Το

Δεύτερο

Βιβλίο

Από τα πρώτα κεφάλαια του Δευτέρου Βιβλίου, ο Διό­
δωρος μεταφέρεται στην Ασία και στην ιστορία των Ασσυρίων. Το μεγαλύτερο μέρος του υλικού του αντλεί από τον
Κτησία τον Κνιδιο, που αφού έμεινε επί δεκαεπτά χρόνια
γιατρός στην αυλή του Πέρση βασιλιά Αρταξέρξη, επέστρε­
ψε στην Ελλάδα λίγο μετά το 390 π.Χ. Ο Κτησίας έγραψε το
έργο Περσικά, σε είκοσι τρία βιβλία, εκ των οποίων τα έξι

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

πρώτα πραγματεύονταν την ιστορία Ασσυρίων και Μήδων.
Δεν είναι γνωστό κατά πόσον ο Διόδωρος χρησιμοποίησε
άμεσα στον Κτησία ως πηγή, ή μέσω κάποιου άλλου. Ως
πηγή του ο Διόδωρος αναφέρει επίσης τον Κλείταρχο και
«μερικούς από εκείνους που πέρασαν αργότερα στην Ασία
με τον Αλέξανδρο»- αναφέρει επίσης κάποιον Αθηναίο, ά­
γνωστο κατά τα άλλα, και «κάποιους άλλους ιστορι­
κούς», σύμφωνα με τους οποίους η Σεμίραμις δεν ήταν πατ
ρά μια όμορφη εταίρα. Σε αντίθεση με την «ιστορίζουσα»
αφήγηση του Πρώτου Βιβλίου, στο Δεύτερο ο Διόδωρος, ή
μάλλον ο Κτησίας, ο Κλείταρχος και οι άλλοι, περιορίζεται
στη μεταφορά των λαϊκών παραδόσεων, τόσο για την «ι­
στορία» των Ασσυρίων (1-28), όσο και των Χαλδαίων
(29-31) και των Μήδων (32-34).
Στη συνέχεια, τα κεφάλαια 35-42 είναι αφιερωμένα σε
μια σύντομη περιγραφή της Ινδίας, η οποία πρέπει να προ­
έρχεται από τον Μεγασθένη. Παρ' όλο που ο ο Διόδωρος δεν
τον κατονομάζει, είναι φανερό πως αυτός αποτελεί την αρ­
χική πηγή, δεδομένου ότι η περιγραφή που δίνει μοιάζει μ'
εκείνη του Αρριανού στην Ινδική και με την αντίστοιχη του
Στράβωνα, συγγραφείς που κατά γενική ομολογία άντλησαν
από εκείνον. Ο Μεγασθένης ήταν στην υπηρεσία του Σέλευ­
κου Νικάτορα και πέρασε ένα διάστημα, μεταξύ 302 και 291
π.Χ., στην αυλή του βασιλιά Σανδροκόττου στα Παλίβοθρα,
απεσταλμένος με πρεσβεία από τον Σέλευκο. Το έργο του
Ινδικά δεν πάσχει από μυθολογήματα, όπως του Κτησία,
αλλά είναι σαφές πως βασίστηκε σε λόγια διερμηνέων και
οδηγών, όπως άλλωστε και ο Ηρόδοτος κατά την επίσκεψη
του στην Αίγυπτο. Δεν είναι γνωστό αν ο Διόδωρος χρησι­
μοποίησε απ' ευθείας ή μέσω άλλης πηγής τον Μεγασθένη,
η μη αναφορά όμως του ονόματος του κάνει την πρώτη εκ­
δοχή απίθανη.
Στα κεφάλαια 43-47 γίνεται σύντομη αναφορά στους

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Σκύθες, στις Αμαζόνες της Μικράς Ασίας και στους Υπερ­
βορείους, ενώ τα κεφάλαια 48-54 είναι αφιερωμένα στη Συ­
ρία, την Παλαιστίνη και την Αραβία. Το τελευταίο μέρος,
που αναφέρεται στην Αραβία, θεωρείται από τους μελετητές
ότι φθάνει μέχρι τον στωικό φιλόσοφο Ποσειδώνιο από την
Απάμεια, κυρίως ένεκα της εξήγησης που δίνει ο Διόδωρος
για την πολυμορφία και πολυχρωμία των πουλιών και των
διαφόρων ζώων.
Το Δεύτερο Βιβλίο κλείνει με την περιγραφή κάποιου
μυθικού λαού που ζει σ' ένα νησί «στα νότια του ωκεα­
νού», με ουτοπικές κοινωνικές συνθήκες- η όλη αφήγηση
αποδίδεται σε κάποιον Ιάμβουλο τον οποίο υποτίθεται
πως οι περιπέτειες του τον οδήγησαν σ' εκείνο τον τόπο.

26

Στο δεύτερο β ι β λ ί ο του Διόδωρου π ε ρ ι έ χ ο ν τ α ι τα ε ξ ή ς

Για τον Νίνο, τον π ρ ώ τ ο που βασίλεψε στην Ασία, και
τα κ α τ ο ρ θ ώ μ α τ α του.
Για τη γέννηση και την ανάπτυξη της Σ ε μ ι ρ ά μ ι δ ο ς .
Π ώ ς ο βασιλιάς Νίνος παντρεύτηκε τη Σ ε μ ί ρ α μ ι για
την αρετή τ η ς .
Π ώ ς η Σ ε μ ί ρ α μ ι ς , που μετά τον θάνατο του Νίνου τον
διαδέχτηκε στη βασιλεία, έκανε πολλά και μεγάλα έργα.
Κτίση της Βαβυλώνας και έκθεση της κατασκευής τ η ς .
Για τον λεγόμενο κρεμαστό κήπο και τα λοιπά π α ρ ά ­
δοξα της Βαβυλωνίας.
Ε κ σ τ ρ α τ ε ί α της Σεμιράμιδος στην Α ί γ υ π τ ο , την Αιθιο­
πία αλλά και στην Ινδία.
Για τους απογόνους της και εκείνους που βασίλεψαν
στην Ασία και για τη μαλθακότητα και τη ραθυμία τους.
Π ώ ς ο Σαρδανάπαλλος, ο τελευταίος βασιλιάς, έχασε
την εξουσία, από την πολύ μαλθακότητα, από τον Μήδο
Αρβάκη.
Για τους Χαλδαίους και την παρατήρηση των άστρων.
Για τους βασιλιάδες της Μηδίας και για τη διαφωνία
τ ω ν ιστοριογράφων περί αυτών.
Για την τοποθεσία τ ω ν Ινδιών, για τα προϊόντα τ η ς
χ ώ ρ α ς και για τα έθιμα των Ινδών.

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

Για τους Σκύθες, τις Αμαζόνες και τους Υπερβόρειους.
Για την Αραβία, τα προϊόντα και τους θρύλους τ η ς .
Για τα νησιά που ανακαλύφτηκαν στα νότια του ωκε­
ανού.

ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗΣ
ΒΙΒΛΟΣ Δ Ε Υ Τ Ε Ρ Α

30

ΒΙΒΛΟΣ Δ Ε Υ Τ Ε Ρ Α

1. Το προηγούμενο βιβλίο, που ήταν και το π ρ ώ τ ο της
όλη συγγραφής, περιέχει γεγονότα που συνέβησαν στην
Αίγυπτο" σ' αυτά περιλαμβάνονται τα θρυλούμενα από
τους Α ι γ υ π τ ί ο υ ς για τους θεούς τους και τη φύση του
Νείλου, καθώς και τα λοιπά παράδοξα που λένε για τούτο
το π ο τ ά μ ι , γίνεται επίσης περιγραφή της χ ώ ρ α ς της Αι­
γ ύ π τ ο υ και των πράξεων του καθενός από τους αρχαίους
βασιλιάδες. Σ τ η συνέχεια, ακολούθησαν οι κατασκευές τ ω ν
πυραμίδων που συγκαταλέγονται στα ε π τ ά θαύματα του
κόσμου. Έ π ε ι τ α , αναλύσαμε τα τ ω ν νόμων και των δικα­
στηρίων, μιλήσαμε για τα ζ ώ α π ο υ , κ α τ ά περίεργο τ ρ ό π ο ,
θεωρούν ιερά στην Α ί γ υ π τ ο , κ α θ ώ ς και για τα έθιμα τα
σχετικά με τους νεκρούς και για τους Έλληνες, όσους θαυ­
μάστηκαν για τη μόρφωση τους, που επισκέφτηκαν την
Α ί γ υ π τ ο κι αφού έμαθαν πολλά χρήσιμα π ρ ά γ μ α τ α τα με­
τέφεραν στην Ελλάδα. Σ' ετούτο το βιβλίο θα αναγράψουμε
τα γεγονότα που έλαβαν χ ώ ρ α στην Ασία κ α τ ά τα αρχαία
χρόνια, αρχίζοντας από την ηγεμονία των Ασσυρίων.
Τα πολύ παλιά χρόνια, λοιπόν, στην Ασία υπήρχαν
τοπικοί βασιλιάδες, των οποίων ούτε πράξεις επίσημες
ούτε ονόματα μνημονεύονται. Ο π ρ ώ τ ο ς που κ α τ α γ ρ ά φ ε ­
ται από την ιστορία και μας παραδίδεται στη μνήμη, ο
Νίνος, ο βασιλιάς των Ασσυρίων, έκανε έργα μεγάλα* τα

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ Δ Ε Υ Τ Ε Ρ Α

σχετικά μ' αυτόν θα προσπαθήσουμε να γράψουμε με κάθε
λεπτομέρεια. Ό ν τ α ς από φύση του μ α χ η τ ι κ ό ς και ζ η λ ω τ ή ς
της αρετής εξόπλισε τους πιο δυνατούς από τους νέους και
γυμνάζοντας τους επί αρκετό χρονικό διάστημα τους συ­
νήθισε σε κάθε κακουχία και πολεμικούς κινδύνους. Μόλις,
λοιπόν, συνέστησε αξιόμαχο στράτευμα, έκανε σ υ μ μ α χ ί α
με τον Αριαίο, τον βασιλιά της Αραβίας, χ ώ ρ α που εκείνα
τα χρόνια θεωρούνταν π ω ς είχε πληθώρα αλκίμων αντρών.
Τούτο μάλιστα το έθνος είναι και εξαιρετικά φιλελεύθερο
και με κανένα τρόπο δεν δέχεται ξένο ηγεμόνα - αυτός
άλλωστε είναι ο λόγος που ούτε οι βασιλείς των Περσών,
αργότερα, ούτε οι βασιλείς των Μακεδόνων κατάφεραν να
το υποδουλώσουν. Διότι γενικά η Αραβία είναι χ ώ ρ α που
δύσκολα πολεμιέται από ξένες δυνάμεις, α φ ' ενός μεν επει­
δή είναι έρημος και α φ ' ετέρου επειδή είναι άνυδρη, διαθέ­
τοντας μυστικά π η γ ά δ ι α κ α τ ά διαστήματα που είναι γ ν ω ­
στά μόνο στους ντόπιους. Ο βασιλιάς, λοιπόν, των Ασσυ­
ρίων, Νίνος, προσεταιρίστηκε τον ηγεμόνα των Αράβων
και εκστράτευσε με μεγάλες δυνάμεις κατά των Β α β υ λ ω ­
νίων που κατοικούσαν σε χ ώ ρ α γειτονική - εκείνα τα χρόνια
η σημερινή Βαβυλώνα δεν ήταν κτισμένη, αλλά στη Βαβυ­
λωνία υπήρχαν άλλες πόλεις αξιόλογες. Ο Νίνος υ π έ τ α ξ ε
με ευκολία τους κατοίκους, δεδομένου ότι δεν είχαν πολε­
μική εμπειρία, και τους όρισε να πληρώνουν ορισμένο φόρο
κάθε χρόνο, ενώ τον βασιλιά των νικημένων, που έπιασε
α ι χ μ ά λ ω τ ο μαζί με τα παιδιά του, τον σκότωσε. Μετά α π '
αυτό, εισέβαλε με μεγάλες δυνάμεις στην Αρμενία κι ερη­
μώνοντας αρκετές από τις πόλεις γέμισε τρόμο τους κ α ­
τοίκους της χ ώ ρ α ς - γ ι ' αυτό ο βασιλιάς τους, ο Βαρζάνης,
βλέποντας π ω ς δεν ήταν ικανός να του αντιπαρατεθεί, τον
συνάντησε με πολλά δώρα και του είπε π ω ς στο εξής θα
υπάκουε σ' όλες του τις π ρ ο σ τ α γ έ ς . Ο Νίνος του φέρθηκε
μεγαλόψυχα και του επέτρεψε να παραμείνει η γ έ τ η ς τ η ς

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ Δ Ε Υ Τ Ε Ρ Α

Αρμενίας, αλλά να συμβάλλει, ως φίλος πλέον, με σ ώ μ α
μαχίμων και τα έξοδα τους στο ασσυριακό στρατόπεδο.
Αυξανομένης όλο και περισσότερο της δύναμης του, εκστράτευσε κατά της Μηδίας. 0 βασιλιάς της χ ώ ρ α ς , Φ ά ρ νος, τον αντιμετώπισε με αξιόλογη δύναμη σε μ ά χ η , αλλά
νικήθηκε, έχασε το μεγαλύτερο μέρος του στρατού του και
ο ίδιος, με τη γυναίκα και τα ε π τ ά του παιδιά, π ι ά σ τ η κ ε
α ι χ μ ά λ ω τ ο ς και σταυρώθηκε.
2. Καθώς τα π ρ ά γ μ α τ α για τον Νίνο πήγαιναν τόσο
καλά, τον κατέλαβε ισχυρή επιθυμία να υποτάξει ολόκλη­
ρη την Ασία, από τον Τάναϊ 1 μέχρι τον Νείλο - άλλωστε,
όπως συμβαίνει ως επί το πλείστον σε όσους είναι τυχεροί,
οι συνεχείς επιτυχίες τούς κάνουν να επιζητούν όλο και
περισσότερα. Έ τ σ ι λοιπόν, έκανε σατράπη της Μηδίας
έναν από τους φίλους του, ενώ ο ίδιος κίνησε να υποτάξει
τα έθνη της Ασίας και μέσα σε δεκαεπτά χρόνια έγινε
κύριος όλων των άλλων εθνών εκτός των Ινδών και των
Βακτριανών. Τις επί μέρους, τ ώ ρ α , μάχες ή τον αριθμό
όλων των κ α τ α κ τ η μ έ ν ω ν λαών δεν τα αναφέρει κανένας
από τους ιστορικούς, θα προσπαθήσουμε όμως να διατρέ­
ξουμε με συντομία τα σχετικά με τα σημαντικότερα έθνη,
ακολουθώντας τον Κτησία τον Κνίδιο 2 .
Α π ό τις παραθαλάσσιες και τις γειτονικές τους περιοχές
υπέταξε την Α ί γ υ π τ ο και τη Φοινίκη, στη συνέχεια την
Κοίλη Συρία, την Κιλικία, την Παμφυλία και τη Λυκία,
επίσης την Καρία, τη Φρυγία, τη Μυσία και τη Λυδία,
κατέλαβε την Τ ρ ω ά δ α , τη Φρυγία στον Ελλήσποντο, την
Προποντίδα, τη Βιθυνία, την Κ α π π α δ ο κ ί α και τους βαρβα­
ρικούς λαούς του Πόντου, που κατοικούν μέχρι τον Τ ά ν α ϊ
π ο τ α μ ό - επίσης κυρίευσε την περιοχή των Καδουσίων και
των Τ α π ύ ρ ω ν , των Τρκανίων και τ ω ν Δ ρ α γ γ ώ ν , κ α θ ώ ς
και των Δερβίκων, των Καρμανίων, των Χωρομναίων,

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ Δ Ε Υ Τ Ε Ρ Α

των Βορκανίων, επίσης, και τ ω ν

Π α ρ θ υ α ί ω ν εισέβαλε

στην Περσίδα, τη Σουσιανή και στη λεγόμενη Κ α σ π ι α ν ή ,
στην οποία μπαίνεις από εξαιρετικά στενά π ε ρ ά σ μ α τ α , που
ονομάζονται

γι'

αυτό

Κάσπιες

πύλες.

Υπέταξε

επίσης

πολλά και διάφορα από τα μικρότερα έθνη, που θα π ή γ α ι ­
νε σε μάκρος να αναφερθούν. Ε π ε ι δ ή η Βακτριανή παρου­
σίαζε

μεγάλες δυσκολίες στην εισβολή και ταυτόχρονα

διέθετε μεγάλο αριθμό μ α χ ί μ ω ν ανδρών, αφού κοπίασε
πολύ να την κατακτήσει χωρίς αποτέλεσμα, ανέβαλε τον
πόλεμο κατά των Βακτριανών γ ι α αργότερα και οδήγησε
τις δυνάμεις του στην Ασσυρία, όπου επέλεξε έναν τόπο
κατάλληλο γ ι α την ίδρυση πόλης μεγάλης.
3. Δεδομένου ότι τα έργα του ήταν κ α τ ά πολύ ε π ι φ α ­
νέστερα των πράξεων όλω« τ ω ν προηγούμενων βασιλιά­
δων, βιαζόταν να ιδρύσει μια πόλη τόσο μεγάλη που όχι
μόνο να είναι μεγαλύτερη α π ' όλες τις υπάρχουσες τότε
στον κόσμο, αλλά και να μην μπορέσει εύκολα να την
ξεπεράσει κάποιος από τους μεταγενέστερους, αν έβαζε
τέτοιο στόχο. Αφού, λοιπόν, τίμησε με μ ε γ α λ ο π ρ ε π ή δ ώ ­
ρα και λάφυρα τον βασιλιά τ ω ν Αράβων, τον άφησε να
φύγει με τη στρατιά του για να επιστρέψει στην π α τ ρ ί δ α
του, ενώ ο ίδιος, συγκεντρώνοντας δυνάμεις και όλα τα
αναγκαία υλικά από παντού, έκτισε στον Ε υ φ ρ ά τ η π ο τ α ­
μό μια πόλη, καλά οχυρωμένη με τ ε ί χ η , δίνοντας της
σχήμα ορθογωνίου. Η κάθε μια από τις μακρύτερες πλευ­
ρές της πόλης είχε μήκος εκατόν πενήντα στάδια, ενώ η
κάθε μια από τις βραχύτερες ενενήντα 3 . Έ τ σ ι , μιας και η
περίμετρος της πόλης έφτανε τα τετρακόσια ογδόντα στά­
δια, δεν διαψεύστηκαν οι ελπίδες του, γ ι α τ ί κανείς π ο τ έ δεν
ίδρυσε πόλη τόσο μεγάλη σε περίμετρο και σε μεγαλοπρέ­
πεια τ ε ι χ ώ ν . Το δε τείχος είχε ύψος εκατό πόδια, ενώ στο
πλάτος χωρούσε να περνούν τρία άρματα π ά ν ω του π λ ά ι

ΔΙΟΔΩΡΟΣ Σ Ι Κ Ε Λ Ι Ω Τ Η !

ΒΙΒΛΟΣ Δ Ε Υ Τ Ε Ρ Α

-

πλάι ο συνολικός αριθμός των π ύ ρ γ ω ν ήταν χίλιοι π ε ν τ α ­
κόσιοι και ο καθένας είχε ύψος διακόσια πόδια. Σ' ετούτη
την πόλη εγκατέστησε τους περισσότερους και πιο ισχυ­
ρούς από τους Ασσύριους αλλά και όποιον ήθελε από τα
υπόλοιπα έθνη. Έ δ ω σ ε , λοιπόν, στην πόλη τ' όνομα του,
Νίνο, και σ' εκείνους που την κατοίκησαν μεγάλο μέρος
της γύρω της περιοχής.
4. Δεδομένου ότι μετά την ίδρυση τούτης της πόλης ο
Νίνος εκστράτευσε κ α τ ά της Βακτριανής, όπου παντρεύ­
τηκε τη Σ ε μ ί ρ α μ ι , την πιο διάσημη α π ' όλες τις γυναίκες
που ξέρουμε, είναι απαραίτητο π ρ ώ τ α να μιλήσουμε γ ι '
αυτήν και για το π ώ ς από ταπεινή κ α τ α γ ω γ ή έφτασε ν'
αποκτήσει τέτοια δόξα. Σ τ η Σ υ ρ ί α , λοιπόν, υπάρχει μια
πόλη, η Ασκάλων, και λίγο πιο πέρα α π ' αυτή μια λίμνη
μεγάλη και βαθιά, γ ε μ ά τ η ψάρια. Πλάι στη λίμνη υπάρχει
τέμενος μιας μεγάλης θεάς, την οποία οι Σύροι ονομάζουν
Δ α ρ κ ε τ ώ 4 , της οποίας το π ρ ό σ ω π ο είναι γυναικείο ενώ όλο
το υπόλοιπο σ ώ μ α της ψαριού, γ ι α τις εξής αιτίες. Σ ύ μ φ ω ­
να με τη μυθολογία που δίνουν οι πιο μορφωμένοι τ ω ν
κατοίκων, η Αφροδίτη, επειδή την είχε προσβάλει τούτη
η θεά, της εμφύσησε ερωτικό πάθος για κάποιον όμορφο
νεαρό, από εκείνους που θυσίαζαν σ' αυτή" η Δ α ρ κ ε τ ώ
ενώθηκε με τον Σύρο και γέννησε μια θυγατέρα, αλλά
ντροπιασμένη από το α μ ά ρ τ η μ α τ η ς σκότωσε τον νεαρό
και παράτησε το παιδί έκθετο σε μια β ρ α χ ώ δ η , ερημική
περιοχή, ενώ η ίδια από τη ντροπή τ η ς ρίχτηκε στη λίμνη
και μεταμορφώθηκε το σ ώ μ α της σε ψάρι" γ ι ' αυτό και οι
Σύροι, ακόμη και σήμερα, απέχουν από την τροφή τούτου
του π λ ά σ μ α τ ο ς και τιμούν τα ψάρια ως θεούς. Σ τ η ν περιο­
χή όμως που έμεινε έκθετο το βρέφος είχαν τις φωλιές τους
πλήθος περιστέρια, από τα οποία με παράδοξο και υπερφυ­
σικό τρόπο αναθράφηκε το παιδί" άλλα περιστέρια α γ γ ά -

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ Δ Ε Υ Τ Ε Ρ Α

λιαζαν και κάλυπταν με τις φτερούγες τους το σ ώ μ α του
μωρού για να το ζεσταίνουν, ενώ άλλα, όποτε έβλεπαν π ω ς
οι βουκόλοι και οι υπόλοιποι βοσκοί απουσίαζαν από τις
γειτονικές αγροικίες, έφερναν γάλα με το στόμα τους και
τάιζαν το μωρό ρίχνοντας το στάλα στάλα ανάμεσα στα
χείλη του. Ό τ α ν το παιδί έγινε ενός έτους κι άρχισε να
χρειάζεται πιο στερεά τροφή, τα περιστέρια τσιμπούσαν
κ ο μ μ α τ ά κ ι α από τα τυριά και του παρείχαν τροφή αρκετή.
Επιστρέφοντας οι βοσκοί, κ α θ ώ ς έβρισκαν τα τυριά τσι­
μπημένα ολόγυρα, απορούσαν για το φαινόμενο" π α ρ α φ ύ λαξαν, λοιπόν, να δουν τι γίνεται, έμαθαν την αιτία και
βρήκαν το βρέφος, που ήταν όντως πανέμορφο. Το πήραν
αμέσως και το πήγαν στην αγροικία, όπου το έδωσαν στον
υπεύθυνο των βασιλικών κοπαδιών, κάποιον ονόματι Σ ι μ μα. Ο Σ ί μ μ α ς , που ήταν άτεκνος, ανάθρεψε τη μικρή σαν
κόρη του, με μεγάλη φροντίδα, δίνοντας τ η ς το όνομα Σ ε ­
μίραμις, που στη γ λ ώ σ σ α των Σύρων αποτελεί μικρή π α ­
ραφθορά της λέξης για τις περιστέρες, οι οποίες από εκείνη
ακριβώς την εποχή τ ι μ ώ ν τ α ι σ' ολόκληρη τη Συρία ως θεές.
5. Αυτά είναι περίπου τα θρυλούμενα για τη γέννηση
της Σεμιράμιδος. Ε ν ώ , λοιπόν, εκείνη ήταν σε ηλικία γ ά ­
μου, ξεπερνώντας ταυτόχρονα κ α τ ά πολύ τις άλλες κοπέ­
λες σε ομορφιά, έστειλε ο βασιλιάς έναν ύπαρχο να επιθε­
ωρήσει τα βασιλικά κοπάδια. Ο απεσταλμένος λεγόταν
Όννης και ήταν ο π ρ ώ τ ο ς στην τ ά ξ η στο βασιλικό συμβού­
λιο και διορισμένος ύπαρχος ολόκληρης της Συρίας. Σ τ α ­
μάτησε λοιπόν στο σπίτι του Σ ί μ μ α να ξεκουραστεί, είδε
όμως τη Σ ε μ ί ρ α μ ι και μαγεύτηκε από την ομορφιά τ η ς .
Παρακάλεσε τον Σ ί μ μ α να του δώσει την κόρη γυναίκα του
νόμιμη, την πήρε στη Νίνο, την παντρεύτηκε κι α π ό κ τ η σ ε
μαζί της δυο παιδιά, τον Τ α π ά τ η και τον Τ δ ά σ π η . Ε π ε ι δ ή
έτυχε και οι υπόλοιπες αρετές τ η ς Σεμιράμιδος να είναι

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ Δ Ε Υ Τ Ε Ρ Α

ανάλογες με την ομορφιά της, ο άντρας της είχε σκλαβωθεί
α π ' αυτήν και δεν έκανε τ ί π ο τ α χ ω ρ ί ς π ρ ώ τ α να πάρει τη
γ ν ώ μ η της, με αποτέλεσμα να πετυχαίνει στα π ά ν τ α . Ε­
κείνη ακριβώς την ε π ο χ ή , ο βασιλιάς, που είχε ολοκληρώ­
σει το κτίσιμο της ομώνυμης του πόλης, αποφάσισε να
εκστρατεύσει κ α τ ά των Βακτριανών.

Γνωρίζοντας καλά

τόσο το πλήθος και τη ρώμη των αντιπάλων όσο και το
γεγονός ότι η χ ώ ρ α τους έχει πολλούς οχυρούς και απρό­
σιτους τόπους, κ α τ έ τ α ξ ε στον στρατό του μεγάλο πλήθος
στρατιωτών α π ' όλα τα έθνη που είχε υποτάξει - διότι
επειδή είχε αποτύχει στην προηγούμενη εκστρατεία του,
σκόπευε να επιτεθεί στη Βακτριανή με πολλαπλάσια δύνα­
μη από τη δική τους. Αφού συγκεντρώθηκε α π ' όλα τα
σημεία της χ ώ ρ α ς ο στρατός, καταμετρήθηκαν, ό π ω ς ανα­
φέρει ο Κτησίας στην ιστορία του, ένα εκατομμύριο ε π τ α ­
κόσιες χιλιάδες πεζοί, διακόσιες δέκα χιλιάδες ιππείς και
λίγο λιγότερα από δέκα χιλιάδες εξακόσια δρεπανηφόρα
ά ρ μ α τ α . Ακούγοντας το

μέγεθος τ η ς στρατιάς

μοιάζει

κ α τ ' αρχήν απίστευτο, αλλά δεν είναι καθόλου αδύνατον,
αν αναλογιστεί κανείς την έκταση τ η ς Ασίας και τα πλήθη
των εθνών που την κατοικούν. Διότι ακόμα κι αν αφήσει
κανείς κατά μέρος την κ α τ ά των Σ κ υ θ ώ ν εκστρατεία του
Δαρείου

με οκτακόσιες χιλιάδες και το πέρασμα στην

Ελλάδα του Ξέρξη με αναρίθμητο πλήθος αντρών, και
σκεφτεί μόνο τα γεγονότα που συνέβησαν στην Ε υ ρ ώ π η
μόλις εχθές ή προχθές, θα θεωρήσει αμέσως τη δήλωση
αξιόπιστη. Ο Διονύσιος, για π α ρ ά δ ε ι γ μ α , στη Σικελία,
από μία μόνο πόλη των Συρακοσίων έβγαλε εκατόν είκοσι
χιλιάδες πεζούς και δώδεκα χιλιάδες ι π π ε ί ς , και από ενα
μόνο λιμάνι τετρακόσια πολεμικά πλοία, μεταξύ των ο­
ποίων

υπήρχαν και τετρήρεις και πεντήρεις 5 .

Οι

Ρω­

μαίοι, λίγο πριν τον καιρό του Αννίβα, προβλέποντας το
μέγεθος του πολέμου, κατέταξαν όλους τους ικανούς να

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ Δ Ε Υ Τ Ε Ρ Α

στρατευθούν άντρες της Ιταλίας, πολίτες και συμμάχους,
τ ω ν οποίων ο συνολικός αριθμός λίγο υπολειπόταν του ενός
εκατομμυρίου - καίτοι κανείς δεν θα συνέκρινε σε πλήθος
ανθρώπων ολόκληρη την Ιταλία ούτε καν με ένα και μόνο
έθνος της Ασίας. Αρκούν λοιπόν αυτά ως απάντηση προς
εκείνους που από την τωρινή ερήμωση τ ω ν πόλεων θέλουν
να βγάζουν συμπεράσματα γ ι α την αρχαία πολυανθρωπία
των λαών.
6. Ας επιστρέψουμε, όμως, στον Νίνο, που εκστρατεύο­
ντας με τόσο μεγάλη δύναμη κατά της Βακτριανής ανα­
γκαζόταν, επειδή ο τόπος ήταν δύσβατος και τα περάσμα­
τα στενά, να προωθεί τον στρατό του τμηματικά. Η χώρα
της Βακτριανής είχε πολλές και μεγάλες πόλεις για τους
κατοίκους, αλλά μία ήταν η επιφανέστερη, στην οποία
τύχαινε να βρίσκονται και τα ανάκτορα, που το όνομα
της ήταν Βάκτρα και υπερείχε κ α τ ά πολύ α π ' όλες τις
άλλες σε μέγεθος και σε οχύρωση της ακρόπολης της. Ο
βασιλιάς της χώρας, Οξυάρτης, είχε στρατολογήσει όλους
όσους είχαν ηλικία στράτευσης, οι οποίοι βρέθηκαν να είναι
τετρακόσιες χιλιάδες τον αριθμό. Πήρε όλη τη δύναμη του
στρατού του και πήγε να συναντήσει τους εχθρούς στα
περάσματα, α π ' όπου άφησε να περάσει ένα μέρος της
στρατιάς του Νίνου. Όταν θεώρησε π ω ς είχε περάσει ικα­
νό μέρος τ ω ν εχθρών στην πεδιάδα, αντέταξε τη δική του
δύναμη. Στην άγρια μάχη που ακολούθησε οι Βακτριανοί
έτρεψαν τους Ασσύριους σε φ υ γ ή , τους κ α τ α δ ί ω ξ α ν μέχρι
τα βουνά που δέσποζαν της πεδιάδας και σκότωσαν περί
τους εκατό χιλιάδες εχθρούς. Στη συνέχεια όμως, όταν
πέρασε ολόκληρη η δύναμη, νικημένοι από την αριθμητική
υπεροχή τ ω ν α ν τ ι π ά λ ω ν , αποτραβήχτηκαν κ α τ ά πόλεις,
ώστε κάθε ομάδα να υπερασπιστεί τη δική της πατρίδα.
Έ τ σ ι , εύκολα ο Νίνος υπέταξε όλες τις άλλες πόλεις, πλην

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ Δ Ε Υ Τ Ε Ρ Α

τ ω ν Βάκτρων, διότι, λόγω της οχύρωσης και του πολεμι­
κού της εξοπλισμού, δεν μπορούσε να την καταλάβει εξ
εφόδου. Καθώς η πολιορκία τραβούσε σε μάκρος, ο άντρας
της Σεμιράμιδος, που ήταν ερωτευμένος με τη γυναίκα του
αλλά εκστράτευε μαζί με τον βασιλιά, έστειλε να την
φέρουν. Εκείνη, με τη σύνεση και την τόλμη, που τη
διέκριναν, και με όλες τις λοιπές αρετές, που συνέτειναν
στην υπεροχή της, βρήκε ευκαιρία να επιδείξει τις ικανό­
τητες της. Κατ' αρχήν, επειδή επρόκειτο να κινήσει γ ι α
ταξίδι πολλών ημερών, έφτιαξε μια στολή που όποιος τη
φορούσε ήταν αδύνατον να φανεί αν είναι άντρας ή γ υ ν α ί κ α .
Τούτη η στολή της ήταν χρήσιμη τόσο για την οδοιπορία
στη ζέστη, γ ι α τ ί προστάτευε το δέρμα της, όσο και γ ι α την
άνεση που της παρείχε στις κινήσεις, μιας και ήταν εύκα­
μπτη και κατάλληλη γ ι α νέο άνθρωπο, και συνολικά ήταν
τόσο θελκτική που αργότερα οι Μήδοι, όταν έγιναν κυρίαρ­
χοι της Ασίας, φορούσαν τη στολή της Σεμιράμιδος, όπως
έκαναν και οι Πέρσες μετά από αυτούς 6 . Όταν έφτασε η
Σεμίραμις στη Βακτριανή και είδε την κατάσταση της
πολιορκίας, παρατήρησε π ω ς οι επιθέσεις γίνονταν σε π ε ­
δινά μέρη και σε τόπους που ήταν εύκολο να γίνει έφοδος,
ενώ στην ακρόπολη δεν πλησίαζε κανείς λόγω της οχυρής
της θέσης, παρατήρησε επίσης π ω ς οι υπερασπιστές της
ακρόπολης είχαν αφήσει τις θέσεις τους για να πάνε να
βοηθήσουν τους άντρες που κινδύνευαν στα κ ά τ ω τείχη.
Πήρε λοιπόν στρατιώτες που ήταν συνηθισμένοι στο σκαρ­
φάλωμα και μαζί τους ανέβηκε μέσα από από κάποιο
δύσβατο φαράγγι, κατέλαβε ένα μέρος της ακρόπολης
και έκανε σήμα στους πολιορκητές του τείχους, κ ά τ ω
στην πεδιάδα. Οι υπερασπιστές της πόλης κ α τ ά π λ η κ τ ο ι
από την κατάληψη του φρουρίου εγκατέλειψαν τα τείχη
κι έχασαν κάθε ελπίδα σωτηρίας. Με τέτοιο τρόπο που
έπεσε η πόλη, ο βασιλιάς θαύμασε τις ικανότητες της

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ Δ Ε Υ Τ Ε Ρ Α

γυναίκας και π ρ ώ τ α π ρ ώ τ α την τίμησε με μεγάλες δωρε­
ές, στη συνέχεια όμως, που η ομορφιά της τον έκανε να την
ερωτευτεί, προσπάθησε να πείσει τον άντρα της να του την
παραχωρήσει με τη θέληση του προσφέροντας του, σε
αντάλλαγμα της χάρης που θα του έκανε, την κόρη του
τη Σωσάνη για γ υ ν α ί κ α . Όταν ο άνθρωπος ήρθε σε πολύ
δύσκολη θέση, ο Νίνος απείλησε να του βγάλει τα μάτια,
αν δεν υπάκουε άμεσα στις προσταγές του. Τον Όννη, τόσο
γ ι α τ ί φοβήθηκε τις απειλές του βασιλιά όσο και γ ι α τ ί ήταν
ερωτευμένος με τη γυναίκα του, τον έπιασε λύσσα τρόπον
τινά και μανία, έβαλε θηλειά στο λαιμό του και κρεμάστη­
κε. Τέτοιοι ήταν λοιπόν οι λόγοι για τους οποίους η Σεμί­
ραμις περιβλήθηκε τη βασιλική περιβολή.
7. Ο Νίνος παρέλαβε τους θησαυρούς τ ω ν Β ά κ τ ρ ω ν , που
αποτελούνταν από πολύ ασήμι και χρυσάφι, κι αφού τα­
κτοποίησε τα πράγματα της Βακτριανής, διέλυσε τον
στρατό του. Αργότερα, αφού απόκτησε από τη Σεμίραμι
έναν γιο, τον Νινύα, πέθανε, αφήνοντας τη γ υ ν α ί κ α του
βασίλισσα. Η Σεμίραμις έθαψε τον Νίνο στο π α λ ά τ ι και
κατασκεύασε π ά ν ω α π ' τον τάφο του τεράστιο τύμβο, του
οποίου το ύψος ήταν εννέα στάδια και το πλάτος του, όπως
λέει ο Κτησίας, δέκα. Επειδή η πόλη βρισκόταν π λ ά ι στον
Ευφράτη, ο τύμβος ήταν ορατός από απόσταση πολλών
σταδίων, σαν να ήταν ακρόπολη· παραμένει μάλιστα, λέ­
νε, μέχρι και σήμερα, παρά το ότι οι Μήδοι κατέστρεψαν
τη Νίνο εκ θεμελίων, όταν κατέλυσαν την αυτοκρατορία
τ ω ν Ασσυρίων 7 . Όσο για τη Σεμίραμι, που από τη φύση
της στόχευε μόνο σε μεγάλα έργα, φιλοδόξησε να ξεπερά­
σει σε δόξα τον προηγούμενο βασιλιά και αποφάσισε να
κτίσει μια πόλη στη Β α β υ λ ω ν ί α . Διάλεξε από παντού τους
καλύτερους αρχιτέκτονες και τεχνίτες, έκανε κάθε άλλη
αναγκαία προετοιμασία και μάζεψε α π ' όλη την αυτοκρα-

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ Δ Ε Υ Τ Ε Ρ Α

τορία δύο εκατομμύρια άντρες γ ι α να φέρουν σε πέρας το
έργο 8 . Περιέλαβε στο κέντρο τον Ευφράτη ποταμό και
περιέβαλε την πόλη με τείχος μήκους τριακοσίων εξήντα
σταδίων, που σε τ α κ τ ά διαστήματα είχε πύργους ψηλούς,
όπως λέει ο Κτησίας ο Κνίδιος, ενώ ο Κλείταρχος και
μερικοί από εκείνους που αργότερα πέρασαν στην Ασία
μαζί με τον Αλέξανδρο έγραψαν π ω ς το μήκος του ήταν
τριακόσια εξήντα πέντε στάδια και προσθέτουν π ω ς φιλο­
δόξησε να κατασκευάσει το μήκος του σε στάδια ίσο με τον
αριθμό τ ω ν ημερών του έτους. Με ψημένες πλίνθες εμβα­
πτισμένες σε άσφαλτο κατασκεύασε τείχος ύψους, σ ύ μ φ ω ­
να με τον Κτησία πενήντα οργιές, ενώ όπως έγραψαν κά­
ποιοι νεότεροι πενήντα πήχεις, και πλάτους, που να περ­
νούν πλάι πλάι τουλάχιστον δυο άρματα, με διακόσιους
πενήντα τον αριθμό πύργους, τ ω ν οποίων το ύψος και το
πλάτος ήταν ανάλογο της κλίμακας του όλου τείχους. Δεν
υπάρχει λόγος να απορεί κανείς που σε τόσο μεγάλη περί­
μετρο αντιστοιχούσαν τόσο λίγοι πύργοι, δεδομένου ότι η
πόλη περιβαλλόταν σε μεγάλη έκταση από έλη, η Σεμίρα­
μις αποφάσισε να μην κατασκευάσει εκεί πύργους, διότι τα
έλη από μόνα τους παρείχαν αρκετή οχύρωση. Ανάμεσα
στις κατοικίες και το τείχος υπήρχε δρόμος περιφερειακός
πλάτους δύο πλέθρων.
8. Για να επιταχύνει την οικοδόμηση όλων α υ τ ώ ν , ανέ­
θεσε στους φίλους της από ένα στάδιο στον καθένα, παρέ­
χοντας του κάθε μέσο που θα χρειαζόταν, και τους ζήτησε
να ολοκληρώσουν το έργο τους μέσα σ' ένα χρόνο. Καθώς
εκείνοι εξετέλεσαν τις προσταγές της με μεγάλη τ α χ ύ τ η τ α ,
αποδέχτηκε με ευγνωμοσύνη τον ζήλο τους, ενώ ταυτόχρο­
να επιδόθηκε στην κατασκευή γέφυρας μήκους πέντε στα­
δίων στο στενότερο σημείο του ποταμού, στηρίζοντας
έντεχνα στον βυθό τις κολώνες, που απείχαν δώδεκα πό-

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ Δ Ε Υ Τ Ε Ρ Α

δια η μια από την άλλη. Τις πέτρες, που στηρίζονταν η μια
π ά ν ω στην άλλη, τις συνέδεσε με σιδερένιους αρμοσφίκτες
και τις ενώσεις τους τις γέμισε με χυμένο μολύβι. Μπρο­
στά από κάθε κολώνα, στην πλευρά που θα δεχόταν την
πίεση του ρεύματος, κατασκεύασε γ ω ν ί α (πρόβολο) με
καμπύλες πλευρές που στένευαν σταδιακά μέχρι το π λ ά ­
τος της κολώνας, ώ σ τ ε το οξύ μέρος της γ ω ν ί α ς να σχίζει
την ορμή του ρεύματος ενώ οι καμπυλωμένες πλευρές της
υποχωρώντας στην ορμή του να απαλύνουν τη σφοδρότητα
του ποταμού 9 . Εκείνη η γέφυρα, με τα δοκάρια από κέδρο
και κυπαρίσσι, στεγασμένη με τεράστιους κορμούς φοινί­
κ ω ν και με πλάτος τριάντα ποδιών, θεωρούνταν π ω ς δεν
υπολείπεται στο παραμικρό σε κατασκευαστική τεχνική
από οποιοδήποτε έργο της Σεμιράμιδος. Από την κάθε
πλευρά του ποταμού, επίσης, και σε μήκος εκατόν εξήντα
σταδίων, κατασκεύασε πολυτελή κρηπιδώματα στο ίδιο
περίπου πλάτος με τα τείχη. Η Σεμίραμις οικοδόμησε
επίσης διπλά ανάκτορα στις όχθες του ποταμού, από ένα
στις δυο άκρες της γέφυρας, α π ' όπου σκόπευε να κατοπτεύει ολόκληρη την πόλη και ταυτόχρονα να κρατάει τα
κλειδιά, σαν να λέμε, τ ω ν πιο επίκαιρων σημείων της
πόλης. Καθώς, λοιπόν, ο Ευφράτης περνούσε μέσα από
τη Βαβυλώνα και έρρεε προς νότο, το ένα π α λ ά τ ι έβλεπε
προς την ανατολή και το άλλο προς τη δύση, ενώ και τα
δύο βεβαίως είχαν κατασκευαστεί με τη μεγαλύτερη πο­
λυτέλεια. Σ' εκείνο που έβλεπε προς τη δύση, έ φ τ ι α ξ ε τον
εξωτερικό περίβολο με περίμετρο εξήντα στάδια, ο χ υ ρ ω ­
μένο με ψηλά και πολυτελή τείχη, από ψημένες πλίνθες.
Μέσα α π ' αυτόν, κατασκεύασε δεύτερο περίβολο, κυκλοτερή, στις πλίνθες του οποίου, πριν ψηθούν, σκαλίστηκαν
κάθε είδους άγρια ζ ώ α , που ένεκα της εξαιρετικής χρήσης
τ ω ν χ ρ ω μ ά τ ω ν έμοιαζαν σχεδόν με αληθινά. Τούτος ο
περίβολος είχε μήκος σαράντα στάδια, πλάτος τριακόσιες

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ Δ Ε Υ Τ Ε Ρ Α

πλίνθες και ύψος, όπως λέει ο Κτησίας, πενήντα οργιές,
ενώ οι πύργοι του είχαν ύψος εβδομήντα οργιές. Κατα­
σκεύασε όμως και τρίτο, εσωτερικό περίβολο, ο οποίος
περιείχε ακρόπολη που είχε περίμετρο είκοσι στάδια, ενώ
το ύψος και το πλάτος της κατασκευής ξεπερνούσε το
μεσαίο τείχος. Στους πύργους όσο και στα τείχη υπήρχαν
αποτυπωμένα ζ ώ α κάθε είδους, φιλοτεχνημένα έτσι που
τόσο στα χρώματα όσο και στα σχήματα να μοιάζουν με
τα πραγματικά· η όλη σύνθεση ήταν φτιαγμένη έτσι που να
παρουσιάζει με κάθε λεπτομέρεια το κυνήγι τ ω ν διαφόρων
ζ ώ ω ν , τ ω ν οποίων τα μεγέθη ήταν μεγαλύτερα από τέσσε­
ρις πήχεις. Ανάμεσα τους ήταν αποτυπωμένη η Σεμίραμις
π ά ν ω σε άλογο να ακοντίζει λεοπάρδαλη και κοντά της ο
σύζυγος της, Νίνος, να χτυπάει λιοντάρι με τη λόγχη που
κρατούσε στο χέρι. Σ' ετούτο το τείχος έβαλε επίσης και
τριπλές πύλες, εκ τ ω ν οποίων οι δυο ήταν χάλκινες και
άνοιγαν μηχανικά. Σε μέγεθος και κατασκευή τούτο το
π α λ ά τ ι ξεπερνούσε κ α τ ά πολύ το άλλο που βρισκόταν
στην αντίπερα όχθη του ποταμού. Διότι το εξωτερικό
τείχος από ψημένη πλίνθο που περιέβαλλε εκείνο είχε π ε ­
ρίμετρο τριάντα στάδια και αντί για καλλιτεχνικές αποτυ­
π ώ σ ε ι ς ζ ώ ω ν είχε χάλκινα αγάλματα του Νίνου, της Σε­
μιράμιδος και τ ω ν υπάρχων τους, καθώς και του Δία, τον
οποίο οι Βαβυλώνιοι αποκαλούν Βήλο' υπήρχαν βέβαια και
παραστάσεις από κυνήγια κάθε είδους, που ψ υ χ α γ ω γ ο ύ σ α ν
και έτερπαν όσους τα έβλεπαν.
9. Μετά α π ' αυτά, η Σεμίραμις διάλεξε το πιο χαμηλό
σημείο της Βαβυλωνίας και έφτιαξε τετράγωνη δεξαμενή,
της οποία η κάθε πλευρά είχε μήκος τριακόσια στάδια.
Ή τ α ν κατασκευασμένη από ψημένες πλίνθες και άσφαλτο
και είχε βάθος τριάντα πέντε πόδια. Στη συνέχεια, αφού
εξέτρεψε τον ποταμό να πέσει μέσα της, κατασκεύασε

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ Δ Ε Υ Τ Ε Ρ Α

υπόγειο πέρασμα από το ένα π α λ ά τ ι στο άλλο" το οικοδό­
μησε με ψημένες πλίνθες και σοβάτισε τις καμάρες κι από
τις δυο πλευρές με καυτή άσφαλτο, μέχρις ότου το πάχος
του επιχρίσματος να φτάσει τους τέσσερις πήχεις. Οι π α ­
ράπλευροι τοίχοι της διώρυγας είχαν πάχος είκοσι πλίνθες
και ύψος, χωρίς να υπολογίζουμε την καμάρα, ' δώδεκα
πόδια, ενώ το πλάτος του περάσματος ήταν δεκαπέντε
πόδια. Μέσα σε ε π τ ά ημέρες τελείωσε η κατασκευή του
και η Σεμίραμις αποκατέστησε τον ρου του ποταμού στην
αρχική του κοίτη, ώ σ τ ε , ενώ το νερό περνούσε από π ά ν ω ,
να πηγαίνει από το ένα π α λ ά τ ι στο άλλο, χωρίς να χρειά­
ζεται να περνάει το ποτάμι. Στις δυο εξόδους της διώρυγας
έστησε πύλες χάλκινες, που διατηρήθηκαν μέχρι την ηγε­
μονία τ ω ν Περσών. Μετά από αυτά, κατασκεύασε στη
μέση της πόλης ιερό του Δία, τον οποίο, όπως είπαμε, οι
Βαλυλώνιοι ονομάζουν Βήλο. Δεδομένου όμως ότι οι ιστο­
ρικοί διαφωνούν σχετικά μ' ετούτο το κτίριο κι επειδή με
τον καιρό γκρεμίστηκε, δεν είναι δυνατό να μιλήσουμε με
ακρίβεια γ ι ' αυτό 1 0 . Το μόνο στο οποίο συμφωνούν όλοι
είναι π ω ς ήταν υπερβολικά ψηλό και π ω ς α π ' αυτό οι
Χαλδαίοι παρατηρούσαν τα άστρα, επειδή, λόγω του ύ­
ψους του, φαινόταν με ακρίβεια η ανατολή και η δύση
τους. Το όλο οικοδόμημα είναι κατασκευασμένο από ά­
σφαλτο και πλίνθες, φιλοτεχνημένο με πολυτέλεια, ενώ
στο τέλος της ανάβασης η Σεμίραμις τοποθέτησε τρία
αγάλματα από σφυρήλατο χρυσό, του Δία, της Ή ρ α ς και
της Ρέας. Α π ' αυτά, το άγαλμα του Δία, που τον παρου­
σιάζει ορθό και σε βηματισμό, έχοντας σαράντα πόδια
ύψος, ζ υ γ ί ζ ε ι χίλια βαβυλωνιακά τάλαντα. Το άγαλμα
της Ρέας, που τη δείχνει να κάθεται σε χρυσό σκαμνί,
ζ υ γ ί ζ ε ι το ίδιο όσο και το προηγούμενο" πάνο^ στα γόνατα
της έστεκαν δύο λιοντάρια και κοντά της υπήρχαν τεράστια
φίδια αργυρά, βάρους τριάντα τ α λ ά ν τ ω ν το καθένα. Το

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ Δ Ε Υ Τ Ε Ρ Α

άγαλμα της Ή ρ α ς , που στέκεται επίσης, έχει βάρος οκτα­
κόσια τάλαντα, και στο δεξί της χέρι κρατάει ένα φίδι από
το κεφάλι ενώ στο αριστερό σκήπτρο διακοσμημένο με
πολύτιμους λίθους. Μπροστά τους βρίσκεται τραπέζι απο
σφυρήλατο χρυσό, μήκους σαράντα ποδιών, πλάτους δεκα­
πέντε και βάρους πεντακοσίων τ α λ ά ν τ ω ν . Πάνω της είναι
τοποθετημένα δύο π ο τ ή ρ ι α " , βάρους τριάντα τ α λ ά ν τ ω ν .
Υπήρχαν επίσης θυμιατήρια, ίσα τον αριθμό αλλά βάρους
τριακοσίων τ α λ ά ν τ ω ν το καθένα, καθώς και τρεις χρυσοί
κρατήρες, εκ τ ω ν οποίων εκείνος που ανήκε στον Δία
ζ ύ γ ι ζ ε χίλια διακόσια βαβυλωνιακά τάλαντα ενώ ο καθέ­
νας από τους άλλους δυο εξακόσια. Όλα αυτά όμως τα
σύλησαν αργότερα οι βασιλιάδες τ ω ν Περσών 1 2 , ενώ τα
ανάκτορα και τα υπόλοιπα κατασκευάσματα άλλα τα εξα­
φάνισε ο χρόνος εντελώς κι άλλα τα ερείπωσε - άλλωστε κι
επί τ ω ν ημερών μας μικρό μέρος της Βαβυλώνας κατοι­
κείται, ενώ το μεγαλύτερο μέρος μέσα από τα τείχη έχει
αποδοθεί στη γ ε ω ρ γ ί α .
10. Τπήρχε επίσης και ο κρεμαστός λεγόμενος κήπος,
πλάι στην ακρόπολη, τον οποίο δεν κατασκεύασε η Σεμί­
ραμις αλλά ένας μετέπειτα Σύρος βασιλιάς, προς χάρη μιας
παλλακίδας.του 1 3 . Γ ι ' αυτή λένε π ω ς , επειδή ήταν Περσίδα
την κ α τ α γ ω γ ή και νοσταλγούσε τα ορεινά λιβάδια της
πατρίδας της, α ξ ί ω σ ε από τον βασιλιά να φτιάξει απομί­
μηση, με την κατασκευή κήπου, τ ω ν ιδιαίτερων χαρακτη­
ριστικών της περσικής υπαίθρου. Το μήκος της κάθε π λ ε υ ­
ράς του παραδείσου 1 4 ήταν τέσσερα πλέθρα κι επειδή η
πρόσβαση σ' αυτόν έμοιαζε με π λ α γ ι ά με βαθμίδες που η
μια εξείχε της άλλης, είχε αμφιθεατρική όψη. Κάτω από
τους τεχνητούς βαθμωτούς εξώστες, κατασκευάστηκαν
υπόγειες σύραγγες, που δέχονταν ολόκληρο το βάρος του
φυτεμένου κήπου και υψώνονταν σταδιακά η μια λίγο π ά ν ω

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ Δ Ε Υ Τ Ε Ρ Α

από την άλλη κατά την πρόσβαση· η π ά ν ω π ά ν ω σύραγγα,
ύψους πενήντα πήχεων, στήριζε την ανώτερη επιφάνεια
του κήπου που βρισκόταν στο ίδιο επίπεδο με τις επάλξεις
του τείχους. Οι τοίχοι, επίσης, που είχαν κ α τ α σ κ ε υ α σ τ ε ί
με μεγάλο κόστος, είχαν πάχος είκοσι δύο πόδια, ενώ τα
περάσματα ανάμεσα τους είχαν πλάτος δέκα. Οι οροφές
τ ω ν συράγγων ήταν στεγασμένες με πέτρινα δοκάρια, τ ω ν
οποίων το μήκος μαζί με τις συνδέσεις ήταν δεκαέξι πόδια
και το πλάτος τέσσερα. Η οροφή, π ά ν ω από τα δοκάρια,
είχε ένα πρώτο στρώμα από καλάμια με πολλή άσφαλτο,
μετά από αυτά δυο στρώσεις ψημένες πλίνθες συνδεδεμένες
με γύψο και ως τρίτο, τέλος, στρώμα επάλειψη από μολύ­
βι, ώ σ τ ε να μην το διαπερνάει η υγρασία του χώματος.
Πάνω σ' όλα αυτά, συσσωρεύτηκε μεγάλη ποσότητα χ ώ ­
ματος, σε βάθος που να αρκεί γ ι α τις ρίζες τ ω ν μεγαλύτε­
ρων δέντρων. Όταν εξομαλύνθηκε το έδαφος παντού, γέ­
μισε με δέντρα κάθε είδους, που με το μέγεθος και την
ομορφιά τους πρόσφεραν ευχαρίστηση σ όσους τα έβλε­
π α ν . Οι σύραγγες, τ ώ ρ α , που φ ω τ ί ζ ο ν τ α ν όλες, επειδή
εξείχε η μια από την άλλη, φιλοξενούσαν πολλά και κάθε
είδους βασιλικά καταλύματα· υπήρχε μία που διέθετε α­
νοίγματα από το ανώτατο επίπεδο και μηχανήματα που
τροφοδοτούσαν τον κήπο με νερό αντλώντας το σε μεγάλες
ποσότητες από τον ποταμό χωρίς κανείς από τους έ ξ ω να
μπορεί να δει τι γινόταν. Τούτος λοιπόν ο κήπος, όπως
είπα και πριν, κατασκευάστηκε αργότερα.

