικολάου πατριάρχου καὶ Εὐκυμίου διεςχιςμζνων. ὁ δὲ βαςιλεὺσ Ῥωμανὸσ ἐξορίηει τὸν μάγιςτρον ΢τζωανον εἰσ τὴν Ἀντιγόνου
νῆςον, ὡσ τῆσ βαςιλείασ τάχα ὀριγνϊμενον, καὶ μοναχὸν ἀποκείρει,
ςὺν αὐτῷ δὲ καὶ Θεοωάνθν τὸν Σειχεϊτθν καὶ Παῦλον τὸν ὀρωανοτρόωον,
τοὺσ οἰκειοτάτουσ αὐτῷ. προκζνςου δὲ γενομζνου ἐν τῷ τριβουναλίῳ,
αἰωνίδιον οἱ βαςιλεῖσ εἰσ τὸ παλάτιον ὑποςτρζωουςιν ἐπιβουλῆσ μθνυκείςθσ αὐτοῖσ. καταςχεκζντεσ δὲ οἱ ἔξαρχοι, ὅ τε πατρίκιοσ Ἀρςζνιοσ
καὶ ὁ μαγγλαβίτθσ Παῦλοσ, τυωλωκζντεσ καὶ δθμευκζντεσ ἐξωρίςκθςαν.
ἠγάγετο δὲ τοφτῳ τῷ ἔτει καὶ γαμβρὸν ἐπὶ τῇ αὐτοῦ κυγατρὶ Ἀγάκῃ
Ῥωμανὸσ ὁ βαςιλεὺσ Λζοντα τὸν τοῦ Ἀργυροῦ, ἄνδρα γενναῖον, καὶ
κάλλει ςϊματοσ καὶ ἰδζᾳ ὑπερωζροντα, ςυνζςει τε καὶ ωρονιςει κοςμοφμενον.
[Roman1.3] Ἐγζνετο δὲ ἐν τῷ αὐτῷ χρόνῳ καὶ τὰ κατὰ τὸν Ῥεντάκιον.
οὗτοσ ἐξ Ἑλλάδοσ ὡρμθμζνοσ τὸν ἑαυτοῦ γεννιτορα ἐπεχείρθςεν ἀνελεῖν. δεδιὼσ δ' ἐκεῖνοσ τὴν τοῦ υἱοῦ ἀταξίαν πλοίου ἐπιβὰσ ἔπλει πρὸσ
τὸ Βυηάντιον, ὡσ τάχα βαςιλζωσ δεθςόμενοσ ἀνακοπὴν γενζςκαι τῆσ
τοῦ υἱοῦ ἀπαιδευςίασ. ἀνιὼν δὲ κατεςχζκθ παρὰ τῶν ἐν τῇ Κριτῃ
΢αρακθνῶν. καὶ ὁ Ῥεντάκιοσ ὑποχείριον ἔχων τὸν πατρῷον πλοῦτον,
ἀνελκὼν μετ' αὐτοῦ εἰσ τὴν μεγαλόπολιν, τῷ κείῳ τεμζνει τῆσ τοῦ κεοῦ
ςοωίασ προςζδραμε, κἀν τοφτῳ προςκακιμενοσ τὴν πατρικὴν κατεςπάκα
οὐςίαν. οὐκ ἔλακε τοῦτο τὸν Ῥωμανόν, ἀλλὰ γνοὺσ ἐξαγαγεῖν ἐβουλεφςατο τοῦτον τῆσ ἐκκλθςίασ καὶ παιδεῦςαι. ὁ δὲ πλθροωορίαν ςχὼν
βαςιλικὰ πλαςάμενοσ γράμματα, ὡσ δῆκεν ἐκπεμωκζντα πρὸσ τὸν
΢υμεϊν, αὐτομολιςειν ἐβουλεφςατο πρὸσ τοὺσ Βουλγάρουσ. καὶ ἐλεγχ[Roman1.3.13] κεὶσ τῆσ τε οὐςίασ καὶ τῶν ὀωκαλμῶν ςτερεῖται.
[Roman1.4] Ἀδραλζςτου δὲ τοῦ δομεςτίκου τῶν ςχολῶν ἀποκανόντοσ προεβλικθ Πόκοσ ὁ Ἀργυρόσ. καὶ τῶν Βουλγάρων ἄχρι τῶν Καταςυρτῶν
ἐξελαςάντων, ἔξειςι καὶ αὐτὸσ μετὰ τῶν ταγμάτων, καὶ καταςκθνοῖ κατὰ
τὴν λεγομζνθν Θερμόπολιν. ἐκεῖκεν δὲ Μιχαὴλ ταγματάρχθν τὸν τοῦ
πατρικίου Μωρολζοντοσ υἱὸν, ἐπὶ καταςκοπὴν τῶν Βουλγάρων ἐκπζμπει. ὁ δὲ ἀπροόπτωσ ταῖσ βαρβαρικαῖσ ἐμπεςὼν ἐνζδραισ, ἐπείπερ ἄωυκτα ἦν, τρζπεται πρὸσ ἀλκιν, καὶ πολλοὺσ τῶν Βουλγάρων ἀνελὼν καὶ
τρεψάμενοσ, καιρίαν δὲ τυπεὶσ καὶ αὐτόσ, ἐπανῆκεν εἰσ τὴν βαςιλίδα καὶ
μετὰ μικρὸν ἐτελεφτθςε.
[Roman1.5] Σότε δὴ καὶ τῷ βαςιλεῖ Ῥωμανῷ ἐπιβουλὴ μθνφεται κατ' αὐτοῦ,
προςτάτθν ἔχουςα τὸν ςακελλάριον Ἀναςτάςιον, ὑπὲρ τοῦ βαςιλζωσ
Κωνςταντίνου δῆκεν ἀγωνιηόμενον. καὶ τῶν αἰτίων ςυςχεκζντων
ἕκαςτοσ κατὰ τὸ δόξαν ἐτιμωρικθ τῷ βαςιλεῖ Ῥωμανῷ, τοῦ Ἀναςταςίου
ἀποκαρζντοσ μοναχοῦ. ἐξ ἦσ αἰτίασ καὶ ὁ Κωνςταντῖνοσ ὑποβιβάηεται,

καὶ δεφτεροσ ἀνθγορεφετο βαςιλεφσ, πρῶτοσ δὲ ὁ Ῥωμανόσ, προωαςιςάμενοσ οὕτωσ μόνωσ δυνατὸν εἶναι κατευναςκῆναι τὰσ ἐπιβουλάσ, διὰ
πράγματα πρόςκαιρα καὶ βαςιλείαν ωκαρτὴν καὶ ἐπίκθρον, ἐπιορκίᾳ
περιπεςὼν καὶ τοῦ κεοῦ γενόμενοσ μικοκεν. καὶ τὰ μὲν κατὰ τὴν πόλιν
ἐωζρετο τῇδε.
[Roman1.6] Ὁ δὲ ΢υμεὼν πάλιν δφναμιν βαρεῖαν ἐκπζμπει κατὰ Ῥωμαίων,
ἔξαρχον ἔχουςαν Χαγάνον, ἕνα τῶν παρ' αὐτῷ μζγα δυναμζνων, καὶ
Μινικὸν τῶν ἱπποκόμων τὸν πρῶτον, οἷσ ἐπζςκθψε κατ' αὐτῆσ ὡσ
τάχιςτα τῆσ πόλεωσ ἐκςτρατεφειν. ὧν τὴν ἔωοδον ἀναμακὼν ὁ βαςιλεὺσ
Ῥωμανὸσ καὶ λογιςάμενοσ, μι πωσ ἐπελκόντεσ τὰ κάλλιςτα τῶν πλθςιαηόντων τῇ πόλει παλατίων καὶ οἰκθμάτων πυρπολιςωςι, τὸν
ῥαίκτωρα Ἰωάννθν ἅμα Λζοντι καὶ Πόκῳ τοῖσ Ἀργυροῖσ ἐκπζμπει μετὰ
πλικουσ ἱκανοῦ ἔκ τε τῆσ βαςιλικῶσ ἑταιρείασ καὶ τῶν ταγματικῶν, οἷσ
ςυνῆν καὶ ὁ πατρίκιοσ Ἀλζξιοσ καὶ δρουγγάριοσ τῶν πλωΐμων ὁ Μωςθλὲ
μετὰ τῶν ὑπ' αὐτὸν πλωΐμων. κατὰ δὲ τὴν πζμπτθν ἑβδομάδα τῶν
νθςτειῶν διατάξαντεσ τὸν λαὸν ἐν τοῖσ πεδινοῖσ τῶν Πθγῶν τόποισ
προςζμενον. ἐκεῖκεν δὲ τῶν Βουλγάρων ἀναωανζντων καὶ βοῇ χρθςαμζνων ἀςιμῳ καὶ ςωοδρῶσ ἐπελαςάντων κατ' αὐτῶν, ωεφγει μὲν ὁ
ῥαίκτωρ Ἰωάννθσ, ςωάττεται δὲ ὑπὲρ αὐτοῦ ἀγωνιηόμενοσ Φωτεινὸσ
πατρίκιοσ ὁ τοῦ Πλατφποδοσ υἱὸσ καὶ ἄλλοι οὐκ ὀλίγοι. μόλισ οὖν ὁ
ῥαίκτωρ διαςωκεὶσ εἰςῆλκεν εἰσ τὸν δρόμωνα. τοῦτο καὶ Ἀλζξιοσ ὁ δρουγγάριοσ ποιῆςαι βουλθκείσ, καὶ μὴ δυνθκεὶσ ἀνελκεῖν, ἐν τῇ τοῦ δρόμωνοσ ὑποβάκρᾳ πεςὼν ἐν τῇ καλάςςῃ ςὺν τῷ αὐτοῦ πρωτομανδάτωρι
ἀπεπνίγθ. Λζων δὲ καὶ Πόκοσ οἱ Ἀργυροὶ ἐν τῷ Καςτελλίῳ διαωυγόντεσ ἐςϊκθςαν. τοῦ δὲ λοιποῦ πλικουσ οἱ μὲν τὰσ τῶν πολεμίων χεῖρασ
ωεφγοντεσ ἀπεπνίγθςαν, οἱ δὲ ςιδιρου γεγόναςι παρανάλωμα, οἱ δὲ
χερςὶ βαρβαρικαῖσ ςυνελιωκθςαν. οἱ δὲ Βοφλγαροι κατὰ πολλὴν τοῦ
κωλφςοντοσ ἐρθμίαν τά τε τῶν Πθγῶν ἐνζπρθςαν παλάτια καὶ ἅπαν
τὸ ΢τενὸν ἐπυρπόλθςαν.
[Roman1.7] Εἰκάδι δὲ Φεβρουραρίου μθνόσ, ἰνδικτιῶνοσ δεκάτθσ, κνῄςκει
Θεοδϊρα ἡ ςφμβιοσ Ῥωμανοῦ καὶ κάπτεται ἐν τῷ Μυρελαίῳ. ἀνθγορεφκθ
δὲ αὐγοῦςτα ΢οωία ἡ τοῦ βαςιλζωσ Χριςτοωόρου γυνι. παρεγζνετο
δὲ καὶ ἐξ Ἰβθρίασ ὁ κουροπαλάτθσ ὁ Ἴβθρ, καὶ διὰ μζςθσ τῆσ ἀγορᾶσ
διελκὼν κεκοςμθμζνθσ λαμπρῶσ μετὰ δόξθσ πολλῆσ καὶ τιμῆσ ὑπεδζχκθ.
ὃν καὶ ἐν τῇ ἁγίᾳ τοῦ κεοῦ ςοωίᾳ ἀπζςτειλεν ὁ βαςιλεὺσ τὸ κάλλοσ
αὐτῆσ κεάςαςκαι καὶ τὸ μζγεκοσ. ἀπελκὼν οὖν καὶ τοῦ ναοῦ τὴν καλλονὴν καταπλαγεὶσ καὶ τὸν πολυτελῆ κόςμον ὑπερκαυμάςασ, καὶ ἀλθκῶσ
κεοῦ καταγϊγιον τὸν ἱερὸν τουτονὶ χῶρον εἰπὼν ὑπζςτρεψεν εἰσ τὰ
ἴδια.
[Roman1.8] Σῶν δὲ Βουλγάρων πάλιν εἰςβολὴν ποιθςαμζνων κατὰ τῆσ
Ῥωμαίων χϊρασ, καὶ τοῖσ παλατίοισ τῆσ βαςιλίδοσ ἐγγιςάντων Θεοδϊρασ, ὡσ οὐδὲν ἦν τὸ προςιςτάμενον, πυρὶ ταῦτα παρζδοςαν. ὁ δὲ
βαςιλεὺσ Ῥωμανὸσ ἄριςτον ποιθςάμενοσ πολυτελὲσ τοὺσ τῶν ταγμάτων
ἄρχοντασ ςυνεκάλεςε. ςυνῆν δὲ τοφτοισ καὶ ὁ τὴν ἐπωνυμίαν ΢ακτίκιοσ,
τοῦ τάγματοσ ἄρχων τῶν ἐξκουβίτων. ἐπίδοςιν δὲ λαμβανοφςθσ τῆσ
εὐωχίασ λόγοσ ἐκινικθ περὶ τῶν Βουλγάρων. καὶ τοῦ βαςιλζωσ ἐπαγωγὰ
πολλὰ εἰρθκότοσ πρὸσ ὁρμὴν ἐπανιςτῶντα ἐνκουςιϊδθ καὶ παρακαλοῦντα εὐψφχωσ ἐξελκεῖν κατὰ τῶν ἐναντίων καὶ τῆσ ςωῶν ὑπεραγωνίςαςκαι
πατρίδοσ, πάντεσ ςυνζκεντο ἑτοίμωσ ἐξελκεῖν καὶ τῶν Χριςτιανῶν
ὑπεραγωνίςαςκαι. ἕωκεν οὖν κακοπλιςκεὶσ ὁ ΢ακτίκιοσ, ὄπιςκεν τῶν
Βουλγάρων γενόμενοσ καὶ εἰσ τὸ ςτρατόπεδον αὐτῶν εἰςελκϊν, τῶν

πλειόνων ἐπὶ διαρπαγὴν ςκφλων ςκεδαςκζντων κατὰ τὴν χϊραν,
πάντασ τοὺσ ἐν τῇ παρεμβολῇ εὑρεκζντασ κατζςωαξε. μακὸν οὖν τὸ
πλῆκοσ τῶν Βουλγάρων ὑπὸ τῶν διαδράντων τὸ γεγονὸσ ὑποςτρζωουςιν ἐν τῷ ςτρατοπζδῳ. καὶ ςυμπλοκῆσ γενομζνθσ ἀκμῆτεσ οἱ Βοφλγαροι πρὸσ κεκμθκότασ μαχόμενοι καὶ ἀκραιωνεῖσ πρὸσ ἤδθ τῷ προθγθςαμζνῳ πολζμῳ κεκακωμζνουσ ἄνδρασ τρζπουςι τὸν ΢ακτίκιον ςὺν
ὀλίγοισ τὴν προςβολὴν τῶν ἐναντίων δεξάμενον. γενναίωσ οὖν ἀγωνιςάμενοσ καὶ πολλοὺσ ἀνελὼν τῶν πολεμίων, ἐπειδὴ κατιςχφετο,
μεκίθςι τοῦ ἵππου τὸν χαλινὸν καὶ νῶτα δοὺσ ἔωευγεν. ἔν τινι δὲ ποταμῷ γενόμενοσ καὶ τοῦτον διαπερῶν, καὶ τῇ ἰλφϊ τοῦ ἵππου ἐμπαγζντοσ,
καταλαμβάνεται παρὰ τῶν Βουλγάρων καὶ δζχεται πλθγὴν καιρίαν
κατὰ τῆσ ἕδρασ καὶ τοῦ μθροῦ. καὶ τοῦ ἵππου δὲ ἀναςπαςκζντοσ ἐκ τῆσ
ἰλφοσ ςπουδῇ καὶ ςυνεργίᾳ τῶν κεραπόντων αὐτοῦ, νῦν μὲν ωεφγων,
νῦν δ' ὑποςτρζωων μετὰ τῶν ὑπ' αὐτὸν καὶ τοὺσ ἐπιόντασ ἀνακόπτων
τῶν Βουλγάρων, διαςῴηεται μζχρι τῶν Βλαχερνῶν καὶ ἐν τῷ ναῷ τῆσ
ἁγίασ ςοροῦ τεκεὶσ τῇ ἐπιοφςῃ νυκτὶ ἐτελεφτθςε, μζγα πζνκοσ οὐ τῷ
βαςιλεῖ μόνον, ἀλλὰ καὶ τῷ ςτρατῷ καὶ παντὶ τῷ πλικει Ῥωμαίων
ἀπολιπϊν.
[Roman1.9] Ἐγζνετο δὲ καὶ ἑτζρα τισ ἀποςταςία κατὰ τοῦ βαςιλζωσ ἐν
Χαλδίᾳ, ὑποκικῃ τοῦ ςτρατθγοῦντοσ αὐτῆσ Βάρδα πατρικίου τοῦ
Βοΐλα. ἐξῆρχον δὲ τοῦ νεωτεριςμοῦ Ἀδριανόσ τισ Χάλδοσ καὶ Σατηάτθσ
ὁ Ἀρμζνιοσ, πλοφςιοι ςωόδρα. καταςχόντεσ οὖν οὗτοι ωροφριον τὸ
λεγόμενον Παΐπερτε κατὰ τοῦ βαςιλζωσ ὡπλίηοντο. ἀλλ' ὀξὺσ ἐπιωανείσ (ἔτυχε γὰρ ἐνδθμῶν ἐν Καιςαρείᾳ ὁ τῶν ςχολῶν ἐξθγοφμενοσ
Ἰωάννθσ ὁ Κουρκοφασ) τὴν ςφςταςιν διεςκζδαςε, τοὺσ ἐμωανεςτζρουσ
τῶν καταςχεκζντων ἀποτυωλϊςασ καὶ τὰσ οὐςίασ δθμεφςασ, τοὺσ δὲ
πενιχροὺσ καὶ ἀςιμουσ ἀκῴουσ κελεφςασ, ὅπῃ βοφλονται, ἀπιζναι.
μόνοσ δὲ ὁ Σατηάτθσ ωροφριον ἐπί τινοσ ὑψθλοῦ λόωου κατεςκευαςμζνον κατεςχθκϊσ, καὶ λόγον τοῦ μι τι κακὸν πακεῖν δεξάμενοσ ἀπὸ τοῦ
δομεςτίκου καὶ λαβϊν, εἰςῆλκεν ἐν τῇ βαςιλίδι καὶ τῇ τοῦ μαγγλαβίτου
ἀξίᾳ τιμθκεὶσ ἐν τῷ οἴκῳ τῶν Μαγγάνων ἐτθρεῖτο. δραςμὸν δὲ βουλευςάμενοσ ἁλίςκεται καὶ τῶν ὀωκαλμῶν ςτερεῖται. Βάρδασ δὲ ὁ Βοΐλασ
ωιλίωσ πρὸσ αὐτὸν διακειμζνου τοῦ βαςιλζωσ ἀπεκάρθ μοναχόσ, μθδὲν
ἄλλο ἀνιαρὸν πεπονκϊσ.
[Roman1.10] ΢υμεὼν δὲ ὁ τῶν Βουλγάρων κακθγεμὼν τὴν Ἀδριανοφπολιν
καταλαβὼν καὶ ταφτθν χάραξι καὶ τάωροισ περιςτοιχίςασ ἐπιμελῶσ
ἐπολιόρκει. ἐςτρατιγει δὲ τῆσ πόλεωσ ὁ πατρίκιοσ Λζων, ὃν διὰ τὴν
ὀξφρροπον πρὸσ τοὺσ πολζμουσ ὁρμὴν καὶ Μωρολζοντα ἐκάλουν. οὗτοσ
εὐψφχωσ τὴν πολιορκίαν ἐδζξατο, καὶ γενναιότατα ποτὲ μὲν ἀπὸ τοῦ
τείχουσ τοὺσ προςιόντασ τῶν Βουλγάρων ἠμφνετο, ποτὲ δὲ τὰσ πφλασ
ἀναπεταννὺσ ἐπετίκετο ςὺν ῥφμῃ ἀνυποςτάτῳ καὶ ῥᾳδίωσ ἐτρζπετο.
ἐπεὶ δὲ ὁ ςῖτοσ τοὺσ ἐν τῇ πόλει ἐπιλελοίπει καὶ λιμὸσ ἐπίεηε τοὺσ ἔν[Roman1.10.9] δοκεν κραταιόσ, μθδαμόκεν ἐλπίδα ἔχοντεσ ἐπιςιτιςμοῦ, τῇ ἐνδείᾳ πιεςκζντεσ προδεδϊκαςι τὴν πόλιν καὶ ἑαυτοὺσ καὶ τὸν ςτρατθγὸν τοῖσ
Βουλγάροισ. ὃν χειρωςάμενοσ ὁ ΢υμεϊν, καὶ ὧν εἰσ τοὺσ Βουλγάρουσ
ἐνεδείξατο μεμνθμζνοσ κακῶν, μυρίαισ αἰκίαισ τιμωρθςάμενοσ τελευταῖον
ἀπζκτεινε κανάτῳ πικρῷ. Βουλγάρουσ οὖν ἐπιςτιςασ ωφλακασ τῇ πόλει ὑπεχϊρθςεν· οἵτινεσ Ῥωμαϊκὸν ςτρατόπεδον ἀκθκοότεσ ἥκειν κατ'
αὐτῶν καταλιπόντεσ τὴν πόλιν ἔωυγον, καὶ πάλιν ἡ Ἀδριανοφπολισ
ὑπὸ Ῥωμαίουσ ἐγζνετο.
[Roman1.11] Σότε δὴ καὶ Λζων ὁ Σριπολίτθσ μετὰ δυνάμεωσ πολλῆσ καὶ

πλοίων πολεμικῶν ἐξῆλκε κατὰ Ῥωμαίων. ὃν ἐν τῇ νιςῳ Λιμνῳ ναυλοχοῦντα Ἰωάννθσ πατρίκιοσ καὶ δρουγγάριοσ τῶν πλωΐμων ὁ Ῥαδθνὸσ
κατονομαηόμενοσ αἰωνίδιον ἐπιωανεὶσ ῥᾳδίωσ ἐτρζψατο, τῶν Ἀγαρθνῶν
ςχεδὸν πάντων ἀνῃρθμζνων, τοῦ δὲ Σριπολίτου μόνου ωυγῇ τὴν ςωτθρίαν
ποριςαμζνου.
[Roman1.12] ΢επτεμβρίῳ δὲ μθνί, ἰνδικτιῶνοσ δευτζρασ, ὁ ἄρχων Βουλγαρίασ
΢υμεὼν πανςτρατὶ κατὰ Κωνςταντινουπόλεωσ ἐκςτρατεφει καὶ λθΐηεται
μὲν Μακεδονίαν, ἐμπιπρᾷ δὲ τὰ ἐπὶ Θρᾴκθσ χωρία, καὶ πάντα καταςτρζωει τὰ ἐν ποςίν. ἔγγιςτα δὲ Βλαχερνῶν ςτρατόπεδον πιξασ ἐπεηιτθςεν ἀποςταλῆναι αὐτῷ τὸν πατριάρχθν. Νικόλαον καί τινασ τῶν
ἐν τζλει, ὥςτε περὶ εἰρινθσ διαλεχκῆναι. λαβόντεσ οὖν ὁμιρουσ παρ'
ἀλλιλων, ὡσ οὐδεμία τισ ἐπακολουκιςει ἐπιβουλι, καὶ τοῦ πατριάρχου
τοῖσ ὅρκοισ ἀνακαρριςαντοσ, γζγονε λόγοσ, ὁποίουσ δεῖ τῶν ςυγκλθτικῶν τοφτῳ ςυνεξελκεῖν. προεκρίκθ γοῦν ὁ πατρίκιοσ Μιχαὴλ ὁ ΢τυπειϊτθσ καὶ Ἰωάννθσ ὁ μυςτικὸσ καὶ παραδυναςτεφων. ἤδθ γὰρ Ἰωάννθσ ὁ ῥαίκτωρ διαβλθκεὶσ πρὸσ τὸν βαςιλζα, κατελκὼν τοῦ παλατίου,
ἐν τῇ αὐτοῦ μονῇ τὴν κοςμικὴν ἀπεκείρατο τρίχα. ἀωικομζνουσ οὖν
αὐτοὺσ πρὸσ τὸν ΢υμεὼν καὶ μζλλοντασ κινεῖν λόγουσ περὶ εἰρινθσ,
τοφτουσ μὲν ἀπεπζμψατο, αὐτὸν δὲ τὸν βαςιλζα Ῥωμανὸν ἐπεηιτει
κεάςαςκαι. πεπλθροωόρθτο γὰρ ἄνδρα ςυνετὸν αὐτὸν εἶναι καὶ ἀλθκῆ.
ἀςπαςίωσ δὲ ὁ Ῥωμανὸσ ἐδζξατο τοῦτο. ἀποςτείλασ οὖν ἐν τῷ τοῦ
Κοςμιδίου αἰγιαλῷ κατεςκεφαςεν ἐν τῇ καλάςςῃ ὀχυρωτάτθν ἀπόβαςιν,
ὥςτε τὴν βαςιλικὴν τριιρθ διεκπλζουςαν ἐν αὐτῇ προςορμίηεςκαι,
περιωράξασ αὐτὴν πάντοκεν διατειχμίςμαςι, μζςον δὲ κριγκίον γενζςκαι
προςζταξεν, ἔνκα ἀλλιλοισ ἔμελλον ὁμιλεῖν. ὁ δὲ ΢υμεὼν ἀποςτείλασ
ἐνζπρθςε τὸν τῆσ ὑπεραγίασ κεοτόκου ναὸν τὸν ἐν τῇ Πθγῇ, ὃν ὁ βαςιλεὺσ
Ἰουςτινιανὸσ ἐδομιςατο, ἐπυρπόλθςε καὶ τὰ κφκλῳ ςφμπαντα, καὶ
δῆλοσ ἦν ἐκ τοφτου μὴ εἰρινθν ἀξιῶν. ὁ δὲ βαςιλεὺσ ἐν τῷ ναῷ γενόμενοσ
τῶν Βλαχερνῶν ἅμα τῷ πατριάρχῃ, καὶ ἐν τῇ ἁγίᾳ ςορῷ εἰςελκὼν καὶ
ἱκετθρίασ ᾠδὰσ ἀποδοὺσ τῷ κεῷ, τὸ ὠμοωόριον τῆσ κεοτόκου λαβὼν
ἐξῄει τοῦ ναοῦ, ὅπλοισ ἀςωαλζςι ωραξάμενοσ. τὸν ςὺν αὐτῷ οὖν ςτόλον
κοςμιςασ ἀριπρεπῶσ τὸν ὡριςμζνον κατείλθωε τόπον. ἐννάτθ τοῦ
Νοεμβρίου μθνὸσ ἦν, ὅτε ταῦτα ἐγίνετο. παρεγζνετο δὲ καὶ ὁ ΢υμεὼν
πλῆκοσ ἐπαγόμενοσ εἰσ πολλὰσ διῃρθμζνον τὰσ παρατάξεισ καὶ τὰσ ἰδζασ.
οἱ μὲν γὰρ ἦςαν χρυςάςπιδεσ καὶ χρυςᾶ δόρατα ἔχοντεσ, οἱ δὲ ἀργυράςπιδεσ, οἱ δὲ χαλκάςπιδεσ, οἱ δὲ ἄλλῃ χροιᾷ, ὥσ πῃ ἑκάςτῳ ἐδόκει, ἐκεκόςμθντο. οἵτινεσ μζςον αὐτῶν εἰλθωότεσ τὸν ΢υμεὼν ὡσ βαςιλζα εὐωιμουν
Ῥωμαϊκῇ τῇ ωωνῇ. πάντεσ δὲ οἱ ἐν τζλει καὶ ὁ ἀςτικὸσ δῆμοσ ἐκ τῶν τειχῶν
ἐκεῶντο τὰ δρϊμενα. πρῶτοσ οὖν ὁ βαςιλεὺσ Ῥωμανὸσ τὴν εἰρθμζνθν
ἀποβάκραν καταλαβὼν τὸν ΢υμεὼν ἐξεδζχετο. ὅμθρα δὲ δόντεσ ἀλλιλοισ,
καὶ τὴν ἀποβάκραν οἱ Βοφλγαροι διερευνιςαντεσ ἀκριβῶσ, μι ποφ τισ
δόλοσ ἢ ἐνζδρα κρφπτθται, τότε κατελκεῖν τὸν ΢υμεὼν τοῦ ἵππου
προετρζψαντο καὶ εἰςελκεῖν πρὸσ τὸν βαςιλζα. ἠςπάςαντο γοῦν ἀλλιλουσ, καὶ περὶ εἰρινθσ ἤρξαντο διαλζγεςκαι. ωαςὶ δ' οὖν εἰπεῖν τὸν
Ῥωμανὸν πρὸσ τὸν ΢υμεϊν· ’ἀκικοά ςε Χριςτιανὸν ἄνκρωπον καὶ
κεοςεβῆ, βλζπω δὲ τὰ ἔργα μθδαμῶσ τοῖσ λόγοισ ςυμβαίνοντα. εἰ μὲν γὰρ
ἀλθκὴσ Χριςτιανὸσ ὑπάρχεισ, ςτῆςόν ποτε τὰσ ἀδίκουσ ςωαγὰσ καὶ τὰσ
χφςεισ τῶν ἀνοςίων αἱμάτων, καὶ ςπεῖςαι μεκ' ἡμῶν τῶν Χριςτιανῶν,
Χριςτιανὸσ καὶ αὐτὸσ ὢν καὶ ὀνομαηόμενοσ, καὶ μὴ κζλε μολφνεςκαι
Χριςτιανῶν δεξιὰσ αἵμαςιν ὁμοπίςτων Χριςτιανῶν. ἄνκρωποσ εἶ καὶ
αὐτόσ, κάνατον προςδοκῶν καὶ ἀνάςταςιν καὶ κρίςιν καὶ ἀνταπόδοςιν

τῶν βεβιωμζνων. ςιμερον ὑπάρχεισ, καὶ αὔριον εἰσ κόνιν διαλυκιςῃ. εἰ
πλοφτου ἐρῶν ταῦτα ποιεῖσ, ἐγϊ ςε τοφτου ἐμπλιςω εἰσ κόρον. μόνον
ἄςπαςαι τὴν εἰρινθν καὶ ἀγάπθςον τὴν ὁμόνοιαν, ἵνα καὶ αὐτὸσ βίον
ηιςῃσ εἰρθνικὸν καὶ ἀναίμακτον, καὶ οἱ Χριςτιανοὶ παφςωνταί ποτε κατ'
ἀλλιλων ὅπλα κινοῦντεσ.‘ καὶ ταῦτα μὲν εἶπεν ὁ βαςιλεφσ, αἰδεςκεὶσ δὲ ὁ
΢υμεὼν τὴν τοφτου ταπείνωςιν ὑπζςχετο τὴν εἰρινθν ποιιςαςκαι. καὶ
ἀςπαςάμενοι ἀλλιλουσ διεχωρίςκθςαν, τοῦ βαςιλζωσ δϊροισ μεγαλοπρεπζςι δεξιωςαμζνου τὸν ΢υμεϊν. ςυμβζβθκε δζ τι τεράςτιον τότε, ὡσ
ἄξιον εἶναι καὶ διθγιςαςκαι. δφο ωαςὶν ἀετοὺσ τῶν βαςιλζων ὁμιλοφντων ἄνωκεν αὐτῶν ὑπερπτῆναι, κλάγξαι τε καὶ ἀλλιλοισ ςυμμῖξαι καὶ
παραυτίκα διαηευχκῆναι, καὶ τὸν μὲν ἐπὶ τὴν πόλιν ἐλκεῖν, τὸν δὲ ἐπὶ
τὴν Θρᾴκθν ἀποπτῆναι. τοῦτο δὲ οἱ περὶ τὰσ ὀρνικοςκοπίασ ἐπτοθμζνοι οὐκ αἴςιον ἔκριναν οἰωνόν. ἀςυμβάτουσ γὰρ διαλυκιςεςκαι ἐπὶ τῇ
εἰρινῃ ἀμωοτζρουσ ἔωθςαν. ὁ δὲ ΢υμεὼν ὑποςτρζψασ τοῖσ οἰκείοισ ἄρχουςι
τὴν τοῦ βαςιλζωσ ἐξθγεῖτο μετριότθτα καὶ τὸ πρὸσ τὰ χριματα προετικόν
τε καὶ ἐλευκζριον.
[Roman1.13] Κατὰ δὲ τὴν ἑορτὴν τῶν Χριςτουγζννων, ἰνδικτιῶνοσ δευτζρασ,
Ῥωμανὸσ ὁ βαςιλεὺσ ςτζωει τοὺσ δφο υἱοὺσ αὐτοῦ, ΢τζωανον καὶ Κωνςταντῖνον ἐν τῇ μεγάλῃ ἐκκλθςίᾳ. τὸν δὲ λοιπὸν υἱὸν αὐτοῦ Θεοωφλακτον ὁ
πατριάρχθσ ἀπζκειρε κλθρικόν, χειροτονιςασ αὐτὸν ὑποδιάκονον,
προχειριςάμενοσ καὶ ςφγκελλον, πρότερον διελκόντα εἰσ τὰ ἅγια μετὰ
τοῦ τάγματοσ τῶν ὑποδιακόνων. ἐτίμθςε δὲ καὶ τὸν μυςτικὸν Ἰωάννθν
καὶ παραδυναςτεφοντα πατρίκιον καὶ ἀνκφπατον.
[Roman1.14] Πεντεκαιδεκάτῃ δὲ Μαΐου μθνόσ, ἰνδικτιῶνοσ τρίτθσ, τελευτᾷ
ὁ πατριάρχθσ Νικόλαοσ, κρατιςασ ἐν τῇ δευτζρᾳ ἀναρριςει ἔτθ τριςκαίδεκα. καὶ κακίςταται Αὐγοφςτῳ μθνὶ πατριάρχθσ ὁ τῆσ Ἀμαςείασ
μθτροπολίτθσ ΢τζωανοσ. κατθγορθκεὶσ δὲ καὶ ὁ μυςτικόσ, ὡσ τὴν βαςιλείαν
ςωετεριηόμενοσ ὑποκικῃ τοῦ πατρικίου Κοςμᾶ καὶ λογοκζτου τοῦ δρόμου,
μνθςτευομζνου τοῦτον εἰσ τὴν ἑαυτοῦ κυγατζρα, καταβιβάηεται τοῦ
παλατίου. ςυγχωρεῖται δ' ὅμωσ εἰςζρχεςκαι καὶ προςκυνεῖν τὸν βαςιλζα.
ςτζργων γὰρ αὐτὸν ὁ βαςιλεὺσ τελζωσ ἀπϊςαςκαι οὐκ ἐβοφλετο. ἐγκειμζνων δὲ τῶν κατθγόρων καὶ ςαωῆ δεικνφντων τὴν κατθγορίαν, ἐρευνιςασ ὁ βαςιλεὺσ καὶ ἀλθκῆ τὰ κατ' αὐτοῦ εὑρὼν λαλθκζντα ἔμελλε καταςχεῖν
καὶ ἐξετάςαι. ὁ δὲ τοῦτο προγνοὺσ ωυγῇ τὴν Μονοκάςτανον λεγομζνθν
καταλαμβάνει μονὴν καὶ ἀποκείρεται μοναχόσ. τὸν δὲ πατρίκιον Κοςμᾶν
καὶ λογοκζτθν αἰκιςάμενοσ ὁ βαςιλεὺσ ἐν τῷ ὡρολογίῳ παρζλυςε τῆσ
ἀρχῆσ. προβάλλεται δὲ ἀντὶ τοῦ μυςτικοῦ Ἰωάννου τὸν πρωτοβεςτιάριον Θεοωάνθν παραδυναςτεφοντα.
[Roman1.15] Ἐγζνετο τθνικαῦτα καὶ ςειςμὸσ ἐν τῷ κζματι τῶν Θρᾳκθςίων
καὶ χάςματα γῆσ καταπλθκτικά, ὥςτε πολλὰ χωρία καὶ ἐκκλθςίασ
αὐτάνδρουσ καταποκῆναι.
[Roman1.16] Μαΐῳ δὲ μθνί, ἰνδικτιῶνοσ πεντεκαιδεκάτθσ, εἰςβολὴν ΢υμεὼν ὁ
τῆσ Βουλγαρίασ ἄρχων ἐποιιςατο κατὰ Χρωβάτων, καὶ ςυμβαλὼν μετ'
αὐτῶν καὶ ἡττθκεὶσ ἐν ταῖσ τῶν ὀρῶν δυςχωρίαισ ἅπαν τὸ ἑαυτοῦ
ἀπϊλεςε ςτράτευμα.
[Roman1.17] Ἰωάννθσ δζ τισ ἀςτρονόμοσ προςελκὼν τῷ βαςιλεῖ ἔωθςεν, ὡσ,
εἰ πζμψασ ἀποκόψει τὴν κεωαλὴν τῆσ ἱςταμζνθσ ἄνωκεν τῆσ ἐν τῷ Ξθρολόωῳ ἁψῖδοσ καὶ πρὸσ δφςιν βλεποφςθσ ςτιλθσ, ἀποκανεῖται ὁ ΢υμεὼν
παραυτίκα. αὐτῷ γὰρ ἐςτοιχειῶςκαι τὴν τοιαφτθν ςτιλθν. ὁ δὲ τοῖσ
ἐκείνου πικιςασ λόγοισ ἀπζτεμε τὴν κεωαλὴν τῆσ ςτιλθσ καὶ αὐτῇ τῇ
ὥρᾳ, κακὼσ ἀκριβωςάμενοσ ἔγνω ὁ βαςιλεφσ, ὁ ΢υμεὼν ἐν Βουλγαρίᾳ