11. Η Σεμίραμις ίδρυσε και άλλες παραποτάμιες πόλεις,
τόσο στον Ευφράτη όσο και στον Τίγρη ποταμό, όπου
κατασκεύασε διαμετακομιστικούς σταθμούς εμπορευμά­
τ ω ν από τη Μηδία, την Παραιτακηνή 1 5 και κάθε άλλη
κοντινή χώρα. Διότι μετά τον Νείλο και τον Γ ά γ γ η , ο
Τίγρης κι ο Ευφράτης είναι οι πιο σημαντικοί σχεδόν
ποταμοί της Ασίας, οι πηγές τους βρίσκονται στα βουνά

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ Δ Ε Υ Τ Ε Ρ Α

της Αρμενίας και απέχουν μεταξύ τους δυο χιλιάδες π ε ­
ντακόσια στάδια. Περνάνε μέσα από τη Μηδία και την
Παραιτακηνή, μπαίνουν στη Μεσοποταμία, την οποία ε­
πειδή περιλαμβάνουν ανάμεσα τους της δίνουν τ' όνομα
της· στη συνέχεια διασχίζουν τη Βαβυλωνία και εκβάλλουν στην Ερυθρά θάλασσα 1 6 . Επειδή λοιπόν είναι μεγάλοι
και διασχίζουν εκτεταμένες περιοχές, παρέχουν πολλά
πλεονεκτήματα σε όσους έχουν επάγγελμα το εμπόριο γ ι ' αυτό και συμβαίνει οι παραποτάμιες περιοχές να είναι
γεμάτες ακμάζοντες εμπορικούς σταθμούς, που συμβάλ­
λουν τα μέγιστα στην αίγλη της Βαβυλωνίας. Η Σεμίρα­
μις έκοψε από τα όρη της Αρμενίας ένα μονόλιθο μήκους
εκατόν τριάντα ποδιών και πλάτους και πάχους είκοσι
πέντε, τον τράβηξε μέχρι τον ποταμό με πολλά ζευγάρια
μουλάρια και βόδια και εκεί τον φόρτωσε σε σχεδία· με τη
σχεδία τον μετέφερε το ρεύμα μέχρι τη Βαβυλωνία, όπου
τον έστησε στον κεντρικότερο δρόμο, θέαμα παράδοξο γ ι α
τους περαστικούς. Τούτο τον μονόλιθο μερικοί τον ονομά­
ζουν οβελίσκο από το σχήμα του και τον κατατάσσουν στα
ε π τ ά θαύματα του κόσμου.
1 2 . Μολονότι τα αξιοθέατα της Βαβυλωνίας είναι πολλά
και μοναδικά, εξ ίσου αξιοθαύμαστη είναι και η ποσότητα
της ασφάλτου που παράγει τούτη η χώρα - είναι τόση που
όχι μόνο επαρκεί για τα τόσο πολλά και μεγάλα κτίρια,
αλλά ακόμα και ο απλός λαός μαζεύεται σ' εκείνο το
μέρος 17 , αντλεί όση ποσότητα θέλει, την ξεραίνει και την
καίει αντί για ξύλα. Παρά το ότι το πλήθος τ ω ν α ν θ ρ ώ π ω ν
που αντλούν άσφαλτο είναι αναρίθμητο, η ποσότητα της
παραμένει α μ ε ί ω τ η , ωσάν να αντλούν από ανεξάντλητη
π η γ ή . Επίσης, κοντά σ' ετούτη την π η γ ή , υπάρχει άνοιγ­
μα α π ' όπου αναδίδονται αέρια, μικρό στο μέγεθος αλλά
θαυμαστό στην ισχύ. Διότι αναδίδει βαρύ και θειώδη ατμό

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ Δ Ε Υ Τ Ε Ρ Α

που σκοτώνει κάθε ζώο που πλησιάζει, με θάνατο γρήγορο
και παράδοξο - διότι, αφού αντέξουν ε π ί λίγη ώρα το κόψι­
μο της ανάσας τους, ψοφάνε, λες και η εκφορά του αέρα
από τα πνευμόνια τους εμποδίζεται από τη δύναμη που
ασκείται στην αναπνοή τους· αμέσως το σώμα τους πρή­
ζεται και φουσκώνει, κυρίως στην περιοχή τ ω ν πνευμόνων.
Πέρα από τον ποταμό υπάρχει και λίμνη της οποία η όχθη
είναι στέρεη στο πάτημα, κι αν τύχει να μπει μέσα κάποιος
που δεν ξέρει, πολύ λίγο χρόνο κολυμπάει, γ ι α τ ί , κ α θ ώ ς
προχωρεί προς το κέντρο, βουλιάζει λες και τον τραβά
κάποια δύναμη - όταν προσπαθήσει να βοηθηθεί και να
επιστρέψει προς τα έ ξ ω , παρ' όλο που προσπαθεί να
βγει, δείχνει σαν κάτι να τον τραβάει π ί σ ω , και π ρ ώ τ α
αρχίζουν να μουδιάζουν τα πόδια, μετά τα σκέλια μέχρι
τη μέση και τέλος ολόκληρο το σώμα του ναρκώνεται και
βουλιάζει στον βυθό, α π ' όπου μετά από λίγο ανεβαίνει
πεθαμένος. Αρκετά μέχρις εδώ για τα αξιοθέατα της Βα­
βυλωνίας.
13. Αμέσως μόλις έθεσε τέρμα στα έργα της η Σεμίρα­
μις, κίνησε με μεγάλη δύναμη προς τη Μηδία. Φτάνοντας
στο όρος το ονομαζόμενο Βαγίστανο 1 8 , στρατοπέδευσε κο­
ντά του και κατασκεύασε κήπο, του οποίου η περίμετρος
είχε μήκος δώδεκα στάδια, σε πεδιάδα που περιλάμβανε
μεγάλη π η γ ή , από την οποία ποτίζονταν τα φ υ τ ά . Το όρος
Βαγίστανο είναι αφιερωμένο στο Δία και στην πλευρά προς
τον κήπο είναι απόκρημνο και υ ψ ώ ν ε τ α ι σε ύψος δεκαεπτά
σταδίων. Στο χαμηλότερο μέρος του γκρεμού, αφού το
λείανε, χάραξε την εικόνα της εν μέσω εκατό δορυφόρων
[ανδρών, δηλαδή, που κρατούσαν δόρυ]. Χάραξε επίσης με
Ασσυριακά γράμματα στον βράχο ότι η Σεμίραμις, με τα
σαμάρια τ ω ν υ π ο ζ υ γ ί ω ν του στρατού της, ύ ψ ω σ ε τύμβο
από την πεδιάδα κι έτσι α π ' αυτά ανέβηκε στον εν λόγω

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ ΔΕΥΤΕΡΑ

γκρεμό

μέχρι την άκρη του.

φτάνοντας

στην

πόλη

Κ ί ν η σ ε πάλι. από

Χαυόνα

της

Μηδίας

κει και

πρόσεξε

σε

κ ά π ο ι ο ο ρ ο π έ δ ι ο έναν β ρ ά χ ο ε κ π λ η κ τ ι κ ο ύ ύψους κ α ι μ ε γ έ ­
θους. Ε κ ε ί , λ ο ι π ό ν , κ α τ α σ κ ε ύ α σ ε άλλο τ ε ρ ά σ τ ι ο κ ή π ο , π ο υ
περιέβαλλε
έχτισε
απ'

στη

μέση

πολυτελή

όπου

της τη

του

τον

οικοδομήματα

επιθεωρούσε

τα

στρατιά που ε ί χ ε

βράχο

πάνω

για

την

φυτώρια

του

στον

οποίο

απόλαυση
κήπου

της,

και

όλη

στρατοπεδεύσει στην πεδιάδα.

Σ ' ε κ ε ί ν ο τ ο μ έ ρ ο ς , έ μ ε ι ν ε α ρ κ ε τ ό ν καιρό κ α ι α π ό λ α υ σ ε
κ ά θ ε τ ι που

είχε

σχέση

με πολυτέλεια,

χωρίς όμως να

θέλει να παντρευτεί νόμιμα, φοβούμενη μήπως στερηθεί
τ η ν ε ξ ο υ σ ί α , έ τ σ ι ε π έ λ ε γ ε τ ο υ ς π ι ο κ α λ ο φ τ ι α γ μ έ ν ο υ ς από
τους σ τ ρ α τ ι ώ τ ε ς , έ σ μ ι γ ε μ α ζ ί τ ο υ ς κ α ι σ τ η σ υ ν έ χ ε ι α αφά­
ν ι ζ ε όλους όσους τ η ν
συνέχισε

την

πορεία

είχαν π λ η σ ι ά σ ε ι .
της

προς

τα

Μετά

Εκβάτανα

από
κι

εκεί,

έφτασε

στο όρος τ ο λ ε γ ό μ ε ν ο Ζ α ρ κ α ί ο 1 9 · ε π ε ι δ ή τ ο ύ τ ο τ ο βουνό
εκτεινόταν επί πολλά στάδια και ήταν γ ε μ ά τ ο γ κ ρ ε μ ο ύ ς
και φαράγγια ε π ι μ ή κ υ ν ε κατά πολύ το τ α ξ ί δ ι τ η ς παρά­
κ α μ ψ η ς του. Η Σ ε μ ί ρ α μ ι ς , λοιπόν, φιλοδόξησε να αφήσει
μ ν η μ ε ί ο αθάνατο τ η ς ί δ ι α ς αλλά κ α ι τ α υ τ ό χ ρ ο ν α να σ υ ν τ ο μ έ ψ ε ι το δρόμο· έ τ σ ι , κόβοντας τους γ κ ρ ε μ ο ύ ς και παρα­
χώνοντας τα φαράγγια, κατασκεύασε σύντομο και π ο λ υ τ ε ­
λ ή δ ρ ό μ ο , που μ έ χ ρ ι κ α ι σ ή μ ε ρ α ο ν ο μ ά ζ ε τ α ι δ ρ ό μ ο ς τ η ς
Σ ε μ ι ρ ά μ ι δ ο ς . Φ τ ά ν ο ν τ α ς στα Ε κ β ά τ α ν α , π ό λ η π ε δ ι ν ή , κα­
τασκεύασε

πολυτελή

ανάκτορα

και

φρόντισε

γενικά

με

μεγάλη επιμέλεια την περιοχή. Καθώς, για παράδειγμα,
η π ό λ η ήταν άνυδρη κ α ι πουθενά κοντά τ η ς δεν υ π ή ρ χ ε
π η γ ή νερού, τ η ν ύ δ ρ ε υ σ ε , φέρνοντας μ ε μ ε γ ά λ ο υ ς κ ό π ο υ ς
κ α ι δαπάνες

άφθονο

και πεντακάθαρο

νερό.

Σε δώδεκα

στάδια α π ό σ τ α σ η από τ α Ε κ β ά τ α ν α β ρ ί σ κ ε τ α ι ένα βουνό,
που ο ν ο μ ά ζ ε τ α ι Ο ρ ό ν τ η ς κ α ι που ξ ε χ ω ρ ί ζ ε ι γ ι α τ η ν τ ρ α ­
χ ύ τ η τ α και το

ύψος τ ο υ ,

διότι αν η

πορεία

μέχρι την

κ ο ρ υ φ ή τ ο υ ή τ α ν ο ρ θ ή θ α έ φ τ α ν ε σ ε ύψος ε ί κ ο σ ι π έ ν τ ε

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ ΔΕΥΤΕΡΑ

σ τ α δ ί ω ν . Ε π ε ι δ ή λοιπόν από τ η ν ά λ λ η μ ε ρ ι ά υ π ή ρ χ ε λ ί μ ν η
μ ε γ ά λ η που χυνόταν σ ε π ο τ α μ ό , έ σ κ α ψ ε ά ν ο ι γ μ α από τ η ν
μ ι α μ ε ρ ι ά μ έ χ ρ ι τ η ν ά λ λ η σ τ η ρίζα τ ο υ ε ν λ ό γ ω βουνού. Τ ο
π λ ά τ ο ς τ ο ύ τ η ς τ η ς σ ύ ρ α γ γ α ς ή τ α ν δ ε κ α π έ ν τ ε πόδια κ α ι τ ο
ύψος τ η ς σαράντα· μ έ σ α α π ' αυτήν π έ ρ α σ ε τον π ο τ α μ ό π ο υ
σ χ η μ ά τ ι ζ ε η λίμνη και γ έ μ ι σ ε την πόλη

με νερό.

Αυτά

έκανε λοιπόν σ τ η Μ η δ ί α .

14. Σ τ η σ υ ν έ χ ε ι α , ε π ι σ κ έ φ τ η κ ε τ η ν

Περσία και κάθε

ά λ λ η χ ώ ρ α που κ υ β ε ρ ν ο ύ σ ε σ τ η ν Α σ ί α . Π α ν τ ο ύ όπου π ή ­
γ α ι ν ε , έ κ ο β ε μ έ σ α από τ α βουνά κ α ι τ ο υ ς γ κ ρ ε μ ο ύ ς κ α ι
κατασκεύαζε

πολυτελείς

δρόμους,

ενώ

στις

πεδιάδες

έ­

φτιαχνε τ ύ μ β ο υ ς , πότε για να τους κάνει τάφους η γ ε μ ό ­
νων

που

πέθαιναν

και

πότε

για

να

ιδρύσει

πάνω

τους

πόλεις. Συνήθιζε μάλιστα να κατασκευάζει μικρούς τύμ­
βους κ α ι στα

μέρη

όπου

στρατοπέδευε,

πάνω

στους

ο­

ποίους τ ο π ο θ ε τ ο ύ σ ε τ η σ κ η ν ή τ η ς γ ι α ν α κ α τ ο π τ ε ύ ε ι τ η ν
ό λ η κ α τ α σ κ ή ν ω σ η " γ ι ' αυτό κ α ι π α ρ α μ έ ν ο υ ν μ έ χ ρ ι σ ή μ ε ρ α
π ο λ λ ο ί από τ ο υ ς τ ύ μ β ο υ ς που κ α τ α σ κ ε ύ α σ ε σ ' ο λ ό κ λ η ρ η
την Ασία και ονομάζονται Έ ρ γ α τ η ς Σ ε μ ι ρ ά μ ι δ ο ς 2 0 . Μ ε τ ά
α π ' αυτά, ε π ι σ κ έ φ τ η κ ε τ η ν Α ί γ υ π τ ο κ α ι αφού υ π έ τ α ξ ε τ ο
μεγαλύτερο μέρος της Λ ι β ύ η ς , ε π ι σ κ έ φ τ η κ ε το μαντείο του
21

Ά μ μ ω ν α , γ ι α ν α ζ η τ ή σ ε ι χ ρ η σ μ ό από τον θεό σ χ ε τ ι κ ά μ ε
τον δ ι κ ό τ η ς θάνατο.

Η

παράδοση λέει πως η απάντηση

που τ η ς δ ό θ η κ ε ήταν π ω ς θ α έ φ ε υ γ ε από τ ο υ ς α ν θ ρ ώ π ο υ ς
κ α ι π ω ς θ α δ ε χ ό τ α ν α θ ά ν α τ ε ς τ ι μ έ ς από κ ά π ο ι ο υ ς λαούς
τ η ς Α σ ί α ς , π ρ ά γ μ α που θ α γ ι ν ό τ α ν , όταν θ α τ η ν ε π ι β ο υ ­
λευόταν ο γ ι ο ς τ η ς , Ν ι ν ύ α ς . Σ τ η ν ε π ι σ τ ρ ο φ ή τ η ς από ε κ ε ί ,
ε π ι σ κ έ φ τ η κ ε την Αιθιοπία, υποτάσσοντας το μεγαλύτερο
μέρος τ η ς και θαυμάζοντας ταυτόχρονα τα παράδοξα που
παρουσίαζε η χώρα. Δ ι ό τ ι λένε πως εκεί υπάρχει λ ί μ ν η
τετράγωνη,

με περίμετρο

εκατόν

εξήντα

πόδια,

της

ο­

π ο ί α ς τ ο νερό μ ο ι ά ζ ε ι στο χ ρ ώ μ α μ ε τ ο κ ι ν ν ά β α ρ ι , ενώ η

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ ΔΕΥΤΕΡΑ

μ υ ρ ω δ ι ά τ ο υ ε ί ν α ι ε ξ α ι ρ ε τ ι κ ά γ λ υ κ ι ά , που δεν α π έ χ ε ι π ο λ ύ
από μ υ ρ ω δ ι ά π α λ ι ο ύ κ ρ α σ ι ο ύ , κ ι έ χ ε ι ε π ι π λ έ ο ν π α ρ ά ξ ε ν η
ι σ χ ύ ' όποιος τ ο π ι ε ι , λ έ ν ε , π έ φ τ ε ι σ ε μανία κ ι α ρ χ ί ζ ε ι ν α
κ α τ η γ ο ρ ε ί τον ε α υ τ ό τ ο υ γ ι α κ ά θ ε α μ ά ρ τ η μ α που έ χ ε ι κ ά ν ε ι
κ ρ υ φ ά . Μ π ο ρ ε ί ό μ ω ς κ ά λ λ ι σ τ α κ α ι ν α μ η σ υ μ φ ω ν ε ί κά­
ποιος μ ' όσους τ α δ ι η γ ο ύ ν τ α ι .

15. Ο ι κ ά τ ο ι κ ο ι τ η ς Α ι θ ι ο π ί α ς έχουν ι δ ι ό μ ο ρ φ α έ θ ι μ α ω ς
προς την τ α φ ή τ ω ν ν ε κ ρ ώ ν αφού τ α ρ ι χ ε ύ σ ο υ ν τ ο σ ώ μ α κ α ι
τ ο π ε ρ ι χ ύ σ ο υ ν μ ε π ο λ ύ γ υ α λ ί τ ο στήνουν πάνω σ ε σ τ ή λ η ,
ώ σ τ ε όσοι περνούν να β λ έ π ο υ ν μ έ σ α από το γ υ α λ ί το σ ώ μ α
του νεκρού, όπως ε ί π ε και ο Ηρόδοτος22. Ο Κ τ η σ ί α ς όμως
ο Κ ν ί δ ι ο ς , που δ η λ ώ ν ε ι π ω ς ο Η ρ ό δ ο τ ο ς π λ ά θ ε ι π α ρ α μ ύ ­
θ ι α , λ έ γ ε ι π ω ς τ ο σ ώ μ α τ ο υ νεκρού τ α ρ ι χ ε ύ ε τ α ι , αλλά δεν
ε ί ν α ι γ υ μ ν ό όταν τ ο υ χύνουν τ ο γ υ α λ ί , γ ι α τ ί θ α κ α τ α κ α ι γ ό τ α ν κ α ι θα έ λ ι ω ν ε κ α ι με κανένα τ ρ ό π ο δεν θα μ π ο ρ ο ύ σ ε
ν α δ ι α τ η ρ ή σ ε ι ο μ ο ι ό τ η τ α μ ε τον ζ ω ν τ α ν ό . Γ ι ' α υ τ ό , λ έ ε ι ,
κ α τ α σ κ ε υ ά ζ ε τ α ι χρυσό ε κ μ α γ ε ί ο , μ έ σ α στο οποίο τ ο π ο θ ε ­
τούν τον νεκρό κ ι έ π ε ι τ α π ε ρ ι χ ύ ν ο υ ν τ ο ε κ μ α γ ε ί ο
γυαλί-

το

κατασκεύασμα

τοποθετείται

πάνω

στον

με το
τάφο

κ α ι μ έ σ α από τ ο γ υ α λ ί φ α ί ν ε τ α ι τ ο χρυσό ν α έ χ ε ι π ά ρ ε ι
τη

μορφή του νεκρού.

πλούσιους,

λέει,

σ'

Μ'

αυτό τον τ ρ ό π ο θάβουν τ ο υ ς

όσους αφήνουν

μικρότερη

περιουσία

α ν τ ι σ τ ο ι χ ε ί αργυρό ε κ μ α γ ε ί ο , ενώ σ τ ο υ ς φ τ ω χ ο ύ ς , κ ε ρ α μ ι ­
κό" όσο γ ι α τ ο γ υ α λ ί υ π ά ρ χ ε ι α ρ κ ε τ ό γ ι α όλους, δ ε δ ο μ έ ν ο υ
ότι βγαίνει σε μ ε γ ά λ ε ς ποσότητες στην Αιθιοπία και είναι
το πιο

συνηθισμένο

υλικό

των ντόπιων.

Σχετικά

με τα

έ θ ι μ α τ ω ν Α ι θ ι ό π ω ν κ ι όλα τ ' άλλα που γ ί ν ο ν τ α ι σ τ η χ ώ ρ α
τους, τα κυριότερα και πιο αξιόλογα θα τα π ε ρ ι γ ρ ά ψ ο υ μ ε
λ ί γ ο α ρ γ ό τ ε ρ α , όταν θ α ε ξ ε τ ά σ ο υ μ ε τ α γ ε γ ο ν ό τ α τ ο υ πα­
ρελθόντος κ α ι τ η μ υ θ ο λ ο γ ί α τ ο υ ς .

16. Η Σ ε μ ί ρ α μ ι ς , λ ο ι π ό ν , αφού τ α κ τ ο π ο ί η σ ε τα π ρ ά γ -

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ ΔΕΥΤΕΡΑ
μ α τ α σ τ η ν Α ι θ ι ο π ί α κ α ι τ η ν Α ί γ υ π τ ο , ε π έ σ τ ρ ε ψ ε μ ε τον
σ τ ρ α τ ό τ η ς στα Β ά κ τ ρ α τ η ς Α σ ί α ς . Ε π ε ι δ ή δ ι έ θ ε τ ε μ ε γ ά ­
λες σ τ ρ α τ ι ω τ ι κ έ ς δυνάμεις κι είχαν περάσει πολλά ειρηνικά
χρόνια, φ ι λ ο δ ό ξ η σ ε ν α κ α τ ο ρ θ ώ σ ε ι κ ά τ ι λ α μ π ρ ό κ α ι στον
π ό λ ε μ ο . Π λ η ρ ο φ ο ρ ο ύ μ ε ν η π ω ς τ ο έθνος των Ινδών ε ί ν α ι τ ο
μεγαλύτερο της οικουμένης και πως νέμεται τη μεγαλύτε­
ρη

και

καλλίτερη

χώρα,

έβαλε

σκοπό

να

εκστρατεύσει

κ α τ ά τ η ς Ι ν δ ί α ς , σ τ η ν οποία ε κ ε ί ν α τα χρόνια β α σ ί λ ε υ ε ο
Σ τ α β ρ ο β ά τ η ς που
διέθετε
καθ'

επίσης

υπερβολή

και

είχε αναρίθμητο
πάρα

πολλούς

πλήθος

στρατιωτών

ελέφαντες

που

ήταν

εφοδιασμένοι με λαμπρές εξαρτύσεις τ έ ­

τ ο ι ε ς που να ε μ π ν έ ο υ ν τ ρ ό μ ο

κατά τις μάχες.

Η

Ινδία

ε ί ν α ι μ ι α χ ώ ρ α που ξ ε χ ω ρ ί ζ ε ι γ ι α τ η ν ο μ ο ρ φ ι ά τ η ς κ α ι ,
καθώς τη διαρρέει πλήθος π ο τ α μ ώ ν , αρδεύεται παντού και
δ ί ν ε ι δύο κ α ρ π ο φ ο ρ ί ε ς τον χρόνο, έ τ σ ι λοιπόν δ ι α θ έ τ ε ι σ ε
τόσο μ ε γ ά λ ε ς π ο σ ό τ η τ ε ς τ α α ν α γ κ α ί α προς τ ο ζην, ώ σ τ ε
π α ρ έ χ ε ι ε ν αφθονία στους κ α τ ο ί κ ο υ ς τ η ς τ α π ά ν τ α . Λ έ γ ε ­
τ α ι , μάλιστα, πως λόγω του ευκράτου κ λ ί μ α τ ο ς η χώρα
α υ τ ή δεν γ ν ώ ρ ι σ ε π ο τ έ σ ι τ ο δ ε ί α ή κ α τ α σ τ ρ ο φ ή τ ω ν κ α ρ ­
πών. Δ ι α θ έ τ ε ι , επίσης, και απίστετο αριθμό ελεφάντων, οι
οποίοι υ π ε ρ έ χ ο υ ν κ α τ ά π ο λ ύ , τόσο σ ε θάρρος όσο κ α ι σ ε
σ ω μ α τ ι κ ή ρ ώ μ η , από τ ο υ ς ε λ έ φ α ν τ ε ς τ η ς Λ ι β ύ η ς 2 3 , κ α θ ώ ς
και χρυσό, άργυρο, σίδηρο και χαλκό. Σ' αυτή τη χώρα
υπάρχουν ε π ί σ η ς σ ε μ ε γ ά λ ε ς π ο σ ό τ η τ ε ς κ ά θ ε ε ί δ ο υ ς π ο λ ύ ­
τ ι μ ο ι λ ί θ ο ι κ α θ ώ ς κ α ι κ α θ ε τ ί που σ υ μ β ά λ ε ι σ τ η ν π ο λ υ τ έ ­
λ ε ι α κ α ι στον π λ ο ύ τ ο 2 4 . Ό τ α ν έ μ α θ ε μ ε λ ε π τ ο μ έ ρ ε ι ε ς όλα
τούτα η Σ ε μ ί ρ α μ ι ς , προχώρησε στην κύρηξη πολέμου κατά
25

τ ω ν Ι ν δ ώ ν , π α ρ ' όλο π ο υ δεν τ η ς ε ί χ α ν φ τ α ί ξ ε ι σ ε τ ί π ο τ α .
Β λ έ π ο ν τ α ς π ω ς θ α χ ρ ε ι α ζ ό τ α ν ε ξ α ι ρ ε τ ι κ ά μ ε γ ά λ ε ς δυνά­
μ ε ι ς , π ε ρ ι σ σ ό τ ρ ε ς α π ' όσες ή δ η δ ι έ θ ε τ ε , έ σ τ ε ι λ ε α γ γ ε λ ι α ­
φόρους

σ'

όλες τ ι ς σ α τ ρ α π ε ί ε ς

έ π α ρ χ ο υ ς να

στρατολογήσουν

με

τους

π ρ ο σ τ α γ έ ς προς τ ο υ ς
καλύτερους

από

τους

νέους, ορίζοντας στον καθένα π λ ή θ ο ς ανάλογο μ ε τ ο μ έ γ ε -

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ ΔΕΥΤΕΡΑ

θος τ ο υ κ ά θ ε έθνους. Π ρ ό σ τ α ξ ε , ε π ί σ η ς , ν α γ ί ν ο υ ν κ α ι ν ο ύ ­
ριες π α ν ο π λ ί ε ς γ ι α όλους κ α ι να π α ρ ο υ σ ι α σ τ ο ύ ν σε τ ρ ί α
χρόνια στα Β ά κ τ ρ α , λ α μ π ρ ά ε ξ ο π λ ι σ μ έ ν ο ι από κ ά θ ε ά π ο ­
ψ η . Κ ά λ ε σ ε ε π ί σ η ς ν α υ π η γ ο ύ ς από τ η Φ ο ι ν ί κ η , τ η Σ υ ρ ί α ,
την Κύπρο και κάθε άλλη
οποίους π ρ ο μ ή θ ε υ σ ε

με

παραθαλάσσια π ε ρ ι ο χ ή , τους

άφθονη

ξυλεία και τους

ζήτησε

να κ α τ α σ κ ε υ ά σ ο υ ν π ο τ α μ ό π λ ο ι α που να λ ύ ν ο ν τ α ι σε κ ο μ ­
μ ά τ ι α . Δ ι ό τ ι ο Ινδός π ο τ α μ ό ς , π ο υ ε ί ν α ι ο μ ε γ α λ ύ τ ε ρ ο ς τ η ς
π ε ρ ι ο χ ή ς κ α ι τ α υ τ ό χ ρ ο ν α α π ο τ ε λ ε ί τ ο σύνορο τ ο υ β α σ ι λ ε ί ο υ
τ η ς , α π α ι τ ο ύ σ ε πολλά π λ ο ί α , τόσο γ ι α τ η δ ι ά β α σ η τ ο υ όσο
κ α ι γ ι α ν α α μ ύ ν ο ν τ α ι α π ' αυτά εναντίον τ ω ν Ι ν δ ώ ν εφόσον
ό μ ω ς δεν υ π ή ρ χ ε ξ υ λ ε ί α κοντά στον π ο τ α μ ό , έ π ρ ε π ε ν α
μ ε τ α φ ε ρ θ ο ύ ν τ α π λ ο ί α π ε ζ ή από τ η Β α κ τ ρ ι α ν ή . Θ ε ω ρ ώ ­
ντας
ένεκα

επίσης

η

Σεμίραμις

έλλειψης

ελεφάντων,

πως

υπολειπόταν

σοφίστηκε να

κατά

πολύ,

κατασκευάσει

ομοιώματα τούτων των ζώων, με την ελπίδα να ξαφνιάσει
τους

Ινδούς

που

πίστευαν

πως

δεν

υπήρχαν

ελέφαντες

πουθενά αλλού ε κ τ ό ς από σ τ ι ς Ι ν δ ί ε ς . Δ ι ά λ ε ξ ε τ ρ ι α κ ό σ ι ε ς
χ ι λ ι ά δ ε ς μαύρα β ό δ ι α , τ ω ν οποίων τ ο κ ρ έ α ς μ ο ί ρ α σ ε σ τ ο υ ς
τεχνίτες

και

στους

ανθρώπους

που

είχαν

αναλάβει

την

κατασκευή των ομοιωμάτων, έραψε τα δέρματα τους μ ε ­
τ α ξ ύ τους κ α ι π α ρ α γ ε μ ί ζ ο ν τ α ς τ α μ ε χ ό ρ τ ο κ α τ α σ κ ε ύ α σ ε
ομοιώματα, αντιγράφοντας σε κάθε λεπτομέρεια τη φυσική
ό ψ η τ ω ν ζ ώ ω ν . Κ ά θ ε ο μ ο ί ω μ α ε ί χ ε μ έ σ α τ ο υ έναν άντρα ν α
το φροντίζει και μια κ α μ ή λ α , που κ α θ ώ ς το μ ε τ έ φ ε ρ ε έδινε
τ η ν ε ν τ ύ π ω σ η σ ' όσους τ ο έ β λ ε π α ν από μ α κ ρ ι ά π ω ς ή τ α ν
το αληθινό

θηρίο.

Οι τ ε χ ν ί τ ε ς που

είχαν

αναλάβει την

κ α τ α σ κ ε υ ή τ ο υ ς , έκαναν τ η δ ο υ λ ε ι ά τ ο υ ς μ έ σ α σ ε σ υ γ κ ε ­
κριμένο περιφραγμένο χώρο, με πύλες φρουρούμενες προ­
σ ε κ τ ι κ ά , ώ σ τ ε κ α ν ε ί ς από τ ο υ ς μ έ σ α τ ε χ ν ί τ ε ς ν α μ η β γ α ί ν ε ι
ο ύ τ ε κ ά π ο ι ο ς από τους έ ξ ω ν α μ π α ί ν ε ι . Π ρ ά γ μ α που έ κ α ν ε
γ ι α ν α μ η δ ε ι κ α ν ε ί ς από τ ο υ ς έ ξ ω τ ι γ ι ν ό τ α ν κ α ι φ τ ά σ ε ι
στους Ινδούς η φ ή μ η π ε ρ ί τ ω ν ο μ ο ι ω μ ά τ ω ν .

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ ΔΕΥΤΕΡΑ

17. Α φ ο ύ ε τ ο ι μ ά σ τ η κ α ν τα π λ ο ί α κ α ι τα θ η ρ ί α στα δύο
χρόνια, τον τ ρ ί τ ο χρόνο σ υ γ κ έ ν τ ρ ω σ ε από π α ν τ ο ύ τ ι ς δυ­
νάμεις τ η ς στη Β α κ τ ρ ι α ν ή . Το πλήθος τ η ς στρατιάς που
σ υ γ κ ε ν τ ρ ώ θ η κ ε ήταν, όπως έγραψε ο Κ τ η σ ί α ς ο Κνίδιος,
τρία

εκατομμύρια

παζοί,

διακόσιες χιλιάδες

ιππείς

και

ε κ α τ ό χ ι λ ι ά δ ε ς ά ρ μ α τ α . Υ π ή ρ χ α ν ε π ί σ η ς κ α ι ά ν τ ρ ε ς , ισά­
ριθμοι με τα άρματα, με μαχαίρες τετράπηχες, καβάλα σε
κ α μ ή λ ε ς . Κ α τ α σ κ ε ύ α σ ε κ α ι δυο χ ι λ ι ά δ ε ς σ υ ν α ρ μ ο λ ο γ ο ύ μ ε ­
να π ο τ α μ ό π λ ο ι α κι ε τ ο ί μ α σ ε κ α μ ή λ ε ς να τα μ ε τ α φ έ ρ ο υ ν δια
ξ η ρ ά ς . Κ α μ ή λ ε ς ε π ί σ η ς φορούσαν κ α ι τ α ο μ ο ι ώ μ α τ α τ ω ν
ελεφάντων, όπως ε ι π ώ θ η κ ε πιο πάνω, και οι σ τ ρ α τ ι ώ τ ε ς
έφερναν

τ'

άλογα

τους

κοντά

στις

καμήλες

για

να

τα

συνηθίσουν ν α μ η φ ο β ο ύ ν τ α ι τ η ν ά γ ρ ι α ό ψ η τ ω ν ε λ ε φ ά ­
ντων. Κ ά τ ι παραπλήσιο έκανε και ο Π ε ρ σ έ α ς , ο βασιλιάς
τ ω ν Μ α κ ε δ ό ν ω ν , π ο λ λ ά χρόνια α ρ γ ό τ ε ρ α , όταν ε π ρ ό κ ε ι τ ο
ν α α ν τ ι μ ε τ ω π ί σ ε ι τ ο υ ς Ρ ω μ α ί ο υ ς π ο υ είχαν ε λ έ φ α ν τ ε ς από
τη Λ ι β ύ η 2 6 . Ο ύ τ ε όμως σ τ η δ ι κ ή του π ε ρ ί π τ ω σ η ο ζήλος
κ α ι η ε υ ρ η μ α τ ι κ ό τ η τ α έ τ ρ ε ψ α ν προς όφελος τ ο υ ς τ η ν έ κ β α ­
ση

της

μάχης,

ούτε στην π ε ρ ί π τ ω σ η τ η ς Σ ε μ ι ρ ά μ ι δ ο ς ,

όπως θ α δ ο ύ μ ε σ τ η σ υ ν έ χ ε ι α τ η ς ι σ τ ο ρ ί α ς μ α ς .
Ό τ α ν ο Σ τ α β ρ ο β ά τ η ς , ο β α σ ι λ ι ά ς τ ω ν Ινδών έ μ α θ ε γ ι α
το μ έ γ ε θ ο ς του στρατού, που αναφέραμε, και τ ι ς ε ξ α ι ρ ε τ ι ­
κ ά μ ε γ ά λ ε ς π ο λ ε μ ι κ έ ς π ρ ο ε τ ο ι μ α σ ί ε ς που έ κ α ν ε η Σ ε μ ί ρ α ­
μ ι ς , έ σ π ε υ σ ε ν α τ η ν ξ ε π ε ρ ά σ ε ι σ ε όλα.

Π ρ ώ τ α α π ' όλα,

λ ο ι π ό ν , κ α τ α σ κ ε ύ α σ ε τ έ σ σ ε ρ ι ς χ ι λ ι ά δ ε ς π ο τ α μ ό π λ ο ι α από
κ α λ ά μ ι α - η Ινδία σ τ ι ς ό χ θ ε ς τ ω ν π ο τ α μ ώ ν κ α ι σ τ ι ς β α λ τ ώ ­
δ ε ι ς π ε ρ ι ο χ έ ς π α ρ ά γ ε ι άφθονες π ο σ ό τ η τ ε ς κ α λ α μ ι ώ ν , τ ό σ ο
χοντρά

που

ένας

άντρας

αγκαλιάσει27, λέγεται,

δεν

μπορεί

καλά

καλά

να

τα

ε π ί σ η ς , π ω ς τ α π λ ο ί α που κ α τ α ­

σ κ ε υ ά ζ ο ν τ α ι από αυτά έχουν μ ε γ ά λ η α ν τ ο χ ή , ε π ε ι δ ή αυτό
τ ο ξύλο δεν σ α π ί ζ ε ι . Σ τ η σ υ ν έ χ ε ι α , φ ρ ό ν τ ι σ ε μ ε μ ε γ ά λ η
ε π ι μ έ λ ε ι α την κατασκευή οπλισμού και γύρισε ολόκληρη
τ η ν Ι ν δ ι κ ή σ υ γ κ ε ν τ ρ ώ ν ο ν τ α ς δ ύ ν α μ η πολύ μ ε γ α λ ύ τ ε ρ η από

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ ΔΕΥΤΕΡΑ
εκείνη της Σ ε μ ι ρ ά μ ι δ ο ς . Ε π ί σ η ς , οργάνωσε κυνήγι αγρίων
ελεφάντων, πολλαπλασιάζοντας τους προϋπάρχοντες, και
τους ε ξ ό π λ ι σ ε όλους λ α μ π ρ ό τ α τ α ώ σ τ ε ν α π ρ ο κ α λ ο ύ ν τ ρ ό ­
μ ο στον π ό λ ε μ ο - γ ι ' α υ τ ό , ά λ λ ω σ τ ε , τόσο λ ό γ ω τ ο υ π λ ή ­
θους όσο κ α ι λ ό γ ω τ ω ν π ύ ρ γ ω ν που ή τ α ν σ τ ε ρ ε ω μ έ ν ο ι σ τ η
ράχη τους,

όταν έκαναν έφοδο

θέαμα

έμοιαζε

που

αδύνατον

στη

να

μ ά χ η , παρουσίαζαν

τους

αντιπαρατεθεί

η

ανθρώπινη φύση.

18. Μ ό λ ι ς σ υ μ π λ ή ρ ω σ ε κ ά θ ε π ο λ ε μ ι κ ή π ρ ο ε τ ο ι μ α σ ί α ,
έστειλε

αγγελιαφόρους

στη

Σεμίραμι,

που

βρισκόταν

κ α θ ' οδόν, κ α τ η γ ο ρ ώ ν τ α ς τ η ό τ ι ε κ ε ί ν η ή τ α ν η ε π ι τ ι θ έ μ ε ­
ν η στον π ό λ ε μ ο , χ ω ρ ί ς μ ά λ ι σ τ α ν α έ χ ε ι α δ ι κ η θ ε ί στο πα­
ρ α μ ι κ ρ ό . Π ο λ λ ά κ α ι α ν ο μ ο λ ό γ η τ α τ η ς κ α τ α μ α ρ τ ύ ρ η σ ε στα
γ ρ ά μ μ α τ α αποκαλώντας τη πόρνη και την α π ε ί λ η σ ε , κα­
λ ώ ν τ α ς ω ς μ ά ρ τ υ ρ ε ς τ ο υ ς θ ε ο ύ ς , ό τ ι , αφού τ η ν ι κ ή σ ε ι , θ α
τη σταυρώσει. Η Σ ε μ ί ρ α μ ι ς διάβασε την επιστολή, γέλασε
π ε ρ ι φ ρ ο ν η τ ι κ ά μ ε τ α γ ρ α φ ό μ ε ν α κ α ι ε ί π ε π ω ς ο Ινδός θ α
δ ο κ ι μ ά σ ε ι τ η ν α ρ ε τ ή τ η ς στην π ρ ά ξ η . Ό τ α ν έ φ τ α σ ε π ρ ο ­
ελαύνοντας μ ε τ ο σ τ ρ α τ ό τ η ς στον Ινδό π ο τ α μ ό , β ρ ή κ ε τ α
πλοία τ ο υ ε χ θ ρ ο ύ έ τ ο ι μ α γ ι α μ ά χ η . Έ τ σ ι κ ι ε κ ε ί ν η , συ­
ναρμολογώντας βιαστικά τα πλοία και επανδρώνοντας τα
μ ε τ α κ α λ ύ τ ε ρ α π λ η ρ ώ μ α τ α , έ δ ω σ ε ν α υ μ α χ ί α στον π ο τ α ­
μ ό , σ τ η ν οποία πήραν μ ε ε ν θ ο υ σ ι α σ μ ό μ έ ρ ο ς κ α ι ο ι π ε ζ ο ί
που ή τ α ν π α ρ α τ α γ μ έ ν ο ι σ τ ι ς ό χ θ ε ς . Η μ ά χ η κ ρ ά τ η σ ε π ο λ ύ ,
αλλά, ύ σ τ ε ρ α από σ κ λ η ρ ό αγώνα κ ι από τ ι ς δυο μ ε ρ ι έ ς , σ τ ο
τ έ λ ο ς ν ί κ η σ ε η Σ ε μ ί ρ α μ ι ς , που κ α τ έ σ τ ρ ε ψ ε π ε ρ ί τ α χ ί λ ι α
εχθρικά

πλοία

και

συνέλαβε

ουκ

ολίγους

αιχμαλώτους.

Γ ε μ ά τ η έ π α ρ σ η από τ η ν ί κ η τ η ς , ε ξ α ν δ ρ α π ό δ ι σ ε τ α ν η σ ι ά
κ α ι τ ι ς π ό λ ε ι ς τ ο υ ς στον π ο τ α μ ό κ α ι μ ά ζ ε ψ ε π ά ν ω από
ε κ α τ ό χ ι λ ι ά δ ε ς α ι χ μ α λ ώ τ ο υ ς . Μ ε τ ά α π ' αυτά, ο β α σ ι λ ι ά ς
τ ω ν Ινδών α π έ σ υ ρ ε τ ι ς δ υ ν ά μ ε ι ς τ ο υ από τ ο π ο τ ά μ ι , π ρ ο ­
σ π ο ι ο ύ μ ε ν ο ς ό τ ι υ π ο χ ω ρ ε ί από τον φόβο τ ο υ , σ τ η ν π ρ α γ -

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ ΔΕΥΤΕΡΑ
μ α τ ι κ ό τ η τ α όμως θέλοντας να π ρ ο τ ρ έ ψ ε ι τους εχθρούς να
περάσουν τ ο π ο τ ά μ ι . Η Σ ε μ ί ρ α μ ι ς , εφόσον τ α π ρ ά γ μ α τ α
π ρ ο χ ω ρ ο ύ σ α ν σ ύ μ φ ω ν α μ ε τ α σ χ έ δ ι α τ η ς , έ ζ ε υ ξ ε τον π ο ­
ταμό κατασκευάζοντας μ ε γ ά λ η και πολυδάπανη γέφυρα,
από τ η ν οποία π έ ρ α σ ε

ολόκληρη

τη

στρατιά της.

γέφυρα άφησε

φρουρά

ε ξ ή ν τ α χ ι λ ι ά δ ω ν ανδρών,

τον

στρατό

της

υπόλοιπο

προχώρησε

στην

Στη

ενώ

με

καταδίωξη

τ ω ν Ινδών, μ ε τ α ο μ ο ι ώ μ α τ α τ ω ν ε λ ε φ ά ν τ ω ν στην π ρ ώ τ η
γ ρ α μ μ ή , ώ σ τ ε ο ι κ α τ ά σ κ ο π ο ι τ ο υ ε χ θ ρ ο ύ ν α αναφέρουν
στον β α σ ι λ ι ά τους τ ο π λ ή θ ο ς τ ω ν θ η ρ ί ω ν που δ ι έ θ ε τ ε . Ο ι
ε λ π ί δ ε ς τ η ς δεν δ ι α ψ ε ύ σ τ η κ α ν ω ς προς α υ τ ό , τ ο α ν τ ί θ ε τ ο
μ ά λ ι σ τ α , όταν ο ι σ τ α λ λ έ ν τ ε ς π ρ ο ς κ α τ α σ κ ο π ί α α ν ή γ γ ε ι λ α ν
στους Ινδούς τ ο π λ ή θ ο ς τ ω ν ε λ ε φ ά ν τ ω ν τ ο υ ε χ θ ρ ο ύ , α π ό ­
ρησαν όλοι πού

β ρ έ θ η κ α ν να τη συνοδεύουν τόσα π ο λ λ ά

θ η ρ ί α . Α λ λ ά η α π ά τ η δεν έ μ ε ι ν ε κ ρ υ φ ή γ ι α π ο λ ύ . Μ ε ρ ι κ ο ί
από τους σ τ ρ α τ ι ώ τ ε ς τ η ς Σ ε μ ι ρ ά μ ι δ ο ς π ι ά σ τ η κ α ν τ η ν ύ χ τ α
ν α π α ρ α μ ε λ ο ύ ν τ η σ κ ο π ι ά τ ο υ ς στο σ τ ρ α τ ό π ε δ ο , φ ο β ή θ η ­
καν τ η ν τ ι μ ω ρ ί α που θ α ε π α κ ο λ ο υ θ ο ύ σ ε κ α ι α υ τ ο μ ό λ η σ α ν
στον ε χ θ ρ ό , όπου α π ο κ ά λ υ ψ α ν τ η ν α π ά τ η μ ε τ ο υ ς ε λ έ φ α ­
ν τ ε ς . Ο β α σ ι λ ι ά ς τ ω ν Ινδών α ν α θ ά ρ ρ η σ ε μ ε τ η ν π λ η ρ ο φ ο ­
ρία κ α ι , αφού α ν ή γ γ ε ι λ ε σ ' όλο τ ο υ τ ο σ τ ρ ά τ ε υ μ α τ α π ε ρ ί
ο μ ο ι ω μ ά τ ω ν , σ τ ρ ά φ η κ ε κ α ι π α ρ έ τ α ξ ε τον σ τ ρ α τ ό τ ο υ ν α
α ν τ ι μ ε τ ω π ί σ ε ι τους Ασσυρίους.

19. Το ίδιο έ κ α ν ε κ α ι η Σ ε μ ί ρ α μ ι ς . Κ α θ ώ ς οι δυο π α ­
ρατάξεις πλησίασαν η μία την άλλη, ο Σ τ α β ρ ο β ά τ η ς , ο
βασιλιάς των Ινδών, έ σ τ ε ι λ ε να προηγούνται κατά πολύ
της

φάλαγγας

οι

ιππείς

και

τα

άρματα.

Η

βασίλισσα

απέκρουσε γενναία την ε π ί θ ε σ η των ιππέων και μ ά λ ι σ τ α ,
δ ε δ ο μ έ ν ο υ ό τ ι ο ι π λ α σ τ ο ί ε λ έ φ α ν τ ε ς ήταν π α ρ α τ α γ μ έ ν ο ι
κ α τ ά τ α κ τ ά δ ι α σ τ ή μ α τ α ε μ π ρ ό ς από τ η φ ά λ α γ γ α , σ υ ν έ β η
ν α α γ ρ ι ε ύ ο υ ν τ α άλογα τ ω ν Ι ν δ ώ ν . Δ ι ό τ ι τ α ο μ ο ι ώ μ α τ α ,
από μ α κ ρ ι ά μ ε ν , ε ί χ α ν τ η ν ί δ ι α ό ψ η μ ε τ α α λ η θ ι ν ά θ η ρ ί α ,

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ ΔΕΥΤΕΡΑ
με τα οποία τα άλογα τ ω ν Ινδών ήταν συνηθισμένα, και ως
εκ τούτου έτρεχαν προς το μέρος τους άφοβα, όταν ό μ ω ς
π λ η σ ί α ζ α ν , η ο σ μ ή που τους ερχόταν ήταν ά γ ν ω σ τ η και τα
υπόλοιπα γ ν ω ρ ί σ μ α τ α α λ λ ι ώ τ ι κ α κι όλα αυτά ήταν τόσο
έντονα που συντάραζαν τα άλογα ο λ ο σ χ ε ρ ώ ς . Έ τ σ ι , άλλοι
από τους Ινδούς έπεφταν από τ' άλογο κι άλλοι, π ά ν ω στα
ζ ώ α που είχαν αφηνιάσει και δεν υπάκουαν σε χαλινάρι,
έπεφταν ό π ω ς τύχαινε στους εχθρούς μ α ζ ί με τ' άλογα
τους.

Η

Σ ε μ ί ρ α μ ι ς , που π ο λ ε μ ο ύ σ ε μ α ζ ί με ε π ί λ ε κ τ ε ς

μονάδες σ τ ρ α τ ι ω τ ώ ν , χ ρ η σ ι μ ο π ο ί η σ ε προς όφελος τ η ς το
π λ ε ο ν έ κ τ η μ α και έτρεψε σε φ υ γ ή τους Ινδούς. Α υ τ ο ί στρά­
φηκαν προς τον κύριο όγκο του σ τ ρ α τ ε ύ μ α τ ο ς , αλλά ο
βασιλιάς Σ τ α β ρ ο β ά τ η ς , χ ω ρ ί ς να πανικοβληθεί, οδήγησε
στη

μάχη

τις

μονάδες

των

πεζών,

με

τους

ελέφαντες

μ π ρ ο σ τ ά , ενώ ο ίδιος επί κεφαλής της δεξιάς π τ έ ρ υ γ α ς
πάνω

στο

ισχυρότερο

ζώο

επιτέθηκε

με τ ρ ο μ ε ρ ή

ορμή

σ τ η βασίλισσα που έτυχε να είναι π α ρ α τ α γ μ έ ν η απέναντι
τ ο υ . Το ίδιο έκαναν και οι υπόλοιποι ελέφαντες, με α π ο ­
τ έ λ ε σ μ α ο στρατός τ η ς Σ ε μ ι ρ ά μ ι δ ο ς να αντέξει γ ι α π ο λ ύ
λίγο χρόνο την έφοδο τ ω ν θ η ρ ί ω ν διότι τα ζ ώ α χ ά ρ η σ τ η
μ ε γ ά λ η τους δύναμη και την ε μ π ι σ τ ο σ ύ ν η σ τ η σ ω μ α τ ι κ ή
τους ρ ώ μ η σκότωναν με ευκολία καθέναν που τους αντι­
σ τ ε κ ό τ α ν . Κ α τ ά συνέπεια, έγινε μ ε γ ά λ η και γ ε ν ι κ ή σ φ α γ ή ,
άλλοι έπεφταν κ ά τ ω από τα πόδια τους, άλλοι ξ ε σ κ ί ζ ο ν τ α ν
από τους χαυλιόδοντες κι άλλοι π ε τ ά γ ο ν τ α ν στον αέρα από
τις προβοσκίδες. Κ α θ ώ ς μαζεύονταν σωρός οι νεκροί κι ο
κίνδυνος προκαλούσε τ ρ ο μ ε ρ ή έ κ π λ η ξ η και φόβο σ' όσους
το έβλεπαν, κανένας πια δεν τ ο λ μ ο ύ σ ε να παραμείνει στις
τ ά ξ ε ι ς τ ο υ . Κ α θ ώ ς λοιπόν ολόκληρο το πλήθος τ η ς στρα­
τιάς τ ρ ά π η κ ε σε φ υ γ ή , ο βασιλιάς τ ω ν Ινδών ε π ι τ έ θ η κ ε
στην ίδια τη Σ ε μ ί ρ α μ ι . Π ρ ώ τ α , τ η ς έριξε με το τ ό ξ ο και
την π έ τ υ χ ε στον βραχίονα, έπειτα της έριξε με το ακόντιο
και τ η ς διαπέρασε την π λ ά τ η , αλλά η π λ η γ ή ήταν επιδερ-

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ ΔΕΥΤΕΡΑ
μ ι κ ή . IV αυτό η Σ ε μ ί ρ α μ ι ς , που δεν είχε π λ η γ ω θ ε ί βαθιά,
έφυγε γρήγορα κ α λ π ά ζ ο ν τ α ς , δεδομένου ότι το θηρίο που
την κυνηγούσε ήταν π ο λ ύ πιο αργό. Τ ρ έ χ ο ν τ α ς να φύγουν
όλοι προς τη γέφυρα, τόσοι άνθρωποι μέσα από ένα τόσο
στενό μέρος, οι σ τ ρ α τ ι ώ τ ε ς της βασίλισσας σ κ ο τ ώ ν ο ν τ α ν
μ ε τ α ξ ύ τους, κ α θ ώ ς π α τ ο ύ σ ε ο ένας τον ά λ λ ο , α ν α κ α τ ε μ έ ­
νοι φύρδην μίγδην ιππείς και π ε ζ ο ί , ενώ με την επίθεση
τ ω ν Ινδών αυξανόταν α κ ό μ α περισσότερο ο φόβος και η
πίεση

πάνω

στη

γέφυρα,

έτσι ώ σ τ ε πολλοί εξωθούνταν

στις πλευρές τ η ς γέφυρας κι έπεφταν στο π ο τ ά μ ι . Η Σ ε ­
μ ί ρ α μ ι ς , μόλις το μεγαλύτερο μέρος τ ω ν διασωθέντων από
τη μ ά χ η πέρασε το π ο τ ά μ ι και βρέθηκε ασφαλές στην ά λ λ η
όχθη,

έκοψε το

σκοινιά

που

συγκρατούσαν

τη

γέφυρα"

μόλις λύθηκαν τα σκοινιά, η π λ ω τ ή γέφυρα κ ό π η κ ε σε
πολλά κ ο μ μ ά τ ι α , που π ά ν ω τους βρίσκονταν π ο λ λ ο ί επιτι­
θέμενοι Ινδοί, το ο ρ μ η τ ι κ ό ρεύμα τα παρέσυρε ό π ω ς έτυχε
και σ κ ό τ ω σ ε π ο λ λ ο ύ ς Ινδούς, ενώ ταυτόχρονα προσέφερε
στη Σ ε μ ί ρ α μ ι ασφάλεια,
εχθρών εναντίον τ η ς .

ε μ π ο δ ί ζ ο ν τ α ς τ η διάβαση τ ω ν

Μ ε τ ά α π ' αυτά,

ο

βασιλιάς τ ω ν

Ινδών παρέμεινε αδρανής, γ ι α τ ί του φανερώθηκαν οιωνοί
που οι μάντεις ερμήνευσαν ότι δεν έπρεπε να διαβεί το
π ο τ ά μ ι , ενώ η Σ ε μ ί ρ α μ ι ς , μετά την α ν τ α λ λ α γ ή α ι χ μ α λ ώ ­
τ ω ν , επέστρεψε στα Β ά κ τ ρ α , έχοντας χάσει τα δύο τρία
των δυνάμεων της.

20. Μ ε τ ά από κ ά μ π ο σ ο καιρό, ο γιος τ η ς , Ν ι ν ύ α ς , συν ο μ ώ τ η σ ε εναντίον τ η ς με τη βοήθεια κάποιου ευνούχου. Η
Σ ε μ ί ρ α μ ι ς θυμήθηκε τον χ ρ η σ μ ό του Ά μ μ ω ν ο ς 2 8 και δεν
τ ι μ ώ ρ η σ ε τον σ υ ν ω μ ό τ η , αλλά, αντίθετα, του π α ρ έ δ ω σ ε
την εξουσία, π ρ ό σ τ α ξ ε τους υπάρχους τ η ς να τον υπα­
κούουν, ενώ ταυτόχρονα η ίδια εξαφανίστηκε, ωσάν να
πέρασε στις τ ά ξ ε ι ς τ ω ν θεών, σύμφωνα με τον χ ρ η σ μ ό .
Μερικοί, μ υ θ ο π ο ι ώ ν τ α ς τ η , λένε π ω ς έγινε περιστερά και
π έ τ α ξ ε μ α ζ ί μ' ένα κ ο π ά δ ι πουλιά που πετούσαν π ά ν ω α π '

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ ΔΕΥΤΕΡΑ
το σ π ί τ ι της" γ ι ' αυτό και οι Α σ σ ύ ρ ι ο ι τιμούν την περιστε­
ρά ως θεά, α π α θ α ν α τ ί ζ ο ν τ α ς τη Σ ε μ ί ρ α μ ι . Ό σ ο για τ η ν
ίδια, αφού βασίλευσε σ' ο λ ό κ λ η ρ η την Α σ ί α , εκτός τ η ς
Ινδίας, τ ε λ ε ί ω σ ε με τον προαναφερθέντα τ ρ ό π ο , έχοντας
ζήσει εξήντα δύο κι έχοντας βασιλεύσει σαράντα δύο χ ρ ό ­
νια.
Α υ τ ά , λοιπόν, περίπου ιστορεί ο Κ τ η σ ί α ς ο Κ ν ί δ ι ο ς . Ο
Α θ η ν α ί ο ς 2 9 , ό μ ω ς , κ α θ ώ ς και άλλοι

ιστορικοί λένε π ω ς

ήταν μια όμορφη εταίρα που την ερωτεύθηκε λ ό γ ω τ η ς
ομορφιάς τ η ς ο

βασιλιάς τ ω ν Α σ σ υ ρ ί ω ν .

Ε ν ώ , λοιπόν,

στην α ρ χ ή , έτυχε μέτριας αποδοχής στο π α λ ά τ ι , σ τ η συ­
νέχεια, όταν αναγορεύτηκε ν ό μ ι μ η σ ύ ζ υ γ ο ς του βασιλιά,
τον έπεισε να τ η ς π α ρ α χ ω ρ ή σ ε ι τη

βασιλεία για πέντε

ημέρες 3 0 . Η Σ ε μ ί ρ α μ ι ς , μόλις παρέλαβε το σ κ ή π τ ρ ο και
περιβλήθηκε τον βασιλικό μανδύα, τ η ν π ρ ώ τ η ημέρα οργά­
νωσε

γιορτή

και

παρέθεσε

μεγαλοπρεπές

δείπνο,

όπου

έπεισε τους αρχηγούς τ ω ν σ τ ρ α τ ι ω τ ι κ ώ ν τ μ η μ ά τ ω ν και
όλους τους επιφανέστερους άνδρες να σ υ μ π ρ ά ξ ο υ ν

μαζί

τ η ς . Τ η ν ε π ο μ έ ν η , όταν και ο λαός και οι α ξ ι ο λ ο γ ό τ ε ρ ο ι
άνδρες την τ ι μ ο ύ σ α ν ως βασίλισσα, έκλεισε τον σ ύ ζ υ γ ο τ η ς
σ τ η φ υ λ α κ ή , ενώ η ίδια, φύσει μ ε γ α λ ε π ί β ο λ η και τ ο λ μ η ρ ή ,
κ α τ έ λ α β ε την εξουσία και βασίλεψε μέχρι τα γ ε ρ ά μ α τ α τ η ς
ε π ι τ ε λ ώ ν τ α ς π ο λ λ ά και σπουδαία έργα. Τ έ τ ο ι ε ς αντιφατι­
κές εκδοχές α π α ν τ ώ ν τ α ι στους ιστορικούς για τ α τ η ς Σ ε ­
μιράμιδος.

2 1 . Μ ε τ ά τον θάνατο τ η ς , ο Ν ι ν ύ α ς , ο γιος του Νίνου και
της Σ ε μ ι ρ ά μ ι δ ο ς , τη διαδέχθηκε στον θρόνο και βασίλεψε
ειρηνικά, μην έχοντας την π α ρ α μ ι κ ρ ή διάθεση να μ ι μ η θ ε ί
τον φιλοπόλεμο και ριψοκίνδυνο χ α ρ α κ τ ή ρ α της μ η τ έ ρ α ς
τ ο υ . Δ ι ό τ ι , κ α τ ' αρχήν, έμενε συνέχεια στο π α λ ά τ ι και δεν
τον έβλεπε κανένας, παρά μόνο οι π α λ λ α κ ί δ ε ς και οι ευ­
νούχοι τ ο υ , ε π ε δ ί ω κ ε την π ο λ υ τ έ λ ε ι α , τη ραθυμία και την

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ ΔΕΥΤΕΡΑ
αποφυγή κάθε τ α λ α ι π ω ρ ί α ς ή έγνοιας, κ α θ ώ ς πίστευε ότι
σκοπός της ε υ τ υ χ ι σ μ έ ν η ς βασιλείας είναι η α ν ε μ π ό δ ι σ τ η
απόλαυση κάθε ηδονής.

Γ ι α την εξασφάλιση τ η ς αρχής

και για τον φόβο τ ω ν υ π ο τ ε λ ώ ν τ ο υ , κάθε χρόνο καλούσε
ορισμένο αριθμό σ τ ρ α τ ι ω τ ώ ν κ α θ ώ ς και έναν σ τ ρ α τ η γ ό
από το κάθε έθνος, και το συνολικό στράτευμα που μα­
ζευόταν α π ' όλα τα έθνη το κρατούσε έ ξ ω από την π ό λ η ,
ορίζοντας α ρ χ η γ ό κάθε έθνους κάποιον από τους πλέον
έ μ π ι σ τ ο υ ς ανθρώπους τ ο υ . Σ τ ο τέλος του χρόνου, καλούσε
τον ίδιο πάλι αριθμό σ τ ρ α τ ι ω τ ώ ν από κάθε έθνος, ενώ
απέλυε

τους

προηγούμενους

να

γυρίσουν

στις

πατρίδες

τους. Μ' αυτό τον τρόπο κατάφερνε να εμπνέει τον φόβο
σ' όλους του τους υ π η κ ό ο υ ς , που έβλεπαν συνεχώς μ ε γ ά λ ε ς
δυνάμεις στρατοπεδευμένες στην ύπαιθρο, έτοιμες να τι­
μωρήσουν όσους σ τ α σ ί α ζ α ν ή δεν πειθαρχούσαν. Ό σ ο για
την ετήσια α ν τ ι κ α τ ά σ τ α σ η τ ω ν σ τ ρ α τ ι ω τ ώ ν την επινόησε,
ώ σ τ ε πριν καλά καλά γνωριστούν οι σ τ ρ α τ η γ ο ί κι όλοι οι
υπόλοιποι μ ε τ α ξ ύ τους, να α π ο χ ω ρ ί ζ ο ν τ α ι και να γυρνάει ο
καθένας στην πατρίδα τ ο υ - διότι η μακρόχρονη σ τ ρ ά τ ε υ σ η
δίνει τη δυνατότητα στους διοικητές να αποκτήσουν ε μ π ε ι ­
ρία στον π ό λ ε μ ο αλλά και υψηλό φρόνημα κ α ι , το κυριό­
τερο, τους δίνει την ευκαιρία για στάσεις και σ υ ν ω μ ο σ ί ε ς
κ α τ ά τ ω ν η γ ε τ ώ ν . Τ ο γεγονός επίσης ότι κανείς από τους
έ ξ ω δεν τον "έβλεπε συντελούσε στο να έχουν όλοι π α ν τ ε λ ή
άγνοια της π ο λ υ τ έ λ ε ιας στην οποία ζ ο ύ σ ε , ενώ τ α υ τ ό χ ρ ο ­
να, σαν να ήταν θεός αόρατος, δεν τ ο λ μ ο ύ σ ε άνθρωπος ούτε
και να τον β λ α σ φ η μ ή σ ε ι α κ ό μ α . Δ ι ο ρ ί ζ ο ν τ α ς , λοιπόν, στρα­
τ η γ ο ύ ς , σ α τ ρ ά π ε ς , διοικητές κ α θ ώ ς και δικαστές σε κάθε
έθνος και τ α κ τ ο π ο ι ώ ν τ α ς κι όλα τα υ π ό λ ο ι π α , ό π ω ς θ ε ω ­
ρούσε ότι τον συνέφερε κάθε φορά, παρέμεινε όλα τα χρό­
νια τ η ς ζ ω ή ς του σ τ η Ν ί ν ο . Τ ο π α ρ ά δ ε ι γ μ α του α κ ο λ ο ύ θ η ­
σαν, διαδεχόμενοι στον θρόνο ο γιος τον πατέρα, κ α ι οι
υπόλοιποι βασιλιάδες, που βασίλεψαν επί τριάντα γενιές,

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ ΔΕΥΤΕΡΑ
μέχρι τον Σ α ρ δ α ν ά π α λ λ ο " διότι επί τ η ς βασιλείας του η
ηγεμονία τ ω ν Α σ σ υ ρ ί ω ν πέρασε στους Μήδους, αφού δια­
τηρήθηκε π ά ν ω από χ ί λ ι α τριακόσια εξήντα χρόνια, ό π ω ς
λέει ο Κ τ η σ ί α ς ο Κνίδιος στο δεύτερο βιβλίο τ ο υ .
22. Δεν υπάρχει λ ό γ ο ς να αναγραφούν όλα τα ονόματα
τ ω ν βασιλιάδων ούτε ο αριθμός τ ω ν ετών που βασίλεψε ο
καθένας, δεδομένου ότι κανείς τους δεν έκανε κ ά τ ι α ξ ι ο ­
μνημόνευτο.
αποστολή

Το μόνο που α ξ ι ώ θ η κ ε αναγραφής ήταν η

συμμαχικής

βοήθειας

από

τους

Ασσύριους

στους Τ ρ ώ ε ς , αρχηγός τ η ς οποίας ήταν ο Μ έ μ ν ω ν ο γ ι ο ς
του Τ ι θ ω ν ο ύ . Ό τ α ν βασιλιάς στην Α σ ί α ήταν ο Τ ε ύ τ α μ ο ς ,
εικοστός σ τ η σειρά μετά τον Νινύα τον γιο τ η ς Σ ε μ ι ρ ά μ ι ­
δος, λένε π ω ς οι Έ λ λ η ν ε ς με τον Α γ α μ έ μ ν ο ν α ε κ σ τ ρ ά τ ε υ σαν στην Τ ρ ο ί α , ενώ ηγεμόνες τ η ς Α σ ί α ς ήταν οι Α σ σ ύ ρ ι ο ι
ήδη π α ρ α π ά ν ω από χ ί λ ι α χρόνια. Ο Π ρ ί α μ ο ς , λοιπόν, που
ήταν βασιλιάς τ η ς Τ ρ ω ά δ α ς και υπήκοος του βασιλιά τ ω ν
Α σ σ υ ρ ί ω ν , π ι ε ζ ό μ ε ν ο ς από τον π ό λ ε μ ο , του έστειλε πρε­
σβευτές να ζ η τ ή σ ε ι βοήθεια. Ο Τ ε ύ τ α μ ο ς του έστειλε δέκα
χιλιάδες Α ι θ ί ο π ε ς κι άλλους τόσους Σουσιανούς κ α θ ώ ς και
διακόσια ά ρ μ α τ α , τ ο π ο θ ε τ ώ ν τ α ς σ τ ρ α τ η γ ό τους τον Μ έ μνονα τον γ*ο του Τ ι θ ω ν ο ύ 3 1 .

Ο

Τ ι θ ω ν ό ς , λοιπόν, που

εκείνη την ε π ο χ ή ήταν σ τ ρ α τ η γ ό ς τ η ς Π ε ρ σ ί δ α ς , έχαιρε
από τον βασιλιά τ η ς μ ε γ α λ ύ τ ε ρ η ς ε κ τ ι μ ή σ ε ω ς α π ' όλους
τους έπαρχους, ενώ ο Μέμνονας, στο άνθος τ η ς η λ ι κ ί α ς
τ ο υ , ξ ε χ ώ ρ ι ζ ε για την ανδρεία και την ευγένεια τ η ς ψυ­
χ ή ς . Έ χ τ ι σ ε , μ ά λ ι σ τ α , ανάκτορα στην α κ ρ ό π ο λ η τ ω ν Σ ο ύ σων

που

διατηρήθηκαν

μέχρι

τα

χρόνια

της

Περσικής

αυτοκρατορίας, που πήραν τ' όνομα του και ο ν ο μ ά σ τ η κ α ν
Μεμνόνεια

-

επίσης, κ α τ α σ κ ε ύ α σ ε δημόσια λεωφόρο,

δια

μέσου τ η ς χ ώ ρ α ς , που μέχρι σήμερα ο ν ο μ ά ζ ε τ α ι Μ ε μ ν ό ­
νεια. Διαφωνούν ό μ ω ς οι Α ι θ ί ο π ε ς που συνορεύουν με την
Α ί γ υ π τ ο και λένε π ω ς τούτος ο άνδρας γεννήθηκε σ τ η δ ι κ ή

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ Δ Ε Υ Τ Ε Ρ Α

τους χώρα και επιδεικνύουν παλαιά ανάκτορα τα οποία,
λένε, ονομάζονται Μεμνόνεια μέχρι και σήμερα. Όπως κι
αν έχει, λέγεται πως ο Μέμνονας βοήθησε τους Τρώες με
είκοσι χιλιάδες πεζούς και διακόσια άρματα, πως θαυμά­
στηκε για την ανδρεία του και πως σκότωσε πολλούς
Έλληνες στις μάχες, αλλά στο τέλος του έστησαν ενέδρα
οι Θεσσαλοί και τον κατέσφαξαν όταν οι Αιθίοπες κατόρ­
θωσαν να πάρουν το σώμα του, έκαψαν τον νεκρό και
μετέφεραν τα οστά του στον Τιθωνό. Αυτά, λοιπόν, λένε
οι βάρβαροι πως ιστορούνται στα βασιλικά αρχεία για τον
Μέμνονα.
23. Ο Σαρδανάπαλλος, ο τριακοστός μετά τον Νίνο που
ίδρυσε την ηγεμονία και τελευταίος βασιλιάς των Ασσυρίων, ξεπέρασε όλους τους προκατόχους του σε πολυτέλεια
και ραθυμία32. Διότι πέρα από το γεγονός ότι δεν τον είδε
ποτέ άνθρωπος εκτός του παλατιού, έζησε σαν γυναίκα και
περνούσε τις μέρες του με τις παλλακίδες, ύφαινε πορφύρες
από τα μαλακότερα μαλλιά, φορούσε γυναικεία ρούχα, ενώ
το πρόσωπο του αλλά κι ολόκληρο το σώμα του, με ψιμύθια κι όλα τ' άλλα καλλυντικά που χρησιμοποιούν οι εταί­
ρες, το διατηρούσε πιο τρυφερό κι από την πιο φιλάρεσκη
γυναίκα. Φρόντιζε μάλιστα να έχει και φωνή γυναικεία,
ενώ στα φαγοπότια όχι μόνο φρόντιζε να απολαμβάνει
συνεχώς τα ποτά και τα φαγητά που μπορούσαν να προ­
σφέρουν τις μεγαλύτερες απολαύσεις, αλλά επιδίωκε και
τις σεξουαλικές απολαύσεις τόσο του άντρα όσο και της
γυναίκας· διότι επιδιδόταν ανενδοίαστα στη συνουσία και
με τα δύο φύλα, χωρίς να νοιάζεται καθόλου για τον επαί­
σχυντο χαρακτήρα της πράξης του. Έφτασε σε τέτοιο
σημείο τρυφηλότητας και επαίσχυντης ακολασίας, ώστε
έγραψε ο ίδιος τον επικήδειο του και παράγγειλε στους
διαδόχους του θρόνου να χαράξουν, μετά τον θάνατο του,

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ Δ Ε Υ Τ Ε Ρ Α

στον τάφο του, εκείνο που ο ίδιος είχε γράψει μεν σε ξένη
γλώσσα, αλλά μεταφράστηκε αργότερα από κάποιον Έλ­
ληνα ως εξής:
Μιας και καλά ξέρεις πως γεννήθηκες θνητός, άνοιξε
την καρδιά σου
κι απόλαυσε τα πανηγύρια - άμα πεθάνεις, τι θα
κερδίσεις;
Ιδού, κι εγώ είμαι σποδός, που κάποτε βασίλεψα στη
Νίνο τη μεγάλη.
Κατέχω μόνο όσα έφαγα, όσα ξεδιάντροπα απόλαυσα
και τις ηδονές του έρωτα,
κι όλα τ' άλλα που θεωρούνται ευτυχία μείνανε πίσω.
Με τέτοιο χαρακτήρα, λοιπόν, όχι μόνο έθεσε επαίσχυ­
ντο πέρας στη δική του ζωή, αλλά και κατέστρεψε ολοσχε­
ρώς την ηγεμονία των Ασσυρίων, που διάρκεσε πολύ πε­
ρισσότερα χρόνια απ' όλες όσες είναι γνωστές στην ιστο­
ρία.
24. Κάποιος, λοιπόν, ονόματι Αρβάκης, Μηδικής κατα­
γωγής, ξεχωριστός για την ανδρεία και την ψυχική του
ευγένεια, ήταν στρατηγός των Μήδων που στέλνονταν
κάθε χρόνο στη Νίνο. Στη διάρκεια της θητείας του, γνω­
ρίστηκε με τον στρατηγό των Βαβυλωνίων, ο οποίος τον
παρακίνησε να καταλύσει την ηγεμονία των Ασσυρίων. Τ'
όνομα τούτου του ανθρώπου ήταν Βέλεσυς και ήταν ο
επιφανέστερος των ιερέων που οι Βαβυλώνιοι ονομάζουν
Χαλδαίους33. Όντας εξαιρετικά έμπειρος στην αστρολογία
και στη μαντική, προέλεγε με ακρίβεια στους ανθρώπους
τα μελλούμενα. Έτσι, μιας και απολάμβανε του θαυμα­
σμού για το χάρισμα του, προείπε στον στρατηγό των
Μήδων, που ήταν φίλος του, πως ήταν οπωσδήποτε γρα-

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ ΔΕΥΤΕΡΑ

φ τ ό του να βασιλέψει σ' ολόκληρη τη χ ώ ρ α που εξουσιάζει
ο Σ α ρ δ α ν ά π α λ λ ο ς . Ο Α ρ β ά κ η ς τον επαίνεσε και τ ο υ υπο­
σχέθηκε να του δ ώ σ ε ι τη σ α τ ρ α π ε ί α της Β α β υ λ ώ ν α ς , όταν
επιτελεστεί το π ρ α κ τ έ ο , ενώ ο ίδιος, συνεπαρμένος, λες,
α π ' τη φωνή κάποιου θεού, συνδέθηκε με τους σ τ ρ α τ η γ ο ύ ς
τ ω ν υπολοίπων εθνών και τους κ α λ ο ύ σ ε όλους και α δ ι α ­
λ ε ί π τ ω ς σε συνεστιάσεις και σ υ γ κ ε ν τ ρ ώ σ ε ι ς , ο ι κ ο δ ο μ ώ ν τ α ς
φιλικές σχέσεις με τον καθένα α π ' αυτούς. Α π ο φ ά σ ι σ ε ,
επίσης, να δει και τον ίδιο τον βασιλιά κ α τ ά π ρ ό σ ω π ο
και να π α ρ α τ η ρ ή σ ε ι τον τ ρ ό π ο της ζ ω ή ς τ ο υ . Χ α ρ ί ζ ο ν τ α ς
μια χρυσή γ α β ά θ α σε κάποιον ευνούχο κ α τ ά φ ε ρ ε να π α ρ ο υ ­
σιαστεί στον Σ α ρ δ α ν ά π α λ λ ο . Β λ έ π ο ν τ α ς α π ό κοντά την
πολυτέλεια και τους θηλυπρεπείς και επιτηδευμένους τ ρ ό ­
πους τ ο υ βασιλιά, τον περιφρόνησε ως ουτιδανό και σ τ η ­
ρίχτηκε

ακόμα

περισσότερο

στις

ελπίδες

που

του

ειχε

δ ώ σ ε ι ο Χ α λ δ α ί ο ς . Τ ε λ ι κ ά , σ υ ν ω μ ό τ η σ ε με τον Β έ λ ε σ υ ,
ώ σ τ ε αυτός να παρακινήσει σε εξέγερση τους Μήδους και
τους Π έ ρ σ ε ς , ενώ εκείνος να πείσει τους Β α β υ λ ώ ν ι ο υ ς να
συμετάσχουν στην επιχείρηση και να ε ξ α σ φ α λ ί σ ε ι την υ­
π ο σ τ ή ρ ι ξ η του α ρ χ η γ ο ύ τ ω ν Α ρ ά β ω ν , που ήταν φίλος τ ο υ ,
στη γενική επίθεση. Με τη λήξη της ετήσιας θητείας στον
σ τ ρ α τ ό και με την άφιξη της επόμενης δύναμης που θα
τους αντικαθιστούσε, απολύθηκαν οι προηγούμενοι, ό π ω ς
ήταν η συνήθεια, να γυρίσουν στις πατρίδες τους. Τ ό τ ε ο
Α ρ β ά κ η ς έπεισε τους Μήδους να επιτεθούν κ α τ ά τ ο υ β α ­
σιλιά και τους Π έ ρ σ ε ς να σ υ μ μ ε τ ά σ χ ο υ ν της σ υ ν ω μ ο σ ί α ς
για να κερδίσουν την ελευθερία τ ο υ ς . Με τον ίδιο τ ρ ό π ο
έπεισε και ο Βέλεσυς τους Β α β υ λ ώ ν ι ο υ ς να πολεμήσουν για
την ελευθερία τους και στέλνοντας π ρ ε σ β ε υ τ έ ς στην Α ρ α ­
βία π ρ ο σ ε τ α ι ρ ί σ τ η κ ε τον

αρχηγό

τ ο υ λαού

εκείνης της

χ ώ ρ α ς , που τους συνέδεαν δεσμοί φιλίας και φιλοξενίας,
να μετάσχει στην επίθεση. Με την π ά ρ ο δ ο της ετήσιας
θητείας, όλοι εκείνοι σ υ γ κ έ ν τ ρ ω σ α ν μεγάλο πλήθος σ τ ρ α -

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ ΔΕΥΤΕΡΑ

τ ι ω τ ώ ν και β ά δ ι σ α ν μ' ολόκληρη τη δύναμη τους εναντίον
της Νίνου, με την π ρ ό φ α σ η ότι θ' α ν τ ι κ α τ α σ τ ή σ ο υ ν τ ο υ ς
άλλους, ό π ω ς ήταν η συνήθεια, αλλά στην π ρ α γ μ α τ ι κ ό τ η τ α
για να καταλύσουν την ηγεμονία τ ω ν Α σ σ υ ρ ί ω ν . Σ υ γ κ ε ­
ν τ ρ ώ θ η κ α ν , λοιπόν, τα προαναφερθέντα τ έ σ σ ε ρ α έθνη σ' ένα
σημείο και ο συνολικός αριθμός τους έ φ τ α σ ε τις τ ε τ ρ α κ ό ­
σιες χιλιάδες, σ υ γ κ ρ ό τ η σ α ν ενιαίο σ τ ρ α τ ό π ε δ ο και σ υ σ κ έ πτονταν από κοινού για τη συμφερότερη μέθοδο δ ρ ά σ η ς .

25. Μόλις πληροφορήθηκε ο Σ α ρ δ α ν ά π α λ λ ο ς την ε ξ έ γ ε ρ ­
ση, β ά δ ι σ ε εναντίον τους με δυνάμεις που σ υ γ κ έ ν τ ρ ω σ ε
από τα υπόλοιπα έθνη. Σ τ η ν αρχή, στη μάχη που δόθηκε
στην π ε δ ι ά δ α , νικήθηκαν οι σ τ α σ ι α σ τ έ ς που υ π έ σ τ η σ α ν
βαριές

α π ώ λ ε ι ε ς και κ α τ α δ ι ώ χ τ η κ α ν

σ'

ένα

βουνό

που

απέχει ε β δ ο μ ή ν τ α σ τ ά δ ι α α π ό τη Νίνο. Ό τ α ν στη συνέ­
χεια ξ α ν α κ α τ έ β η κ α ν στην πεδιάδα κι ετοιμάζονταν για
μ ά χ η , ο Σ α ρ δ α ν ά π α λ λ ο ς α ν τ έ τ α ξ ε το δικό του σ τ ρ ά τ ε υ μ α
κι έστειλε κήρυκες

στο

στρατόπεδο

των

αντιπάλων

να

διαλαλήσουν ότι ο Σ α ρ δ α ν ά π α λ λ ο ς θα δ ώ σ ε ι δ ι α κ ό σ ι α τ ά ­
λαντα χρυσάφι σ ' όποιον σ κ ο τ ώ σ ε ι τον Α ρ β ά κ η τον Μ ή δ ο ,
ενώ σ ' όποιον τ ο υ τον π α ρ α δ ώ σ ε ι ζ ω ν τ α ν ό θ α δ ώ σ ε ι τ α
διπλά και θα τον κάνει υποδιοικητή της Μ η δ ί α ς . Π α ρ ό μ ο ι α
ανταμοιβή υποσχέθηκε να δ ώ σ ε ι για τον θάνατο ή την
π α ρ ά δ ο σ η του Βέλεσυ του Β α β υ λ ω ν ί ο υ . Κανείς ό μ ω ς δεν
ανταποκρίθηκε σ τ ο κ ά λ ε σ μ α του κι έτσι έ δ ω σ ε μ ά χ η , στην
οποία σ κ ό τ ω σ ε πλήθος από τους σ τ α σ ι α σ τ έ ς , ενώ τους
υπόλοιπους

τους

καταδίωξε

μέχρι

το

στρατόπεδο

τους

σ τ α βουνά. Ο Α ρ β ά κ η ς , α π ο γ ο η τ ε υ μ έ ν ο ς από τις ή τ τ ε ς ,
σ υ γ κ ά λ ε σ ε συμβούλιο τ ω ν φίλων του και τους ζ ή τ η σ ε να
σκεφτούν τι πρέπει να π ρ ά ξ ο υ ν . Οι π ε ρ ι σ σ ό τ ε ρ ο ι είπαν π ω ς
πρέπει ν' α ν α χ ω ρ ή σ ο υ ν για τις πατρίδες τους, όπου να
κ α τ α λ ά β ο υ ν οχυρά μέρη και να κάνουν όλες τις αναγκαίες
προετοιμασίες για τον π ό λ ε μ ο . Ο Βέλεσυς ό μ ω ς ο Β α β υ -

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ ΔΕΥΤΕΡΑ

λώνιος είπε π ω ς οι θεοί δείχνουν με σ η μ ά δ ι α ότι με κόπους
και β ά σ α ν α θα φέρουν τελικά σε π έ ρ α ς την π ρ ο σ π ά θ ε ι α
τους και ενθαρρύνοντας τους ό σ ο μ π ο ρ ο ύ σ ε με κάθε τ ρ ό π ο
τους

έπεισε

όλους

να

υπομείνουν

τους

κινδύνους.

Στην

τρίτη μάχη εκ π α ρ α τ ά ξ ε ω ς που δόθηκε, πάλι νίκησε ο
βασιλιάς, που κυρίευσε τ ο σ τ ρ α τ ό π ε δ ο τ ω ν σ τ α σ ι α σ τ ώ ν
κι έ δ ι ω ξ ε τους νικημένους μέχρι τα βουνά της Β α β υ λ ω ­
νίας· έτυχε μ ά λ ι σ τ α και ο ίδιος ο Α ρ β ά κ η ς , που είχε π ο ­
λεμήσει λ α μ π ρ ά κι είχε σ κ ο τ ώ σ ε ι πολλούς Α σ σ υ ρ ί ο υ ς , να
τ ρ α υ μ α τ ι σ τ ε ί . Μ ε τ ά τις σημαντικές και συνεχείς ήττες π ο υ
είχαν υποστεί οι σ τ α σ ι α σ τ έ ς , οι αρχηγοί τους έχασαν κάθε
ελπίδα για τη νίκη κι ετοιμάζονταν να α π ο χ ω ρ ή σ ε ι ο κ α ­
θένας για τον τ ό π ο τ ο υ . Α λ λ ά ο Βέλεσυς, που ξ α γ ρ ύ π ν η σ ε
όλη νύχτα σ τ ο ύπαιθρο και α φ ο σ ι ώ θ η κ ε στην π α ρ α τ ή ρ η σ η
των άστρων,

α ν α κ ο ί ν ω σ ε στους απελπισμένους π ω ς α ν

περίμεναν πέντε ακόμη ημέρες, θα τους ερχόταν α π ρ ό σ μ ε ­
νη βοήθεια και π ω ς η κ α τ ά σ τ α σ η θα ά λ λ α ζ ε ριζικά π ρ ο ς το
αντίθετο, διότι με την εμπειρία π ο υ είχε με τα ά σ τ ρ α α υ τ ά
έβλεπε να τους προμηνύουν οι θεοί. Και τους π α ρ α κ α λ ο ύ σ ε
να παραμείνουν γι' αυτές τις μέρες και να δ ι α π ι σ τ ώ σ ο υ ν
τ ό σ ο την ικανότητα του ό σ ο και την ευεγερσία τ ω ν θ ε ώ ν .

26. Α φ ο ύ μαζεύτηκαν πάλι όλοι και περίμεναν τον ορι­
σμένο χρόνο, έ φ τ α σ ε κάποιος π ο υ ανήγγειλε ότι μια δύνα­
μη που είχε σταλεί από τη Βακτριανή στον βασιλιά είναι
κοντά τους και π ρ ο χ ω ρ ε ί ο λ ο τ α χ ώ ς . Σ κ έ φ τ η κ ε , λοιπόν, ο
Α ρ β ά κ η ς να συναντήσει τους σ τ ρ α τ η γ ο ύ ς το σ υ ν τ ο μ ό τ ε ρ ο ,
παίρνοντας μαζί του τους καλύτερους και τους πιο ευκίνη­
τους τ ω ν σ τ ρ α τ ι ω τ ώ ν , ώ σ τ ε , να δεν καταφέρει να πείσει με
τα λόγια τους Βακτριανούς να α π ο σ τ α τ ή σ ο υ ν κι εκείνοι, να
τους αναγκάσει με τα όπλα να μοιραστούν τις δικές τ ο υ ς
ελπίδες. Το α π ο τ έ λ ε σ μ α ήταν οι νεοφερμένοι να ακούσουν
με χ α ρ ά το κ ά λ ε σ μ α της ελευθερίας, π ρ ώ τ α οι αρχηγοί κι

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ ΔΕΥΤΕΡΑ

έπειτα όλος ο σ τ ρ α τ ό ς , και σ τ ρ α τ ο π έ δ ε υ σ α ν όλοι σ τ ο ίδιο
σ τ ρ α τ ό π ε δ ο . Την ίδια σ τ ι γ μ ή , έτυχε ο βασιλιάς τ ω ν Α σ σ υ ρίων, που αγνοούσε την α π ο σ τ α σ ί α τ ω ν Β α κ τ ρ ι α ν ώ ν και
είχε φ ο υ σ κ ώ σ ε ι α π ό τις προηγούμενες επιτυχίες τ ο υ , να
επιστρέψει στις ανέσεις του και να μοιράσει στους σ τ ρ α ­
τ ι ώ τ ε ς του ιερά σ φ α γ ε ί α , άφθονο κ ρ α σ ί και όλα τα σ χ ε τ ι κ ά
για να γ ι ο ρ τ ά σ ο υ ν . Κ α θ ώ ς ολόκληρος ο σ τ ρ α τ ό ς το είχε
ρίξει σ τ ο φ α γ ο π ό τ ι , ο Α ρ β ά κ η ς , μαθαίνοντας από κάποιους
που α υ τ ο μ ό λ η σ α ν για τη ραθυμία και τη μέθη που επικρα­
τ ο ύ σ ε σ τ ο σ τ ρ α τ ό π ε δ ο του εχθρού, τους επιτέθηκε αιφνι­
διαστικά τη νύχτα. Σ υ ν τ ε τ α γ μ έ ν ο ι σ τ ρ α τ ι ώ τ ε ς έπεσαν π ά ­
νω σε α σ ύ ν τ α κ τ ο υ ς , έτοιμοι σε α π ρ ο ε τ ο ί μ α σ τ ο υ ς , κυρίευ­
σαν, λοιπόν, το σ τ ρ α τ ό π ε δ ο ,

σ κ ο τ ώ ν ο ν τ α ς πολλούς και

κ α τ α δ ι ώ κ ο ν τ α ς τους υπόλοιπους

μέχρι την πόλη.

Μετά

α π ' α υ τ ό , ο βασιλιάς διόρισε σ τ ρ α τ η γ ό τον Γαλαιμένη,
τον α δ ε λ φ ό της γυναίκας τ ο υ , ενώ ο ίδιος ανέλαβε τα της
πόλης. Οι α π ο σ τ ά τ ε ς π α ρ έ τ α ξ α ν τις δυνάμεις τους στην
π ε δ ι ά δ α ε μ π ρ ό ς από την πόλη και νίκησαν τους Α σ σ υ ρ ί ο υ ς
σε δύο μάχες, στις οποίες όχι μόνο σ κ ό τ ω σ α ν τον Γ α λ α ι ­
μένη και κ α τ έ σ φ α ξ α ν όσους τ ρ ά π η κ α ν σε φυγή, αλλά και
όσους αποκλείστηκαν μην μ π ο ρ ώ ν τ α ς να επιστρέψουν στην
πόλη κι α ν α γ κ ά σ τ η κ α ν να πέφτουν στον Ε υ φ ρ ά τ η π ο τ α μ ό
τους σ κ ό τ ω σ α ν όλους μ ε ελάχιστες εξαιρέσεις. Τ ό σ ο μ ε γ ά ­
λος ήταν ο αριθμός τ ω ν σ κ ο τ ω μ έ ν ω ν , ώ σ τ ε τ ο α ν α κ α τ α μ μένο με αίμα νερό του π ο τ α μ ο ύ είχε αλλάξει χ ρ ώ μ α σε
αρκετή α π ό σ τ α σ η . Επί πλέον, τ ώ ρ α που ο βασιλιάς ήταν
κλεισμένος στην πόλη και τον πολιορκούσαν, σ τ α σ ί α σ α ν
πολλά από τα έθνη, α υ τ ο μ ο λ ώ ν τ α ς το ένα μ ε τ ά το άλλο
προς την πλευρά της ελευθερίας. Ο Σ α ρ δ α ν ά π α λ λ ο ς , βλέ­
ποντας π ω ς το βασίλειο του βρίσκεται σε τ ε ρ ά σ τ ι ο κίνδυνο,
έστειλε τους τρεις γιους και τις δυο τ ο υ κόρες με πολλά
χ ρ ή μ α τ α στον Κ ό τ τ α , τον έ π α ρ χ ο της Π α φ λ α γ ο ν ί α ς , π ο υ
ήταν ο πιο π ι σ τ ό ς α π ό τους υπηκόους τ ο υ , κ α θ ώ ς και

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ ΔΕΥΤΕΡΑ

γ ρ α μ μ α τ ο κ ο μ ι σ τ έ ς προς όλους τους υπηκόους του να τ ο υ
στείλουν σ τ ρ α τ ι ω τ ι κ έ ς δυνάμεις, ενώ τ α υ τ ό χ ρ ο ν α προετοι­
μ α ζ ό τ α ν για την πολιορκία. Υ π ή ρ χ ε , ά λ λ ω σ τ ε , χ ρ η σ μ ό ς ,
που του είχε παραδοθεί α π ό τους προγόνους τ ο υ , ότι κανείς
δεν επρόκειτο να κυριεύσει τη Νίνο με έ φ ο δ ο , αν π ρ ώ τ α δεν
είχε μ ε τ α τ ρ α π ε ί σε εχθρό της πόλης ο ίδιος ο π ο τ α μ ό ς .
Θ ε ω ρ ώ ν τ α ς , λοιπόν, π ω ς κάτι τέτοιο

δεν θα

συνέβαινε

π ο τ έ , διατηρούσε τις ελπίδες τ ο υ , με μόνη σκέψη να αντέ­
ξει την πολιορκία και να περιμένει τις δυνάμεις π ο υ θα τ ο υ
έστελναν οι υπήκοοι τ ο υ .

27. Οι α π ο σ τ ά τ ε ς , α π ό την άλλη, έχοντας πάρει α έ ρ α
από

τις

επιτυχίες

τους,

έσφιγγαν

την

πολιορκία,

αλλά

λ ό γ ω της ο χ υ ρ ο τ η τ α ς τ ω ν τειχών δεν μπορούσαν να β λ ά ­
ψουν σ τ ο π α ρ α μ ι κ ρ ό τους πολιορκημένους - γιατί οι κ α τ α ­
πέλτες ή οι χ ω σ τ ρ ί δ ε ς χ ε λ ώ ν ε ς 3 4 ή οι πολιορκητικοί κριοί
για το γ κ ρ έ μ ι σ μ α τ ω ν τειχών δεν είχαν ακόμη εφευρεθεί
εκείνη την εποχή. Εξ άλλου, οι κάτοικοι της πόλης διέθε­
ταν αφθονία ό λ ω ν τ ω ν α ν α γ κ α ί ω ν ε φ ο δ ί ω ν , μιας και ο
βασιλιάς είχε προνοήσει περί α υ τ ώ ν . Η πολιορκία, ως εκ
τ ο ύ τ ο υ , χρόνιζε και επί δύο χρόνια συνεχίζονταν οι επιθέ­
σεις σ τ α τείχη, ε μ π ο δ ί ζ ο ν τ α ς τους κλεισμένους στην πόλη
να βγουν στην ύπαιθρο χ ώ ρ α . Τ ο ν τρίτο χρόνο, έπεσαν
κ α τ α ρ ρ α κ τ ώ δ ε ι ς βροχές με α π ο τ έ λ ε σ μ α να φ ο υ σ κ ώ σ ε ι ο
Ε υ φ ρ ά τ η ς , να πλημμυρίσει ένα μέρος της πόλης και να
γκρεμίσει

το

τείχος

επί

μήκος

είκοσι

σταδίων.

Τότε

ο

βασιλιάς, θ ε ω ρ ώ ν τ α ς π ω ς ε κ π λ η ρ ώ θ η κ ε ο χ ρ η σ μ ό ς και ο
π ο τ α μ ό ς έγινε φανερά εχθρικός π ρ ο ς την πόλη, έ χ α σ ε κάθε
ελπίδα σ ω τ η ρ ί α ς . Για να μην πέσει, λοιπόν, σ τ α χέρια τ ω ν
εχθρών, έ φ τ ι α ξ ε μια π ε λ ώ ρ ι α π υ ρ ά 3 5 σ τ ο παλάτι και π ά ν ω
της σ υ σ σ ώ ρ ε υ σ ε όλο το χρυσάφι και το ασήμι και όλα τα
βασιλικά ε ν δ ύ μ α τ α , έκλεισε τις παλλακίδες και τους ευνού­
χους σ τ ο

οίκημα

που

είχε κ α τ α σ κ ε υ ά σ ε ι στη

μέση

της

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ ΔΕΥΤΕΡΑ

πυράς κ ι όλα αυτά μ α ζ ί τ α π α ρ έ δ ω σ ε σ τ ι ς φ λ ό γ ε ς κ α θ ώ ς
κ α ι τον εαυτό τ ο υ κ ι ο λ ό κ λ η ρ ο τ ο π α λ ά τ ι . Μ α θ α ί ν ο ν τ α ς ο ι
α π ο σ τ ά τ ε ς τον θάνατο του Σ α ρ δ α ν ά π α λ λ ο υ , κ α τ έ λ α β α ν τ η ν
πόλη,

επιτιθέμενοι

στο

πεσμένο

μέρος των

τειχών,

και

ντύνοντας τον Α ρ β ά κ η μ ε τ η β α σ ι λ ι κ ή σ τ ο λ ή , τον α ν α κ ή ­
ρυξαν β α σ ι λ ι ά κ α ι τ ο υ ανέθεσαν τ η ν π λ ή ρ η ε ξ ο υ σ ί α γ ι α τ α
πάντα.

28. Τ ό τ ε , λ ο ι π ό ν , αφού ο β α σ ι λ ι ά ς μ ο ί ρ α σ ε δώρα σ τ ο υ ς
σ τ ρ α τ η γ ο ύ ς που
αξία

τους,

και

αγωνίστηκαν
τους

μαζί του,

κατέστησε

ανάλογα

σατράπες

στις

με την

διάφορες

ε θ ν ό τ η τ ε ς , π ή γ ε ο Β έ λ ε σ υ ς ο Β α β υ λ ώ ν ι ο ς , που τ ο υ ε ί χ ε
π ρ ο β λ έ ψ ε ι ότι θα γ ί ν ε ι βασιλιάς της Ασίας, του υ π ε ν θ ύ μ η σ ε τ η ν ε υ ε ρ γ ε σ ί α που τ ο υ ε ί χ ε π ρ ο σ φ έ ρ ε ι κ α ι ζ ή τ η σ ε ν α τ ο υ
δ ο θ ε ί η εξουσία τ η ς Β α β υ λ ώ ν α ς , ό π ω ς τ ο υ ε ί χ ε υ π ο σ χ ε θ ε ί
ε ξ α ρ χ ή ς . Τ ο υ ε ί π ε ε π ί σ η ς π ώ ς όταν ο α γ ώ ν α ς τ ο υ ς κ ι ν δ ύ νευε να α π ο τ ύ χ ε ι , ε κ ε ί ν ο ς ε ι χ ε κ ά ν ε ι τ α μ μ α στον Β η λ ο

, αν

ν ι κ η θ ε ί ο Σ α ρ δ α ν ά π α λ λ ο ς κ α ι καούν τα ανάκτορα, να μ ε ­
τ α φ έ ρ ε ι τ η ν τ έ φ ρ α όλων α υ τ ώ ν σ τ η Β α β υ λ ώ ν α κ α ι ν α τ η ν
τ ο π ο θ ε τ ή σ ε ι κοντά στο τ έ μ ε ν ο ς τ ο υ θεού. στο π ο τ ά μ ι , σ '
ένα τ ύ μ β ο που θα κ α τ α σ κ ε ύ α ζ ε κ α ι γ ι α όλους όσους π λ έ ο υ ν
στον Ε υ φ ρ ά τ η θ α έ σ τ ε κ ε μ ν η μ ε ί ο αθάνατο τ ο υ α ν θ ρ ώ π ο υ
που κ α τ έ λ υ σ ε τ η ν ε ξ ο υ σ ί α τ ω ν Α σ σ υ ρ ί ω ν . Α υ τ ά τ α ζ η τ ο ύ ­
σε επειδή είχε μάθει τα σχετικά με το χρυσάφι και το
α σ ή μ ι , από έναν ευνούχο, που δ ρ α π έ τ ε υ σ ε κ α ι α υ τ ο μ ό λ η σ ε
προς

εκείνον κ α ι που

β έ β α ι α τον κ ρ ά τ α γ ε κ ρ υ μ μ έ ν ο .

Ο

Α ρ β ά κ η ς που δεν γ ν ώ ρ ι ζ ε τ ί π ο τ ε από α υ τ ά , ε π ε ι δ ή όλοι
όσοι

βρίσκονταν

βασιλιά, του

στα

ανάκτορα

έδωσε την

είχαν

καεί

μαζί

με

τον

άδεια ν α π α ρ α λ ά β ε ι τ η ν τ έ φ ρ α

και να αναλάβει την εξουσία τ η ς Β α β υ λ ώ ν α ς ,

χωρίς να

π λ η ρ ώ ν ε ι φόρους. Α μ έ σ ω ς μ ε τ ά , ο Β έ λ ε σ υ ς έ β α λ ε π λ ο ί α
κ ι έ σ τ ε ι λ ε γ ρ ή γ ο ρ α τ ο μ ε γ α λ ύ τ ε ρ ο μ έ ρ ο ς τ ο υ χρυσού κ α ι
τ ο υ αργύρου μ α ζ ί μ ε τ η ν τ έ φ ρ α σ τ η Β α β υ λ ώ ν α . Η π ρ ά ξ η

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ ΔΕΥΤΕΡΑ

τ ο υ Β έ λ ε σ υ α π ο κ α λ ύ φ θ η κ ε κ α ι κ α τ α γ γ έ λ θ η κ ε στον β α σ ι ­
λ ι ά , κ ι ε κ ε ί ν ο ς ό ρ ι σ ε δ ι κ α σ τ έ ς τους σ τ ρ α τ η γ ο ύ ς που ε ί χ α ν
αγωνιστεί μαζί του. Όταν ο δράστης ομολόγησε το α δ ί κ η ­
μα τ ο υ , το δ ι κ α σ τ ή ρ ι ο τον κ α τ α δ ί κ α σ ε σε θ ά ν α τ ο , αλλά ο
β α σ ι λ ι ά ς όντας μ ε γ α λ ό ψ υ χ ο ς κ α ι θ έ λ ο ν τ α ς ν α α ρ χ ί σ ε ι τ η ν
η γ ε μ ο ν ί α τ ο υ μ ε ε π ι ε ί κ ι α , α π ά λ λ α ξ ε τον Β έ λ ε σ υ από τ ο υ ς
κινδύνους κ α ι τ α υ τ ό χ ρ ο ν α τ ο υ

ε π έ τ ρ ε ψ ε να κ ρ α τ ή σ ε ι το

χ ρ υ σ ά φ ι κ α ι τ ο α σ ή μ ι που ε ί χ ε ή δ η α π ο κ ο μ ί σ ε ι .

Γ ι α τον

ίδιο λ ό γ ο , δεν τ ο υ α φ α ί ρ ε σ ε τ η ν ε ξ ο υ σ ί α τ η ς Β α β υ λ ώ ν α ς
που τ ο υ ε ί χ ε δ ώ σ ε ι ε ξ α ρ χ ή ς , λ έ γ ο ν τ α ς ό τ ι ο ι π ρ ο γ ε ν έ σ τ ε ­
ρες ε υ ε ρ γ ε σ ί ε ς τ ο υ ή τ α ν π ο λ ύ μ ε γ α λ ύ τ ε ρ ε ς από τ α μ ε τ έ ­
π ε ι τ α α δ ι κ ή μ α τ α τ ο υ . Μ ό λ ι ς μ α θ ε ύ τ η κ ε η ε π ι ε ί κ ι α που ε ί χ ε
επιδείξει,

κέρδισε ασυνήθιστη

εύνοια από τ η

μεριά των

υ π η κ ό ω ν τ ο υ κ α ι τ α υ τ ό χ ρ ο ν α μ ε γ ά λ η φ ή μ η ανάμεσα στα
έ θ ν η , γ ι α τ ί όλοι έκριναν άξιο τ η ς β α σ ι λ ε ί α ς τον ά ν θ ρ ω π ο
που φ έ ρ ε τ α ι μ ε τ έ τ ο ι ο τ ρ ό π ο σ ' ε κ ε ί ν ο υ ς που τον α δ ι κ ο ύ ν .
Ο Α ρ β ά κ η ς φ έ ρ θ η κ ε μ ε ε π ι ε ί κ ι α κ α ι προς τους κ α τ ο ί κ ο υ ς
τ η ς π ό λ η ς , τ ο υ ς οποίους ε γ κ α τ έ σ τ η σ ε σ ε χ ω ρ ι ά , κ α ι α π έ ­
δ ω σ ε στον καθένα τ η ν π ε ρ ι ο υ σ ί α τ ο υ , τ η ν ίδια ό μ ω ς τ η ν
πόλη την ανέσκαψε εκ θ ε μ ε λ ί ω ν . Σ τ η συνέχεια, το χρυσάφι
κ α ι τ ο α σ ή μ ι , που ε ί χ ε α π ο μ ε ί ν ε ι από τ η ν πυρά κ α ι που
ανερχόταν σ ε π ο λ λ ά τ ά λ α ν τ α , τ ο μ ε τ έ φ ε ρ ε στα Ε κ β ά τ α ν α
•της Μ η δ ί α ς .
Έ τ σ ι λ ο ι π ό ν , η η γ ε μ ο ν ί α τ ω ν Α σ σ υ ρ ί ω ν , που κ ρ ά τ η σ ε
τ ρ ι ά ν τ α γ ε ν ι έ ς από τ η ν ε π ο χ ή τ ο υ

Νίνου και πάνω

από

χ ί λ ι α τ ρ ι α κ ό σ ι α χρόνια, κ α τ α λ ύ θ η κ ε από τ ο υ ς Μ ή δ ο υ ς μ ε
τον τ ρ ό π ο που ε ί π α μ ε .

29. Ε μ ε ί ς από τ η μ ε ρ ι ά μ α ς δεν θ ε ω ρ ο ύ μ ε α ν ά ρ μ ο σ τ ο ν α
π ο ύ μ ε μερικά π ρ ά γ μ α τ α για τους Χαλδαίους τ η ς Β α β υ λ ώ ­
νας κ α ι γ ι α τ η δ ι κ ή τους α ρ χ α ι ό τ η τ α , ώ σ τ ε ν α μ η ν π α ρ α ­
λείψουμε
λοιπόν,

τίποτα

που

είναι

από
από

τα

αξιομνημόνευτα.