τζκνθκε νόςῳ κατακαρδίῳ ἁλοφσ.
[Roman1.18] Οὗ τελευτιςαντοσ τὴν τῶν Βουλγάρων ἀρχὴν Πζτροσ κατζςχεν
ὁ ἐκ τῆσ δευτζρασ αὐτοῦ γυναικὸσ τῆσ ἀδελωῆσ Γεωργίου τοῦ ΢ουρςουβοφλθ, ὃν καὶ ἐπίτροπον τοῖσ ἑαυτοῦ παιςὶν ὁ ΢υμεὼν ἐγκατζςτθςε.
Μιχαὴλ γὰρ τὸν ἐκ τῆσ προτζρασ ἀποτεχκζντα παῖδα αὐτῷ ἔτι ηῶν ὁ
΢υμεὼν ἀπζκειρε μοναχόν. τὰ γοῦν πζριξ ἔκνθ, Σοῦρκοι, ΢ζρβοι, Χρωβάτοι, καὶ οἱ λοιποί, τὴν τοῦ ΢υμεὼν ἀναμακόντεσ τελευτὴν ἐκςτρατεφειν
κατὰ Βουλγάρων ἐβουλεφοντο. κατζςχε δὲ καὶ λιμὸσ μζγασ ςὺν ἀκρίδι τὸ
Βουλγάρων ἔκνοσ, ἰςχυρῶσ ἐκπιζηων καὶ καταδαπανῶν τὰ πλικθ καὶ
τοὺσ καρποφσ. ἐδεδοίκειςαν μὲν οὖν οἱ Βοφλγαροι καὶ τὴν τῶν ἄλλων
ἔωοδον ἐκνῶν, ἐδεδίεςαν δὲ πλζον τὴν τῶν Ῥωμαίων ἐπζλευςιν. βουλευςάμενοσ οὖν μετὰ τῶν περὶ αὐτὸν ὁ Πζτροσ ἔγνω δεῖν ἐπιςτρατεῦςαι
Ῥωμαίοισ ἐπὶ καταπλιξει. καταλαμβάνουςι τοίνυν τὴν Μακεδονίαν.
εἶτα μακόντεσ, ὡσ ἔξειςι κατ' αὐτῶν ὁ βαςιλεφσ, πζμπουςι λάκρᾳ τινὰ
μοναχὸν Πζτροσ τε ὁ ἄρχων Βουλγαρίασ καὶ ὁ τῶν παίδων τοῦ ΢υμεὼν
ἐπιτροπεφων Γεϊργιοσ, γράμματα ἐπαγόμενον. ἔωραηε δὲ τὰ γράμματα, ὡσ βοφλονται Ῥωμαίοισ ςπείςαςκαι, εἰ αἱροῦνται δζ, καὶ γαμικὸν
ςυςτιςαςκαι ςυνάλλαγμα μετ' αὐτῶν. ὃν ἀωικόμενον ὁ βαςιλεὺσ ἀςμενζςτατα προςδεξάμενοσ εὐκζωσ ἀπζςτειλε μετὰ δρόμωνοσ μοναχόν τινα
Θεοδόςιον καὶ Κωνςταντῖνον βαςιλικὸν κλθρικὸν τὸν Ῥόδιον, ςυλλαλῆςαι τοῖσ Βουλγάροισ τὰ εἰσ εἰρινθν ἐν Μεςθμβρίᾳ. οἵτινεσ παραγενόμενοι καὶ τὰ εἰκότα διαλεχκζντεσ ὑπζςτρεψαν διὰ ξθρᾶσ ἅμα ΢τεωάνῳ
τινὶ περιωνφμῳ ἐν Βουλγαρίᾳ. κατόπιν δὲ τοφτων παρεγζνετο καὶ ὁ
ἐπίτροποσ Γεϊργιοσ ὁ ΢ουρςουβοφλθσ καὶ ἄλλοι τινὲσ τῶν ἐπιωανῶν. καὶ
εἰσ ὄψιν ἐλκόντεσ τῷ βαςιλεῖ, κεαςάμενοι δὲ καὶ τὴν κυγατζρα Χριςτοωόρου τοῦ βαςιλζωσ Μαρίαν καὶ ἐπ' αὐτῇ μεγάλωσ ἀρεςκζντεσ (ἦν γὰρ
ὑπερωζρουςα τῷ κάλλει), ἔγραψαν τῷ Πζτρῳ διὰ τάχουσ παραγενζςκαι,
ςφμωωνα ποιθςάμενοι πρότερον περὶ τῆσ εἰρινθσ. ἀπεςτάλθ δὲ καὶ
Νικιτασ μάγιςτροσ, ὁ τοῦ βαςιλζωσ ςυμπζνκεροσ Ῥωμανοῦ, ὑπαντῆςαι
καὶ ἀγαγεῖν τὸν Πζτρον μζχρι τῆσ βαςιλίδοσ. οὗ καταλαβόντοσ ἐν
Βλαχζρναισ ὁ βαςιλεὺσ μετὰ τριιρουσ ἐλκὼν τοῦτον ἠςπάςατο καὶ
ωιλοτίμωσ ἐδεξιϊςατο. ἀλλιλοισ οὖν τὰ εἰκότα προςομιλιςαντεσ τά τε
τῆσ εἰρινθσ ςφμβολα καὶ τὰ τοῦ γάμου ἐπεραιϊςαντο, τοῦ πρωτοβεςτιαρίου Θεοωάνουσ ἐν πᾶςι μεςολαβοῦντοσ. καὶ τῇ ὀγδόῃ τοῦ
Ὀκτωβρίου μθνὸσ ἐξελκὼν ὁ πατριάρχθσ ΢τζωανοσ ἅμα τῷ πρωτοβεςτιαρίῳ Θεοωάνει καὶ πάςῃ τῇ ςυγκλιτῳ εὐλόγθςε Πζτρον τε καὶ
Μαρίαν ἐν τῷ ναῷ τῆσ ὑπεραγίασ κεοτόκου τῆσ Πθγῆσ, παρανυμωευόντων τοῦ πρωτοβεςτιαρίου καὶ τοῦ ΢ουρςουβοφλθ. ωαιδρῶν δὲ καὶ
πολυτελῶν γενομζνων τῶν γάμων εἰςῆλκεν ὁ πρωτοβεςτιάριοσ ἅμα τῇ
κυγατρὶ τοῦ βαςιλζωσ ἐν τῇ πόλει. τρίτθν δὲ μετὰ τὸν γάμον ἑςτίαςιν
ἐν τῇ τῶν Πθγῶν ἀποβάκρᾳ ποιιςασ ὁ βαςιλεφσ, παρ' αὐτῇ τῇ ἀποβάκρᾳ τοῦ βαςιλικοῦ δρόμωνοσ ἱςταμζνου, ςυνειςτιάκθ τῷ Πζτρῳ. παρῆςαν
δὲ τῇ εὐωχίᾳ καὶ Κωνςταντῖνοσ ὁ βαςιλεὺσ καὶ Χριςτοωόροσ. ἐγζνετο δὲ
ςτάςισ οὐ μικρὰ παρὰ τῶν Βουλγάρων, ἐνιςταμζνων πρότερον εὐωθμθκῆναι τὸν Χριςτοωόρον, εἶτα καὶ τὸν Κωνςταντῖνον. ὧν τῇ ἐνςτάςει
παραχωρῶν ὁ βαςιλεὺσ Ῥωμανὸσ ἐκζλευςεν οὕτω γενζςκαι. πάντων δὲ
τῶν ἐν τοῖσ τοιοφτοισ εἰωκότων πράττεςκαι ςυντελεςκζντων ἀπῆρεν ἡ
Μαρία ςὺν τῷ οἰκείῳ ςυηφγῳ καὶ τῆσ πρὸσ Βουλγαρίαν ἥψατο, προπεμωκεῖςα παρὰ τῶν γονζων αὐτῆσ καὶ τοῦ πρωτοβεςτιαρίου μζχρι τοῦ
Ἑβδόμου. καὶ τὰ μὲν ἐν τῇ πόλει τοῦτον ἐτελεῖτο τὸν τρόπον.
[Roman1.19] Ὁ δὲ δομζςτικοσ τῶν ςχολῶν Ἰωάννθσ μάγιςτροσ ὁ Κουρκοφασ,

ἄγων καὶ ωζρων τὰ τῆσ ΢υρίασ καὶ ἅπαν ἀντίξουν καταςτρεωόμενοσ, καὶ
πλεῖςτα ωροφρια καὶ ὀχυρϊματα καὶ πόλεισ βαρβαρικὰσ κακελϊν,
ἔωκαςε καὶ μζχρι τῆσ περιβοιτου Μελιτθνῆσ, πολιορκίᾳ δὲ τοὺσ ἔνδον
ςτενοχωριςασ ἠνάγκαςε πρὸσ ςυμβάςεισ ἰδεῖν. παρεγζνετο οὖν πρὸσ
αὐτὸν Ἀπόχαψ ὁ τοῦ Ἄμερ ἔκγονοσ, ἀμθρᾶσ ὑπάρχων Μελιτθνῆσ, καὶ
Ἀποςαλὰκ ὁ τῶν ἐν αὐτῇ κατάρχων ταγμάτων. οὓσ προςδεξάμενοσ ὁ
δομζςτικοσ ἱλαρῶσ καὶ μετὰ προςθνείασ πρὸσ τὸν αὐτοκράτορα ἐξαπζςτειλεν. ἐντυχόντεσ οὖν αὐτῷ καὶ εἰρθνικὰ ποιιςαντεσ ςφμωωνα ὑπζςτρεψαν
εἰσ τὰ ἴδια, τοῖσ ωίλοισ καὶ ςυμμάχοισ Ῥωμαίων καταγραωζντεσ καὶ μετ'
αὐτῶν κατὰ τῶν ὁμοωφλων κακοπλιηόμενοι. τελευτιςαντοσ δὲ τοῦ
Ἀπόχαψ καὶ τοῦ Ἀποςαλὰκ διελφκθ τὰ τῆσ εἰρινθσ. ἐκςτρατεφει οὖν
κατ' αὐτῶν ὁ εἰρθμζνοσ δομζςτικοσ, ᾧ ςυνῆν μετὰ τῶν Ἀρμενίων καὶ ὁ
μάγιςτροσ ὁ Μελίασ. καὶ πρότερον μὲν πολζμῳ τοὺσ Μελιτθνοὺσ ςυνιλαςαν εἴςω τείχουσ κατατολμιςαντασ ἀντιποιιςαςκαι τῶν ὑπαίκρων.
ἔπειτα περικακίςαντεσ τὴν πόλιν καὶ μετὰ ςυντονίασ ταφτθν πολιορκιςαντεσ πολζμου νόμῳ κατζςχον. κατζδραμον δὲ καὶ πάντα τὰ πζριξ καὶ
ἐχειρϊςαντο καὶ δοῦλα Ῥωμαίοισ εἰργάςαντο. τὴν μὲν οὖν Μελιτθνὴν
εἰσ κουρατωρείαν καταςτιςασ ὁ βαςιλεὺσ καὶ πᾶςαν τὴν περιοικίδα,
πολλὴν ςυντζλειαν τῷ δθμοςίῳ προςιγαγε.
[Roman1.20] Νικιτασ δὲ ὁ μάγιςτροσ καὶ πενκερὸσ Χριςτοωόρου τοῦ βαςιλζωσ
κατθγορθκείσ, ὡσ ὑποτικζμενοσ τῷ Χριςτοωόρῳ κατὰ τοῦ ἰδίου γενζςκαι
πατρὸσ καὶ τοῦτον ἐξῶςαι τῆσ βαςιλείασ, ἐξεβλικθ τῆσ πόλεωσ καὶ
ἀπεκάρθ μοναχόσ.
[Roman1.21] Μθνὶ δὲ Ἰουλίῳ πεντεκαιδεκάτῃ, ἰνδικτιῶνοσ ἕκτθσ, ἐτελεφτθςεν
ὁ Ἀμαςείασ ΢τζωανοσ, πατριαρχιςασ ἔτθ δφο καὶ μῆνασ ἕνδεκα. Δεκεμβρίῳ
δὲ μθνὶ ἄγουςι Σρφωωνα μοναχὸν καὶ χειροτονοῦςι πατριάρχθν ἐπὶ
χρόνῳ ῥθτῷ, μζχρισ ἂν Θεοωφλακτοσ ὁ τοῦ βαςιλζωσ υἱὸσ εἰσ μζτρον
ωκάςῃ τῆσ νομίμου ἡλικίασ.
[Roman1.22] Σῷ αὐτῷ δὲ μθνὶ γζγονε χειμὼν ἀωόρθτοσ, ὡσ κρυςταλλωκῆναι τὴν γῆν ἐπὶ ἡμζρασ ἑκατὸν εἴκοςιν. ἐπθκολοφκθςε δὲ τῷ χειμῶνι
καὶ ὁ μζγασ λιμόσ, τοὺσ πϊποτε γενομζνουσ ὑπερβαλλόμενοσ, καὶ κάνατοσ
ἀπὸ τοφτου, ὡσ μὴ δφναςκαι τοὺσ ηῶντασ ἐκκομίηειν τοὺσ τεκνεῶτασ,
τοῦ βαςιλζωσ πολλὴν πρόνοιαν ποιθςαμζνου κατὰ τὸ δυνατὸν καὶ τοῦ χειμῶνοσ καὶ τοῦ λιμοῦ δι' εὐποιϊῶν καὶ ἄλλων βοθκθμάτων παντοδαπῶν.
[Roman1.23] Πζτρῳ δὲ τῷ Βουλγαρίασ ἄρχοντι ἐπζκετο Ἰωάννθσ ὁ ἀδελωὸσ
αὐτοῦ μεκ' ἑτζρων τῶν μζγα δυναμζνων ἐν Βουλγαρίᾳ. καὶ ωωρακεὶσ
αὐτὸσ μὲν τφπτεται καὶ κακείργνυται, οἱ δὲ λοιποὶ πάντεσ ταῖσ ἐςχάταισ
ὑπεβλικθςαν τιμωρίαισ. δῆλα δὲ ἔκετο καὶ τῷ βαςιλεῖ Ῥωμανῷ Πζτροσ
τὰ γεγενθμζνα. ἅπερ μακὼν οὗτοσ τὸν μοναχὸν Ἰωάννθν τόν ποτε
ῥαίκτωρα πζπομωε, προωάςει μὲν ἀλλαγίου, τῇ δ' ἀλθκείᾳ Ἰωάννθν
ποικιλοτρόπωσ εὑρεῖν καὶ εἰσ Κωνςταντινοφπολιν ἀγαγεῖν. ὃ δὴ καὶ
γζγονε. καὶ δυνθκεὶσ ὁ ῥαίκτωρ ἀποκλζψαι τὸν Ἰωάννθν, ἐν πλοίῳ ἀπὸ
Μεςθμβρίασ εἰςελκϊν, ἅμα αὐτῷ τὴν βαςιλίδα κατζλαβε. καὶ μετ' οὐ
πολὺ τὸ μοναχικὸν ἀπορρίψασ ςχῆμα καὶ γυναῖκα αἰτιςασ ἔλαβε,
προςζλαβε δὲ καὶ οἶκον καὶ κτιματα πάμπολλα. καὶ Μιχαὴλ δζ, ὁ τοῦ
Πζτρου ἕτεροσ ἀδελωόσ, τὴν Βουλγαρικὴν ἱμειρόμενοσ καταςχεῖν ἐξουςίαν,
ωροφριον καταλαβὼν ἐρυμνὸν ἀνζςειε τὰ Βουλγάρων, καὶ πολλοὶ
[Roman1.23.14] προςερρφθςαν αὐτῷ. μετὰ μικρὸν δὲ τοφτου ἀποκανόντοσ δεδιότεσ οἱ
προςρυζντεσ τὴν τοῦ Πζτρου ἀγανάκτθςιν ἐπῆλκον ταῖσ Ῥωμαϊκαῖσ
χϊραισ διὰ Μακεδονίασ καὶ ΢τρυμόνοσ καὶ Ἑλλάδοσ, καταλαβόντεσ
τὴν Νικόπολιν, πάντα τὰ ἐν ποςὶ λθϊςάμενοι καὶ τζλοσ ἐν αὐτῇ ςαββατί-

ςαντεσ. οἵτινεσ ὕςτερον διαωόρωσ καταπολεμθκζντεσ ὑποχείριοι Ῥωμαίων
ἐγζνοντο.
[Roman1.24] Κατὰ τοφτουσ τοὺσ χρόνουσ ἔπεςε λίκοσ ἀπὸ τῆσ ἐν τῷ ωόρῳ
ἁψῖδοσ, ὃν κοςμίτθν καλεῖν εἰϊκαςι, καὶ ἀπζκτεινεν ἄνδρασ ἑξικοντα.
ἐγζνετο δὲ καὶ ἐμπρθςμὸσ ωοβερὸσ ἔγγιςτα τῆσ ὑπεραγίασ κεοτόκου τοῦ
ωόρου, καὶ ἐπυρπολικθ ὁ ἔμβολοσ ἄχρι τῶν λεγομζνων Ψιχῶν.
[Roman1.25] Ἐτελεφτθςε δὲ καὶ Χριςτοωόροσ ὁ βαςιλεφσ, μθνὶ Αὐγοφςτῳ,
ἰνδικτιῶνοσ τετάρτθσ, καὶ ἐτάωθ ἐν τῇ μονῇ τοῦ πατρὸσ αὐτοῦ.
[Roman1.26] Σοῦ ῥθτοῦ δὲ χρόνου τελεςκζντοσ, ὃν ἔκετο Σρφωων ὁ πατριάρχθσ,
οὐκ ἤκελε κατελκεῖν τοῦ κρόνου, ὡσ ὑπζςχετο, ἀλλὰ κρίςεισ ἐηιτει καὶ
αἰτιάματα κατ' αὐτοῦ προβλθκῆναι, δι' ἃ τῆσ ἐκκλθςίασ ἐκβάλλεται.
ἀμθχανοῦντοσ δ' ἐπὶ τοφτῳ τοῦ βαςιλζωσ καὶ μὴ ἔχοντοσ, ὅ τι καὶ χριςαιτο, ὁ Καιςαρείασ Θεοωάνθσ, ὃν δὴ καὶ Χοιρινὸν ἐκάλουν, κωτίλοσ
ἀνιρ, ἀλφοντα βλζπων τὸν βαςιλζα καὶ τὸν ἐμπαιγμὸν καὶ τὴν ἀπάτθν
μὴ ωζροντα, ὑπζςχετο αὐτῷ εἰσ τζλοσ ἄξαι τὸ ςπουδαηόμενον. ἀποδεξαμζνου δὲ τοῦ βαςιλζωσ τὴν ὑπόςχεςιν, ἀπάτῃ περιζρχεται τὸν πατριάρχθν, καὶ προςελκὼν ἔωθ πρὸσ αὐτόν· ’πολλὴ μζν, ὦ δζςποτα, ἡ κατὰ
ςοῦ τῆσ βαςιλείασ ἐπίκεςισ, καὶ αἰτιάςεισ ηθτεῖ δυναμζνασ ςε καταςπάςαι
τοῦ κρόνου, πολλὰ δὲ μοχκῶν οὐχ εὑρίςκει. πῶσ γὰρ ἂν τοῦ ἀναιτίου
αἰτίαςισ ἅψαιτο. ἓν δὲ προωζρουςιν αἴτιον οἱ ςπουδαςταὶ τῆσ ςῆσ κακαιρζςεωσ, ωάςκοντεσ μὴ ὅλωσ εἰδζναι ςε γράμματα. εἰ οὖν τοῦτο ἀποτρζψαςκαι δυνθκείθμεν, λφκοσ πάντωσ χανὼν ωανιςονται οἱ κατὰ ςοῦ
μελετῶντεσ. εἴ τι οὖν μοι πείκῃ, ἐπὶ παρουςίᾳ πάςθσ τῆσ ςυνόδου
γράψασ ἐν ἀγράωῳ χαρτίῳ τὸ ςὸν ὄνομα καὶ τὸ τῆσ ἱερωςφνθσ ἀξίωμα
πζμψον τῷ βαςιλεῖ, ὡσ ἂν πλθροωορθκῇ καὶ τῆσ τοιαφτθσ ἐλπίδοσ
ἐκπεςὼν ἀπόςχθται τοῦ κατὰ ςοῦ μελετᾶν.‘ ἔδοξε λυςιτελὴσ ἡ παραίνεςισ.
εὐκὺσ οὖν ςυνθκροίηετο ςφνοδοσ, καὶ ςυνακροιςκείςθσ ωθςὶ πρὸσ αὐτὴν ὁ
πατριάρχθσ· ’οἱ τοῦ κρόνου με βουλόμενοι καταγαγεῖν ἀδίκωσ, ὦ κεῖοι
ςυλλειτουργοί, πολλὰσ μθχανὰσ κεκινθκότεσ, ὥςτε εὔλογον αἰτίαν εὑρεῖν
καὶ δι' αὐτῆσ με ἐξοςτρακίςαι, οὐχ εὗρον. τελευταίαν οὖν μοι προςάπτουςιν αἰτίαν ταφτθν. ωαςί με ἀγράμματον εἶναι. νῦν οὖν ἐπ' ὄψει πάντων
ὑμῶν τάδε χαράςςω τὰ γράμματα, ἵν' ἰδόντεσ καὶ πλθροωορθκζντεσ οἱ
ςυκοωάνται ἀπόςχωνται τοῦ ἀδίκωσ μοι ἐνοχλεῖν. εἶπε, καὶ γραμματεῖον
ἄγραωον εἰλθωὼσ ἐπ' ὄψει πάντων ὑπζγραψεν οὕτωσ· ‘Σρφωων ἐλζῳ
κεοῦ ἀρχιεπίςκοποσ Κωνςταντινουπόλεωσ, νζασ Ῥϊμθσ, καὶ οἰκουμενικὸσ
πατριάρχθσ.’ καὶ γράψασ ἐκπζμπει διὰ τοῦ πρωτοκρόνου τῷ βαςιλεῖ.
ὅπερ λαβὼν ἐπὶ χεῖρασ οὗτοσ, καὶ ἄγραωον ἕτερον χαρτίον ἄνωκεν
προςανυωάνασ παραίτθςιν ἔγραψεν, ὡσ ἀνάξιοσ ὢν ἐξίςταται τῷ βουλομζνῳ τοῦ κρόνου. τῆσ δὲ τοιαφτθσ παραιτιςεωσ προκομιςκείςθσ ἐπὶ
ςυνόδου κατάγεται τῆσ ἐκκλθςίασ ὁ Σρφωων, πολλὰ τὴν ἀπάτθν
ὀλοωυρόμενοσ καὶ τῷ πρωτοκρόνῳ ἐπιμεμωόμενοσ. καὶ μετὰ χρόνον ἕνα
καὶ μῆνασ πζντε (τοςοῦτον γὰρ ὁ τῆσ ἡλικίασ τοῦ Θεοωυλάκτου ἐνζδει
χρόνοσ πρὸσ τελειότθτα καὶ χειροκεςίαν ἀρχιερωςφνθσ) Φεβρουαρίῳ,
δευτζρασ ἰνδικτιῶνοσ, χειροτονεῖται πατριάρχθσ Θεοωφλακτοσ ὁ τοῦ
βαςιλζωσ υἱόσ.
[Roman1.27] Βαςίλειοσ δζ τισ Μακεδϊν, Κωνςταντῖνον τὸν τοῦ Δουκὸσ ἑαυτὸν
ἐπιωθμίςασ, πολλοὺσ ἐξαπατιςασ πρὸσ ἑαυτὸν ἐπεςπάςατο, καὶ
περιπατῶν ἐκφκα καὶ ςυνετάραττε τὰσ πόλεισ καὶ πρὸσ ἀποςταςίαν
ἐκίνει. ςυςχεκεὶσ δὲ παρά τινοσ τουρμάρχου Ἐλεωαντίνου τὴν προςθγορίαν, καὶ ὡσ βαςιλζα ἀχκεὶσ τῆσ μιᾶσ ἀλλοτριοῦται χειρόσ. εἶτα πάλιν,
ὡσ ἀωείκθ, χεῖρα χαλκῆν ἑαυτῷ περικεὶσ καὶ ςπάκθν ὑπερμεγζκθ κατα-

ςκευάςασ περιενόςτει τὸ Ὀψίκιον, τοὺσ ἀωελεςτζρουσ πλανῶν, ὡσ αὐτὸσ
εἴθ Κωνςταντῖνοσ ὁ τοῦ Δουκόσ. μεγάλθν οὖν χεῖρα ςυνακροίςασ ἀποςταςίαν κινεῖ. καὶ τὸ ωροφριον καταςχϊν, ὃ Πλατεῖα πζτρα κατονομάηεται,
πᾶν εἶδοσ ἐν τοφτῳ ἀπζκετο, ἀω' οὗπερ ἐξορμϊμενοσ ἐλεθλάτει τὰ παρατυχόντα καὶ ἐλθΐηετο. πζμψασ οὖν ὁ βαςιλεὺσ ςτρατὸν κατ' αὐτοῦ
αὐτόν τε ςυλλαμβάνει καὶ τοὺσ ςὺν αὐτῷ. καὶ πολλὰ ἀνακρίνασ μακεῖν,
μι τινεσ εἶεν τῶν ἐν τζλει ςυνίςτορεσ, τελευταῖον μθδὲν καίριον καταλαβϊν, ἐν τῷ λεγομζνῳ Ἀμαςτριανῷ πυρὶ τὸν τοιοῦτον παραδίδωςιν.
[Roman1.28] Ἄγεται δὲ καὶ γυναῖκα ΢τεωάνῳ τῷ υἱῷ ὁ βαςιλεὺσ Ῥωμανὸσ
Ἄνναν τὴν κυγατζρα τοῦ Γαβαλᾶ. ἅμα δὲ τῷ νυμωικῷ ςτεωάνῳ καὶ τὸ
τῆσ βαςιλείασ διάδθμα αὐτῇ ἐπετίκετο.
[Roman1.29] Ἐγζνετο δὲ καὶ εἰςβολὴ Σοφρκων κατὰ Ῥωμαίων Ἀπριλλίῳ
μθνί, ἰνδικτιῶνοσ ἑβδόμθσ, καὶ κατζδραμον πᾶςαν τὴν δφςιν μζχρι τῆσ
πόλεωσ. ἀπεςτάλθ γοῦν ὁ πατρίκιοσ Θεοωάνθσ καὶ πρωτοβεςτιάριοσ,
καὶ ἀλλάγιον μετ' αὐτῶν ἐποιιςατο, μθδενὸσ χριματοσ ωειςαμζνου τοῦ
βαςιλζωσ πρὸσ τὴν τῶν αἰχμαλϊτων ἀνάρρυςιν.
[Roman1.30] Ἐνυμωεφκθ δὲ καὶ Κωνςταντίνῳ τῷ λοιπῷ υἱῷ τοῦ βαςιλζωσ
κόρθ τισ Ἑλζνθ τοὔνομα, ἐκ γζνουσ τῶν Ἀρμενιακῶν ἕλκουςα τὴν ςειράν,
κυγάτθρ Ἀδριανοῦ πατρικίου. ἧσ μετὰ μικρὸν ἀποκανοφςθσ προςιρμοςεν αὐτῷ ἑτζραν, Θεοωανὼ τοὔνομα, ἐκ γζνουσ καταγομζνθν τοῦ
Μάμαντοσ.
[Roman1.31] Δεκάτῃ δὲ καὶ τετάρτῃ ἰνδικτιῶνι, Ἰουνίῳ μθνί, ἐπζλευςισ κατὰ
τῆσ πόλεωσ ἐγζνετο Ῥωςικοῦ ςτόλου πλοίων χιλιάδων δζκα. ἐξῆλκεν οὖν
κατ' αὐτῶν ὁ πατρίκιοσ καὶ πρωτοβεςτιάριοσ Θεοωάνθσ μετὰ τοῦ ςτόλου,
κἀν τῷ Ἱερῷ προςωρμίςατο, ἐκείνων ἐν τῷ Φάρῳ καὶ τῷ ἐπζκεινα
αἰγιαλῷ ναυλοχοφντων. καιροςκοπιςασ οὖν ἀκρόον τοφτοισ ἐπζκετο,
καὶ τιν τε ςφνταξιν αὐτῶν διζλυςε καὶ πολλὰ τῶν πλοίων τῷ ςκευαςτῷ
πυρὶ ἀπετζωρωςε, τὰ δὲ τελζωσ ἐτρζψατο. οἱ περιλειωκζντεσ οὖν τῶν Ῥῶσ
περαιοῦνται εἰσ τὴν ἀνατολὴν καὶ κατὰ τὰ λεγόμενα ΢γόρα προςίςχουςι.
Βάρδασ δὲ πατρίκιοσ, ὁ τοῦ Φωκᾶ υἱόσ, τοὺσ αἰγιαλοὺσ παρατρζχων
μεκ' ἱππζων καὶ ἐκκρίτων ἀνδρῶν, ςυντάγματι τοφτων ἱκανῷ πρὸσ
ςυλλογὴν τροωῆσ ἐκπεμωκζντι ςυναντιςασ ἐτρζψατο καὶ κατζςωαξεν.
ἀλλὰ μὴν καὶ ὁ δομζςτικοσ τῶν ςχολῶν ὁ Κουρκοφασ, ὀξὺσ ἐπιωανεὶσ
μετὰ τῶν ταγμάτων καὶ ἀποςπάδασ τοφτουσ εὑρίςκων τῇδε κἀκεῖςε
πλανωμζνουσ, κακῶσ διετίκει. ἃ δὲ οὗτοι ἔδραςαν κακὰ πρὸ τοῦ καταπολεμθκῆναι, πᾶςαν ὑπερεκπίπτει τραγῳδίαν. τοὺσ μὲν γὰρ τῶν ἁλιςκομζνων ἀνεςταφρουν, τοὺσ δὲ τῇ γῇ προςεπαττάλευον, τοὺσ δὲ ὥςπερ
ςκοποὺσ ἱςτῶντεσ βζλεςι κατετόξευον. ὅςοι δὲ τῶν ἁλόντων ἱερωςφνθσ
ἠξίωντο, τοφτων ἥλοισ ὀξζςι διεπερόνουν τὰσ κεωαλάσ. οὐκ ὀλίγουσ δὲ
καὶ κείουσ ναοὺσ ἐπυρπόλθςαν. ἀλλὰ ταῦτα μὲν πρότερον. ἐπεὶ δζ, ὡσ
ἄνωκεν ἐρρζκθ, καταναυμαχθκζντεσ καὶ διὰ γῆσ οὐχ ἥκιςτα κακωκζντεσ
ςυςταλζντεσ ἠρζμουν ἐν τοῖσ ςωετζροισ πλοίοισ, καὶ ἤδθ αὐτοῖσ ἐπιλελοίπει
τὰ ἐπιτιδεια, ἐβουλεφοντο μὲν εἰσ τὰ ἴδια ὑπονοςτῆςαι, ἐδεδίεςαν δὲ τὸν
ςτόλον παραγειτονοῦντα καὶ τὸν ἀπόπλουν ωυλάττοντα. καιρὸν δ'
ὅμωσ τθριςαντεσ καὶ ςφνκθμα δόντεσ καὶ τὰ πρυμνιςια λφςαντεσ
ἀπζπλεον. οὐκ ἔλακον δὲ τὸν πατρίκιον καὶ πρωτοβεςτιάριον Θεοωάνθν,
ἀλλὰ γνοὺσ οὗτοσ τὴν αὐτῶν ἀναχϊρθςιν ὑπαντιάηει τοφτοισ εὐκφσ,
καὶ γίνεται ναυμαχία δευτζρα, καὶ τρζπονται πάλιν οἱ Ῥῶσ. καὶ τὰ μὲν
τῶν ςκαωῶν βυκῷ παρεδόκθςαν, τὰ δὲ ςίδθροσ καὶ πῦρ ἐμερίςαντο, τὰ
δὲ αὔτανδρα ὑπὸ ταῖσ τῶν Ῥωμαίων χερςὶν ἐγζνοντο, ὀλίγα δὲ τὴν τοῦ
[Roman1.31.30] πολζμου διαωυγόντα ἀνάγκθν πρὸσ τὰ οἰκεῖα ἐχϊρθςαν.

[Roman1.32] Ἀνκ' ὧν ὁ βαςιλεὺσ τὸν πρωτοβεςτιάριον ἀποδεξάμενοσ καὶ
παρακοιμϊμενον αὐτὸν προεβάλλετο. ωκόνου δὲ κινθκζντοσ κατὰ τοῦ
δομεςτίκου τῶν ςχολῶν Ἰωάννου τοῦ Κουρκοφα παρὰ τῶν ἄλλων
βαςιλζων (ἐβοφλετο γὰρ Ῥωμανὸσ ὁ βαςιλεὺσ Εὐωροςφνθν τὴν τοῦ
δομεςτίκου κυγατζρα νφμωθν ἀγαγζςκαι τῷ οἰκείῳ ἐκγόνῳ Ῥωμανῷ
<τῷ υἱῷ> τοῦ ἐςχάτου παιδὸσ αὐτοῦ Κωνςταντίνου) ἠναγκάςκθ τῆσ
ἀρχῆσ αὐτὸν παραλῦςαι, ἐπὶ δυςὶ καὶ εἴκοςι χρόνοισ καὶ μθςὶν ἑπτὰ
ἀδιαδόχωσ τὴν τοῦ δομεςτίκου ἀρχὴν ἰκφναντα, καὶ πᾶςαν, ὡσ εἰπεῖν,
τὴν ΢υρίαν καταδραμόντα καὶ ταπεινϊςαντα. ὅτῳ δὲ βουλθτὸν τὰσ
ἐκείνου μακεῖν ἀριςτείασ, ηθτθςάτω τὴν πονθκεῖςαν βίβλον παρά τινοσ
Μανουὴλ πρωτοςπακαρίου καὶ κριτοῦ (ἐν ὀκτὼ γὰρ βίβλοισ ἐκεῖνοσ τὰ
τοφτου ἀνδραγακιματα ςυνεγράψατο), καὶ ἐξ αὐτῆσ εἴςεται, οἷοσ ἦν
ὁ ἀνὴρ τὰ πολεμικά. παραπλθςίωσ τοφτῳ καὶ Θεόωιλοσ ὁ τοφτου ὁμαίμων, ὁ πάπποσ Ἰωάννου τοῦ μετὰ ταῦτα βαςιλεφςαντοσ, τὰσ ἐν Μεςοποταμίᾳ τῶν ΢αρακθνῶν πόλεισ διζκετο, ςτρατθγὸσ ἐν αὐτῇ γεγονὼσ καὶ
ταπεινϊςασ καὶ τελζωσ ἀωανίςασ τοὺσ ἐκ τῆσ Ἄγαρ. καὶ Ῥωμανὸσ δὲ ὁ
πατρίκιοσ, ὁ τοῦ δομεςτίκου Ἰωάννου υἱόσ, ςτρατθγὸσ καταςτὰσ πολλά
τε ωροφρια παρεςτιςατο καὶ πλείςτων λαωφρων αἴτιοσ ὑπῆρξε τοῖσ
Ῥωμαίοισ. τοῦ Ἰωάννου δὲ παραλυκζντοσ τῆσ ἀρχῆσ προβάλλεται
δομζςτικοσ τῶν ςχολῶν ὁ Πανκιριοσ, ὁ τοῦ βαςιλζωσ Ῥωμανοῦ ςυγγενισ.
[Roman1.33] Ἱλαςκόμενοσ δὲ τὸν κεὸν ὁ βαςιλεὺσ Ῥωμανὸσ διὰ τὴν τῶν ὅρκων
παράβαςιν, καὶ μετανοῶν ἐω' οἷσ κακῶσ παρεςπόνδθςεν, ἐποίει μὲν καὶ
ἄλλασ εὐποιΐασ, ἃσ καταλζγειν ἔργον, ἀπζτιςε δὲ καὶ τὰ χρζα τῆσ πόλεωσ
ἀπό τε πλουςίων καὶ πενιτων, δεδοικϊσ, ὥσ ωαςι, κεντθνάρια δεκαεννζα,
τὰ δὲ γραμματεῖα κατακαφςασ ἐν τῷ κατὰ τὴν Χαλκῆν πορωυρῷ ὀμωαλίῳ. δζδωκε δὲ καὶ τὰ ἐνοίκια τῆσ πόλεωσ ἀπὸ τοῦ ὑψθλοτζρου καὶ
μζχρι τοῦ ἐςχάτου. ἃ δὲ διετυπϊςατο γίνεςκαι ψυχικὰ ἐπετείωσ ἐν τῇ
παρ' αὐτοῦ νεουργθκείςῃ μονῇ τοῦ Μυρελαίου, ἴςαςι πάντεσ μζχρι τοῦ
νῦν τελοφμενα.
[Roman1.34] Κατὰ δὲ τὴν πρϊτθν ἰνδικτιῶνα τῶν Σοφρκων πάλιν ἐπιδρομὴν
ποιθςαμζνων κατὰ Ῥωμαίων, ὁ παρακοιμϊμενοσ Θεοωάνθσ ἐξελκὼν
ἐςπείςατο μετ' αὐτῶν καὶ λαβὼν ὁμιρουσ ὑπζςτρεψε.
[Roman1.35] Δευτζρᾳ δὲ ἰνδικτιῶνι Παςχάλιον πρωτοςπακάριον καὶ ςτρατθγὸν Λογγιβαρδίασ ἐξζπεμψεν ὁ βαςιλεὺσ πρὸσ τὸν ῥῆγα Φραγγίασ
Οὔγωνα, τὴν αὐτοῦ κυγατζρα ἐπιηθτῶν νυμωευκῆναι τῷ τοῦ Πορωυρογεννιτου υἱῷ Ῥωμανῷ. ἥτισ καὶ ἀχκεῖςα μετὰ πλοφτου πολλοῦ ςυνιωκθ
Ῥωμανῷ. ςυνεβίωςε δὲ μετ' αὐτοῦ ἔτθ πζντε καὶ ἀπζκανεν.
[Roman1.36] Ἐγζνετο δὲ καὶ βίαιοσ ἄνεμοσ μθνὶ Δεκεμβρίῳ. καὶ καταπεςόντεσ
οἱ λεγόμενοι Δῆμοι ςυνζτριψαν τὰ κάτωκεν αὐτῶν βάκρα καὶ τὰ λεγόμενα ςτθκζα.
[Roman1.37] Σῆσ πόλεωσ δὲ Ἐδζςςθσ πολιορκουμζνθσ παρὰ τῶν Ῥωμαϊκῶν
δυνάμεων, ςτενοχωρθκζντεσ οἱ Ἐδεςςθνοὶ τοῖσ ἐκ τῆσ πολιορκίασ δεινοῖσ
διεπρεςβεφςαντο πρὸσ βαςιλζα, αἰτοφμενοι ἀπαναςτῆναι τῆσ προςεδρείασ
τὸν λαόν, καὶ ὑπιςχνοῦντο ἀντίλυτρον δοῦναι τὸ τοῦ Χριςτοῦ ἅγιον
ἐκμαγεῖον. λυκείςθσ οὖν τῆσ πολιορκίασ ἐδόκθ τὸ κεῖον ἐκτφπωμα καὶ εἰσ
τὴν βαςιλίδα ἤχκθ, ὑποδεξαμζνου τοῦτο τοῦ βαςιλζωσ μετὰ λαμπρᾶσ
καὶ πρεποφςθσ δορυωορίασ διὰ τοῦ παρακοιμωμζνου Θεοωάνουσ.
[Roman1.38] Κατὰ ταφτασ τὰσ ἡμζρασ ἐξ Ἀρμενίασ ἐωοίτθςε τζρασ ἐν τῇ
βαςιλευοφςῃ, παῖδεσ ἄρρενεσ ςυμωυεῖσ ἐκ μιᾶσ προελκόντεσ γαςτρόσ.
ἐξθλάκθςαν δὲ τῆσ πόλεωσ ὡσ πονθρὸσ οἰωνόσ. ἐπὶ δὲ Κωνςταντίνου