τους

αρχαιότερους

Οι

Χαλδαίοι,

Βαβυλώνιους,

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ ΔΕΥΤΕΡΑ
έχουν

παρόμοια

θέση

ιερείς στην Α ί γ υ π τ ο

-

στην

κοινωνική

ιεραρχία

με

τους

δεδομένου ότι είναι τ α γ μ έ ν ο ι στην

υπηρεσία των θεών, μελετούν κ α θ ' όλη τη διάρκεια τ η ς
ζ ω ή ς τ ο υ ς κ α ι χαίρουν τ η ς μ ε γ α λ ύ τ ε ρ η ς ε κ τ ί μ η σ η ς στον
τ ο μ έ α τ η ς α σ τ ρ ο λ ο γ ί α ς . Α σ χ ο λ ο ύ ν τ α ι ό μ ω ς πολύ κ α ι μ ε τ η
μ α ν τ ι κ ή , κάνοντας π ρ ο β λ έ ψ ε ι ς γ ι α τ ο μ έ λ λ ο ν κ α ι , π ό τ ε μ ε
καθαρμούς, πότε με θυσίες και πότε με ξόρκια, επιχειρούν
να α π ο τ ρ έ ψ ο υ ν τα κακά κ α ι να π ρ ο κ α λ έ σ ο υ ν τ η ν ε κ π λ ή ρ ω ­
ση των καλών. Ε ί ν α ι ε π ί σ η ς έ μ π ε ι ρ ο ι στη μ α ν τ ι κ ή μ έ σ ω
οιωνών κ α ι ε ξ η γ ο ύ ν τ α όνειρα κ α ι τ α σ η μ ά δ ι α . Ε π ι δ ί δ ο ν τ α ι
με επιτυχία και στη μ α ν τ ι κ ή των σπλάχνων, θεωρώντας
μ ά λ ι σ τ α π ω ς σ ' αυτό τον τ ο μ έ α έχουν μ ε γ ά λ η ε π ι τ υ χ ί α . Η
ε κ π α ί δ ε υ σ η π ο υ λ α μ β ά ν ο υ ν σ' όλα αυτά τα θ έ μ α τ α δεν ε ί ν α ι
όμοια

μ'

τοιαύτα.

εκείνη

των

Ελλήνων

που

επιτηδεύονται

στα

Δ ι ό τ ι στους Χ α λ δ α ί ο υ ς η ε π ι σ τ η μ ο ν ι κ ή μ ε λ έ τ η

τούτων των θεμάτων αποτελεί παράδοση της οικογένειας
κ α ι τ ο π α ι δ ί τ η ν π α ί ρ ν ε ι από τον π α τ έ ρ α , α π α λ λ α γ μ έ ν ο από
κ ά θ ε ά λ λ η κ ο ι ν ω ν ι κ ή υ π ο χ ρ έ ω σ η . Γ ι ' αυτό α κ ρ ι β ώ ς , ε π ε ι ­
δ ή έχουν δασκάλους τους γ ο ν ε ί ς τ ο υ ς , από τ η μ ι α μ α θ α ί ­
νουν π ρ ό θ υ μ α τ α π ά ν τ α κ ι από τ η ν ά λ λ η ακούνε μ ε π ρ ο ­
σ ο χ ή τ ο υ ς δασκάλους τ ο υ ς ,

αφού τ ο υ ς ε μ π ι σ τ ε ύ ο ν τ α ι

με

μ ε γ α λ ύ τ ε ρ η σ ι γ ο υ ρ ι ά . Ε π ί π λ έ ο ν , δ ε δ ο μ έ ν ο υ ό τ ι από π α ι δ ι ά
μ ε γ α λ ώ ν ο υ ν μ έ σ α στα μ α θ ή μ α τ α , α π ο κ τ ο ύ ν μ ε γ ά λ η ικανό­
τ η τ α , τ ό σ ο λ ό γ ω τ η ς ε υ κ ο λ ί α ς μ ε τ η ν οποία μαθαίνουν ο ι
άνθρωποι

στη

νεαρά η λ ι κ ί α

όσο

και λόγω

της

μεγάλης

χ ρ ο ν ι κ ή ς δ ι ά ρ κ ε ι α ς που α φ ι ε ρ ώ ν ε τ α ι σ ' αυτά.

Αντίθετα,

στους Έ λ λ η ν ε ς που

με

ο

σπουδαστής

ασχολείται

πολλά

μ α θ ή μ α τ α χ ω ρ ί ς π ρ ο ε τ ο ι μ α σ ί α , φ τ ά ν ε ι αργά σ τ η μ ε λ έ τ η
τ η ς φ ι λ ο σ ο φ ί α ς κ α ι τ ό τ ε , αφού κ ο π ι ά σ ε ι μ έ χ ρ ι ένα β α θ μ ό ,
τα παρατάει, αναγκασμένος να ασχοληθεί με τ ι ς ανάγκες
του

βιοπορισμού"

σπουδές κ α ι

μόνο

συνεχίζουν

λίγοι
τα

προχωρούν

μαθήματα για

σε

ανώτατες

επαγγελματι­

κούς λ ό γ ο υ ς , αλλά κ α ι τ ό τ ε όλο π ρ ο σ π α θ ο ύ ν να κ α ι ν ο τ ο -

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ ΔΕΥΤΕΡΑ
μήσουν ω ς προς τ α μ ε γ α λ ύ τ ε ρ α δ ό γ μ α τ α κ α ι δεν α κ ο λ ο υ ­
θούν τ η ν π ο ρ ε ί α τ ω ν π ρ ο κ α τ ό χ ω ν τ ο υ ς . Μ ε α π ο τ έ λ ε σ μ α , ο ι
μ ε ν β ά ρ β α ρ ο ι , μ ε τ ο ν α ε μ μ έ ν ο υ ν σ τ α θ ε ρ ά στα ί δ ι α , κ α τ έ ­
χουν σ ε βάθος κ ά θ ε λ ε π τ ο μ έ ρ ε ι α , ενώ ο ι Έ λ λ η ν ε ς , μ ε τ ο ν α
στοχεύουν στο ε π α γ γ ε λ μ α τ ι κ ό κ έ ρ δ ο ς , ιδρύουν κ α ι ν ο ύ ρ ι ε ς
σ χ ο λ έ ς κ α ι , μ ε τ ο ν α δ ι α π λ η κ τ ί ζ ο ν τ α ι μ ε τ α ξ ύ τους ε π ί τ ω ν
πιο σ η μ α ν τ ι κ ώ ν θ ε ω ρ η τ ι κ ώ ν θ ε μ ά τ ω ν , κάνουν τους μ α θ η ­
τ έ ς τους ν α α μ φ ι β ά λ λ ο υ ν κ α ι τ ο π ν ε ύ μ α τ ο υ ς , που τ α λ α ­
ντεύεται σ' όλη τους τη ζ ω ή και αδυνατεί να π ι σ τ έ ψ ε ι σε
κάτι

με

βεβαιότητα,

να

πλανιέται

μέσα

στη

σύγχυση.

Δ ι ό τ ι αν κάποιος ε ξ ε τ ά σ ε ι με ακρίβεια τις επιφανέστερες
φ ι λ ο σ ο φ ι κ έ ς σ χ ο λ έ ς , θ α α ν α κ α λ ύ ψ ε ι ό τ ι διαφέρουν μ ε τ α ξ ύ
τ ο υ ς στον μ έ γ ι σ τ ο β α θ μ ό κ α ι ό τ ι σ τ α σ η μ α ν τ ι κ ό τ ε ρ α θ έ ­
ματα πρεσβεύουν αντικουρόμενες απόψεις.

30. Ο ι Χ α λ δ α ί ο ι , λ ο ι π ό ν , λ έ ν ε π ω ς η φύση τ ο υ κ ό σ μ ο υ
είναι αιώνια και πως

μ ή τ ε γεννήθηκε αρχικά

μήτε

στο

τ έ λ ο ς θα φ θ α ρ ε ί , π ω ς η τ ά ξ η κ α ι η α ρ μ ο ν ί α τ ο υ σ ύ μ π α ν τ ο ς
έ γ ι ν ε από κάποια θεία πρόνοια κ α ι π ω ς ο τ ι δ ή π ο τ ε σ υ μ β α ί ­
ν ε ι σ ή μ ε ρ α στον ουρανό δεν ε ί ν α ι τ υ χ α ί ο ή α φ ' ε α υ τ ο ύ , αλλά
συντελείται σύμφωνα με σ υ γ κ ε κ ρ ι μ έ ν η και αυστηρά καθο­
ρισμένη απόφαση των θεών. Με τ ι ς πολύχρονες π α ρ α τ η ­
ρ ή σ ε ι ς τ ω ν ά σ τ ρ ω ν που έχουν κ ά ν ε ι κ α ι γ ν ω ρ ί ζ ο ν τ α ς κα­
λύτερα

απ'

όλους

τους

ανθρώπους

τις

κινήσεις

και

τις

ε π ι δ ρ ά σ ε ι ς του κ α θ ε ν ό ς , π ρ ο λ έ γ ο υ ν στους α ν θ ρ ώ π ο υ ς π ο λ ­
λά από όσα π ρ ό κ ε ι τ α ι να σ υ μ β ο ύ ν . Το πιο σ η μ α ν τ ι κ ό ό μ ω ς ,
λένε, είναι η μ ε λ έ τ η τ η ς επίδρασης των π έ ν τ ε αστέρων που
ο ν ο μ ά ζ ο ν τ α ι π λ α ν ή τ ε ς , στους ο π ο ί ε ς ε κ ε ί ν ο ι δίνουν τ ο κοινό
όνομα « ε ρ μ η ν ε υ τ έ ς » 3 7 , κ α ι ι δ ι α ί τ ε ρ α ε κ ε ί ν ο ν που ο ι Έ λ λ η ­
νες ονομάζουν

Κρόνο,

ε π ε ι δ ή είναι

ο

πιο

επιφανής και

προμηνάει τα περισσότερα και σημαντικότερα γεγονότα,
τον αποκαλούν Ή λ ι ο , ενώ τους υ π ό λ ο ι π ο υ ς τ έ σ σ ε ρ ι ς τ ο υ ς
ονομάζουν ό π ω ς κ α ι ο ι δ ι κ ο ί μ α ς α σ τ ο λ ό γ ο ι , Ά ρ η , Α φ ρ ο -

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ ΔΕΥΤΕΡΑ
δ ί τ η , Ε ρ μ ή κ α ι Δ ί α . 0 λ ό γ ο ς γ ι α τον οποίο τ ο υ ς α π ο κ α λ ο ύ ν
«ερμηνευτές»

είναι

ότι

ενώ

οι

υπόλοιποι

αστέρες

είναι

απλανείς και εκτελούν μία περιφορά ακολουθώντας καθο­
ρ ι σ μ έ ν η τ ρ ο χ ι ά , ε τ ο ύ τ ο ι ε ί ν α ι οι μόνοι που α κ ο λ ο υ θ ώ ν τ α ς ο
κ α θ έ ν α ς δ ι κ ή τ ο υ τ ρ ο χ ι ά δείχνουν τ α μ ε λ λ ο ύ μ ε ν α , ε ρ μ η ­
νεύοντας στους α ν θ ρ ώ π ο υ ς τους σκοπούς τ ω ν θ ε ώ ν .

Γιατί

ά λ λ ο τ ε μ ε τ η ν α ν α τ ο λ ή , ά λ λ ο τ ε μ ε τ η δύση κ ι ά λ λ ε ς φορές
με το χρώμα τους, προμηνύουν, λένε οι Χαλδαίοι, το μέλ­
λον σε όποιους θ ε λ ή σ ο υ ν να τ ο υ ς π α ρ α τ η ρ ή σ ο υ ν π ρ ο σ ε κ τ ι ­
κά - ά λ λ ο τ ε φανερώνουν α ν ε μ ο θ ύ ε λ λ ε ς , ά λ λ ο τ ε υ π ε ρ β ο λ ι κ έ ς
β ρ ο χ ο π τ ώ σ ε ι ς ή κ α ύ σ ω ν ε ς , ά λ λ ε ς φορές τ η ν ε μ φ ά ν ι σ η κ ο ­
μ η τ ώ ν ή τις ε κ λ ε ί ψ ε ι ς του ήλιου και της σελήνης ή σει­
σμούς κ α ι όλες γ ε ν ι κ ά τ ι ς π ε ρ ι σ τ ά σ ε ι ς που
από

το περιβάλλον,

προέρχονται

ε ί τ ε είναι ω φ έ λ ι μ ε ς ε ί τ ε β λ α β ε ρ έ ς ,

όχι μόνο γ ι α έ θ ν η ή χ ώ ρ ε ς αλλά κ α ι γ ι α τ ο υ ς β α σ ι λ ι ά δ ε ς
κ α ι γ ι α τον ο π ο ι ο ν δ ή π ο τ ε . Κ ά τ ω από τ η ν τ ρ ο χ ι ά τ η ν οποία
ακολουθούν τ ο ύ τ ο ι ο ι π λ α ν ή τ ε ς , λ έ ν ε π ω ς ε ί ν α ι τ ο π ο θ ε τ η ­
μένοι

αστέρες38,

τριάντα

τους

οποίους

προσαγορεύουν

« σ υ μ β ο υ λ ε υ τ ι κ ο ύ ς θ ε ο ύ ς » - α π ' αυτούς ο ι μ ι σ ο ί ε π ο π τ ε ύ ο υ ν
τους τ ό π ο υ ς πάνω από τ η γ η κ ι ο ι ά λ λ ο ι μ ι σ ο ί τ ο υ ς κ ά τ ω
από τ η γ η , ε π ι β λ έ π ο ν τ α ς έ τ σ ι τόσο τ α σ υ μ β α ί ν ο ν τ α σ τ ο υ ς
ανθρώπους

όσο

και τα

συμβαίνοντα

στον

ουρανό.

Κάθε

δέκα μ έ ρ ε ς ένα από τ α ε π ά ν ω α σ τ έ ρ ι α σ τ έ λ ν ε τ α ι σ τ α κ ά τ ω
ω ς α γ γ ε λ ι α φ ό ρ ο ς , σαν ν α λ έ μ ε , κ α ι ο μ ο ί ω ς κ α ι τ α α σ τ έ ρ ι α
κ ά τ ω από τ η γ η στέλνουν ένα στα ε π ά ν ω κ ι α υ τ ή τ ο υ ς η
κίνηση είναι καθορισμένη σε τροχιά αιώνια α μ ε τ ά β λ η τ η .
Λένε,

επίσης

πως

απ'

αυτούς

τους

θεούς

δώδεκα

είναι

κ υ β ε ρ ν ή τ ε ς , κ α ι σ ' αυτούς α ν τ ι σ τ ο ι χ ο ύ ν ο ι Χ α λ δ α ί ο ι από
ένα μήνα κι από ένα από τα δ ώ δ ε κ α λ ε γ ό μ ε ν α ζ ώ δ ι α . Μ έ σ α
από αυτά, λ έ ν ε , διαγράφουν τ η ν τ ρ ο χ ι ά τ ο υ ς ο ή λ ι ο ς , η
σ ε λ ή ν η κ α ι οι π έ ν τ ε π λ α ν ή τ ε ς α σ τ έ ρ ε ς , όπου ο ή λ ι ο ς ολο­
κ λ η ρ ώ ν ε ι τ η ν π ε ρ ι φ ο ρ ά τ ο υ σ' ένα χρόνο κ α ι η σ ε λ ή ν η τη
δ ι κ ή τ η ς σ ε ένα μ ή ν α .

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ ΔΕΥΤΕΡΑ
31. Από τους π λ α ν ή τ ε ς , ο καθένας έ χ ε ι δ ι κ ή του ιδιαί­
τ ε ρ η τ ρ ο χ ι ά , μ ε τ α χ ύ τ η τ ε ς κ α ι π ε ρ ι ό δ ο υ ς που υ π ό κ ε ι ν τ α ι
σε αλλαγές και διαφοροποιήσεις.

Κατά τη γέννηση των

ανθρώπων, τούτοι οι αστέρες συμβάλλουν τα μ έ γ ι σ τ α τό­
σο ως προς τα καλά όσο κ α ι ως προς τα κ α κ ά - έ τ σ ι από τη
φύση κ α ι τ η μ ε λ έ τ η τ ο ύ τ ω ν τ ω ν α σ τ έ ρ ω ν μαθαίνουν κ υ ­
ρίως

όσα

συμβαίνουν

στους

ανθρώπους.

Λένε,

π ω ς έχουν κ ά ν ε ι π ρ ο β λ έ ψ ε ι ς σ ε ουκ ο λ ί γ ο υ ς
αλλά κ α ι στον Α λ έ ξ α ν δ ρ ο

που

ν ί κ η σ ε τον

μάλιστα,

βασιλιάδες,

Δαρείο,

στον

Α ν τ ί γ ο ν ο κ α ι στον Σ έ λ ε υ κ ο τον Ν ι κ ά τ ο ρ α , π ο υ β α σ ί λ ε ψ α ν
μ ε τ ά από ε κ ε ί ν ο ν , κ α ι θ ε ω ρ ο ύ ν τ α ι π ω ς έχουν ε υ σ τ ο χ ή σ ε ι σ ε
όλες τ ο υ ς τ ι ς π ρ ο β λ έ ψ ε ι ς . Π ε ρ ί α υ τ ώ ν , ό μ ω ς , θ α γ ρ ά ψ ο υ μ ε
λ ε π τ ο μ ε ρ ώ ς σε πιο κ α τ ά λ λ η λ η
ιδιώτες προλέγουν τα μέλλοντα,

ευκαιρία39.

Αλλά

και

σε

με τόση ευστοχία ώστε

όσοι δ ο κ ί μ α σ α ν έ μ ε ι ν α ν έ κ θ α μ β ο ι από τ ο γ ε γ ο ν ό ς κ α ι π ί ­
σ τ ε ψ α ν π ω ς υ π ε ρ β α ί ν ε ι τ α όρια τ ο υ α ν θ ρ ώ π ο υ . Π έ ρ α από
τον ζ ω δ ι α κ ό κ ύ κ λ ο , ορίζουν ε ί κ ο σ ι τ έ σ σ ε ρ ι ς α σ τ έ ρ ε ς , ε κ
τ ω ν ο π ο ί ω ν , λ έ ν ε , ο ι μ ι σ ο ί β ρ ί σ κ ο ν τ α ι στα β ό ρ ε ι α μ έ ρ η
κ α ι ο ι μ ι σ ο ί σ τ α ν ό τ ι α , κ ι α π ' α υ τ ο ύ ς όσοι ε ί ν α ι ο ρ α τ ο ί
τ ο υ ς εντάσσουν στον κ ό σ μ ο τ ω ν ζ ω ν τ α ν ώ ν , ενώ γ ι α τ ο υ ς
αφανείς θεωρούν π ω ς σ υ ν δ έ ο ν τ α ι μ ε τ ο υ ς νεκρούς κ α ι τ ο υ ς
αποκαλούν

« κ ρ ι τ έ ς του

σύμπαντος».

Κάτω

από

όλα

τα

προαναφερθέντα αστέρια, διαγράφει, λένε, την τροχιά τ η ς
η σ ε λ ή ν η , που ε ί ν α ι η π λ η σ ι έ σ τ ε ρ η σ τ η γ η λ ό γ ω τ ο υ βάρους
τ η ς , και σ υ μ π λ η ρ ώ ν ε ι την περιφορά τ η ς σε ελάχιστο χρόνο,
όχι

ένεκα

μικρού

της

μεγάλης

της

ταχύτητας

αλλά

μήκους τ η ς περιφέρειας που διαγράφει.

λόγω

του

Σ τ ο ότι

τ ο φως που έ χ ε ι δεν ε ί ν α ι δικό τ η ς αλλά ξένο κ α ι στο ό τ ι
παθαίνει ε κ λ ε ί ψ ε ι ς , ε π ε ι δ ή τη σκιάζει η γ η , συμφωνούν
γενικά μ ε τους Έ λ λ η ν ε ς . Σ χ ε τ ι κ ά όμως μ ε την έ κ λ ε ι ψ η
τ ο υ η λ ί ο υ , έχουν α σ θ ε ν έ σ τ α τ ε ς α π ο δ ε ί ξ ε ι ς κ α ι δεν τ ο λ μ ο ύ ν
να π ρ ο β λ έ ψ ο υ ν ο ύ τ ε να π ρ ο σ δ ι ο ρ ί σ ο υ ν α κ ρ ι β ώ ς τ ι ς χ ρ ο ν ι κ έ ς
σ τ ι γ μ έ ς που π ρ ό κ ε ι τ α ι ν α σ υ μ β ε ί . Σ χ ε τ ι κ ά μ ε τ η γ η , έχουν

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ ΔΕΥΤΕΡΑ
εντελώς

ιδιότυπες απόψεις,

λέγοντας πως το

σχήμα της

είναι σκαφοειδές και κοίλο, και διαθέτουν πολλές και π ι ­
θανές α π ο δ ε ί ξ ε ι ς τ ό σ ο γ ι α τ η γ η όσο κ α ι γ ι α τ α υ π ό λ ο ι π α
σώματα

στο

αναλυτικά
μας.

στερέωμα"

θεωρούμε

Γ ι α τούτο,

για

πως

όμως,

τα

οποία

είναι

ξένο

το

να

προς

μιλήσουμε

την

ιστορία

μπορεί να είναι βέβαιος κανείς,

ό τ ι ο ι Χ α λ δ α ί ο ι έχουν τ η μ ε γ α λ ύ τ ε ρ η γ ν ώ σ η α σ τ ρ ο λ ο γ ί α ς
α π ' όλους τ ο υ ς α ν θ ρ ώ π ο υ ς κ α ι ό τ ι έ δ ε ι ξ α ν τ η μ ε γ α λ ύ τ ε ρ η
ε π ι μ έ λ ε ι α σ τ η μ ε λ έ τ η τ η ς . Ό σ ο γ ι α τον α ρ ι θ μ ό τ ω ν ε τ ώ ν ,
που λ έ ν ε ό τ ι η τ ά ξ η τ ω ν Χ α λ δ α ί ω ν α φ ι έ ρ ω σ ε σ τ η μ ε λ έ τ η
τ ω ν ουρανίων σ ω μ ά τ ω ν , δύσκολα μ π ο ρ ε ί ν α τον π ι σ τ έ ψ ε ι
άνθρωπος,

γιατί

υπολογίζουν

ότι

πέρασαν

τετρακόσιες

ε β δ ο μ ή ν τ α τ ρ ε ι ς χ ι λ ι ά δ ε ς , α π ' όταν στα πανάρχαια χρόνια
άρχισαν ν α κάνουν α σ τ ρ ο λ ο γ ι κ έ ς π α ρ α τ η ρ ή σ ε ι ς ,

μ έ χ ρ ι τη

δ ι ά β α σ η τ ο υ Α λ ε ξ ά ν δ ρ ο υ στην Α σ ί α .
Α ς α ρ κ ε σ τ ο ύ μ ε , λοιπόν, σ ' αυτά που ε ί π α μ ε γ ι α τ ο υ ς
Χ α λ δ α ί ο υ ς , γ ι α ν α μ η ν α π ο μ α κ ρ υ ν θ ο ύ μ ε π ε ρ ι σ σ ό τ ε ρ ο από
τ ο α ν τ ι κ ε ί μ ε ν ο τ η ς ι σ τ ο ρ ί α ς μας" τ ώ ρ α που μ ι λ ή σ α μ ε γ ι α
τ η ν κ α τ ά λ υ σ η τ η ς α υ τ ο κ ρ α τ ο ρ ί α ς τ ω ν Α σ σ υ ρ ί ω ν από τ ο υ ς
Μ ή δ ο υ ς , α ς ε π ι σ τ ρ έ ψ ο υ μ ε στο σ η μ ε ί ο που σ τ α μ α τ ή σ α μ ε ,
πριν τ η ν π α ρ έ κ β α σ η γ ι α τ ο υ ς Χ α λ δ α ί ο υ ς .

32.
σχετικά

Επειδή
με

τη

οι

παλαιότεροι των

μέγιστη

ιστορικών

αυτοκρατορία

των

διαφωνούν

Μήδων,

πι­

σ τ ε ύ ο υ μ ε π ω ς ε ί ν α ι γ ν ώ ρ ι σ μ α όσων ε π ι θ υ μ ο ύ ν ν α ε ξ ι σ τ ο ρίσουν

τα

γεγονότα

σεβόμενοι την

α λ ή θ ε ι α να

παράλληλα τις διαφορετικές εκδοχές των
Ο

εκθέτουν

ιστοριογράφων.

Η ρ ό δ ο τ ο ς , που έ ζ η σ ε τ α χρόνια τ ο υ Ξ έ ρ ξ η 4 0 , λ έ ε ι ό τ ι

αφού ο ι Α σ σ ύ ρ ι ο ι κ υ ρ ι ά ρ χ η σ α ν σ τ η ν Α σ ί α ε π ί π ε ν τ α κ ό σ ι α
χρόνια, η η γ ε μ ο ν ί α τ ο υ ς κ α τ α λ ύ θ η κ ε από τ ο υ ς Μ ή δ ο υ ς .
Σ τ η σ υ ν έ χ ε ι α κ α ι ε π ί π ο λ λ έ ς γ ε ν ι έ ς , δεν β ρ έ θ η κ ε β α σ ι λ ι ά ς
ν α δ ι ε κ δ ι κ ή σ ε ι τ η ν α ν ώ τ α τ η εξουσία κ α ι ο ι π ό λ ε ι ς , οργα­
ν ω μ έ ν ε ς από μ ό ν ε ς τ ο υ ς , διοικούνταν δ η μ ο κ ρ α τ ι κ ά . Τ έ λ ο ς ,

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗ!

ΒΙΒΛΟΣ ΔΕΥΤΕΡΑ

μ ε τ ά από πολλά χ ρ ό ν ι α , οι Μ ή δ ο ι ε ξ έ λ ε ξ α ν β α σ ι λ ι ά έναν
άνθρωπο

που

διακρινόταν

για

τη

δικαιοσύνη

του,

τον

Κ υ α ξ ά ρ η 4 1 . Α υ τ ό ς ή τ α ν ο π ρ ώ τ ο ς που ε π ι χ ε ί ρ η σ ε να π ρ ο ­
σ α ρ τ ή σ ε ι τους γ ε ι τ ο ν ι κ ο ύ ς λαούς κ α ι έ γ ι ν ε γ ι α τ ο υ ς Μ ή δ ο υ ς
ι δ ρ υ τ ή ς τ η ς π α γ κ ό σ μ ι α ς η γ ε μ ο ν ί α ς τ ο υ ς . Μ ε τ ά από ε κ ε ί ­
νον, ο ι α π ό γ ο ν ο ι τ ο υ μ ε γ ά λ ω σ α ν τ ο β α σ ί λ ε ι ο τ ο υ ς μ ε σ υ ­
νεχείς προσαρτήσεις εδαφών γ ε ι τ ο ν ι κ ώ ν χωρών, μ έ χ ρ ι την
ε π ο χ ή τ ο υ Α σ τ υ ά γ η π ο υ ν ι κ ή θ η κ ε από τον Κ ύ ρ ο κ α ι τ ο υ ς
Πέρσες42.

Π ρ ο ς τ ο παρόν, δ ώ σ α μ ε μόνο τ α σ π ο υ δ α ι ό τ ε ρ α

γ ε γ ο ν ό τ α σ υ ν ο π τ ι κ ά , ενώ θ α τ α α ν α π τ ύ ξ ο υ μ ε δ ι ε ξ ο δ ι κ ό τ ε ­
ρα π α ρ α κ ά τ ω , όταν φ τ ά σ ο υ μ ε στα χρόνια που ε ν τ ά σ σ ο ν τ α ι δ ι ό τ ι , σ ύ μ φ ω ν α μ ε τον Η ρ ό δ ο τ ο , ο Κ υ α ξ ά ρ η ς ε κ λ έ χ τ η κ ε
βασιλιάς των Μήδων, το δεύτερο έτος τ η ς δέκατης έ β δ ο ­
μ η ς ο λ υ μ π ι ά δ α ς 4 3 . Ο Κ τ η σ ί α ς ο Κ ν ί δ ι ο ς , από τ η ν ά λ λ η ,
έ ζ η σ ε τ η ν ε π ο χ ή π ο υ ο Κ ύ ρ ο ς 4 4 ε κ σ τ ρ ά τ ε υ σ ε εναντίον τ ο υ
αδελφού τ ο υ , Α ρ τ α ξ έ ρ ξ η , π ι ά σ τ η κ ε α ι χ μ ά λ ω τ ο ς 4 5 , τον α ­
νέλαβε ο βασιλιάς, ε π ε ι δ ή κ α τ ε ί χ ε την ιατρική ε π ι σ τ ή μ η ,
κ α ι έ ζ η σ ε τ ι μ η μ έ ν ο ς κοντά τ ο υ ε π ί δ ε κ α ε π τ ά χ ρ ό ν ι α .

Ο

Κ τ η σ ί α ς , λ ο ι π ό ν , λ έ ε ι ό τ ι από τ α β α σ ι λ ι κ ά α ρ χ ε ί α , σ τ α
οποία, β ά σ ε ι κ ά π ο ι ο υ ν ό μ ο υ , ο ι Π έ ρ σ ε ς είχαν κ α τ α γ ρ ά ψ ε ι
τα

παλαιότερα

γεγονότα,

ερεύνησε

τα

αναφερόμενα

σε

κ ά θ ε β α σ ι λ ι ά κ α ι σ υ ν έ γ ρ α ψ ε ι σ τ ο ρ ί α τ η ν οποία δ η μ ο σ ί ε υ σ ε
στους Έ λ λ η ν ε ς . Λ έ ε ι , λ ο ι π ό ν , ό τ ι μ ε τ ά τ η ν κ α τ ά λ υ σ η τ η ς
Α σ σ υ ρ ι α κ ή ς α υ τ ο κ ρ α τ ο ρ ί α ς , οι Μ ή δ ο ι ή τ α ν η δ ε σ π ό ζ ο υ σ α
δ ύ ν α μ η στην Α σ ί α , μ ε β α σ ι λ ι ά τον Α ρ β ά κ η , που ν ί κ η σ ε ,
όπως ε ί π α μ ε π ι ο π ά ν ω , τον Σ α ρ δ α ν ά π α λ λ ο . Α φ ο ύ β α σ ί λ ε ψ ε
ε ί κ ο σ ι ο κ τ ώ χ ρ ό ν ι α , τον δ ι α δ έ χ θ η κ ε στον θρόνο ο γ ι ο ς τ ο υ ,
Μαυδάκης,

ο

οποίος

κυβέρνησε

την

Ασία

επί

πενήντα

χρόνια. Μ ε τ ά α π ' αυτόν, τ ρ ι ά ν τ α χρόνια β α σ ί λ ε ψ ε ο Σ ώ σαρμος,

πενήντα

ο

Αρτύκας,

δεκαοκτώ

ο

ονομαζόμενος

Α ρ β ι ά ν η ς κ α ι σαράντα ο Α ρ τ α ί ο ς .

33. Ε π ί τ ω ν η μ ε ρ ώ ν τ ο υ τ ε λ ε υ τ α ί ο υ , κ η ρ ύ χ τ η κ ε π ό λ ε -

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ ΔΕΥΤΕΡΑ
μος μ έ γ α ς α ν ά μ ε σ α στους Μ ή δ ο υ ς κ α ι τ ο υ ς Κ α δ ο υ σ ί ο υ ς ,
για τις εξής αιτίες. Ο Παρσώνδης ο Πέρσης, θαυμαστός
γ ι α τ η ν ανδρεία, τ η σύνεση κ ι όλες τ ι ς α ρ ε τ έ ς , ή τ α ν φ ί λ ο ς
τ ο υ β α σ ι λ ι ά κ α ι τ α υ τ ό χ ρ ο ν α ο π ι ο ισχυρός από τ ο υ ς μ ε τ έ ­
χοντες

στο

βασιλικό

συμβούλιο.

Επειδή

ενοχλήθηκε

με

κάποια α π ό φ α σ η τ ο υ β α σ ι λ ι ά , π ρ ο σ έ φ υ γ ε μ ε τ ρ ε ι ς χ ι λ ι ά ­
δες π ε ζ ο ύ ς κ α ι χ ί λ ι ο υ ς ι π π ε ί ς στους Κ α δ ο ύ σ ι ο υ ς , όπου ε ί χ ε
π α ν τ ρ έ ψ ε ι την αδελφή του

μ ε τον π ι ο

ισχυρό

άντρα

σ'

εκείνα τα μ έ ρ η . Κ α θ ώ ς έγινε, λοιπόν, αποστάτης, έ π ε ι σ ε
ολόκληρο το έθνος να δ ι ε κ δ ι κ ή σ ε ι τ η ν ε λ ε υ θ ε ρ ί α τ ο υ , ενώ ο
ίδιος ε κ λ έ χ τ η κ ε σ τ ρ α τ η γ ό ς λ ό γ ω τ η ς ανδρείας τ ο υ . Μ α θ α ί ­
νοντας ό τ ι σ υ γ κ ε ν τ ρ ώ ν ε τ α ι μ ε γ ά λ η δ ύ ν α μ η εναντίον τ ο υ ,
ε ξ ό π λ ι σ ε όλους α ν ε ξ α ι ρ έ τ ω ς τους Κ α δ ο ύ σ ι ο υ ς κ α ι σ τ ρ α τ ο ­
πέδευσε

μπρος

από

τα

περάσματα

που

οδηγούσαν

στο

ε σ ω τ ε ρ ι κ ό τ η ς χ ώ ρ α ς , έ χ ο ν τ α ς σ τ ρ ά τ ε υ μ α σ υ ν ο λ ι κ ή ς δύνα­
μ η ς όχι μ ι κ ρ ό τ ε ρ η ς από δ ι α κ ό σ ι ε ς χ ι λ ι ά δ ε ς ά ν τ ρ ε ς . Μ ο λ ο ­
ν ό τ ι ο β α σ ι λ ι ά ς Α ρ τ α ί ο ς ε κ σ τ ρ ά τ ε υ σ ε εναντίον τ ο υ μ ε ο ­
κ τ α κ ό σ ι ε ς χ ι λ ι ά δ ε ς σ τ ρ α τ ό , τον ν ί κ η σ ε σ τ η

μάχη,

στην

οποία σ κ ό τ ω σ ε π ε ρ ι σ σ ό τ ε ρ ο υ ς από π ε ν ή ν τ α χ ι λ ι ά δ ε ς , κ α ι
ε ξ ε δ ί ω ξ ε τ η ν υ π ό λ ο ι π η δ ύ ν α μ η τ ο υ σ τ ρ α τ ο ύ από τ η χ ώ ρ α
τ ω ν Κ α δ ο υ σ ί ω ν . Π ρ ά γ μ α γ ι α το οποίο τον θ α ύ μ α σ ε ο λαός
τ η ς χ ώ ρ α ς τόσο π ο υ τον ε ξ έ λ ε ξ ε β α σ ι λ ι ά , κ α ι λ ε η λ α τ ο ύ σ ε
συνεχώς τη Μηδία και ρήμαζε ολόκληρη τη χώρα. Αφού
α π έ κ τ η σ ε μ ε γ ά λ η δόξα κ α ι πια κ ό ν τ ε υ ε ν α π ε θ ά ν ε ι από
γ ε ρ ά μ α τ α , κ ά λ ε σ ε π λ ά ι τ ο υ τον δ ι ά δ ο χ ο τ ο υ στον θρόνο
και του άφησε ευχή και κατάρα π ο τ έ να

μη

διαλύσουν

τ η ν έ χ θ ρ α ο ι Κ α δ ο ύ σ ι ο ι μ ε τ ο υ ς Μ ή δ ο υ ς , κ ι α ν π ο τ έ συνά­
ψουν μ α ζ ί τ ο υ ς ε ι ρ ή ν η , τ ό τ ε θα κ α τ α σ τ ρ α φ ε ί η γ ε ν ι ά τ ο υ
κ α ι μ α ζ ί ο λ ό κ λ η ρ ο ς ο λαός τ ω ν Κ α δ ο υ σ ί ω ν .
λοιπόν,

τους λόγους

οι

Καδούσιοι ήταν

Γ ι ' αυτούς,

πάντα

άσπονδοι

ε χ θ ρ ο ί τ ω ν Μ ή δ ω ν κ α ι π ο τ έ δεν έ γ ι ν α ν υ π ή κ ο ο ι τ ο υ β α σ ι ­
λιά τ ο υ ς , μ έ χ ρ ι που ο
στους

Πέρσες.

Κύρος μ ε τ α β ί β α σ ε την ηγεμονία

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ ΔΕΥΤΕΡΑ

34. Μ ε τ ά τον θάνατο τ ο υ Α ρ τ α ί ο υ , β α σ ί λ ε ψ ε στους Μ ή ­
δους ο Α ρ τ ύ ν η ς ε π ί ε ί κ ο σ ι δύο χρόνια κ α ι σ τ η σ υ ν έ χ ε ι α ο
Α σ τ ι β ά ρ α ς ε π ί σαράντα. Ε π ί τ η ς β α σ ι λ ε ί α ς του τ ε λ ε υ τ α ί ο υ ,
ο ι Π ά ρ θ ο ι α π ο σ τ ά τ η σ α ν από τ ο υ ς Μ ή δ ο υ ς κ α ι π α ρ έ δ ω σ α ν
τόσο τ η χ ώ ρ α όσο κ α ι τ η ν π ό λ η τ ο υ ς στους Σ ά κ ε ς . Π ρ ά γ ­
μ α που ο δ ή γ η σ ε σ ε π ό λ ε μ ο α ν ά μ ε σ α στους Σ ά κ ε ς κ α ι τ ο υ ς
Μ ή δ ο υ ς , που δ ι ή ρ κ ε σ ε π ο λ λ ά χρόνια. Μ ε τ ά από ουκ ο λ ί γ ε ς
μ ά χ ε ς κ α ι μ ε γ ά λ ε ς α π ώ λ ε ι ε ς κ ι από τ ι ς δυο π λ ε υ ρ έ ς , συ­
νήψαν τ ε λ ι κ ά ε ι ρ ή ν η μ ε τους ε ξ ή ς όρους, ό τ ι ο ι Π ά ρ θ ο ι θ α
υ π ο τ α χ θ ο ύ ν στους Μ ή δ ο υ ς , αλλά κ α ι οι δυο λαοί θα δ ι α τ η ­
ρήσουν τ η ς π ρ ο ϋ π ά ρ χ ο υ σ ε ς κ τ ή σ ε ι ς τ ο υ ς κ α ι στο ε ξ ή ς θ α
είναι φίλοι και σ ύ μ μ α χ ο ι για πάντα. Ε κ ε ί ν η την ε π ο χ ή ,
β α σ ί λ ε υ ε στους Σ ά κ ε ς μ ι α γ υ ν α ί κ α , που ήταν α φ ο σ ι ω μ έ ν η
στον π ό λ ε μ ο κ α ι δ ι έ φ ε ρ ε κ α τ ά π ο λ ύ από τ ι ς γ υ ν α ί κ ε ς τ ω ν
Σ α κ ώ ν στην τ ό λ μ η αλλά κ α ι σ τ ι ς π ρ ά ξ ε ι ς , ο ν ό μ α τ ι Ζ α ρ ί ν α .
Τ ο ύ τ ο τ ο έθνος, β έ β α ι α , έ χ ε ι θ α ρ ρ α λ έ ε ς γ υ ν α ί κ ε ς που σ υ μ ­
μ ε τ έ χ ο υ ν μ ε τους ά ν τ ρ ε ς τους στους κινδύνους τ ο υ π ο λ έ ­
μ ο υ , αλλά γ ι ' αυτήν λ έ γ ε τ α ι π ω ς ήταν η ο μ ο ρ φ ό τ ε ρ η α π '
όλες κ α ι η

πιο

αξιοθαύμαστη

τόσο

γ ι α τα

σχέδια

που

κ α τ έ σ τ ρ ω ν ε όσο κ α ι γ ι α τ η ν π ρ α κ τ ι κ ή τ η ς δ ρ ά σ η . Ό σ ο υ ς
από τ ο υ ς γ ε ι τ ο ν ι κ ο ύ ς β α ρ β α ρ ι κ ο ύ ς λαούς ε ί χ α ν από α λ α ζ ο νία α π ο θ ρ α σ υ ν θ ε ί κ α ι π ρ ο σ π ά θ η σ α ν να υποδουλώσουν το
έθνος τ ω ν Σ α κ ώ ν , τους υ π έ τ α ξ ε μ ε π ό λ ε μ ο , ενώ τ α υ τ ό χ ρ ο ­
να εκπολίτισε το μεγαλύτερο μέρος της χώρας της, ίδρυσε
ουκ ο λ ί γ ε ς π ό λ ε ι ς κ α ι γ ε ν ι κ ά έ κ α ν ε ε υ τ υ χ έ σ τ ε ρ η τ η ζ ω ή
των ομοεθνών τ η ς .

Γ ι ' αυτό κ α ι ο ι σ υ μ π α τ ρ ι ώ τ ε ς τ η ς ,

μ ε τ ά τον θάνατο τ η ς , από ε υ γ ν ω μ ο σ ύ ν η γ ι α τ ι ς ε υ ε ρ γ ε σ ί ε ς
κ α ι σ ε α ν ά μ ν η σ η τ ω ν α ρ ε τ ώ ν τ η ς , έ χ τ ι σ α ν τάφο προς τ ι μ ή ν
τ η ς που ήταν κ α τ α π ο λ ύ μ ε γ α λ ύ τ ε ρ ο ς α π ' όλους σ τ η χώρα"
ανήγειραν τ ρ ι γ ω ν ι κ ή πυραμίδα,

με μήκος πλευράς τρία

σ τ ά δ ι α κ α ι ύψος ένα, που κ α τ έ λ η γ ε στην κ ο ρ υ φ ή σ ε α ι χ ­
μ ή , πάνω

στον τάφο

έ σ τ η σ α ν χρυσό

αδριάντα

μεγέθους

κολοσσού κ α ι τ η ς α π έ δ ι δ α ν τ ι μ έ ς η ρ ω ί δ α ς , αλλά κ α ι ό λ ε ς

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ ΔΕΥΤΕΡΑ
ο ι τ ι μ έ ς που τ η ς α π έ δ ι δ α ν ή τ α ν π ι ο

μ ε γ α λ ο π ρ ε π ε ί ς από

ε κ ε ί ν ε ς που α π έ τ ι α ν στους προγόνους τ η ς .

Όταν ο Αστι-

β ά ρ α ς , ο β α σ ι λ ι ά ς τ ω ν Μ ή δ ω ν , π έ θ α ν ε στα Ε κ β ά τ α ν α από
γ ε ρ ά μ α τ α , τον δ ι α δ έ χ θ η κ ε σ τ η ν

εξουσία ο γ ι ο ς τ ο υ , Α -

σπάνδας, τον οποίο ο ι Έ λ λ η ν ε ς ονομάζουν Α σ τ υ ά γ η . Ό τ α ν
αυτός ν ι κ ή θ η κ ε από τον Κ ύ ρ ο τον Π έ ρ σ η , π έ ρ α σ ε τ ο β α ­
σ ί λ ε ι ο στους Π έ ρ σ ε ς , γ ι α τους οποίους θ α δ ώ σ ο υ μ ε λ ε π τ ο ­
μ ε ρ ή κ α ι α κ ρ ι β ή έ κ θ ε σ η , στην α ν τ ί σ τ ο ι χ η ε π ο χ ή 4 6 .
Σ χ ε τ ι κ ά , λοιπόν,
των

Μήδων

και

με την η γ ε μ ο ν ί α των Ασσυρίων και

τις

σχετικές

διαφωνίες

των

ιστορικών,

νομίζουμε πως αρκετά ε ι π ώ θ η κ α ν τώρα θα αναπτύξουμε
τ α σ χ ε τ ι κ ά μ ε τ η ν Ινδία κ α ι τ η μ υ θ ο λ ο γ ί α τ η ς .

35. Η Ινδία ε ί ν α ι τ ε τ ρ ά π λ ε υ ρ η στο σ χ ή μ α , μ ε τ η ν π λ ε υ ­
ρά που β λ έ π ε ι προς ανατολάς κ α ι τ η ν π λ ε υ ρ ά προς νότο να
π ε ρ ι β ρ έ χ ο ν τ α ι από
βορράν

πλευρά

τη

μεγάλη

χωρίζει

το

θάλασσα47,

όρος

Ημωδόν

ενώ

την προς

από

το

μέρος

τ η ς Σ κ υ θ ί α ς που κ α τ ο ι κ ο ύ ν ο ι Σ κ ύ θ ε ς ο ι λ ε γ ό μ ε ν ο ι Σ ά ­
κες,

τέλος,

την

τέταρτη

πλευρά,

που

βλέπει

προς

δυ­

σ μ ά ς , τ η ν ο ρ ί ζ ε ι ο Ινδός λ ε γ ό μ ε ν ο ς π ο τ α μ ό ς , που ε ί ν α ι το
μ ε γ α λ ύ τ ε ρ ο α π ' όλα τ α π ο τ ά μ ι α , μ ε τ ά τον Ν ε ί λ ο . Σ χ ε τ ι κ ά
με το μέγεθος ολόκληρης της Ινδίας, λένε πως απλώνεται
από α ν α τ ο λ ή προς δύση σ ε έ κ τ α σ η ε ί κ ο σ ι ο κ τ ώ χ ι λ ι ά δ ω ν
σ τ α δ ί ω ν , ενώ από βορρά προς νότο σε έ κ τ α σ η τ ρ ι ά ν τ α δύο
χ ι λ ι ά δ ω ν σ τ α δ ί ω ν . Μ ε τ έ τ ο ι ο μ έ γ ε θ ο ς που έ χ ε ι , θ ε ω ρ ε ί τ α ι
πως π ε ρ ι έ χ ε ι το μεγαλύτερο μέρος τ η ς θερινής διαδρομής
τ ο υ ή λ ι ο υ 4 8 α π ' ο π ο ι ο δ ή π ο τ ε άλλο μ έ ρ ο ς τ ο υ κ ό σ μ ο υ , κ α ι σ ε
π ο λ λ ά μ έ ρ η στο α κ ρ ω τ ή ρ ι ο τ η ς Ι ν δ ι κ ή ς χ ε ρ σ ο ν ή σ ο υ μ π ο ­
ρείς ν α δ ε ι ς τ α η λ ι α κ ά ρ ο λ ό γ ι α ν α μ η ρίχνουν σ κ ι ά , ενώ τ η
ν ύ χ τ α ο ι ά ρ κ τ ο ι δεν ε ί ν α ι ο ρ α τ έ ς , κ α ι στα ν ο τ ι ώ τ α τ α μ έ ρ η ,
δεν φ α ί ν ε τ α ι ο ύ τ ε καν ο α ρ κ τ ο ύ ρ ο ς 4 9 , σ' ε κ ε ί ν ε ς μ ά λ ι σ τ α τ ι ς
περιοχές λένε πως

οι

σ κ ι έ ς κλίνουν προς τον ν ό τ ο 5 .

Η

Ινδία, λ ο ι π ό ν , έ χ ε ι π ο λ λ ά κ α ι ψ η λ ά βουνά, γ ε μ ά τ α κ α ρ π ο ­

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ ΔΕΥΤΕΡΑ
φόρα δέντρα κ ά θ ε ε ί δ ο υ ς , κ α ι π ο λ λ έ ς κ α ι εύφορες π ε δ ι ά δ ε ς ,
ξ ε χ ω ρ ι σ τ έ ς γ ι α τ η ν ο μ ο ρ φ ι ά τ ο υ ς , π ο υ τ ι ς διαρρέουν π ο ­
τάμια πολλά. Το μεγαλύτερο μέρος τ η ς χώρας αρδεύεται
κ α ι γ ι ' αυτό τον λ ό γ ο δ ί ν ε ι δυο σ υ γ κ ο μ ι δ έ ς τον χρόνο. Ε ί ν α ι
γ ε μ ά τ η όλων τ ω ν ε ι δ ώ ν ζ ώ α , που ξ ε χ ω ρ ί ζ ο υ ν γ ι α τ ο μ έ ­
γεθος και για τη

δύναμη τους,

άλλα χ ε ρ σ α ί α

κ α ι άλλα

π τ η ν ά . Ε π ί σ η ς , τ ρ έ φ ε ι πάρα π ο λ λ ο ύ ς κ α ι π ε λ ώ ρ ι ο υ ς ε λ έ ­
φ α ν τ ε ς , μ ι α ς κ α ι τ ο υ ς π α ρ έ χ ε ι τ ρ ο φ έ ς ε ν αφθονία, ε ξ α ι τ ί α ς
τ ω ν οποίων ά λ λ ω σ τ ε τ ο ύ τ α τ α ζώα υ π ε ρ έ χ ο υ ν κ α τ ά π ο λ ύ
από τ α α ν τ ί σ τ ο ι χ α τ η ς Λ ι β ύ η ς - γ ι ' αυτό κ α ι ο ι Ινδοί π ι ά ­
νουν π ο λ λ ο ύ ς α π '
πόλεμο,
των

πράγμα

αυτούς κ α ι τ ο υ ς
που

συμβάλλει

ε κ π α ι δ ε ύ ο υ ν γ ι α τον

στη

νικηφόρα

έκβαση

μαχών.

36.

Το

ίδιο

και

με τους

ανθρώπους,

η

αφθονία τ ω ν

καρπών τους δίνει ψηλό ανάστημα κ α ι γεροδεμένα σώμα­
τ α - σ ' αυτούς ε π ί σ η ς σ υ μ β α ί ν ε ι ν α έχουν μ ε γ ά λ η ε π ί δ ο σ η
στις τέχνες,

καθώς

αναπνέουν καθαρόν

αέρα κ α ι πίνουν

π ε ν τ α κ ά θ α ρ ο νερό. Ό σ ο γ ι α τ η γ η , ε κ τ ό ς τ ο υ ό τ ι π α ρ ά γ ε ι
όλα τ α ε ί δ η

των

καλλιεργήσιμων

καρπών,

διαθέτει και

υπόγειες φλέβες πλούσιες σε μέταλλα κάθε είδους-

μέσα

τ η ς υ π ά ρ χ ε ι άργυρος πολύς κ α ι χ ρ υ σ ό ς , μ π ό λ ι κ ο ς χ α λ κ ό ς
και σίδηρος, καθώς και κασσίτερος και τα υπόλοιπα μ έ ­
ταλλα τα κατάλληλα για κ ο σ μ ή μ α τ α , για σκεύη και για
π ο λ ε μ ι κ ά όπλα. Ε κ τ ό ς τ ω ν δ η μ η τ ρ ι α κ ώ ν , σ τ η ν Ινδία πα­
51

ρ ά γ ε τ α ι κ α ι π ο λ ύ κ ε χ ρ ί , π ο υ π ο τ ί ζ ε τ α ι από τ α άφθονα
νερά τ η ς , πολλά κ α ι ε ξ α ι ρ ε τ ι κ ή ς π ο ι ό τ η τ α ς ό σ π ρ ι α , ε π ί σ η ς
ρύζι κ α ι τ ο λ ε γ ό μ ε ν ο

β ό σ π ο ρ ο 5 2 , κ α θ ώ ς κ α ι π ο λ λ ά άλλα

χ ρ ή σ ι μ α σ τ η δ ι α τ ρ ο φ ή φ υ τ ά , τ α π ε ρ ι σ σ ό τ ε ρ α τ ω ν οποίων
είναι αυτοφυή.