πάλιν εἰςῆλκον. ἐπεὶ δὲ ςυνζβθ τὸν ἕνα τελευτῆςαι, ἐπειράκθςαν οἱ
ἐμπειρότεροι τῶν ἰατρῶν τὸ νεκρωκὲν ἀποτεμεῖν μζροσ. οὗ τμθκζντοσ τὸ
ηῶν ἐπιβεβιωκὸσ μικρὸν ἐτελεφτθςεν.
[Roman1.39] Ὁ δὲ βαςιλεὺσ Ῥωμανὸσ καὶ πάντασ μὲν ἐτίμα τοὺσ μοναχοφσ,
διαωερόντωσ δὲ τὸν μοναχὸν ΢ζργιον τὸν ἀνεψιὸν Φωτίου τοῦ πατριάρχου,
ἀρεταῖσ ὄντα κατάκομον καὶ πᾶςι κοςμοφμενον τοῖσ καλοῖσ, ὃσ διὰ παντὸσ
παρῄνει τῷ βαςιλεῖ τῶν παίδων ἐπιμελεῖςκαι καὶ μὴ ἀπαιδεφτουσ
τοφτουσ ἐᾶν, μι πωσ καὶ αὐτὸσ πάκῃ τὸ τοῦ Ἠλεί. τῇ δὲ αὐτῇ ἰνδικτιῶνι
κατιγαγον τὸν βαςιλζα Ῥωμανὸν τοῦ παλατίου καὶ εἰσ τὴν Πρϊτθν
ἀγαγόντεσ νῆςον ἀπζκειραν μοναχόν. τίνεσ δὲ οἱ τοῦτον καταςπάςαντεσ
τῆσ ἀρχῆσ, καὶ τίνα τρόπον, ἐν τοῖσ ἐπαγομζνοισ λελζξεται.
[Const7 iterum.t] ΚΩΝ΢ΣΑΝΣΙΝΟ΢ ΠΑΛΙΝ ΑΤΣΟΚΡΑΣΩΡ
[Const7 iterum.1] Κωνςταντίνου τοῦ βαςιλζωσ ἐν κομιδῇ νζᾳ τῇ ἡλικίᾳ ἀπορωανιςκζντοσ, καὶ τῶν πραγμάτων ὑπό τε τῆσ μθτρὸσ αὐτοῦ Ζωῆσ καὶ τῶν
ἐπιτρόπων, οὓσ ἔμπροςκεν ἠρικμθςάμεκα διοικουμζνων, ὁ παρακοιμϊμενοσ Κωνςταντῖνοσ μεγάλα παρὰ τῇ βαςιλίδι δυνάμενοσ, ἐπ' ἀδελωῇ τε
γαμβρὸν ἔχων τὸν μάγιςτρον Λζοντα τὸν Φωκᾶν, δομζςτικον ὄντα τῶν
ςχολῶν τῆσ ἀνατολῆσ, καὶ παρὰ τοῦτο τὰσ ἡνίασ ἁπάςασ τῆσ βαςιλείασ, ὅπῃ καὶ βοφλοιτο, περιωζρων, νφκτωρ καὶ μεκ' ἡμζραν ἐμελζτα εἰσ
τὸν ἑαυτοῦ γαμβρὸν τὴν βαςιλείαν μετενεγκεῖν, τὸν Κωνςταντῖνον
ἐκποδὼν ποιθςάμενοσ. ὅπερ ςυννενοθκὼσ ὁ τοῦ Πορωυρογεννιτου
παιδαγωγὸσ Θεόδωροσ, ὡσ ἄνωκεν εἴρθται, ςπουδὴν ἔκετο τὸν πρεςβφτθν Ῥωμανὸν δρουγγάριον τθνικαῦτα τῶν πλωΐμων τυγχάνοντα
οἰκειϊςαςκαι καὶ τοῖσ ἀνακτόροισ εἰςαγαγεῖν, ὡσ τάχα ωφλακα καὶ
πρόμαχον τοῦ βαςιλζωσ ἐςόμενον. οὑτοςὶ δ' ἀναχκεὶσ καὶ ταῖσ κατὰ
μικρὸν ἀνόδοισ τῆσ πάςθσ δυναςτείασ γενόμενοσ ἐγκρατὴσ οὐκ ἐνζμεινε
τοῖσ δοκεῖςιν, ἀλλὰ τοὺσ δεδομζνουσ ἀκετιςασ ὅρκουσ (ἦν γὰρ ωρικωδεςτάταισ ὁρκωμοςίαισ ἑαυτὸν καταδεςμιςασ, μὴ ἄν ποτε βαςιλείασ
ἔωεςιν ἐςχθκζναι) ἑαυτόν τε ἀνθγόρευςε βαςιλζα, ἑκουςίωσ τοῦ
Πορωυρογεννιτου ἀζκοντί γε κυμῷ (τοῦτο δὴ τὸ Ὁμθρικόν) περικζντοσ
αὐτῷ τὸ διάδθμα, καὶ οὐ μόνον ἑαυτόν, ἀλλ' ἤδθ μετὰ μικρὸν καὶ Χριςτοωόρον τὸν υἱόν. διαλιπὼν δ' ὀλίγον, καὶ ΢τζωανον καὶ Κωνςταντῖνον
ἀνθγόρευςε τοὺσ υἱεῖσ. βαςιλεὺσ δὲ ἀναρρθκεὶσ οὐκ ἠγάπθςε τῇ ἀναρριςει, οὐδὲ τὴν δευτζραν χϊραν ἔχειν ἠςμζνιςεν, ἀλλ' ἐκ μζςου τὸν
παιδαγωγὸν κζμενοσ καὶ τοὺσ λοιποὺσ τοὺσ ὅςοι ἐδόκουν προςίςταςκαι,
πρῶτόσ τε αὐτοκράτωρ ἀνευωθμεῖτο καὶ τὴν πᾶςαν τῶν πραγμάτων
διεκόςμει διοίκθςιν. μετ' αὐτὸν δὲ ἀνθγορεφοντο οἱ υἱεῖσ, καὶ τελευταῖοσ
πάντων ὁ Κωνςταντῖνοσ. οὗτοσ τοίνυν ὁ Κωνςταντῖνοσ ςχῆμα μόνον
καὶ ὄνομα τῆσ βαςιλείασ ἔχων, τῶν δὲ ἡδζων ταφτθσ ἐςτερθμζνοσ, διὰ
παντὸσ ἐγλίχετο καὶ ἐπθφχετο τὴν πατρῴαν ἐπαναςϊςαςκαι ἀρχιν,
τοὺσ ἐπειςάκτουσ ἐκποδὼν κζμενοσ, τοῦτο δὲ οὐκ ἄλλωσ ᾤετο ἀγαγεῖν
εἰσ ἔργον, εἰ μὴ τοὺσ υἱοὺσ ἐκπολεμϊςει τῷ πατρί. ὁ μὲν οὖν Χριςτοωόροσ ἔωκαςε τὸν βίον ἀπολιπεῖν, περιῆςαν δ' ἔτι ΢τζωανοσ καὶ Κωνςταντῖνοσ. τοφτων ἐγνϊκει ἀποπειρακῆναι, μι πωσ δυνθκῇ ἐκπλθρῶςαι τὸ ςπουδαηόμενον. καὶ τοῦ μὲν Κωνςταντίνου (ἦν γὰρ ςτερεωτζρασ οὗτοσ ωρενόσ) ἀποπειρακῆναι οὐκ ἐτόλμθςε, τρζψαι δὲ τὴν πᾶςαν
μθχανὴν καὶ ἀπόπειραν ἔκρινε πρὸσ τὸν ΢τζωανον, κουωότερόν τε ὄντα
τὸν λογιςμὸν καὶ ῥᾳδίωσ μεταωερόμενον, πρὸσ ὅ τι καὶ βοφλοιτο. λαμβάνει πρὸσ τοῦτο ςυλλιπτορα καὶ ςυνεργὸν εὐωυῆ τινα ἄνδρα καὶ
δόλουσ πλζξαι καὶ μθχανορραωῆςαι δεινόν. Βαςίλειοσ οὗτοσ ἐτφγχανεν,
ὁ Πετεινὸσ τὴν προςθγορίαν, ἐν τῷ τάγματι τῆσ ἑταιρείασ κατειλεγ-

μζνοσ, καὶ ςυνικθσ καὶ ωίλοσ ἐξζτι νζων ὑπάρχων τῷ Κωνςταντίνω.
τοῦτον κοινωνὸν προςειλιωει τοῦ ςκζμματοσ, καὶ δι' αὐτοῦ ωίλον
κζςκαι κατθπείχκθ τὸν ΢τζωανον, λόγοισ αἱμυλίοισ ὑποκλαπζντα καὶ
ἀπάταισ καὶ μθχαναῖσ παρενθνεγμζνον τοῦ λογιςμοῦ. πάντα γὰρ
[Const7 iterum.1.44] τρόπον ςπουδάςασ ὁ Πετεινὸσ τῷ ΢τεωάνῳ ωιλιωκῆναι, ἐπειδὴ
πεωιλίωτο, προςῄει τε ςυνεχῶσ καὶ λόγουσ προςῆγε καὶ ςυμβουλὰσ ὑποκνιηοφςασ αὐτὸν καὶ κατὰ μικρὸν ἀπαγοφςασ τοῦ λογιςμοῦ, ‘ἵνα τί’,
λζγων, ‘ὦ βαςιλεῦ, νζοσ ὢν ἰςχφϊ τε ῥωμαλζοσ, καὶ ψυχῆσ γενναιότθτι
ὑπερωζρων, καὶ ωρονιςει πεπυκνωμζνοσ, τὰ πράγματα παρορᾷσ ἀπὸ
λεπτοῦ καὶ παλαιοῦ καὶ διερρωγότοσ μίτου,’ τὸν αὐτοῦ πατζρα ὑπαινιττόμενοσ, ἐξαρτϊμενα ‘καὶ οὐ διανίςταςαι, καὶ τοῦτον μὲν ὡσ ἐμπόδιον ταῖσ
ςαῖσ γενναιοτάταισ ὁρμαῖσ ἐκποδὼν ποιεῖσ, αὐτὸσ δὲ τῶν πραγμάτων ἀντιλαμβάνῃ, δυνάμενοσ οὐχ ὅπωσ τὴν Ῥωμαίων βαςιλείαν μόνθν, ἀλλὰ
καὶ πολλὰσ ὁμοῦ κυβερνᾶν; ἄγε δι, πείςκθτί μοι τὰ λυςιτελῆ ςυμβουλεφοντι, καὶ διαναςτὰσ ἀντιςχζςκαι κζλθςον τῶν πραγμάτων, καὶ τὰ
μὲν Ῥωμαίων ἀνακθλῆςαι παραςκεφαςον, τὰ δὲ τῶν ἐχκρῶν ταπείνωςον, καὶ δεῖξον ἔργοισ αὐτοῖσ, ὡσ οὐ διὰ κενῆσ, οὐδὲ μάτθν ἡ ἐπανκοῦςά
ςοι ὥρα καὶ τὰ λοιπὰ τῆσ ψυχῆσ ἐκ κεοῦ ςοι δεδϊρθνται προτεριματα.
ἕξεισ δὲ εἰσ τοῦτο ςυναγωνιςτὴν καὶ ςυλλιπτορα καὶ τὸν ςὸν γαμβρὸν
τὸν Πορωυρογζννθτον, λίαν κεοκλυτοῦντα καὶ ἱμειρόμενον τῆσ τοῦ ςοῦ
πατρὸσ ἐλευκερωκῆναι βαρφτθτοσ καὶ παρὰ ςοῦ κατόψεςκαι τὴν βαςιλείαν κυβερνωμζνθν.’ τοφτοισ ὑποςυρεὶσ τοῖσ λόγοισ ὁ ΢τζωανοσ κατεςχζκθ τῇ τῆσ αὐτοκρατορίασ ἐπικυμίᾳ καὶ ἄςχετον ὄρεξιν ἀνεδζξατο τοῦ
καταγαγεῖν τὸν ἑαυτοῦ πατζρα τῆσ βαςιλείασ. μζλλων δὲ ἐγχειρεῖν τοῖσ
δοχκεῖςι καὶ λόγουσ αἰνιττομζνουσ τὸ ςπουδαηόμενον ὑποςπείρει τῷ
ἀδελωῷ. ἐπεὶ δὲ οὗτοσ καὶ πρὸσ τὴν πρϊτθν ἀκοὴν ἄτεγκτοσ ἦν, καὶ
παρῄνει μᾶλλον, μὴ καρρεῖν τῷ γαμβρῷ, ἀλλὰ τῆσ πατρῴασ ἐξζςκαι
ἐνουκζτει πίςτεωσ καὶ ωιλίασ, τοῦτον μὲν παρῆκεν ὡσ ἐμπόδιον μᾶλλον,
ἀλλ' οὐ ςυνεργὸν ἐςόμενον, αὐτὸσ δ' ᾠικθ, ὡσ ἀνυςτόν, ἐγχειρῆςαι τοῖσ
δεδογμζνοισ. προςεταιριςάμενοσ οὖν ςὺν τῷ ῥθκζντι Βαςιλείῳ καὶ τὸν
μοναχὸν Μαριανὸν τὸν υἱὸν Λζοντοσ τοῦ Ἀργυροῦ, ὑπὸ τοῦ βαςιλζωσ
Ῥωμανοῦ λίαν καὶ τιμϊμενον καὶ πιςτευόμενον, καί τινασ ἄλλουσ ςὺν
αὐτοῖσ, εὐκαιριςασ καταςπᾷ τῆσ ἀρχῆσ τὸν αὐτοῦ πατζρα, μθνὶ Δεκεμβρίῳ ἑξκαιδεκάτῃ, ἰνδικτιῶνοσ τρίτθσ, ἔτουσ ͵Ϛυνγʹ, εἰκοςτὸν ἕκτον
ἀνφοντα ἐν τῇ βαςιλείᾳ ἐνιαυτόν, καὶ τῇ νιςῳ Πρϊτῃ περιορίηει,
ἀποκείρασ καὶ ἄκοντα τοῦτον μοναχόν.
[Const7 iterum.2] Κατενεχκζντοσ οὖν τοῦ Ῥωμανοῦ εὐκζωσ ὁ ΢τζωανοσ γενναιότερον
ἥπτετο τῶν πραγμάτων, κοινοπραγοῦντα ἔχων τόν τε γαμβρὸν καὶ
τὸν ἀδελωόν. ἐπεὶ δὲ μὴ ἐν πᾶςιν ὁμοίωσ ἠρζςκοντο, ἀλλ' ἔςκ' ὅπῃ καὶ
διεωϊνουν, ἀρχὴ προςκρουμάτων ἐκ ταφτθσ τῆσ αἰτίασ ἐωφετο, καὶ
ὑπϊπτευον ἀλλιλουσ καὶ ὑωωρῶντο, τὸν μὲν Πορωυρογζννθτον ὁ
΢τζωανοσ, ἐκεῖνον δὲ αὖκισ ὁ Πορωυρογζννθτοσ, καὶ κατ' ἀλλιλων ἀκόλαςτα ἀλλόκοτα. καὶ ςπουδὴν μὲν ὁ ΢τζωανοσ καὶ ἀγῶνα οὐ τὸν τυχόντα
κατεβάλλετο εἰσ τὸ καταγαγεῖν τὸν ἀδελωὸν καὶ τὸν γαμβρὸν καὶ μόναρχοσ ὑπολειωκῆναι τοῖσ πράγμαςιν. ἀλλ' ἐπεὶ κατὰ τὸν ποιθτὴν εἰςὶ καὶ
ἄλλα πυρὸσ κερμότερα, ἔλακε πακὼν μᾶλλον ἢ δράςασ, τοῦ Κωνςταντίνου, ἐπείπερ ᾔςκετο ἐπιβουλευόμενοσ, ἀναβολὴν μὴ δεδωκότοσ τῇ
ἐγχειριςει, πολλὰ καὶ τῆσ γυναικὸσ αὐτοῦ Ἑλζνθσ ἐρεκιςάςθσ αὐτὸν
πρὸσ τὸ καταγαγεῖν τῆσ βαςιλείασ τοὺσ ἀδελωοφσ. ἐκωινασ οὖν τὸ μυςτιριον τῷ εἰρθμζνῳ Βαςιλείῳ τῷ Πετεινῷ, καὶ δι' αὐτοῦ προςκτθςάμενοσ

τὸν Μαριανόν, ἔτι δὲ Νικθωόρον καὶ Λζοντα τοὺσ υἱοὺσ Βάρδα τοῦ
Φωκᾶ, Νικόλαόν τε καὶ Λζοντα τοὺσ Σορνικίουσ, καὶ ἄλλουσ οὐκ ὀλίγουσ,
μθδὲν ὑωορωμζνουσ τὸν ΢τζωανον καὶ τὸν Κωνςταντῖνον, κατ' αὐτὸν
τὸν καιρὸν τοῦ ἀρίςτου ςυναριςτοῦντασ αὐτῷ, ἀναρπάςτουσ τίκθςι
καὶ καταβιβάηει τῶν βαςιλείων, τῇ εἰκάδι ἑβδόμῃ τοῦ Ἰαννουαρίου
μθνόσ, τῆσ αὐτῆσ τρίτθσ ἰνδικτιῶνοσ, καὶ πλοιαρίοισ ἐνκζμενοσ ὑπερορίηει τὸν μὲν ἐν τῇ Πανόρμῳ νιςῳ, τὸν Κωνςταντῖνον δὲ ἐν τῇ Σερεβίνκῳ. καὶ διὰ Βαςιλείου τοῦ Καιςαρείασ καὶ Ἀναςταςίου τοῦ Ἡρακλείασ καὶ ἄμωω κλθρικοὺσ ἀποκείρει, μεταςτιςασ οὐκ εἰσ μακρὰν τὸν
μὲν ΢τζωανον ἐν Προικοννιςῳ, εἶτα ἐν Ῥόδῳ καὶ τελευταῖον ἐν Μιτυλινῃ,
τὸν δὲ Κωνςταντῖνον ἐν ΢αμοκρᾴκῃ. ἀλλ' ὁ μὲν ΢τζωανοσ μεγαλοψφχωσ
τὰσ ἐπενεχκείςασ ωζρων αὐτῷ τφχασ διετζλεςεν ἐπὶ ἔτθ ἐννεακαίδεκα
βιοτεφων ἐν τῇ Λζςβῳ. ὁ Κωνςταντῖνοσ δὲ ὀλιγϊρωσ διατεκεὶσ καὶ
κερμότερον τοῦ δζοντοσ κατεξανιςτάμενοσ καὶ πολλάκισ ἐπιχειριςασ
ωυγεῖν, μετὰ δεφτερον χρόνον τοῦ τῆσ βαςιλείασ ἐκπεςεῖν τὸν ωυλάττοντα τοῦτον δολοωονιςασ ὑπὸ τῶν περιλοίπων καὶ αὐτὸσ ἀποςωάττεται.
μθνὶ δὲ Ἰουλίῳ τῆσ ἕκτθσ ἰνδικτιῶνοσ καὶ Ῥωμανὸσ ὁ τοφτων πατὴρ
ἀπζτιςε τὸ χρεϊν, καὶ ἐν τῷ Μυρελαίῳ κάπτεται.
[Const7 iterum.3] Ὁ δὲ Πορωυρογζννθτοσ τὰ ὕποπτα περιελὼν ἐκ μζςου, καὶ
μόνοσ τὴν αὐτοκράτορα περιηωςάμενοσ ἀρχιν, κατὰ τὸ κεῖον πάςχα
τῆσ αὐτῆσ ἰνδικτιῶνοσ καὶ τῷ υἱῷ Ῥωμανῷ περιτίκθςι διάδθμα, τελζςαντοσ δὴ τὰσ εὐχὰσ Θεοωυλάκτου τοῦ πατριάρχου. δοκῶν δζ τισ γενναῖοσ
ἀναωανῆναι καὶ τῶν τῇ βαςιλείᾳ διαωερόντων ἐπιμελζςτερον ἀντιλιψεςκαι, εἰ μόνοσ κατάρξοι, μαλακϊτεροσ ὤωκθ τῆσ ὑπολιψεωσ, μθδὲν
ἄξιον τῆσ εἰσ αὐτὸν προςδοκίασ ἐπιδειξάμενοσ. οἴνου τε γὰρ ἥττθτο,
καὶ τῶν ἐπιπόνων τὰ ῥᾷςτα προζκρινε, δυςπαραίτθτόσ τε ἦν ἐν τοῖσ
πταίςμαςι καὶ ἀςυμπακὴσ κολαςτισ, ἀδιάωορόσ τε περὶ τὰσ προβολὰσ
τῶν ἀρχθγῶν, οὐκ ἀριςτίνδθν ταφτασ ἰκφνεςκαι καὶ κατ' ἐπιλογὴν
ἐκζλων, ὅπερ ἔργον ἐςτὶ μεγαλοπρεποῦσ ἐξουςίασ, ἀλλὰ τῷ παρατυχόντι ἀρχὴν ἐμπιςτεφων, ςτρατθγίαν τυχὸν ἢ πολιταρχίαν, ἀδοκιμάςτωσ, ὡσ ἐκ τοφτου ςυμβῆναι πάντα τινὰ χυδαῖον καὶ διαβεβλθμζνον
εἰσ τὰσ μεγίςτασ τῶν πολιτικῶν ἀρχῶν προχειρίηεςκαι, πολλὰ πρὸσ
τοῦτο ςυνεργοφςθσ καὶ Ἑλζνθσ τῆσ αὐτοῦ γαμετῆσ καὶ Βαςιλείου τοῦ
παρακοιμωμζνου, ὠνίουσ τὰσ ἀρχὰσ ποιεῖν παραςκευαηόντων. οὐ παντάπαςι δὲ ἄμοιροσ ἦν καὶ πράξεων ἀγακῶν ὁ Κωνςταντῖνοσ. ἡ γὰρ
ῥθκῆναι μζλλουςα ἀξιάγαςτοσ οὖςα καὶ καυμαςτὴ ἐπιςκιάςαι καὶ
ἀμαυρῶςαι ἴςχυςε πολλὰ τῶν αὐτοῦ ἐλαττωμάτων. τὰσ γὰρ ἐπιςτιμασ, ἀρικμθτικιν, μουςικιν, ἀςτρονομίαν, γεωμετρίαν, ςτερεομετρίαν,
καὶ τὴν ἐν πάςαισ ἔποχον ωιλοςοωίαν, ἐκ μακροῦ χρόνου ἀμελείᾳ καὶ
ἀμακίᾳ τῶν κρατοφντων ἀπολωλυίασ οἰκείᾳ ςπουδῇ ἀνεκτιςατο, τοὺσ
ἐω' ἑκάςτῃ τοφτων ἀρίςτουσ τε καὶ δοκίμουσ ἀναηθτιςασ καὶ εὑρὼν
καὶ διδαςκάλουσ ἐπιςτιςασ καὶ τοὺσ ςπουδαίουσ ἀποδεχόμενόσ τε καὶ
ςυγκροτῶν. διὸ καὶ τὴν ἀλογίαν ἀπελάςασ οὐκ ἐν μακρῷ τῷ χρόνῳ
ἐπὶ τὸ λογικϊτερον μετερρφκμιςε τὸ πολίτευμα. ἐπεμελικθ δὲ καὶ τῶν
βαναφςων καὶ χειρωνάκτων τεχνῶν, καὶ εἰσ ἐπίδοςιν μεγάλθν καὶ ταφτασ ἀνινεγκεν. ἦν δὲ καὶ τὰ πρὸσ κεὸν εὐςεβὴσ καὶ ωιλότιμοσ, μθδζποτε ἐν
ταῖσ τυπικαῖσ τῶν κείων ναῶν προςελεφςεςι κενὸσ καὶ ἄκαρποσ ὀωκεὶσ
τῷ κεῷ, ἀλλ' ἀνακιμαςι δωροφμενοσ μεγαλοπρεπζςι καὶ ωιλοχρίςτῳ
βαςιλεῖ πρζπουςιν. ἠμείψατο δὲ καὶ τοὺσ ςυνεργιςαντασ αὐτῷ πρὸσ
τὴν τῶν αὐταδζλωων κακαίρεςιν ταῖςδε ταῖσ εὐεργεςίαισ, Βάρδαν μὲν
τὸν Φωκᾶν μάγιςτρον τιμιςασ καὶ δομζςτικον τῶν ςχολῶν τῆσ ἀνατο-

λῆσ, Νικθωόρον τε καὶ Λζοντα τοὺσ τοφτου υἱεῖσ, τὸν μὲν τῶν Ἀνατολικῶν ςτρατθγόν, τὸν Νικθωόρον, τὸν δὲ τῆσ Καππαδοκίασ, τὸν Λζοντα,
προχειριςάμενοσ, καὶ Κωνςταντῖνον κάτερον τῶν υἱῶν τῆσ ΢ελευκείασ,
Βαςίλειον δὲ τὸν Πετεινὸν ἐξάρχοντα τῆσ μεγάλθσ ἑταιρείασ, Μαριανὸν
τὸν Ἀργυρὸν κόμθτα τοῦ ςτάβλου καὶ τὸν Κουρτίκιον Μανουὴλ τῆσ
[Const7 iterum.3.39] βίγλασ δρουγγάριον. ἐξευνοφχιςε δὲ καὶ Ῥωμανὸν τὸν τοῦ ΢τεωάνου
υἱόν, τὸν μετζπειτα ςεβαςτοωόρον γενόμενον, ἔτι δὲ καὶ Βαςίλειον τὸν
ἐκ δοφλθσ ἀποτεχκζντα Ῥωμανῷ τῷ γζροντι. Μιχαὴλ δὲ τὸν υἱὸν
Χριςτοωόρου τοῦ βαςιλζωσ ἀπζκειρε κλθρικόν.
[Const7 iterum.4] Ἀδαμαντίνοισ δ', ὡσ ᾤετο, δεςμοῖσ τὴν βαςιλείαν ἀςωαλιςάμενοσ
καὶ πᾶςαν ὑποψίαν ἀποςειςάμενοσ, καὶ δόξασ ἐν τῷ ἀςωαλεῖ κακεςτάναι,
μικροῦ δεῖν ἐκινδφνευςε δυςὶ μεγίςταισ ἐπιβουλαῖσ περιπεςϊν. Θεοωάνθσ τε γὰρ ὁ παρακοιμϊμενοσ ἐβουλικθ τὸν πρεςβφτθν Ῥωμανὸν ἐκ
τῆσ νιςου Πρϊτθσ εἰσ τὸ παλάτιον ἀγαγεῖν, καὶ ἄλλουσ οὐκ ὀλίγουσ
ἔχων ςυνίςτορασ. καί τινεσ δὲ ἕτεροι, ἤτοι Λζων ὁ Κλάδων, Γρθγόριοσ
ὁ Μακεδὼν καὶ Θεοδόςιοσ ὁ πρῶτοσ τῶν τοῦ ΢τεωάνου ἱπποκόμων καὶ
Ἰωάννθσ ὁ ῥαίκτωρ, τὸν ΢τζωανον ἐβουλεφςαντο ἐκ Μιτυλινθσ ἀγαγεῖν
καὶ τῇ βαςιλείᾳ ἐγκακιδρῦςαι. ἀλλ' ὑπό τινων ςυνωμοτῶν μθνυκζντων
τῶν βουλευμάτων, ὁ μὲν Θεοωάνθσ ἐξωρίςκθ ςὺν τοῖσ αὐτοῦ ςυνεργοῖσ, οἱ δὲ τοῦ ΢τεωάνου ἀντιποιοφμενοι τυωκζντεσ καὶ δθμευκζντεσ καὶ
τὰσ ῥῖνασ τμθκζντεσ ἐξωρίςκθςαν.
[Const7 iterum.5] Οὐ διζλιπον δὲ καὶ οἱ Σοῦρκοι εἰςβολὰσ εἰσ τὴν Ῥωμαίων ποιοφμενοι καὶ ταφτθν δῃοῦντεσ, μζχρισ οὗ Βουλοςουδὴσ ὁ τοφτων ἀρχθγὸσ
τὴν τῶν Χριςτιανῶν πίςτιν ἀςπάηεςκαι ὑποκρικεὶσ κατειλιωει τὴν
Κωνςταντίνου. καὶ βαπτιςκεὶσ ὑπὸ τοῦ βαςιλζωσ ἀναδζχεται Κωνςταντίνου, τῇ τῶν πατρικίων ἀξίᾳ τιμθκεὶσ καὶ πλείςτων χρθμάτων ὑπάρξασ κφριοσ, εἶτ' αὖκισ οἴκαδε ὑποςτρζψασ. μετ' οὐ πολὺ δὲ καὶ Γυλᾶσ,
ἄρχων ὢν καὶ αὐτὸσ τῶν Σοφρκων, εἴςειςιν εἰσ τὴν βαςιλίδα καὶ βαπτίηεται, τῶν ἴςων ἀξιωκεὶσ καὶ αὐτὸσ εὐεργεςιῶν καὶ τιμῶν. ἀνελάβετο
δὲ μεκ' ἑαυτοῦ καί τινα μοναχὸν Ἱερόκεον τοὔνομα, δόξαν εὐλαβείασ
ἔχοντα, ἐπίςκοπον Σουρκίασ παρὰ τοῦ Θεοωυλάκτου χειροτονθκζντα,
ὃσ ἐκεῖςε γενόμενοσ πολλοὺσ ἀπὸ τῆσ βαρβαρικῆσ πλάνθσ εἰσ τὸν χριςτιανιςμὸν ἐπανιγαγεν, ἀλλ' ὁ μὲν Γυλᾶσ ἐνζμεινε τῇ πίςτει, μθτ' αὐτὸσ
ἔωοδόν ποτε κατὰ Ῥωμαίων πεποιθκϊσ, μιτε τοὺσ ἁλιςκομζνουσ Χριςτιανοὺσ ἀτθμελιτουσ ἐῶν, ἀλλ' ἐξωνοφμενοσ καὶ ἐπιμελείασ ἀξιῶν καὶ
ἐλευκερῶν. Βουλοςουδὴσ δὲ τὰσ πρὸσ κεὸν ςυνκικασ ἠκετθκὼσ πολλάκισ
ςὺν παντὶ τῷ ἔκνει κατὰ Ῥωμαίων ἐξιλαςε. τὸ αὐτὸ δὲ τοῦτο καὶ κατὰ
Φράγγων ποιῆςαι διανοθκεὶσ καὶ ἁλοὺσ ἀνεςκολοπίςκθ ὑπὸ Ὤτου
τοῦ βαςιλζωσ αὐτῶν.
[Const7 iterum.6] Καὶ ἡ τοῦ ποτε κατὰ Ῥωμαίων ἐκπλεφςαντοσ ἄρχοντοσ τῶν
Ῥῶσ γαμετι, Ἔλγα τοὔνομα, τοῦ ἀνδρὸσ αὐτῆσ ἀποκανόντοσ παρεγζνετο ἐν Κωνςταντινουπόλει. καὶ βαπτιςκεῖςα καὶ προαίρεςιν εἰλικρινοῦσ ἐπιδεικνυμζνθ πίςτεωσ, ἀξίωσ τιμθκεῖςα τῆσ προαιρζςεωσ ἐπ'
οἴκου ἀνζδραμε.
[Const7 iterum.7] Σῆσ δὲ τῷ Ῥωμανῷ νυμωευκείςθσ κόρθσ τῆσ Οὔγωνοσ παιδὸσ
ἀποκανοφςθσ, ὡσ εἴπομεν, παρκζνου, νυμωεφεται αὐτῷ ὁ βαςιλεὺσ καὶ
πατὴρ ἑτζραν γυναῖκα, οὔ τινα τῶν ἐπιωανῶν, ἀλλ' ἐκ χυδαίων ωυεῖςαν
καὶ τὴν τζχνθν καπιλων, Ἀναςταςὼ καλουμζνθν, Θεοωανὼ δ' ὑπ'
ἐκείνου μετονομαςκεῖςαν.
[Const7 iterum.8] Σοῦ ἀμθρᾶ δὲ τῆσ Σαρςοῦ ἐκςτρατείαν κατὰ Ῥωμαίων ποιθςαμζνου, ἐν τῇ κϊμῃ δὲ τῇ Ἡρακλζοσ λαὸν πεπομωότοσ εἰσ προνομιν,

πρεςβφτερόσ τισ Θζμελ ὀνομαηόμενοσ τὴν ἀναίμακτον ἐπιτελῶν λειτουργίαν, ὡσ ἔγνω τὴν τῶν ΢αρακθνῶν ἔωοδον, λιπὼν τὴν ἱερουργίαν,
καὶ ὡσ εἶχε ςτολῆσ ἐξελκϊν, λαβόμενόσ τε ταῖσ χερςὶ τοῦ ςθμαντῆροσ
τῆσ ἐκκλθςίασ, ἐν τοφτῳ τοὺσ ἐπιόντασ ἠμφνετο, καὶ πολλοὺσ μὲν ἐτραυμάτιςεν, ἀπζκτεινε δὲ καὶ ἱκανοφσ, τοὺσ δὲ λοιποὺσ εἰσ ωυγὴν ἐτρζψατο.
ἀποκλειςκεὶσ δὲ παρὰ τοῦ ἐπιςκόπου τῆσ ἱερουργίασ, ἐπεὶ μὴ ἔπεικε
ςυγχωρθκῆναι, τοῖσ Ἀγαρθνοῖσ προςερρφθ καὶ τὸν χριςτιανιςμὸν
ἐξωμόςατο, καὶ ςὺν αὐτοῖσ ἐξιὼν οὐ μόνον Καππαδοκίαν καὶ τὰ ἐγγίηοντα ταφτῃ ἐδῄου κζματα, ἀλλὰ δὴ καὶ μζχρι τῆσ μικρᾶσ λεγομζνθσ
Ἀςίασ ἔωκαςεν. ὅςα δὲ δεινὰ διεπράξατο, οὐδὲ γράωειν ἡμῖν κεμιτόν.
[Const7 iterum.9] Ἤδθ δζ, ὡσ εἴπομεν, προχειριςκεὶσ δομζςτικοσ τῶν ςχολῶν
Βάρδασ ὁ Φωκᾶσ οὐδὲν ὅ τι καὶ λόγου ἄξιον ἀπειργάςατο. ὁπότε μὲν
γὰρ ὑω' ἑτζρουσ ἐτάττετο, ςτρατθγὸσ καυμαςτὸσ ἀνεωαίνετο, ὁπθνίκα
δὲ ἡ ἐξουςία τῶν ςτρατευμάτων ἁπάντων τῆσ ἑαυτοῦ γνϊμθσ ἐξιρτθτο, ὀλίγα, ἢ οὐδὲν ὤνθςε τὴν Ῥωμαίων ἀρχιν. νοςιςασ γὰρ τὴν
πλεονεξίαν ἐξζςτθ τῶν ἑαυτοῦ λογιςμῶν. ὅκεν καί ποτε τοῖσ τοῦ Χαμβδᾶν ἀπροςδοκιτωσ περιπεςϊν, πάντων, ὥσ ωαςι, καταλελοιπότων
αὐτόν, μικροῦ δεῖν αἰχμάλωτοσ ἐγεγόνει, εἰ μὴ ςυναςπίςαντεσ οἱ κεράποντεσ τῆσ αἰχμαλωςίασ αὐτὸν ἐλυτρϊςαντο. ἐτρϊκθ δὲ κατὰ τὸ
μζτωπον γενναίῳ καὶ βακεῖ τῷ τραφματι, ὡσ καὶ μζχρι τελευτῆσ ἁδρὰν
τὴν οὐλὴν περιωζρειν. Νικθωόροσ δὲ καὶ Λζων οἱ τοφτου υἱοί, ἐωφπερκεν
παντὸσ ὄντεσ αἰςχροῦ λιμματοσ καὶ τοὺσ ὑπθκόουσ ὡσ γνθςίουσ υἱοὺσ
περιζποντεσ, μεγάλα τὴν τῶν Ῥωμαίων ἀρχὴν ὠωζλθςαν. καὶ τὰ μὲν
τοῦ Νικθωόρου προτεριματα, ἵνα μὴ τὸ τῆσ ἱςτορίασ ςυνεχὲσ διακόπτθται, ἐν τοῖσ περὶ ἐκείνου λελζξεται. ὁ δὲ Λζων Ἀπολαςαεὶρ, ἐπίςθμον
ἄνδρα καὶ τοῦ Χαμβδᾶν ςυγγενῆ, ςὺν ἀπείρῳ πλικει κατὰ Ῥωμαίων
ἐξελκόντα τρεψάμενοσ καὶ καταςχὼν ἐν Κωνςταντινουπόλει ἀπζςτειλε,
τοῦ ἄλλου πλικουσ τὸ μὲν ἐν τῇ τοῦ πολζμου προςβολῇ κατακτείνασ,
τὸ δὲ ηωγριςασ. ὃν ἀχκζντα πρὸσ τὴν βαςιλίδα ὁ βαςιλεὺσ Κωνςταντῖνοσ κρίαμβον ποιιςασ καὶ κατὰ τοῦ τραχιλου πατιςασ τιμαῖσ τε καὶ
δωρεαῖσ ἐωιλοωρονιςατο. Κωνςταντῖνον δὲ τὸν λοιπὸν υἱὸν τοῦ Φωκᾶ
ηωγρίαν λαβὼν ὁ Χαμβδᾶν καὶ εἰσ τὸ Χάλεπ ἀγαγϊν, καὶ πολλὰ ςπουδάςασ εἰσ τὴν μυςαρὰν αὐτοῦ κρθςκείαν τοῦτον μεταγαγεῖν, ὡσ οὐκ
ἔπειςε, ωαρμάκοισ αὐτὸν διζωκειρε. τῇ ἀκοῇ δὲ ταφτῃ περιαλγὴσ γενόμενοσ ὁ Βάρδασ πάντασ, οὓσ κατεῖχεν αἰχμαλϊτουσ ςυγγενεῖσ τοῦ Χαμβδᾶν ξίωει κατζκοψε. καὶ παρὰ τοῦτο ὁ τὸ ἀλλάγιον πεμωκεὶσ ποιιςαςκαι
Παῦλοσ μάγιςτροσ ὁ Μονομάχοσ ἄπρακτοσ ὑπζςτρεψεν. ἀςχζτῳ δὲ
περιωδυνίᾳ διὰ τοὺσ ςυγγενεῖσ λθωκεὶσ ὁ Χαμβδᾶν ἐκςτρατεφει κατὰ
Ῥωμαίων, ἄγων μετ' αὐτοῦ καὶ τὸν παρὰ βαςιλζωσ πεμωκζντα ὡσ
αὐτὸν πρεςβευτὴν περὶ εἰρινθσ, Νικιταν πατρίκιον τὸν Χαλκοφτηθν,
καὶ πολλοὺσ κἀγακοὺσ ἄνδρασ τῶν ἀνδρειοτάτων καὶ γενναίων Ῥωμαίων
ἐηϊγρθςε. τοῦ δὲ Νικιτα λάκρᾳ τῷ Φωκᾷ μθνφοντοσ πάντα τὰ βουλευόμενα τῷ Χαμβδᾶν καὶ τὰσ ὁδοφσ, ὅκεν μζλλει ποιιςαςκαι τὴν ὑποςτροωιν, λόχουσ ὁ Φωκᾶσ ἐγκακίηει περί τινα τόπον εἴςοδον ἔχοντα ςτενὴν
καὶ κρθμνϊδθ, ἐν ᾧ γενόμενοσ ὁ Χαμβδᾶν, ἐπεὶ κατὰ μζςθν ἐγζνετο τὴν
ςτενοχωρίαν, κυκλοῦται παρὰ τῶν λόχων. ἐξαναςτάντεσ γὰρ τῆσ
ἐνζδρασ οἱ ἐπὶ τοφτῳ τεταγμζνοι πζτρασ τε ὑπερμεγζκεισ κατ' αὐτῶν
ἐκφλιον καὶ βζλθ εἰσ αὐτοὺσ ἔπεμπον παντοδαπά. καὶ ὁ μὲν Χαλκοφτηθσ
προευτρεπιςάμενοσ καὶ δϊροισ ὑποποιθςάμενόσ τινασ τῶν ΢αρακθνῶν
τῆσ ωυγῆσ ὑπθρζτασ, ἔλακεν ἀποδρὰσ μετὰ πάντων αὐτοῦ τῶν οἰκείων,
τῶν Ἀγαρθνῶν δὲ πζπτωκε πλῆκοσ ἀμφκθτον. ὁ δὲ Χαμβδᾶν οὓσ εἶχε

δεςμίουσ ἀποςωάξασ, ςὺν ὀλίγοισ ἀκλεῶσ καὶ ἀτάκτωσ τὸν κίνδυνον
ἴςχυςε διαωυγεῖν.
[Const7 iterum.10] Ἔτει δὲ δωδεκάτῳ τῆσ Κωνςταντίνου βαςιλείασ, τοῦ δὲ κόςμου
ἑξακιςχιλιοςτῷ τετρακοςιοςτῷ ἑξθκοςτῷ τετάρτῳ, μθνὶ Φεβρουαρίῳ
εἰκάδι ἑβδόμῃ, ἰνδικτιῶνοσ τεςςαρεςκαιδεκάτθσ, κατζλυςε τὸν βίον
Θεοωφλακτοσ ὁ πατριάρχθσ, ἀρχιερατεφςασ ἐπ' ἔτθ εἴκοςι καὶ τρία,
ἡμζρασ εἰκοςιπζντε, ἑξκαίδεκα μὲν ἐτῶν ὤν, ὅτε τοὺσ τῆσ ἐκκλθςίασ ἀκανονίςτωσ παρείλθωεν οἴακασ, ὑπὸ παιδαγωγοὺσ δζ, ωεῦ μοι, ὁ ἀρχιερεὺσ
μζχρι τινὸσ διετζλεςε. καὶ εἴκε γε διὰ παντὸσ τοῦτο ἦν. ἐδόκει γὰρ εἶναι
[Const7 iterum.10.8] ςεμνὸσ καὶ μζτριοσ. τῆσ ἐντελεςτζρασ δὲ ἡλικίασ ἀρξάμενοσ ἤδθ, καὶ
κακ'
ἑαυτὸν βιοῦν ἐακεὶσ οὐδὲν τῶν αἰςχίςτων καὶ παντελῶσ ἀπθγορευμζνων πράττειν ἐνζλιπεν, ὠνίουσ προτικεὶσ τοὺσ τῆσ ἐκκλθςίασ βακμοὺσ
καὶ τὰσ προβολὰσ τῶν ἀρχιερζων, καὶ ἄλλα πράττων, ὅςα τοῖσ ἀλθκινοῖσ ἀρχιερεῦςιν ἀπεοικότα ἐτφγχανεν, ἱππομανῶν καὶ κυνθγεςίοισ
ἐναςχολοφμενοσ, καὶ λοιπὰσ ἀπρεπεῖσ διαπραττόμενοσ πράξεισ, ἃσ κατὰ
μζροσ διεξιζναι πρὸσ τῷ ἀπρεπεῖ καὶ ἀκζμιτον. μιᾶσ δὲ δίκαιον ἐπιμνθςκῆναι εἰσ ἔνδειξιν τῆσ ἀπαιδεφτου γνϊμθσ αὐτοῦ. ἔρωσ αὐτὸν κατεῖχεν
ἄςχετοσ τῆσ τῶν ἵππων κτιςεωσ, καὶ λζγεται ὑπὲρ διςχιλίουσ πορίςαςκαι,
ὧν τῆσ κομιδῆσ διὰ παντὸσ ἐωρόντιηεν, οὐ χόρτον αὐτοῖσ παρατικεὶσ
καὶ κρικάσ, κϊνων δὲ καρποὺσ καὶ κάςια καὶ πιςτάκια, ἔτι τε ωοινίκων
καὶ ἰςχάδων καὶ ςταωίδων τὰ λιπαρϊτερα, εὐωδεςτάτῳ οἴνῳ μιγνφσ,
καὶ κρόκον καὶ κιννάμωμον καὶ βάλςαμον καὶ ἕτερα ἀρϊματα τοῖσ ῥθκεῖςι
ςυμωφρων, ἑκάςτῳ τῶν ἵππων παρετίκει βρῶςιν. ωαςὶ δ', ὅτι λειτουργοῦντί ποτε αὐτῷ κατὰ τὴν μεγάλθν τοῦ κείου δείπνου πζμπτθν
ἡμζραν, καὶ τὰσ εὐχὰσ ἤδθ τῶν μυςτθρίων ἀναγινϊςκοντι, ὁ τὴν ἐπιμζλειαν τῶν ἵππων ἐπιτετραμμζνοσ διάκονοσ ἐπιςτὰσ εὐαγγζλιον τοφτῳ
κεκόμικεν, ὡσ ἄρα τετοκυῖα εἴθ ἡ ἐπιςθμοτάτθ ωορβάσ, προςκεὶσ καὶ
τὸ ὄνομα. ὁ δ' ὑπὸ περιχαρείασ τὸ τῆσ κείασ λειτουργίασ ὑπόλοιπον
ὡσ ἔτυχεν ἐκπλθρϊςασ δρομαῖοσ ἀωικνεῖται πρὸσ τὸ Κοςμίδιον, καὶ
τὸν τεχκζντα πῶλον ἑωρακὼσ καὶ τοῦ ἀλόγου κεάματοσ ἐμωορθκεὶσ
ὑπζςτρεψεν εἰσ τὴν μεγάλθν ἐκκλθςίαν, τὴν τῶν ἁγίων πακῶν τοῦ
ςωτῆροσ ἡμῶν καὶ κεοῦ ἐκτελζςων ὑμνῳδίαν. ἔργον ἐκείνου καὶ τὸ νῦν
κρατοῦν ἔκοσ, ἐν ταῖσ λαμπραῖσ καὶ δθμοτελζςιν ἑορταῖσ ὑβρίηεςκαι τὸν
κεὸν καὶ τὰσ τῶν ἁγίων μνιμασ διὰ λυγιςμάτων ἀπρεπῶν καὶ γελϊτων
καὶ παραωόρων κραυγῶν τελουμζνων τῶν ἑωκινῶν ὕμνων, οὓσ ἔδει μετὰ
κατανφξεωσ καὶ ςυντριμμοῦ καρδίασ ὑπὲρ τῆσ ἑαυτῶν ἡμᾶσ ςωτθρίασ
προςωζρειν κεῷ. πλῆκοσ γὰρ ςυςτθςάμενοσ ἐπιρριτων ἀνδρῶν καὶ
ἔξαρχον αὐτοῖσ ἐπιςτιςασ Εὐκφμιόν τινα Καςνὴν λεγόμενον, ὃν αὐτὸσ
δομζςτικον τῆσ ἐκκλθςίασ προὐβάλλετο, τὰσ ΢ατανικὰσ ὀρχιςεισ καὶ
τὰσ ἀςιμουσ κραυγὰσ καὶ τὰ ἐκ τριόδων καὶ χαμαιτυπείων ἠρανιςμζνα
ᾄςματα τελεῖςκαι ἐδίδαξεν. οὕτωσ δὲ βιοτεφων καταςτρζωει τὸν βίον ἐν
τῷ ἀτάκτωσ ἱππάηεςκαι, ἔν τινι τείχει τῶν παρακαλαττίων κραυςκεὶσ
καὶ αἷμα ἀναγαγὼν διὰ τοῦ ςτόματοσ, ἐπὶ δφο δ' ἔτθ νοςθλευόμενοσ
καὶ ὑδζρῳ περιπεςὼν ἐτελεφτθςε.
[Const7 iterum.11] Καὶ χειροτονεῖται κατὰ τὴν τρίτθν τοῦ Ἀπριλλίου μθνόσ, τῆσ
αὐτῆσ ἰνδικτιῶνοσ, ἀντ' αὐτοῦ πατριάρχθσ Πολφευκτοσ μοναχόσ, τῆσ
Κωνςταντίνου καὶ κρζμμα τυγχάνων καὶ παίδευμα, ὑπὸ τῶν γονζων
μὲν εὐνουχιςκείσ, ἐπὶ πολὺν δὲ χρόνον τῇ μοναδικῇ πολιτείᾳ ἐνδιαπρζψασ. ὃν ὁ βαςιλεὺσ διὰ τὸ τῆσ ςοωίασ ὑπερβάλλον καὶ τὴν τοῦ ἤκουσ
ἁπλότθτα καὶ ἀκτθμοςφνθν χειροτονεῖ πατριάρχθν, οὐ τοῦ Ἡρακλείασ,

ὡσ ἔκοσ, ἀλλὰ Βαςιλείου τοῦ Καιςαρείασ τὴν χειροκεςίαν πεπλθρωκότοσ. Νικθωόροσ γὰρ ὁ τῆσ Ἡρακλείασ πρόεδροσ τῷ βαςιλεῖ κατά τι
προςκεκρουκὼσ οὐ ςυνεχωρικθ τὴν χειροκεςίαν ποιιςαςκαι. ὅκεν καὶ
ψόγοσ οὐχ ὁ τυχὼν προςετρίβθ οὐ τῷ προτρζψαντι μόνον καὶ τῷ
χειροκετιςαντι, ἀλλὰ καὶ αὐτῷ τῷ χειροτονθκζντι, ὡσ καταδεξαμζνῳ
τὴν ἀκανόνιςτον χειροκεςίαν. χειροτονθκεὶσ δ' ὅμωσ καὶ παρρθςιαςάμενοσ τὴν ἀλικειαν πολλὴν καταδρομὴν ἐποιεῖτο τῆσ πλεονεξίασ τῶν
ςυγγενῶν τοῦ πρεςβφτου Ῥωμανοῦ, κἀν τῷ μεγάλῳ ςαββάτῳ τὸν
βαςιλζα εἰσ τὴν μεγάλθν ἐκκλθςίαν ἐλκόντα ἐνῆγε πρὸσ τὴν τῶν πραχκζντων ἐκδίκθςιν. ὅπερ οὐχ ἡδζωσ οὗτοσ ἐδζξατο. ἀλλὰ καὶ Βαςίλειοσ,
ὁ μετὰ ταῦτα παρακοιμϊμενοσ, ὁ ἀπὸ δοφλθσ τεχκεὶσ τῷ πρεςβφτῃ
Ῥωμανῷ, Ἑλζνθν τὴν αὐτοῦ ἀδελωὴν καὶ δζςποιναν ὑποποιθςάμενοσ,
οὕτω παρεςκεφαςε καὶ διζκθκε τὸν Κωνςταντῖνον, μὴ μεταγινϊςκειν
μόνον ἐπὶ τῇ τοῦ πατριάρχου προβολῇ, ἀλλὰ καὶ ηθτεῖν ἀωορμιν,
πῶσ ἂν αὐτὸν καταγάγοι τοῦ κρόνου, πολλὰ καὶ Θεοδϊρου τοῦ Κυηίκου κατ' αὐτοῦ διερεκίηοντοσ τοῦτον.
[Const7 iterum.12] Ὥςπερ δὲ τοῦ χρόνου ωιλοτιμθςαμζνου κατὰ ταὐτὸν ὁμογνϊμονασ ἐπιδείξαςκαι πατριάρχασ, καὶ τὴν τῶν ἑςπερίων Ῥωμαίων ἐκκλθςίαν ἰκφνειν ἔλαχεν Ἰωάννθσ ὁ τοῦ Ἀλβερίχου υἱόσ, πρὸσ πᾶςαν
ἀςζλγειαν καὶ κακίαν ὑπάρχων ἐπιρρεπισ. ὃν Ὦτοσ ὁ τῶν Φράγγων
βαςιλεὺσ ἀπελάςασ ἕτερον ἀντειςιγαγε τῇ ἐκκλθςίᾳ ποιμζνα.
[Const7 iterum.13] Ὁ δὲ Πολφευκτοσ τῷ πρϊτῳ τῆσ ἱερατείασ αὐτοῦ χρόνῳ τοῖσ
ἱεροῖσ ἐνζταξε διπτφχοισ Εὐκυμίου τοῦ πατριάρχου τὸ ὄνομα τοῦ τὸν
βαςιλζα Λζοντα δεξαμζνου εἰσ κοινωνίαν, ὁπθνίκα τὴν τετάρτθν ἠγάγετο γυναῖκα. πρὸσ τοῦτό τινεσ τῶν ἀρχιερζων πρὸσ ὀλίγου ἀντζςτθςαν
τῷ Πολυεφκτῳ μὴ κοινωνεῖν, ἀλλὰ κατ' ὀλίγον τῷ τοῦ κρατοῦντοσ ἀκολουκιςαντεσ κελιματι γζλωτα παρζςχον τοῖσ διακρινομζνοισ.
[Const7 iterum.14] Ἤχκθ δὲ κατὰ τὸν αὐτὸν καιρὸν καὶ ἡ τιμία χεὶρ τοῦ προδρόμου εἰσ τὴν βαςιλίδα ἐξ Ἀντιοχείασ, ἀποκλαπεῖςα παρά τινοσ διακόνου
Ἰὼβ τοὔνομα· ἣν καταλαβοῦςαν τὴν Χαλκθδόνα ὁ βαςιλεὺσ τὴν βαςιλικὴν ἐκπζμψασ τριιρθ, καὶ τῆσ ςυγκλιτου ὅςον ἐπίςθμον ἐξελκόντοσ
καὶ τοῦ πατριάρχου Πολυεφκτου ςὺν παντὶ τῷ κλιρῳ μετὰ κθρῶν
καὶ λαμπάδων καὶ κυμιαμάτων, εἰσ τὰ βαςίλεια ἤγαγεν.
[Const7 iterum.15] Ὁ δὲ τῶν ςχολῶν δομζςτικοσ Βάρδασ κατὰ τῶν ἑῴων Ἀγαρθνῶν
ἐκςτρατεφςασ τὰ ἐν ποςὶν ἅπαντα κατεςτρζψατο, ἑλὼν καὶ ωροφρια
ἱκανά, ἐκπολιορκιςασ δὲ καὶ τὴν περιβόθτον Ἄδαταν. ὁ δὲ βαςιλεὺσ
βουλόμενοσ καὶ τοὺσ ἐν τῇ Κριτῃ ΢αρακθνοὺσ ςυνεχῶσ ἐκςτρατεφοντασ
καὶ τὰ παράλια τῆσ Ῥωμαϊκῆσ γῆσ δῃοῦντασ καὶ κατατρζχοντασ ἐκωοβῆςαι καὶ τῆσ ἀςχζτου ἀνακόψαι ὁρμῆσ, ςτρατὸν ὅτι πλεῖςτον
ςυλλζξασ καὶ ςτόλον εὐτρεπίςασ οὐκ ἀγεννῆ ἐκπζμπει κατὰ τῆσ νιςου,
ςτρατθγὸν ἐπιςτιςασ τοῖσ πᾶςι Κωνςταντῖνον πατρίκιον τὸν Γογγφλιον, κθλυδρίαν ἄνκρωπον καὶ ςκιατραωῆ καὶ ἀπειροπόλεμον καὶ ἕνα
τῶν ἐν τῷ παλατίῳ καλαμθπόλων. ὃσ εἰσ τὴν νῆςον περαιωκεὶσ καὶ
μθδὲν ἄξιον διαπραξάμενοσ ςτρατθγοῦ, μιτε ςτρατοπεδείαν πθξάμενοσ
ἀςωαλῆ μιτε ςκοποὺσ ἐπιςτιςασ καὶ κατοπτῆρασ καὶ δι' αὐτῶν τὰσ
βαρβαρικὰσ ωυλαξάμενοσ ἐωόδουσ, κινδφνῳ μεγίςτῳ περιπίπτει. οἱ γὰρ
νθςιῶται τὴν ἀπειρίαν καὶ τὴν ἀμζλειαν κατανενοθκότεσ τοῦ ςτρατθγοῦ,
καιρὸν ἐπιηθτιςαντεσ ἐπιτιδειον ἐξαίωνθσ ἐπιτίκενται τῷ ςτρατεφματι,
καὶ τρζπονται μὲν τοῦτο ῥᾳδίωσ, ὡσ πολλοὺσ τῶν Ῥωμαίων αἰχμαλωςίᾳ
καὶ ςιδιρῳ διαμεριςκῆναι, κατζςχον δὲ καὶ τὸ ςτρατόπεδον αὐτό, τῶν
Ῥωμαίων αἰςχίςτωσ ἀποωυγόντων. μικροῦ δ' ἂν ἑάλω καὶ ὁ Γογγφ-

λιοσ, εἰ μὴ ςυναςπίςαντεσ οἱ κεράποντεσ ἐξερρφςαντο αὐτὸν τῆσ αἰχμαλωςίασ καὶ εἰσ τὴν ναυαρχίδα ἐμβιβάςαντεσ διεςϊςαντο.
[Const7 iterum.16] Ῥωμανὸσ δὲ ὁ τοῦ βαςιλζωσ Κωνςταντίνου υἱὸσ τελεωτζρασ ἤδθ
ἁψάμενοσ ἡλικίασ, καὶ μὴ ωζρων ὁρᾶν τὰ πράγματα ὑπὸ τοῦ πατρὸσ
αὐτοῦ διοικοφμενα, ωαρμάκῳ τοῦτον ἐκποδὼν ποιιςαςκαι ἐβουλεφςατο, εἰδιςει καὶ τῆσ αὐτοῦ γαμετῆσ τῆσ καπθλίδοσ. μζλλοντοσ γὰρ
τοῦ Κωνςταντίνου κακαρτιριον πόμα λαβεῖν, λακόντεσ οὗτοι δθλθτιριον τοφτῳ ἐκζραςαν, καὶ Νικιταν τὸν ἐπὶ τῆσ τραπζηθσ παρζπειςαν
ἐγχζαι τοῦτο τῷ βαςιλεῖ. μζλλων δ' ἐκεῖνοσ αὐτὸ λαβεῖν κείμενον ἔμπροςκεν τῶν ςεπτῶν εἰκόνων, εἴτε τφχῃ τινί, εἴτε καὶ ἑκουςίωσ ὀλιςκιςασ
τὸ πλζον ἐξζχεε. τὸ δὲ λοιπὸν ποκὲν ὑπὸ τοῦ Κωνςταντίνου ἀργὸν
ἐωάνθ καὶ ἄπρακτον, διὰ τὴν ὀλιγότθτα τὴν οἰκείαν ἀποβαλὸν ἐνζρ[Const7 iterum.16.11] γειαν. πλὴν καὶ οὕτωσ ὁ Κωνςταντῖνοσ μόλισ περιγενζςκαι ἴςχυςεν,
ἐπιςκιψαντοσ δὴ τοῦ δθλθτθρίου ἐν τῇ πλευρᾷ αὐτοῦ καὶ κακῶσ διακεμζνου αὐτόν.
[Const7 iterum.17] Πεντεκαιδεκάτῳ δὲ χρόνῳ τῆσ αὐτοῦ βαςιλείασ, κατὰ τὸν
΢επτζμβριον μῆνα τῆσ τρίτθσ ἰνδικτιῶνοσ, ἐν ἔτει κοςμικῷ ἑξακιςχιλιοςτῷ
τετρακοςιοςτῷ ἑξθκοςτῷ ὀγδόῳ, ἔξειςι Κωνςταντῖνοσ ὁ βαςιλεὺσ ἐν
τῷ τοῦ Ὀλφμπου ὄρει, τῷ μὲν δοκεῖν ταῖσ τῶν ἐκεῖςε πατζρων εὐχαῖσ
κωρακιςκῆναι καὶ μετ' αὐτῶν κατὰ ΢αρακθνῶν ἐν ΢υρίᾳ ςτρατεῦςαι,
ἀλθκεῖ δὲ λόγῳ ἑνωκῆναι Θεοδϊρῳ τῷ τῆσ Κυηίκου προεδρεφοντι,
ἐκεῖςε τότε τὰσ διατριβὰσ ποιουμζνῳ, καὶ μετ' αὐτοῦ περὶ τῆσ κακαιρζςεωσ
τοῦ Πολυεφκτου βουλεφςαςκαι. ἐκεῖςε γοῦν γενόμενοσ, εἴτε ςωματικῇ
πλθμμελείᾳ, εἴτε πάλιν ὑπὸ τοῦ παιδὸσ ωαρμαχκείσ, ὀδυνϊμενοσ ἀνεχϊρθςε, κλινοπετισ τε κατὰ τὸ τζλοσ τοῦ Ὀκτωβρίου τὴν βαςιλίδα κατζλαβε, καὶ τῇ ἐννάτῃ τοῦ Νοεμβρίου μθνὸσ τελευτᾷ ἄπρακτα τὰ βεβουλευμζνα λιπϊν, ηιςασ ἅπαντα τὸν τῆσ ηωῆσ αὐτοῦ χρόνον ἔτθ πεντθκοντατζςςαρα καὶ μῆνασ δφο, ςυμβαςιλεφςασ μὲν τῷ πατρὶ καὶ Ἀλεξάνδρῳ τῷ κείῳ καὶ τῇ αὐτοῦ μθτρὶ ἔτθ τριςκαίδεκα, αὖκισ δὲ τῷ Ῥωμανῷ
τυραννιςαντι ἔτθ εἰκοςιζξ, καὶ μετὰ τὴν ἐκείνου τῆσ βαςιλείασ ἔκπτωςιν
μονοκρατοριςασ ἔτθ πεντεκαίδεκα. κάπτεται δὲ κανὼν ςὺν τῷ οἰκείῳ
πατρί, μζχρι τελευταίασ ἀναπνοῆσ ἐγκοτῶν τῷ Πολυεφκτῳ καὶ τὴν αὐτοῦ
κακαίρεςιν ωανταηόμενοσ.
[Const7 iterum.18] Πρὸ δζ τινων ἡμερῶν τῆσ αὐτοῦ τελευτῆσ, ἐπί τινα χρόνον ςυχνόν,
ἑςπζρασ καταλαμβανοφςθσ λίκοι ἄνωκεν ἐκπεμπόμενοι καὶ ἐντὸσ τῶν
αὐτοῦ διαιτθμάτων ςὺν πολλῷ ῥοίηῳ πίπτοντεσ ἐξαιςίουσ ἀπετζλουν
κτφπουσ. δόξασ δ' ἀπὸ τῶν τῆσ Μαγναφρασ ὑπερῴων τοφτουσ ωζρεςκαι
ωφλακασ ἐπὶ πολλαῖσ νυξὶν ἀωϊριςεν, εἴ ποφ τινα λάβοι τῶν τοῦτο
τολμϊντων. ἀλλ' ἔλακε μάτθν πονῶν. ἦν γὰρ τὸ γινόμενον οὐκ ἐξ
ἀνκρϊπων, ἀλλ' ἐξ ὑπερτζρασ τελοφμενον δυνάμεωσ.
[Roman2.t] ΡΩΜΑΝΟ΢ Ο ΝΕΟ΢
[Roman2.1] Μεταςτάντοσ δὲ τοῦ Κωνςταντίνου καὶ πρὸσ τὴν ἐκεῖκεν διαβάντοσ κατάςταςιν, Ῥωμανὸσ ὁ τοφτου υἱὸσ ἐγκρατὴσ γίνεται τῆσ ἀρχῆσ.
καὶ ἄρχοντασ προβαλλόμενοσ εὐνοϊκοὺσ αὐτῷ καὶ κυμιρεισ, καὶ τὴν
βαςιλείαν, ὡσ ἐνῆν, κρατυνάμενοσ, κατὰ τὴν ἑορτὴν τοῦ πάςχα τῆσ αὐτῆσ
τρίτθσ ἰνδικτιῶνοσ ςτζωει καὶ Βαςίλειον τὸν υἱὸν αὐτοῦ διὰ τῶν χειρῶν
Πολυεφκτου τοῦ πατριάρχου ἐν τῇ μεγάλῃ ἐκκλθςίᾳ.
[Roman2.2] Σῷ δ' ἐπιόντι ἔτει τίκτεται πάλιν αὐτῷ ἕτεροσ υἱὸσ ἐν τοῖσ τῶν
Πθγῶν παλατίοισ, ὃν ἐπὶ τῷ πατρὶ Κωνςταντῖνον ὠνόμαςε.
[Roman2.3] Νζοσ δ' ὢν καὶ εὐπακείαισ ἑαυτὸν ἐπιδεδωκὼσ τὰσ τῶν ὅλων
ωροντίδασ Ἰωςὴω ἐνεχείριςε τῷ πραιποςίτῳ καὶ παρακοιμωμζνῳ, ᾧ

Βρίγγασ ἡ ἐπωνυμία. αὐτὸσ δὲ οὐδὲν ἄλλο διὰ ωροντίδοσ εἶχεν, ἢ τὸ
μεκ' ἡταιρθκότων καὶ βεβιλων ἀνδραρίων καὶ μαχλάδων καὶ μίμων καὶ
γελοτοποιῶν τὰσ ἐκδεδιῃτθμζνασ μεταδιϊκειν τῶν πράξεων. τοίνυν καὶ
κλθρικόν τινα Ἰωάννθν, ἐκτομίαν ὄντα, διά τινασ ἀςζμνουσ πράξεισ ὑπὸ
Κωνςταντίνου τοῦ βαςιλζωσ ἀπειλθκζντα καὶ μοναχικὸν ἀμωιαςάμενον
ςχῆμα, καὶ μζχρι τῆσ ἐκείνου κρυπτόμενον τελευτῆσ, ὡσ ἤδθ ἐπελάβετο
τῆσ ἀρχῆσ, τοῦ τῶν μοναχῶν ἀποδφςασ ςχιματοσ καὶ τὸ τῶν κλθρικῶν
μεταμωιάςασ τοῖσ ἑαυτοῦ καλαμθπόλοισ κατζταξε. ηιλου δὲ πλθςκεὶσ ὁ
Πολφευκτοσ πολὺσ ἦν ἐγκείμενοσ καὶ τὸν βαςιλζα παρενοχλῶν, τῆσ ἑαυτοῦ
κεραπείασ τοῦτον ἀπϊςαςκαι, ὡσ ἐξομοςάμενον τὸ τῶν μοναηόντων
ἐπάγγελμα. ἐκείνου δὲ παραιτουμζνου, καὶ μὴ ταῖσ ἀλθκείαισ ωάςκοντοσ
ἐνδεδφςκαι τοῦτον τὸ ςχῆμα ἢ εὐχὴν παρά τινοσ τῶν ἱερζων λαβεῖν,
ἀλλὰ μόνον ὑποκρίναςκαι τὸν μονάδα βίον διὰ τὸν τοῦ βαςιλζωσ ωόβον,
ἐξαπατθκεὶσ ὁ Πολφευκτοσ ἀωῆκε τοῦτον, πολλὰ καὶ τοῦ Ἰωςὴω ςπουδάςαντοσ. καὶ διῆγε μζχρι τῆσ τελευτῆσ Ῥωμανοῦ κοςμικῶσ ηῶν καὶ
νεωτερικῶσ· ἐκείνου δὲ τελευτιςαντοσ, τὸ μὲν ςχῆμα τῶν μοναςτῶν
ἀμωιζννυται αὖκισ, τὴν δζ γε γνϊμθν αὐτοῦ οὐκ ἠλλοίωςε.
[Roman2.4] Σοφτῳ τῷ ἔτει Νικθωόρον μάγιςτρον τὸν Φωκᾶν, δομζςτικον
ἤδθ προβεβλθμζνον τῶν ςχολῶν τῆσ ἀνατολῆσ παρὰ Κωνςταντίνου
τοῦ βαςιλζωσ, καὶ πολλὰ τρόπαια ςτιςαντα κατὰ τῶν ἑῴων ΢αρακθνῶν, καὶ τόν τε τῆσ Σαρςοῦ ἀμθρᾶν Καραμϊνθν καὶ Χαμβδᾶν τὸν τοῦ
Χάλεπ καὶ τὸν Σριπόλεωσ Ἰηὴκ ὁλοςχερῶσ ταπεινϊςαντα, πζμπει κατὰ
τῶν ἐν Κριτῃ ΢αρακθνῶν, πλῆκοσ ἐπιλζκτων ςτρατιωτῶν ἐπιδοὺσ αὐτῷ
καὶ ςτόλον κατθρτιςμζνον καλῶσ. ἐν τῇ νιςῳ δ' οὗτοσ περαιωκείσ, καὶ
κατὰ τὴν πρϊτθν ἀπόβαςιν παροῦςι καὶ κωλφουςι ςυμπλακεὶσ τοῖσ
Ἀγαρθνοῖσ καὶ τοφτουσ τρεψάμενοσ, αὐτόσ τε ἀςωαλῶσ ἀπζβθ καὶ τὸν
ςτρατὸν ἀπεβίβαςεν ἀκινδφνωσ. χάρακά τε οὖν ἐπιξατο καρτερόν,
τάωρῳ βακείᾳ καὶ ςταυρϊμαςι καὶ παςςάλοισ τοῦτον κατοχυρϊςασ, καὶ
τὸν ςτόλον ἐν ὅρμοισ γαλθνοτάτοισ ὁρμίςασ καὶ πάντα καταςτθςάμενοσ
κατὰ τὸ ἀςωαλὲσ ἐνεργῶσ ἥπτετο τῆσ πολιορκίασ τῶν ἐν τῇ νιςῳ πόλεων,
καὶ δι' ὅλων ἑπτὰ μθνῶν πάςαισ μθχαναῖσ πολιορκθτικῶν ὀργάνων
χρθςάμενοσ καὶ τὰ τείχθ καταςτρζωων τάσ τε πόλεισ καὶ τὰ ωροφρια
ἐχειρϊςατο. τῇ ἑβδόμῃ δὲ τοῦ Μαρτίου μθνόσ, τῆσ τετάρτθσ ἰνδικτιῶνοσ,
καὶ τὴν παςῶν ὀχυρωτζραν πόλιν, ἣν ἐγχωρίωσ Χάνδακα ἐκάλουν,
πεπορκθκϊσ, καὶ τὸν ἀμθρεφοντα τῆσ νιςου Κουροφπθν ὄνομα λαβὼν
αἰχμάλωτον καὶ Ἀνεμᾶν τὸν μετ' αὐτὸν ἐν τῇ νιςῳ πρωτεφοντα, καὶ τὴν
νῆςον ὅλθν δουλωςάμενοσ, ἔμελλε μὲν ἐπὶ πλείονα προςμεῖναι χρόνον καὶ
τὰ κατ' αὐτὴν καταςτιςεςκαι, ωιμθσ δὲ κρατοφςθσ, ὡσ ὁ μζλλων
καταςχεῖν αὐτὴν Ῥωμαῖοσ ἀνὴρ ἐξ ἀνάγκθσ βαςιλεφςει Ῥωμαίων, ἅμα
τῷ γνωςκῆναι τὴν τῆσ νιςου κατάςχεςιν ταῖσ τοῦ Ἰωςὴω ὑποκικαισ
ἀποςτείλασ ὁ Ῥωμανὸσ προςεκαλζςατο τὸν Νικθωόρον ἐκεῖκεν. ἔτι δὲ
τοῦ Νικθωόρου τῇ Κριτῃ ἐνδιατρίβοντοσ, ἵνα μὴ τὴν ἑῴαν κατατρζχοιεν
οἱ τῆσ ἀνατολῆσ Ἄραβεσ, καὶ μᾶλλον Χαμβδᾶν ὁ τοῦ Χάλεπ ἀμθρᾶσ,
πολεμικὸσ ὢν καὶ τῶν ἄλλων δραςτθριϊτεροσ, Λζοντα τὸν Φωκᾶν τὸν
τοῦ Νικθωόρου ἀδελωὸν μάγιςτρον τιμιςασ ὁ Ῥωμανὸσ τὴν τοῦ δομεςτίκου διακονίαν διζπειν ἀπζςτειλεν. οὗτοσ δὲ διαπεράςασ καὶ τῷ Χαμβδᾶν
ςυναντιςασ ἔν τινι χωρίῳ Ἀδραςςῷ λεγομζνῳ τρζπεται τοῦτον κατὰ
κράτοσ καὶ ἀωανιςμῷ παραδίδωςι, τῶν μὲν ἐν τῇ προςβολῇ πεςόντων
οὐδ' ἀρικμῷ κακυποβλθκῆναι δυναμζνων, τῶν δὲ ἁλόντων καὶ ἐν τῇ
πόλει πεμωκζντων τοςοῦτον ἦν τὸ πλῆκοσ, ὡσ πλθρῶςαι δοφλων καὶ
τὰσ ἀςτικὰσ οἰκίασ καὶ τοὺσ ἀγροφσ. μόνοσ δὲ ὁ τοφτων ἀρχθγὸσ Χαμβδᾶν