Π α ρ ά γ ε ι , ε π ί σ η ς , κ α ι ουκ ο λ ί γ ο υ ς ε δ ώ δ ι ­

μους κ α ρ π ο ύ ς , κ α τ ά λ λ η λ ο υ ς γ ι α τ η δ ι α τ ρ ο φ ή τ ω ν ζ ώ ω ν ,
που α ν γ ρ ά φ α μ ε γ ι ' αυτούς θ α π η γ α ί ν α μ ε π ο λ ύ μ α κ ρ ι ά .
Α υ τ ό ς , ά λ λ ω σ τ ε , λ έ ν ε , ε ί ν α ι ο λ ό γ ο ς που π ο τ έ δεν έ χ ε ι

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ Δ Ε Υ Τ Ε Ρ Α

πέσει πείνα στην Ινδία και γενικά δεν έχει εμφανιστεί
έλλειψη τροφίμων. Διότι επειδή στην Ινδία υπάρχουν δυο
περίοδοι βροχών τον χρόνο, μία τον χ ε ι μ ώ ν α , ό π ω ς και στα
υπόλοιπα μέρη, που γίνεται η σπορά των σιτηρών, και η
δεύτερη περίοδος, κ α τ ά το θερινό ηλιοστάσιο, οπότε συνη­
θίζουν να σπέρνουν ρύζι και βόσπορο, καθώς και σουσάμι
και κεχρί. Ως επί το πλείστον, οι Ινδοί πετυχαίνουν και
στις δυο σοδειές και δεν αποτυχαίνουν, γ ι α τ ί ό π ω ς κι αν
γίνει, η μια από τις δυο σπορές θα καρπίσει. Αλλά και οι
αυτοφυείς καρποί και οι ρίζες που γίνονται στις ελώδεις
περιοχές είναι τόσο γλυκά που παρέχουν άφθονη τροφή
στους ανθρώπους. Διότι όλες σχεδόν οι πεδιάδες της χ ώ ­
ρας διαποτίζονται από τη γλυκιά υγρασία των π ο τ α μ ώ ν
και τ ω ν βροχών που πέφτουν με απίστευτη κανονικότητα
κάθε χρόνο το καλοκαίρι, μιας και πέφτουν άφθονες χλια­
ρές

βροχές

από

τη

γύρω

ατμόσφαιρα

και

η

ζέστη

ωριμάζει 5 3 τις ρίζες των μεγάλων κυρίως καλαμιών μέσα
στα έλη. Ε π ί πλέον, συμβάλλουν και τα έθιμα τ ω ν Ινδών
προς την κατεύθυνση του να μην συμβεί ποτέ σ' αυτούς
έλλειψη τροφίμων, διότι στους υπόλοιπους λαούς, οι εχθροί
καταστρέφουν τη χ ώ ρ α και την αφήνουν χέρσα, ενώ στους
Ινδούς οι γ ε ω ρ γ ο ί θεωρούνται ιεροί και απαραβίαστοι,
ώστε ακόμη κι εκείνοι που καλλιεργούν κοντά στις περιο­
χές των μ α χ ώ ν δεν επηρεάζονται στο παραμικρό από τον
πόλεμο. Διότι οι εμπόλεμοι σκοτώνονται μεν μ ε τ α ξ ύ τους
στις μάχες, τους ασχολούμενους όμως με τη γ ε ω ρ γ ί α τους
αφήνουν σώους και αβλαβείς, δεδομένου ότι ευεργετούν
τους πάντες, και ούτε καίνε ούτε κόβουν τα δέντρα από
τις περιοχές των αντιπάλων τους.
37. Η χ ώ ρ α των Ινδών έχει και πολλά π ο τ ά μ ι α , μεγάλα
και π λ ω τ ά , των οποίων οι π η γ έ ς βρίσκονται στα όρη του
βορρά και κυλάνε προς τα κ ά τ ω στην πεδινή χ ώ ρ α . Α π '

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ Δ Ε Υ Τ Ε Ρ Α

αυτά, πολλά ενώνονται μεταξύ τους και χύνονται στον
ονομαζόμενο Γ ά γ γ η π ο τ α μ ό . Ο Γ ά γ γ η ς , που φτάνει σε
πλάτος τα τριάντα στάδια, κυλάει από βορρά προς νότο
και εκβάλλει στον ωκεανό, σ χ η μ α τ ί ζ ο ν τ α ς προς ανατολάς
το σύνορο του έθνους των Γανδαριδών, που έχει τους πε­
ρισσότερους και μεγαλύτερους ελέφαντες. Κ α τ ά συνέπεια,
ποτέ κανείς ξένος βασιλιάς δεν κατέκτησε εκείνη την π ε ­
ριοχή, μιας κι όλοι οι αλλοεθνείς φοβούνται το πλήθος και
τη δύναμη των θηρίων. Ακόμα και ο Αλέξανδρος ο Μακε­
δών που κατέκτησε ολόκληρη την Ασία α π έ φ υ γ ε να πολε­
μήσει τους Γανδαρίδες - διότι φτάνοντας με ολόκληρο το
στράτευμα του στον Γ ά γ γ η π ο τ α μ ό , αφού είχε κατακτήσει
τους υπόλοιπους Ινδούς, έμαθε π ω ς οι Γανδαρίδες είχαν
προπαρασκευάσει για πόλεμο τέσσερις χιλιάδες ελέφαντες
κι έτσι εγκατέλειψε την εναντίον τους εκστρατεία 5 4 .

Ο

π ο τ α μ ό ς που είναι παραπλήσιος με τον Γ ά γ γ η , ο ονομα­
ζόμενος Ινδός, π η γ ά ζ ε ι κι αυτός από τον βορρά και εκβάλ­
λει στον ωκεανό, οριοθετώντας την Ινδία. Σ τ η ν εκτεταμένη
πεδινή περιοχή που διασχίζει, δέχεται τα νερά ουκ ολίγων
π λ ω τ ώ ν π α ρ α π ο τ ά μ ω ν , οι σπουδαιότεροι τ ω ν οποίων είναι
ο ' Τ π α ν ι ς 5 5 , ο Υδάσπης και ο Ακεσίνος. Πέρα από αυτούς,
μεγάλο πλήθος π ο τ α μ ώ ν κάθε είδους διαρρέουν τη χ ώ ρ α
και την κάνουν κ α τ ά φ υ τ η από περιβόλια με κάθε είδους
καρπούς. Για το πλήθος των π ο τ α μ ώ ν και την ασυνήθιστα
μεγάλη ποσότητα υδάτων οι φιλόφοσοι και οι φυσικοί
επιστήμονες των Ινδιών δίνουν την ακόλουθη

εξήγηση.

Οι χώρες που περιτριγυρίζουν, λένε, την Ινδία, δηλαδή η
χ ώ ρ α των Σ κ υ θ ώ ν , των Βακτριανών καθώς και των Αριανών, είναι ψηλότερες από την Ινδία, ως εκ τούτου εύλογο
είναι στη χαμηλότερη περιοχή που τα νερά συρρέουν από
παντού να την διαποτίζουν σταδιακά και να δημιουργούν
πλήθος π ο τ α μ ώ ν . Κ ά τ ι εντελώς ιδιαίτερο συμβαίνει στην
π ε ρ ί π τ ω σ η ενός π ο τ α μ ο ύ της Ινδίας, του ονομαζόμενου

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ Δ Ε Υ Τ Ε Ρ Α

Σίλλα, που π η γ ά ζ ε ι από μια ομώνυμη π η γ ή , γ ι α τ ί μόνο σ'
αυτόν α π ' όλα τα π ο τ ά μ ι α ό,τι κι αν ρίξεις στα νερά του δεν
επιπλέει,

αλλά

τα

πάντα

βουλιάζουν

παραδόξως

στον

βυθό 5 6 .
38. Ολόκληρη η Ινδία, καθώς είναι υπερμεγέθης χ ώ ρ α ,
λέγεται π ω ς κατοικείται από πολλούς και διαφορετικούς
λαούς και π ω ς α π ' αυτούς κανείς δεν γεννήθηκε σε άλλη
χ ώ ρ α α π ' όπου ήρθε, αλλά όλοι θεωρούνται π ω ς είναι
αυτόχθονες, κι εκτός αυτού ποτέ δεν δέχτηκαν ξένη αποι­
κία ούτε οι ίδιοι έστειλαν ποτέ αποικία σε άλλο έθνος.
Σ ύ μ φ ω ν α με τη μυθολογία τους, οι π ρ ώ τ ο ι άνθρωποι τρέ­
φονταν με τους άγριους καρπούς που βγάζει η γη και
ντύνονταν με δέρματα από τα ζ ώ α της χ ώ ρ α ς , ό π ω ς έγινε
και με τους Έλληνες. Το ίδιο και η ανακάλυψη τ ω ν δια­
φόρων τεχνών και των υπολοίπων χρήσιμων για τη ζ ω ή
π ρ α γ μ ά τ ω ν έγινε βαθμιαία, κ α θ ώ ς η ίδια η ανάγκη οδη­
γούσε ένα π λ ά σ μ α ευφυές που είχε βοηθούς γ ι α τα π ά ν τ α
τα χέρια, τον λόγο και την οξύνοια 5 7 . Οι πιο μορφωμένοι
από τους Ινδούς διηγούνται ένα μύθο, που θα ήταν καθήκον
μας να τον διηγηθούμε εν συντομία. Λένε, λοιπόν, ότι στα
πολύ αρχαία χρόνια, όταν ακόμα οι άνθρωποι εκεί ζούσαν
58

διεσπαρμένοι σε χ ω ρ ι ά , έφτασε ο Διόνυσος από τις χ ώ ρ ε ς
της Δύσης με αξιόλογη σ τ ρ α τ ι ω τ ι κ ή δύναμη και διέτρεξε
ολόκληρη την Ινδία, μιας και δεν υπήρχε αξιόλογη πόλη να
μπορέσει να του αντιταχθεί. Έ π ι α σ α ν όμως οι μεγάλες
ζέστες και οι στρατιώτες του Διονύσου άρχισαν να πεθαί­
νουν από κάποιο λοιμώδες νόσημα, ο αρχηγός τους, τ ώ ρ α ,
που διακρινόταν για τη σύνεση του, μετέφερε το στρατό­
πεδο από τα πεδινά στα ορεινά, κι εκεί, που ο αέρας
φυσούσε δροσερός και τα τρεχούμενα νερά ανάβλυζαν πε­
ντακάθαρα από τις π η γ έ ς τους, ο στρατός α π α λ λ ά χ τ η κ ε
από την αρρώστια. Το όνομα της ορεινής εκείνης π ε ρ ι ο χ ή ,

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ Δ Ε Υ Τ Ε Ρ Α

όπου ο Διόνυσος έδιωξε την αρρώστια από τον στρατό του,
ήταν Μηρός, και εξ αυτού οι Έλληνες μεταβίβασαν στους
μεταγενέστερους την παράδοση ότι ο Διόνυσος τράφηκε σ'
ένα μηρό 5 9 . Μετά α π ' αυτά, ανέλαβε τη φροντίδα της α π ο ­
θήκευσης

των

καρπών

και

μετέδωσε τούτη

τη

γνώση

στους Ινδούς, στους οποίους παρέδωσε επίσης και την
ανακάλυψη του κρασιού και όλα τα υπόλοιπα π ρ ά γ μ α τ α
που είναι χρήσιμα στη ζ ω ή . Ε π ί πλέον, έγινε ιδρυτής
σημαντικών πόλεων, συγκεντρώνοντας τα χωριά σε κατάλ­
ληλα μέρη, τους έμαθε να τιμάνε τα θεία και εισηγήθηκε
νόμους και δικαστήρια - γενικά, με τα πολλά και οφέλιμα
έργα που εισηγήθηκε θεωρήθηκε θεός και έτυχε τ ι μ ώ ν
αθανάτων. Διηγούνται, επίσης, γ ι ' αυτόν π ω ς έφερνε μαζί
με τον στρατό και πλήθος γυναικών και π ω ς στις μάχες
του πολέμου χρησιμοποιούσε τ ύ μ π α ν α και κύμβαλα, καθό­
σον δεν είχε ανακαλυφθεί ακόμη η σ ά λ π ι γ γ α . Αφού βασί­
λεψε σ' ολόκληρη την Ινδία επί πενήντα δύο χρόνια, πέθανε
από γ ε ρ ά μ α τ α . Οι γιοι του, που τον διαδέχτηκαν στη
βασιλεία, μεταβίβαζαν τον θρόνο διαδοχικά στους α π ο γ ό ­
νους τους, αλλά στο τέλος, ύστερα από πολλές γενιές,
καταλύθηκε η δυναστεία τους και οι πόλεις απέκτησαν
δημοκρατικό πολίτευμα.
39. Για τον Διόνυσο, λοιπόν, και τους απογόνους του,
αυτούς τους μύθους διηγούνται οι κάτοικοι της ορεινής
Ινδίας. Λένε επίσης π ω ς και ο

Ηρακλής γεννήθηκε σ'

αυτούς και του προσάπτουν, ό π ω ς και οι Έ λ λ η ν ε ς , το
ρόπαλο και τη λεοντή. Ό ν τ α ς κ α τ ά πολύ ανώτερος των
υπολοίπων ανθρώπων σε σ ω μ α τ ι κ ή ρώμη και παλληκαριά, ξεκαθάρισε από τα άγρια θηρία τόσο τη στεριά όσο
και τ η ' θ ά λ α σ σ α . Παντρεύτηκε πολλές γυναίκες κι έκανε
πολλούς γιους αλλά θυγατέρα μόνο μία - όταν ενηλικιώθη­
καν, χώρισε ολόκληρη την Ινδία σε ισάριθμες με τα παιδιά

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ Δ Ε Υ Τ Ε Ρ Α

του μερίδες και τους τις μοίρασε, κάνοντας όλους τους
γιους του βασιλιάδες, αλλά και τη μια του θυγατέρα ανά­
θρεψε και την έκανε βασίλισσα 6 0 . Κι ετούτος, επίσης, έγινε
ιδρυτής ουκ ολίγων πόλεων, από τις οποίες την επιφανέ­
στερη και μεγαλύτερη ονόμασε Παλίβοθρα. Σ' αυτήν κα­
τασκεύασε πολυτελή ανάκτορα και εγκατέστησε πολλούς
κατοίκους, ενώ οχύρωσε την πόλη με αξιόλογες τάφρους
που γέμιζαν με νερό από το π ο τ ά μ ι . Ό τ α ν ο Ηρακλής
έφυγε από το γένος των ανθρώπων, δέχτηκε αθάνατες
τιμές, ενώ οι απόγονοι του, που βασίλεψαν επί πολλές
γενιές και άφησαν έργα αξιόλογα, μήτε εκστρατεία οργά­
νωσαν έξω από τα σύνορα τους μήτε αποικία έστειλαν σε
άλλο έθνος. Αλλά μετά από πολλά χρόνια, οι περισσότερες
πόλεις απέκτησαν δημοκρατικό πολίτευμα, αν και μερικοί
λαοι διατήρησαν τη βασιλεία μέχρι το πέρασμα του Αλε­
ξάνδρου.
Α π ό τα έθιμα των Ινδών, μερικά από τα οποία είναι
εντελώς ιδιότυπα, θα θεωρούσε κάποιος ως πιο αξιοθαύ­
μαστο εκείνο που καθιερώθηκε από τους αρχαίους φιλοσό­
φους τους - διότι νομοθετήθηκε κανείς ανάμεσα τους να μη
γίνεται δούλος για οποιαδήποτε αιτία, να είναι όλοι ελεύ­
θεροι και να σέβονται την ισότητα όλων. Διότι εκείνοι που
έχουν μάθει να μην υπερισχύουν αλλά και να μην υποκύ­
πτουν σε άλλους, θα ζήσουν ζ ω ή άριστη, σε κάθε περίστα­
ση· θα ήταν, άλλωστε, ανόητο να θεσπίζονται νόμοι επί τη
βάσει της ισότητας και στις κοινωνικές συναναστροφές να
επικρατεί η ανισότητα.
40. Ολόκληρος ο πληθυσμός τ ω ν Ινδών χ ω ρ ί ζ ε τ α ι σε
ε π τ ά μέρη , εκ τ ω ν οποίων π ρ ώ τ ο είναι το σύστημα των
φιλοσόφων, που αριθμητικά υπολείπεται κ α τ ά πολύ από τα
υπόλοιπα αλλά είναι π ρ ώ τ ο α π ' όλα σε κύρος. Διότι α π α λ ­
λαγμένοι οι φιλόσοφοι από κάθε υποχρέωση προς το κρά-

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ Δ Ε Υ Τ Ε Ρ Α

τος ούτε είναι κύριοι ούτε υπηρέτες άλλων. Προσκαλούνται
από τους ιδιώτες να προσφέρουν τις καθιερωμένες στη ζ ω ή
θυσίες αλλά και στις τελετές για τους νεκρούς, επειδή
αυτοί είναι οι προσφιλέστεροι στους θεούς κι επειδή έχουν
μεγάλη εμπειρία στα θέματα τα σχετικά με τον κ ά τ ω
κόσμο. Γ ι ' αυτή την υπηρεσία που προσφέρουν δέχονται
αξιόλογα δώρα και τιμές" μεγάλες υπηρεσίες προσφέρουν
επίσης και σ' ολόκληρη την ινδική κοινωνία, γ ι α τ ί προσκα­
λούνται κατά το νέο έτος στη μεγάλη σύνοδο και προλέ­
γουν στον λαό τις ξηρασίες και τις βροχές, κ α θ ώ ς και τους
ευνοϊκούς ανέμους, τις αρρώστιες και ό,τι άλλο μπορεί να
ωφελήσει τους ακροατές. Διότι τόσο ο απλός λαός όσο και
ο βασιλιάς μαθαίνοντας από τα πριν τα μελλούμενα συγκε­
ντρώνουν σιγά σιγά το είδος που πρόκειται να λείψει και
ετοιμάζουν από τα πριν κάθε τι που θα είναι χρήσιμο. Ο
φιλόσοφος που θα πέσει έξω

στις προβλέψεις του δεν

υφίσταται καμιά τιμωρία πέρα από την περιφρόνηση και
περνάει άφωνος το υπόλοιπο της ζωής του 6 2 . Δεύτερο είναι
το μέρος των γ ε ω ρ γ ώ ν , που θεωρείται π ω ς είναι το πλέον
πολυάριθμο όλων. Αυτοί, απαλλαγμένοι από πολέμους και
κάθε άλλη υποχρέωση προς το κράτος, ασχολούνται μόνο
με τη γεωργία" δεν υπάρχει εχθρός που θα συναντήσει
γ ε ω ρ γ ό και θα σκεφτεί να τον βλάψει, γ ι α τ ί όλοι τους
θεωρούν ευεργέτες όλων και δεν τους πειράζουν καθό­
λου 6 3 . Κ α θ ώ ς , λοιπόν, τα χ ω ρ ά φ ι α δεν καταστρέφονται
και

βρίθουν

από

καρπούς,

προσφέρουν πλουσιοπάροχα

στους κατοίκους την απόλαυση τ ω ν α γ α θ ώ ν . Οι γ ε ω ρ γ ο ί
ζουν στην ύπαιθρο με τις γυναίκες και τα παιδιά τους και
αποφεύγουν π α ν τ ε λ ώ ς να κατεβαίνουν στην π ό λ η . Για τη
γη τους πληρώνουν μίσθωμα στον βασιλιά, επειδή ολόκλη­
ρη η Ινδία είναι βασιλική ιδιοκτησία και κανείς ιδιώτης δεν
επιτρέπεται να κατέχει γη" πέρα από το μ ί σ θ ω μ α , εισφέ­
ρουν και το ένα τέταρτο της π α ρ α γ ω γ ή ς στο βασιλικό

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗ!

ΒΙΒΛΟΣ ΔΕΥΤΕΡΑ

ταμείο.

Τρίτη

κατηγορία

είναι

το

φύλο

των

βουκόλων

κ α ι π ο ι μ έ ν ω ν κ α ι όλων γ ε ν ι κ ά τ ω ν β ο σ κ ώ ν , ο ι ο π ο ί ο ι δεν
κ α τ ο ι κ ο ύ ν σε π ό λ ε ι ς ή χ ω ρ ι ά , αλλά ζουν σε σ κ η ν έ ς , οι ί δ ι ο ι
επίσης

με το

κ υ ν ή γ ι τους καθαρίζουν

τη

χώρα

από

τα

πουλιά κ α ι τ α ά γ ρ ι α θ η ρ ί α . Μ ' αυτό τ ο έργο α σ χ ο λ ο ύ μ ε ν ο ι
μ ε ζήλο κ α ι φροντίδα ε ξ η μ ε ρ ώ ν ο υ ν τ η ν

Ινδία π ο υ ε ί ν α ι

γ ε μ ά τ η πολλά κ α ι π α ν τ ό ς είδους ά γ ρ ι α θ η ρ ί α κ α ι π ο υ λ ι ά
που τ ρ ώ ν ε τ ο υ ς σπόρους τ ω ν γ ε ω ρ γ ώ ν .

4 1 . Τ έ τ α ρ τ ο μ έ ρ ο ς ε ί ν α ι ο ι τ ε χ ν ί τ ε ς · από αυτούς ά λ λ ο ι
είναι οπλουργοί κι άλλοι κατασκευάζουν τα εργαλεία που
χ ρ η σ ι μ ε ύ ο υ ν σ τ η δουλειά τ ω ν γ ε ω ρ γ ώ ν κ α ι τ ω ν υ π ο λ ο ί π ω ν
α ν θ ρ ώ π ω ν . Α υ τ ο ί , ε π ί σ η ς , όχι μόνο ε ξ α ι ρ ο ύ ν τ α ι τ ω ν φόρων
αλλά κ α ι λ α μ β ά ν ο υ ν μ ε ρ ί δ ι ο σ τ α ρ ι ο ύ από τ ο β α σ ι λ ι κ ό τ α ­
μ ε ί ο . Π έ μ π τ ο ι είναι οι σ τ ρ α τ ι ω τ ι κ ο ί , έ τ ο ι μ ο ι σε π ε ρ ι π τ ώ ­
σ ε ι ς π ο λ έ μ ο υ , που ε ί ν α ι δ ε ύ τ ε ρ ο ι σ ε α ρ ι θ μ ό κ α ι α π ο λ α μ β ά ­
νουν τ ι ς π ε ρ ι σ σ ό τ ε ρ ε ς α ν έ σ ε ι ς κ α ι δ ι α σ κ ε δ ά σ ε ι ς τον κ α ι ρ ό
της ειρήνης. Όλο το πλήθος των στρατιωτών, καθώς και
τ ω ν π ο λ ε μ ι κ ώ ν α λ ό γ ω ν κ α ι ε λ ε φ ά ν τ ω ν , σ υ ν τ η ρ ε ί τ α ι από τ ο
βασιλικό τ α μ ε ί ο . Έ κ τ ο μέρος είναι οι έφοροι- αυτοί εξετά­
ζουν κ α ι ε π ι β λ έ π ο υ ν τ α πάντα σ ' ο λ ό κ λ η ρ η τ η ν Ινδία κ α ι
δίνουν αναφορά στον β α σ ι λ ι ά ή, αν η π ό λ η τ ο υ ς ε ί ν α ι α β α σ ί λ ε υ τ η , στους ά ρ χ ο ν τ ε ς . Τ ο έ β δ ο μ ο μ έ ρ ο ς α π α ρ τ ί ζ ο υ ν ο ι
β ο υ λ ε υ τ έ ς κ α ι ο ι σ ύ μ β ο υ λ ο ι που σ υ σ κ έ π τ ο ν τ α ι κ α ι αποφα­
σίζουν γ ι α τ α κοινά, σ ε α ρ ι θ μ ό ε ί ν α ι ε λ ά χ ι σ τ ο ι αλλά σ ε
ευγένεια

και

φρόνηση

οι πιο

αξιοθαύμαστοι"

διότι

από

αυτούς π ρ ο έ ρ χ ο ν τ α ι ο ι σ ύ μ β ο υ λ ο ι τ ω ν β α σ ι λ ι ά δ ω ν , ο ι δ ι ο ι ­
κ η τ έ ς του κράτους και οι δικαστές των υποθέσεων, και
γ ε ν ι κ ά από αυτούς παίρνουν τους α ρ χ η γ ο ύ ς κ α ι τ ο υ ς ά ρ χ ο ­
ν τ ε ς τ ο υ ς . Α υ τ ά ε ί ν α ι , γ ε ν ι κ ά , τ α μ έ ρ η στα οποία χ ω ρ ί ζ ε ­
ται τρ πολιτικό σώμα των Ινδών. Δ ε ν ε π ι τ ρ έ π ε τ α ι δε να
π α ν τ ρ ε ύ ε τ α ι κ ά π ο ι ο ς από άλλο γ έ ν ο ς ο ύ τ ε ν α α σ χ ο λ ε ί τ α ι μ ε
αλλη κ λ ί σ η ή τ έ χ ν η , όπως, για π α ρ ά δ ε ι γ μ α , αν είναι στρα-

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ ΔΕΥΤΕΡΑ
τ ι ώ τ η ς να ασχολείται με τη γ ε ω ρ γ ί α , ή αν είναι τ ε χ ν ί τ η ς ,
μ ε τ η φιλοσοφία.
42. Η

χώρα των

Ινδών έ χ ε ι πάρα π ο λ λ ο ύ ς κ α ι π ε λ ώ ­

ριους ε λ έ φ α ν τ ε ς , που ξ ε χ ω ρ ί ζ ο υ ν γ ι α τ η δ ύ ν α μ η κ α ι τ ι ς
δ ι α σ τ ά σ ε ι ς τ ο υ ς . Τ ο ύ τ ο τ ο ζώο δεν σ υ ν ο υ σ ι ά ζ ε τ α ι μ ε ι δ ι α ί ­
τ ε ρ ο τ ρ ό π ο , ό π ω ς υ π ο σ τ η ρ ί ζ ο υ ν μ ε ρ ι κ ο ί , αλλά ό π ω ς κ α ι τ α
άλογα κ α ι τ α υ π ό λ ο ι π α τ ε τ ρ ά π ο δ α " ε γ κ υ μ ο ν ο ύ ν τ ο λ ι γ ό τ ε ρ ο
επί δεκαέξι μήνες και το περισσότερο επί δ ε κ α ο κ τ ώ . Γ ε ν ­
νούν, ό π ω ς κ α ι τ α ά λ ο γ α , ω ς ε π ί τ ο π λ ε ί σ τ ο ν ένα μ ι κ ρ ό κ α ι
ο ι μ η τ έ ρ ε ς τρέφουν τ ο ν ε ο γ έ ν ν η τ ο ε π ί έ ξ ι χ ρ ό ν ι α . Ο ι π ε ­
ρ ι σ σ ό τ ε ρ ο ι ε λ έ φ α ν τ ε ς ζουν όσο οι μ α κ ρ ο β ι ό τ ε ρ ο ι ά ν θ ρ ω π ο ι ,
ενώ μ ε ρ ι κ ο ί που φτάνουν σ ε β α θ ύ τ α τ ο γ ή ρ α ς έχουν ζ ή σ ε ι
διακόσια χρόνια.
Σ τ ο υ ς Ινδούς έχουν ο ρ ι σ τ ε ί ά ρ χ ο ν τ ε ς ε π ί τ ω ν ξ έ ν ω ν , που
φροντίζουν
ξένους

ώστε

οι

αρρωστήσουν

ξ έ ν ο ι να
φέρνουν

μην

αδικούνται-

γιατρούς,

τους

σε

όσους

φροντίζουν

γ ε ν ι κ ά κ α ι τ ο υ ς π ε ρ ι π ο ι ο ύ ν τ α ι κ α ι , α ν πεθάνουν, τ ο υ ς θά­
βουν, όσο γ ι α τ η ν π ε ρ ι ο υ σ ί α τ ο υ ς τ η ν ε π ι σ τ ρ έ φ ο υ ν σ τ ο υ ς
συγγενείς τους. Οι δικαστές, επίσης, εξετάζουν με ακρί­
βεια τ ι ς υποθέσεις κ α ι τιμωρούν αυστηρά τους ενόχους.
Γ ι α τ η ν Ι ν δ ί α , λ ο ι π ό ν , κ α ι γ ι α τ η ν αρχαία ι σ τ ο ρ ί α τ η ς α ς
α ρ κ ε σ τ ο ύ μ ε στα λ ε χ θ έ ν τ α .

43. Α ς α ν α φ έ ρ ο υ μ ε , τ ώ ρ α , μ ε ρ ι κ ά γ ι α τ ο υ ς Σ κ ύ θ ε ς π ο υ
κατοικούν σ τ η γ ε ι τ ο ν ι κ ή [της Ινδίας] χώρα. Α ρ χ ι κ ά , τ ο ύ ­
τος ο λαός κ α τ ε ί χ ε μ ι κ ρ ή έ κ τ α σ η , α ρ γ ό τ ε ρ α , ό μ ω ς , κ α θ ώ ς
αυξάνονταν σ ι γ ά σ ι γ ά , μ ε τ η γ ε ν ν α ι ό τ η τ α κ α ι τ η ν π α λ λ η κ α ρ ι ά τους κ α τ έ κ τ η σ α ν μ ε γ ά λ ε ς π ε ρ ι ο χ έ ς κ α ι ε ξ ύ ψ ω σ α ν τ ο
έθνος τους σ ε μ ε γ ά λ η κ α ι έ ν δ ο ξ η η γ ε μ ο ν ί α . Σ τ η ν α ρ χ ή ,
λ ο ι π ό ν , που κ α τ ο ι κ ο ύ σ α ν σ τ ι ς ό χ θ ε ς τους π ο τ α μ ο ύ
ξ η , ήταν π ο λ ύ λ ί γ ο ι ,
όταν ό μ ω ς

άγνωστοι και περιφρονημένοι-

β ρ έ θ η κ ε ένας από τ ο υ ς α ρ χ α ί ο υ ς

Αράαπ'

βασιλιάδες

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ ΔΕΥΤΕΡΑ

τ ο υ ς να ε ί ν α ι φ ι λ ο π ό λ ε μ ο ς κ α ι να δ ι α θ έ τ ε ι ε ξ α ί ρ ε τ ο σ τ ρ α ­
τ η γ ι κ ό μ υ α λ ό , π ρ ο σ έ κ τ η σ α ν τ η ν π ε ρ ι ο χ ή π ρ ο ς τ α βουνά,
μ έ χ ρ ι τον Κ α ύ κ α σ ο , κ α ι προς τ η ν π ε δ ι ά δ α , μ έ χ ρ ι τον ω κ ε ­
ανό κ α ι τ η Μ α ι ώ τ ι δ α λ ί μ ν η κ α ι τ η ν υ π ό λ ο ι π η έ κ τ α σ η μ έ χ ρ ι
τον π ο τ α μ ό Τ ά ν α ϊ 6 4 . Α ρ γ ό τ ε ρ α , σ ύ μ φ ω ν α μ ε τ η μ υ θ ο λ ο γ ί α
των Σ κ υ θ ώ ν , ε μ φ α ν ί σ τ η κ ε ανάμεσα τους μια παρθένος που
γ ε ν ν ή θ η κ ε από τ η γ η " α υ τ ή α π ' τ η μ έ σ η κ ι ε π ά ν ω ε ί χ ε
σ ώ μ α γ υ ν α ί κ α ς , ενώ από τ η μ έ σ η κ α ι κ ά τ ω σ ώ μ α έ χ ι δ νας. Ο Δ ί α ς , λ ο ι π ό ν , έ σ μ ι ξ ε μ α ζ ί τ η ς κ α ι γ έ ν ν η σ ε ένα γ ι ο
που ο ν ο μ ά σ τ η κ ε Σ κ ύ θ η ς . Α υ τ ό ς ξ ε π έ ρ α σ ε σ ε δόξα όλους
τ ο υ ς πριν α π ' αυτόν κ α ι ο ν ό μ α σ ε τ ο υ ς λαούς Σ κ ύ θ ε ς , από τ '
όνομα τ ο υ . Σ τ ο υ ς απογόνους τ ο ύ τ ο υ τ ο υ β α σ ι λ ι ά , υ π ή ρ ξ α ν
δύο α δ έ λ φ ι α π ο υ ξ ε χ ώ ρ ι σ α ν γ ι α τ η ν ανδρεία τ ο υ ς , π ο υ ο
ένας

ονομάζονταν

Πάλος

και

ο

άλλος

Νάπης65.

Επειδή

αυτοί έκαναν ε π ι φ α ν ε ί ς π ρ ά ξ ε ι ς κ α ι μ ο ί ρ α σ α ν τ ο β α σ ί λ ε ι ο
μ ε τ α ξ ύ τ ο υ ς , ο ι λαοί τ ο υ ενός ο ν ο μ ά σ τ η κ α ν Π ά λ ο ι κ α ι ο ι
λαοί του άλλου Ν ά π ε ς . Μ ε τ ά από μ ε ρ ι κ ά χ ρ ό ν ι α , ο ι α π ό ­
γονοι τούτων των βασιλιάδων, ένεκα τ η ς μ ε γ ά λ η ς ανδρείας
και του στρατηγικού τους μυαλού, υπέταξαν το μ ε γ α λ ύ τ ε ­
ρ ο μ έ ρ ο ς τ η ς π ε ρ ι ο χ ή ς π έ ρ α από τον Τ ά ν α ϊ π ο τ α μ ό κ α ι
μ έ χ ρ ι τ η Θ ρ ά κ η κ α ι π ρ ο ω θ ώ ν τ α ς τον σ τ ρ α τ ό τ ο υ ς κ α ι σ τ η ν
ά λ λ η π λ ε υ ρ ά 6 6 ε π ε ξ έ τ ε ι ν α ν τ η δ ύ ν α μ η τους μ έ χ ρ ι τον Ν ε ί λ ο
67

τ η ς Α ι γ ύ π τ ο υ . Κ ι αφού υ π ο δ ο ύ λ ω σ α ν π ο λ λ ά κ α ι μ ε γ ά λ α
έ θ ν η που ζούσαν α ν ά μ ε σ α σ τ ο υ ς Θ ρ ά κ ε ς κ α ι τ ο υ ς Α ι γ υ ­
π τ ί ο υ ς , ε π έ κ τ ε ι ν α ν τ η ν η γ ε μ ο ν ί α τ ω ν Σ κ υ θ ώ ν μ έ χ ρ ι τον
ωκεανό προς ανατολάς, κ α ι μ έ χ ρ ι τ η ν Κ α σ π ί α Θ ά λ α σ σ α
κ α ι τ η Μ α ι ώ τ ι δ α λ ί μ ν η , προς τ η ν ά λ λ η μ ε ρ ι ά . Τ ο ύ τ ο τ ο
έθνος έ φ τ α σ ε σ ε μ ε γ ά λ η α κ μ ή κ ι ε ί χ ε β α σ ι λ ι ά δ ε ς α ξ ι ό λ ο ­
γ ο υ ς , από τ ο υ ς οποίους πήραν τ' όνομα τ ο υ ς από έναν οι
Σ ά κ ε ς , από άλλον ο ι Μ α σ α γ έ τ ε ς , από κ ά π ο ι ο ν τ ρ ί τ ο ο ι
Α ρ ι μ α σ π ο ί 6 8 κ α ι τ ο ίδιο κ α ι π ο λ λ ο ί ά λ λ ο ι . Τ π ό τ η ν α ρ χ η ­
γ ί α τ ο ύ τ ω ν τ ω ν β α σ ι λ ι ά δ ω ν , π ο λ λ ο ί από τ ο υ ς κ α τ α κ τ η μ έ ­
νους λαούς μ ε τ α κ ι ν ή θ η κ α ν σ ε άλλους τ ό π ο υ ς , κ α ι μ ά λ ι σ τ α

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ ΔΕΥΤΕΡΑ

έγιναν

δύο

Ασσύριους

πολύ

69

και

μεγάλες
είχε

αποικίες:

μεταφερθεί

η

στην

μία

ήταν

περιοχή

από

μεταξύ

Π α φ λ α γ ο ν ί α ς κ α ι Π ό ν τ ο υ , κ α ι η ά λ λ η ε ί χ ε φ ύ γ ε ι από τ η
Μ η δ ί α , ε ί χ ε ε γ κ α τ α σ τ α θ ε ί στον Τ ά ν α ϊ π ο τ α μ ό , κ α ι ο λαός
τ η ς π ή ρ ε τ ο όνομα Σ α υ ρ ο μ ά τ ε ς .

Πέρασαν πολλά χρόνια,

τ ο ύ τ ο ς ο λαός α υ ξ ή θ η κ ε σε δ ύ ν α μ η κ α ι ε κ π ό ρ θ η σ ε μ ε γ ά λ ο
μέρος της
όλους

Σκυθίας,

όσους

μα

υπέταξαν

με το να
ερήμωσαν

αφανίσουν
το

ολοσχερώς

μεγαλύτερο

μέρος

της χώρας.

44. Μ ε τ ά α π ' όλα α υ τ ά , η Σ κ υ θ ί α π έ ρ α σ ε μ ι α π ε ρ ί ο δ ο
αναρχίας, κ α τ α τ η ν οποία β α σ ί λ ε υ α ν γ υ ν α ί κ ε ς π ο υ δ ι α κ ρ ί ­
νονταν γ ι α τ ο ισχυρό τ ο υ ς φ ρ ό ν η μ α .

Γ ι α τ ί σ' ετούτα τα

έ θ ν η , ο ι γ υ ν α ί κ ε ς γ υ μ ν ά ζ ο ν τ α ι γ ι α τον π ό λ ε μ ο π α ρ ό μ ο ι α μ ε
τ ο υ ς ά ν τ ρ ε ς κ α ι δεν υ π ο λ ε ί π ο ν τ α ι σ ε τ ί π ο τ α α π ' α υ τ ο ύ ς σ ε
α ν τ ρ ε ι ο σ ύ ν η . Γ ι ' αυτό κ α ι ε π ι τ ε λ έ σ τ η κ α ν π ο λ λ ά κ α ι μ ε γ ά ­
λ α έ ρ γ α από ε π ι φ α ν ε ί ς γ υ ν α ί κ ε ς , κ ι όχι μόνο σ τ η Σ κ υ θ ί α
αλλά κ α ι σ τ ι ς γ ε ι τ ο ν ι κ έ ς τ η ς χ ώ ρ ε ς . Ό τ α ν ο Κ ύ ρ ο ς , γ ι α
παράδειγμα, ο βασιλιάς των Περσών, έγινε ο ισχυρότερος
ηγέτης

της

εποχής

του

και

εκστράτευσε

με

αξιόλογες

δ υ ν ά μ ε ι ς σ τ η Σ κ υ θ ί α , η β α σ ί λ ι σ σ α τ ω ν Σ κ υ θ ώ ν δεν κ α τ έ σ φ α ξ ε μόνο τον π ε ρ σ ι κ ό σ τ ρ α τ ό αλλά έ π ι α σ ε α ι χ μ ά λ ω τ ο
70

κ α ι τον ίδιο τον Κ ύ ρ ο κ α ι τον σ τ α ύ ρ ω σ ε .
έθνος

των

Αμαζόνων,

μετά

τη

σύσταση

Όσο για το

του,

ξεχώρισε

τόσο γ ι α τ η ν ανδρεία τ ο υ , ώ σ τ ε δεν έ κ α ν ε μόνο ε π ι δ ρ ο μ έ ς
στις

γειτονικές

του

περιοχές

αλλά

υπέταξε

και

μεγάλο

μέρος της Ε υ ρ ώ π η ς και της Ασίας.
Τ ώ ρ α , μ ι α ς κ α ι α ν α φ έ ρ α μ ε τ ι ς Α μ α ζ ό ν ε ς , δεν ν ο μ ί ζ ο υ μ ε
π ω ς ε ί ν α ι έ ξ ω από τ ο θ έ μ α μας ν α μ ι λ ή σ ο υ μ ε κ α ι γ ι ' α υ τ έ ς ,
μ ο λ ο ν ό τ ι αυτά π ο υ θα π ο ύ μ ε ε ί ν α ι τόσο παράδοξα π ο υ θα
φανούν ως μ ύ θ ο ι .
45. Σ τ ο ν π ο τ α μ ό , λοιπόν, Θερμώδοντα7 , επικρατούσε

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ ΔΕΥΤΕΡΑ
ένα έθνος γ υ ν α ι κ ο κ ρ α τ ο ύ μ ε ν ο , όπου οι γ υ ν α ί κ ε ς ασκούσαν
τ α π ο λ ε μ ι κ ά έ ρ γ α σαν τ ο υ ς ά ν τ ρ ε ς . Λ έ ν ε π ω ς μ ι α α π ' α υ τ έ ς
που

είχε

φρόνημα

τη

βασιλική

και

τη

εξουσία

σωματική

ξεχώριζε

της

ρώμη·

για
αυτή

το

ισχυρό

συνέστησε

σ τ ρ α τ ό από γ υ ν α ί κ ε ς , τον γ ύ μ ν α σ ε κ α ι υ π έ τ α ξ ε μ ε ρ ι κ ο ύ ς
από τ ο υ ς γ ε ι τ ο ν ι κ ο ύ ς λαούς. Κ α θ ώ ς μ ε γ ά λ ω ν ε τ ο κύρος κ α ι
η φ ή μ η τ η ς , ε κ σ τ ρ ά τ ε υ ε α σ τ α μ ά τ η τ α εναντίον τ ω ν γ ύ ρ ω
εθνών, η τ ύ χ η ήταν μ ε τ ο μ έ ρ ο ς τ η ς τόσο που φ ο ύ σ κ ω σ α ν
τα μυαλά τ η ς κ α ι προσαγορεύθηκε η
Αρη,

ενώ

στους

άντρες

έδινε

να

ίδια θ υ γ α τ έ ρ α τ ο υ

γνέθουν

μαλλί

και

να

κάνουν τ ι ς δ ο υ λ ε ι έ ς τ ω ν γ υ ν α ι κ ώ ν μ έ σ α στα σ π ί τ ι α , θ έ σ π ι ­
σ ε κ α ι ν ό μ ο υ ς , μ έ σ ω τ ω ν οποίων π ρ ο β ί β α σ ε τ ι ς γ υ ν α ί κ ε ς ν α
ασχολούνται

με

τα

πολεμικά

έργα,

ενώ

ταπείνωσε

και

καταδίκασε σε δουλεία τους άντρες. Από τα παιδιά που
γεννιώνταν,
αγοριών,

ακρωτηρίαζαν

αχρηστεύοντας

τα

τα

χέρια

για

τις

και

τα

ανάγκες

πόδια
του

των
πολέ­

μ ο υ , ενώ στα κ ο ρ ί τ σ ι α κ α υ τ η ρ ί α ζ α ν τον δ ε ξ ι ό μ α σ τ ό , ώ ­
στε να μη φουσκώσει κατά την ανάπτυξη του σώματος και
ε ν ο χ λ ε ί - ά λ λ ω σ τ ε α υ τ ή ήταν η α ι τ ί α που ο δ ή γ η σ ε στο να
π ά ρ ε ι αυτό τ ο όνομα τ ο

έθνος τ ω ν Α μ α ζ ό ν ω ν 7 2 .

Γενικά,

λ ο ι π ό ν , κ α θ ώ ς τ ο ύ τ η η β α σ ί λ ι σ σ α δ ι έ θ ε τ ε ξ ε χ ω ρ ι σ τ ή σύνε­
σ η κ α ι σ τ ρ α τ η γ ι κ ό μ υ α λ ό , ίδρυσε μ ι α π ό λ η σ τ ι ς ε κ β ο λ έ ς
τ ο υ π ο τ α μ ο ύ Θ ε ρ μ ώ δ ο ν τ α , τ η ν οποία ο ν ό μ α σ ε Θ ε μ ί σ κ υ ρ α ,
και έ χ τ ι σ ε ξακουστά

ανάκτορα,

ενώ

ταυτόχρονα,

επειδή

έδινε μ ε γ ά λ η προσοχή στη σ τ ρ α τ ι ω τ ι κ ή πειθαρχία κατά
τ ι ς ε κ σ τ ρ α τ ε ί ε ς , κ α θ υ π ό τ α ξ ε όλους τ ο υ ς γ ε ι τ ο ν ι κ ο ύ ς λαούς
μ έ χ ρ ι τον Τ ά ν α ϊ π ο τ α μ ό . Κ ι αφού έ κ α ν ε , λ έ ν ε , όλα αυτά τ α
κ α τ ο ρ θ ώ μ α τ α , β ρ ή κ ε η ρ ω ι κ ό θάνατο σ ε κ ά π ο ι α μ ά χ η , α ­
φού π ο λ έ μ η σ ε γ ε ν ν α ί α .

46. Η θ υ γ α τ έ ρ α τ η ς , που τ η ν δ ι α δ έ χ τ η κ ε σ τ η β α σ ι λ ε ί α ,
ζήλεψε τις αρετές της μητέρας τ η ς και σε μερικά έργα,
μάλιστα, την ξεπέρασε. Ασκούσε, για πράδειγμα, τα κο-

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ ΔΕΥΤΕΡΑ

ρ ί τ σ ι α στο κυνήγι, από ν ε α ρ ή η λ ι κ ί α κ α ι τ α γ ύ μ ν α ζ ε κ α θ η ­
μερινά στην τ έ χ ν η του πολέμου, καθιέρωσε επίσης μ ε γ α ­
λοπρεπείς

θυσίες

στον

Άρη

και

στην

Αρτέμιδα

την

Τ α υ ρ ο π ό λ ο 7 3 . Η ίδια ε κ σ τ ρ ά τ ε υ σ ε κ α ι σ τ η ν π ε ρ ι ο χ ή π έ ρ α
από τον Τ ά ν α ϊ π ο τ α μ ό
τους

λαούς

μέχρι τη

και κυρίευσε

Θράκη.

όλους α ν ε ξ α ι ρ έ τ ω ς

Επιστρέφοντας

στη

χώρα

τ η ς μ ε π λ ή θ ο ς λ α φ ύ ρ ω ν , έ χ τ ι σ ε μ ε γ α λ ο π ρ ε π ε ί ς ναούς α φ ι ε ­
ρ ω μ έ ν ο υ ς στους π α ρ α π ά ν ω θεούς, ενώ τ α υ τ ό χ ρ ο ν α , κ υ β ε ρ ­
ν ώ ν τ α ς μ ε ε π ι ε ί κ ι α τ ο υ ς υ π ο τ α γ μ έ ν ο υ ς λαούς, έ τ υ χ ε κ α θ ο ­
λικής αποδοχής.

Ε κ σ τ ρ ά τ ε υ σ ε ε π ί σ η ς κ α ι προς τ η ν ά λ λ η

πλευρά74 και κατέκτησε μεγάλο μέρος της Ασίας εκτείνο­
ντας τ η δ ύ ν α μ η τ η ς μ έ χ ρ ι τ η Σ υ ρ ί α . Μ ε τ ά τον θάνατο τ η ς ,
όλες ο ι γ υ ν α ί κ ε ς από τ η γ ε ν ι ά τ η ς π ο υ τ η δ ι α δ έ χ τ η κ α ν μ ε
τ η σειρά σ τ η β α σ ι λ ε ί α κ υ β έ ρ ν η σ α ν λ α μ π ρ ά κ α ι αύξησαν τ η
δύναμη και τη

δόξα τ ο υ έθνους τ ω ν Α μ α ζ ό ν ω ν .

Πολλές

γ ε ν ι έ ς μ ε τ ά από αυτά κ ι αφού ε ί χ ε γ ί ν ε ι γ ν ω σ τ ή σ ' ό λ η
την οικουμένη η α ρ ε τ ή που τ ι ς διέκρινε, ο Η ρ α κ λ ή ς , λένε, ο
γ ι ο ς τ η ς Α λ κ μ ή ν η ς κ α ι τ ο υ Δ ί α , α ν έ λ α β ε από τον Ε υ ρ υ σ θ έ α
τον άθλο ν α π ά ρ ε ι τ η

ζώνη της Αμαζόνας

Ιππολύτης75.

Σ τ η ν ε κ σ τ ρ α τ ε ί α , λ ο ι π ό ν , που έ κ α ν ε , ν ί κ η σ ε σ ε μ ε γ ά λ η
μ ά χ η ε κ π α ρ α τ ά ξ ε ω ς , κ α τ έ σ φ α ξ ε τον σ τ ρ α τ ό τ ω ν Α μ α ζ ό ­
νων κ α ι π α ί ρ ν ο ν τ α ς α ι χ μ ά λ ω τ η τ η ν Ι π π ο λ ύ τ η μ α ζ ί μ ε τ η
ζ ώ ν η τ η ς σ υ ν έ τ ρ ι ψ ε δια π α ν τ ό ς τ ο ύ τ ο τ ο έθνος. Ο ι β ά ρ β α ­
ροι που ζούσαν σ τ ι ς γ ε ι τ ο ν ι κ έ ς π ε ρ ι ο χ έ ς α φ ' ενός τ ι ς κα­
ταφρόνησαν γ ι α τ η ν α δ υ ν α μ ί α τ ο υ ς , αλλά κ α ι μ ν η σ ί κ α κ ο ι
γ ι α τ α όσα ε ί χ α ν π ά θ ε ι στο π α ρ ε λ θ ό ν ο ι ί δ ι ο ι , ε π ι τ ί θ ο ν τ α ν
σ υ ν ε χ ώ ς σε τ ο ύ τ ο έθνος, τόσο που δεν ε π έ τ ρ ε ψ α ν να ε π ι ­
ζ ή σ ε ι ο ύ τ ε τ ο όνομα τ η ς γ ε ν ι ά ς τ ω ν Α μ α ζ ο ν ί δ ω ν . Δ ι ό τ ι ,
λ ί γ α χρόνια μ ε τ ά τ η ν ε κ σ τ ρ α τ ε ί α τ ο υ Η ρ α κ λ ή , κ α τ ά τον
Τ ρ ω ι κ ό πόλεμο, λένε, η Πενθεσίλεια, βασίλισσα των Α μ α ­
ζόνων που ε ί χ α ν α π ο μ ε ί ν ε ι , κ ό ρ η μ ε ν τ ο υ Ά ρ η αλλά π ο υ
έκανε φόνο μ έ σ α στο γ έ ν ο ς τ η ς 7 6 , έ φ υ γ ε από τ η ν π α τ ρ ί δ α
της για τ ο μ ί α σ μ α . Σ υ μ μ ά χ η σ ε μ ε τους Τ ρ ώ ε ς και μ ε τ ά

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ ΔΕΥΤΕΡΑ

τον θάνατο του Έ κ τ ο ρ α σ κ ό τ ω σ ε π ά ρ α πολλούς Έ λ λ η ν ε ς ,
αρίστευσε στη μάχη π ο υ δόθηκε, αλλά πέθανε η ρ ω ι κ ά α π ό
το χέρι του Αχιλλέα. Α υ τ ή ήταν, λένε, η τελευταία τ η ς
γενιάς τ ω ν Α μ α ζ ο ν ί δ ω ν π ο υ διακρίθηκε για την ανδρεία
της,

μετά

απ'

αυτήν τ ο

έθνος τ ω ν Α μ α ζ ό ν ω ν

συνέχεια μέχρι π ο υ έ χ α σ ε όλη του τη δύναμη.

ξέπεφτε
Γι' αυτό

και σ τ α νεότερα χρόνια, ό π ο τ ε κάποιοι αναφερθούν στην
ανδρεία που τις διέκρινε, ο κ ό σ μ ο ς θεωρεί μυθοπλασίες
όλες αυτές τις παλαιές ιστορίες για τις Α μ α ζ ό ν ε ς .

47. Μιας λοιπόν και θ ε ω ρ ή σ α μ ε άξια να μνημονευθούν
τα μέρη της Α σ ί α ς που κείνται προς β ο ρ ρ ά , δεν βρίσκουμε
ξένο προς το θέμα να περιγράψουμε και τους μύθους π ο υ
λέγονται για τους Υ π ε ρ β ο ρ ε ί ο υ ς 7 7 .

Α π ό τους σ υ γ γ ρ α φ ε ί ς

που έχουν καταγράψει αρχαίες μυθολογίες, ο Ε κ α τ α ί ο ς και
μερικοί άλλοι λένε π ω ς σ τ α μέρη αντίπερα της Κελτικής
υπάρχει στον ω κ ε α ν ό νησί όχι μικρότερο α π ό τη Σικελία.
Τ ο ύ τ ο το νησί βρίσκεται προς την αρκτική και κατοικείται
από τους Υ π ε ρ β ο ρ ε ί ο υ ς , που ονομάζονται έτσι επειδή ο
τ ό π ο ς τους κείται π έ ρ α από το σημείο που φυσάει ο β ο ­
ριάς, κι επειδή η γη του είναι γόνιμη και παράγει τα π ά ν τ α
αλλά κι επειδή το κλίμα τ ο υ είναι ιδιαίτερα ε ύ κ ρ α τ ο , δίνει
καρπούς δυο φορές τον χρόνο. Σ ύ μ φ ω ν α μ' έναν μύθο
λοιπόν, σ' εκείνο το νησί γεννήθηκε η Λ η τ ώ , γι' αυτό κι
εκεί τιμούν τον Α π ό λ λ ω ν α π ε ρ ι σ σ ό τ ε ρ ο

απ'

όλους τους

θεούς.

του

Απόλλωνα,

Οι

κάτοικοι

μοιάζουν

με

ιερείς

επειδή καθημερινά υμνούν συνέχεια τ ο ύ τ ο τον θεό με ψαλ­
μ ω δ ί ε ς και τ ο υ

απονέμουν εξαιρετικές τιμές.

Στο

νησί,

υπάρχει επίσης και μ ε γ α λ ο π ρ ε π έ ς τέμενος τ ο υ Α π ό λ λ ω ν α
και ναός α ξ ι ό λ ο γ ο ς , σφαιροειδής σ τ ο σ χ ή μ α , δ ι α κ ο σ μ η μ έ ­
νος

με α ν α θ ή μ α τ α π ο λ λ ά .

αφιερωμένη

σ'

Α λ λ ά υπάρχει και πόλη

αυτό τον θεό.

ιερή

Οι π ε ρ ι σ σ ό τ ε ρ ο ι που την

κατοικούν είναι κιθαριστές και συνέχεια ψέλνουν σ τ ο ν ναό

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗ!

ΒΙΒΛΟΣ ΔΕΥΤΕΡΑ

ύμνους, με τη συνοδία της κιθάρας, δ ο ξ ά ζ ο ν τ α ς τα έ ρ γ α
τ ο υ . Οι Υπερβόρειοι έχουν και δική τους ιδιαίτερη γ λ ώ σ σ α
και τρέφουν πολύ φιλικά α ι σ θ ή μ α τ α για τους Έ λ λ η ν ε ς , και
κυρίως για .τους Αθηναίους και τους κατοίκους της Δ ή λ ο υ ,
φιλία που κληρονόμησαν α π ό τα π α μ π ά λ α ι α χρόνια.