ςὺν ὀλίγοισ λίαν τὸν κίνδυνον διαδρὰσ εἰσ τὰ οἰκεῖα ἤκθ ἀνεκομίςκθ.
εἰςελκόντα δὲ τὸν Λζοντα μάλα ωιλοωρόνωσ ὁ βαςιλεὺσ ὑπεδζξατο
ἐπινικίοισ τε κριάμβοισ τετίμθκε καὶ γερῶν τῶν κατ' ἀξίαν ἠξίωςε τιμιςασ
καὶ προβιβάςασ καὶ πάντασ τοὺσ ςὺν αὐτῷ ἀριςτεφςαντασ.
[Roman2.5] Σῷ δὲ δευτζρῳ ἔτει τῆσ βαςιλείασ Ῥωμανοῦ πολλοὶ τῶν πολιτευομζνων ἑάλωςαν ἐπιβεβουλευκότεσ αὐτῷ. εἶχον δὲ πρωτουργὸν καὶ
πρωταίτιον Βαςίλειον μάγιςτρον τὸν λεγόμενον Πετεινὸν καί τινασ
ἄλλουσ τῶν ἐπιςιμων, τὸν πατρίκιον Παςχάλιον καὶ τὸν πατρίκιον
Βάρδαν τὸν τοῦ Λιβόσ, καὶ Νικόλαον τὸν Χαλκοφτηθν. οἵτινεσ ἐβουλεφςαντο κατὰ τὴν ἡμζραν τῶν ἱππικῶν ἀγϊνων κατιόντα διαχειρίςαςκαι
τὸν βαςιλζα, καὶ τὸν Βαςίλειον ἐπὶ τοῦ βαςιλικοῦ κακίςαντεσ κρόνου
ἀναγορεῦςαι βαςιλζα. ἀλλὰ τῆσ ἐπιβουλῆσ μθνυκείςθσ τῷ βαςιλεῖ παρά
τινοσ τῶν ςυνωμοτῶν, Ἰωαννικίου τοὔνομα, τῷ γζνει ΢αρακθνοῦ, πρὶν
ἢ τὴν κυρίαν ἐνςτῆναι, κρατθκζντεσ παρὰ τοῦ Ἰωςὴω καὶ ἐλεγχκζντεσ καὶ
[Roman2.5.11] ἀπθνῶσ αἰκιςκζντεσ ἄνευ μόνου τοῦ Βαςιλείου, καὶ κατ' αὐτὴν τὴν τοῦ
ἀγῶνοσ ἡμζραν κριαμβευκζντεσ, ἐξορίᾳ παρεπζμωκθςαν καὶ ἀπεκάρθςαν
μοναχοί. χρόνον δζ τινα βραχὺν ἐν αὐτῇ ταλαιπωρθκζντεσ ἀνεκλικθςαν
ωιλανκρϊπωσ αὐτοῖσ χρθςαμζνου τοῦ Ῥωμανοῦ. μόνοσ δὲ Βαςίλειοσ ὁ
Πετεινὸσ ἔκωρων γενόμενοσ ἐτελεφτθςεν ἐν Προικοννιςῳ, τῆσ δίκθσ αὐτὸν
μετελκοφςθσ, ἀνκ' ὧν δολίωσ εἰσ ΢τζωανον ἐνεδείξατο τὸν βαςιλζα,
προδεδωκὼσ τοῦτον τῷ Κωνςταντίνῳ.
[Roman2.6] Σὰ δὲ περὶ τὸν Πετεινὸν καὶ τοὺσ ἄλλουσ ἰδὼν ὁ μάγιςτροσ
Ῥωμανὸσ ὁ ΢αρωνίτθσ, ἐπὶ κυγατρὶ γαμβρὸσ ὢν Ῥωμανοῦ τοῦ γζροντοσ,
καὶ μὴ τὰ ὅμοια καὶ αὐτὸσ πάκοι ωοβθκείσ, ωκονοφμενοσ διὰ τὴν ἑαυτοῦ
περιωάνειαν καὶ ὑποπτευόμενοσ, τὴν ἑαυτοῦ οὐςίαν τοῖσ τζκνοισ, ὡσ
ἐβοφλετο, διαμερίςασ καὶ τὴν ὑπόλοιπον πζνθςι διανείμασ, τὸ τῶν
μοναχῶν περιβάλλεται ἔνδυμα. καὶ ἐν τῇ τῶν Ἐλεγμῶν μονῇ γενόμενοσ, καὶ χρόνον ςυχνὸν ἐν αὐτῇ παραμείνασ, ὑπὸ τῶν μετὰ ταῦτα
βαςιλζων ἐτιμικθ διαωερόντωσ.
[Roman2.7] Κατὰ τοφτουσ τοὺσ χρόνουσ ἀνιρ τισ ἀνεωάνθ Φιλϊραιοσ καλοφμενοσ, ὑπαςπιςτὴσ ὢν Ῥωμανοῦ μαγίςτρου τοῦ Μωςθλζ, τοῦ ἐγγόνου
Ῥωμανοῦ τοῦ γζροντοσ. οὗτοσ ἄνωκεν ἵππου ὠκυτάτου ἐπὶ τῆσ ἐωεςτρίδοσ ἱςτάμενοσ ὄρκιοσ, καὶ ξίωοσ ταῖσ χερςὶ βαςτάηων, τοῦ ἵππου τρζχοντοσ, ὅςον ἐδφνατο, κυκλῶν ἐπῄει τὸν εὔριπον τῆσ ἱπποδρομίασ, ςτρζωων
ἄνω καὶ κάτω τὸ ξίωοσ καὶ μθδ' ὅλωσ ὑπολιςκαίνων τῆσ ςτάςεωσ.
[Roman2.8] Ἐπζδωκε δ' ἐν ταῖσ ἡμζραισ ταφταισ καὶ πάλαι τὴν Ῥωμαίων
ἐπιόν τε καὶ λυμαινόμενον καὶ διαωκεῖρον τοὺσ βόασ τὸ λοιμικὸν πάκοσ,
ὃ κράβρα κατονομάηεται. ωαςὶ δὲ τὴν ἀρχὴν τοῦτο λαβεῖν ἐπὶ τῶν
ἡμερῶν τοῦ γζροντοσ Ῥωμανοῦ. ἔγγιςτα γὰρ τῆσ τοῦ Βόνου κινςτζρνθσ
ἀναψυχὴν ἑαυτῷ τῆσ κερινῆσ κζρμθσ παλάτια τοῦ Ῥωμανοῦ ἀνεγείροντοσ, καὶ τῶν κεμελίων καταβαλλομζνων, βοόσ ωαςιν εὑρεκῆναι μαρμαρίνου
κεωαλιν, ἣν οἱ εὑρόντεσ ςυντρίψαντεσ εἰσ τὴν τοῦ τιτάνου κάμινον
βάλλουςιν. ἐξ ἐκείνου δ' ἄχρι τῶν τῇδε χρόνων οὐκ ἐπαφςαντο πανταχοῦ τῆσ γῆσ, ὁπόςθν ἡ τῶν Ῥωμαίων περιζχει δυναςτεία, τὰ τῶν βοῶν
διαωκείρεςκαι γζνθ.
[Roman2.9] Ὁ δὲ Ῥωμανὸσ παρορμϊμενοσ ὑπὸ τῆσ αὐτοῦ γυναικὸσ κατενεγκεῖν ἐπειράκθ τῶν βαςιλείων Ἑλζνθν τε τὴν μθτζρα καὶ τὰσ ἀδελωάσ, καὶ
ἐν τοῖσ παλατίοισ τῶν Ἀντιόχου περιορίςαι. γνοῦςα δὲ τοῦτο ἡ Ἑλζνθ
καὶ πρὸσ κρινουσ τραπεῖςα καὶ ἀρὰσ ἐδυςϊπθςε τὸν υἱόν, διευλαβθκζντα
τὰσ ἐξ αὐτῆσ κατάρασ. ἀλλ' αὕτθ μὲν εἰάκθ μζνειν κατὰ χϊραν, τὰσ δ'
ἀδελωὰσ καταγαγὼν διὰ Ἰωάννου κακθγεμόνοσ τῶν ΢τουδίου ἀπζκειρε

μοναχάσ. αἱ δὲ ἅμα τῇ ὑποχωριςει τοφτου τὴν μοναχικὴν ἀποδυςάμεναι ἐςκῆτα ἐκρεωωάγουν. ἡ δὲ Ἑλζνθ τῇ τῶν κυγατζρων καταγωγῇ
περιαλγιςαςα, καὶ μικρὸν ἐπιηιςαςα χρόνον, τῇ εἰκοςτῇ τοῦ ΢επτεμβρίου μθνὸσ τῆσ πζμπτθσ ἰνδικτιῶνοσ ἀπεβίω, καὶ βαςιλικῶσ ἐκκομιςκεῖςα ἐτάωθ ἐν τῇ λάρνακι τοῦ πατρόσ.
[Roman2.10] Νικθωόροσ δὲ ὁ Φωκᾶσ, ὡσ ἔμπροςκεν εἴρθται, προςταχκεὶσ ἐκ
Κριτθσ ἐπανελκεῖν, οὐ ςυνεχωρικθ εἰςελκεῖν εἰσ τὴν βαςιλεφουςαν, ἀλλ'
ἐν τῇ ἀνατολῇ ἐκελεφςκθ παραγενζςκαι μετὰ παντὸσ τοῦ ςτρατοῦ.
ἀναλαμβάνων γὰρ ἑαυτὸν ἐκ τῆσ προτζρασ ἥττθσ ὁ Χαμβδᾶν ἀναωζρειν
ἤρξατο πάλιν, καὶ ςτρατὸν ἀξιόμαχον ἠκροικὼσ προςδόκιμοσ ἦν
ἐπικιςεςκαι τοῖσ Ῥωμαίων πράγμαςιν. ἀλλ' ἐν ΢υρίᾳ γενόμενοσ ὁ Φωκᾶσ,
καὶ ςταδαίᾳ μάχῃ τοῦτον τρεψάμενοσ καὶ κατὰ κράτοσ ἡττιςασ καὶ εἰσ
τὰ ἐνδότερα τῆσ ΢υρίασ ἀπελάςασ, τὴν πόλιν Βζρροιαν ἐξεπόρκθςε δίχα
τῆσ ἀκροπόλεωσ, καὶ πολὺν πλοῦτον καὶ λείαν καὶ αἰχμαλϊτουσ ἔλαβεν,
ἐλευκερϊςασ καὶ τοὺσ ἐκεῖςε δεςμίουσ κατεχομζνουσ Χριςτιανοὺσ καὶ ἐπ'
οἴκου ἐκπζμψασ.
[Roman2.11] Πεντεκαιδεκάτῃ δὲ Μαρτίου μθνόσ, τῆσ ἕκτθσ ἰνδικτιῶνοσ, ἐν
ἔτει ἑξακιςχιλιοςτῷ τετρακοςιοςτῷ ἑβδομθκοςτῷ πρϊτῳ ἐτελεφτθςε
Ῥωμανὸσ ὁ βαςιλεφσ, ἐτῶν ὑπάρχων εἰκοςιτεςςάρων, βαςιλεφςασ ἔτθ
τριςκαίδεκα, μῆνασ τζςςαρασ, καὶ ἡμζρασ πζντε, ὡσ μζν τινεσ, προκαταναλϊςασ τὸ ἑαυτοῦ ςαρκίον ταῖσ αἰςχίςταισ καὶ ωιλθδόνοισ πράξεςιν, ὡσ
δ' ἕτεροσ ἔχει λόγοσ, ωαρμάκοισ ἀναιρεκείσ.
[Bas+Const.t] ΒΑ΢ΙΛΕΙΟ΢ ΚΑΙ ΚΩΝ΢ΣΑΝΣΙΝΟ΢
[Bas+Const.1] Διαδζχονται δὲ τὴν αὐτοῦ βαςιλείαν Βαςίλειοσ καὶ Κωνςταντῖνοσ
οἱ παῖδεσ αὐτοῦ ςὺν Θεοωανὼ τῇ μθτρί, τεχκείςθσ αὐτῷ καὶ κυγατρὸσ
πρὸ δφο ἡμερῶν τῆσ αὐτοῦ τελευτῆσ, ἣν Ἄνναν ὠνόμαςαν.
[Bas+Const.2] Ἦν δὲ ὁ Ῥωμανὸσ μζγασ τὴν ἡλικίαν, εἰ καὶ ἐλάττων ἦν τοῦ πατρόσ,
τὸ ἦκοσ ἥμερον ἔχων καὶ πρᾶον καὶ τὸ ωρόνθμα μζτριον. καίπερ δὲ νζοσ
ὤν, ἀγχίνουσ ἦν καὶ ὀξὺσ καὶ τὰ πολιτικὰ κυβερνᾶν ἱκανϊτατοσ, εἴπερ
ἄρα ςυνεχωρεῖτο παρὰ τῶν κεραπόντων. ἀλλὰ τοῦτον οἱ οἰκειότατοι
ταῖσ τῆσ νεότθτοσ ἐκδεδωκότεσ ὁρμαῖσ, ἵν' ἐκεῖνοι τὰ κοινὰ μετιόντεσ
πλοῦτον ἄωατον ἀποκθςαυρίςωςιν, ἀνενζργθτον καὶ ἀνεπιτιδειον
ἀπεωιναντο.
[Bas+Const.3] Ἀπριλλίῳ δὲ μθνί, τῆσ αὐτῆσ ἕκτθσ ἰνδικτιῶνοσ, εἴςειςιν ὁ Φωκᾶσ
Νικθωόροσ κελεφςει τῆσ δεςποίνθσ, τοῦ Ἰωςὴω κακάπαξ καὶ πάλιν
κωλφοντοσ, ἐν Κωνςταντινουπόλει. καὶ ἀπὸ τῶν ἐκ τῆσ Κριτθσ λαωφρων
καὶ τῆσ Βερροίασ ἐκριάμβευςεν ἐν τῷ ἱπποδρομίῳ, κομίςασ καὶ μζροσ τι
τοῦ ἱματίου τοῦ βαπτιςτοῦ Ἰωάννου, ὅπερ εὗρεν ἐν τῇ Βερροίᾳ ἐναποκείμενον. τοῦτον δὲ ἐδεδίει καὶ δι' ὑποψίασ εἶχεν ὁ Βρίγγασ. ἀλλ' ὑποφλωσ
οὗτοσ ὑποκρινάμενοσ ἐξαπατῆςαι τοῦτον ἴςχυςε τρόπῳ τοιῷδε. ἕνα
τινὰ τῶν ὑπαςπιςτῶν εἰλθωὼσ ὁ Φωκᾶσ περὶ ὥραν ἀρίςτου εἰσ τὸν
οἶκον ἄπειςι τοῦ Ἰωςιω, καὶ κόψασ τὴν κφραν, ὅςτισ εἴθ μθνφειν ἐκζλευε
τῷ κυρωρῷ. μθνφςαντοσ δζ, κελευςκεὶσ ἐπείςειςι, καὶ κατ' ἰδίαν παραλαβὼν τὸν Ἰωςὴω δείκνυςιν αὐτῷ τρίχινον ἔνδυμα, ὅπερ ἔνδοκεν τῶν
ἱματίων ἠμωίεςτο, καὶ μεκ' ὅρκων ἐπλθροωόρθςεν, ὡσ τὴν τῶν μοναχῶν
ἀςπαηόμενοσ πολιτείαν πάλαι ἂν περιεβάλετο τὸ ςχῆμα καὶ τῶν βιωτικῶν ὑπεξιγαγεν ἑαυτὸν ωροντίδων, εἰ μὴ ἐπζςχεν αὐτὸν ἡ τῶν βαςιλζων
προςπάκεια Κωνςταντίνου καὶ Ῥωμανοῦ, καὶ μζλλει ὅςον οὔπω τὸν
οἰκεῖον ἐκπλθρῶςαι ςκοπόν. καὶ μὴ μάτθν ὑποπτεφεςκαι κακικζτευςε.
τοῦτο κεαςάμενοσ ὁ Ἰωςὴω πίπτει εὐκζωσ πρὸσ τοὺσ πόδασ αὐτοῦ,
μετάνοιαν ἐκηθτῶν, καὶ ὡσ οὐ πιςτεφςει τινὶ πλθροωορῶν λζγοντί ποτε

κατ' αὐτοῦ.
[Bas+Const.4] Ὑωωρᾶτο δὲ ὁ Βρίγγασ καὶ ΢τζωανον τὸν βαςιλζα, μζχρι τότε
τοῖσ ηῶςι ςυναρικμοφμενον καὶ ἐξόριςτον ἐν Μθκφμνῃ τυγχάνοντα, καὶ
διὰ παντὸσ ἐωρόντιηεν ὑπὸ ἀκριβεςτζραν αὐτὸν εἶναι ωυλακιν. ἀλλ'
ἐκεῖνοσ κατὰ τὴν ἑορτὴν τοῦ μεγάλου ςαββάτου τῶν κείων μετεςχθκὼσ
μυςτθρίων εὐκὺσ τζκνθκεν αἰωνιδίωσ, μθδεμιᾶσ προθγθςαμζνθσ αἰτίασ,
ἀλλὰ τῆσ Θεοωανοῦσ, εἰ καὶ πόρρωκεν κατῴκιςτο, κατεργαςαμζνθσ
αὐτόν.
[Bas+Const.5] Πζτροσ δὲ ὁ τῶν Βουλγάρων βαςιλεὺσ τῆσ γυναικὸσ αὐτοῦ κανοφςθσ τὴν εἰρινθν τάχα ἀνανεοφμενοσ, ςπονδὰσ πρὸσ τοὺσ βαςιλεῖσ ἔκετο,
ὁμιρουσ δοὺσ καὶ τοὺσ οἰκείουσ δφο υἱοὺσ Βορίςθν καὶ Ῥωμανόν. καὶ
μετὰ μικρὸν ἀπεβίω. οἱ δὲ υἱοὶ αὐτοῦ ἐν Βουλγαρίᾳ ἐπζμωκθςαν μετὰ
ταῦτα, ἐω' ᾧ τῆσ πατρῴασ ἀντιςχζςκαι βαςιλείασ, καὶ τοὺσ κομθτοπϊλουσ ἀπείρξωςι τῆσ πρόςω ωορᾶσ. Δαβὶδ γὰρ καὶ Μωςῆσ καὶ Ἀαρὼν καὶ
΢αμουιλ, ἑνὸσ ὄντεσ παῖδεσ τῶν μζγα δυνθκζντων ἐν Βουλγαρίᾳ κομιτων, πρὸσ ἀποςταςίαν ἀπεῖδον καὶ τὰ Βουλγάρων ἀνζςειον. καὶ ταῦτα
μὲν ςυνθνζχκθ ὧδε.
[Bas+Const.6] Ὁ δὲ Βρίγγασ, ὃν εἴπομεν τρόπον, ἀπατθκεὶσ ὑπὸ τοῦ Νικθωόρου,
καὶ τοῦτον ἐάςασ οἴκαδε ἀπελκεῖν, μετεμζλετο, καὶ ἐν δεινῷ ἐποιεῖτο,
ὅτιπερ ἐντὸσ ἀρκφων ἔχων τὸ κιραμα ἔλακε τοῦτο ωρενοβλαβῶσ προ[Bas+Const.6.4] θκάμενοσ. ἐμερίμνα γοῦν πῶσ καὶ ποίᾳ μθχανῇ τῆσ ἀπὸ τοφτων ἀπολυκείθ ωροντίδοσ. ἔδοξεν οὖν αὐτῷ λυςιτελζςτατον εἶναι πρὸσ Ἰωάννθν
μάγιςτρον γράψαι τὸν Σηιμιςκιν, ἄνδρα κυμοειδῆ καὶ δραςτιριον ὄντα,
καὶ μετὰ τὸν Φωκᾶν ἐν τοῖσ Ῥωμαίων ἐπιςθμότατον ςτρατθγοῖσ,
ςτρατθγὸν τθνικαῦτα τῶν Ἀνατολικῶν ὑπάρχοντα, ἔτι δὲ καὶ πρὸσ τὸν
μάγιςτρον Ῥωμανὸν τὸν Κουρκοφαν, ωανερϊτατον καὶ ἐπίςθμον καὶ
αὐτὸν ςτρατθλάτθν ὄντα τῆσ ἀνατολῆσ, γράμματα πζμψαι, καὶ ωιλοτιμιῶν ὑποςχζςεςι καὶ δωρεῶν καὶ τιμῶν διεγεῖραι τοφτουσ πρὸσ κακαίρεςιν τοῦ Φωκᾶ. ἐγζνοντο τὰ γράμματα, καὶ ὁ νοῦσ τῶν γεγραμμζνων
ὑπῆρχεν οὗτοσ. εἰ διαναςτάντεσ κακαιριςουςι τὸν Φωκᾶν καὶ μοναχὸν
ἀποκείρουςιν, ἢ τρόπον ἄλλον ἐκ μζςου ποιιςουςι, τὴν μὲν τοῦ δομεςτίκου τῶν ςχολῶν τῆσ ἀνατολῆσ μεγίςτθν ἀρχὴν λιψεται ὁ Ἰωάννθσ, τὴν
δὲ τοῦ δομεςτίκου τῆσ δφςεωσ ὁ Ῥωμανόσ. κομιςκζντων οὖν τῶν γραμμάτων τοῖσ δθλωκεῖςιν ἀνδράςιν, ἐπείπερ ςχετικῶσ ἐκεῖνοι εἶχον πρὸσ τὸν
Φωκᾶν, ὑπαναγινϊςκουςί τε αὐτῷ εὐκζωσ τὰ γράμματα, καὶ διαναςτῆναι πρὸσ ἀλκὴν καὶ γενναῖόν τι καὶ νεανικὸν ἐννοιςαςκαι παρεκάλουν.
ὀκνοῦντα δὲ καὶ ἀναδυόμενον καὶ αὐτοχείρωσ ἠπείλουν διαχειρίςαςκαι.
διὸ καὶ πρὸσ τὸν τοῦ κανάτου ἀποδειλιάςασ κίνδυνον τὴν πρόκλθςιν
ὑπεδζξατο. καὶ δευτζρᾳ τοῦ Ἰουλίου μθνόσ, τῆσ αὐτῆσ ἕκτθσ ἰνδικτιῶνοσ,
ὑπὸ τῶν ἐν τῇ ἕῳ ςτρατευμάτων ἁπάντων παρακεκινθμζνων ὑπὸ τοῦ
Σηιμιςκῆ Ῥωμαίων ἀναγορεφεται βαςιλεφσ.
[Bas+Const.7] Καὶ εἷσ μὲν λόγοσ ωζρεται οὕτωσ, ἕτεροσ δζ, ὁ καὶ δοκῶν ἀλθκζςτεροσ, ὡσ πολὺν ὤδινε χρόνον τὴν τῆσ βαςιλείασ ἐπικυμίαν, καὶ οὐ τοςοῦτον
αὐτὸν ὁ ταφτθσ ἔρωσ ἐξζωλεγεν, ὅςον ὁ τῆσ βαςιλίδοσ Θεοωανοῦσ, ἐντυχόντα τε αὐτῇ, ὅτε τῇ βαςιλευοφςῃ διῆγε, καὶ πολλάκισ πρὸσ αὐτὴν
ἐκπζμψαντα τὸν οἰκειότατον ὑπθρζτθν αὐτοῦ Μιχαιλ. τοῦτο γὰρ
καταωωράςασ ὁ Βρίγγασ ὑπόπτωσ διζκειτο πρὸσ αὐτόν. τῆσ τοίνυν
ἀναρριςεωσ αὐτοῦ ωθμιςκείςθσ ἐν Κωνςταντινουπόλει, καὶ τῶν πραγμάτων ἐν ταραχῇ κακεςτϊτων, ὁ τὴν ωροντίδα τῶν ὅλων ἀνεηωςμζνοσ
Ἰωςὴω ἠγωνία καὶ διθπορεῖτο, ὅ τι καὶ δράςειεν, ὅτι μθδὲ τοῖσ πολίταισ
εὔνουσ ἦν διὰ τὸ δυςζντευκτον. κατελκόντοσ οὖν ἐν Χρυςοπόλει μετὰ

παντὸσ τοῦ ςτρατοῦ Νικθωόρου τοῦ Φωκᾶ μετ' εὐωθμιῶν, ἐβουλεφςατο
ὁ Βρίγγασ βαςιλζα τινὰ προβαλζςκαι, διὰ τοφτου οἰόμενοσ τὸν τόνον
ἐκλῦςαι τῆσ ὁρμῆσ τοῦ ςτρατοῦ. τζωσ δὲ τῆσ ἀναρριςεωσ, ὡσ εἴπομεν,
γενομζνθσ τοῦ Φωκᾶ, Βάρδασ μὲν ὁ τοφτου πατιρ (ἔτυχε γὰρ ἐνδθμῶν
τῇ βαςιλίδι) ἱκζτθσ εἰςζρχεται πρὸσ τὴν μεγάλθν ἐκκλθςίαν, Λζων δὲ ὁ
ἐκείνου ἀδελωόσ, καίπερ ωυλαττόμενοσ ἀκριβῶσ, λακὼν ἀπζδρα καὶ τῷ
οἰκείῳ ἡνϊκθ ὁμαίμονι. οὗ γενομζνου παρείκθ τὴν ψυχὴν καὶ ἐν πάςῃ
ἀμθχανίᾳ κατζςτθ ὁ Βρίγγασ. ἦν γὰρ καὶ ἀνεπιτιδειοσ ἐν καιροῖσ
δυςκόλοισ ὄχλον κολακεῦςαι καὶ καταδθμαγωγῆςαι πλῆκοσ. δζον γὰρ
προςθνζςι λόγοισ καὶ κωπευτικοῖσ τὴν τοῦ πλικουσ καταμαλάξαι ὁρμιν,
ὁ δὲ μᾶλλον καὶ ἐξετράχυνε καὶ ἠγρίωςε. πάντων γὰρ ἐν τῇ μεγάλῃ
ςυντρεχόντων ἐκκλθςίᾳ, αὐτὸσ τὸ πλῆκοσ ἐκδειματῶν λόγουσ ἐπαωῆκεν
ὑπερθωάνουσ τε καὶ τραχεῖσ, ‘ἐγϊ’, ωιςασ, ‘καταπαφςω ὑμῶν τὴν
ἰταμότθτα καὶ ἀναιςχυντίαν. ποιιςω γὰρ τὸν τοῦ νομίςματοσ ὠνουμζνουσ ςῖτον ἀποωζρεςκαι ἐν τῷ κόλπῳ.’ οὔπω παρῆλκεν ὁλόκλθροσ
ἡμζρα, ἀω' οὗ τοῦτο εἴρθκε (κυριακὴ γὰρ ἦν, ἐννάτθν ἄγοντοσ τοῦ
Αὐγοφςτου μθνόσ), καὶ τῇ ἑςπζρᾳ τῆσ αὐτῆσ ἡμζρασ Βαςίλειοσ ὁ Κωνςταντίνου τοῦ βαςιλζωσ παρακοιμϊμενοσ, δυςμενὴσ καὶ ἔχκιςτοσ ὢν τῷ
Ἰωςιω, τοῖσ ἑαυτοῦ ωίλοισ καὶ ςυγγενζςι τοὺσ οἰκείουσ μίξασ κεράποντασ
κατὰ πολλὰ μζρθ τῆσ πόλεωσ πζπομωεν εἰσ τοὺσ οἴκουσ τῶν ἀντιπραττόντων αὐτῷ. καὶ ἀπὸ πρϊτθσ ὥρασ τῆσ δευτζρασ ἡμζρασ μζχρισ ἕκτθσ
κατζςτρεψαν καὶ ἐξθδάωιςαν οἰκίασ πλείςτασ τῶν πολιτῶν, ὧν ἐπιςθμοτζρα ἦν ἡ τοῦ Ἰωςιω. οὐ γὰρ μόνον τῶν ἀντιβαίνειν δοκοφντων
ἐμωανῶν καὶ πολιτικῶν ἀνδρῶν, ἀλλὰ καὶ πολλῶν ἄλλων εὐτελεςτζρων,
ὧν οὐκ ἀρικμθτὸν τὸ πλῆκοσ, οἰκίαι κατεςκάωθςαν. ᾧ γάρ ποτε
διαωορὰ μετά τινοσ ἦν, πλῆκοσ ἀτάκτων μεκ' ἑαυτοῦ ἐπαγόμενοσ,
μθδενὸσ κωλφοντοσ, τοῦτον ἠωάνιηε. πολλοὶ δ' ἐν τῇ τοιαφτῃ ἀταξίᾳ
καὶ ἄνκρωποι ἐωονεφκθςαν. ταῦτα δὲ ποιοῦντεσ ἔν τε ταῖσ πλατείαισ τῆσ
πόλεωσ λεωωόροισ ἔν τε ταῖσ ἀγοραῖσ ἔν τε τοῖσ ςτενωποῖσ Νικθωόρον
ἀνευωιμουν καλλίνικον. τοῦτο τὸ ἔργον ἐξάγει μὲν τῆσ μεγάλθσ ἐκκλθςίασ
Βάρδαν τὸν πατζρα τοῦ Φωκᾶ, ωυγάδα οἰκτρὸν καὶ ὅςον οὐδζπω τὸν
κίνδυνον ἐκδεχόμενον, Ἰωςιω τε τὸν παρακοιμϊμενον, τὸν πρὸ τοῦ
μεγάλα ωυςῶντα καὶ ἐπαιρόμενον, εἰσ αὐτὴν ἀντειςάγει ἱκζτθν ἐλεεινὸν
καὶ τὴν ἑαυτοῦ ςωτθρίαν ἀμωίβολον ἔχοντα. οἱ δὲ περὶ τὸν παρακοιμϊμενον Βαςίλειον τριιρεισ καταρτίςαντεσ καὶ τὸν βαςιλικὸν εἰλθωότεσ
δρόμωνα μετὰ παντὸσ τοῦ ςτόλου περαιοῦνται ἐν Χρυςοπόλει, καὶ τὸν
Νικθωόρον ἐκεῖκεν ἀναλαβόμενοι ἄγουςιν εἰσ τὸ Ἕβδομον, αὐτόκεν τε αὐτοί
τε καὶ πᾶσ ὁ δῆμοσ τῆσ πόλεωσ μετ' εὐωθμιῶν καὶ κρότων καὶ ςαλπίγγων
καὶ κυμβάλων δθμοςίασ γενομζνθσ προόδου διὰ τῆσ Χρυςῆσ πόρτθσ
εἰςάγουςιν εἰσ τὴν βαςιλίδα. γενόμενοι δὲ ἐν τῇ μεγάλῃ ἐκκλθςίᾳ Πολφευκτον παρεςκεφαςαν τὸν πατριάρχθν καὶ τῷ βαςιλικῷ αὐτὸν ταινιῶςαι
διαδιματι. ςτζωει οὖν τοῦτον ὁ Πολφευκτοσ ἐν τῷ ἄμβωνι τῆσ τοῦ κεοῦ
μεγάλθσ ἐκκλθςίασ, ἡμζρα δὲ ἦν κυριακι, ἑξκαιδεκάτθν τοῦ Αὐγοφςτου
μθνὸσ ἄγοντοσ, τῆσ ἕκτθσ ἰνδικτιῶνοσ.
[Niceph2.t] <ΝΙΚΗΦΟΡΟ΢ Ο ΦΩΚΑ΢>
[Niceph2.1] Ἀποςτείλασ δὲ τὸν μοναχὸν καὶ ςφγκελλον Ἀντϊνιον τὸν ΢τουδίτθν τὴν Θεοωανὼ τῶν βαςιλείων καταβιβάηει καὶ εἰσ τὰ παλάτια τοῦ
Πετρίου ἐκπζμπει. μετ' ὀλίγον δὲ ἐξόριςτον τίκθςιν ἐν Παωλαγονίᾳ καὶ
τὸν παρακοιμϊμενον Ἰωςὴω καὶ αὖκισ μετ' οὐ πολὺν χρόνον μεταβιβάηει
ἔν τινι μοναςτθρίῳ λεγομζνῳ τοῦ Ἀςθκρῆτισ, ἐν τοῖσ Πυκίοισ. ὃσ ἐπὶ δφο
ὅλουσ ἐκεῖςε ἐνδιατρίψασ ἐνιαυτοὺσ ἀπεβίω. χειροτονεῖ δὲ καὶ Βάρδαν τὸν

ἑαυτοῦ πατζρα καίςαρα.
[Niceph2.2] Σῇ δὲ εἰκάδι τοῦ ΢επτεμβρίου μθνὸσ τὸ προςωπεῖον καὶ τὴν
ςκθνὴν ἀποκζμενοσ ἄγεται νόμιμον γαμετὴν τὴν Θεοωανϊ. τότε δὲ καὶ
κρεῶν ἀπεγεφςατο, πρότερον ἀπεχόμενοσ κρεωδαιςίασ, ἐξ ὅτου Βάρδασ
ὁ ἐκ τῆσ προτζρασ αὐτοῦ γυναικὸσ ἀποτεχκεὶσ αὐτῷ υἱόσ, ἱππαηόμενοσ
ἐν τῷ πεδίῳ καὶ τῷ οἰκείῳ προςπαίηων ἀνεψιῷ τῷ Πλεφςῃ, μετὰ δόρατοσ
βλθκεὶσ ἀκουςίωσ τζκνθκε. τοῦτο δὲ εἴτε ἐγκρατευόμενοσ ἐποίει, εἴτε καὶ
λακεῖν τοὺσ κρατοῦντασ ὑποκρινόμενοσ, μόνοσ ἂν εἰδείθ μετὰ κεὸν ἐκεῖνοσ.
τοῦ γάμου δὲ τελεςκζντοσ ἐν τῇ κατὰ τὸ παλάτιον Νζᾳ ἐκκλθςίᾳ, ἐπείπερ
ἔμελλεν εἴςοδοσ ἐν τῷ κυςιαςτθρίῳ γενζςκαι, τῆσ χειρὸσ κατζχων αὐτὸν
ὁ Πολφευκτοσ καὶ ταῖσ ἱεραῖσ ἐγγίςασ κιγκλίςιν, εἴςειςι μὲν ἐκεῖνοσ εἰσ τὰ
ἄδυτα, ἐκεῖνον δ' ἐξϊκθςεν ὄπιςκεν, ἐπειπὼν μὴ πρότερον ςυγχωρθκιςεςκαι αὐτὸν εἰσ τὸ κυςιατιριον εἰςελκεῖν, πρὶν ἂν δζξθται ἐπιτίμια
δευτερογαμοφντων. ἐλφπθςε δὲ ἐν τοφτῳ τὸν Νικθωόρον, καὶ οὐ διζλιπεν
ἐγκοτῶν αὐτῷ μζχρι τῆσ τελευτῆσ. διεδζδοτο δὲ καὶ λόγοσ ἁπανταχοῦ, ὃσ
οὐ μικρῶσ διετάραξε τὴν ἐκκλθςίαν, ὅτιπερ ὁ Νικθωόροσ ἀπὸ τοῦ ἁγίου
βαπτίςματοσ ἀνάδοχοσ ἐγζνετο τῶν τῆσ Θεοωανοῦσ ἑνὸσ παίδων. ταφτθν
δὲ τὴν ωιμθν ὡσ εὔλογον ἀωορμὴν δεξάμενοσ ὁ Πολφευκτοσ, ἢ χωριςκῆναι
αὐτὸν τῆσ γυναικὸσ ἀπεμάχετο κατὰ τὸν κανόνα, ἢ τῆσ ἐκκλθςίασ
ἀναχωρεῖν. ὃ δὴ καὶ πεποίθκε, τῆσ Θεοωανοῦσ ἐξεχόμενοσ. ςυγκαλεςά[Niceph2.2.20] μενοσ δὲ τοὺσ ἐνδθμοῦντασ ἐπιςκόπουσ ἐν τῇ πόλει καὶ τοὺσ τῆσ ςυγκλιτου λογάδασ, ςκζψιν περὶ τοφτου προζκετο. πάντεσ δὲ οὗτοι τοῦ Κοπρωνφμου εἶναι τὸν νόμον ἔλεγον, καὶ δζον αὐτὸν μὴ ωυλάττεςκαι ἔκρινον.
τοῦτ' ἄρα καὶ λίβελλον ἀωζςεωσ ὑπογράψαντεσ τοφτῳ ἐπιδεδϊκαςιν.
ἔτι δ' ἀναβαλλόμενον τὸν Πολφευκτον κοινωνῆςαι τῷ βαςιλεῖ ὁ καῖςαρ
ἐπλθροωόρθςεν, ὡσ οὐκ ἀνάδοχοσ γζγονεν. ἀλλὰ καὶ ΢τυλιανὸσ ὁ
πρωτοπαπᾶσ τοῦ μεγάλου παλατίου, ἐξ οὗ πρϊτου ἐλζγετο ἡ τοιαφτθ
ωιμθ διαδραμεῖν, ἐνϊπιον ἐλκὼν τῆσ ςυνόδου καὶ τῆσ ςυγκλιτου
ἐξωμόςατο μιτ' ἰδεῖν, μιτε πρόσ τινασ ἀνειπεῖν, ὡσ ἄρα Βάρδασ ἢ
Νικθωόροσ ἀνάδοχοσ γζνοιτο. ὁ δὲ Πολφευκτοσ καίπερ ωανερῶσ ἐπιορκοῦντα εἰδὼσ τὸν ΢τυλιανόν, τὸ τῆσ ςυντεκνίασ ςυγκεχϊρθκεν ἔγκλθμα,
καὶ ὁ πάλαι ἐνιςτάμενοσ δευτερογαμίασ ἐπιτίμια ἐπικεῖναι καὶ τὸ μζγα
τοῦτο παρῆκεν ἁμάρτθμα.
[Niceph2.3] Νικθωόροσ δὲ τῷ πρϊτῳ τῆσ αὐτοῦ βαςιλείασ ἔτει ἐκπζμπει κατὰ
τῶν ἐν ΢ικελίᾳ ΢αρακθνῶν τὸν πατρίκιον Μανουὴλ καὶ νόκον υἱὸν τοῦ
πατραδζλωου αὐτοῦ Λζοντοσ, τοῦ χρθματίςαντοσ δομεςτίκου τῶν ςχολῶν καὶ ἐπὶ Ῥωμανοῦ τοῦ γζροντοσ τυωλωκζντοσ, ςτρατὸν αὐτῷ δοὺσ
καὶ ςτόλον ἀξιόμαχον. ἀδοξίαν γὰρ ἐδόκει προςτρίβεςκαι ἑαυτῷ, εἰ
τοφτου κρατοῦντοσ ἡ Ῥωμαίων βαςιλεία δαςμοωορεῖ τοῖσ ΢αρακθνοῖσ.
[Niceph2.4] Ἀλλ' ἀναγκαῖον εἰπεῖν ἐπιδραμόντασ, τίσ ἡ πρὸσ τοὺσ ΢αρακθνοὺσ δαςμοωορία, καὶ ὅκεν εἴλθωε τὴν ἀρχιν. τῆσ πόλεωσ γὰρ τῶν
΢υρακουςῶν ὑπὸ τῶν ἐν Ἀωρικῇ ΢αρακθνῶν ἁλοφςθσ ἐπὶ τῶν χρόνων
Βαςιλείου τοῦ Μακεδόνοσ, καὶ τὴν ὅλθν ςυνζβθ νῆςον ὑπ' αὐτῶν
καταςχεκῆναι καὶ τὰσ αὐτῆσ πόλεισ καταςκαωῆναι, τῆσ Πανόρμου μόνθσ
περιποιθκείςθσ, ἐξ ἧσ ὡσ ἔκ τινοσ ὁρμθτθρίου ὁρμϊμενοι οἱ Ἀγαρθνοὶ
τὴν ἀντιπζρακεν γῆν ἐπεκτιςαντο. ἐκεῖκζν τε διαπορκμευόμενοι τὰσ
νιςουσ ἐδῄουν ἄχρι Πελοποννιςου, καὶ ὅςον οὔπω προςδόκιμοι παραςτιςεςκαι ἦςαν. ἀμθχανῶν οὖν ὁ βαςιλεὺσ Βαςίλειοσ, καὶ ἄξιον ὑπθρζτθν
ἀναηθτῶν τῆσ τοιαφτθσ ὑπθρεςίασ, τὸν πατρίκιον ἔκρινε Νικθωόρον
καὶ δομζςτικον τῶν ςχολῶν, ἐπωνυμίαν τοῦ Φωκᾶ ωζροντα, ἀπό τινοσ
τῶν προγόνων αὐτοῦ ἀριςτεφςαντοσ. πάπποσ ὁ Νικθωόροσ ἦν τοῦ