Ο

μύθος μιλάει και για κάποιους Έ λ λ η ν ε ς που επισκέφτηκαν
τους Υπερβορείους και ά φ η σ α ν π ί σ ω τους ακριβά α φ ι ε ρ ώ ­
μ α τ α με ελληνικές ε π ι γ ρ α φ έ ς . Κ α τ ά τον ίδιο τ ρ ό π ο , επί­
σης, ήρθε α π ό τους Υπερβορείους ο Ά β α ρ ι ς 7 8 στην Ε λ λ ά δ α ,
την αρχαία εποχή, και α ν α ν έ ω σ ε τη φιλία και τη συγγένεια
μ ε τους κατοίκους της Δ ή λ ο υ . Λένε επίσης π ω ς α π ' αυτό
το νησί η σελήνη φαίνεται να απέχει πολύ λίγο α π ό τη γη
και π ω ς π ά ν ω της είναι φανερές κάποιες εδαφικές ε ξ ά ρ ­
σεις. Λ έ γ ε τ α ι δε π ω ς και ο θεός επισκέφτεται κάθε δ ε κ α ­
εννέα χρόνια το νησί, περίοδος μ έ σ α στην οποία συντελεί­
ται η επιστροφή τ ω ν ά σ τ ρ ω ν σ τ ο ίδιο σημείο του ουρανού·
γι' αυτό και ο χρόνος τ ω ν δεκαεννέα ε τ ώ ν ο ν ο μ ά ζ ε τ α ι α π ό
τους Έλληνες « έ τ ο ς του Μ έ τ ω ν ο ς » 7 9 . Κ α τ ά την εμφάνιση
του αυτή, ο θεός παίζει τη λύρα του και χορεύει όλες τις
νύχτες α π ό την εαρινή ισημερία μέχρι την ανατολή τ ω ν
πλειάδων, ε κ φ ρ ά ζ ο ν τ α ς έτσι τη χ α ρ ά του για τις επιτυχίες
του.

Βασιλιάδες

και

επόπτες

του

τεμένους

τούτης

της

πόλης είναι οι ονομαζόμενοι, ως απόγονοι του Β ο ρ έ α , Β ο ρεάδες, που διαδέχονται τους π ρ ο κ α τ ό χ ο υ ς τους σ τ α α ξ ι ώ ­
μ α τ α κληρονομικά.

48. Τ ώ ρ α π ο υ διευκρινήσαμε τ ο ύ τ α τ α θ έ μ α τ α , α ς με­
τ α φ έ ρ ο υ μ ε τη διήγηση μας και σ τ α άλλα μέρη της Α σ ί α ς ,
τα οποία δεν έχουμε α κ ό μ η μνημονεύσει, και ειδικότερα
σ τ α μέρη της Α ρ α β ί α ς . Δ ι ό τ ι τούτη η χ ώ ρ α β ρ ί σ κ ε τ α ι
μ ε τ α ξ ύ Σ υ ρ ί α ς και Α ι γ ύ π τ ο υ και περιλαμβάνει λαούς πολ­
λούς και δ ι ά φ ο ρ ο υ ς . Τα προς α ν α τ ο λ ά ς , λοιπόν, μέρη κ α ­
τοικούν Ά ρ α β ε ς , τους οποίους ονομάζουν Ν α β α τ α ί ο υ ς , οι

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ ΔΕΥΤΕΡΑ

οποίοι νέμονται μια περιοχή π ο υ κ α τ ά το ένα μέρος είναι
έρημος και κ α τ ά το άλλο άνυδρη κι ένα μικρό μόνο μέρος
της είναι κ α ρ π ο φ ό ρ ο . Ζουν βίο ληστρικό και κάνουν επι­
δρομές σε μεγάλο μέρος της γειτονικής περιοχής που την
ληστεύουν, όντας α κ α τ α μ ά χ η τ ο ι στον π ό λ ε μ ο . Δ ι ό τ ι με το
να έχουν κ α τ α σ κ ε υ ά σ ε ι π η γ ά δ ι α στη λεγόμενη άνυδρη πε­
ριοχή που τα κρατούν κρυφά α π ό τους αλλοεθνείς, κ α τ α ­
φεύγουν

σύσσωμοι
80

ασφαλείς .

Γιατί

σ'

ετούτη

αυτοί

ξέρουν

την
πού

περιοχή

όπου

είναι

είναι

κρυμμένα

τα

π η γ ά δ ι α και ανοίγοντας τα πίνουν άφθονο νερό, ε ν ώ οι
αλλοεθνείς

τους

που

τους

καταδιώκουν

και

υποφέρουν

από έλλειψη νερού, μιας κι έχουν άγνοια τ ω ν π η γ α δ ι ώ ν ,
άλλοι χάνονται α π ό τη δίψα, ενώ οι π ε ρ ι σ σ ό τ ε ρ ο ι μόλις και
μετά βίας καταφέρνουν να γυρίσουν στην π α τ ρ ί δ α τ ο υ ς . Γ ι '
αυτό τον λ ό γ ο , οι Α ρ α β ε ς που κατοικούν τούτη την περιο­
χή, όντας δ υ σ μ ά χ η τ ο ι , παραμένουν α δ ο ύ λ ω τ ο ι , σε κ α μ ι ά
π ε ρ ί π τ ω σ η δεν δέχονται ξ ε ν ό φ ε ρ τ ο ηγεμόνα και ζουν δια­
τ η ρ ώ ν τ α ς αδιασάλευτη την ελευθερία τους. Έ τ σ ι , λοιπόν,
ούτε οι Α σ σ ύ ρ ι ο ι παλιά ούτε οι Μήδοι και οι Π έ ρ σ ε ς , αλλά
ούτε και οι βασιλιάδες τ ω ν Μ α κ ε δ ό ν ω ν κ α τ ό ρ θ ω σ α ν να
τους υ π ο δ ο υ λ ώ σ ο υ ν , και μολονότι οδήγησαν εναντίον τ ο υ ς
πολλές και μεγάλες δυνάμεις, ο υ δ έ π ο τ ε μ π ό ρ ε σ α ν να π ε τ ύ ­
χουν τον σ κ ο π ό τους. Σ τ η χ ώ ρ α τ ω ν Ν α β α τ α ί ω ν υπάρχει
και β ρ ά χ ο ς

81

υπερβολικά οχυρός που δεν έχει π α ρ ά μία

μόνο οδό π ρ ό σ β α σ η ς α π ό την οποία ανεβαίνουν λίγοι λίγοι
και αποθέτουν το φορτίο τους. Υπάρχει επίσης και λίμνη
μεγάλη
την

82

που παράγει μεγάλες π ο σ ό τ η τ ε ς α σ φ ά λ τ ο υ , α π ό

οποία έχουν

ουκ ολίγα

έσοδα.

Τούτη

η

λίμνη

έχει

μήκος κ ά π ο υ π ε ν τ α κ ό σ ι α σ τ ά δ ι α και π λ ά τ ο ς περί τα εξή­
ντα, και το νερό της είναι τ ό σ ο δ ύ σ ο σ μ ο και πικρό π ο υ δεν
μπορεί να ζήσει μήτε ψάρι μήτε άλλο υδρόβιο ζ ώ ο . Μ ο λ ο ­
νότι

εκβάλλουν

σ'

αυτήν

ποτάμια

μεγάλα

και

με πολύ

γλυκά νερά, αυτή με τη δ υ σ ω δ ί α της υπερισχύει κι α π ό

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ ΔΕΥΤΕΡΑ

το κέντρο της αναβλύζει κάθε χρόνο μ ά ζ α α σ φ ά λ τ ο υ 8 3 π ο υ
μερικές φορές ξεπερνάει σε έκταση τα τρία πλέθρα ενώ
άλλες

φτάνει

τα

δύο.

Όταν

γίνεται

αυτό,

οι

περίοικοι

β ά ρ β α ρ ο ι ονομάζουν τη μεγαλύτερη μ ά ζ α τ α ύ ρ ο ενώ τη
μικρότερη μ ό σ χ ο . Έ τ σ ι ό π ω ς η ά σ φ α λ τ ο ς επιπλέει στην
επιφάνεια της λίμνης, μοιάζει σε όσους τη βλέπουν α π ό
μακριά με νησί. Συμβαίνει μ ά λ ι σ τ α να γίνεται αντιληπτό
στους α ν θ ρ ώ π ο υ ς από είκοσι δύο μέρες πριν ότι πρόκειται
να αναβλύσει η

άσφαλτος-

γιατί σε α π ό σ τ α σ η

πολλών

σ τ α δ ί ω ν γ ύ ρ ω α π ό τη λίμνη α π λ ώ ν ε τ α ι μυρουδιά που τη
φέρνει ο άνεμος και κάθε τι από ασήμι, χρυσάφι ή χ α λ κ ό
χάνει την χαρακτηριστική του λάμψη, που α π ο κ α θ ί σ τ α τ α ι
ό μ ω ς ξ α ν ά , όταν συμβεί να αναβλύσει όλη η ά σ φ α λ τ ο ς , ενώ
η γ ύ ρ ω περιοχή που είναι εκτεθειμένη στην πύρα και τη
δ υ σ ω δ ί α κάνει τους οργανισμούς τ ω ν α ν θ ρ ώ π ω ν ασθενι­
κούς και ιδιαίτερα βραχύβιους. Κ α τ ά λ λ η λ ε ς για φοινικοφυτείες είναι οι περιοχές μόνο που τυχαίνει να διασχίζονται
από π ο τ ά μ ι α ή που διαθέτουν πηγές που παρέχουν δυνα­
τ ό τ η τ α άρδευσης. Σ ε τ ο ύ τ α τ α μέρη, σ ε κ ά π ο ι α κ ο ι λ ά δ α 8 4 ,
βγαίνει και το λεγόμενο β ά λ σ α μ ο , από το οποίο έχουν πολύ
μ ε γ ά λ α έ σ ο δ α , γιατί τ ο ύ τ ο το φυτό δεν βρίσκεται πουθενά
αλλού στην οικουμένη και η φαρμακευτική του χρήση είναι
εξαιρετικά πολύτιμη για τους γ ι α τ ρ ο ύ ς 8 5 .

49. Το μέρος της Α ρ α β ί α ς που συνορεύει με την άνυδρη
και έρημη περιοχή διαφέρει τ ό σ ο πολύ α π ' αυτήν π ο υ α π ό
τ ο πλήθος τ ω ν κ α ρ π ώ ν και τ ω ν άλλων α γ α θ ώ ν που π α ρ ά ­
γει ο ν ο μ ά σ τ η κ ε Ε υ δ α ί μ ω ν Α ρ α β ί α . Το καλάμι και ο σχοίνος και κάθε άλλο α ρ ω μ α τ ι κ ό φυτό π α ρ ά γ ο ν τ α ι σε μεγάλη
αφθονία, κ α θ ώ ς και γενικά κάθε είδους ευωδιές που π α ρ ά ­
γονται από φύλλα, και οι περιοχές της ξ ε χ ω ρ ί ζ ο υ ν α π ό τις
διαφορετικές μυρωδιές που β γ ά ζ ε ι το κόμμι π ο υ σ τ ά ζ ε ι
α π ' α υ τ ά . Διότι τ η σμύρνα και τ ο π ρ ο σ φ ι λ έ σ τ α τ ο σ τ ο υ ς

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ ΔΕΥΤΕΡΑ

ω ρ α ι ό τ ε ρ α κ ο σ μ ή μ α τ α . Έ χ ε ι επίσης τέτοιο πλήθος α π ό
κ ο π ά δ ι α κάθε είδους, ώ σ τ ε πολλοί λαοί που διάλεξαν να
ζουν νομαδικά διατρέφονται πολύ κ α λ ά μην έχοντας ανά­
γκη σιταριού μιας και τα κ ο π ά δ ι α τους προσφέρουν άφθονα
τα χρειαζούμενα. Η περιοχή της χ ώ ρ α ς π ο υ συνορεύει με
τη Σ υ ρ ί α τρέφει επίσης πλήθος α π ό άγρια θηρία. Π ρ ά γ μ α ­
τι, τα λιοντάρια και οι λεοπαρδάλεις εκείνης της περιοχής
είναι πολύ π ε ρ ι σ σ ό τ ε ρ α , μ ε γ α λ ύ τ ε ρ α και πολύ πιο ά γ ρ ι α
α π ό εκείνα που ζούνε στη Λιβύη [ Α φ ρ ι κ ή ] , κι εκτός α π '
αυτά υπάρχουν και οι λεγόμενες β α β υ λ ώ ν ι ε ς τίγρεις. Έ χ ε ι
επίσης ζ ώ α με διπλή φύση και μικτή όψη, α π ό τα ο π ο ί α οι
λεγόμενες

στρουθοκάμηλοι,

περιλαμβάνουν στη
λας.

Διότι

έχουν

όπως

δείχνει τ '

όνομα τ ο υ ς ,

μορφή τους μίγμα χήνας και κ α μ ή ­
μέγεθος

νεογέννητης

καμήλας,

κεφάλι

καλυμμένο με λεπτές τρίχες και μ ά τ ι α μ ε γ ά λ α και μ α ύ ρ ο υ
χ ρ ώ μ α τ ο ς , α π α ρ ά λ λ α χ τ α σ τ ο σ χ ή μ α και τ ο χ ρ ώ μ α μ ε τ α
μάτια της κ α μ ή λ α ς . Ο λαιμός τους είναι μακρύς και το
ρύγχος τους πολύ μικρό με μυτερή α π ό λ η ξ η . Έ χ ο υ ν φ τ ε ­
ρούγες με φ τ ε ρ ά που είναι μ α λ α κ ά κι έχουν τρίχες, ε ν ώ
στηρίζεται σε δύο πόδια δίχηλα, έτσι που φαίνεται να είναι
τ α υ τ ό χ ρ ο ν α και χερσαίο ζ ώ ο και πτηνό. Επειδή λ ό γ ω τ ο υ
βάρους του δεν μπορεί να σ η κ ω θ ε ί στον αέρα και να π ε τ ά ­
ξει, τρέχει α κ ρ ο π ο δ ο τ ί με τ α χ ύ τ η τ α π ά ν ω σ τ ο έ δ α φ ο ς και,
όταν δ ι ώ κ ε τ α ι από κ α β α λ ά ρ η δ ε ς , α ρ π ά ζ ε ι με τα π ό δ ι α τις
πέτρες που συναντάει και τις εκσφενδονίζει με τ ό σ η δύνα­
μη στους κυνηγούς του ώ σ τ ε πολλές φορές τους ανοίγει
σ ο β α ρ ά τ ρ α ύ μ α τ α . Ό τ α ν τύχει να περικυκλωθεί, κρύβει το
κεφάλι του σε θάμνους ή π α ρ ό μ ο ι ε ς κρυψώνες, όχι α π ό
αφροσύνη ή ανοησία, ό π ω ς θεωρούν μερικοί, επειδή νομί­
ζει ότι α φ ο ύ αυτό δεν βλέπει άλλους έτσι και οι άλλοι δεν
το βλέπουν, αλλά επειδή εκείνο είναι το ασθενέστερο μέρος
του σ ώ μ α τ ο ς τ ο υ , φροντίζει να το προφυλάξει για να το
γλιτώσει

-

διότι η φύση είναι καλή δ α σ κ ά λ α για κάθε ζ ώ ο

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ ΔΕΥΤΕΡΑ

ώ σ τ ε να διατηρεί όχι μόνο τον εαυτό του αλλά και τους
απογόνους τ ο υ , διότι με την έμφυτη α γ ά π η π ρ ο ς τη ζ ω ή
οδηγεί

τις

διαδοχικές

γενιές

σε

αιώνιο

κύκλο

συνεχούς

ύπαρξης.
51. Ε ξ - ά λ λ ο υ , οι λεγόμενες κ α μ η λ ο π α ρ δ ά λ ε ι ς είναι μίγ­
μ α τ ω ν δύο ζ ώ ω ν που περιλαμβάνει η ονομασία τους. Σ τ ο
μέγεθος είναι μικρότερες α π ό τις καμήλες κι έχουν πιο
κοντό τ ρ ά χ η λ ο 8 8 , αλλά σ τ ο κεφάλι και στη δ ι ά τ α ξ η τ ω ν
μ α τ ι ώ ν είναι σχηματισμένες π α ρ ό μ ο ι α

με τις λ ε ο π α ρ δ ά ­

λεις. Η κ α μ π ο ύ ρ α που έχουν στη ράχη τους είναι π α ρ ε μ φ ε ­
ρής με της κ α μ ή λ α ς , αλλά το χ ρ ώ μ α και το τ ρ ί χ ω μ α με της
λ ε ο π ά ρ δ α λ η ς - π α ρ ο μ ο ί ω ς , η μακριά ουρά π ο υ έχουν μιμεί­
ται

τη

φύση

του

άγριου

θηρίου.

Υπάρχουν

επίσης

και

τ ρ α γ έ λ α φ ο ι 8 9 και βούβαλοι και άλλα πολλά είδη ζ ώ ω ν με
διπλή μορφή που συνδυάζουν σε ένα σ ώ μ α τα χαρακτηρι­
στικά τ ω ν πιο διαφορετικών ζ ώ ω ν , για τα οποία αν γ ρ ά ­
φ α μ ε αναλυτικά, θ α μ α κ ρ υ γ ο ρ ο ύ σ α μ ε . Γιατί φαίνεται π ω ς
η περιοχή που βρίσκεται προς νότο διαπνέεται σε μ ε γ ά λ ο
β α θ μ ό από τη ζ ω τ ι κ ό τ α τ η δύναμη του ήλιου και γι' αυτό
γεννάει πολλά και ποικίλα ό μ ο ρ φ α ζ ώ α 9 0 .
αιτίες,

άλλωστε,

στην

Αίγυπτο

γίνονται

Για τις
οι

ίδιες

κορκόδειλοι

και οι ι π π ο π ό τ α μ ο ι , ενώ στην Αιθιοπία και στην έρημο
της Λιβύης πλήθος ε λ ε φ ά ν τ ω ν , ε ρ π ε τ ώ ν κάθε είδους και
όλων τ ω ν άλλων θηρίων και φιδιών με ξ ε χ ω ρ ι σ τ ό μέγεθος
και α γ ρ ι ό τ η τ α , και το ίδιο γίνεται και στην Ινδία με τους
ελέφαντες π ο υ ξ ε χ ω ρ ί ζ ο υ ν για τον ό γ κ ο , το πλήθος κ α θ ώ ς
και τη δύναμη τους.

52. Σ' ετούτες, ό μ ω ς , τις χ ώ ρ ε ς δεν γεννιούνται μόνο
ζ ώ α που διαφέρουν στην όψη από την επίδραση της δύνα­
μης του ήλιου, αλλά αναφύονται και κάθε είδους πολύτιμοι
λίθοι με ξ ε χ ω ρ ι σ τ ά χ ρ ώ μ α τ α και διαφάνεια. Διότι η ορεία

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ ΔΕΥΤΕΡΑ

κρύσταλλος σ χ η μ α τ ί σ τ η κ ε α π ό κ α θ α ρ ό νερό που έ π η ξ ε όχι
από το κρύο αλλά α π ό τη δύναμη κάποιας θεϊκής φ ω τ ι ά ς
και γι' αυτό τον λόγο μένει π ά ν τ α αναλλοίωτη και παίρνει
διάφορες α π ο χ ρ ώ σ ε ι ς α ν ά λ ο γ α μ ε τις αναθυμιάσεις.
σμαράγδια

και

τα

λεγόμενα

βηρύλλια,

που

Τα

βρίσκονται

σ τ α μεταλλεία του χαλκού, παίρνουν το χ ρ ώ μ α τους επει­
δή διαποτίζονται κ α τ ά τη σ ύ σ τ α σ η τους με θειάφι, ενώ οι
χρυσόλιθοι 9 1

λένε

πως

παίρνουν

το

χρώμα

τους

επειδή

π α ρ ά γ ο ν τ α ι από αναθυμιάσεις καπνού που προκαλεί η η­
λιακή θ ε ρ μ ό τ η τ α . Έ τ σ ι και ο λεγόμενος ψευδόχρυσος κ α ­
τ α σ κ ε υ ά ζ ε τ α ι με το θνητό πυρ, τη φ ω τ ι ά , δηλαδή, π ο υ
ανάβουν οι ά ν θ ρ ω π ο ι , με την ε μ β ά π τ ι σ η τ ω ν κ ρ υ σ τ ά λ λ ω ν
σ' α υ τ ό . Ό σ ο για τις φυσικές ιδιότητες τ ω ν « α ν θ ρ ά κ ω ν » , η
δύναμη του φ ω τ ό ς που ε π έ δ ρ α σ ε κ α τ ά τ η σ ύ μ π η ξ η τ ο υ ς ,
λένε, συνιστά σε μεγαλύτερο ή μικρότερο β α θ μ ό και τις
διαφορές τους. Π α ρ ο μ ο ί ω ς , παίρνουν τ ο χ ρ ώ μ α τους και τ α
δ ι ά φ ο ρ α είδη πουλιών, που άλλα φαίνονται ο λ ο π ό ρ φ υ ρ α κι
άλλα π ο λ ύ χ ρ ω μ α " διότι άλλα έχουν το χ ρ ώ μ α της φ ω τ ι ά ς ,
άλλα το κίτρινο του κρόκου κι άλλα το πράσινο του σ μ α ­
ραγδιού, ενώ πολλά έχουν χ ρ ώ μ α χ ρ υ σ α φ ί , α ν ά λ ο γ α με το
π ώ ς πέφτει π ά ν ω τους τ ο φ ω ς , και γενικά π α ρ ο υ σ ι ά ζ ο υ ν
τ ό σ ο μεγάλη ποικιλία α π ο χ ρ ώ σ ε ω ν π ο υ είναι δύσκολο να
ερμηνευθεί" π ρ ά γ μ α π ο υ βλέπουμε να γίνεται και σ τ ο ο υ ­
ράνιο τ ό ξ ο λ ό γ ω του ηλιακού φ ω τ ό ς . Α υ τ ά α κ ρ ι β ώ ς τ α
φαινόμενα λαμβάνουν υ π ' όψη οι φυσιολόγοι και δ ι α τ υ π ώ ­
νουν τις θεωρίες ότι η ποικιλία χ ρ ω μ ά τ ω ν τ ω ν π α ρ α π ά ν ω
οφείλεται στη θ ε ρ μ ό τ η τ α που συνδέεται με τη δημιουργία
τους με τη συνέργια του ήλιου π ο υ είναι η πηγή τ ω ν ζ ω ή ς
όλων τ ω ν ειδών. Και γενικά οι διαφορές τ ω ν α π ο χ ρ ώ σ ε ω ν
τ ω ν λουλουδιών αλλά και η ποικιλία τ ο υ ίδιου του ε δ ά φ ο υ ς
αυτόν έχουν ως αίτιο και δημιουργό" τη δική του φυσική
ενέργεια μιμούμενες οι τέχνες τ ω ν θνητών χ ρ ω μ α τ ί ζ ο υ ν το
κάθε

αντικείμενο

ποικιλοτρόπως,

γενόμενες

μαθήτριες

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ ΔΕΥΤΕΡΑ

τρόπον τινά της φύσης. Γιατί τα μεν χ ρ ώ μ α τ α π α ρ ά γ ο ν τ α ι
α π ό το φ ω ς , αλλά και το ά ρ ω μ α τ ω ν φ ρ ο ύ τ ω ν , οι ιδιότητες
τ ω ν χ υ μ ώ ν τους κ α θ ώ ς και τ α μεγέθη τ ω ν ζ ώ ω ν και ο ι
διάφορες μορφές τους αλλά και οι ιδιότητες της γ η ς , όλα
γεννιούνται α π ό τη θ ε ρ μ ό τ η τ α τ ο υ ήλιου που μεταδίδει τη
θ α λ π ω ρ ή του στην εύφορη χ ώ ρ α και το γόνιμο νερό και
γίνεται έτσι η δημιουργός της φ ύ σ ε ω ς κάθε π ρ ά γ μ α τ ο ς .
Γι' αυτό ούτε το λευκό παριανό μ ά ρ μ α ρ ο ούτε άλλη π έ τ ρ α
θ α υ μ α σ τ ή μπορεί να συγκριθεί με τους πολύτιμους λίθους
της Α ρ α β ί α ς με τη λαμπρή λ ε υ κ ό τ η τ α , το μ ε γ ά λ ο ειδικό
β ά ρ ο ς και την απαράμιλλη λειότητα που ξεπερνάει κάθε
άλλον. Και αιτία τ ω ν ιδιοτήτων τ ο υ κάθε μέρους της χ ώ ­
ρας, ό π ω ς είπαμε, είναι η επίδραση του ήλιου, που με τη
θ ε ρ μ ό τ η τ α του σκλήρυνε, με την ξ η ρ ό τ η τ α συμπίεσε και με
το φ ω ς του την λάμπρυνε.

53. Έ τ σ ι και το γένος τ ω ν πουλιών, λ ό γ ω της μεγάλης
θ ε ρ μ ό τ η τ α ς π ο υ δέχτηκε, ελάφρυνε κι έγινε πετούμενο, και
α π ό την επενέργεια του ήλιου π ο ι κ ι λ ό χ ρ ω μ ο , κυρίως μ ά ­
λιστα στις περιοχές που κείνται κ α τ ά φ α τ σ α στον ήλιο. Η
Β α β υ λ ω ν ί α , για π α ρ ά δ ε ι γ μ α , τρέφει πλήθος α π ό π α γ ώ ν ι α
διανθισμένα με χίλια χ ρ ώ μ α τ α , ενώ οι εσχατιές της Σ υ ρ ί α ς
π α π α γ ά λ ο υ ς , π ο ρ φ υ ρ ί ω ν ε ς 9 2 και φ ρ α γ κ ό κ ο τ τ ε ς και άλλα
είδη ζ ώ ω ν μ ε ξ ε χ ω ρ ι σ τ ά χ ρ ώ μ α τ α και ποικίλους συνδυα­
σ μ ο ύ ς . Ο ίδιος λόγος ισχύει και για τις άλλες περιοχές της
γης που έχουν π α ρ ό μ ο ι ο κλίμα, ό π ω ς η Ινδία και η Ερυθρά
Θ ά λ α σ σ α , κ α θ ώ ς επίσης και η Αιθιοπία και μερικά μέρη
της Λ ι β ύ η ς [ Α φ ρ ι κ ή ς ] .
είναι ευφορότερη
ενώ

Η

ανατολική ό μ ω ς πλευρά π ο υ

β γ ά ζ ε ι πιο ευγενικά και μ ε γ ά λ α ζ ώ α ,

στην υπόλοιπη

κάθε ζ ώ ο

έχει χ α ρ α κ τ η ρ ι σ τ ι κ ά και

μορφή ανάλογη με την π ο ι ό τ η τ α τ ο υ ε δ ά φ ο υ ς . Το

ίδιο

συμβαίνει και με τα δέντρα, οι φοίνικες της Λ ι β ύ η ς β γ ά ­
ζουν στεγνούς και μικρούς κ α ρ π ο ύ ς , ενώ οι φοίνικες της

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ ΔΕΥΤΕΡΑ
Σ υ ρ ί α ς προς τ η ν Κ ο ί λ η Σ υ ρ ί α 9 3 ο ι λ ε γ ό μ ε ν ο ι « κ α ρ υ ω τ ο ί »
ξεχωρίζουν για τη γλυκύτητα, το

μ έ γ ε θ ο ς αλλά κ α ι τ ο

χ υ μ ώ δ ε ς τ ω ν κ α ρ π ώ ν τ ο υ ς . Α λ λ ά κ α ι πολύ μ ε γ α λ ύ τ ε ρ ο υ ς
α π ' αυτούς β λ έ π ε ι ς σ τ η ν Α ρ α β ί α κ α ι τ η Β α β υ λ ω ν ί α , τ ω ν
οποίων τ ο μ έ γ ε θ ο ς φ τ ά ν ε ι τους έ ξ ι δ α κ τ ύ λ ο υ ς , ενώ

στο

χ ρ ώ μ α άλλοι ε ί ν α ι κ ί τ ρ ι ν ο ι σαν κ υ δ ώ ν ι α , ά λ λ ο ι σ κ ο υ ρ ο κ ό κ κ ι ν ο ι κ α ι μ ε ρ ι κ ο ί έχουν τ ο χ ρ ώ μ α τ η ς πορφύρας, ώ σ τ ε μ '
αυτούς να χ α ί ρ ε τ α ι το μ ά τ ι κ α ι τ α υ τ ό χ ρ ο ν α να α π ο λ α μ β ά ­
ν ε ι η γ ε ύ σ η . Ο ι κ ο ρ μ ο ί τ ω ν φ ο ι ν ί κ ω ν υ ψ ώ ν ο ν τ α ι ψ η λ ά στον
αέρα κ α ι η ε π ι φ ά ν ε ι α τ ο υ ς ε ί ν α ι λ ε ι α μ έ χ ρ ι τ η ν κ ο ρ υ φ ή .
Μ ο λ ο ν ό τ ι όλοι έχουν φύλλα σ τ η ν κ ο ρ υ φ ή , διαφέρουν μ ε τ α ­
ξύ τους ως προς τη δ ι ά τ α ξ η του φ υ λ λ ώ μ α τ ο ς " σε άλλους οι
κ λ ά δ ο ι α π λ ώ ν ο ν τ α ι σ ε π λ ή ρ η κ ύ κ λ ο κ α ι σ τ η μ έ σ η , σαν ν α
έ χ ε ι σ κ ά σ ε ι ο φ λ ο ι ό ς , π ρ ο β ά λ ε ι ο κ α ρ π ό ς σαν τ σ α μ π ί , σε
άλλους τ ο φ ύ λ λ ω μ α σ τ η ν κ ο ρ υ φ ή γ έ ρ ν ε ι προς τ η μ ι α μ ε ρ ι ά
σ ε σ χ ή μ α λ ύ χ ν ο υ 9 4 που τ ρ ε μ ο σ β ύ ν ε ι , ενώ σ ε μ ε ρ ι κ ο ύ ς ο ι
κ λ ά δ ο ι γέρνουν κ α ι προς τ ι ς δυο μ ε ρ ι έ ς κ α ι μ ' α υ τ ή τ η
δ ι π λ ή δ ι ά τ α ξ η τ ο φ ύ λ λ ω μ α μ ο ι ά ζ ε ι μ ε σ τ ε φ ά ν ι γ υ ρ ω από
τον κ ο ρ μ ό , π α ρ ο υ σ ι ά ζ ο ν τ α ς έ τ σ ι γ ρ α φ ι κ ό θ έ α μ α .

54.

Ολόκληρη η

πλευρά της

Α ρ α β ί α ς π ρ ο ς τον νότο

ο ν ο μ ά ζ ε τ α ι Ε υ δ α ί μ ω ν Α ρ α β ί α , ενώ τ α ενδότερα τ α κ α τ έ ­
χουν π λ ή θ ο ς νομάδων Α ρ ά β ω ν που π ρ ο τ ί μ η σ α ν να ζουν σε
σ κ η ν έ ς . Α υ τ ο ί βόσκουν μ ε γ ά λ α κ ο π ά δ ι α ζ ώ ω ν κ α ι φ τ ι ά ­
χνουν τους κ α τ α υ λ ι σ μ ο ύ ς τους σε α π έ ρ α ν τ ε ς π ε δ ι ά δ ε ς . Η
π ε ρ ι ο χ ή ανάμεσα σ ' α υ τ ή κ α ι σ τ η ν Ε υ δ α ί μ ο ν α Α ρ α β ί α ε ί ν α ι
έ ρ η μ η κ α ι ά ν υ δ ρ η , ό π ω ς ε ι π ώ θ η κ ε κ α ι πιο π ρ ι ν 9 5 . Ε ν ώ τ α
μ έ ρ η τ η ς Α ρ α β ί α ς που β ρ ί σ κ ο ν τ α ι προς τ η δ ύ σ η δ ι α σ χ ί ­
ζ ο ν τ α ι από α μ μ ώ δ ε ι ς π ε δ ι ά δ ε ς έ κ τ α σ η ς α π έ ρ α ν τ η ς , σ τ ι ς
ο π ο ί ε ς όσοι τ α ξ ι δ ε ύ ο υ ν π ρ ο σ α ν α τ ο λ λ ί ζ ο ν τ α ι , ό π ω ς οι ναυ­
τικοί στη

θάλασσα,

μ ε τον α σ τ ε ρ ι σ μ ό

των

άρκτων.

Το

υπόλοιπο μ έ ρ ο ς τ η ς Α ρ α β ί α ς , προς τ η μ ε ρ ι ά τ η ς Σ υ ρ ί α ς
είναι γ ε μ ά τ ο γεωργούς και κάθε λογής εμπόρους, οι οποίοι

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ ΔΕΥΤΕΡΑ

με την ε π ο χ ι κ ή ανταλλαγή των εμπορευμάτων ανάμεσα
σ τ ι ς δυο χ ώ ρ ε ς ε ξ α σ φ α λ ί ζ ο υ ν εν αφθονία τα χ ρ ή σ ι μ α ε ί δ η
που σπανίζουν σ τ η μ ι α ή σ τ η ν ά λ λ η χ ώ ρ α . Η Α ρ α β ί α που
κ ε ί τ α ι προς τον ωκεανό β ρ ί σ κ ε τ α ι πάνω από τ η ν Ε υ δ α ί μ ο ν α κ α ι , κ α θ ώ ς δ ι α σ χ ί ζ ε τ α ι από π ο λ λ ο ύ ς κ α ι μ ε γ ά λ ο υ ς π ο ­
τ α μ ο ύ ς , κ ά ν ε ι π ο λ λ ο ύ ς τ ό π ο υ ς να λ ι μ ν ά ζ ο υ ν κ α ι να σ χ η μ α ­
τ ί ζ ο υ ν α π έ ρ α ν τ α έ λ η . Μ ε τ α νερά που φέρνουν τ α π ο τ ά μ ι α
κ α ι μ ε τ ' άλλα που σ υ γ κ ε ν τ ρ ώ ν ο ν τ α ι από τ ι ς β ρ ο χ έ ς τ ο υ
κ α λ ο κ α ι ρ ι ο ύ , , αρδεύουν μ ε γ ά λ ε ς ε κ τ ά σ ε ι ς κ α ι παίρνουν δ ι ­
π λ ή σοδειά. Τούτος ο τόπος τ ρ έ φ ε ι και αγέλες ελεφάντων
κ α ι άλλα τ ε ρ ά σ τ ι α χ ε ρ σ α ί α θ η ρ ί α κ α ι ζώα

δίμορφα

με

ιδιότυπες όψεις, καθώς επίσης και πλήθος οικιακών ζώων
όλων τ ω ν ε ι δ ώ ν , μ α κ υ ρ ί ω ς βόδια κ α ι π ρ ό β α τ α μ ε π λ α τ ι έ ς
κ α ι π α χ ι έ ς ο υ ρ έ ς . Τ ρ έ φ ε ι ε π ί σ η ς κ α ι πάρα π ο λ λ ά κ α ι δ ι α ­
φορετικά μ ε τ α ξ ύ τους είδη κ α μ ή λ ω ν , άτριχες και δασύτριχ ε ς κ α ι μ ε δ ι π λ ό κ ύ ρ τ ω μ α σ τ η ρ ά χ η , που γ ι ' αυτό ονομά­
ζονται « δ ί τ υ λ ο ι » 9 6 , από τ ι ς ο π ο ί ε ς ά λ λ ε ς δίνουν γ ά λ α κ α ι
κ ρ έ α ς φ α γ ώ σ ι μ ο , ε ξ α σ φ α λ ί ζ ο ν τ α ς στους κ α τ ο ί κ ο υ ς άφθονη
τ ρ ο φ ή , κ ι ά λ λ ε ς , που έχουν μ ά θ ε ι ν α μ ε τ α φ έ ρ ο υ ν φ ο ρ τ ί ο
στη

ράχη

τους,

μπορούν

να

κουβαλήσουν

και

δέκα

μ έ δ ι μ ν ο υ ς 9 7 σ ι τ ά ρ ι ή να β α σ τ ά ξ ο υ ν κ α ι π έ ν τ ε α ν θ ρ ώ π ο υ ς
ξ α π λ ω μ έ ν ο υ ς σ ε κ λ ί ν η , ενώ ά λ λ ε ς , που είναι· λ ε π τ ο κ α μ ω μ έ ν ε ς κι έχουν κοντά π ό δ ι α , ε ί ν α ι οι δ ρ ο μ ά δ ε ς που διανύουν
μ ε γ ά λ ε ς α π ο σ τ ά σ ε ι ς κ α ι χ ρ η σ ι μ ε ύ ο υ ν κ υ ρ ί ω ς γ ι α τ ι ς οδοιπ ο ρ ί ε ς μ έ σ α από άνυδρες κ α ι έ ρ η μ ε ς ε κ τ ά σ ε ι ς . Τ α ίδια ζ ώ α
ο δ η γ ο ύ ν τ α ι κ α ι σ τ ι ς μ ά χ ε ς κ α ι έχουν σ τ η ρ ά χ η τ ο υ ς δύο
τ ο ξ ό τ ε ς που κ ά θ ο ν τ α ι π λ ά τ η μ ε π λ ά τ η " α π ' αυτούς ο ένας
α ν τ ι μ ε τ ω π ί ζ ε ι τ ο υ ς ε χ θ ρ ο ύ ς που ε π ι τ ί θ ε ν τ α ι από μ π ρ ο σ τ ά ,
ενώ ο άλλος α π ο κ ρ ο ύ ε ι ε κ ε ί ν ο υ ς που τ ο υ ς κ α τ α δ ι ώ κ ο υ ν από
π ί σ ω . Γ ι α την Α ρ α β ί α , λοιπόν, και τα προϊόντα τ η ς , μ ο ­
λονότι π α ρ α μ ι λ ή σ α μ ε , α ν α φ έ ρ α μ ε π ο λ λ ά κ α ι ε υ χ ά ρ ι σ τ α γ ι α
τους φ ι λ ο μ α θ ε ί ς .

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ ΔΕΥΤΕΡΑ

55. Γ ι α τ ο νησί που α ν α κ α λ ύ φ θ η κ ε στον ω κ ε α ν ό π ρ ο ς
τον νότο κ α ι γ ι α τους μ ύ θ ο υ ς που λ έ γ ο ν τ α ι γ ι ' αυτό θ α
α π ο π ε ι ρ α θ ο ύ μ ε τ ώ ρ α να μ ι λ ή σ ο υ μ ε εν σ υ ν τ ο μ ί α , ε κ θ έ τ ο ­
ντας από τ η ν α ρ χ ή μ ε α κ ρ ί β ε ι α τ ι ς α ι τ ί ε ς που ο δ ή γ η σ α ν
σ τ η ν α ν α κ ά λ υ ψ η τ ο υ . Ή τ α ν κ ά π ο ι ο ς Ι ά μ β ο υ λ ο ς 9 8 , που από
π α ι δ ί ε ί χ ε α φ ο σ ι ω θ ε ί σ τ η μ ό ρ φ ω σ η αλλά μ ε τ ά τον θάνατο
του π α τ έ ρ α τ ο υ , που ήταν έ μ π ο ρ ο ς , ε π ι δ ό θ η κ ε κι ο ίδιος
στο ε μ π ό ρ ι ο . Ε ν ώ α ν έ β α ι ν ε , λοιπόν, προς τ η ν α ρ ω μ α τ ο φ ό ρ ο π ε ρ ι ο χ ή τ η ς Α ρ α β ί α ς 9 9 , έ π ε σ ε μ α ζ ί μ ε τους συντρόφους
του στα χ έ ρ ι α λ η σ τ ώ ν . Σ τ η ν α ρ χ ή , αυτός μ α ζ ί μ ' έναν άλλο
που α ι χ μ α λ ω τ ί σ τ η κ ε
στη

συνέχεια

μαζί του,

έπεσαν

ξανά

σε

ορίστηκαν
χέρια

βοσκοί,

Αιθιόπων

αλλά

ληστών

που τους π ή γ α ν στα π α ρ ά λ ι α τ η ς Α ι θ ι ο π ί α ς . Σ κ ο π ό ς τ η ς
α ρ π α γ ή ς ή τ α ν να τους χ ρ η σ ι μ ο π ο ι ή σ ο υ ν γ ι α τον κ α θ α ρ μ ό
τ η ς χ ώ ρ α ς , ε π ε ι δ ή ήταν α λ λ ο ε θ ν ε ί ς . Δ ι ό τ ι ή τ α ν έ θ ι μ ο τ ω ν
ε κ ε ί κ α τ ο ί κ ω ν τ η ς Α ι θ ι ο π ί α ς , που τ ο υ ς ε ί χ ε π α ρ α δ ο θ ε ί από
τα

αρχαία

χρόνια

και

το

είχαν

επικυρώσει

οι

θεοί

με

χ ρ η σ μ ο ύ ς , από ε ί κ ο σ ι γ ε ν ι έ ς , από ε ξ α κ ό σ ι α , δ η λ α δ ή , χ ρ ό vta, αν η γ ε ν ι ά λ ο γ α ρ ι α σ τ ε ί τ ρ ι ά ν τ α . Κ α θ ώ ς θα γ ι ν ό τ α ν ο
κ α θ α ρ μ ό ς μ έ σ ω τ ω ν δύο α ν τ ρ ώ ν , ε ί χ ε κ α τ α σ κ ε υ α σ τ ε ί γ ι '
αυτούς π λ ο ι ά ρ ι ο α ν τ ί σ τ ο ι χ ο στο μ έ γ ε θ ο ς κ α ι σ τ ε ρ ε ό ώ σ τ ε
να α ν τ έ χ ε ι σ τ ι ς τ ρ ι κ υ μ ί ε ς τ η ς θάλασσας κ α ι να μ π ο ρ ε ί να
κυβερνιέται

εύκολα

από

δυο

μόνο

ανθρώπους.

Έβαλαν

μ έ σ α τ ρ ο φ ή ί κ α ν ή να σ υ ν τ η ρ ή σ ε ι δυο ανθρώπους ε π ί έ ξ ι
μ ή ν ε ς κ ι αφού ε π ι β ί β α σ α ν τους δυο ά ν τ ρ ε ς , τους π ρ ό σ τ α ξ α ν
ν ' ανοιχτούν στο π έ λ α γ ο ς , σ ύ μ φ ω ν α μ ε τον χ ρ η σ μ ό . Τ ο υ ς
δ ι έ τ α ξ α ν , ε π ί σ η ς , να πλεύουν προς τον νότο, δ ι ό τ ι θα έ φ τ α ­
ναν σ' ένα ε υ τ υ χ ι σ μ έ ν ο ν η σ ί με πράους α ν θ ρ ώ π ο υ ς , όπου θα
ζούσαν μ α κ ά ρ ι α . Με τον ίδιο τ ρ ό π ο , κ α ι ο δ ι κ ό ς τους λαός,
έ λ ε γ α ν , ε π ρ ό κ ε ι τ ο να α π ο λ α ύ σ ε ι ε ξ α κ ό σ ι α χρόνια ε ι ρ η ν ι κ ή ς
κ α ι ε υ τ υ χ ι σ μ έ ν η ς ζ ω ή ς , αν οι α π ε σ τ α λ μ έ ν ο ι έφταναν σ ώ ο ι
στο ν η σ ί . Α ν ό μ ω ς φ ο β η θ ο ύ ν τ η ν α π ε ρ α ν τ ο σ ύ ν η τ ο υ π ε λ ά ­
γους

και

γυρίσουν

πίσω,

θα

υποστούν

τις

μεγαλύτερες

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ ΔΕΥΤΕΡΑ
τ ι μ ω ρ ί ε ς ως ασεβείς και υπαίτιοι κακών ολόκληρου του
λ α ο ύ . Λ έ ν ε , λ ο ι π ό ν , π ω ς ο ι Α ι θ ί ο π ε ς έκαναν μ ε γ ά λ ο π α ν η ­
γ ύ ρ ι σ τ η ν π α ρ α λ ί α κ ι αφού πρόσφεραν μ ε γ α λ ο π ρ ε π ε ί ς θ υ ­
σίες,

στεφάνωσαν

καθαρμό

του

τους

εξερευνητές

λαού κ α ι τους

που

θα

εξαπέστειλαν.

έκαναν
Αυτοί,

τον
αφού

δ ι έ π λ ε υ σ α ν π έ λ α γ ο ς μ ε γ ά λ ο κ α ι θαλασσοδάρθηκαν ε π ί τ έ σ ­
σ ε ρ ι ς μ ή ν ε ς , π ρ ο σ έ γ γ ι σ α ν στο ν η σ ί γ ι α τ ο οποίο τους ε ί χ α ν
μ ι λ ή σ ε ι , του οποίου τ ο σ χ ή μ α ή τ α ν σ τ ρ ο γ γ υ λ ό κ α ι η π ε ρ ί ­
μετρος έφτανε τα πέντε χιλιάδες στάδια.

56. Κ α θ ώ ς π λ η σ ί α ζ α ν τ ο ν η σ ί , μ ε ρ ι κ ο ί από τους ν τ ό ­
π ι ο υ ς β γ ή κ α ν να τους π ρ ο ϋ π α ν τ ή σ ο υ ν . κ α ι να ο δ η γ ή σ ο υ ν το
σκάφος σ τ η σ τ ε ρ ι ά , ενώ ο ι υ π ό λ ο ι π ο ι μ α ζ ε ύ τ η κ α ν κ α τ ά ­
πληκτοι

από

την

άφιξη

των

ξένων,

τους

φέρθηκαν

με

ε π ι ε ί κ ι α κ α ι μ ο ι ρ ά σ τ η κ α ν μ α ζ ί τους τ α α ν α γ κ α ί α που πα­
ρ ή γ α γ ε ο τ ό π ο ς τ ο υ ς . Οι κ ά τ ο ι κ ο ι δε του ν η σ ι ο ύ διαφέρουν
κ α τ α π ο λ ύ τόσο στα χ α ρ α κ τ η ρ ι σ τ ι κ ά του σ ώ μ α τ ο ς όσο κ α ι
στους τ ρ ό π ο υ ς από τους ανθρώπους στα δ ι κ ά μ α ς μ έ ρ η .
Έχουν

όλοι

παραπλήσια

σωματική

διάπλαση,

ενώ

στο

ύψος ξεπερνούν τους τ έ σ σ ε ρ ι ς π ή χ ε ι ς κ α ι τ α κ ό κ α λ α τ ο υ
κ ο ρ μ ι ο ύ τους έχουν τ η ν ι κ α ν ό τ η τ α να λ υ γ ί ζ ο υ ν κ ά μ π ο σ ο
κ α ι π ά λ ι ν α ισιώνουν, ό π ω ς τ α ν ε υ ρ ώ δ η μ έ ρ η . Τ ο σ ώ μ α
τους ε ί ν α ι υ π ε ρ β ο λ ι κ ά μ ε ν απαλό αλλά π ο λ ύ π ι ο α κ μ α ί α
α π ' ό,τι σ ε μ α ς , γ ι α τ ί α ν αδράξουν κ ά τ ι στα χ έ ρ ι α τ ο υ ς ,
κανείς

δεν

δαχτύλων

μπορεί να
τους.

το

Τρίχες

α π ο σ π ά σ ε ι από
δεν

έχουν

τη

πουθενά

λαβή
στο

των
σώμα

τ ο υ ς , ε κ τ ό ς από τ ο κ ε φ ά λ ι , τ α φρύδια κ α ι τ α β λ έ φ α ρ α ,
κ α θ ώ ς κ α ι τ ο π η γ ο ύ ν ι , τ α υ π ό λ ο ι π α μ έ ρ η του σ ώ μ α τ ο ς
ε ί ν α ι τόσο λ ε ί α που δεν δ ι α κ ρ ί ν ε τ α ι το π α ρ α μ ι κ ρ ό χ ν ο ύ δ ι .
Έ χ ο υ ν επίσης ε ξ α ι ρ ε τ ι κ ή ομορφιά και κ α λ λ ί γ ρ α μ μ α σώ­
μ α τ α . Ο α κ ο υ σ τ ι κ ό ς τους πόρος ε ί ν α ι π ο λ ύ π ι ο α ν ο ι χ τ ό ς
α π ' ό,τι σ ε μ α ς κ ι έχουν α ν α π τ υ χ θ ε ί σ ' αυτούς ε κ β λ α σ τ ή σ ε ι ς σαν ε π ι γ λ ω τ τ ί δ ε ς . Έ χ ο υ ν ε π ί σ η ς κ ι ένα ι δ ί ω μ α σ τ η

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ ΔΕΥΤΕΡΑ

γ λ ώ σ σ α τ ο υ ς , που ε ί ν α ι έ ρ γ ο τ η ς φύσης ε κ γ ε ν ε τ ή ς αλλά
ταυτόχρονα κ α ι α π ο τ έ λ ε σ μ α ε π ι ν ο η τ ι κ ή ς ά σ κ η σ η ς , γ ι α τ ί η
γλώσσα

τους

συνεχίζουν τ η

είναι

διπλή

διαίρεση

ως

ένα

και πιο

σημείο,

μέσα,

αλλά

εκείνοι

ώστε να γίνεται

δ ι π λ ή μ έ χ ρ ι τ η ρίζα. Γ ι ' αυτό κ α ι αποδίδουν π ο λ ύ μ ε γ ά λ η
π ο ι κ ι λ ί α φ θ ό γ γ ω ν κ α ι μ ι μ ο ύ ν τ α ι ό χ ι μόνο κ ά θ ε α ν θ ρ ώ π ι ν η
λαλιά αλλά κ α ι τ η ν π ο λ υ φ ω ν ί α τ ω ν π ο υ λ ι ώ ν κ α ι γ ε ν ι κ ά
βγάζουν πάσης φύσεως ήχους. Το πιο κ α τ α π λ η κ τ ι κ ό απ'
όλα ε ί ν α ι ό τ ι μπορούν να συνομιλούν τ α υ τ ό χ ρ ο ν α με δύο
που έ τ υ χ ε να συναντήσουν, να απαντούν σε ε ρ ω τ ή σ ε ι ς κ α ι
ν α σ υ ζ η τ ο ύ ν άνετα ανάλογα μ ε τ η ν π ε ρ ί σ τ α σ η , γ ι α τ ί μ ε τ η
μ ι α π τ υ χ ή τ η ς γ λ ώ σ σ α ς σ υ ζ η τ ο ύ ν μ ε τον ένα, ενώ μ ε τ η ν
ά λ λ η μ ε τον ίδιο τ ρ ό π ο συνομιλούν μ ε τον ά λ λ ο . Τ ο κ λ ί μ α
τους ε ί ν α ι ε ξ α ι ρ ε τ ι κ ά ε ύ κ ρ α τ ο , ο>ς να κ α τ ο ι κ ο ύ ν στον ι σ η ­
μ ε ρ ι ν ό , κ α ι δεν τους ενοχλούν μ ή τ ε κ α ύ σ ω ν ε ς μ ή τ ε κ ρ ύ α .
Κ α ι τ α φρούτα σ τ η χ ώ ρ α τους ω ρ ι μ ά ζ ο υ ν όλο τον χρόνο,
·.

I

I

'100

οπως λ ε ε ι κ α ι ο π ο ι η τ ή ς
Το

,

φρέσκο α χ λ ά δ ι δ ι α δ έ χ ε τ α ι τ ο μ α ρ α μ έ ν ο , τ ο

μήλο

αντικαθιστά το μήλο
το σ τ α φ ύ λ ι άλλο σ τ α φ ύ λ ι κ α ι το σύκο άλλο σ ύ κ ο .
Σ'

αυτούς η

μ έ ρ α ε ί ν α ι πάντα

ίση

με τη νύχτα και το

μ ε σ η μ έ ρ ι κανένα α ν τ ι κ ε ί μ ε ν ο δεν ρ ί χ ν ε ι σ κ ι ά , γ ι α τ ί ο ή λ ι ο ς
β ρ ί σ κ ε τ α ι κ α τ α κ ό ρ υ φ α από π ά ν ω .
57. Ζ ο ύ ν ε κ α τ ά γ έ ν η κ α ι κ α τ ά ο μ ά δ ε ς κ α ι κ ά θ ε τ έ τ ο ι α
ομάδα σ υ γ γ ε ν ώ ν δεν α ρ ι θ μ ε ί πάνω από τ ε τ ρ α κ ό σ ι ο υ ς . Ό λ ο ι
αυτοί δ ι α β ι ο ύ ν σ ε λ ι β ά δ ι α , όπου η γ η τους π α ρ έ χ ε ι άφθονη
τ ρ ο φ ή γ ι α να ζήσουν. Η ευφορία του νησιού κ α ι η ε υ κ ρ α σ ί α
του κ λ ί μ α τ ο ς κάνουν να π α ρ ά γ ο ν τ α ι τ ρ ο φ έ ς α υ τ ο φ υ ε ί ς σε
π ο σ ό τ η τ ε ς π ο λ ύ μ ε γ α λ ύ τ ε ρ ε ς α π ' όσες α π α ι τ ο ύ ν τ α ι γ ι α τ ι ς
α ν ά γ κ ε ς τ ω ν κ α τ ο ί κ ω ν . Φ ύ ο ν τ α ι , γ ι α π α ρ ά δ ε ι γ μ α , άφθονα

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ ΔΕΥΤΕΡΑ

κ α λ ά μ ι α που παράγουν κ α ρ π ό π ο λ ύ , π α ρ ό μ ο ι ο μ ε τ ο λ ε υ κ ό
ρ ό β ι 1 0 1 . Τ ο ύ τ ο τον κ α ρ π ό , αφού τον συλλέξουν, τον μ ο υ ­
σκεύουν σε ζ ε σ τ ό νερό, μ έ χ ρ ι να φ ο υ σ κ ώ σ ε ι κ α ι να φ τ ά σ ε ι
σ ε μ έ γ ε θ ο ς αυγού π ε ρ ι σ τ ε ρ ι ο ύ , έ π ε ι τ α τον σπάζουν κ α ι τον
τ ρ ί β ο υ ν μ ε τ έ χ ν η κ α ι πλάθουν μ ε τ α χ έ ρ ι α ά ρ τ ο υ ς , τ ο υ ς
οποίους ψήνουν κ α ι τ ρ ώ ν ε , που ε ί ν α ι ν ο σ τ ι μ ό τ α τ ο ι . Υ π ά ρ ­
χουν, ε π ί σ η ς , κ α ι άφθονες π η γ έ ς υ δ ά τ ω ν , που άλλα ε ί ν α ι
θερμά

και κατάλληλα για

λουτρά που

ξεκουράζουν

και

άλλα ψ υ χ ρ ά μ ε ξ ε χ ω ρ ι σ ή γ λ υ κ ύ τ η τ α που έχουν τ η δ ύ ν α μ η
ν α συντελούν σ τ η ν υ γ ε ί α τ ω ν α ν θ ρ ώ π ω ν . Ο ι κ ά τ ο ι κ ο ι δ ε ί ­
χνουν ε π ι μ έ λ ε ι α γ ι α κ ά θ ε κλάδο γ ν ώ σ η ς αλλά κ υ ρ ί ω ς γ ι α
την

αστρολογία-

τα γράμματα

που

χρησιμοποιούν

είναι

ε ί κ ο σ ι ο κ τ ώ τον α ρ ι θ μ ό ω ς π ρ ο ς . τ η ν αξία τ ω ν φ θ ό γ γ ω ν ,
αλλά οι χ α ρ α κ τ ή ρ ε ς τ ο υ ς ε ί ν α ι μόνο ε π τ ά , όπου ο κ α θ έ ν α ς
τους

μετασχηματίζεται

πους.

με

τέσσερις

διαφορετικούς

τρό­

Ό τ α ν γράφουν, δεν π α ρ α θ έ τ ο υ ν τ α γ ρ ά μ μ α τ α σ τ η

σ ε ι ρ ά , ό π ω ς ε μ ε ί ς , αλλά κ ά θ ε τ α , από πάνω προς τ α κά­
τ ω . Ο ι ά ν θ ρ ω π ο ι ε κ ε ί ε ί ν α ι ε ξ α ι ρ ε τ ι κ ά μ α κ ρ ό β ι ο ι , φτάνουν
να ζουν κ α ι ε κ α τ ό ν π ε ν ή ν τ α χρόνια, χ ω ρ ί ς να α ρ ρ ω σ τ α ί ν ο υ ν
ως ε π ί το π λ ε ί σ τ ο ν .

Αν κ ά π ο ι ο ς α π ο κ τ ή σ ε ι α ν α π η ρ ί α ή

γενικά

ελάττωμα

έχει

κάποιο

στο

σώμα,

τον

αναγκά­

ζουν, σ ύ μ φ ω ν α μ ε α υ σ τ η ρ ό τ α τ ο ν ό μ ο , ν α τ ε ρ μ α τ ί σ ε ι μόνος
του τ η ζ ω ή τ ο υ . Τ π ά ρ χ ε ι ε π ί σ η ς τ ο έ θ ι μ ο σ ' αυτούς ν α ζουν
μ έ χ ρ ι έναν ο ρ ι σ μ έ ν ο α ρ ι θ μ ό ε τ ώ ν κ α ι άμα τον σ υ μ π λ η ρ ώ ­
σουν, να φεύγουν ε κ ο υ σ ί ω ς α π ' τον κ ό σ μ ο μ' έναν π α ρ ά ξ ε ν ο
τ ρ ό π ο ' σ τ η χ ώ ρ α τους φ υ τ ρ ώ ν ε ι ένα β ο τ ά ν ι ι δ ό τ υ π ο , που
όταν κ ο ι μ η θ ε ί κ ά π ο ι ο ς πάνω τ ο υ , α ν ε π α ί σ θ η τ α κ α ι σ ι γ ά
σιγά π έ φ τ ε ι σ ε ύπνο κ α ι π ε θ α ί ν ε ι .

58. Τ ι ς γ υ ν α ί κ ε ς δεν τ ι ς π α ν τ ρ ε ύ ο ν τ α ι αλλά τ ι ς έχουν
κοινές κ α ι τ α π α ι δ ι ά που γ ε ν ν ι ο ύ ν τ α ι τ α μ ε γ α λ ώ ν ο υ ν από
κοινού κ α ι τα αγαπούν εξ ίσου όλα. Ό τ α ν ε ί ν α ι ν ή π ι α , οι
γ υ ν α ί κ ε ς που τα θ η λ ά ζ ο υ ν τα συναλλάζουν συχνά, γ ι α να

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ ΔΕΥΤΕΡΑ

μ η ν μπορούν οι μ η τ έ ρ ε ς να γ ν ω ρ ί ζ ο υ ν τα δικά τ ο υ ς . Κ α τ ά
σ υ ν έ π ε ι α , μ ι α ς κ α ι δεν δ η μ ι ο υ ρ γ ο ύ ν τ α ι μ ε τ α ξ ύ τ ο υ ς α ν τ ι ­
θ έ σ ε ι ς , ζούν χ ω ρ ί ς κ ο ι ν ω ν ι κ έ ς α ν α σ τ α τ ώ σ ε ι ς έ χ ο ν τ α ς τ η ν
ομόνοια ύ ψ ι σ τ η α ρ ε τ ή . Σ ' αυτούς υπάρχουν κ α ι ζ ώ α , π ο υ
ε ί ν α ι μ ι κ ρ ά μ ε ν στο μ έ γ ε θ ο ς αλλά παράδοξα σ τ η φύση τ ω ν
σωμάτων και σ τ η δύναμη του αίματος- διότι το σχήμα τους
ε ί ν α ι σ τ ρ ο γ γ υ λ ό κ α ι μοιάζουν πάρα π ο λ ύ μ ε τ ι ς χ ε λ ώ ν ε ς ,
ενώ η ε π ι φ ά ν ε ι α τ ο υ ς σ η μ α δ ε ύ ε τ α ι χ ι α σ τ ί με δυο κ ί τ ρ ι ν ε ς
γ ρ α μ μ έ ς που σ τ ι ς ά κ ρ ε ς τ η ς κ α θ ε μ ι ά ς υ π ά ρ χ ε ι μ ά τ ι κ α ι
στόμα'

έτσι,

βλέπουν

με

τέσσερα

μάτια

και

τρώνε

με

ι σ ά ρ ι θ μ α σ τ ό μ α τ α που σ υ γ κ ε ν τ ρ ώ ν ο υ ν τ ι ς τ ρ ο φ έ ς σ ε έναν
φ ά ρ υ γ γ α μ έ σ α από τον οποίο κ α τ α π ί ν ο ν τ α ι κ α ι συρρέουν
όλες σ ε ένα σ τ ο μ ά χ ι " π α ρ ο μ ο ί ω ς κ α ι τ α σ π λ ά χ ν α κ α ι τ α
υ π ό λ ο ι π α ε σ ω τ ε ρ ι κ ά όργανα ε ί ν α ι μονά. Κ ά τ ω κ α ι ολόγυρα
από τ η ν π ε ρ ι φ έ ρ ε ι α έχουν πόδια π ο λ λ ά , μ ε τ α οποία μ π ο ­
ρούν να π ο ρ ε ύ ο ν τ α ι προς όποια κ α τ ε ύ θ υ ν σ η θέλουν. Ό σ ο
γ ι α τ ο α ί μ α τ ο ύ τ ο υ του ζ ώ ο υ έ χ ε ι δ ύ ν α μ η θ α υ μ α σ τ ή , γ ι α τ ί
κολλάει

αμέσως κάθε

ζωντανό

μ έ λ ο ς του

σώματος

που

α π ο κ ό π η κ ε " α κ ό μ α κ α ι χ έ ρ ι να α π ο κ ο π ε ί ή ό , τ ι άλλο πα­
ρ ό μ ο ι ο , με το α ί μ α αυτό κ ο λ λ ά ε ι π ά λ ι , α ρ κ ε ί η τ ο μ ή να
ε ί ν α ι π ρ ό σ φ α τ η , τ ο ίδιο ι σ χ ύ ε ι κ α ι γ ι α τ α υ π ό λ ο ι π α μ έ ρ η
του

σώμαχος

που

δεν

συνδέονται

με

ζωτικά

μέρη

του

ο ρ γ α ν ι σ μ ο ύ που κ ρ α τ ο ύ ν τ ο ά τ ο μ ο σ τ η ζ ω ή . Κ ά θ ε ο μ ά δ α
κ α τ ο ί κ ω ν ε κ τ ρ έ φ ε ι ένα π τ η ν ό μ ε γ ά λ ο υ μ ε γ έ θ ο υ ς κ α ι ι δ ι α ί ­
τ ε ρ η ς φ ύ σ η ς , μ έ σ ω του οποίου δ ο κ ι μ ά ζ ο υ ν τ α ν ή π ι α γ ι α ν α
διαπιστώσουν
βρέφη

πάνω

τις
στα

ψυχικές
πουλιά

τους
και

διαθέσεις"

καθώς

αυτά

παίρνουν
πετάνε,

τα
όσα

αντέχουν τ η ν εναέρια π τ ή σ η τα μ ε γ α λ ώ ν ο υ ν , ενώ όσα ζα­
λ ι σ τ ο ύ ν κ α ι τ ρ ο μ ά ξ ο υ ν τ α ρίχνουν κ ά τ ω , γ ι α τ ί ο ύ τ ε π ο λ ύ
καιρό π ρ ό κ ε ι τ α ι να ζήσουν ο ύ τ ε δ ι α θ έ τ ο υ ν ά λ λ ε ς α ξ ι ό λ ο γ ε ς
ψυχικές ι δ ι ό τ η τ ε ς . Σε κάθε ομάδα, πάντα, έ χ ε ι ο π ρ ε σ β ύ ­
τ ε ρ ο ς τ η ν α ρ χ η γ ί α , σαν να ήταν β α σ ι λ ι ά ς , κ α ι σ' αυτόν
υπακούουν όλοι. Ό τ α ν ο π ρ ώ τ ο ς σ υ μ π λ η ρ ώ σ ε ι τα ε κ α τ ό ν

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ ΔΕΥΤΕΡΑ

π ε ν ή ν τ α χρόνια κ α ι σ ύ μ φ ω ν α μ ε τον νόμο τ ε ρ μ α τ ί σ ε ι τ η
ζ ω ή τ ο υ , τον δ ι α δ έ χ ε τ α ι σ τ η ν α ρ χ η γ ί α ο μ ε γ α λ ύ τ ε ρ ο ς μ ε τ ά
απ'

αυτόν.

Η

θάλασσα

γύρω

από

το

νησί έ χ ε ι

ισχυρά

ρεύματα και προκαλεί μ ε γ ά λ η ά μ π ω τ η και π λ η μ μ υ ρ ί δ α ,
ενώ η γ ε ύ σ η τ η ς ε ί ν α ι γ λ υ κ ι ά . Α π ό τ ' α σ τ έ ρ ι α του δ ι κ ο ύ
μας ουρανού οι ά ρ κ τ ο ι κ α ι πολλά άλλα δεν φ α ί ν ο ν τ α ι π ο τ έ .
Τ ο ύ τ α τ α νησιά ε ί ν α ι ε π τ ά , π α ρ α π λ ή σ ι α σ ε μ έ γ ε θ ο ς κ α ι σ ε
ίσες α π ο σ τ ά σ ε ι ς το ένα από το ά λ λ ο , κ α ι όλα έχουν τα ίδια
έ θ ι μ α κ α ι τους ίδιους ν ό μ ο υ ς .

59.

Ό λ ο ι όσοι κ α τ ο ι κ ο ύ ν σ' αυτά, μ ο λ ο ν ό τ ι δ ι α θ έ τ ο υ ν

άφθονες κ α ι α υ τ ο φ υ ε ί ς τ ρ ο φ έ ς , δεν ε π ι δ ί δ ο ν τ α ι σ τ ι ς α π ο ­
λ α ύ σ ε ι ς χ ω ρ ί ς π ε ρ ι ο ρ ι σ μ ό , αλλά ε π ι δ ι ώ κ ο υ ν τ η λ ι τ ό τ η τ α
κ α ι παίρνουν όση τ ρ ο φ ή τους αρκεί" τ ο κ ρ έ α ς κ ι όλες τ ι ς
ά λ λ ε ς τ ρ ο φ έ ς τ ι ς ψήνουν ή τ ι ς βράζουν μ ε νερό κ α ι τ ι ς
μ α γ ε ι ρ ε ύ ο υ ν οι ί δ ι ο ι , κι όλα τα άλλα φ α γ η τ ά που έχουν
επινοήσει οι μάγειροι με τα καρυκεύματα και τις σάλτσες
τ α αγνοούν π α ν τ ε λ ώ ς . Ω ς θεούς σ έ β ο ν τ α ι τ ο ά π ε ι ρ ο π ο υ
π ε ρ ι έ χ ε ι τ α π ά ν τ α , τον ή λ ι ο κ α ι γ ε ν ι κ ά όλα τ α ουράνια
σ ώ μ α τ α . Ψ α ρ ε ύ ο υ ν μ ε π ο ι κ ί λ ο υ ς τ ρ ό π ο υ ς κ ά θ ε είδους ψ ά ­
ρια κ α ι πιάνουν ουκ ο λ ί γ α από τα π ο υ λ ι ά . Σ τ ο ν τ ό π ο τ ο υ ς
φ ύ ε τ α ι από μόνο του π λ ή θ ο ς οπωροφόρων δ έ ν τ ρ ω ν , κ α θ ώ ς
κ α ι ε λ ι έ ς κ α ι α μ π έ λ ι α , α π ' όπου φτιάχνουν άφθονο λ ά δ ι κ α ι
κ ρ α σ ί . Ε π ί σ η ς κ α ι φίδια τ ε ρ ά σ τ ι α σ ε μ έ γ ε θ ο ς , που ό μ ω ς
δεν π ε ι ρ ά ζ ο υ ν τους α ν θ ρ ώ π ο υ ς , που έχουν κ ρ έ α ς φ α γ ώ σ ι μ ο
ε ξ α ι ρ ε τ ι κ ή ς ν ο σ τ ι μ ι ά ς . Τ α ρούχα τους τ α κ α τ α σ κ ε υ ά ζ ο υ ν ο ι
ί δ ι ο ι από κ ά τ ι κ α λ ά μ ι α που έχουν μ έ σ α ένα χνούδι λ α μ π ε ρ ό
κ α ι μ α λ α κ ό , που τ ο μ α ζ ε ύ ο υ ν , τ ο ανακατεύουν μ ε σ π α σ μ έ ­
να θαλάσσια ό σ τ ρ α κ α κ α ι κ α τ α σ κ ε υ ά ζ ο υ ν θ α υ μ ά σ ι α π ο ρ φ υ ­
ρά ε ν δ ύ μ α τ α .
ιδιαίτερες

Όσο

φύσεις

γ ι α τα

που

ζώα

καταντάνε

του

νησιού

απίστευτα.

έχουν
Τα

τόσο
πάντα

που αφορούν τ η ν δ ί α ι τ α τους έχουν ο ρ ι σ μ έ ν η τ ά ξ η , γ ι α τ ί
δεν παίρνουν όλοι τ η ν ίδια τ α υ τ ό χ ρ ο ν α τ ρ ο φ ή " έχουν ο ρ ί σ ε ι

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ ΔΕΥΤΕΡΑ
ο ρ ι σ μ έ ν ε ς η μ έ ρ ε ς που τ ρ ώ ν ε ψ ά ρ ι α , ά λ λ ε ς π ο υ λ ι ά κ ι ά λ λ ε ς
κ ρ έ α ς από χ ε ρ σ α ί α ζ ώ α , ενώ ά λ λ ο τ ε τ ρ ώ ν ε ε λ ι έ ς κ α ι γ ε ύ ­
μ α τ α λ ι τ ό τ α τ α . Ε ν α λ λ ά ξ υ π η ρ ε τ ο ύ ν ο ι μ ε ν τους δ ε , ά λ λ ο ι
ψαρεύουν, ά λ λ ο ι ε ί ν α ι τ ε χ ν ί τ ε ς , ά λ λ ο ι α σ χ ο λ ο ύ ν τ α ι μ ε τ ι ς
υ π ό λ ο ι π ε ς χ ρ ή σ ι μ ε ς δ ο υ λ ε ι έ ς κ α ι ά λ λ ο ι , ε κ τ ό ς από τ ο υ ς
πολύ γ έ ρ ο υ ς , υ π η ρ ε τ ο ύ ν ε κ π ε ρ ι τ ρ ο π ή ς τ η ν ο μ ά δ α . Σ τ ι ς
γιορτές και

στα

συμπόσια

απαγγέλλουν και

ψέλνουν

ύ­

μνους κ α ι ε γ κ ώ μ ι α προς τους θ ε ο ύ ς , κ υ ρ ί ω ς μ ά λ ι σ τ α π ρ ο ς
τον ή λ ι ο , από τον οποίο ονόμασαν τα νησιά τ ο υ ς κ α ι τ ο υ ς
ίδιους. Θ ά β ο υ ν τους νεκρούς τους σ τ η ν ά μ μ ο , όταν γ ί ν ε τ α ι
άμπωτη,

ώστε

κατά

την

πλημμυρίδα

να

χωθεί

ακόμα

π ε ρ ι σ σ ό τ ε ρ ο ο τ ό π ο ς . Τ α δ ε κ α λ ά μ ι α , α π ' όπου παίρνουν
τον καρπό τ η ς τ ρ ο φ ή ς τ ο υ ς , λ έ ν ε π ω ς έχουν π ά χ ο ς

μια

σ π ι θ α μ ή κ α ι αυξάνουν μ ε τ η γ έ μ ι σ η του φ ε γ γ α ρ ι ο ύ , ενώ
μ ε ι ώ ν ο ν τ α ι ανάλογα μ ε τ η χ ά σ η .
θερμών

πηγών

είναι γλυκό

και

Ό σ ο γ ι α τ ο νερό τ ω ν
υγιεινό

και

τέτοιο

που

δ ι α τ η ρ ε ί πάντα τ η θ ε ρ μ ο κ ρ α σ ί α του χ ω ρ ί ς π ο τ έ ν α ψ ύ χ ε ­
τ α ι , ε κ τ ό ς αν α ν α κ α τ ε υ τ ε ί με κρύο νερό ή κ ρ α σ ί .

60. Α φ ο ύ έ μ ε ι ν α ν ε π τ ά χρόνια σ' ε κ ε ί ν ο τον λαό ο Ι ά μ βουλος κ α ι ο σύντροφος τ ο υ , τους έ δ ι ω ξ α ν δια τ η ς β ί α ς , ως
κακούργους και ανθρώπους με κ α κ ή ανατροφή και συνή­
θ ε ι ε ς . Ε τ ο ί μ α σ α ν , λ ο ι π ό ν , π ά λ ι τ ο π λ ο ι ά ρ ι ο , κ α θ ώ ς ανα­
γ κ ά σ τ η κ α ν ν α φύγουν, κ ι αφού έ β α λ α ν μ έ σ α τ ρ ο φ έ ς τ α ξ ί δευψαν γ ι α π ε ρ ι σ σ ό τ ε ρ ο απο τ έ σ σ ε ρ ι ς μ ή ν ε ς . Σ τ ο τ έ λ ο ς ,
εξόκειλαν στις αμμουδερές και ελώδεις ακτές της Ινδίας. Ο
ένας έ χ α σ ε τ η ζ ω ή του στα κ ύ μ α τ α , αλλά ο

Ιάμβουλος

κ α τ ά φ ε ρ ε να π λ η σ ι ά σ ε ι σε κ ά π ο ι ο χ ω ρ ι ό , όπου οι ν τ ό π ι ο ι
τον

οδήγησαν

στον

βασιλιά της πόλης

Παλίβοθρα,

α π έ χ ε ι από τ η θάλασσα π ο λ λ έ ς η μ έ ρ ε ς π ο ρ ε ί α .

Ο

που

βασι­

λ ι ά ς , που έ τ υ χ ε να ε ί ν α ι φ ι λ έ λ λ η ν α ς κ α ι να έ χ ε ι π α ι δ ε ί α ,
ε π ε φ ύ λ α ξ ε στον Ι ά μ β ο υ λ ο ε γ κ ά ρ δ ι α υ π ο δ ο χ ή . Τ ε λ ι κ ά , π έ ­
ρασε μ ε σ χ ε τ ι κ ή α σ φ ά λ ε ι α π ρ ώ τ α σ τ η ν Π ε ρ σ ί α κ ι ύ σ τ ε ρ α

ΔΙΟΔΩΡΟΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ

ΒΙΒΛΟΣ ΔΕΥΤΕΡΑ

έ φ τ α σ ε σώος στην Ε λ λ ά δ α . Ο Ι ά μ β ο υ λ ο ς έ κ ρ ι ν ε π ω ς όλα
τ ο ύ τ α ά ξ ι ζ ε τον κ ό π ο ν α κ α τ α γ ρ α φ ο ύ ν κ ι έ τ σ ι π ρ ό σ θ ε σ ε
ουκ ο λ ί γ α σ τ ο ι χ ε ί α γ ι α τ η ν Ινδία που όλοι οι ά λ λ ο ι τα
αγνοούσαν. Ό σ ο γ ι α μ α ς , αφού ε κ π λ η ρ ώ σ α μ ε τ η ν υ π ό σ χ ε ­
σ η που δ ώ σ α μ ε στην α ρ χ ή , κ λ ε ί ν ο υ μ ε εδώ τ ο ύ τ ο τ ο β ι β λ ί ο .

1. Ο σ η μ ε ρ ι ν ό ς π ο τ α μ ό ς Δ ο ν .
2 . Ο Κ τ η σ ί α ς ήταν π ε ρ ί φ η μ ο ς Έ λ λ η ν α ς γ ι α τ ρ ό ς κ α ι ι σ τ ο ­
ρ ι κ ό ς , σύγχρονος του Ι π π ο κ ρ ά τ η , που κ α τ α γ ό τ α ν από τ η ν
Κ ν ί δ ο , κ α ι ήταν γ ι α τ ρ ό ς στον σ τ ρ α τ ό τ ο υ Κ ύ ρ ο υ . Μ ε τ ά
τ η ν ή τ τ α τ ο υ Κ ύ ρ ο υ από τον αδελφό τ ο υ Α ρ τ α ξ έ ρ ξ η τον
Μ ν ή μ ο ν α , σ τ η μ ά χ η στα Κ ο ύ ν α ξ α , ο Κ τ η σ ί α ς π ι ά σ τ η κ ε α ι χ ­
μ ά λ ω τ ο ς κ ι έ μ ε ι ν ε ω ς γ ι α τ ρ ό ς στην α υ λ ή τ ο υ Α ρ τ α ξ έ ρ ξ η ε π ί
δεκαεπτά χρόνια. ( Β λ . Διόδωρος Σ ι κ ε λ ι ώ τ η ς , Β ι β λ ί ο Β ' ,
κ ε φ . 3 2 ) . Μ ε τ ο υλικό που σ υ γ κ έ ν τ ρ ω σ ε από τ α ε π ί σ η μ α
αρχεία τ ο υ π ε ρ σ ι κ ο ύ κ ρ ά τ ο υ ς , κ α θ ώ ς κ α ι από δ ι η γ ή σ ε ι ς
κ α ι α ν α μ ν ή σ ε ι ς , ε ξ έ δ ω σ ε τ α Περσικά, ι σ τ ο ρ ί α τ η ς Α σ σ υ ρίας κ α ι τ η ς Π ε ρ σ ί α ς , σ ε ε ί κ ο σ ι τ ρ ί α β ι β λ ί α , από τ α οποία
τα πρώτα έ ξ ι περιλάμβαναν την ιστορία των Ασσυρίων και
τ ω ν Μ ή δ ω ν , μ έ χ ρ ι τ η ν ίδρυση τ ο υ π ε ρ σ ι κ ο ύ κ ρ ά τ ο υ ς , τ α
ε π ό μ ε ν α ε π τ ά τ η ν ι σ τ ο ρ ί α τ η ς Π ε ρ σ ί α ς , μ έ χ ρ ι τον θάνατο
τ ο υ Ξ έ ρ ξ η , κ α ι τ α δέκα τ ε λ ε υ τ α ί α τ η ν ι σ τ ο ρ ί α τ η ς Π ε ρ ­
σ ί α ς , μ έ χ ρ ι τ ο 398, ο π ό τ ε ε π έ σ τ ρ ε ψ ε στην π α τ ρ ί δ α τ ο υ .
Τ ο έ ρ γ ο του δεν έ χ ε ι δ ι α σ ω θ ε ί , ο ύ τ ε ε ί ν α ι γ ν ω σ τ ό κ α τ ά πό­
σον ο Δ ι ό δ ω ρ ο ς ά ν τ λ η σ ε σ τ ο ι χ ε ί α κ α τ ' ευθείαν από αυτόν ή
μέσω άλλων.
3 . Π ρ ό κ ε ι τ α ι γ ι α τ η Ν ι ν ε υ ή , που ό μ ω ς β ρ ί σ κ ε τ α ι στην
α ν α τ ο λ ι κ ή ό χ θ η του Τ ί γ ρ η κ α ι ό χ ι τ ο υ Ε υ φ ρ ά τ η π ο τ α ­
μ ο ύ , γ ι α τ η ν οποία ο Σ τ ρ ά β ω ν ( Ι Σ Τ I 3 ) , λ έ ε ι π ω ς ήταν
« π ο λ ύ πιο μ ε γ ά λ η » από τ η Β α β υ λ ώ ν α , τ η ς οποίας η π ε ρ ί ­
μ ε τ ρ ο ς , ό π ω ς δ ί ν ε τ α ι π α ρ α κ ά τ ω , ήταν 360 σ τ ά δ ι α .

ΣΧΟΛΙΑ
4 . Π ρ ό κ ε ι τ α ι γ ι α μ ι α α κ ό μ η ονομασία τ η ς Α σ τ ά ρ τ η ς . Ο
Η ρ ό δ ο τ ο ς (Α 105) α ν α φ έ ρ ε τ α ι σ τ η θεά τ η ς Α σ κ ά λ ω ν ο ς ονο­
μ ά ζ ο ν τ α ς τ η ν Ουράνια Α φ ρ ο δ ί τ η .
5. Ο Δ ι ό δ ω ρ ο ς α π ε υ θ ύ ν ε τ α ι σε α ν α γ ν ώ σ τ ε ς που προφα­
νώς γ ν ώ ρ ι ζ α ν ό τ ι τον κύριο όγκο τ ω ν π ο λ ε μ ι κ ώ ν σ τ ό λ ω ν ,
τ η ν ε π ο χ ή του Δ ι ο ν υ σ ί ο υ ( τ έ τ α ρ τ ο ς αιώνας προ Χ ρ ι σ τ ο ύ ) ,
τον αποτελούσαν τ ρ ι ή ρ ε ι ς , π λ ο ί α , δ η λ α δ ή , που δ ι έ θ ε τ α ν
τρεις σειρές κ ο υ π ι ώ ν τα πλοία με τέσσερις και πέντε σειρές
κ ο υ π ι ώ ν ήταν β ε β α ί ω ς μ ε γ α λ ύ τ ε ρ α . Τ ο π λ ή ρ ω μ α μ ι α ς τ ρ ι ­
ήρους ή τ α ν δ ι α κ ό σ ι ο ι άντρες τ ο υ λ ά χ ι σ τ ο ν , που σ η μ α ί ν ε ι ό τ ι
οι άντρες του στόλου ήταν το λ ι γ ό τ ε ρ ο ογδόντα χ ι λ ι ά δ ε ς
κ ω π η λ ά τ ε ς κ α ι ν α ύ τ ε ς . Τ α μ ε γ α λ ύ τ ε ρ α π λ ο ί α φυσικά ε ί χ α ν
μ ε γ α λ ύ τ ε ρ α π λ η ρ ώ μ α τ α . Σ ύ μ φ ω ν α μ ε τον Π ο λ ύ β ι ο ( Α 26),
οι π ε ν τ ή ρ ε ι ς τ ω ν Ρ ω μ α ί ω ν , κ α τ ά τον 3ο α ι . π . Χ . , ε ί χ α ν τ ρ ι α ­
κόσιους κ ω π η λ ά τ ε ς κ α ι ε κ α τ ό ν ε ί κ ο σ ι ν α ύ τ ε ς .
6. Η σ τ ο λ ή τ ω ν Μ ή δ ω ν δ ι έ φ ε ρ ε από ε κ ε ί ν η τ ω ν Ε λ λ ή ν ω ν ,
γιατί είχε κάλυμμα της κεφαλής, χιτώνα με μακριά μανίκια,
π α ν τ ε λ ό ν ι κ α ι μ π ό τ ε ς . Ο Σ τ ρ ά β ω ν (ΤΑ XIII 9) ε κ φ ρ ά ζ ε ι τ η ν
π ε ρ ι φ ρ ό ν η σ η που ένιωσαν γ ε ν ι κ ά οι Έ λ λ η ν ε ς , όταν είδαν ό τ ι
ο ι Π έ ρ σ ε ς είχαν υ ι ο θ ε τ ή σ ε ι ε κ ε ί ν η τ η σ τ ο λ ή , που μ ε τ ά τ η ν
π ε ρ ι γ ρ α φ ή τ η ς π ρ ο σ θ έ τ ε ι : « ά ν τ ε χ α ν ν α φορούν γ υ ν α ι κ ε ί α
ρούχα, α ν τ ί να ζουν γ υ μ ν ο ί ή ανάλαφρα ν τ υ μ έ ν ο ι , κ α ι να
σ κ ε π ά ζ ο υ ν μ ε ρούχα όλο τους τ ο σ ώ μ α » .

7. Τ ο 612 π . Χ .
8. Η εικόνα τ η ς Β α β υ λ ώ ν α ς που α κ ο λ ο υ θ ε ί δ ε ί χ ν ε ι τ η ν
ε ν τ ύ π ω σ η που ε ί χ ε κ ά ν ε ι τ ο ύ τ η η μ ε γ ά λ η π ό λ η , τ η ς οποίας
« η π ε ρ ί μ ε τ ρ ο ς τ α ί ρ ι α ζ ε π ε ρ ι σ σ ό τ ε ρ ο σ ε έθνος παρά σ ε π ό λ η »
( Α ρ ι σ τ ο τ έ λ η ς , Πολιτικών Γ 1276a 29), στους Έ λ λ η ν ε ς .
9 . Έ χ ο υ ν β ρ ε θ ε ί μ ε ρ ι κ έ ς από τ ι ς κ ο λ ώ ν ε ς τ ο ύ τ η ς τ η ς γ έ ­
φυρας. Έ χ ο υ ν ύψος ε ί κ ο σ ι ένα μ έ τ ρ α , π λ ά τ ο ς εννέα, ενώ η
μ ε τ α ξ ύ τους α π ό σ τ α σ η ε ί ν α ι ε π ί σ η ς εννέα μ έ τ ρ α . Ο ι π λ ε υ ρ έ ς
τ ω ν π ρ ο β ό λ ω ν , ό π ω ς δείχνουν τ α ε ρ ε ί π ι α , ε ί ν α ι κ υ ρ τ έ ς προς
τ η β ό ρ ε ι α πλευρά κ α ι σ υ γ κ λ ε ί ν ο υ ν α π ό τ ο μ α σ ε οξεία γ ω ν ί α .

ΣΧΟΛΙΑ
10. Α κ ο λ ο υ θ ε ί η π ε ρ ι γ ρ α φ ή τ ο υ μ ε γ ά λ ο υ ζ ι γ κ ο υ ρ ά τ , ύ­
ψους τ ρ ι α κ ο σ ί ω ν π ε ρ ί π ο υ π ο δ ι ώ ν , που μ ε τον κ α ι ρ ό α π ο τ έ ­
λ ε σ ε τ η β ά σ η του ε β ρ α ϊ κ ο ύ μ ύ θ ο υ τ ο υ Π ύ ρ γ ο υ τ η ς Β α β έ λ . Η
π λ η ρ έ σ τ ε ρ η ά λ λ η π ε ρ ι γ ρ α φ ή που έ χ ο υ μ ε γ ι ' αυτό ε ί ν α ι από
τον Η ρ ό δ ο τ ο ( Α 181): « Ο ναός ε ί ν α ι ένα τ ε τ ρ ά γ ω ν ο ο ι κ ο δ ό ­
μ η μ α , μ ε π λ ε υ ρ έ ς μ ή κ ο υ ς δύο σ τ α δ ί ω ν κ α ι χ ά λ κ ι ν ε ς π ύ λ ε ς ,
και υπήρχε ακόμα στην εποχή μου. Έ χ ε ι στέρεο κεντρικό
π ύ ρ γ ο , μ ε π λ ε υ ρ έ ς ενός σ τ α δ ί ο υ , κ α ι σ τ η ν κ ο ρ υ φ ή του υ ψ ώ ­
ν ε τ α ι ένας δ ε ύ τ ε ρ ο ς κ α ι ένα τ ρ ί τ ο ς πάνω α π ' αυτόν κ α ι ο ύ τ ω
κ α θ ε ξ ή ς μ έ χ ρ ι τον όγδοο. Γ ι α ν ' α ν ε β α ί ν ε ι κ α ν ε ί ς υ π ά ρ χ ε ι
σ π ε ι ρ ο ε ι δ ή ς σκάλα από τ η ν ε ξ ω τ ε ρ ι κ ή μ ε ρ ι ά , που σ τ η μ έ σ η
τ η ς π ε ρ ί π ο υ έ χ ε ι κ α θ ί σ μ α τ α , γ ι α ν α ξ ε κ ο υ ρ ά ζ ε τ α ι όποιος
θ έ λ ε ι . Σ τ η ν κ ο ρ υ φ ή του τ ε λ ε υ τ α ί ο υ π ύ ρ γ ο υ σ τ έ κ ε ι μ ε γ α λ ό ­
π ρ ε π ο ς ναός που έ χ ε ι στο ε σ ω τ ε ρ ι κ ό μ ε γ ά λ η κ λ ί ν η , π λ ο ύ σ ι α
δ ι α κ ο σ μ η μ έ ν η , κ α ι δ ί π λ α τ η ς χρυσό τ ρ α π έ ζ ι . Τ ο ιερό δεν
π ε ρ ι έ χ ε ι κανένα ά γ α λ μ α κ α ι κ α ν ε ί ς δεν μ π ο ρ ε ί ν α μ ε ί ν ε ι ε κ ε ί
τ η ν ύ χ τ α , ε κ τ ό ς από μ ι α Α σ σ ύ ρ ι α γ υ ν α ί κ α τ η ν οποία έ χ ε ι
δ ι α λ έ ξ ε ι ο θ ε ό ς , ό π ω ς λ έ ν ε οι Χ α λ δ α ί ο ι , που ε ί ν α ι οι ι ε ρ ε ί ς
του».
11. Το καρχήσιον ή τ α ν είδος π ο τ η ρ ι ο ύ ή κ ύ λ ι κ ο ς , σ τ ε ν ό ­
τερο στη μέση και πλατύτερο στη βάση και τα χ ε ί λ η .
12. Η Β α β υ λ ώ ν α κ α τ ε λ ή φ θ η από τους Π έ ρ σ ε ς το 539
π.Χ.
13. Ο ι « Κ ρ ε μ α σ τ ο ί Κ ή π ο ι » τ η ς Β α β υ λ ώ ν α ς χ τ ί σ τ η κ α ν
από τον Χ α λ δ α ί ο Ν α β ο υ κ ο δ ρ ό σ ο ρ α ( Ν α β ο υ χ ο δ ο ν ό σ ω ρ τ η ς
Γ ρ α φ ή ς ) γ ι α τ η σύζυγο του Α μ ύ θ ι α , που ή τ α ν Π ε ρ σ ί δ α π ρ ι ­
γκίπισσα.
14. Π α ρ ά δ ε ι σ ο ς ή κ ή π ο ς , ό π ω ς θα α π ο δ ί δ ε τ α ι στο ε ξ ή ς ,
ε ί ν α ι λ έ ξ η δ α ν ε ι σ μ έ ν η από τ α Π ε ρ σ ι κ ά κ α ι σ η μ α ί ν ε ι π ε ρ ι ­
φραγμένος κήπος.
15. Ε π ρ ό κ ε ι τ ο γ ι α ε π α ρ χ ί α τ η ς Π ε ρ σ ί α ς .
16. Τ ό σ ο γ ι α τον Δ ι ό δ ω ρ ο όσο κ α ι γ ι α τον Η ρ ό δ ο τ ο η
Ε ρ υ θ ρ ά θάλασσα ή τ α ν η θάλασσα που π ε ρ ι β ρ έ χ ε ι ό λ η τ η

ΣΧΟΛΙΑ
Ν ό τ ι α Α σ ί α . Σ ή μ ε ρ α Ε ρ υ θ ρ ά θάλασσα ο ν ο μ ά ζ ο υ μ ε τον Α ­
ρ α β ι κ ό κ ό λ π ο του Δ ι ό δ ω ρ ο υ - π ρ β λ . Α 33 8.
17. Σ ύ μ φ ω ν α μ ε τον Η ρ ό δ ο τ ο ( Α 179) τ ο μ έ ρ ο ς α π ε ί χ ε
ο κ τ ώ η μ έ ρ ε ς τ α ξ ί δ ι από τ η Β α β υ λ ώ ν α κ ι από ε κ ε ί π ή γ α ζ ε
ο Ι ς , π α ρ α π ό τ α μ ο ς του Ε υ φ ρ ά τ η .
18. Π ρ ό κ ε ι τ α ι γ ι α τ η ν α ρ χ α ι ό τ ε ρ η αναφορά του σ η μ ε ρ ι ­
νού Μ π ε χ ι σ τ ο ύ ν , κοντά στην « Π ύ λ η τ η ς Α σ ί α ς » , σ τ η ν αρ­
χ α ί α οδό που συνέδεε τη Β α β υ λ ώ ν α με τα Ε κ β ά τ α ν α . Ο
Δ ι ό δ ω ρ ο ς δ ι α τ η ρ ε ί τον α ρ χ α ι ό τ ε ρ ο τ ύ π ο τ η ς ονομασίας,
από

τη

λ έ ξ η βαγιστανά,

που

σημαίνει «τόπος των θεών»

ή « τ ο υ θ ε ο ύ » . Π ά ν ω στον β ρ ά χ ο , σε ύψος εκατόν π ε ν ή ν τ α
μ έ τ ρ α από τ η ν π ε δ ι ά δ α , ο Δ α ρ ε ί ο ς ο Α' χ ά ρ α ξ ε , το 516 π . Χ . ,
σ φ η ν ο ε ι δ ή ε π ι γ ρ α φ ή , όπου α φ η γ ε ί τ α ι π ώ ς μ ε τ ά τον θάνατο
του Κ α μ β ύ σ η φόνευσε τον σ φ ε τ ε ρ ι σ τ ή του θρόνου, Γ α υ μ ά τ α
( τ ο ν Ψ ε υ δ ο σ μ έ ρ δ ι τ ο υ Η ρ ο δ ό τ ο υ ) , π ώ ς ν ί κ η σ ε τους λαούς
που είχαν ε π α ν α σ τ α τ ή σ ε ι κ α ι π ώ ς α π ο κ α τ έ σ τ η σ ε τ η ν ενό­
τ η τ α του μ ε γ ά λ ο υ κ ρ ά τ ο υ ς τ,ων Α χ α ι μ ε ν ι δ α ι ν . Π ά ν ω από
τ η ν ε π ι γ ρ α φ ή ε ί ν α ι χ α ρ α γ μ έ ν η η εικόνα του Δ α ρ ε ί ο υ , μ ε
τόξο στα χ έ ρ ι α κ α ι με το ένα π ό δ ι να π α τ ά ε ι το σ ώ μ α
του Γ α υ μ ά τ α . Π ί σ ω του ε ι κ ο ν ί ζ ο ν τ α ι εννέα α ρ χ η γ ο ί τ ω ν
ε π α ν α σ τ α τ ώ ν , μ ε τ α χ έ ρ ι α δ ε μ έ ν α μ ε σκοινιά από τον τρά­
χ η λ ο . Π ί σ ω από τον Δ α ρ ε ί ο σ τ έ κ ε τ α ι ένας άντρας που κρα­
τ ά ε ι το β α σ ι λ ι κ ό τόξο κ α ι το α κ ό ν τ ι ο , ενώ από τον ουρανό
π ρ ο β ά λ λ ε ι ο θεός Ω ρ ο μ ά σ δ η ς ( Α χ ο υ ρ α μ ά σ δ α ) , στην προ­
στασία του οποίου ο φ ε ί λ ε τ α ι η ν ί κ η του Δ α ρ ε ί ο υ . Η ε π ι γ ρ α ­
φή είναι γ ρ α μ μ έ ν η με σφηνοειδή γ ρ ά μ μ α τ α σε τρεις γλώσ­
σες, στην Π ε ρ σ ι κ ή , τ η ν Ε λ λ α μ ι τ ι κ ή κ α ι τ η Β α β υ λ ω ν ι α κ ή . Ο
Διόδωρος φαίνεται να αποδίδει την επιγραφή στη Σ ε μ ί ρ α μ ι .
19. Π ρ ό κ ε ι τ α ι γ ι α τ η ν οροσειρά του Ζ ά γ ρ ο υ .
20. Π ρ ό κ ε ι τ α ι προφανώς γ ι α π ρ ο σ π ά θ ε ι α α ι τ ι ο λ ό γ η σ η ς
τ ω ν τόσων τ ύ μ β ω ν που β ρ ί σ κ ο ν τ α ν δ ι ά σ π α ρ τ ο ι σ ' όλη ε κ ε ί ­
ν η τ η ν π ε ρ ι ο χ ή τ η ν ε π ο χ ή του Δ ι ό δ ω ρ ο υ , αλλά κ α ι μ έ χ ρ ι
σήμερα, και είναι απομεινάρια αρχαϊκών εγκαταστάσεων.

ΣΧΟΛΙΑ
2 1 . Τ ο μ α ν τ ε ί ο τ ο υ Ά μ μ ω ν α σ τ η ν όαση τ η ς Σ ί ο υ α , π ο υ
π ε ρ ι γ ρ ά φ ε τ α ι στο Β ι β λ ί ο Ι Ζ 50, ε π ' ε υ κ α ι ρ ί α τ η ς π ε ρ ί φ η μ η ς
ε π ί σ κ ε ψ η ς του Α λ ε ξ ά ν δ ρ ο υ .
22. Β λ . Η ρ ό δ ο τ ο ς , Γ 24: « Κ α ι τ ε λ ε υ τ α ί α π ή γ α ν να δουν τα
φ έ ρ ε τ ρ α , που λ έ γ ε τ α ι π ω ς κ α τ α σ κ ε υ ά ζ ο ν τ α ι από γ υ α λ ί - ο ι
Α ι θ ί ο π ε ς συνηθίζουν ν α σ τ ε γ ν ώ ν ο υ ν π ρ ώ τ α τ ο π τ ώ μ α , ε ί τ ε
μ ε τον α ι γ υ π τ ι α κ ό τ ρ ό π ο ε ί τ ε μ ε κ ά π ο ι ο ν ά λ λ ο , τ ο κ α λ ύ ­
πτουν ο λ ό κ λ η ρ ο μ ε γ ύ ψ ο κ α ι τ ο ζ ω γ ρ α φ ί ζ ο υ ν έ τ σ ι ώ σ τ ε
ν α μ ο ι ά ζ ε ι όσο γ ί ν ε τ α ι π ε ρ ι σ σ ό τ ε ρ ο μ ε τον ζωντανό ά ν θ ρ ω ­
π ο - έ π ε ι τ α τ ο κλείνουν σ ' ένα κ ο ρ μ ό από γ υ α λ ί που έ χ ε ι
α ν ο ι χ τ ε ί από μ έ σ α σ ε σ χ ή μ α κ υ λ ί ν δ ρ ο υ , ε ι δ ι κ ά γ ι α ν α δ ε χ τ ε ί
τ η σορό ( τ ο γ υ α λ ί στην Α ι θ ι ο π ί α δ ο υ λ ε ύ ε τ α ι ε ύ κ ο λ α κ α ι ε ­
ξορύσσεται σε μεγάλες ποσότητες). Το π τ ώ μ α φαίνεται ο­
λοκάθαρα μ έ σ α από τον κ ύ λ ι ν δ ρ ο - δεν υ π ά ρ χ ε ι κ α μ ι ά δυσά­
ρεστη μυρωδιά ούτε κάποια άλλη ενόχληση και είναι ορατή
και η παραμικρότερη λεπτομέρεια. Οι πλησιέστεροι συγγε­
ν ε ί ς κρατούν τον κύλινδρο στο σ π ί τ ι τ ο υ ς γ ι α ένα χρόνο κ α ι
μ ά λ ι σ τ α του προσφέρουν τους π ρ ώ τ ο υ ς κ α ρ π ο ύ ς κ α ι θ υ σ ι ά ­
ζουν σ ' α υ τ ό - έ π ε ι τ α τ ο μ ε τ α φ έ ρ ο υ ν έ ξ ω κ α ι τ ο στήνουν
κοντά σ τ η ν π ό λ η » .
Ο Σ τ ρ ά β ω ν επίσης μαρτυρεί ότι μερικοί Αιθίοπες κρα­
τ ά ν ε τους νεκρούς τους στο σ π ί τ ι τ υ λ ι γ μ έ ν ο υ ς σ ε γ υ α λ ί - β λ .
Στράβων ΙΖ II 3.
23. Ε ν ν ο ε ί τ α ι , τ η ς Α φ ρ ι κ ή ς .
24. Η Ινδία π ε ρ ι γ ρ ά φ ε τ α ι ε κ τ ε ν έ σ τ ε ρ α στο κ ε φ ά λ α ι ο 35
και εξής.
25. Η ε κ σ τ ρ α τ ε ί α α υ τ ή α μ φ ι σ β η τ ε ί τ α ι ή δ η από τους α ρ ­
χαίους συγγραφείς, π ρ β λ . Σ τ ρ ά β ω ν , IE I 5, 6.
26. Κ α τ ά τον τ ρ ί τ ο μ α κ ε δ ό ν ι κ ο π ό λ ε μ ο , 171 - 167 π . Χ . Β λ .
Πολύαινος,
πειδή

οι

Στρατηγημάτων

Ρωμαίοι

Βιβλίον

χρησιμοποιούσαν

Τέταρτον,

21:

ελέφαντες,

«Ε­
άλλους

από τ η ν Α φ ρ ι κ ή κ α ι άλλους από τ η ν Ινδία, . . . , ο Π ε ρ σ έ α ς
π ρ ό σ τ α ξ ε τ ε χ ν ί τ ε ς ν α φ τ ι ά ξ ο υ ν ξύλινα ο μ ο ι ώ μ α τ α ε λ ε φ ά -

ΣΧΟΛΙΑ

ντων μ ε α ν ά λ ο γ η μ ο ρ φ ή κ α ι χ ρ ώ μ α , έ τ σ ι ώ σ τ ε ν α μ η φανεί
ά γ ν ω σ τ ο κ α ι τ ρ ο μ α κ τ ι κ ό αυτό τ ο ζώο στα άλογα τ ο υ . Ε ξ ά λ ­
λ ο υ , ε π ε ι δ ή η κ ρ α υ γ ή τ ο ύ τ ο υ του ζώου ε ί ν α ι ι δ ι α ί τ ε ρ α φο­
β ε ρ ή , π ρ ό σ τ α ξ ε ν α μ π ε ι στο ξύλινο ο μ ο ί ω μ α άντρας μ ε αυλό
ο οποίος, κ α τ ε υ θ ύ ν ο ν τ α ς τον αυλό μέσα από το σ τ ό μ α , να
α φ ή ν ε ι οξύ κ α ι τ ρ α χ ύ ή χ ο . Μ ε αυτό τον τ ρ ό π ο τ α άλογα
έμαθαν ν α αψηφούν τ η ν κ ρ α υ γ ή κ α ι τ η ν ό ψ η τ ω ν ε λ ε φ ά ­
ντων».
Ο Ζ ω ν α ρ ά ς , ε ξ ά λ λ ο υ , π ρ ο σ θ έ τ ε ι ( 9 . 22) ό τ ι τα ο μ ο ι ώ μ α τ α
ή τ α ν ε π ί σ η ς α λ ε ι μ μ έ ν α μ ε μ ι α ουσία « π ο υ τους έ δ ι ν ε φ ρ ι κ τ ή
μυρωδιά».
27. Ο Δ ι ό δ ω ρ ο ς , στο Ι Ζ 90, π ε ρ ι γ ρ ά φ ε ι δέντρα τ ω ν Ι ν δ ι ώ ν
που τ έ σ σ ε ρ ι ς άντρες μ α ζ ί δεν μπορούν να τα α γ κ α λ ι ά σ ο υ ν
ε ν ώ , ο Σ τ ρ ά β ω ν ( I E I 5 6 ) , μ ι λ ά ε ι γ ι α κ α λ ά μ ι α που έχουν
διάμετρο τρεις ή ακόμα και έξι, πήχες.
28. Β λ . κ ε φ . 14.
29. Γ ι ' ριυτό τον Α θ η ν α ί ο δεν γ ν ω ρ ί ζ ο υ μ ε τ ί π ο τ ε ά λ λ ο .
30. Ο θρύλος που α κ ο λ ο υ θ ε ί σ χ ε τ ί ζ ε τ α ι με τα β α β υ λ ω ν ι α ­
κ ά Σ ά κ α ι α , που ε ί ν α ι σχεδόν β έ β α ι ο π ω ς ή τ α ν ε ο ρ τ α σ μ ό ς
της Πρωτοχρονιάς. Κύριο χαρακτηριστικό της γιορτής ή­
ταν η θ α ν ά τ ω σ η κ ά π ο ι ο υ ε γ κ λ η μ α τ ί α , αφού ό μ ω ς π ρ ώ τ α
του ε ί χ ε π α ρ α χ ω ρ η θ ε ί ε π ί π έ ν τ ε μ έ ρ ε ς τ ο δ ι κ α ί ω μ α ν α π ε ­
ρ ι β λ η θ ε ί το β α σ ι λ ι κ ό έ ν δ υ μ α , νά κ ά θ ε τ α ι στον θρόνο, να ε κ ­
δίδει διατάγματα, καθώς επίσης και να συνευρίσκεται με τις
π α λ λ α κ ί δ ε ς του β α σ ι λ ι ά - μ ε τ ά τ η ν π ε ν θ ή μ ε ρ η α υ τ ή ά σ κ η σ η
της εξουσίας, ο ε γ κ λ η μ α τ ί α ς μαστιγωνόταν και ε κ τ ε λ ε ί τ ο .
31. Σ ύ μ φ ω ν α με την ο μ η ρ ι κ ή παράδοση, ο Μέμνονας εί­
ναι γ ι ο ς τ η ς Η ο ύ ς ( Α υ γ ή ς ) κ α ι του Τ ι θ ω ν ο ύ , που ή τ α ν γ ι ο ς
τ ο υ Λ α ο μ έ δ ο ν τ α κ α ι κ α τ ά συνέπεια αδελφός του Π ρ ι ά μ ο υ ,
α ν α τ ρ ά φ η κ ε από τ ι ς Ε σ π ε ρ ί δ ε ς κ α ι ήταν β α σ ι λ ι ά ς τ ω ν Α ι ­
θ ι ό π ω ν . Σ τ η ν π ρ ώ ι μ η ε λ λ η ν ι κ ή παράδοση ο ι Α ι θ ί ο π ε ς ήταν
οι « π λ έ ο ν α π ο μ α κ ρ υ σ μ έ ν ο ι τ ω ν α ν θ ρ ώ π ω ν » , που ζούσαν
σ τ ι ς ό χ θ ε ς τ ο υ π ο τ α μ ο ύ Ω κ ε α ν ο ύ . Ο Η ρ ό δ ο τ ο ς ( Ζ 70) ανα-

ΣΧΟΛΙΑ
φ έ ρ ε ι Α ι θ ί ο π ε ς τ η ς Α ν α τ ο λ ή ς , ε ν ν ο ώ ν τ α ς ίσως τους Α σ σ υ ρίους. Ο Π λ ά τ ω ν ε π ί σ η ς α ν α φ έ ρ ε ι (Νόμοι 685 c) ό τ ι οι Α σ σύριοι έ σ τ ε ι λ α ν β ο ή θ ε ι α στον Π ρ ί α μ ο . Σ τ ο παρόν χ ω ρ ί ο , ο
Διόδωρος δίνει μια περισσότερο «ιστορίζουσα» ερμηνεία
του μ ύ θ ο υ του Μ έ μ ν ο ν α α π ' ό,τι στο Τ έ τ α ρ τ ο Β ι β λ ί ο , 75,
όπου

παρουσιάζει

τον

Τιθωνό

ως

γιο

του

Λαομέδοντα

που τ α ξ ί δ ε ψ ε α ν α τ ο λ ι κ ά ω ς τ η ν Α ι θ ι ο π ί α , όπου α π έ κ τ η σ ε
γ ι ο μ ε τ η ν Α υ γ ή , τον Μ έ μ ν ο ν α . Ό τ α ν η παράδοση ά ρ χ ι σ ε
ν α τ ο π ο θ ε τ ε ί τους ο μ η ρ ι κ ο ύ ς Α ι θ ί ο π ε ς στην Α φ ρ ι κ ή , ο Μ έ μνων σ υ ν δ έ θ η κ ε μ ε τ ι ς Θ ή β ε ς τ η ς Α ι γ ύ π τ ο υ , όπου ονομά­
σ τ η κ ε « κ ο λ ο σ σ ό ς τ ο υ Μ έ μ ν ο ν α » ένα από τα κ ο λ ο σ σ ι α ί α α­
γ ά λ μ α τ α που ε ί χ ε υ ψ ώ σ ε ι ο Α μ έ ν ο φ η ς ο Γ ' , ε π ε ι δ ή , όταν οι
π ρ ώ τ ε ς α κ τ ί ν ε ς τ η ς Α υ γ ή ς έ π ε φ τ α ν πάνω στο ά γ α λ μ α , αυτό
έ β γ α ζ ε μ ε λ ω δ ι κ ή μ ο υ σ ι κ ή σαν να ή θ ε λ ε να χ α ι ρ ε τ ή σ ε ι το
φως της μ η τ έ ρ α ς του.
32. Η π ε ρ ι γ ρ α φ ή του έ κ λ υ τ ο υ Σ α ρ δ α ν ά π α λ λ ο υ που α κ ο ­
λ ο υ θ ε ί δεν π ρ ο κ ύ π τ ε ι από ι σ τ ο ρ ι κ έ ς π η γ έ ς ο ύ τ ε ά λ λ ω σ τ ε
από τ η μ α ρ τ υ ρ ί α του ίδιου του Δ ι ό δ ω ρ ο υ ( π ρ β λ . κ ε φ . 2 5
και εξής). Ο Ασσουρμπανιπάλ, κατά τους Έ λ λ η ν ε ς , τ ε λ ε υ ­
τ α ί ο ς β α σ ι λ ι ά ς τ η ς Α σ σ υ ρ ί α ς , ήταν ένδοξος απόγονος τ ω ν
π ρ ο κ α τ ό χ ω ν τ ο υ στον ασσυριακό θρόνο κ α ι υ π ε ρ α σ π ί σ τ η κ ε
τ η ν ε ξ α σ θ ε ν η μ έ ν η α υ τ ο κ ρ α τ ο ρ ί α του μ ε μ ε γ ά λ η ε ν ε ρ γ η τ ι κ ό ­
τ η τ α . Σ χ ε τ ι κ ά μ ε τ ι ς μ υ θ ο π λ α σ ί ε ς γ ύ ρ ω από τ ο όνομα τ ο υ ,
μ α ς κ α θ ι σ τ ά π ρ ο σ ε κ τ ι κ ο ύ ς ο Α ρ ι σ τ ο τ έ λ η ς που μ α ς π α ρ α δ ί ­
δ ε ι ό τ ι 1 ) ήταν ά ν θ ρ ω π ο ς μ ε μ ε γ ά λ η π α ι δ ε ί α κ α ι κ α λ λ ι έ ρ γ ε ι α
π ν ε ύ μ α τ ο ς , ο οποίος ίδρυσε β ι β λ ι ο θ ή κ η , που σ ώ θ η κ ε ε ν μ έ ­
ρει ε π ε ι δ ή αντί για β ι β λ ί α ε ί χ ε μ ε τ α χ ε ι ρ ι σ τ ε ί πήλινους προσκεφαλοειδείς όγκους χαραγμένους με σφηνοειδή γ ρ α φ ή , οι
οποίοι στην π υ ρ κ α ϊ ά που α κ ο λ ο ύ θ η σ ε σκλήρυναν κ ι έ τ σ ι δια­
σ ώ θ η κ α ν , κ α ι 2 ) ό τ ι ε ί χ ε φ ι λ ο σ ο φ ι κ ό νου κ α ι π ε ρ ι φ ρ ο ν ο ύ σ ε
τ α ε γ κ ό σ μ ι α ω ς μ ά τ α ι α , ζ ώ ν τ α ς , εφόσον δεν ε ν ο χ λ ο ύ ν τ α ν ,
ε ι ρ η ν ι κ ό κ α ι ε ύ θ υ μ ο β ί ο κ α ι π ο λ ε μ ώ ν τ α ς μόνο όταν υ π ή ρ χ ε
ανάγκη.