βαςιλζωσ Νικθωόρου, ἀνὴρ γενναῖοσ καὶ ςυνετόσ, τὰ πρὸσ κεὸν εὐςεβὴσ
καὶ πρὸσ ἀνκρϊπουσ δίκαιοσ. οὗτοσ μετά τινοσ ςτρατοῦ εἰσ Ἰταλίαν
περαιωκεὶσ ἐντὸσ ὀλίγου τῆσ Ἰταλίασ ἀπιλαςε τοὺσ ΢αρακθνοὺσ καὶ ἐν
΢ικελίᾳ ἡςυχάηειν ἠνάγκαςε. τοφτου τοῦ ἀνδρὸσ καὶ ναὸν λζγεται δομιςαςκαι τοὺσ Ἰταλοὺσ εἰσ μνιμθν ἄλθςτον τῆσ αὐτοῦ ἀρετῆσ, οὐ διὰ τὴν
ἐλευκερίαν μόνθν, ἀλλὰ καὶ δι' ἕτερον ἔργον ἀξιαωιγθτον. οἱ γὰρ
Ῥωμαῖοι ἐν τῷ μζλλειν οἴκαδε ὑποςτρζωειν μετὰ τοῦ ςωῶν ςτρατθγοῦ
πολλοὺσ τῶν Ἰταλῶν καταςχόντεσ ἔςπευδον δοφλουσ εἰσ τὴν περαίαν
διαβιβάηειν. οὗ γνωςκζντοσ μθδὲν ὅλωσ εἰπὼν ὁ Νικθωόροσ, μθδ'
ὑπόνοιάν τινα δεδωκὼσ πρὸ τοῦ ἐν Βρεντθςίῳ γενζςκαι (ἐκεῖκεν γὰρ
ἔμελλον πρὸσ τὴν Ἰλλυρίδα διαπερᾶν), ὡσ ἐκεῖςε ἐγζνοντο, αὐτὸσ δι'
ἑαυτοῦ ἕκαςτον τῶν ςτρατιωτῶν ἐμβιβάηων τοῖσ πλοίοισ περᾶν παρεςκεφαςε καὶ οὕτωσ τοὺσ ἐγχωρίουσ εἴαςε τὴν ἑαυτῶν χϊραν ἀδεῶσ
κατοικεῖν. διετζλεςεν οὖν εἰρθνεφουςα ἡ Ἰταλία μζχρι τῶν χρόνων τοῦ
Πορωυρογεννιτου Κωνςταντίνου καὶ τῆσ αὐτοῦ μθτρόσ. ἐπ' ἐκείνων δὲ
πάλιν κινθκζντεσ οἱ ΢αρακθνοὶ μθδενὸσ κωλφοντοσ τὴν Ἰταλίαν κατζτρεχον. ςυνιδόντεσ οὖν οἱ κρατοῦντεσ, ὡσ οὐχ οἷοί τζ εἰςι πρόσ τε τοὺσ
ἑῴουσ ΢αρακθνοὺσ καὶ πρὸσ τοὺσ ἑςπερίουσ ἀντζχειν, ἤδθ καὶ τῶν Βουλγάρων τὰσ ςπονδὰσ λελυκότων, ςπείςαςκαι ἐγνϊκειςαν μετὰ τῶν
ἐν ΢ικελίᾳ ΢αρακθνῶν. ἐγζνοντο οὖν ςφμωωνα δι' Εὐςτακίου ςτρατθγοῦ
Καλαβρίασ, ἑνὸσ ὄντοσ τῶν βαςιλικῶν καλαμθπόλων, ἐω' ᾧ δαςμὸν
ἐτιςιον δίδοςκαι τοῖσ ΢αρακθνοῖσ χρυςίου χιλιάδασ δφο ἐπὶ εἴκοςι.
[Niceph2.5] Γενομζνων δὲ τῶν ςπονδῶν Ἰωάννθν πατρίκιον τὸν ἐπίκλθν
Μουηάλωνα ςτρατθγὸν τῆσ Καλαβρίασ προὐβάλλοντο, ὃσ ωορτικῶσ
κατάρχων τῶν ἐγχωρίων ὑπ' αὐτῶν ἀπεςωάγθ, προςχωρθςάντων
τῷ ῥθγὶ Λογγιβαρδίασ Δανδοφλωῳ, Ῥωμανοῦ τοῦ γζροντοσ ἄρτι τὰ
ςκῆπτρα κατζχοντοσ Ῥωμαίων. ὑω' οὗ ςυμωζρον ἐνομίςκθ ςτρατιϊτασ
πεμωκῆναι μετὰ νεῶν, τὸ ἀπορραγὲν τῆσ ὁλότθτοσ μζροσ ἐπαναςϊςαςκαι. προεπζμωκθ δὲ Κοςμᾶσ πατρίκιοσ ὁ Θεςςαλονικεφσ, γνϊριμοσ
ὢν τῷ Δανδοφλωῳ. καὶ περαιωκεὶσ οὗτοσ εἰσ Ἰταλίαν καὶ τῷ Δανδοφλωῳ
ςυμμίξασ παρῄνει ἀποςχζςκαι τῆσ χϊρασ Ῥωμαίων καὶ τῷ βαςιλεῖ
ςυμωιλιωκῆναι καὶ ἀντὶ πολεμίου ωίλον αὐτὸν ποιῆςαι καὶ ςφμμαχον.
ἀπαναινομζνου δὲ τοφτου τὸ πρῶτον, ὁ Κοςμᾶσ ἀνὴρ ωρόνιμοσ ὢν καὶ
ςυνετόσ· ‘ἐμοὶ μζν’, εἶπε πρὸσ τὸν Δανδοῦλωον, ‘χρζοσ ἦν τὰ ςωτιρια
ςυμβουλεῦςαι τῷ ωίλῳ. εἰ δὲ αὐτὸσ πειςκῆναί μοι οὐ κζλεισ τὰ λυςιτελῆ ςυμβουλεφοντι, τότε γνϊςῃ τῆσ ἀλθκείασ διαμαρτιςασ κατὰ πολφ,
ὅταν ςεαυτόν τε καὶ τὸ ἔκνοσ ἅπαν μεγίςτοισ ὑποβαλὼν κινδφνοισ ἀπαγορεφςῃσ, μὴ δυνάμενοσ πρὸσ οὕτω μεγάλθν καὶ ἰςχυρὰν ἀντιτάττεςκαι
δυναςτείαν.’ ςυνεὶσ οὖν ὁ Δανδοῦλωοσ τὰ δζοντα ςυμβουλεφειν τὸν
πατρίκιον, ἐδζξατο τὴν παραίνεςιν καὶ ἐςπείςατο, νουκετιςασ καὶ
τοὺσ ἄρχοντασ τῶν ἀποςτάντων κεμάτων τῇ προτζρᾳ προςδραμεῖν
ἀρχῇ καὶ τὸν ςωῶν ἐπιγνῶναι βαςιλζα, ὧν πειςκζντων εἰρινθ βακεῖα
πάλιν κατεῖχε τὰ ἐν Ἰταλίᾳ καὶ Λογγιβαρδίᾳ πράγματα.
[Niceph2.6] Ὁ δὲ τῶν Βουλγάρων ἀρχθγὸσ ΢υμεὼν πολλὰ κατὰ Ῥωμαίων
ςτιςασ τρόπαια καὶ ωρονθματιςκεὶσ ἐπὶ τοφτοισ καὶ τὴν Ῥωμαίων ὠνειροπόλει βαςιλείαν. τοίνυν πρὸσ Φατλοῦν τὸν δυνάςτθν τῶν Ἄωρων
ἐκπζμψασ προετρζπετο ςτόλον κατὰ τῆσ βαςιλίδοσ ἀναγαγεῖν, ὑπιςχνεῖτο δὲ καὶ αὐτὸσ διὰ Θρᾴκθσ ἐλκεῖν βαρὺν ςτρατὸν ἐπαγόμενοσ, καὶ
γενομζνων ὑω' ἓν τῶν ςτρατευμάτων διά τε γῆσ καὶ καλάςςθσ ἐκπολιορκῆςαι τὴν βαςιλεφουςαν, καὶ τὸν ταφτθσ πλοῦτον ἐπ' ἴςθσ διανείμαςκαι, καὶ αὐτὸν μὲν ἐπ' οἴκου ὑπονοςτῆςαι, τοῦτον δὲ τῇ Κωνςταντι-

νουπόλει καταλιπεῖν. ἔλακον οὖν οἱ Βοφλγαροι πρὸσ τὴν Ἀωρικὴν
ἀποπλεφςαντεσ, καὶ δόξαντοσ τοῦ ΢υμεὼν ὠωζλιμα παραινεῖν εἰλιωαςί
τινασ ΢αρακθνοὺσ ἐλλογίμουσ, ὥςτε ἐμπεδῶςαι τὰ δεδογμζνα. ἐν τῷ
ὑποςτρζωειν δὲ περιπίπτουςι τοῖσ Καλαβροῖσ καὶ πρὸσ τὸ Βυηάντιον
ἀναπζμπονται μετὰ τῶν ΢αρακθνῶν. οὓσ ἰδὼν ὁ βαςιλεφσ (Ῥωμανὸσ
δὲ ἦν ὁ γζρων) καὶ τὴν κοινοπραγίαν μακὼν ἀκριβῶσ, καὶ ὡσ, εἰ τοῦτο
γζνθται, κατανοιςασ οὐ μικραῖσ ωροντίςιν ὑποπεςεῖται, δεῖν ᾠικθ μεγαλοωροςφνῃ καὶ εὐεργεςίᾳ τοὺσ ΢αρακθνοὺσ ἀναχαιτίςαι τῆσ παροφςθσ
ὁρμῆσ. τοὺσ μὲν οὖν Βουλγάρουσ ἔκετο ἐν ωυλακῇ, δϊροισ δὲ τοὺσ
΢αρακθνοὺσ ἁδροῖσ ωιλοτιμθςάμενοσ, ἔτι δὲ καὶ ξζνια τῷ αὐτῶν ἐκπζμψασ δεςπότῃ πολφτιμα, ἀπακεῖσ κακῶν ἐξαπζςτειλε, ωράηειν εἰπὼν τῷ
κυρίῳ αὐτῶν, ὡσ οὕτωσ ἀμείβειν οἴδαςιν οἱ βαςιλεῖσ Ῥωμαίων τοὺσ
ἑαυτῶν πολεμίουσ. ἀπελογίςατο δὲ καὶ περὶ τῆσ ἐτθςίου δαςμοωορίασ,
ὡσ οὐκ ἀναβολῇ τοφτου καὶ ὑπερκζςει ὑςτζρθςεν, ἀλλὰ διὰ τὴν ἐπικρατοῦςαν τθνικαῦτα κατὰ τὸν τόπον ταραχιν. ἐπαναδραμόντων
οὖν πρὸσ τὸν οἰκεῖον δυνάςτθν τῶν ΢αρακθνῶν, καὶ ἅ τε πάκοιεν πρὸσ
τοῦ βαςιλζωσ διθγθςαμζνων καὶ τὰσ εἰσ αὐτοὺσ ωιλοωροςφνασ ἐξυμνθςάντων, ἀποδεδωκότων δὲ καὶ ἅπερ ἐπιγοντο πρὸσ ἐκεῖνον δῶρα, ἡςκεὶσ
ὁ Φατλοὺμ ἐπὶ πᾶςιν, οἷσ ἤκουςε, τῶν τε ὀωειλομζνων αὐτῷ ωόρων τὰ
ἡμίςθ Ῥωμαίοισ ἐχαρίςατο καὶ ἀπὸ τῶν εἴκοςι καὶ δφο χιλιάδων τὰσ
ἕνδεκα ἐκκζκοωεν. ἐδίδοντο οὖν ἐξ ἐκείνου μζχρι τῆσ τοῦ Νικθωόρου ἀναρ[Niceph2.6.30] ριςεωσ τοῖσ ΢αρακθνοῖσ ταῦτα. ἀλλὰ ςωωρονοφντων μὲν ἀρχόντων
καὶ δικαίων τῆσ χϊρασ τυγχανοφςθσ, αὐτοί τε οἱ ἀρχόμενοι ἄλυπον
ἦγον ηωιν, καὶ ὁ δαςμὸσ ἀπεδίδοτο τοῖσ ΢αρακθνοῖσ ἀπραγμόνωσ·
ὁπθνίκα δ' ἡ ἀρχὴ ἀδίκοισ καὶ πλεονζκταισ ἐνεπιςτεφετο, καὶ τὸ ὑπικοον ἐκακοῦτο καὶ αἱ πρὸσ τοὺσ ΢αρακθνοὺσ ςπονδαὶ διεςείοντο. καὶ
γὰρ δὴ παρὰ τοῦ Πορωυρογεννιτου ὁ Κρινίτθσ Χάλδοσ τῆσ Καλαβρίασ
γενόμενοσ ςτρατθγὸσ τοὺσ ἐν Ἀωρικῇ καὶ ΢ικελίᾳ ΢αρακθνοὺσ μζλλοντασ
ἄρδθν ὑπὸ τοῦ λιμοῦ καὶ τοῦ πολζμου τῶν ἐν Κυρινῃ ΢αρακθνῶν ἀπολωλζναι, δι' οἰκείαν πλεονεξίαν ἀνεκτιςατο καὶ τοὺσ ὑπὸ χεῖρα οὐ
μετρίωσ ἐκάκωςε. πάςασ γὰρ τὰσ πρὸσ τὸ ηῆν ἀωορμὰσ εὐϊνωσ ἀπὸ τῶν
ἐγχωρίων ὠνοφμενοσ, πολλοῦ τοῖσ ΢αρακθνοῖσ ἐπίπραςκεν, ἀπραγμόνωσ παρζχουςι τὰσ τιμὰσ τῷ εὐπόρωσ ἔχειν χρυςίου διὰ τὴν ἐκ τοῦ
λιμοῦ καὶ τῶν πολεμίων ςτενοχωρίαν. πλὴν ὁ μὲν Κρινίτθσ ὑπὸ τοῦ
Κωνςταντίνου παραλυκεὶσ τῆσ ἀρχῆσ τά τε χριματα ἀωῃρζκθ μετ'
αἰςχφνθσ καὶ καταγθράςασ ἀπζκανε. κατὰ δὲ τὸν τοῦ πολζμου καιρὸν
ωυγάδασ Καρχθδονίουσ αὐτομολιςαντασ οἱ Ῥωμαῖοι ἐδζξαντο, οὓσ οὐδαμῶσ ἀπῄτουν οἱ Καρχθδόνιοι. μᾶλλον μὲν οὖν καὶ τὸν ἐτιςιον δαςμὸν
ςυνεχϊρουν, μι πωσ δεδοικότεσ κωλφςωςιν οἱ Ῥωμαῖοι ςκανδαλιςκζντεσ τὴν τῶν ἐπιτθδείων ὠνὴν καὶ κινδυνεφςωςιν οὗτοι διαωκαρῆναι
λιμῷ. ὕςτερον δὲ τοῦ πολζμου διαλυκζντοσ τοφσ τε αὐτομόλουσ ἐηιτουν
καὶ τὴν δαςμοωορίαν. μθδενὸσ δὲ προςζχοντοσ αὐτοῖσ διζλυςαν τὴν
εἰρινθν, καὶ περαιοφμενοι κακ' ἑκάςτθν τὴν Καλαβρίαν ἐδῄουν.
[Niceph2.7] Κωνςταντῖνοσ τοίνυν ὁ βαςιλεὺσ μὴ κελιςασ, ὥςπερ ὁ πενκερὸσ
αὐτοῦ, μειλιχίωσ ὑπελκεῖν τοὺσ ΢αρακθνοὺσ καὶ τὴν εἰρινθν ἀνανεϊςαςκαι, ἀλλὰ πολζμῳ μᾶλλον κρῖναι τὰ πράγματα διανοθκείσ, δφναμιν
ἀξιόμαχον ςυναγείρασ καὶ ἄρχοντα ἐπιςτιςασ αὐτῇ τὸν πατρίκιον
Μαλακθνὸν εἰσ Καλαβρίαν ἀπζςτειλεν, ἑνωκῆναι κελεφςασ τῷ ςτρατθγῷ τῆσ χϊρασ (Παςχάλιοσ δ' οὗτοσ ἦν, ὁ πρὸ μικροῦ μνθμονευκείσ) καὶ
κοινῇ μετ' αὐτοῦ ἀναδζξαςκαι τὸν παρὰ τῶν Καρχθδονίων καὶ ΢ικελῶν ἐπιςειόμενον πόλεμον. ἐπζςτθςε δὲ καὶ τῷ πεμωκζντι ςτόλῳ τὸν

Μακροϊωάννθν. οἵτινεσ κατὰ χϊραν γενόμενοι μυρία ἔδρων εἰσ τοὺσ
αὐτόχκονασ κακά, πλεονεκτοῦντεσ καὶ ἄλλα ποιοῦντεσ, ἃ καὶ αὐτοὶ ἂν
ὤκνθςαν οἱ πολζμιοι. ταῦτα πυκόμενοσ ὁ τῶν ΢αρακθνῶν ἀμθρᾶσ
Ἀβουλχαρζ (ἤδθ γὰρ ὁ Φατλοὺμ ἐτεκνικει) καὶ τοὺσ ἑαυτοῦ παρακαρρφνασ καὶ μὴ ωοβθκῆναι παραινζςασ ςτρατὸν τοιαῦτα εἰσ τοὺσ οἰκείουσ
ἐνδεικνφμενον τὰ κακά, πόλεμον ὑπαντιάςασ ςυνίςτθςι κραταιὸν καὶ
νίκθν ἤρατο ἀρίςτθν τε καὶ καλλίςτθν. μικροῦ γὰρ ἑάλωςαν καὶ οἱ
ςτρατθγοὶ ηωγρίαι.
[Niceph2.8] Μετὰ δὲ τοῦτο Κωνςταντῖνοσ ὁ βαςιλεὺσ Ἰωάννθν ἀςθκρῆτισ,
τὸν τὴν ἐπωνυμίαν Πιλάτον, περὶ εἰρινθσ ἐκπζμπει διαλεξόμενον τοῖσ
΢αρακθνοῖσ. εἰωκότεσ δ' οὗτοι μὴ ταῖσ νίκαισ ἐπαίρεςκαι, ἀλλὰ τὴν
εἰρινθν καὶ κρατοῦντεσ ἀςπάηεςκαι, προκφμωσ ὑπικουςαν καὶ ἐπί τινα
χρόνον εἰρινθν ἔκεντο. τοφτου δὲ διερρυθκότοσ πάλιν διαπερῶντεσ
ἐλεθλάτουν τοὺσ Καλαβροφσ. καὶ πάλιν ὁ Κωνςταντῖνοσ δφναμιν κατ'
αὐτῶν καὶ ναυτικὴν ἐκπζμπει καὶ πεηικιν. ἦρχον δὲ τῆσ μὲν ναυτικῆσ
δυνάμεωσ ὁ τὴν ἐπωνυμίαν Κραμβζασ καὶ ὁ Μωρολζων, ἐςτρατιγει δὲ
τῶν πεηῶν ὁ πατρίκιοσ Μαριανὸσ ὁ Ἀργυρόσ. γενόμενοι δ' ἐν Ἱδροῦντι
καὶ τὰσ ναῦσ νεωλκιςαντεσ θὐτρεπίηοντο πρὸσ τὸν εἰσ ΢ικελίαν ἀπόπλουν. οἱ δὲ ΢αρακθνοὶ τῇ ωιμῃ διαταραχκζντεσ (ἐπίςταται γὰρ αὕτθ
τὰ μικρὰ μεγεκφνειν καὶ τὰ πράγματα πρὸσ τὸ ωοβερϊτερον ἐξαγγζλλειν) καὶ μι τι πάκωςι δείςαντεσ διὰ τὸ αἰωνιδίωσ αὐτοῖσ ἀπαραςκεφοισ
γειτονῆςαι τοὺσ πολεμίουσ, Πανικῷ δείματι ςυςχεκζντεσ καὶ τὸ ἑαυτῶν
καταλιπόντεσ ςτρατόπεδον ἔωυγον ἐκ τοῦ Ῥθγίου καὶ πρὸσ τὴν ΢ικελίαν ἐπεραιϊκθςαν. ἐν δὲ τῷ πρὸσ Πάνορμον ἀποπλεῖν βαρυτάτῳ
χειμῶνι περιπεςόντεσ, καὶ τῶν ςκαωῶν ὑπὸ τοῦ κλφδωνοσ ςυντριβζντων, μᾶλλον δὲ ὑπὸ Χριςτοῦ τοῦ κεοῦ τοῦ παρ' αὐτῶν βλαςωθμουμζνου, διολϊλαςιν ἅπαντεσ. ςπζνδονται τοίνυν τοῖσ Ῥωμαίοισ, καὶ
διετθρικθ τὰ τῆσ εἰρινθσ μζχρι τῆσ ἀναρριςεωσ τοῦ Φωκᾶ.
[Niceph2.9] Ἄρτι δ' οὗτοσ ἀναγορευκεὶσ βαςιλεφσ, πζρα δεινῶν ἡγθςάμενοσ
δαςμοωορῆςαι ΢αρακθνοῖσ, τὸν Μανουιλ, ὡσ εἴπομεν, ἀποςτζλλει μετὰ
δυνάμεωσ κατ' αὐτῶν. οὗτοσ δὲ νζαν ἄγων τὴν ἡλικίαν καὶ ςτρατιϊταισ κατατετάχκαι, οὐ μιν γε καὶ ςτρατθγεῖν ἄξιοσ ὤν, ὑπάρχων δὲ
καὶ πολλοῖσ πάκεςιν ἄλλοισ κατάςχετοσ καὶ μθδὲ τῶν τὰ κρείττω ςυμβουλευόντων ἐπιςτρεωόμενοσ, ἔν τιςι τόποισ τραχζςι τε καὶ δυςβάτοισ
τῆσ ΢ικελίασ μετὰ παντὸσ ἀποκλειςκεὶσ τοῦ ςτρατοῦ παραδίδοται
πανωλεκρίᾳ. ἑάλω δὲ ηωγρίασ καὶ Νικιτασ πατρίκιοσ καὶ τοῦ ςτόλου
δρουγγάριοσ ὁ εὐνοῦχοσ καὶ εἰσ Ἀωρικὴν δζςμιοσ πζμπεται. καὶ ὁ μὲν
Μανουὴλ τοιαφτθσ ἔτυχε τῆσ καταςτροωῆσ, παραίτιοσ ἀπωλείασ γενόμενοσ καὶ παντὶ τῷ ςτρατῷ.
[Niceph2.10] Ὁ δὲ βαςιλεὺσ ἐν τοφτῳ τῷ χρόνῳ ἐκπζμπει κατὰ Κιλικίασ
Ἰωάννθν μάγιςτρον καὶ δομζςτικον τῶν ςχολῶν τῆσ ἀνατολῆσ ἤδθ
προβεβλθμζνον, τὸν Σηιμιςκιν. γενόμενοσ δ' οὗτοσ πρὸσ πόλιν Ἄδαναν
καὶ πλῆκοσ καταλαβὼν ἐπιλζκτων Ἀγαρθνῶν ςυνειλεγμζνων ἐκ πάςθσ
τῆσ Κιλικίασ, ςυμπλζκεται τοφτῳ καὶ τρζπεται κατὰ κράτοσ. οἱ μὲν
οὖν ἄλλοι τῶν Ἀγαρθνῶν νόμῳ πολζμου κατεκόπθςαν· μζροσ δὲ τοῦ
ςτρατοῦ ὡςεὶ πεντακιςχίλιοι τὸν ἀρικμὸν ὄντεσ ωεφγουςιν εἴσ τινα
λόωον δφςβατον καὶ ἀπόκρθμνον, πεηοί, τοὺσ ἵππουσ ἀποβάντεσ, καὶ
τῇ τοῦ τόπου καρριςαντεσ εὐκαιρίᾳ εὐρϊςτωσ τοὺσ ἐπιόντασ ἠμφνοντο.
οὓσ καὶ περιςτοιχίςασ ὁ Ἰωάννθσ, ὅτι μὴ μεκ' ἵππων οἷόσ τε ἧν αὐτοῖσ
ςυμβαλεῖν, πεηεῦςαι προςτάξασ τοὺσ ςτρατιϊτασ ἄνειςι μετ' αὐτῶν
πεηὸσ καὶ αὐτόσ. καὶ καταγωνιςάμενοσ πάντασ ἀπζςωαξε, νῶτα μθδενὸσ

δεδωκότοσ, ὡσ ῥεῦςαι διὰ τοῦ πρανοῦσ εἰσ τὸ πεδίον τὸ αἷμα ποταμθδόν, καὶ ἀπὸ τοφτου τοῦ ςυμπτϊματοσ κλθκῆναι τὸν βουνὸν βουνὸν
αἵματοσ. τοῦτο τὸ ἔργον ἐπὶ πλζον ἐξῆρε τὸ ὄνομα τοῦ Ἰωάννου καὶ
τοῖσ ΢αρακθνοῖσ τελείασ καταςτροωῆσ γζγονεν αἴτιον.
[Niceph2.11] Ὁ δὲ Νικθωόροσ κατὰ τὸ δεφτερον ἔτοσ τῆσ αὐτοῦ βαςιλείασ,
ἐν μθνὶ Ἰουλίῳ, ἰνδικτιῶνοσ ἑβδόμθσ, ἔξειςι κατὰ Κιλικίασ ςὺν βαρεῖ
ςτρατῷ Ῥωμαίων καὶ ςυμμάχων Ἰβιρων καὶ Ἀρμενίων, ἔχων Θεοωανὼ τὴν γαμετὴν ςὺν τοῖσ τζκνοισ αὐτῆσ. ἐκείνθν μὲν οὖν ἔξωκεν τῆσ
Κιλικίασ ἔν τινι ωρουρίῳ καταλιμπάνει, Δριηίῳ προςαγορευομζνῳ, αὐτὸσ
δ' εἰςελκὼν εἰσ Κιλικίαν Ἀνάβαρηαν καὶ Ῥωςςὸν καὶ Ἄδαναν τὰσ
πόλεισ καὶ ἕτερα οὐκ ὀλίγα ωροφρια κατεςτρζψατο. ἐπὶ δὲ Σαρςὸν καὶ
τὴν Μόψου ἑςτίαν ἀπελκεῖν οὐκ ἐκάρρθςε, χειμῶνοσ ἤδθ καταλαβόντοσ. καὶ ςτρατὸν τὸν ἀποχρῶντα καταλιπὼν ἐκεῖςε ἔξειςιν ἐν Καππαδοκίᾳ παραχειμάςων.
[Niceph2.12] Ἦροσ δὲ ἀρχομζνου πάλιν εἰςῆλκεν ἐν Κιλικίᾳ, καὶ διχῇ διελὼν
τὰ ςτρατεφματα τὴν μὲν Σαρςὸν πολιορκεῖν ἀωῆκε Λζοντα τὸν ἀδελωόν, αὐτὸσ δὲ τὸ λοιπὸν ἀράμενοσ τῆσ ςτρατιᾶσ τῇ Μόψου ἑςτίᾳ προςζςχεν. ἐνεργῷ δὲ χρθςάμενοσ τῇ πολιορκίᾳ, ἔχων δὲ καὶ τὸν λιμὸν
ἐπαριγοντα, παραλαμβάνει τὸ ἓν μζροσ τῆσ πόλεωσ. τζμνεται γὰρ ἡ
πόλισ αὕτθ μζςον τῷ ΢άρῳ ποταμῷ, ὡσ δοκεῖν δφο πόλεισ εἶναι. τοῦ
ἑνὸσ οὖν, ὡσ εἴρθται, μζρουσ ἁλόντοσ ἐπὶ τὸ ἕτερον οἱ ΢αρακθνοὶ καταωεφγουςι, τὸ ἑαλωκὸσ πανταχόκεν ὑωάψαντεσ. ςωοδρότερον δὲ χρθςαμζνου τοῦ βαςιλζωσ τῇ πολιορκίᾳ, ἑάλω καὶ τὸ ἕτερον μζροσ, μθδενὸσ
ἐκεῖκεν διαωυγόντοσ. ὁ δὲ τὴν Σαρςὸν παρακακιμενοσ Λζων ὁ τοῦ βαςι[Niceph2.12.11] λζωσ ἀδελωόσ, ἐπὶ χορτολογίαν καὶ ςυλλογὴν τῶν ἐπιτθδείων μζροσ
ἀποςτείλασ τῆσ ςτρατιᾶσ ἔξαρχον ἐχοφςθσ τὸν Μοναςτθριϊτθν ἠτφχθςεν. ἀωυλάκτωσ γὰρ διαςκεδαςκζντασ τοὺσ προνομεφοντασ νυκτὸσ οἱ
Σαρςεῖσ ἐξελκόντεσ, ὡσ μθδενὶ ςυναίςκθςιν τῆσ ἐξόδου παρεςχθκζναι,
ἐπιτίκενται διεςπαρμζνοισ αὐτοῖσ καὶ οὐκ ὀλίγουσ διζωκειραν, ἐν οἷσ
ἧν καὶ ὁ Μοναςτθριϊτθσ αὐτόσ. τὴν δὲ τῆσ Μόψου ἑςτίασ ἅλωςιν οἱ
Σαρςεῖσ ἐγνωκότεσ, πιεηόμενοι δὲ καὶ τῇ πολιορκίᾳ καὶ τῷ λιμῷ, διεπρεςβεφςαντο πρὸσ τὸν Λζοντα, ἐπικαλοφμενοι τὸν βαςιλζα καὶ λιπαροῦντεσ ἀπακεῖσ κακῶν ἀωεκῆναι καὶ τὴν ἑαυτῶν παραδεδωκζναι πόλιν.
ὁ δὲ ῥθτόν τι ωορτίον ἕκαςτον ἀωεὶσ ἀποωζρεςκαι, τὸν ἄλλον ἅπαντα
πλοῦτον κατζςχε τῆσ πόλεωσ.
[Niceph2.13] Μετὰ δὲ τρεῖσ ἡμζρασ τοῦ τὴν πόλιν ἁλῶναι ςτόλοσ μζγιςτοσ
ἐξ Αἰγφπτου βοθκιςων τῇ Σαρςῷ παρεγζνετο, πλιρθσ ὑπάρχων
ςίτου καὶ τῶν ἄλλων τῶν πρὸσ τὸ ηῆν ἀναγκαίων. οὐ ςυνεχωρικθ
δὲ προςςχεῖν τῇ γῇ, οὐδ' ἀποβῆναι παρὰ τῶν ὑπὸ τοῦ βαςιλζωσ
ταχκζντων τὴν παραλίαν τθρεῖν ςτρατιωτῶν. καὶ μὴ ἔχοντεσ, ὅ τι
χριςονται τοῖσ παροῦςιν ὑπζςτρεψαν, ναυαγίοισ μεγάλοισ περιπεςόντεσ ἀπό τε ἀνζμων ἀταξίασ καὶ τῆσ ἐπικζςεωσ τῶν τοῦ βαςιλζωσ πολεμικῶν πλοίων.
[Niceph2.14] Δῃϊςασ δὲ καὶ τεωρϊςασ καὶ τὰσ λοιπὰσ πόλεισ τῆσ Κιλικίασ
τῷ Ὀκτωβρίῳ μθνί, τῆσ ἐννάτθσ ἰνδικτιῶνοσ, ὑπζςτρεψεν εἰσ Κωνςταντινοφπολιν, ἔχων μεκ' ἑαυτοῦ καὶ τὰσ τῆσ Σαρςοῦ πφλασ καὶ τὰσ τῆσ
Μόψου ἑςτίασ, ἃσ καὶ χρυςῷ καταςτίξασ ἔξωκεν ἀνάκθμα τῇ βαςιλίδι
διεκόμιςε, τὰσ μὲν κατὰ τὴν ἀκρόπολιν ςτιςασ, τὰσ δὲ κατὰ τὸ τῆσ
Χρυςῆσ πόρτθσ τεῖχοσ. διεκόμιςε δὲ καὶ τῷ κεῷ δῶρον καὶ δεκάτθν
τῆσ ἑαυτοῦ ςτρατιᾶσ τοὺσ αἰχμαλωτευκζντασ τιμίουσ ςταυροφσ, ὁπθνίκα δομζςτικοσ τῶν ςχολῶν ὢν ὁ ΢τυπειϊτθσ καὶ τὴν Σαρςὸν παρα-

κακιμενοσ παντελεῖ πανωλεκρίᾳ τῇ οἰκείᾳ ἀβουλίᾳ κακυπζβαλε τὰ
ςτρατεφματα· οὓσ δὴ καὶ τῷ πανςζπτῳ τεμζνει τῆσ τοῦ κεοῦ λόγου
ςοωίασ ἀνζκετο.
[Niceph2.15] Σῷ δὲ αὐτῷ δευτζρῳ τῆσ αὐτοῦ βαςιλείασ χρόνῳ ὁ Νικθωόροσ
καὶ πᾶςαν τὴν νῆςον Κφπρον τῇ τῶν Ῥωμαίων προςιγαγεν ἐπικρατείᾳ, τοὺσ Ἀγαρθνοὺσ ἀπελάςασ ἐκεῖκεν διὰ Νικιτα πατρικίου καὶ
ςτρατθγοῦ τοῦ Χαλκοφτηθ. τῷ δὲ τρίτῳ ἔτει τῆσ βαςιλείασ αὐτοῦ,
ἔαροσ ἐπιςτάντοσ, πάλιν εἰςβολὴν ἐποιιςατο κατὰ ΢υρίασ ὁ βαςιλεφσ.
καὶ γενόμενοσ κατὰ τὴν Ἀντιόχειαν, ταφτῃ μὲν οὐ προςζβαλεν, ἐλπίςασ
μθδὲ τὴν ἀκοὴν αὐτοῦ ὑποςτιςεςκαι τοὺσ Ἀντιοχεῖσ ἐκπεπλθγμζνουσ
τὰ εἰσ τὰσ πόλεισ τῆσ Κιλικίασ ςυμβεβθκότα. ἀλλὰ παρελκὼν αὐτὴν εἰσ
τὰ ἐνδότερα μζρθ τῆσ ΢υρίασ ἐχϊρθςε, καὶ πόλεισ πολλὰσ καὶ χϊρασ
καταςτρεψάμενοσ πρὸσ τῷ Λιβάνῳ κειμζνασ καὶ τῇ παραλίᾳ τῷ Δεκεμβρίῳ μθνὶ ὑπζςτρεψεν. εὐςκενῶσ δὲ τῶν Ἀντιοχζων προςδεχομζνων
τὸν πόλεμον διὰ τὸ πλεῖςτον λαὸν ἐκ τῆσ περιοικίδοσ εἰςελκεῖν εἰσ τὴν
πόλιν ἐπὶ βοθκείᾳ, ἐπιλελοιπότων δὲ καὶ τῶν ἀναγκαίων τῷ Ῥωμαϊκῷ
ςτρατῷ, γενζςκαι δὲ καὶ τζλμα ἀδιεξίτθτον ἐκ τοῦ πολὺν ὄμβρον οὐρανόκεν καταρραγῆναι, ὑπεχϊρθςεν ἄπρακτοσ καὶ τὴν βαςιλίδα κατζλαβε, ωζρων μεκ' ἑαυτοῦ καὶ τὸν ἔχοντα ἀχειρότευκτον ἐκτφπωμα τῆσ
μορωῆσ τοῦ Χριςτοῦ καὶ κεοῦ ἡμῶν κζραμον, ὃν εὗρεν ἐν Ἱεραπόλει,
ταφτθν πεπορκθκϊσ, καὶ τῶν τριχῶν τοῦ βαπτιςτοῦ Ἰωάννου βόςτρυχον ἕνα πεπιλθμζνον αἵματι.
[Niceph2.16] Σοιοῦτοσ δ' ὢν ὁ Νικθωόροσ καὶ τοιαφταισ χρθςάμενοσ ςτρατθγίαισ καὶ ἐπὶ τοςοῦτον τὰ Ῥωμαίων αὐξιςασ πράγματα (κατζςχε γὰρ
πλζον τῶν ἑκατὸν πόλεισ καὶ ωροφρια Κιλικίασ τε καὶ ΢υρίασ καὶ Φοινίκθσ Λιβανιςίασ, ὧν μζγιςτα καὶ ἐπιςθμότερα ἡ Ἀνάηαρβοσ καὶ ἡ
Ἄδανα, ἡ Μόψου ἑςτία, ἡ Σαρςόσ, τὸ Παγράσ, τὸ ΢υννζωιον, ἡ Λαοδίκεια, τὸ Χάλεπ, ἔκετο δὲ καὶ ὑποωόρουσ τιν τε ἐν Φοινίκῃ Σρίπολιν
καὶ τὴν Δαμαςκόν) ὅμωσ μιςθτὸσ ἐγζνετο παρὰ παντὸσ ἀνκρϊπου, καὶ
πάντεσ ἐδίψων τὴν τοφτου κεάςαςκαι καταςτροωιν. τὰσ δὲ αἰτίασ
ἀπαρικμιςει ὁ λόγοσ ἐν καιρῷ τῷ προςικοντι.
[Niceph2.17] Ὑποςτρζωων δ' ὁ Νικθωόροσ ἐξ Ἀντιοχείασ πρὸσ τὴν βαςιλίδα,
ἐν τῷ διζρχεςκαι τὸν Σαῦρον, ὃ Μαῦρον ὄροσ ἐπιχωρίωσ λζγεται,
ωροφριον κατὰ τὸ μζςον τοῦ ὄρουσ δομθςάμενοσ ἔν τινι λόωῳ ἐρυμνοτάτῳ, Μιχαὴλ τὸν Βοφρτηθν πατρίκιον τιμιςασ ἐν τῷ ωρουρίῳ κατζλιπε, ςτρατθγὸν ὀνομάςασ τοῦτον τοῦ Μαφρου ὄρουσ, ἐπιςκιψασ
προςμζνειν ἀγρφπνωσ καὶ τοὺσ Ἀντιοχεῖσ πάςῃ μθχανῇ κωλφειν ἐξιζναι
καὶ τὰ πρὸσ ηωὴν εἰςκομίηεςκαι ἐπιτιδεια. κατζλιπε δὲ καὶ Πζτρον
ἕνα τῶν ἑαυτοῦ εὐνοφχων, δοῦλον ὑπάρχοντα, δραςτιριον ἄνκρωπον,
ὃν δὴ καὶ ςτρατοπεδάρχθν πεποίθκεν ἐν Κιλικίᾳ, εἰσ παραχειμαςίαν
τὸν ςτρατὸν διαςκορπίςαι κελεφςασ καὶ τὴν αὐτοῦ μζνειν εἰσ τοὐπιὸν
ἔτοσ ἔλευςιν. ἐλζγετο δ', ὅτι δυνάμενοσ ἐξ ἐωόδου ἑλεῖν τὴν Ἀντιόχειαν
ὁ βαςιλεὺσ οὐκ ἠκζλθςεν, ἀλλ' ἐξεπίτθδεσ παρεῖλκε καὶ παρεβίβαηε τὴν
ταφτθσ κατάςχεςιν, δεδιὼσ τὸν ωθμιηόμενον λόγον. καὶ γὰρ δὴ καὶ ἐν
τοῖσ ἁπάντων ἐωζρετο ςτόμαςιν, ὡσ ἅμα τῇ ἁλϊςει τῆσ πόλεωσ Ἀντιοχείασ καὶ ὁ βαςιλεὺσ τεκνιξεται. ἀμζλει καὶ τῷ τοιοφτῳ λόγῳ δειλαινόμενοσ οὔτ' αὐτὸσ προςεπζλαςε τῇ Ἀντιοχείᾳ, καὶ τῷ Πζτρῳ δὲ καὶ τῷ
Βοφρτηῃ παριγγειλε μθδεμίαν προςβολὴν ποιιςαςκαι κατ' αὐτῆσ.
ἀλλ' ἐκεῖνοσ μὲν ταῦτα καταςτθςάμενοσ, ὡσ εἴπομεν, εἴςειςιν εἰσ τὴν
βαςιλεφουςαν. ὁ Βοφρτηθσ δὲ τῇ Ἀντιοχείᾳ γειτονῶν καὶ κλζοσ
ἑαυτῷ ἄςβεςτον περιποιιςαςκαι ἱμειρόμενοσ, μικρὰ ωροντίςασ τῶν τοῦ

βαςιλζωσ ὑποκθκῶν, νφκτωρ καὶ μεκ' ἡμζραν ἐςκζπτετο, εἴ πωσ δυνθκείθ καταςχεῖν τὴν πόλιν. ἀπῄει οὖν ςυνεχῶσ καὶ λόγουσ μετὰ τῶν
Ἀντιοχζων ἐκίνει ςυμβατικοφσ. ἀλαηονευομζνων δ' ἐκείνων καὶ τὰσ
ςυμβάςεισ διωκουμζνων, ἔλακεν ἐκεῖνοσ ωιλιωκῆναί τινι τῶν ΢αρακθνῶν
(Αὔλαξ οὗτοσ ἦν), ὃν ὑποκλζψασ δϊροισ καὶ ὑποςχζςεςιν ἴςχυςε λαβεῖν
τὸ μζτρον ἑνὸσ τῶν πρὸσ δφςιν τῆσ Ἀντιοχείασ πφργων Κάλλα τοὔνομα. καὶ μετὰ τοφτου τεκτθνάμενοσ κλίμακασ πρὸσ τὸ ἄκρον ἐξικνουμζνασ τοῦ πφργου, νφκτα τε ἀωεγγῆ ἐπιτθριςασ καὶ ἔπομβρον, ἔλακε
τὰσ κλίμακασ προςερείςασ τῷ τείχει. καὶ ἀναβὰσ μετὰ τριακοςίων τῶν
ὑπ' αὐτὸν τοὺσ μὲν ωφλακασ ἀποςωάττει τοῦ πφργου, ἔτι δὲ καὶ τοῦ
γειτονοῦντοσ αὐτῷ. καὶ μετὰ τῶν τριακοςίων τοὺσ δφο τοφτουσ πφργουσ
κατεςχθκὼσ ἄγγελον εὐκζωσ ἐκπζμπει πρὸσ τὸν ςτρατοπεδάρχθν, μθνφων ἐπιταχῦναι καὶ ἐλκεῖν μετὰ παντὸσ τοῦ ςτρατοῦ, ὡσ τῆσ πόλεωσ
ἤδθ καταςχεκείςθσ. ὁ δὲ Πζτροσ τὰσ ἀγγελίασ δεξάμενοσ ὤκνει καὶ
ἀνεδφετο, τὴν ἐκ τοῦ βαςιλζωσ δεδοικὼσ ἀγανάκτθςιν, μι τι καὶ κακὸν
ἀπολαφςῃ, ὡσ παραβάτθσ τῶν αὐτοῦ προςταγμάτων. ἐγκειμζνου δὲ
τοῦ Βοφρτηθ καὶ ἄλλον ἐπ' ἄλλῳ πζμποντοσ ἄγγελον καὶ τὴν ἔλευςιν
ἐπιταχφνοντοσ καὶ πλθροωοροῦντοσ, ὡσ ἐπὶ πλζον ἀντζχειν οὐ δφναται
πρὸσ τὴν πολιορκίαν (καὶ γὰρ δὴ μακόντεσ οἱ Ἀντιοχεῖσ τὴν τῶν πφργων κατάςχεςιν ςυνζρρεον πανταχόκεν καὶ ἐκπολιορκεῖν τοὺσ πφργουσ
ἠπείγοντο, βζλθ ἀωιζντεσ παντοδαπὰ καὶ μθχανὰσ ποικίλασ καὶ πῦρ
ὑωῆπτον, καὶ ἄλλα ἐποίουν, ὁπόςα ποιεῖν ἔδει τοὺσ κινδυνεφοντασ ςὺν
γυναιξὶ καὶ τζκνοισ ἀπολωλζναι, ἀποβαλεῖν δὲ καὶ πόλιν παςῶν ὑπερκειμζνθν τῶν ἀνὰ τὴν ἕω πόλεων) πτοθκεὶσ ὁ ςτρατοπεδάρχθσ, μὴ
τοςοφτων ἀπολωλότων καὶ τθλικοφτων ἀνδρῶν διὰ τὴν ἐκείνου ἀπείκειαν καὶ πόλεωσ τθλικαφτθσ ἡ πολιτεία Ῥωμαίων ὑποςτῇ ηθμίαν,
ἄκων καὶ μὴ βουλόμενοσ καταταχιςασ παρεγζνετο ςὺν παντὶ τῷ ςτρατῷ, εὑρὼν τοὺσ περὶ τὸν Βοφρτηθν λίαν ἀπειρθκότασ. ἐπὶ τριςὶ γὰρ
[Niceph2.17.49] νυχκθμζροισ ἦςαν πολιορκοφμενοι. οὗ τὴν ἔωοδον ἐγνωκότεσ οἱ Ἀντιοχεῖσ παρελφκθςαν τὰσ ψυχὰσ καὶ τῆσ ςυντονίασ ἐνζδωκαν. ἀδείασ δὲ
λαβόμενοσ ὁ Βοφρτηθσ κάτειςι πρὸσ τὴν πφλθν, καὶ ςπάκῃ τὸν μοχλὸν
τῆσ κλειδὸσ διατεμὼν ἀνοίγνυςι τὰσ πφλασ, καὶ τὸν Πζτρον εἰςάγει ςὺν
παντὶ τῷ ςτρατεφματι. καὶ οὕτω παρελιωκθ ἡ μεγάλθ καὶ περιωανὴσ Ἀντιόχεια. ὅπερ πυκόμενοσ ὁ Νικθωόροσ, εὐωρανκῆναι δζον
ἐπὶ ἁλϊςει τθλικαφτθσ πόλεωσ καὶ τὰ κατ' αὐτὸν ἐπιτρζψαι κεῷ, ὁ δὲ
τοὐναντίον ἤλγθςε τὴν ψυχὴν τὸν ςτρατοπεδάρχθν τε ἐν αἰτίαισ
εἶχε, καὶ τὸν Βοφρτηθν οὐ μόνον οὐκ ἀπεδζξατο τῆσ προκυμίασ καὶ τῆσ
ἀνδρείασ καὶ γζρα παρζςχεν ἐπάξια τῆσ αὐτοῦ ἀνδραγακίασ, ἀλλὰ καὶ
ὕβρεςι πλφνασ παρζλυςε τῆσ ἀρχῆσ καὶ οἴκοι μζνειν ἐπζταξεν.
[Niceph2.18] Αὕτθ ἡ αἰτία καὶ τὰ λοιπὰ τὰ ῥθκιςεςκαι μζλλοντα μιςθτὸν
τοῖσ πᾶςι καὶ βδελυκτὸν τὸν Νικθωόρον εἰργάςαντο. πρῶτον μὲν γάρ,
ὅτε τὴν ἀρχὴν τὰ κατ' αὐτὸν ἐκινικθ, μυρίαισ πλθμμελείαισ χρωμζνων
τῶν ςὺν αὐτῷ ςτρατιωτῶν ἐπιςτροωὴν οὐκ ἐτίκει, λζγων· ‘οὐδὲν
καυμαςτόν, εἰ ἐν τοςοφτῳ πλικει λαοῦ ἀτακτοῦςί τινεσ.’ καὶ αὖκισ
εἰςελκὼν ἐν τῇ πόλει πολλῶν καὶ διαωανῶν καὶ ἰδιωτῶν διαρπαγζντων
οὐδεμίαν ἐκδίκθςιν ἐποιιςατο, ἀλλὰ παρεβλζπετο τὰσ ἀτοπίασ, ἐνευωχοφμενοσ ταῖσ ἀςελγείαισ, αἷσ οἱ ἀτακτοῦντεσ προςκείμενοι κακῶσ
τοὺσ πολίτασ διετίκουν, καὶ ταῦτα ςυνεργιςαντασ αὐτῷ πρὸσ τὴν
τῆσ βαςιλείασ ἀνάλθψιν οὐ μικρῶσ. εἶτα καὶ πρὸσ ταξείδιον ςυνεχῶσ
ἐξιὼν δεινῶσ ἐκάκου τὸ ὑπὸ χεῖρα οὐ μόνον προςκικαισ ςυντελειῶν καὶ
ἄλλαισ ςυνειςωοραῖσ παντοίων εἰδῶν, ἀλλὰ καὶ λεθλαςίαισ ἀνυποςτάτοισ,

πρὸσ τοῖσ εἰρθμζνοισ ἐκκόψασ καὶ μζροσ τι τῶν παρεχομζνων τῇ ςυγκλιτῳ βουλῇ ωιλοτιμθμάτων διὰ τό, ὡσ ἔλεγε, ςπανίηειν χρθμάτων
ἐν τοῖσ πολζμοισ, πρὸσ δὲ καὶ τὰσ παρζχεςκαι τυπωκείςασ δόςεισ πρὸσ
εὐαγεῖσ οἴκουσ καὶ ἐκκλθςίασ παρά τινων εὐςεβῶν βαςιλζων τζλεον
ἐκκόψασ, καὶ νόμον ἐκκζμενοσ, μὴ τὰσ ἐκκλθςίασ ἀκινιτοισ πλατφνεςκαι,
κακῶσ ωάςκων ὑπὸ τῶν ἐπιςκόπων δαπανᾶςκαι τὰ πτωχικὰ χριματα
καὶ τοὺσ ςτρατευομζνουσ ὀλιγοῦςκαι, καὶ τὸ δὴ πάντων χαλεπϊτερον,
καὶ νόμον ἐκκζμενοσ, ἐν ᾧ καί τινεσ ἐπίςκοποι τῶν εὐριπίςτων καὶ κολάκων ὑπζγραψαν, διοριηόμενον, μὴ ἄνευ τῆσ αὐτοῦ γνϊμθσ καὶ προτροπῆσ ἐπίςκοπον ἢ ψθωίηεςκαι, ἢ προχειρίηεςκαι. ἐπιςκόπου τε τεκνθκότοσ βαςιλικὸν ἐκπζμπων ἄνκρωπον ἐςτακμθμζνθν ποιεῖν τὴν ἔξοδον
προςζταττε, καὶ τὰ περιττὰ ἀνελαμβάνετο. καὶ ἄλλα τινὰ διατάγματα
ἐτίκει πᾶςαν ἰδζαν ἀνάγκθσ ὑπερεκπίπτοντα, ἃ κατὰ μζροσ διεξιζναι
μεγαλθγόρου δεῖται καὶ ωρενὸσ καὶ γλϊττθσ. ἐςποφδαςε δὲ καὶ νόμον
κεῖναι τοὺσ ἐν πολζμοισ ἀποκνῄςκοντασ ςτρατιϊτασ μαρτυρικῶν ἀξιοῦςκαι γερῶν, ἐν μόνῳ τῷ πολζμῳ τικζμενοσ καὶ οὐκ ἐν ἄλλῳ τινὶ τὴν τῆσ
ψυχῆσ ςωτθρίαν. κατιπειγε δὲ καὶ τὸν πατριάρχθν καὶ τοὺσ ἐπιςκόπουσ ςυνκζςκαι τῷ δόγματι. ἀλλά τινεσ τοφτων γενναίωσ ἀντιςτάντεσ
ἀπεῖρξαν αὐτὸν τοῦ ςκοποῦ, προκζντεσ εἰσ μζςον τὸν τοῦ μεγάλου
Βαςιλείου κανόνα, ἐπὶ τριετίαν ἀκοινωνιτουσ εἶναι λζγοντα τοὺσ πολζμιον ἔν τινι πολζμῳ ἀνῃρθκότασ. ἠλάττωςε δὲ καὶ τὸ νόμιςμα, τὸ λεγόμενον τεταρτθρὸν ἐπινοιςασ. διπλοῦ δὲ τοῦ νομίςματοσ ἔκτοτε γεγονότοσ, ἡ μὲν εἴςπραξισ τῶν δθμοςίων ωόρων τὸ βαρφτερον ἀπῄτει, ἐν δὲ
ταῖσ ἐξόδοισ τὸ μικρὸν ἐςκορπίηετο. νόμου δὲ καὶ ἔκουσ ὄντων πάντα
χαρακτῆρα βαςιλζωσ, εἰ μὴ τῷ ςτακμῷ ἐλαττοῖτο, δφναμιν ἔχειν ἰςότιμον,
ὁ δὲ τὸν ἑαυτοῦ προκεκρίςκαι ἐνομοκζτθςεν, ὑποβιβάςασ τοὺσ τῶν
ἄλλων. ἐξ ἧσ αἰτίασ οὐ μικρῶσ ἔκλιψε τὸ ὑπικοον ἐν τοῖσ λεγομζνοισ
ἀλλαγίοισ. καὶ τὸ δὴ χείριςτον, ἐκ τῆσ τοιαφτθσ αἰτίασ τοῦ πολιτεφματοσ πιεηομζνου οὐδεμίαν εὐκθνίαν ἐδζξαντο τὰ ὠνοφμενα. πλζον δὲ
τῶν ἄλλων ἠνίαςε τοὺσ ἀνκρϊπουσ, καίπερ λίαν ὄντων χαλεπωτάτων,
ἡ τοῦ τείχουσ κτίςισ τῶν παλατίων. πολλὰ γὰρ ἔργα κφκλῳ ὄντα τοῦ
παλατίου, εἰσ κάλλοσ καὶ μζγεκοσ ἐξειργαςμζνα, καταςτρεψάμενοσ
ἀκρόπολιν καὶ τυραννεῖον κατὰ τῶν ἀκλίων πολιτῶν ἀπειργάςατο,
ἀποκικασ καὶ ςιτοβολῶνασ ἔνδοκεν καὶ ἰπνοὺσ καὶ κλιβάνουσ ἐργαςάμενοσ καὶ πλθρϊςασ εἰδῶν. προεκζςπιςτο γὰρ αὐτῷ ἔνδοκεν τοῦ παλατίου ἀποκανεῖν, ἠγνόει δ', ὡσ ἔοικεν, ὡσ, εἰ μὴ κφριοσ ωυλάξει πόλιν, εἰσ
μάτθν ἠγρφπνθςεν ὁ ωυλάςςων. τοῦ τείχουσ γὰρ τελειωκζντοσ, τότε
ςυνζβθ καὶ αὐτὸν κατ' αὐτὴν τὴν ἡμζραν ἀποκανεῖν, ὁπθνίκα τὰσ
κλεῖσ ὁ τὴν ἐπιμζλειαν ἐπιτετραμμζνοσ ωζρων αὐτῷ ἐνεχείριςε.
[Niceph2.19] Προςεγζνετο τοῖσ εἰρθμζνοισ καὶ ἕτερον, ὅπερ ἐπὶ πλζον ἐξῆρε τὸ
κατ' αὐτοῦ μῖςοσ. ςυμβολῆσ γενομζνθσ κατ' αὐτὴν τὴν ἑορτὴν τοῦ
ἁγίου πάςχα μζςον πλωΐμων καὶ Ἀρμενίων πολὺσ ἀνκρϊπων ἐγζνετο
ωκόροσ, μικροῦ δ' ἂν ἀπεβίω καὶ ὁ μάγιςτροσ ΢ιςίνιοσ καὶ ἔπαρχοσ.
διεδζδοτο δὲ ωιμθ ἐκ τοφτου, ὡσ χαλεπαίνων ὁ Νικθωόροσ τοῖσ πολίταισ, ὡσ αἰτίοισ τάχα τῆσ ἀταξίασ, ἐν ἡμζρᾳ ἱπποδρομίασ μζλλει ςαγθνεφςασ τὸν δῆμον τιμωριςαςκαι. καὶ δὴ μετὰ μικρὸν ἱπποδρομίασ
τελουμζνθσ βουλόμενοσ ὁ Νικθωόροσ ἐνδείξαςκαι τοῖσ πολίταισ καὶ τὴν
τοῦ πολζμου ςυμβολὴν ὁποία, τάχα δ' ἴςωσ καὶ ἐκωοβῆςαι, ξίωθ γυμνὰ
λαβόντασ τινὰσ προςζταξεν ὡσ ἐν προςχιματι πολεμίων παῖξαι, εἰσ
ἑςτίαςιν τάχα τῶν κεατῶν. τοφτου δὲ γενομζνου τὸν νοῦν τῶν βλεπομζνων ἀγνοιςαντεσ οἱ κεωροὶ καὶ τὴν κρατοῦςαν ωιμθν τζλοσ ἤδθ

λαμβάνειν ὑποτοπάςαντεσ δρομαίωσ ἐπὶ τὰσ ἐξόδουσ ἐχϊρουν κρθμνϊδεισ οὔςασ καὶ ςωαλεράσ, καὶ ὑπ' ἀλλιλων ςυμπατοφμενοι ἀπζκνῃςκον.
καὶ κἂν ἀπϊλοντο πάντεσ ὑπ' ἀλλιλων καταπατοφμενοι, εἰ μὴ ὁ βαςιλεὺσ ὡράκθ ἐπὶ τοῦ κϊκου κακιμενοσ ἀδεισ τε καὶ ἄτρεπτοσ. ὃν ἰδόντεσ
ὁ δῆμοσ μὴ παρακινθκζντα, καὶ κατανοιςαντεσ, ὡσ ἄκοντοσ αὐτοῦ
γζγονε τὸ γενόμενον, ἔςτθςαν τῆσ ωυγῆσ.
[Niceph2.20] Πρόοδον δὲ δθμοςίαν ποιιςαντα τὸν Νικθωόρον ἐν τῇ Πθγῇ
κατὰ τὴν ἑορτὴν τῆσ ἀναλιψεωσ Χριςτοῦ καὶ ὑποςτρζωοντα οἱ ςυγγενεῖσ τῶν ἐν τῷ ἱπποδρομίῳ ἀπολωλότων δεξάμενοι ἐν τῇ τῶν ἀρτοπρατείων ἀγορᾷ ὕβρεισ ἠωίεςαν ἀπρεπεῖσ κατ' αὐτοῦ, ἀλάςτορα καὶ
παλαμναῖον ἀποκαλοῦντεσ καὶ ὁμοωφλοισ αἵμαςι μιαρόν, καὶ κόνιν καὶ
λίκουσ ἔπεμπον εἰσ αὐτὸν ἄχρι τῆσ ἀγορᾶσ τοῦ μεγάλου Κωνςταντίνου. καὶ κἂν ἀπεπάγθ τῷ δζει, εἰ μι τινεσ ἐντιμότεροι τῶν πολιτῶν
προλαβόντεσ τοὺσ μὲν ἀτακτοῦντασ ἀνζςτειλαν, αὐτὸν δὲ εὐωθμοῦντεσ
ἄχρι τοῦ παλατίου προζπεμψαν. διὰ ταῦτα πάντα ἀπθχκῆςκαι
παρὰ τῶν πολιτῶν ἐπιςτάμενοσ καὶ ἐπίκεςιν ὑωορϊμενοσ τὴν ἀκρόπολιν
ἐδομιςατο. ἀλλ' οὐκ ἠδυνικθ διαωυγεῖν τὸ χρεϊν, ἀλλ' ὅτε καλῶσ
ἔχειν αὐτῷ τὰ πάντα ᾠικθ, ἀπζρρθξε τὴν ηωιν. καὶ ὅπωσ, ἐν τῷ
πρζποντι καιρῷ ῥθκιςεται. τετάρτῳ δὲ τῆσ αὐτοῦ βαςιλείασ ἔτει, μθνὶ
Ἰουνίῳ, τῆσ δεκάτθσ ἰνδικτιῶνοσ, τὰσ ἐν τῇ Θρᾴκῃ πόλεισ ἐξῄει ἐπιςκεψόμενοσ, καὶ γενόμενοσ ἄχρι τῆσ λεγομζνθσ μεγάλθσ τάωρου ἔγραψε Πζτρῳ
τῷ Βουλγαρίασ ἄρχοντι, μὴ ἐᾶν τοὺσ Σοφρκουσ διαπερᾶν τὸν Ἴςτρον
καὶ τὰ Ῥωμαίων λυμαίνεςκαι. τοφτου δὲ μὴ προςζχοντοσ, ἀλλὰ παντοίαισ ἀωορμαῖσ παρακροφοντοσ, τὸν τοῦ ἐκ Χερςῶνοσ πρωτεφοντοσ
υἱὸν ὁ Νικθωόροσ τὸν Καλοκυρὸν πατρικιότθτι τιμιςασ πρὸσ τὸν
ἄρχοντα Ῥωςίασ ἐκπζμπει ΢ωενδοςκλάβον, δωρεῶν ὑποςχζςεςι καὶ
ωιλοτιμιῶν οὐκ ὀλίγων ἀναπείκων ἐκςτρατεῦςαι κατὰ Βουλγάρων.
πειςκζντεσ οὖν οἱ Ῥῶσ καὶ ἐπελκόντεσ τῇ Βουλγαρίᾳ κατὰ τὸν Αὔγουςτον
μῆνα, τῆσ ἑνδεκάτθσ ἰνδικτιῶνοσ, πζμπτῳ τῆσ βαςιλείασ ἔτει αὐτοῦ
[Niceph2.20.24] Νικθωόρου, πολλὰσ πόλεισ καὶ χϊρασ ἠδάωιςαν τῶν Βουλγάρων, καὶ
λείαν ὅτι πλείςτθν περιβαλλόμενοι ὑπζςτρεψαν εἰσ τὰ ἴδια. καὶ τῷ
ἕκτῳ δὲ πάλιν τῆσ βαςιλείασ αὐτοῦ χρόνῳ ἐπεςτράτευςαν κατὰ Βουλγαρίασ καὶ τὰ ὅμοια τῶν προτζρων, ἢ καὶ χείρονα διεπράξαντο. δευτζρᾳ
δὲ ΢επτεμβρίου μθνόσ, ὥρᾳ τῆσ νυκτὸσ δωδεκάτῃ, ἰνδικτιῶνοσ ἑνδεκάτθσ,
γζγονε βραςμὸσ καὶ κλόνοσ γῆσ ἐξαίςιοσ, καὶ ἔπακε κακῶσ Ὁνωριὰσ καὶ
Παωλαγονία. ἐγζνοντο δὲ καὶ ἄνεμοι κατὰ τὸν Μάϊον μῆνα τῆσ αὐτῆσ
ἰνδικτιῶνοσ ςκλθροὶ καὶ καυματϊδεισ, οἵτινεσ τοὺσ καρποὺσ διζωκειραν
αὐταῖσ ἀμπζλοισ καὶ δζνδρεςιν, ὡσ ἐντεῦκεν κατὰ τὴν δωδεκάτθν ἰνδικτιῶνα ςωοδρότατον ἐπενεχκῆναι λιμόν. καὶ δζον τὸν βαςιλζα τῆσ τῶν
ὑπθκόων ωροντίςαι ςωτθρίασ, ὁ δὲ τὸν βαςιλικὸν ςῖτον γλίςχρωσ πωλῶν
καὶ καταπραγματευόμενοσ τὴν ςυμωορὰν τῶν ὑπὸ χεῖρα, θὔχει ὥσ τι
μζγα κατωρκωκϊσ, ὅτι μοδίου τῷ νομίςματι πιπραςκομζνου αὐτὸσ δφο
πωλεῖςκαι τοῦτον ἐπζταξε, μὴ τὸν Μακεδόνα μιμθςάμενοσ βαςιλζα
Βαςίλειον. οὗτοσ γὰρ κατὰ τὴν καινὴν κυριακὴν ἀπερχόμενοσ ἐν τῷ τῶν
μεγάλων ἀποςτόλων ναῷ καὶ κεαςάμενοσ πολίτασ τινὰσ ἱεροπρεπεῖσ
μὲν καὶ ςεμνοφσ, ἄλλωσ δὲ ςκυκρωποὺσ καὶ κατθωιῶντασ, ἐγγὺσ ἑαυτοῦ
παραςτθςάμενοσ, διὰ τί μὴ καὶ αὐτοὶ λαμπροωοροῦντεσ ἐν τῇ ἑορτῇ
πάρειςιν ἀνθρϊτα, ἀλλ' ὡσ ἂν ἐν μεγάλῃ ςυμωορᾷ τῆσ πόλεωσ οὔςθσ
ςτυγνάηουςι. πρὸσ ὃν ἀπεκρίνατό τισ τῶν πολιτῶν· ‘ςοί, ὦ δζςποτα,
καὶ τοῖσ ἑςτῶςιν ἔγγιςτά ςου πρζπει τὸ λαμπροωορεῖν καὶ χαίρειν. οἷσ
δὲ τοῦ κανάτου πρόςεςτι προςδοκία, τὰ τοιαῦτα ἀπεοίκαςιν. ἢ ἀγνοεῖσ,

ὅτι δφο μζδιμνοι ςίτου τῷ νομίςματι πιπράςκονται διὰ τὴν τῶν ἀνζμων
τραχφτθτα;’ πρὸσ ταῦτα βφκιον ἀνοιμϊξασ ὁ βαςιλεὺσ ςυμπακείασ
ἀπζςταξε δάκρυον, καὶ τοφτουσ μὲν παρεμυκιςατο δαψιλῶσ, ἐπανελκὼν
δ' εἰσ τὰ βαςίλεια τοὺσ τὰσ πολιτικὰσ καὶ βαςιλικὰσ ςυναγαγὼν μετερχομζνουσ ωροντίδασ μυρίαισ ὕβρεςι καὶ ἀραῖσ κακυπζβαλεν, ὅτι μὴ αὐτῷ
περὶ τῆσ ςιτοδείασ ἐμινυςαν, καὶ εὐκὺσ τὸν βαςιλικὸν καὶ δθμόςιον ςῖτον
προκζμενοσ δϊδεκα τοῦ νομίςματοσ δίδοςκαι παρεκελεφςατο. οὗ τὴν
προαίρεςιν ἀποδεξάμενοσ ὁ κεὸσ εὐκθνίαν πολλὴν τοῖσ ἀνκρϊποισ
παρζςχετο. ἀλλὰ ταῦτα μὲν εἰσ ἔπαινον ἐκείνου ἐρρζκθ. ὁ δὲ Νικθωόροσ
ἔχαιρε μᾶλλον, ἢ ἐβοικει κλιβομζνουσ ὁρῶν τοὺσ ὑπθκόουσ. καὶ οὐχ
οὗτοσ μόνοσ, ἀλλὰ καὶ Λζων ὁ ἀδελωὸσ αὐτοῦ, ταῖσ καπθλείαισ προςκείμενοσ τῶν εἰδῶν, πολλῶν καὶ ποικίλων δεινῶν τὴν οἰκουμζνθν ἐνζπλθςεν.
ὧν τὴν αἰςχροκζρδειαν εὐτραπζλωσ οἱ πολῖται διεκωμῴδουν. ἐξελκόντοσ
γάρ ποτε τοῦ βαςιλζωσ ἐν τῷ πεδίῳ, ὥςτε γυμνάςαι τὸν ςτρατόν, ἐπεί
τισ ἦλκε πολιὸσ τὴν τρίχα καὶ ἐπειρᾶτο ςυναρικμθκῆναι τοῖσ ςτρατιϊταισ, ωθςὶ πρὸσ αὐτόν· ‘ςὺ δζ, ὦ ἄνκρωπε, γζρων ὤν, πῶσ τοῖσ ἐμοῖσ
ςτρατιϊταισ ἐπείγῃ ςυναρικμθκῆναι;’ ὁ δ' εὐςτόχωσ ὑπολαβϊν· ‘πολὺ
δυνατϊτερόσ εἰμι νῦν’, ἔωθ, ‘ἢ ὅτε ἤκμαηον.’ αὐτοῦ δζ· ‘καὶ πῶσ;’ ἐρομζνου, ‘ὅτι περ,’ ἔωθ, ‘τὸν τοῦ νομίςματοσ ςῖτον πρότερον δυςὶν ἡμιόνοισ
ἐπιωορτίηων ἐπὶ τῆσ ςῆσ βαςιλείασ δφο νομιςμάτων ςῖτον ἀβαρῶσ ἐπὶ
τῶν ὤμων ωζρω.’ ςυνεὶσ οὖν τὴν εἰρωνείαν ἀνεχϊρθςε, μθδὲν ταραχκείσ.
[Niceph2.21] Οἱ δὲ ΢αρακθνοὶ μετὰ τὸ ἁλῶναι τὰσ ἐν ΢υρίᾳ καὶ Κιλικίᾳ πόλεισ
τὸν ἀρχιερζα τῶν Ἱεροςολφμων Ἰωάννθν ηῶντα κατζκαυςαν ὡσ ταῖσ
ὑποκικαισ αὐτοῦ τάχα μζλλοντοσ τοῦ Νικθωόρου ἀωίξεςκαι πρὸσ
αὐτοφσ, ἐνζπρθςαν δὲ καὶ τὸν περικαλλῆ ναὸν τοῦ κυριακοῦ τάωου. τὸ
δ' αὐτὸ τοῦτο πεποιικαςι καὶ οἱ Ἀντιοχεῖσ, Χριςτοωόρον τὸν αὐτῶν
ἀνελόντεσ ἀρχιερζα. προςερρφθςαν δὲ τῷ βαςιλεῖ Γρθγόριοσ καὶ Παγκράτιοσ οἱ αὐτάδελωοι, τῆσ ἑαυτῶν παραχωριςαντεσ αὐτῷ χϊρασ τοῦ
Σαρϊν. οὓσ πατρικίουσ τιμιςασ καὶ κτιςεςιν ἐωιλοωρονιςατο πολυπροςόδοισ. ἐγζνετο δὲ καὶ ἡλίου ἔκλειψισ τῇ εἰκάδι δευτζρᾳ τοῦ Δεκεμβρίου
μθνόσ, περὶ τρίτθν ὥραν, ὡσ καὶ ἄςτρα ωανῆναι.
[Niceph2.22] Ἡ δὲ βαςιλὶσ Θεοωανὼ ἀποςτρεωομζνθ τὴν ςυνουςίαν τοῦ
Νικθωόρου, τινὰ τῶν τοῦ Σηιμιςκῆ μεταπεμψαμζνθ εἰςκαλεῖται τοῦτον
ἐν τῷ ἰδίῳ οἴκῳ ςχολάηοντα. ἔωκθ γὰρ ὁ βαςιλεὺσ διά τινα ὑποψίαν τῆσ
τοῦ δομεςτίκου παραλφςασ τοῦτον ἀρχῆσ καὶ ἐν τῷ ἰδίῳ οἴκῳ ἀπρόϊτον
εἶναι κελεφςασ. ὃν ἐκεῖκεν ὁ πεμωκεὶσ ἀναλαβόμενοσ (διεπράξατο γὰρ ἡ
μοιχαλὶσ καὶ γράμματα τοῦτον δζξαςκαι τὴν κάκοδον ἐπιτρζποντα)
ἀωίκετο εἰσ Χαλκθδόνα. καὶ τοῦ βαςιλζωσ ὑπομνθςκζντοσ, εἰ δεῖ τοῦτον
εἰςελκεῖν ἐν τῇ βαςιλίδι, κἀκείνου προςμζνειν μικρὸν ἐπιτρζψαντοσ,
ἐκείνθ νυκτὸσ ἑνδεκάτῃ τοῦ Δεκεμβρίου μθνόσ, ἰνδικτιῶνοσ τριςκαιδεκάτθσ, ἔτουσ ἑξακιςχιλιοςτοῦ τετρακοςιοςτοῦ ἑβδομθκοςτοῦ ὀγδόου,
ἀποςτείλαςα ἄγει τοῦτον πρὸσ τὸν κάτωκεν τῶν παλατίων χειροποίθτον λιμζνα, καὶ κοωίνῳ ἀνιμιςατο μετὰ πάντων τῶν περὶ αὐτόν. ἦςαν δὲ
ὁ πατρίκιοσ Μιχαὴλ ὁ Βοφρτηθσ, Λζων ταξιάρχθσ ὁ Ἀβαλάντθσ καὶ τῶν
τοῦ Σηιμιςκῆ πιςτικωτάτων ὁ Ἀτηυποκεόδωροσ καὶ ἕτεροι δφο. οἵτινεσ
ἀνελκόντεσ καὶ ξιωιρεισ εἰσ τὸν τοῦ βαςιλζωσ εἰςελκόντεσ κοιτῶνα, ἐπεὶ
μὴ εὗρον αὐτὸν ἐν τῇ ςυνικει κλίνῃ, ωωρακῆναι ὑπονοιςαντεσ μικροῦ δεῖν
ἑαυτοὺσ κατεκριμνιςαν, εἰ μι που ἀνδράριόν τι τῶν ἐκ τῆσ γυναικωνίτιδοσ εὑρθκότεσ ὑπ' αὐτοῦ ὁδθγοῦνται. καὶ καταλαμβάνουςιν αὐτὸν ἐπ'
ἐδάωουσ κείμενον καὶ ςτρωμνὴν ἔχοντα πῖλον κοκκοβαωῆ καὶ ἄρκτου δζρμα,
ὅπερ λαβὼν ἦν παρὰ Μιχαὴλ μοναχοῦ τοῦ Μαλεΐνου, τοῦ κείου αὐτοῦ.

τοῦτον ἄρτι πρὸσ ὕπνον τραπζντα καὶ μθδαμῶσ ἐπαιςκόμενον τῆσ
ἀωίξεωσ τῶν μελλόντων αὐτὸν ἀναιρεῖν, ὁ Σηιμιςκὴσ τῷ ποδὶ νφξασ
ἐξφπνιςεν. ἐξυπνιςκζντα δὲ καὶ τῆσ δεξιᾶσ χειρὸσ τὸν ἀγκῶνα τῇ γῇ
προςερείςαντα καὶ τὴν κεωαλὴν ἀνακουωίςαντα, ἐπιωζρει γυμνῷ τῷ
ξίωει κατὰ τῆσ κορυωῆσ ἀςκεποῦσ οὔςθσ (ἐπεπτϊκει γὰρ ἐγειρομζνου τὸ
τῆσ κεωαλῆσ αὐτοῦ κάλυμμα) Λζων ὁ Ἀβαλάντθσ γενναίαν πλθγιν, καὶ
διελαφνει μζςον τὸ κρανίον. εἶτα τῆσ ςτρωμνῆσ αὐτὸν ἀναςτιςαντεσ
ἄγουςι πρὸσ τὸν Σηιμιςκὴν ἐπὶ τῆσ βαςιλικῆσ κακίςαντα κλίνθσ, καὶ
πολλὰ ἐμπαροινιςαντεσ καὶ κατονειδίςαντεσ καὶ δυςωθμιςαντεσ εἰσ
αὐτὸν μθδὲν ἄλλο λζγοντα, ἀλλ' ἢ ‘κφριε ἐλζθςον’ καὶ ‘κεοτόκε βοικει,’
τελευταῖον ἐπείπερ κατεωωράκθςαν παρὰ τῶν προκοίτων τοῦ παλατίου καὶ ςυνίςτατο ἐπ' αὐτοὺσ πλῆκοσ ἀμυνομζνων, ἀποςωάττουςι
τοῦτον, καὶ τὴν κεωαλὴν ἀποτεμόντεσ διά τινοσ κυρίδοσ τοῖσ εἰσ βοικειαν
ςυντρζχουςιν ὑποδεικνφουςι. καὶ οἱ μὲν οὕτω κατεςτορζςκθςαν, τοῖσ
δὲ περὶ τὸν Σηιμιςκὴν καιρὸσ ἐδόκθ ἀδεῶσ καὶ μετὰ ἀδείασ πάντα ποιεῖν.
[Niceph2.23] Λζγεται δ', ὅτι πρὸ δζκα ἡμερῶν τοῦ κανάτου ἔγγραωον εὗρεν ὁ
βαςιλεὺσ ἐρριμμζνον ἐν τῷ κοιτῶνι αὐτοῦ καὶ μθνῦον ἀςωαλίςαςκαι
αὐτόν, ὡσ ἐπιβουλευόμενον ὑπὸ τοῦ Σηιμιςκῆ. καί τινα δὲ κλθρικόν ωαςι
κατὰ τὴν ἑςπζραν τῆσ ἀναιρζςεωσ δεδωκζναι αὐτῷ γράμμα περιζχον
πρὸσ ἔποσ ταῦτα· ‘ὦ βαςιλεῦ, ἀςωάλιςαι ςεαυτόν. κίνδυνοσ γάρ ςοι
κατὰ ταφτθν τὴν νφκτα οὐ μικρὸσ ἀρτφεται.’ τὸ δὲ γραμμάτιον ἄλλοι μὲν
λζγουςιν, ὡσ ὑπολαβὼν ὁ βαςιλεὺσ δεθτιριον εἶναι οὐκ ἀνζγνω τοῦτο,
ἄλλοι δ', ὅτι ἀνζγνω μζν, ἀλλ' ἠμζλθςε τῆσ ἑαυτοῦ ωυλακῆσ, τοῦ χρεὼν
ἐμποδίςαντοσ, ἀποκανόντοσ δὲ τοφτου εὑρζκθ ἔχον τὰ γεγραμμζνα. ἄλλοι
δ', ὅτι ἀναγνοὺσ ἐπζτρεψε τὴν ηιτθςιν καὶ ωυλακὴν τῷ πρωτοβεςτιαρίῳ,
ἔγραψε δὲ καὶ τῷ ἀδελωῷ Λζοντι ἐπ' οἴκου διάγοντι λαὸν ἔνοπλον
εἰλθωζναι καὶ ωοιτῆςαι τὴν ταχίςτθν πρὸσ τὸ παλάτιον. τοῦτο δὲ
διακομιςκὲν ἐκεῖνοσ δεξάμενοσ, καὶ μθδ' ἀνελίξασ (ἔτυχε γὰρ κυβεφων
[Niceph2.23.14] μετά τινων καὶ δαιμονίωσ τῇ παιδιᾷ χρϊμενοσ) ἔκετο ἐν τῇ ἑαυτοῦ κλίνῃ
ὑπὸ τὴν τφλθν. ἄρτι δὲ τοῦ παιγνίου διαλυκζντοσ τὸ γραμμάτιον ἐπελκὼν καὶ τὸν ἐγκείμενον νοῦν ςυνεὶσ τῶν γραωζντων, δφναμιν ὡσ ὁ καιρὸσ
ἀπῄτει ςυνθκροικὼσ ἀπῄει πρὸσ τὰ βαςίλεια. γενόμενοσ δὲ κατὰ τὴν ἐν
τῷ ἱπποδρομίῳ ςωενδόνθν ἤκουςζ τινων διαλεγομζνων πρὸσ ἀλλιλουσ,
ὡσ ἄρα εἴθ Νικθωόροσ ἀνῃρθμζνοσ ὁ βαςιλεφσ, ἤκουςε δὲ καὶ τῶν ἐν ταῖσ
πλατείαισ καὶ τοῖσ ςτενωποῖσ ἀνευωθμοφντων τὸν Ἰωάννθν. τῷ ἀνελπίςτῳ δὲ καταπλαγεὶσ καὶ μθδὲν ἐννοιςασ γενναῖον, ᾗ τάχουσ εἶχε ςὺν
τῷ υἱῷ Νικθωόρῳ τῇ μεγάλῃ προςζρχεται ἐκκλθςίᾳ. καὶ τὰ μὲν λεγόμενα ταῦτα. εἰ δὲ ἀλθκῶσ, ἢ ψευδῶσ, οὐκ ἔχω λζγειν. κνῄςκει δ' ὅμωσ ὁ
Νικθωόροσ ἔνδον τοῦ παλατίου κατεργαςκείσ.
πεντικοντα καὶ ἑπτὰ ἐτῶν ὢν τθνικαῦτα. τῇ δὲ ἑςπζρᾳ τῆσ αὐτῆσ ἡμζρασ προςτάξει
τοῦ Ἰωάννου πρὸσ ἑςπζραν βακεῖαν τῇ ὁςίᾳ παρεπζμωκθ· κικῃ γὰρ ξυλίνῃ, ὡσ ἔτυχεν,
αὐτὸν περιςτείλαντεσ εἰσ τὸν κεῖον τῶν ἀποςτόλων ςθκὸν μζςον νυκτῶν αὐτὸν
ἐξεκόμιςαν καὶ κατὰ τὸ ἡρῷον, ἔνκα τὸ τοῦ κείου καὶ ἀοιδίμου Κωνςταντίνου ςῶμα
κατάκειται, ἐν μιᾷ τῶν βαςιλικῶν ςορῶν ἐκιδευςαν. τὴν δὲ ἰδζαν τοιόςδε τισ ἦν. ὄψισ
αὐτῷ πρὸσ τὸ μζλαν πλζον ἢ τὸ λευκὸν ἀποκλίνουςα, κόμθ βακεῖα καὶ κυανι, ὀωκαλμοὶ μζλανεσ ἐπὶ ςυννοίασ πεωροντικότεσ, δαςείαισ ταῖσ ὀωρφςιν ὑποκακιμενοι. ῥὶσ
μζςθ ἔχουςα λεπτότθτόσ τε καὶ παχφτθτοσ, ἠρζμα ςυμπεραινομζνθ γρυπότθτι. ὑπινθ
ςφμμετροσ, ἀραιὰν παρὰ τὰσ γνάκουσ προβαλλομζνθ τὴν πολιάν. ἀγκυλαῖοσ τὴν
ἡλικίαν καὶ ςτιβαρόσ, εὐρφτατοσ τὸ ςτζρνον καὶ ὤμουσ ὡσ μάλιςτα, τὴν μζντοι ἀνδρίαν
καὶ ῥϊμθν κατὰ τὸν κρυλλοφμενον Ἡρακλῆν. ωρονιςει δὲ καὶ ςωωροςφνῃ πάντων
κατευμεγζκει τῶν κατ' ἐκείνθν τὴν γενεὰν γεγενθμζνων ἀνδρῶν. ἐν δὲ τῇ ςορῷ αὐτοῦ
ὁ Μελιτθνῆσ μθτροπολίτθσ Ἰωάννθσ ταῦτα ἐπζγραψε·
Σὸν ἀνδράςι πρὶν καὶ τομϊτερον ξίωουσ

πάρεργον οὗτοσ καὶ γυναικὸσ καὶ ξίωουσ.
ὃσ τῷ κράτει πρὶν γῆσ ὅλθσ εἶχε κράτοσ,
ὥςπερ μικρὸσ γῆσ μικρὸν ᾤκθςε μζροσ.
τὸν πρὶν ςεβαςτόν, ὡσ δοκῶ, καὶ κθρίοισ,
ἀνεῖλεν ἡ ςφγκοιτοσ ἓν δοκοῦν μζλοσ.
ὁ μθδὲ νυξὶ μικρὸν ὑπνϊττειν κζλων
ἐν τῷ τάωῳ νῦν μακρὸν ὑπνϊττει χρόνον.
κζαμα πικρόν. ἀλλ' ἀνάςτα νῦν, ἄναξ,
καὶ τάττε πεηοφσ, ἱππότασ, τοξοκράτασ,
τὸ ςὸν ςτράτευμα, τὰσ ωάλαγγασ, τοὺσ λόχουσ.
ὁρμᾷ κακ' ἡμῶν Ῥωςικὴ πανοπλία,
΢κυκῶν ἔκνθ ςωφηουςιν εἰσ ωονουργίασ,
λεθλατοῦςι πᾶν ἔκνοσ τὴν ςὴν πόλιν,
οὓσ ἐπτόει πρὶν καὶ γεγραμμζνοσ τφποσ
πρὸ τῶν πυλῶν ςὸσ ἐν πόλει Βυηαντίου.
ναί, μὴ παρόψει ταῦτα. ῥῖψον τὸν λίκον
τόν ςε κρατοῦντα, καὶ λίκοισ τὰ κθρία
τὰ τῶν ἐκνῶν δίωκε. δὸσ δὲ καὶ πζτρασ
ςτθριγμὸν ἡμῖν ἀρραγεςτάτθν βάςιν.
εἰ δ' οὐ προκφψαι τοῦ τάωου μικρὸν κζλεισ,
κἂν ῥῆξον ἐκ γῆσ ἔκνεςιν ωωνὴν μόνθν.
ἴςωσ ςκορπίςῃ ταφτῃ καὶ τρζψῃ μόνῃ.
εἰ δ' οὐδὲ τοῦτο, τῷ τάωῳ τῷ ςῷ δζχου
ςφμπαντασ ἡμᾶσ· ὁ νεκρὸσ γὰρ ἀρκζςεισ
ςῴηειν τὰ πλικθ τῶν ὅλων χριςτωνφμων,
ὦ πλὴν γυναικὸσ τὰ δ' ἄλλα Νικθωόροσ.
ἀλλὰ ταῦτα μὲν οὕτω ςυντζκειται.

[John1.t] ΙΩΑΝΝΗ΢ Ο ΣΖΙΜΙ΢ΚΗ΢
[John1.1] Ἰωάννθσ δὲ ὁ Σηιμιςκὴσ τῆσ Ῥωμαίων ἀρχῆσ ἀποκανόντοσ τοῦ
Νικθωόρου ἀνεδζξατο τὰσ ωροντίδασ, ςυμβαςιλεφοντασ ἔχων αὐτῷ
Βαςίλειον καὶ Κωνςταντῖνον τοὺσ υἱεῖσ Ῥωμανοῦ, ὧν ὁ μὲν Βαςίλειοσ
ἕβδομον εἷλκε τῆσ ἡλικίασ ἔτοσ, ἅτεροσ δ' ὁ Κωνςταντῖνοσ πζμπτον.
εὐκὺσ οὖν Βαςίλειον τὸν παρακοιμϊμενον, ὃν Νικθωόροσ ὁ βαςιλεὺσ οὐ
μικρὰ ςυμβαλλόμενον αὐτῷ πρὸσ τὴν τῆσ βαςιλείασ κατάςχεςιν πρόεδρον
τετίμθκε, μι πω πρότερον ὄντοσ τοῦ ἀξιϊματοσ, πρϊτου δ' αὐτοῦ τοῦτο
ἐωευρθκότοσ, νυκτὸσ μεταπεμψάμενοσ κοινωνὸν τῆσ ἀρχῆσ προςελάβετο,
ἅτε ἐν πολλοῖσ χρόνοισ τά τε πολιτικὰ μετελκόντα ἐπὶ τοῦ οἰκείου πατρὸσ
Ῥωμανοῦ τοῦ γζροντοσ καὶ Κωνςταντίνου τοῦ Πορωυρογεννιτου τοῦ
γαμβροῦ αὐτοῦ, καὶ πλειςτάκισ κατὰ τῶν Ἀγαρθνῶν ἐκςτρατεφςαντα,
καὶ δυςχερείαισ πραγμάτων εἰδότα εὐωυῶσ προςαρμόηεςκαι. ὃσ εὐκὺσ
τὴν ἐπιτροπὴν εἰλθωὼσ τῶν πραγμάτων πάντασ τοὺσ εὔνοιαν τῷ
Νικθωόρῳ ωυλάττοντασ ἐκ μζςου πεποίθκε, Λζοντα μὲν τὸν κουροπαλάτθν ἐν Λζςβῳ περιορίςασ καὶ Νικθωόρον βζςτθν τὸν τοφτου υἱὸν ἐν τῇ
Ἴμβρῳ, Βάρδαν δὲ τὸν νεϊτερον δοῦκα τότε Χαλδίασ καὶ Κολωνείασ
τυγχάνοντα τὴν ἀρχὴν ἀωελόμενοσ ἐν Ἀμαςείᾳ παρζπεμψε γράμμαςι.
καὶ τοὺσ ἄλλουσ δζ, ὅςοι πολιτικὰσ ἢ ςτρατιωτικὰσ μετῄεςαν ἀρχὰσ τῶν
ἀρχῶν παραλφςασ, οἰκείουσ ἐπζςτθςε καὶ τῷ νζῳ βαςιλεῖ ωυλάττοντασ
εὔνοιαν, τοῖσ τε παρὰ τοῦ Νικθωόρου ωυγαδευκεῖςι κάκοδον ἐπιτρζπει,
καὶ πρό γε τῶν ἄλλων τοῖσ ἀρχιερεῦςι, τῷ μὴ κζλειν ὑπογράψαι τῷ
τόμῳ, ὃν εἰσ κατατομὴν καὶ ὕβριν τῆσ ἐκκλθςίασ ἐξεῦρεν ἐκεῖνοσ ἐξοριςκεῖςιν, ὡσ ἤδθ ωκάςασ ὁ λόγοσ ἱςτόρθςεν.
[John1.2] Οὕτω δὲ τῶν πραγμάτων οἰκονομθκζντων, κατὰ τὴν αὐτὴν νφκτα
πάςθσ ὑποψίασ ἀπολυκεὶσ ἄπειςι μετ' ὀλίγων ὁ βαςιλεὺσ εἰσ τὴν μεγάλθν
ἐκκλθςίαν, χερςὶ τοῦ πατριάρχου λαβεῖν βουλόμενοσ τὸ διάδθμα. ὃν

ἐλκόντα εἰςελκεῖν οὐκ εἴαςεν ὁ Πολφευκτοσ, μὴ ἄξιον εἶναι ωιςασ ἐπιβῆναι
κείου ναοῦ νεαρῷ καὶ ἀτμίηοντι ἔτι τῷ ςυγγενικῷ αἵματι ςταηομζνασ
τὰσ χεῖρασ ἔχοντα, ἀλλὰ ςπεῦςαι ἔργα μετανοίασ ἐνδείξαςκαι, καὶ οὕτωσ
ἐωίεςκαι πατεῖν ἔδαωοσ οἴκου κυρίου. τοῦ δὲ Ἰωάννου ἠπίωσ δεξαμζνου
τὴν ἐπιτίμθςιν καὶ πάντα πρᾶξαι μετ' εὐπεικείασ ἐπαγγειλαμζνου,
ἀπολογθςαμζνου δ', ὅτι καὶ αὐτόχειρ οὐκ αὐτὸσ ἐγζνετο τοῦ Νικθωόρου,
ἀλλ' ὁ Βαλάντθσ καὶ ὁ Ἀτηυποκεόδωροσ ἐπιτροπῇ τῆσ δεςποίνθσ,
ταφτθν μὲν ὁ πατριάρχθσ προςζταττε τῶν ἀνακτόρων κατενεχκῆναι καὶ
ἔν τινι νιςῳ περιοριςκῆναι, ἐξοςτρακιςκῆναι δὲ καὶ τοὺσ τοῦ Νικθωόρου
αὐτόχειρασ, διαρραγῆναι δὲ καὶ τὸν τόμον, ὃν ἐπὶ ςυγχφςει τῶν ἐκκλθςιαςτικῶν ὁ Νικθωόροσ πραγμάτων ἐξζκετο. εὐκζωσ οὖν ὁ Ἰωάννθσ
ἐκείνουσ τε ἐξῶςε τῆσ πόλεωσ καὶ τὴν Θεοωανὼ ἐν Προικοννιςῳ ἐξϊριςεν.
ἥτισ ἐκεῖκεν ὕςτερον λάκρᾳ ωυγοῦςα καὶ τῇ μεγάλῃ προςωυγοῦςα
ἐκκλθςίᾳ, διὰ τοῦ παρακοιμωμζνου Βαςιλείου ἐκβλθκεῖςα ἐν τῷ κζματι
τῶν Ἀρμενιακῶν ἐξωρίςκθ εἰσ τὴν παρὰ τοῦ βαςιλζωσ νεουργθκεῖςαν
μονὴν τὴν Δαμίδειαν, ἐνυβρίςαςα πρότερον εἰσ τὸν βαςιλζα πολλὰ καὶ
ἐσ τὸν Βαςίλειον, ΢κφκθν καὶ βάρβαρον ἀποκαλζςαςα καὶ κατὰ κόρρθσ
αὐτῷ κονδφλουσ ἐπιτρίψαςα. ἐξωρίςκθ δὲ ςὺν αὐτῇ καὶ ἡ ταφτθσ μιτθρ
ἐν Μαντινείῳ. ἐνεχκεὶσ δὲ ὁ τόμοσ ἐρράγθ καὶ τῇ ἐκκλθςίᾳ ἐχαρίςκθ ἡ
προτζρα ἐλευκερία.
[John1.3] Σοφτων οὖν πραχκζντων, ὑποςχομζνου δὲ τοῦ Ἰωάννου καὶ εἰσ
ἐξίλαςμα τῆσ ἁμαρτάδοσ πζνθςι διανεῖμαι, ἣν ἰδιωτεφων εἶχε περιουςίαν,
ὁ Πολφευκτοσ ἐπιτρζπει τὴν εἴςοδον, καὶ κατὰ τὴν ἑορτὴν τῆσ Χριςτοῦ
τοῦ κεοῦ ἡμῶν γεννιςεωσ εἰςελκόντα τοῦτον τῷ τῆσ βαςιλείασ ἀναδεῖ
διαδιματι. πολὺν δὲ ςάλον καὶ ταραχὴν ἐχοφςθσ τῆσ βαςιλείασ ἔν τε τῇ
ἕῳ καὶ τῇ ἑςπζρᾳ (αἵ τε γὰρ λθωκεῖςαι κατὰ Κιλικίαν καὶ Φοινίκθν καὶ
Κοίλθν ΢υρίαν πόλεισ τῶν Ἀγαρθνῶν, μὴ ςχόντοσ τοῦ Νικθωόρου
καιρὸν τὰ κατ' αὐτὰσ διακζςκαι καλῶσ καὶ ἀςωαλίςαςκαι, πρὸσ ἀποςταςίαν ἀπζβλεπον, καὶ ἡ τῶν Ῥῶσ κίνθςισ οὐ καλῶσ πρότερον ἐπὶ Βουλγάρουσ μελετθκεῖςα μζγιςτον ἐπζςειε τοῖσ πράγμαςι κίνδυνον, καὶ λιμὸσ
ἐπὶ πζντε ὅλουσ ἐνιαυτοὺσ τὴν Ῥωμαίων ἐπινεμόμενοσ ςωόδρα τὰσ πόλεισ
ἐπίεηε) διεςκοπεῖτο καὶ ἐμερίμνα, πῶσ ἂν τὰ τοιαῦτα κεραπευκείθ κακὰ
[John1.3.13] καὶ τὸ ἐξ αὐτῶν ἀποςκευαςκείθ ἐλπιηόμενον δζοσ. τζωσ δὲ τῆσ πρὸσ τῷ
Ὀρόντῃ Ἀντιοχείασ χθρευοφςθσ ἀρχιερζωσ, Θεόδωρόν τινα προχειρίηεται μοναχὸν πᾶςι κομῶντα τοῖσ ἀγακοῖσ καὶ αὐτῷ προκεςπίςαντα τὴν
ἀνάρρθςιν, καὶ παρεγγυθςάμενον μὴ ἐπιςπεῦςαι, ὡσ τοῦ κεοῦ μζλλοντοσ αὐτὸν εἰσ τὸ τῆσ βαςιλείασ ὕψοσ ἀναβιβάςαι, ἢ μὴν γινϊςκειν, ὡσ,
εἰ ὀλιγϊρωσ διατεκεὶσ ἐπιταχφνει τὴν τῆσ βαςιλείασ κατάςχεςιν, τῆσ
ἑαυτοῦ ψυχῆσ ἐπίβουλοσ ἔςεται. ἀξιϊςαντα δὲ καὶ τοὺσ Μανιχαίουσ,
τὴν ἕω πᾶςαν ἐπινεμομζνουσ καὶ λυμαινομζνουσ τῇ μεταδόςει τῆσ μυςαρᾶσ
αὐτῶν κρθςκείασ, πρὸσ τὴν ἑςπζραν ἀποικίςαι καὶ εἴσ τινα ἐςχατιὰν
ἐγκατοικίςαι πανζρθμον, ὃ καὶ πεποίθκεν ὕςτερον, ἀπαναςτιςασ τοφτουσ
καὶ τῇ Φιλιππουπόλει ἐγκατοικίςασ. ἐπὶ τριάκοντα δὲ καὶ πζντε μόνασ
ἡμζρασ μετὰ τὴν ἀναγόρευςιν καὶ ὁ Πολφευκτοσ ἐπιβιοὺσ κατζλυςε τὴν
ηωιν. καὶ προχειρίηεται ἀντ' αὐτοῦ πατριάρχθσ Βαςίλειοσ μοναχὸσ ὁ
΢καμανδρθνόσ, ἐπ' ἀρετῆσ τελειότθτι μαρτυροφμενοσ. καὶ τὰ μὲν πολιτικὰ
ἐωζρετο τῇδε.
[John1.4] Σῇ ἁλϊςει δὲ τῆσ Ἀντιοχείασ καὶ τῶν λοιπῶν πόλεων, ἃσ ἄνωκεν
ἀπθρικμθςάμεκα, περιαλγεῖσ γεγονότεσ οἱ ἁπανταχοῦ γῆσ ὄντεσ ΢αρακθνοὶ καὶ τὰ λοιπὰ ἔκνθ τὰ τὴν ὁμοίαν αὐτοῖσ ςζβοντα κρθςκείαν, Αἰγφπτιοι,
Πζρςαι, Ἄραβεσ, Ἐλαμῖται, καὶ οἱ τὴν Εὐδαίμονα λεγομζνθν οἰκοῦντεσ

καὶ τὸ ΢αβά, ςυμωωνιςαντεσ καὶ ὁμαιχμίαν κζμενοι, δφναμιν πανταχόκεν
ἠκροικότεσ μεγάλθν καὶ ἡγεμονεφειν αὐτῆσ τάξαντεσ Καρχθδονίουσ,
Ζϊχαρ ἔχοντεσ ἄρχοντα, πρακτικὸν ἄνδρα καὶ τὰ ἐσ πολζμουσ δεινόν, ὡσ
ἂν ἀκριβεῖσ καὶ ἐπιςτιμονασ τῶν τε κατὰ γῆν καὶ κάλατταν ἔργων,
ἐξῆλκον κατὰ Ῥωμαίων, ὑω' ἓν τὰσ πάςασ ςυναγαγόντεσ δυνάμεισ, ἐσ
ἑκατὸν μαχίμων ἀνδρῶν χιλιάδασ ἀρικμουμζνασ, καὶ τὴν κατὰ Δάωνθν
Ἀντιόχειαν καταλαβόντεσ ἐπολιόρκουν ἐπιμελῶσ. γενναίωσ δὲ τῶν ἔνδον
καὶ εὐψφχωσ τὴν πολιορκίαν ὑωιςταμζνων ἐπὶ μακρὸν ἐπετείνετο ἡ
προςεδρεία. ἀγγελκείςθσ δὲ τῆσ τῶν ἐκνῶν ςυνόδου τῷ βαςιλεῖ γράμματα ταχζωσ ἐπζμποντο πρὸσ τὸν ςτρατθγὸν Μεςοποταμίασ, τὰσ ἐκεῖςε
κελεφοντα δυνάμεισ ἀκροῖςαι καὶ βοθκῆςαι τοῖσ πολιορκουμζνοισ. ἔπεμψε
δὲ ἄρχοντα τοῦ ὅλου ςτρατοῦ μετὰ καὶ δυνάμεων ἄλλων τὸν πατρίκιον
Νικόλαον, ἕνα ὄντα τῶν ᾠκειωμζνων αὐτῷ εὐνοφχων, ὃσ ταῖσ λοιπαῖσ
προςμίξασ δυνάμεςι καὶ ςυμπλακεὶσ τοῖσ βαρβάροισ μυριοπλαςίοισ οὖςιν
ἐτρζψατο λαμπρῶσ καὶ ἐςκζδαςεν ἑνὶ πολζμῳ καὶ τὰσ ὑπὸ Ῥωμαίουσ
οὔςασ πόλεισ ἐν τῷ ἀςωαλεῖ κατεςτιςατο.
[John1.5] Σῷ ἔκνει δὲ τῶν Ῥῶσ, ὃν εἴπομεν τρόπον τὴν Βουλγαρίαν χειρωςαμζνῳ, δορυαλϊτουσ δὲ καταςχόντι καὶ τοὺσ δφο υἱοὺσ τοῦ Πζτρου
Βορίςθν καὶ Ῥωμανόν, οὐκζτι ἦν βουλθτὸν ἡ ἐπ' οἴκου ὑποςτροωι,
ἀλλὰ τὴν τοῦ τόπου καυμάςαντεσ εὐωυΐαν, μακρὰ χαίρειν εἰπόντεσ ταῖσ
πρὸσ Νικθωόρον τὸν βαςιλζα γενομζναισ ςυνκικαισ, ςυμωζρον ἐνόμιςαν
ἑαυτοῖσ μεῖναι κατὰ χϊραν καὶ τῆσ γῆσ κυριεφειν. ἐνῆγε δὲ πρὸσ τοῦτο
πλζον αὐτοὺσ καὶ ὁ Καλοκυρόσ, λζγων, εἰ παρ' αὐτῶν ἀναγορευκῇ
βαςιλεὺσ Ῥωμαίων αὐτόσ, τῆσ τε Βουλγαρίασ ἐκςτιςεται καὶ ςπονδὰσ
ποιιςει διθνεκεῖσ, καὶ τὰσ ςυμωωνθκείςασ δοκῆναι δόςεισ αὐτοῖσ παρζξει
πολλαπλαςίωσ, καὶ ςυμμάχουσ ἕξει καὶ ωίλουσ αὐτοὺσ διὰ βίου. οἷςτιςι
ῥιμαςι χαυνωκζντεσ οἱ Ῥῶσ τῆσ τε Βουλγαρίασ ὡσ δορυκτιτου ἀντεποιοῦντο κτιματοσ, καὶ διαπρεςβευςάμενον τὸν βαςιλζα καὶ ὑποςχόμενον
ἐπιτελζςειν ἅπαντα τὰ τῷ Νικθωόρῳ ἐπθγγελμζνα οὐ προςεδζξαντο,
ἀποκρίςεισ δόντεσ βαρβαρικῆσ πεπλθρωμζνασ ἀλαηονείασ, ὡσ ἀναγκαςκῆναι τοῦτον διὰ μάχθσ κρῖναι τὰ πράγματα. γράμμαςιν οὖν ἐν ὀλίγῳ
τὰσ ἑῴασ δυνάμεισ πρὸσ τὴν ἑςπζραν διαβιβάςασ ἄρχοντά τε αὐταῖσ
ἐπιςτιςασ, ὃν ὠνόμαςε ςτρατθλάτθν Βάρδαν μάγιςτρον τὸν ΢κλθρόν,
οὗ τὴν ἀδελωὴν Μαρίαν νόμιμον ἠγάγετο γαμετὴν ἰδιωτεφων ὁ βαςιλεφσ, ἔμελλεν ἔαροσ ἐωιςταμζνου καὶ αὐτὸσ ἐξορμῆςαι. οἱ Ῥῶσ δὲ καὶ ὁ
τοφτων ἀρχθγὸσ ΢ωενδοςκλάβοσ, τὴν τοῦ Ῥωμαϊκοῦ ςτρατεφματοσ ὡσ
ἐπφκοντο περαίωςιν, κοινοπραγιςαντεσ δεδουλωμζνοισ ἤδθ τοῖσ Βουλγάροισ, προςειλθωότεσ δὲ καὶ ςυμμάχουσ τοφσ τε Πατηινάκασ καὶ τοὺσ
πρὸσ δφςιν ἐν Παννονίᾳ κατῳκθμζνουσ Σοφρκουσ, καὶ διὰ πάντων ςτρατὸν πολεμιςτὴν ἠκροικότεσ ἐσ ὀκτακιςχιλίουσ ἐπὶ τριάκοντα μυριάςι
κορυωουμζνουσ καὶ τὸν Αἶμον διαβάντεσ, πᾶςαν ἐπυρπόλουν τὴν
Θρᾴκθν καὶ ἐλθΐηοντο, πθξάμενοι παρεμβολὴν ἀγχοῦ που τῶν τειχῶν
Ἀρκαδιουπόλεωσ, κἀκεῖςε τὴν ςυμπλοκὴν ἐκδεχόμενοι τοῦ πολζμου.
ὁ δὲ μάγιςτροσ Βάρδασ ὁ ΢κλθρὸσ ὡσ ἤςκετο κατὰ πολὺ τῷ πλικει
λειπόμενοσ (περιΐςτατο γὰρ αὐτῷ πᾶςα ἡ ςτρατιὰ εἰσ δϊδεκα χιλιάδασ)
ςτρατθγικαῖσ ἔγνω ἀπάταισ τοὺσ ἐναντίουσ περιελκεῖν καὶ τζχνῃ καὶ
μθχανῇ τὰ τοςαῦτα κατεργάςαςκαι πλικθ. ὃ δὴ καὶ γζγονε. ςυγκλείςασ
γὰρ ἑαυτὸν ςὺν τῇ ςτρατιᾷ εἴςω τειχῶν, πολλὰ προκαλουμζνων τῶν
πολεμίων ἐξελκεῖν καὶ περὶ τῶν ὅλων διαγωνίςαςκαι οὐχ ὑπικουςεν,
ἀλλ' ἐκαρτζρει ὡσ τάχα δειλιάςασ, βλζπων τοὺσ ἀντιπάλουσ τὰ παρατυχόντα ωζροντάσ τε καὶ ἄγοντασ. τοῦτο δὲ τὸ βοφλευμα μεγάλθν καταωρόνθ-

ςιν ἐνεποίθςε τοῖσ βαρβάροισ. οἰθκζντεσ γάρ, ὡσ ταῖσ ἀλθκείαισ δειλίᾳ
ςυνεχόμενοσ ὁ ΢κλθρὸσ ςυγκεκλεικὼσ ἔχει τείχουσ ἔνδον τὰσ Ῥωμαϊκὰσ
ωάλαγγασ, ἐπεξελκεῖν μὴ τολμῶν, ἀδεῶσ τε ἐςκεδάννυντο καὶ ἀμελῶσ
ἐςτρατοπζδευον καὶ τῆσ πρεποφςθσ ἠμζλουν ωυλακῆσ, πότοισ καὶ μζκαισ
καὶ αὐλοῖσ καὶ κυμβάλοισ καὶ ὀρχιςεςι βαρβαρικαῖσ διανυκτερεφοντεσ
καὶ μθδενὸσ τῶν δεόντων ἐπιμελοφμενοι. καιροῦ τοίνυν ἐπιτθδείου
λαβόμενοσ ὁ Βάρδασ καὶ ὅπωσ ἐπίκθται τοῖσ ἐχκροῖσ εὖ μάλα διαςκοπιςασ, καὶ τὴν ἡμζραν καὶ τὴν ὥραν ὁρίςασ καὶ λόχουσ καὶ ἐνζδρασ νυκτὸσ
ἐπί τινων εὐκαιροτάτων χωρίων ςτθςάμενοσ Ἰωάννθν πατρίκιον τὸν
Ἀλακαςςζα μετά τινοσ ὀλίγθσ δυνάμεωσ ἐκπζμπει, προτρζχειν κελεφςασ
καὶ διαςκοπεῖν τοὺσ ἐχκροὺσ καὶ καμὰ πρὸσ αὐτὸν μθνφειν καὶ ὅπῃ
πάρειςιν ἀναδιδάςκειν, ἐπιςκιψασ δὲ καὶ ςυμμῖξαι τοφτοισ ἐγγίςαςι καὶ
ἅμα τῇ ςυμπλοκῇ δοῦναι τὰ νῶτα καὶ δόκθςιν ωευγόντων παρεςχθκζναι,
μὴ ἀκρατῶσ μζντοι γε ωεφγειν, ὅλῳ ῥυτῆρι ἐνδόντασ τοῖσ ἵπποισ τοὺσ
χαλινοφσ, ἀλλ' ἠρζμα καὶ μετὰ τάξεωσ, ὅπῃ δὲ παρείκοι, καὶ ὑποςτρζωοντασ ςυρριγνυςκαι τοῖσ ἐχκροῖσ, καὶ οὕτω ποιεῖν, μζχρισ ἂν εἰσ τοὺσ
λόχουσ τοφτουσ καὶ τὰσ ἐνζδρασ ἐναποκλείςωςι, τότε δὲ ἀκόςμωσ ωεφγειν
καὶ προτροπάδθν. τριχῇ δὲ τῶν βαρβάρων διαιρεκζντων Βοφλγαροι
μὲν καὶ Ῥῶσ τὴν πρϊτθν ἀνεπλιρουν μερίδα, Σοῦρκοι δὲ κακ' ἑαυτοὺσ
ἦςαν μόνοι καὶ Πατηινάκαι ὡςαφτωσ· ἐρχόμενοσ οὖν ὁ Ἰωάννθσ ςυμπλζκεται τοῖσ Πατηινάκαισ κατὰ τφχθν ςυνθντθκϊσ, καὶ ὥςπερ ἦν αὐτῷ
παρθγγελμζνον, προςποιεῖται ωυγιν, ςχολαίαν τὴν ἀναχϊρθςιν
ποιοφμενοσ. ἐνζκειντο δ' οἱ Πατηινάκαι τὰσ ἑαυτῶν λφςαντεσ τάξεισ, ὡσ
τάχα τοὺσ ωεφγοντασ ἀωανίςοιεν ἄρδθν. ἐκεῖνοι δὲ νῦν μὲν ωεφγοντεσ
μετὰ τάξεωσ, νῦν δ' ὑποςτρζωοντεσ καὶ ἀμυνόμενοι ἔκεον πρὸσ τοὺσ
λόχουσ. ἐπεὶ δὲ καὶ ἐσ μζςουσ ἐγζνοντο τοφτουσ, τότε δὴ ἀνζντεσ τοὺσ
χαλινοὺσ ἀκρατῶσ ἔωευγον, καὶ οἱ Πατηινάκαι διεκχυκζντεσ ἀτάκτωσ
ἐδίωκον. ἐπιωανζντοσ δ' ἐξαίωνθσ τοῦ μαγίςτρου μετὰ παντὸσ τοῦ
ςτρατοῦ, τῷ ἀπροςδοκιτῳ καταπλαγζντεσ τὴν μὲν δίωξιν ἐπζςχον, οὐ
μιν γε καὶ ἐσ ωυγὴν ἀπεῖδον, ἀλλ' ἔμενον, ἤν τισ ἐπίοι δεξόμενοι. μετὰ
ςωοδρᾶσ δὲ ῥφμθσ τῶν περὶ τὸν μάγιςτρον ςυμπεςόντων αὐτοῖσ, καὶ
τῆσ λοιπῆσ ωάλαγγοσ ὄπιςκεν ἐρχομζνθσ μετ' εὐκοςμίασ καὶ τάξεωσ,
[John1.5.68] πίπτουςιν εὐκὺσ οἱ ἀλκιμϊτεροι τῶν ΢κυκῶν. καὶ κατὰ βάκοσ τῆσ ωάλαγγοσ ςχιςκείςθσ ἐσ μζςουσ ἐμπίπτουςιν οἱ Πατηινάκαι τοὺσ λόχουσ, τῶν
κεράτων ςυνελκόντων ἀλλιλοισ καὶ κφκλωςιν ἀποτελεςάντων. ἐπ'
ὀλίγον οὖν ἀντιςχόντεσ ἐνζκλιναν καὶ πάντεσ ςχεδὸν κατεκόπθςαν.
[John1.6] Οὕτω δὲ τοφτουσ τρεψάμενοσ ὁ Βάρδασ καὶ διὰ τῶν αἰχμαλϊτων
μακϊν, ὡσ καὶ οἱ λοιποὶ ἀκμῆτεσ ὄντεσ προςμζνουςι ςυντεταγμζνοι τὸν
πόλεμον, τρζπεται τὴν ταχίςτθν πρὸσ ἐκείνουσ. ἄρτι δ' ἐκεῖνοι τὸ τῶν
Πατηινάκων ἐγνωκότεσ ἀτφχθμα κατεκλάςκθςαν τὰσ ψυχὰσ τῷ ἀδοκιτῳ τῆσ ςυμωορᾶσ. ὅμωσ παρακαλζςαντεσ ἑαυτοὺσ καὶ τοὺσ ἐκ τῆσ ωυγῆσ
ςκεδαςκζντασ ἀνακαλεςάμενοι προςβάλλουςι τοῖσ Ῥωμαίοισ, οἱ μὲν
ἱππεῖσ προδραμόντεσ, οἱ δὲ πεηοὶ κατόπιν ἐρχόμενοι. ὡσ δὲ καὶ κατὰ τὴν
πρϊτθν προςβολὴν ἀνεκόπθςαν οἱ ἱππεῖσ τὰσ ὁρμὰσ ὑπὸ Ῥαμαίων
ἀνυποςτάτων ωανζντων, ἐκκλίναντεσ εἰσ τοὺσ πεηοὺσ ςυνθλάκθςαν.
ἐκεῖςε δὲ πάλιν γενόμενοι ἀνελάμβανον ἑαυτοὺσ καὶ τοὺσ Ῥωμαίουσ
ἐπερχομζνουσ προςζμενον. καὶ ἦν μὲν ἄχρι τινὸσ ἡ μάχθ ἀγχϊμαλοσ,
ἕωσ οὗ ΢κφκθσ τισ μεγζκει ςϊματοσ καὶ ἀνδρείᾳ ψυχῆσ ἐπαιρόμενοσ τῶν
ἄλλων ὑπερπθδιςασ ἐπ' αὐτὸν τὸν μάγιςτον ωζρεται παριππεφοντα
καὶ τὰσ τάξεισ παρακαρρφνοντα, καὶ ξίωει παίει κατὰ τοῦ κράνουσ. τοῦ
δὲ ξίωουσ περιολιςκιςαντοσ ἄπρακτοσ ἐγζνετο ἡ βολι. τοῦτον δὲ ὁ

μάγιςτροσ ξίωει παίει κατὰ τοῦ κράνουσ. βάρει δὲ τῆσ χειρὸσ καὶ βαωῇ
τοῦ ςιδιρου οὕτω γζγονεν ἐνεργὸσ ἡ πλῆξισ, ὡσ δίχα ὅλον διατμθκῆναι
τὸν ΢κφκθν. καὶ Κωνςταντῖνοσ δὲ πατρίκιοσ ὁ τοῦ μαγίςτρου ἀδελωὸσ
τῷ ἀδελωῷ βοθκῶν ἕτερον ΢κφκθν ςυναιρόμενον τῷ ῥθκζντι καὶ ἰταμϊτερον ωερόμενον παῖςαι κατὰ τῆσ κεωαλῆσ ἐςποφδαςεν. ἐκείνου δ'
ἐπὶ κάτερα κλίναντοσ ἑαυτὸν διαμαρτιςασ ὁ Κωνςταντῖνοσ καταωζρει
τὸ ξίωοσ εἰσ τὸν αὐχζνα τοῦ ἵππου καὶ ἀποτζμνει τοῦ τραχιλου τὴν
κεωαλιν. πεςόντοσ δὲ τοῦ ΢κφκου, ἀποβὰσ τοῦ ἵππου καὶ τῇ χειρὶ τῆσ
γενειάδοσ δραξάμενοσ ἀποςωάττει τοῦτον. τοῦτο τὸ ἔργον Ῥωμαίουσ
μὲν ἐπζρρωςε καὶ καρραλεωτζρουσ ἐποίθςε, δειλίασ δὲ καὶ ωόβου τοὺσ
΢κφκασ ἐνζπλθςε. καὶ ταχὺ ἐπιλελθςμζνοι ἀλκῆσ τὰ νῶτα δεδϊκαςι
καὶ ἀςζμνωσ καὶ μετὰ πολλῆσ ἔωευγον ἀκοςμίασ. εἵποντο δὲ οἱ Ῥωμαῖοι,
καὶ ἅπαν τὸ πεδίον νεκρῶν ἐμπεπλικαςιν. ἥλωςαν δὲ καὶ ηωγρίαι τῶν
πεςόντων πλείουσ. ἐγζνοντο δὲ καὶ πλὴν ὀλίγων πάντεσ οἱ περιλειωκζντεσ τραυματίαι. καὶ οὐδεὶσ ἂν διζδρα τὸν κίνδυνον, εἰ μὴ νὺξ ἐπιγενομζνθ ἐπζςχε τῆσ διϊξεωσ τοὺσ Ῥωμαίουσ. καὶ τῶν μὲν βαρβάρων ἐκ
τοςοφτων μυριάδων ὀλίγοι παντελῶσ διεγζνοντο, Ῥωμαῖοι δὲ ἔπεςον
ἐν τῇ μάχῃ εἴκοςι καὶ πζντε, τραυματίαι δ' ἐγζνοντο ὁμοῦ τι ςφμπαντεσ.
[John1.7] Οὔπω τζλοσ εἶχε τῷ ΢κλθρῷ τὰ τοῦ ΢κυκικοῦ πολζμου, οὐδὲ
προςεγζνετο τοῖσ Ῥωμαίοισ τὸν ἐκ τῆσ μάχθσ ἀποπλφναςκαι λφκρον,
καὶ γράμματα ἐωοίτων βαςιλικὰ μετάκλθτον ποιοῦντα ἐσ βα