ΣΧΟΛΙΑ

33. Η ι σ τ ο ρ ι κ ή α λ ή θ ε ι α του χ ω ρ ί ο υ έ γ κ ε ι τ α ι στο γ ε γ ο ν ό ς
ό τ ι η Ν ι ν ε υ ή έ π ε σ ε από τ ι ς σύντονες ε π ι θ έ σ ε ι ς του Μ ή δ ο υ
Κ υ α ξ ά ρ η κ α ι του Χ α λ δ α ί ο υ Ν α β ο π ο λ α σ σ ά ρ .
34. Ο ι χ ω σ τ ρ ί δ ε ς χ ε λ ώ ν ε ς ή τ α ν γ ε ρ έ ς κ ι ν η τ έ ς κ α λ ύ β ε ς ή
α π λ ώ ς σ τ έ γ ε ς , κ ά τ ω από τ η ν π ρ ο σ τ α σ ί α τ ω ν οποίων μ π ο ­
ρούσαν να δουλεύουν σ κ α π α ν ε ί ς κ α ι ε κ σ κ α φ ε ί ς σ υ ρ ά γ γ ω ν .
Σ τ ο Ε ι κ ο σ τ ό Β ι β λ ί ο ( 9 1 , 8 ) δ ι α κ ρ ί ν ο ν τ α ι από τ ι ς « κ ρ ι ο φ ό ρους χ ε λ ώ ν ε ς » που έφεραν π ο λ ι ο ρ κ η τ ι κ ο ύ ς κ ρ ι ο ύ ς .
35. Ο Δ ι ό δ ω ρ ο ς έ χ ε ι π ά ρ ε ι από τον Κ τ η σ ί α τ η ν π ε ρ ι γ ρ α ­
φ ή τ η ς π υ ρ ά ς , αλλά ό μ ω ς τ η ν α π ο δ ί δ ε ι π ε ρ ι λ η π τ ι κ ά , δεδο­
μένου ό τ ι ο Α θ η ν α ί ο ς ( I B . 38), που έ χ ε ι τ η ν ίδια π η γ ή , δ ί ν ε ι
πολύ περισσότερες λ ε π τ ο μ έ ρ ε ι ε ς .
36. Τ ο όνομα Β ή λ ο ς ή τ α ν α ρ χ ι κ ά όνομα π ρ ο σ η γ ο ρ ι κ ό , που
σ ή μ α ι ν ε « κ ύ ρ ι ο ς » , « α φ έ ν τ η ς » , αλλά α ρ γ ό τ ε ρ α τ α υ τ ί σ τ η κ ε
μ ε τον κ υ ρ ι ό τ ε ρ ο θεό τ η ς Β α β υ λ ω ν ί α ς .
37. Φ α ν ε ρ ώ ν ο υ ν , δ η λ α δ ή , σ τ η ν α ν θ ρ ω π ό τ η τ α τ η θ έ λ η σ η
τ ω ν θ ε ώ ν , ό π ω ς ε ξ η γ ε ί ο ίδιος πιο κ ά τ ω .
38. Ε ί ν α ι π ι θ α ν ό σ' αυτό το σ η μ ε ί ο ο Δ ι ό δ ω ρ ο ς να σ υ γ χ έ ε ι
δύο δ ι α φ ο ρ ε τ ι κ ά α σ τ ρ ο λ ο γ ι κ ά σ υ σ τ ή μ α τ α , ε κ ε ί ν ο τ ω ν τ ρ ι ά ­
ντα έ ξ η α σ τ έ ρ ω ν τους οποίους οι Β α β υ λ ώ ν ι ο ι ε ί χ α ν ο ρ ί σ ε ι ως
κ υ β ε ρ ν ή τ ε ς οίκων έ κ τ α σ η ς δέκα μ ο ι ρ ώ ν σ ε κ ά θ ε ζ ω δ ι α κ ό , μ ε
ε κ ε ί ν ο τ ω ν τ ρ ι ά ν τ α α σ τ έ ρ ω ν που ο ι Α ι γ ύ π τ ι ο ι π ί σ τ ε υ α ν ω ς
θεούς κ α ι που ο καθένας κ υ β ε ρ ν ο ύ σ ε από μ ί α η μ έ ρ α του
μήνα.
39. Γ ι α τ ι ς π ρ ο φ η τ ε ί ε ς προς τον Α λ έ ξ α ν δ ρ ο , β λ . Β ι β λ ί ο
Ι Ζ , 112, κ α ι προς τον Α ν τ ί γ ο ν ο , Β ι β λ ί ο Ι Θ , 55.
40. Ο Ξ έ ρ ξ η ς ήταν β α σ ι λ ι ά ς τ η ς Π ε ρ σ ί α ς από το 486 έ ω ς
το 464 π . Χ . Ο Η ρ ό δ ο τ ο ς γ ε ν ν ή θ η κ ε μέσα σ τ η δ ε κ α ε τ ί α 4908 0 π . Χ . Τ ο χ ω ρ ί ο που α κ ο λ ο υ θ ε ί είναι από τον Η ρ ό δ ο τ ο ,
σύμφωνα με τον ο π ο ί ο , ό μ ω ς , η κ υ ρ ι α ρ χ ί α τ ω ν Α σ σ υ ρ ί ω ν
δ ι ή ρ κ ε σ ε π ε ν τ α κ ό σ ι α ε ί κ ο σ ι χρόνια ( Α . 9 5 κ . ε . ) .
Η η γ ε μ ο ν ί α τ ω ν Α σ σ υ ρ ί ω ν κ α τ α λ ύ θ η κ ε το 612 π . Χ .
4 1 . Ο Κ υ α ξ ά ρ η ς που α ν α φ έ ρ ε ι εδώ ο Δ ι ό δ ω ρ ο ς ε ί ν α ι σ τ η ν

ΣΧΟΛΙΑ
π ρ α γ μ α τ ι κ ό τ η τ α ο Δ η ι ό κ η ς του Η ρ ο δ ό τ ο υ ( Α . 9 6 κ . ε . ) , ενώ
στο Β ι β λ ί ο

Η.

16 ο Δ ι ό δ ω ρ ο ς α ν α φ έ ρ ε ι τον Δ η ι ό κ η

ως

«βασιλιά των Μ ή δ ω ν » .
Π ρ ι ν τον Α σ τ υ ά γ η , ο Η ρ ό δ ο τ ο ς α ν α φ έ ρ ε ι ( Α . 96 - 107)
τ ρ ε ι ς β α σ ι λ ι ά δ ε ς , τον Δ η ι ό κ η , τον Φ ρ α ό ρ τ η κ α ι τον Κ υ α ξ ά ρ η .
42. Τ ο 549 π . Χ .
43. Δ η λ α δ ή , τ ο 711-10 π . Χ . Ο Η ρ ό δ ο τ ο ς τ ο π ο θ ε τ ε ί τ η ν
άνοδο στον θρόνο του Δ η ι ό κ η (του Κ υ α ξ ά ρ η γ ι α τον Δ ι ό δ ω ­
ρ ο ) , το 699 π . Χ , εάν η ή τ τ α τ ο υ Α σ τ υ ά γ η από τον Κ ύ ρ ο έ λ α β ε
χ ώ ρ α τ ο 549 κ α ι ό χ ι τ ο 550, ό π ω ς θ ε ω ρ ε ί τ ο μ έ χ ρ ι τ ώ ρ α .
44. Τ ο 401 π . Χ . Α ν α φ έ ρ ε τ α ι στον Κ ύ ρ ο τον Ν ε ώ τ ε ρ ο , τ η
δ ι α μ ά χ η του οποίου μ ε τον αδελφό του γ ι α τον θρόνο ε ξ ι σ τ ο ­
ρ ε ί ο Ξ ε ν ο φ ώ ν σ τ ο έ ρ γ ο τ ο υ Κΰρον
45. Σ ύ μ φ ω ν α

με

τον

Άνάβασις.

Πλούταρχο

(Άρτοξέρξης,

11),

ο

Κ τ η σ ί α ς ήταν η δ η σ τ η ν υ π η ρ ε σ ί α τ ο υ β α σ ι λ ι ά .
46. Α υ τ ό γ ί ν ε τ α ι στο Έ ν α τ ο Β ι β λ ί ο .
47. Δ η λ α δ ή , τον Ινδικό Ω κ ε α ν ό .
48. Ε π ί λ έ ξ ε ι « τ ο υ θερινού η λ ι ο σ τ α σ ί ο υ » , δ η λ α δ ή τ η ς
φ α ι ν ό μ ε ν η ς π ο ρ ε ί α ς του ή λ ι ο υ στον ουρανό από το η λ ι ο σ τ ά ­
σ ι ο , σ τ ι ς 2 2 Ι ο υ ν ί ο υ , μ έ χ ρ ι τ η ν ι σ η μ ε ρ ί α του Σ ε π τ ε μ β ρ ί ο υ ,
που α ν τ ι σ τ ο ι χ ε ί στο μ έ ρ ο ς τ η ς γ η ς που ο ρ ί ζ ε τ α ι από τον
Τ ρ ο π ι κ ό τ ο υ Κ α ρ κ ί ν ο υ κ α ι τον Ι σ η μ ε ρ ι ν ό .
49. Ο Α ρ κ τ ο ύ ρ ο ς είναι απλανής α σ τ έ ρ α ς π ρ ώ τ ο υ μ ε γ έ ­
θους, ο λ α μ π ρ ό τ ε ρ ο ς α σ τ έ ρ α ς τ ο υ α σ τ ε ρ ι σ μ ο ύ τ ο υ Β ο ώ τ η
κι ένα από τα λ α μ π ρ ό τ ε ρ α α σ τ έ ρ ι α στον ουρανό. Ο ν ο μ ά σ τ η ­
κ ε έ τ σ ι από τ ο άρκτος κ α ι τ ο ούρος ( = φ ύ λ α κ α ς ) , γ ι ' α υ τ ό
τ ο σ υ ν α ν τ ά μ ε μ ε ρ ι κ έ ς φορές μ ε τ ο όνομα

Άρκτοφνλαξ, κ α τ '

άλλους π ή ρ ε τ' όνομα τ ο υ από το άρκτος κ α ι ουρά, ε π ε ι δ ή
β ρ ί σ κ ε τ α ι στην π ρ ο έ κ τ α σ η τ η ς ουράς τ η ς Μ ε γ ά λ η ς Ά ρ κ τ ο υ ,
μ ε τ η β ο ή θ ε ι α τ η ς οποίας ά λ λ ω σ τ ε α ν α γ ν ω ρ ί ζ ε τ α ι . Τ ό σ ο ο
Α ρ κ τ ο ύ ρ ο ς όσοι κ α ι ο ι Α ρ κ τ ο ι ε ί ν α ι α ε ι φ α ν ε ί ς α σ τ ε ρ ι σ μ ο ί
του β ο ρ ε ί ο υ η μ ι σ φ α ι ρ ί ο υ , π ρ ά γ μ α που σ η μ α ί ν ε ι π ω ς ε ί ν α ι
αφανείς γ ι α τ ο ν ό τ ι ο .

ΣΧΟΛΙΑ
50. Π ρ β λ .

Στράβων,

Γεωγραφικών

Β,

V,

37:

Μεταξύ

τ ρ ο π ι κ ο ύ κ α ι ι σ η μ ε ρ ι ν ο ύ σ ε όλες τ ι ς χ ώ ρ ε ς ο ι σ κ ι έ ς π έ φ τ ο υ ν
κ α ι από τα δύο μ έ ρ η , προς βορρά κ α ι προς ν ό τ ο . . . [ τ ο ύ τ ε ς ] οι
περιοχές λέγονται αμφίσκιες.
51. Σ τ α δ η μ η τ ρ ι α κ ά , ά λ λ η ονομασία τ ω ν σ ι τ η ρ ώ ν , δεν
περιλαμβανόταν

ολόκληρη

η

οικογένεια

των

αγρωστω-

δών, όπως σ ή μ ε ρ α , έ τ σ ι δεν α ν ή κ ε σ' αυτά το κ ε χ ρ ί .
52. Ο βόσπορος ή β ό σ μ ο ρ ο ς κ α τ ά τον Σ τ ρ ά β ω ν α ( I E I 13,
18), σ ι τ η ρ ό τ η ς Ι ν δ ι κ ή ς δ υ σ ε ρ μ ή ν ε υ τ ο , α π ο τ ε λ ε ί π ι θ α ν ώ ς
διαφορά του σ ό ρ γ ο υ .
53. Ε π ί λ έ ξ ε ι « β ρ ά ζ ε ι » - σύμφωνα μ ε τον Σ τ ρ ά β ω ν α ( I E I
2 0 ) , ο Ε ρ α τ ο σ θ έ ν η ς υ π ο σ τ η ρ ί ζ ε ι « ό τ ι αυτό που ο πολύς κ ό ­
σ μ ο ς α π ο κ α λ ε ί « ω ρ ί μ α ν σ η » τ ω ν φ υ τ ώ ν , στην Ινδία αποκα­
λ ε ί τ α ι « β ρ ά σ ι μ ο » κ α ι ό τ ι η ω ρ ί μ α ν σ η ε ί ν α ι τόσο α π ο τ ε λ ε ­
σ μ α τ ι κ ή ώ σ τ ε δ ί ν ε ι ε κ π λ η κ τ ι κ ή γ ε ύ σ η σαν να ψηνόταν ο
καρπός με τη φωτιά.
54. Π λ η ρ έ σ τ ε ρ η π ε ρ ι γ ρ α φ ή του π ε ρ ι σ τ α τ ι κ ο ύ δ ί ν ε τ α ι στο
Β ι β λ ί ο Ι Ζ . 93. Σ τ η ν π ρ α γ μ α τ ι κ ό τ η τ α ό μ ω ς ο Α λ έ ξ α ν δ ρ ο ς
δεν έ φ τ α σ ε π ο τ έ στο π ο τ ά μ ι ο σ ύ σ τ η μ α του Γ α γ γ η , το. λά­
θος ο φ ε ί λ ε τ α ι σ ε σ ύ γ χ υ σ η του Γ ά γ γ η μ ε τον Σ ο ύ τ λ ε ϊ γ , έναν
π α ρ α π ό τ α μ ο του Ινδού.
55. Σ τ ο Β ι β λ ί ο Ι Ζ . 9 3 κ α ι στο Π έ μ π τ ο Β ι β λ ί ο τους Α ρ ριανού (24. 8) τ ο ύ τ ο ς ο π ο τ α μ ό ς φ έ ρ ε τ α ι με το όνομα Ύ φ α σ ι ς , που π ρ ο τ ι μ ο ύ ν οι π ε ρ ι σ σ ό τ ε ρ ο ι ν ε ό τ ε ρ ο ι σ υ γ γ ρ α φ ε ί ς . Ο
Σ τ ρ ά β ω ν ( I E I 27, 3 2 ) , ό μ ω ς , τον α π ο κ α λ ε ί ' Τ π α ν ι , ενώ ο
Κ ό ι ν τ ο ς Κ ο ύ ρ τ ι ο ς (9 1 35) Ύ π α σ ι .
56. Π ρ β λ . Σ τ ρ ά β ω ν , I E I 38.
57. Η ίδια φράση ε μ φ α ν ί ζ ε τ α ι κ α ι στο όγδοο κ ε φ ά λ α ι ο
του Π ρ ώ τ ο υ Β ι β λ ί ο υ .
58. Σ ύ μ φ ω ν α μ ε τ η δ ι δ α σ κ α λ ί α του Α ρ ι σ τ ο τ έ λ η , η Π ό λ η
γ ε ν ν ι έ τ α ι από τ η ν Ο ι κ ο γ έ ν ε ι α , π ε ρ ν ώ ν τ α ς από τ ο ε ν δ ι ά μ ε σ ο
στάδιο τ η ς Κ ώ μ η ς ( χ ω ρ ι ο ύ ) . Σ ' α υ τ ή τ η ν π ε ρ ί π τ ω σ η , ο ι
Ινδοί β ρ ί σ κ ο ν τ α ν στο δεύτερο στάδιο τ η ς ε ξ έ λ ι ξ η ς . Ο Δ ι ό -

ΣΧΟΛΙΑ
νυσος, που α ν α φ έ ρ ε τ α ι α μ έ σ ω ς π ι ο κ ά τ ω , σ υ γ κ έ ν τ ρ ω σ ε τ α
χ ω ρ ι ά κ α ι ίδρυσε π ό λ ε ι ς ε ι σ ά γ ο ν τ α ς τον π ο λ ι τ ι σ μ έ ν ο β ί ο .
59. Σ ύ μ φ ω ν α μ ε τ η ν ε λ λ η ν ι κ ή π α ρ ά δ ο σ η , όταν ο Δ ί α ς
ε μ φ α ν ί σ τ η κ ε σ τ η Σ ε μ έ λ η , ό π ω ς του ε ί χ ε ζ η τ ή σ ε ι , σ ε όλο
τ ο υ τ ο μ ε γ α λ ε ί ο , η ό ψ η του ή τ α ν τόσο τ ρ ο μ ε ρ ή γ ι α τ α θ ν η τ ά
τ η ς μ ά τ ι α που δεν ά ν τ ε ξ ε στο θ έ α μ α κ α ι γ έ ν ν η σ ε πρόωρα τον
Δ ι ό ν υ σ ο , γ ι ο του θ ε ο ύ . Τ ό τ ε ο Δ ί α ς έ ρ α ψ ε τ ο β ρ έ φ ο ς στον
μ η ρ ό του γ ι α ν α α ν α π τ υ χ θ ε ί κανονικά μ έ χ ρ ι τ η γ έ ν ν η σ η τ ο υ .
Σ χ ε τ ι κ ά μ ε τ η ν α κ ρ ι β ή τ ο π ο θ ε σ ί α τ ο υ Μ η ρ ο ύ , δεν έ χ ε ι
ε π έ λ θ ε ι συμφωνία μ ε τ α ξ ύ των σύγχρονων μ ε λ ε τ η τ ώ ν .
60. Ο Α ρ ρ ι α ν ό ς (Ινδική 8 κ . ε . ) α ν α φ έ ρ ε τ α ι δ ι ε ξ ο δ ι κ ό τ ε ρ α
σ ' ε τ ο ύ τ η τ η θ υ γ α τ έ ρ α , τ η ς οποίας τ ο όνομα ήταν Π α ν δ α ί α .
6 1 . Π ρ β λ . τ η ν π ε ρ ι γ ρ α φ ή του Σ τ ρ ά β ω ν α ( I E I 3 9 κ . ε . ) κ α ι
του Αρριανού,
ονομάζουμε

Ινδική, 1 1 κ . ε . Τ α « μ έ ρ η » αυτά σ ή μ ε ρ α τ α

«κάστες».

62. Σ ύ μ φ ω ν α μ ε τον Σ τ ρ ά β ω ν α π ρ έ π ε ι ν α δ ι α ψ ε υ σ τ ε ί
τ ρ ε ι ς φορές κ α ι τ ό τ ε μ έ ν ε ι σ ι ω π η λ ό ς διά β ί ο υ - β λ . Σ τ ρ ά ­
β ω ν , I E I 39.
63. Π ρ β λ . κ α ι κ ε φ . 36.
64. Η Μ α ι ώ τ ι ς λ ί μ ν η ε ί ν α ι η σ η μ ε ρ ι ν ή Α ζ ο φ ι κ ή θάλασσα,
ενώ ο Τ ά ν α ϊ ς ε ί ν α ι ο π ο τ α μ ό ς Δ ο ν .
65. Π α ρ ό μ ο ι α ι σ τ ο ρ ί α β ρ ί σ κ ο υ μ ε κ α ι στον Η ρ ό δ ο τ ο ( Δ . 8
κ . ε . ) , όπου ό μ ω ς π α τ έ ρ α ς ή τ α ν ο Η ρ α κ λ ή ς κ α ι ο ι γ ι ο ι ή τ α ν
τρεις, ο Αγάθυρσος, ο Γελωνός και ο Σ κ ύ θ η ς .
66. Ε ν ν ο ε ί τ α ι π ι θ α ν ώ ς η νότια π λ ε υ ρ ά τ η ς Μ α ύ ρ η ς Θ ά ­
λασσας - π ρ β λ . κ α ι κ ε φ . 46.
67. Κ α τ ' α υ τ ή τ η ν ε π ι δ ρ ο μ ή , που δ ι α δ ρ α μ α τ ί σ τ η κ ε μ ε τ α ­
ξ ύ 630 κ α ι 625 π . Χ . , ο ι Σ κ ύ θ ε ς κ α τ έ λ α β α ν τ η ν Π α λ α ι σ τ ί ν η ,
αλλά σ ύ μ φ ω ν α με τον Η ρ ό δ ο τ ο ( Α .

105) ο β α σ ι λ ι ά ς τ ω ν

Α ι γ υ π τ ί ω ν , Ψ α μ μ ή τ ι χ ο ς με παρακλήσεις και δωροδοκίες
κ α τ ά φ ε ρ ε ν α σ τ α μ α τ ή σ ε ι τ η ν π ρ ο έ λ α σ η τους κ α ι ν α μ η ν ε ι ­
σβάλουν σ τ η χ ώ ρ α τ ο υ .
68. Ο ι Α ρ ι μ α σ π ο ί ε ί ν α ι σ κ υ θ ι κ ό ς λαός κ α ι μ ο ν ό φ θ α λ μ ο ι ,

ΣΧΟΛΙΑ

σ ύ μ φ ω ν α μ ε τ ο όνομα τ ο υ ς , όπως λ έ ε ι ο Η ρ ό δ ο τ ο ς ( Γ . 116.
Δ . 13, 2 7 ) , αλλά κ α ι ο Σ τ ρ ά β ω ν ( Α 10), που μ α ς π λ η ρ ο φ ο ρ ε ί
ό τ ι ο Α ρ ι σ τ έ α ς ο Π ροκοννήσιος, π ο ι η τ ή ς που ή κ μ α σ ε π ε ρ ί το
580 π . Χ . ,

έγραψε και

Άριμάσπεια επη.

Από

τον

Ηρόδοτο

μαθαίνουμε πως κατοιμούσαν στη Βορειο-Ανατολική άκρη
του κόσμου, στη σ η μ ε ρ ι ν ή Σ ι β η ρ ί α .
69. Π ρ ό κ ε ι τ α ι γ ι α τους « Λ ε υ κ ό σ υ ρ ο υ ς » τ ο υ Σ τ ρ ά β ω ν α
( I B III 9).
70. Υ π ά ρ χ ο υ ν π ο λ λ έ ς κ α ι δ ι α φ ο ρ ε τ ι κ έ ς μ α ρ τ υ ρ ί ε ς γ ι α τον
θάνατο τ ο υ Κ ύ ρ ο υ , ο ι ο π ο ί ε ς ό μ ω ς συμφωνούν όλες στο ό τ ι
β ρ ή κ ε τον θάνατο στα α ν α τ ο λ ι κ ά σύνορα τ η ς α υ τ ο κ ρ α τ ο ρ ί α ς
του.
7 1 . Σ τ ο ν Π ό ν τ ο , π ρ β λ . Σ τ ρ ά β ω ν I B I I I 14, 15.
72. Η λ έ ξ η « α μ α ζ ώ ν » π ρ ο κ ύ π τ ε ι από το σ τ ε ρ η τ ι κ ό α κ α ι
τ η λ έ ξ η « μ α ζ ό ς » , που σ η μ α ί ν ε ι μ α σ τ ό ς , γ υ ν α ί κ α , δ η λ α δ ή ,
χωρίς μαστό.

Ο ι Α μ α ζ ό ν ε ς δεν άφηναν τον δ ε ξ ι ό

μαστό

να μ ε γ α λ ώ σ ε ι για να μην τ ι ς ε μ π ο δ ί ζ ε ι στη χρήση του τό­
ξου. Π α ρ ά β α λ ε , επίσης, και την ελαφρώς διαφοροποιημένη
ε κ δ ο χ ή στο κ ε φ . 5 3 τ ο υ Τ ρ ί τ ο υ Β ι β λ ί ο υ .
73. Ιερό τ η ς θεάς π α σ ί γ ν ω σ τ ο από τ η ν τ ρ α γ ω δ ί α τ ο υ Ε υ ­
ριπίδη

Ιφιγένεια

εν

Τανροις.

74. Ν ό τ ι α , δ η λ α δ ή , τ η ς Μ α ύ ρ η ς Θ ά λ α σ σ α ς .
75. Π ε ρ ι σ σ ό τ ε ρ ε ς λ ε π τ ο μ έ ρ ε ι ε ς τ η ς ι σ τ ο ρ ί α ς δίνονται στο
κεφ. 16 του Τ ε τ ά ρ τ ο υ Β ι β λ ί ο υ .
76. Ο Κ ό ι ν τ ο ς ο Σ μ υ ρ ν α ί ο ς ( 1 . 24 κ . ε . ) π α ρ α δ ί δ ε ι ό τ ι η
Π ε ν θ ε σ ί λ ε ι α σκότωσε με ακόντιο την αδελφή τ η ς Ι π π ο λ ύ τ η
στο κ υ ν ή γ ι , π ε ρ ν ώ ν τ α ς τ η ν κ α τ ά λάθος γ ι α ε λ ά φ ι .
77. Σ ύ γ χ ρ ο ν ο ι μ ε λ ε τ η τ έ ς π ρ ο τ ε ί ν ο υ ν π ω ς σ ε τ ο ύ τ ο τ ο ν
λαό που ζ ε ι « π έ ρ α από τον β ο ρ ι ά » , ό π ω ς δ η λ ώ ν ε ι τ ' όνομα
του, μπορούμε να διαπιστώσουμε μια, μέσω των Κ ε λ τ ώ ν ,
γ ν ω ρ ι μ ί α των Ε λ λ ή ν ω ν με τη Β ρ ε τ α ν ί α και τους κατοίκους
της.
78. Ο Α β α ρ ι ς υ π ή ρ ξ ε θ α υ μ α τ ο π ο ι ό ς κ α ι μ ά γ ο ς , σ κ υ θ ι κ ή ς

ΣΧΟΛΙΑ

μάλλον κ α τ α γ ω γ ή ς . Κ ά π ο ι ε ς π α ρ α δ ό σ ε ι ς τον θεωρούσαν Υ ­
π ε ρ β ό ρ ε ι ο ιερέα τ ο υ Α π ό λ λ ω ν α , ο οποίος κ α ι τ ο υ έ δ ω σ ε τ η ν
ι κ α ν ό τ η τ α να κ ά ν ε ι θ α ύ μ α τ α κ α ι να τ α ξ ι δ ε ύ ε ι από τ ό π ο σε
τ ό π ο δ ι α σ χ ί ζ ο ν τ α ς τον αέρα πάνω σ' ένα μ α γ ι κ ό χρυσό β έ λ ο ς
(Πορφύριος,

Πνθαγόρον 2 9 ) .

Βίος

Ο

Αβαρις

επισκέφτηκε

την Ελλάδα, με το μ α γ ι κ ό του βέλος ( χ ω ρ ί ς πλοίο, όπως
δ η λ ώ ν ε ι κ α ι τ ο όνομα τ ο υ που π ρ ο έ ρ χ ε τ α ι από τ ο σ τ ε ρ η τ ι κ ό
α κ α ι τ ο « β ά ρ ι ς » που σ η μ α ί ν ε ι π λ ο ί ο ) , θ ε ρ ά π ε υ σ ε α σ θ έ ν ε ι ε ς ,
ε ξ ά γ ν ι σ ε σ υ ν ε ι δ ή σ ε ι ς κ α ι κ α τ έ π λ η ξ ε τον κ ό σ μ ο μ ε τ α θαύ­
ματα και τις προφητείες του. Κάποιοι αρχαίοι συγγραφείς
τον θεωρούν π ρ α γ μ α τ ι κ ό π ρ ό σ ω π ο , ό π ω ς , γ ι α π α ρ ά δ ε ι γ μ α ,
ο

Πίνδαρος

(βλ.

Λεξικό

Αρποκρατίωνα

στο

λήμμα

Άβαρις)" αλλά μάλλον τόσο ο ίδιος όσο κ α ι όλα όσα σ χ ε τ ί ­
ζ ο ν τ α ι μ ε αυτόν δεν ε ί ν α ι παρά μ ύ θ ο ς που δ ή λ ω ν ε τ η δ ι ά δ ο σ η
τ η ς λ α τ ρ ε ί α ς του Α π ό λ λ ω ν α σ ε κ ά π ο ι ο β ό ρ ε ι ο λαό.
79. Ο Μ έ τ ω ν , ο Π α υ σ α ν ί ο υ , ήταν Α θ η ν α ί ο ς μ η χ α ν ι κ ό ς
κ α ι α σ τ ρ ο ν ό μ ο ς , που ή κ μ α σ ε κ α τ ά τ ο δ ε ύ τ ε ρ ο ή μ ι σ ι τ ο υ
5ου αιώνα. Γ ι α τ ο έ τ ο ς τ η ς γ έ ν ν η σ η ς τ ο υ δεν γ ν ω ρ ί ζ ο υ μ ε
τίποτα,
Αθηνών,

δεχόμαστε
Μάιος,

1931)

όμως
ότι

(βλ.

Πρακτικά

γεννήθηκε

Ακαδημίας

μεταξύ

των

ετών

482 κ α ι 472 π . Χ . Ά γ ν ω σ τ ο ε π ί σ η ς ε ί ν α ι τ ο π ό τ ε π έ θ α ν ε , π ρ έ ­
π ε ι ό μ ω ς ν α ήταν μ ε τ ά τ ο 414 π . Χ . , γ ι α τ ί τον β ρ ί σ κ ο υ μ ε ν α
έ χ ε ι μ ε ι ο ψ η φ ή σ ε ι , μ α ζ ί μ ε τον Ν ι κ ί α κ α ι τον Σ ω κ ρ ά τ η , σ τ η ν
εκκλησία του δήμου, κατά της Σ ι κ ε λ ι κ ή ς ε κ σ τ ρ α τ ε ί α ς . Ο
Αριστοφάνης

αναφέρει

τρη-μηχανικό,

ενώ

ο

τον

Μέτωνα

Φρύνιχος

("Ορνιθες)

(Μενότροπος)

ως
ως

γεωμέυδραυλι-

κ ό - μ η χ α ν ι κ ό . Έ ν α ς από τ ο υ ς σ χ ο λ ι α σ τ έ ς τ ο υ Α ρ ι σ τ ο φ ά ν η
γράφει

ότι

κατεσκενάσατο.

ο
Ο

Μέτων
Μέτων

ίσως
έγινε

εν

τω

Κολωνω

περιώνυμος

κρηνην

αστρονόμος

για την ανακάλυψη του ομώνυμου κύκλου ή ενιαυτού (ο Δ ι ό ­
δωρος π ε ρ ι γ ρ ά φ ε ι τον κ ύ κ λ ο τ ο υ Μ έ τ ω ν ο ς στο κ ε φ . 3 6 τ ο υ
Δ ω δ έ κ α τ ο υ Β ι β λ ί ο υ ) , που ο ν ο μ ά ζ ε τ α ι κ α ι « ε ν ν ε α κ α ι δ ε κ α ε τ η ρ ί ς » , τον οποίο ε ξ ή γ α γ ε από τ ι ς δ ι κ έ ς τ ο υ κ α ι τ ι ς π α ρ α -

ΣΧΟΛΙΑ

τ η ρ ή σ ε ι ς τ ο υ δασκάλου τ ο υ , α σ τ ρ ο ν ό μ ο υ Φ α ε ί ν ο υ , ε π ί τ ω ν
τροπών του ηλίου.
Κύκλος Μέτωνος: Το έτος των αρχαίων Ελλήνων ήταν
σ ε λ η ν ο η λ ι α κ ό . Κ α τ ά τον Γ έ μ ι ν ο , όλοι ο ι α ρ χ α ί ο ι Έ λ λ η ­
ν ε ς , γ ι α ε ο ρ τ α σ τ ι κ ο ύ ς λ ό γ ο υ ς , προσ παθούσ α ν ν α σ υ μ φ ω ν ή ­
σουν από τ η μ ι α τ ο έ τ ο ς μ ε τ η φ α ι ν ό μ ε ν η κ ί ν η σ η του ή λ ι ο υ
κ α ι από τ η ν ά λ λ η τ ο υ ς μ ή ν ε ς κ α ι τ ι ς η μ έ ρ ε ς μ ε τ ι ς φ ά σ ε ι ς τ η ς
σ ε λ ή ν η ς . Φ α ί ν ε τ α ι , λ ο ι π ό ν , π ω ς γ ι ' αυτό τον λ ό γ ο , χ ρ η σ ι μ ο ­
π ο ί η σ α ν α ρ χ ι κ ά τ η ν π ε ρ ί ο δ ο τ η ς « δ ι ε τ η ρ ί δ ο ς » , όπου τ ο έ τ ο ς
α π ο τ ε λ ο ύ ν τ α ν ε ν α λ λ ά ξ από 12 κ α ι 13 μ ή ν ε ς , με άλλους α π '
αυτούς « π λ ή ρ ε ι ς » ( μ ε 3 0 η μ έ ρ ε ς ) κ α ι άλλους « κ ο ί λ ο υ ς » ( μ ε
29 η μ έ ρ ε ς ) .
Κ α θ ώ ς αυτή η περίοδος α π ο δ ε ί χ τ η κ ε ε σ φ α λ μ έ ν η , την
α ν τ ι κ α τ έ σ τ η σ α ν μ ε τ η ν « ο κ τ α ε τ η ρ ί δ α » . Σ ' αυτήν ο ι μ ή ν ε ς
ή τ α ν ε ν α λ λ ά ξ « π λ ή ρ ε ι ς » κ α ι « κ ο ί λ ο ι » , ενώ από τ α ο κ τ ώ
"της χρόνια τ α π έ ν τ ε ( « κ ο ι ν ά » ) α π ο τ ε λ ο ύ ν τ α ν από δ ώ δ ε κ α
μ ή ν ε ς κ α ι τ α υ π ό λ ο ι π α τ ρ ί α ( « ε μ β ό λ ι μ α » ) από δ ε κ α τ ρ ε ί ς .
Το

σύνολο

όμως

των

οκτώ

τροπικών

ετών

αποτελείται

από π ε ρ ί π ο υ 2.922 η μ έ ρ ε ς , ενώ οι 99 σ υ ν ο δ ι κ ο ί μ ή ν ε ς από
2.923 1/2 η μ έ ρ ε ς . Έ τ σ ι , μ έ σ α σ ε δ ε κ α έ ξ ι χρόνια, ο ι μ ή ν ε ς
α π ο μ α κ ρ ύ ν ο ν τ α ι από τ ι ς φ ά σ ε ι ς τ η ς σ ε λ ή ν η ς κ α τ ά τ ρ ε ι ς η ­
μ έ ρ ε ς . Γ ι α ν α διορθώσουν τ ο σ φ ά λ μ α , ο ι α ρ χ α ί ο ι Έ λ λ η ν ε ς
πρόσθεταν κατά τη διάρκεια της διπλής οκταετηρίδας, σε
δ ε κ α έ ξ ι , δ η λ α δ ή , χρόνια, τ ρ ε ι ς η μ έ ρ ε ς , π α ρ ε μ β ά λ λ ο ν τ α ς
τ ε ς ανά μ ί α σ ε κ ο ί λ ο υ ς μ ή ν ε ς κ α τ ά τ α κοινά έ τ η , ο ι ο π ο ί ο ι
έ τ σ ι γ ί ν ο ν τ α ν π λ ή ρ ε ι ς . Ε ί χ α ν ε π ο μ έ ν ω ς έ τ η τ ω ν 354, 355 κ α ι
384 η μ ε ρ ώ ν . Α π ό τ η ν π α ρ ε μ β ο λ ή ό μ ω ς τ ω ν τ ρ ι ώ ν η μ ε ρ ώ ν ,
π ρ ο κ ύ π τ ε ι ο π ι σ θ ο δ ρ ό μ η σ η τ η ς α ρ χ ή ς τ ο υ έ τ ο υ ς , που μ έ σ α σ ε
ε ί κ ο σ ι ο κ τ α ε τ η ρ ί δ ε ς , σ ε ε κ α τ ό ν ε ξ ή ν τ α , δ η λ α δ ή , χρόνια,
φ τ ά ν ε ι τον ένα π λ ή ρ η μ ή ν α . Π ρ ά γ μ α που φ α ί ν ε τ α ι π ω ς συ­
ν έ β η σ τ η ν Α θ ή ν α , μ ε τ α ξ ύ του 430 κ α ι τ ο υ 423 π . Χ . , ο π ό τ ε
κ α ι αφαίρεσαν έναν μ ή ν α , μ ε α π ο τ έ λ ε σ μ α η τ ε λ ε υ τ α ί α ε κ ε ί ν η
ο κ τ α ε τ η ρ ί δ α ν α α π ο τ ε λ ε σ τ ε ί από έ ξ ι κοινά κ α ι δύο ε μ β ό λ ι μ α

ΣΧΟΛΙΑ

χρόνια, γ ι α να ε π α ν έ λ θ ε ι η α ρ χ ή τ ο υ έ τ ο υ ς σ τ η ν π ρ ώ τ η νέα
σελήνη μετά το θερινό η λ ι ο σ τ ά σ ι ο .
Γ ι α να διορθώσει οριστικά τούτο το σφάλμα, ο Μ έ τ ω ν
ανακάλυψε την π λ η ρ έ σ τ ε ρ η περίοδο τ η ς ε ν ν ε α κ α ι δ ε κ α ε τ η ρ ί δας, που α π ο τ ε λ ο ύ ν τ α ν από 12 κοινά κ α ι 7 ε μ β ό λ ι μ α χ ρ ό ν ι α ,
τ η ν οποία δ η μ ο σ ί ε υ σ ε υπό μ ο ρ φ ή « π α ρ α π ή γ μ α τ ο ς » , π ί ν α κ α ,
δ η λ α δ ή , πάνω σ ε τ ο ί χ ο - σ τ ή λ η , π ο υ π α ρ ε ί χ ε τ η ν έ ν α ρ ξ η κ ά θ ε
έτους του ομώνυμου κύκλου του, κ ά θ ε μήνα, καθώς και τα
ηλιοστάσια, τις ισημερίες και της η μ ε ρ ο μ η ν ί ε ς της ανατολής
κ α ι τ η ς δ ύ σ ε ω ς ο ρ ι σ μ έ ν ω ν α π λ α ν ώ ν α σ τ έ ρ ω ν που ή τ α ν σ η ­
μαντικές για τη γεωργία και τη ναυτηλία, καθώς επίσης και
μ ε τ ε ω ρ ο λ ο γ ι κ έ ς π ρ ο β λ έ ψ ε ι ς . Α ρ χ ή του κύκλου έ λ α β ε ο Μ έ ­
τ ω ν τ ο θ ε ρ ι ν ό η λ ι ο σ τ ά σ ι ο τ ο υ έ τ ο υ ς 432 π . Χ . , ε π ί Α ψ ε υ δ ο ύ ς
ά ρ χ ο ν τ ο ς , δ η λ α δ ή τ η ν 27η

Ιουνίου, αν υ π ο λ ο γ ι σ τ ε ί με το

Ιουλιανό η μ ε ρ ο λ ό γ ι ο . Τ ο ύ τ ο τ ο π α ρ ά π η γ μ α , π ο υ ο Φ ι λ ό χ ο ρος ο ν ο μ ά ζ ε ι κ α ι « η λ ι ο τ ρ ό π ι ο » , τ ο ε ξ έ θ ε σ ε ο Μ έ τ ω ν π ά ν ω σ ε
τ ο ί χ ο σ τ η ν Π ν ύ κ α , όπου σ υ ν ε ρ χ ό τ α ν η ε κ κ λ η σ ί α τ ο υ δ ή μ ο υ ,
π ι θ α ν ώ ς ό μ ω ς ν α ε ξ έ θ ε σ ε κ α ι άλλο ένα στον Κ ο λ ω ν ό .
80. Π λ η ρ έ σ τ ε ρ η π ε ρ ι γ ρ α φ ή τ ο ύ τ η ς τ η ς τ α κ τ ι κ ή ς δ ί ν ε τ α ι
στο Δ έ κ α τ ο Έ ν α τ ο Β ι β λ ί ο ( κ ε φ . 9 4 ) στα π λ α ί σ ι α τ η ς π ε ρ ι ­
γραφής της εκστρατείας του Αντίγονου κατά των Ν α β α ταίων.
81. Π ρ ό κ ε ι τ α ι για την πόλη Π έ τ ρ α (βράχος)' π ρ β λ . Δ έ ­
κατο Έ ν α τ ο Β ι β λ ί ο και Σ τ ρ ά β ω ν Ι Σ Τ 21.
82. Ε ν ν ο ε ί τ α ι η Ν ε κ ρ ά Θάλασσα" π ρ β λ . κ α ι Σ τ ρ ά β ω ν
Ι Σ Τ 42 κ . ε .
83. Α κ ό μ α κ α ι σ ή μ ε ρ α α ν α β λ ύ ζ ε ι κ α τ ά κ α ι ρ ο ύ ς ά σ φ α λ τ ο ς
από τη Ν ε κ ρ ά Θ ά λ α σ σ α .

ι

84. Σ τ η ν κ ο ι λ ά δ α τ ο υ Ι ο ρ δ ά ν η σ τ η ν Ι ε ρ ι χ ώ .
85. Ο Σ τ ρ ά β ω ν ( Ι Σ Τ I I 4 1 ) π ε ρ ι γ ρ ά φ ε ι ω ς ε ξ ή ς π ώ ς γ ί ­
ν ε τ α ι η ε ξ α γ ω γ ή τ ο υ β ά λ σ α μ ο υ : « Ε δ ώ ε ί ν α ι ανάκτορο κ α ι ο
κ ή π ο ς τ ο υ β ά λ σ α μ ο υ . Π ρ ό κ ε ι τ α ι γ ι α φυτό θ α μ ν ώ δ ε ς , π ο υ
μ ο ι ά ζ ε ι μ ε κ ύ τ ι σ ο κ α ι τ έ ρ μ ι ν θ ο , α ρ ω μ α τ ι κ ό . Κάνουν ε ν τ ο μ ή

ΣΧΟΛΙΑ

στον φλοιό τ ο υ κ α ι παίρνουν μ έ σ α σε α γ γ ε ί α τον χ υ μ ό τ ο υ
κ ο ρ μ ο ύ . Μ ο ι ά ζ ε ι μ ε άπαχο γ ά λ α . Σ ε μ ι κ ρ ή π ο σ ό τ η τ α π ή ζ ε ι .
Θ ε ρ α π ε ύ ε ι θ α υ μ α σ τ ά τον π ο ν ο κ έ φ α λ ο , τ η ν α ρ χ ή τ ο υ κ α τ α ράκτη και την α μ β λ υ ω π ί α » .
86. Ο κ ό σ τ ο ς ε ί ν α ι γ έ ν ο ς φυτών που π ε ρ ι λ α μ β ά ν ε ι π ε ρ ί τα
3 0 ε ί δ η ι θ α γ ε ν ή τ ω ν τ ρ ο π ι κ ώ ν χ ω ρ ώ ν . Ε ί ν α ι φυτά π ο ώ δ η κ α ι
π ο λ υ ε τ ή , τ α π ε ρ ι σ σ ό τ ε ρ α τ ω ν οποίων έχουν ε ύ ο σ μ ε ς κ α ι φαρ­
μ α κ ε υ τ ι κ έ ς ρίζες. Κόστος, κόστας, βάλσαμο ή καρυοφύλλι
ε ί ν α ι η κ ο ι ν ή ονομασία τ η ς Α θ α ν α σ ί α ς τ η ς β α λ σ α μ ώ δ ο υ ς .
87. Τ α δύο τ ε λ ε υ τ α ί α ε ί ν α ι ε ί δ η κ έ δ ρ ο υ .
88. Σ τ η
μπει

το

θέση

του

βραχυτραχηλοτεραι

έχει

προταθεί

να

μακροτραχηλότεραι.

89. Ε ί δ ο ς ε λ α φ ι ο ύ ή δορκάδας.
90. Η π ε ρ ι γ ρ α φ ή που α κ ο λ ο υ θ ε ί θ ε ω ρ ε ί τ α ι π ω ς ο φ ε ί λ ε τ α ι
στον σ τ ω ι κ ό φιλόσοφο Π ο σ ε ι δ ώ ν ι ο από τ η ν Α π ά μ ε ι α , ένεκα
κ υ ρ ί ω ς τ η ς ε ξ ή γ η σ η ς που δ ί ν ε τ α ι γ ι α τ η ν π ο λ υ χ ρ ω μ ί α τ ω ν
π ο υ λ ι ώ ν ό τ ι ο φ ε ί λ ε τ α ι στην ε π ί δ ρ α σ η κ α ι τ η σ υ ν έ ρ γ ι α τ ο υ
ήλιου.
91. Λαμπερός κιτρινωπός λίθος, πιθανώς το σημερινό
τοπάζιο.
92. Ο πορφυρίων ε ί ν α ι π τ η ν ό τ η ς ο ι κ ο γ έ ν ε ι α ς τ ω ν ραλλιδών τ η ς ο μ ο τ α ξ ί α ς τ ω ν κ α λ ο β α τ ι κ ώ ν . Γ ν ω σ τ ό τ ε ρ ο είδος τ ο υ
ο π ο ρ φ υ ρ ί ω ν ο κυανούς. Το μ ή κ ο ς τ ο υ ε ί ν α ι π ε ρ ί π ο υ 60 ε­
κατοστά, το κεφάλι του στρογγυλό μ ΐ τ ρ ί ο υ μ ε γ έ θ ο υ ς . Το
ράμφος τ ο υ ε ί ν α ι ε υ θ ύ , κ ω ν ι κ ό κ α ι π α χ ύ κ α ι ο λ α ι μ ό ς τ ο υ
ε π ί σ η ς π α χ ύ ς . Οι φ τ ε ρ ο ύ γ ε ς τ ο υ ε ί ν α ι κ ο ν τ έ ς , η ουρά τ ο υ
πολύ κ ο ν τ ή κ α ι τ α πόδια του πολύ ψ η λ ά μ ε μ ε γ ά λ α άρ­
θρα. Τ ο χ ρ ώ μ α του ε ί ν α ι κυανό, μ ε μ έ τ ω π ο κ α ι ράμφος λ ε υ ­
κό κ α ι λ ε υ κ έ ς κ η λ ί δ ε ς σ τ ι ς δυο π λ ε υ ρ έ ς τ ο υ σ τ ή θ ο υ ς . Ο β ι ό ­
τ ο π ο ς του ε ί ν α ι τ α έ λ η , αλλά σ τ η ν α ρ χ α ι ό τ η τ α τον ε ξ η μ έ ­
ρωναν κ α ι τον διατηρούσαν στα σ π ί τ ι α .
93. Π ε δ ι ά δ α τ η ς Σ υ ρ ί α ς μ ε τ α ξ ύ Λ ι β ά ν ο υ κ α ι Α ν τ ι λ ι β ά νου.

ΣΧΟΛΙΑ

94. Τ η ν ε π ο χ ή τ ο υ Δ ι ό δ ω ρ ο υ , ο ι λ ύ χ ν ο ι ε ί χ α ν τ ο α κ ρ ο σ τ ό μιο στη μια μεριά και τη λ α β ή στην άλλη.
95. Β λ . κ ε φ . 48.
96. Μ ε δ ι π λ ό , δ η λ α δ ή , ε ξ ό γ κ ω μ α ή « κ ά λ ο » .
97. Τ ε τ ρ α κ ό σ ι α π ε ν ή ν τ α π ε ρ ί π ο υ κ ι λ ά .
98. Π ρ ό κ ε ι τ α ι ί σ ω ς γ ι α τον σ υ γ γ ρ α φ έ α τ η ς π ε ρ ι γ ρ α φ ή ς
που α κ ο λ ο υ θ ε ί , που ε ί ν α ι γ ν ω σ τ ό ς μόνο από α υ τ ή τ η ν ανα­
φορά τ ο υ Δ ι ό δ ω ρ ο υ .
99. Η « α ρ ω μ α τ ο φ ό ρ ο ς π ε ρ ι ο χ ή » τ ο π ο θ ε τ ε ί τ α ι σ υ ν ή θ ω ς
σ τ η Σ ο μ α λ ί α , αλλά ο Δ ι ό δ ω ρ ο ς , ό π ω ς κ α ι ο Σ τ ρ ά β ω ν ( I
II 32), την τ ο π ο θ ε τ ε ί στην Αραβία.
100. Β λ . Ό μ η ρ ο ς , Όδύσσεια-η 120-21, όπου π ε ρ ι γ ρ ά φ ε τ α ι
η χώρα των Φαιάκων.
101. Ό ρ ο β ο ς ο κ ο ι ν ό ς , φυτό τ η ς τ ά ξ η ς τ ω ν Ε λ λ ο β ο κ ά ρ π ω ν , μ ε κ ο ι ν ή ονομασία Ρ ό β ι ή Ρ ό β η , ο Ό ρ ο β ο ς τ ω ν αρ­
χ α ί ω ν . Ε ί ν α ι φυτό ε τ ή σ ι ο , κ τ η ν ο τ ρ ο φ ι κ ό που κ α λ λ ι ε ρ γ ε ί τ α ι
κ υ ρ ί ω ς γ ι α τον κ α ρ π ό τ ο υ , που ε ί ν α ι μεν τ ο ξ ι κ ό ς γ ι α τον
άνθρωπο αλλά πολύ θ ρ ε π τ ι κ ό ς γ ι α τ α β ό δ ι α κ α ι κ υ ρ ί ω ς ε ­
κείνα που χ ρ η σ ι μ ε ύ ο υ ν σ τ η ν ά ρ ο σ η .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful