Spadek produkcj| roNj||n

GMO w Europ|e
Łączny areał upraw genetycznie modykowanych w Unii
Euro pejskiej zmniejszył się w 2009 roku o połowę w
porównaniu do 2006 roku, a tendencja spadkowa utrzymuje
się nadal. W 2009 roku rośliny genetycznie modykowane
uprawiane były na 0.05 procenta pól uprawnych Europy.
3
Europejska przygoda z GMO zaczęła się w 1998 roku,
gdyż Unia Europejska dopuściła do kultywacji odporną na
działanie insektów odmianę kukurydzy MON 810.
4
Jest ona
obecnie uprawiana w sześciu krajach Unii, ale jej produk-
cja zmalała o 15 procent w latach 2008 - 2010.
5
Wiodącym
producentem MON 810 jest Hiszpania, gdzie w 2010 roku
uprawy tej kukurydzy zajmowały powierzchnie 76 575 hek-
tarow.
6
Natomiast w krajach takich Francja, Niemcy, Austria,
Grecja, Węgry, Bułgaria i Luxemburg uprawa MON 810 jest
obecnie zakazana.
7
Drugą rośliną dopuszczoną do kultywacji na obszarze Unii
Europejskiej jest ziemniak Amora rmy BASF, z którego
uzyskiwać można skrobię przemysłową.
8
Austria, Luxemburg
i Węgry zakazały uprawy ziemniaka Amora, gdy zawie-
ra on odporny na antybiotyki marker genetyczny (ARM).
Stosowanie tego genu jest zakazane na podstawie dyrektywy
unijnej dotyczącej zamierzonego uwalniania. Zakaz ma na
celu ochronę skuteczności leków dla ludzi i zwierzat.
9
W 2010
roku, który był pierwszym rokiem produkcji ziemniaka Am-
ora uprawiono go tylko w Szwecji, Niemczech i Czechach.
10

Wkrótce po zasadzeniu ziemniaków rma BASF stwierdziła
47 przypadków kontaminacji inną nieautoryzowaną odmianą
genetycznie modykowanego ziemniaka. Zanieczyszczenie
upraw dotyczyło 16 hektarów
11
i jego rezultatem było ogólne
asko upraw ziemniaka Amora. Obecnie uprawia się go
zaledwie na 17 hektarach w dwóch krajach tj. w Niemczech
i Szwecji.
12
Regu|acje prawne GMO
w Un|| Europejsk|ej
Autoryzacja upraw GMO jest regulowana dyrektywą
2001/18/EC Parlamentu Europejskiego i Rady Europejskiej
z dnia 12 marca 2001 w sprawie zamierzonego uwalniania
do środowiska.
13
W jej świetle ryzyko dla środowiska jest
szacowane indywidualnie.
14
Kraje członkowskie musza
przestrzegać zasady ostrożności, która zakłada, że jeśli pod-
jęcie danego działania mogłoby prowadzić do znanego lub
nieznanego potencjalnego zagrożenia dla zdrowia, to należy
zaniechać tego działania.
15
W 2003 roku Komisja Europejska przyjęła regulację (EC) No.
1829/2003 dotycząca dopuszczenia żywności i paszy zawie-
rającej organizmy genetycznie modykowane.
16
Wymaga by
żywność i pasze zawierające GMO były oznakowane. Regula-
cja ta określa także dopuszczalną ‘przypadkową obecność’ lub
niezamierzoną kontaminację, na poziomie do 0.9 procenta
w przypadkach, gdy producent udowodni, że obecność
śladowej ilości GMO była “technicznie nieunikniona.”
17
Pro-
dukty genetycznie modykowane określane jako “substancje
pomocnicze w przetwórstwie,” takie jak na przykład enzymy
genetycznie modykowane, używane do wyrobu serów są
wyłączone z oznakowania.
18

Na rynku europejskim mięso, mleko i jaja pochodzące od
zwierząt karmionych paszami zawierającymi GMO nie
GMO w Europ|e -
uprawy | market|ng
W
Unii Europejskiej tylko niektóre produkty i rośliny genetycznie modykowane
zwane także transgenicznymi mogą być dopuszczone do obrotu, a nieliczne
lub kultywacji. Regulacje prawne dotyczące obrotu są zupełnie inne od tych, które
dotyczą upraw. Jak dotąd Unia Europejska dopuściła do obrotu około 30 produktów
transgenicznych i są to głównie genetycznie modykowane odmiany soi i kukurydzy
używane w paszach dla zwierząt.
1
Nie oznacza to jednak, że można wszystkie te
rośliny uprawiać na terenie Unii Europejskiej. Tylko dwie odmiany roślin genetycznie
modykowanych posiadają autoryzację umożliwiającą ich uprawę. Są to: odporna
na działanie insektów kukurydza MON810 rmy Monsanto i ziemniak przemysłowy
Amora rmy BASF.
2
Fact Sheet + November 2011
muszą posiadać odpowiedniego oznakowania. Niektóre kraje
członkowskie wprowadziły wprawdzie dobrowolne systemy
oznakowania dla uświadomienia konsumentów o zastosowa-
niu GMO.
19
Niemniej jednak informacje o zawartości GMO
w importowanych produktach paszowych są zwykle zatajane
przed konsumentami poprzez brak oznakowania mięsa
i mleka zwierząt karmionych tymi paszami. Konsumenci
europejscy, którzy w ogromnej większości opowiadają się
przeciw żywności genetycznie modykowanej, nie mają
możliwości podejmowania świadomego wyboru, a nawet
mogą bezwiednie wspierać korporacje, które wypuszczają
żywność genetycznie modykowaną na rynek.
20

Europejski Urząd do Spraw Bezpieczeństwa Żywności (EFSA)
to główna europejska organizacja, która zajmuje się oceną
wpływu roślin GMO i innych produktów zawierających
GMO na zdrowie ludzi i zwierząt. Urząd ten przedstawia Ko-
misji Europejskiej rekomendacje dotyczące poszczególnych
roślin i produktów genetycznie modykowanych.
21
Kom-
petencje Europejskiego Urzędu do Spraw Bezpieczeństwa
Żywności (EFSA) były wielokrotnie kwestionowane przez
organizacje społeczeństwa obywatelskiego, państwa człon-
kowskie, polityków oraz niezależnych naukowców. Także
Rada Europejska już od 2008 wzywa do zaostrzenia regulacji
prawnych dotyczących bezpieczeństwa żywności oraz do
przeprowadzenia niezależnej ekspertyzy naukowej.
22

Komisja Europejska rekomenduje dopuszczenie lub odrzuce-
nie autoryzacji danego produktu GMO i przedkłada projekt
do konsultacji i głosowania Stałemu Komitetowi do spraw
Łańcucha Żywnościowego i Zdrowia Zwierząt (Standing
Committee on Food Chain and Animal Health). Podobnie
inne komitety Komisji Europejskiej także i ten składa się
z reprezentantów państw członkowskich.
23
Jeśli komitet nie
osiągnie większości kwalikowanej, czyli 255 głosów spośród
345 możliwych, wówczas Komisja Europejska kieruje swój
projekt do Rady Europejskiej (składającej się z ministrów
krajów członkowskich), którzy głosują nad dopuszczeniem
danego produktu GMO.
24
Tutaj sprzeciw większości kwali-
kowanej może prowadzić do odrzucenia danego produktu
GMO, wiec Komisja bardzo ostrożnie wybiera czas głoso-
wania, jeśli nie chce odrzucenia danego produktu GMO.
25

Gdy nie ma większości kwalikowanej Komisja Europejska
podejmuje ostatecznÇ decyzję.
26

Genetyczne Modyñkacje | NJw|atowa
Organ|zacja Hand|u (WTO-Wor|d
Trade Organ|sat|on|
Do czerwca 1999 roku Unia Europejska zatwierdziła do obro-
tu 18 produktów genetycznie modykowanych. Wtedy to pięć
krajów członkowskich czyli Dania, Francja, Grecja, Włochy
i Luxemburg zadeklarowało de-facto moratorium na nowe
autoryzacje aż do czasu, gdy Komisja przedstawi legislację
dotyczącą identykacji i możliwości odszukania produktów
GMO oraz ich oznakowania.
27
Austria, Belgia, Finlandia,
Niemcy, Holandia, Hiszpania i Szwecja nie zastosowały
moratorium, ale zasadę “całkowicie ostrożnego podejścia” do
tego zagadnienia i wezwały Komisję by niezwłocznie zajęła
się regulacjami dotyczącymi identykacji, wykrywalności I
oznakowania produktów GMO.
28

W odpowiedzi Stany Zjednoczone, Kanada i Argentyna
zgłosiły w 2003 roku skargę do Organu Rozstrzygania Sporów
Światowej Organizacji Handlu (World Trade Organisation).
W 2006 roku Światowa Organizacja Handlu (WTO) uznała,
że Unia Europejska “nadmiernie opóźniła” proces dopusz-
czenia 24 produktów genetycznie modykowanych w latach
1999-2003, co stworzyło de facto moratorium na produkty
genetycznie modykowane. Było to niezgodne z zasadami
Światowej Organizacji Handlu - WTO.
29
Podobnie nieuzasad-
nione według WTO było wprowadzenie krajowych zakazów
upraw genetycznie modykowanych, gdyż kraje te nie przed-
stawiły stosownej oceny ryzyka, a jedynie zakłóciły zasady
wolnego handlu.
30
Nie oznaczało to jednak, dla Unii Euro-
pejskiej potrzeby rezygnacji z własnych standardów i regu-
lacji prawnych, takich jak na przykład restrykcje w procesie
dopuszczania upraw GMO, ale potwierdziło konieczność ich
zgodności z wytycznymi WTO. Decyzja ta może być zatem
interpretowana jako kolejny atak na prawo państw członkow-
skich do zapewnienia bezpieczeństwa żywności i ochrony
środowiska.
Kraje wyrażające jeszcze 8 lat temu swoje niezadowolenie z
europejskiego podejścia do GMO zmieniły jednak taktykę
w ostatnim czasie. Kanada zaakceptowała ugodę i wycofała
skargę przeciw Unii Europejskiej w 2009 roku, a rok później
zrobiła to także Argentyna, pozostawiając USA jako jedy-
nego skarżącego.
31
Stany Zjednoczone próbują w agresywny
sposób zmusić swoich partnerów handlowych do zniesienia
zakazów. Biuro Przedstawiciela Handlowego Stanów Zjedno-
czonych (US Trade Representative -USTR) lobbuje partnerów
handlowych celem usunięcia zakazów i ograniczeń importu
dla amerykańskich produktów transgenicznych.”
32
Wywiera
nawet presje na partnerów handlowych w zakresie eliminacji
wymogów oznakowania produktów GMO.
33
Roz|uǍn|en|e zasady zero to|erancj|
Do niedawna, Unia Europejska zezwalała tylko na import
i obrót tylko takimi paszami z GMO, których genetycznie
modykowane komponenty autoryzowane były na jej teryto-
rium. Zakazane były jakiekolwiek inne dodatki genetycznie
modykowane, których nie poddano procedurom oceny
ryzyka.
34
Ta polityka zero tolerancji została stworzona po to,
by zapobiec przedostaniu się do systemu żywnościowego Unii
nawet śladowych ilości nieautoryzowanych produktów GMO.
Jednak rmy biotechnologiczne i koncerny agrobiznesu
zrobiły wiele by rozluźnić europejską zasadę “zero tolerancji”
dla pasz zwierzęcych zawierających śladowe ilości nieauto-
ryzowanych produktów GMO. Grupy te lobbowały na rzecz
niezakłóconych dostaw śruty sojowej potrzebnej do paszy
zwierzęcej, co rzekomo miało zapewnić opłacalność produk-
cji zwierzęcej w Unii Europejskiej.
35
W efekcie rynek Unii
Europejskiej stopniowo stawał się bardziej otwarty na GMO.
Polityka zero tolerancji została zmieniona w czerwcu
2011 roku, gdy Komisja Europejska przyjęła regulacje
pozwalające by pasza dla zwierząt zawierała do 0.1 pro -
centa nieautoryzowanego materiału genetycznie mody-
kowanego.
36
To rozluźnienie polityki “zero tolerancji”
w zakresie pasz zwierzęcych nie ma wpływu na zasadę zero
tolerancji w odniesieniu do żywności, chociaż presja w tej
sprawie nadal jest wywierana.
37
Jednak nawet tak niski próg
akceptowalności GMO w paszach otwiera drzwi dla nie-
autoryzowanych produktów genetycznie modykowanych
i naraża Europę na ryzykowne eksperymenty z roślinami
genetycznie modykowanymi, a przede wszystkim wzmacnia
siłę przetargową wielkiego agrobiznesu.
"Reg|ony Wo|ne od GMO"
Do września 2010 aż 292 regionów i prowincji Unii Europe-
jskiej oraz 4713 samorządów lokalnych zadeklarowało się
strefami wolnymi od GMO.
38
Deklaracje te i związane
z nimi zakazy upraw nie mają jednak mocy prawnej. W 2007
roku Europejski Trybunał Sprawiedliwości uznał, że re-
giony wolne od GMO nie mogą ograniczać prawa wyboru
rolników chcących uprawiać rośliny genetycznie mody-
kowane, o ile stworzą odpowiednie warunki upraw i przejmą
odpowiedzialność za ewentualne przypadki kontaminacji.
39

Regiony wolne od GMO są więc tylko wyrazem woli oby-
wateli, którzy spotykają się z obojętnością prawodawców
w tej sprawie. Zazwyczaj rolnicy popierają tworzenie regionów
wolnych od GMO gdyż zabezpieczają się w ten sposób przed
przypadkowym zanieczyszczeniem GMO, co mogłoby się
wiązać z utratą rynku zbytu i konsekwencjami prawnymi.
Zakazy na poz|om|e krajowym
dotyczǃce upraw | ǏywnoNjc| GMO
Klauzula ochronna związana z dyrektywą unijną w sprawie
zamierzonego uwalniania do środowiska zezwala krajom
członkowskim Unii na zakazy i ograniczenia upraw
i sprzedaży GMO, jeśli takie upraw lub produkty stanowią
zagrożenie dla zdrowia lub środowiska.
40
Pomimo presji
ze strony wielkiego agrobiznesu i WTO kilka krajów Unii
Europejskiej wprowadziło zakazy obrotu produktami GMO
i kultywacji roślin GMO. Obecnie,
zakazy te obowiązują w prawie jednej
czwartej krajów członkowskich Unii.
Kraje te to: Austria, Bułgaria, Francja,
Niemcy, Grecja, Węgry i Luxemburg.
41
Ponadto, niektóre regiony Włoch fak-
tycznie utrzymują zakaz do czasu, gdy
powstaną stosowne regulacje prawne.
42
W Austrii uprawa kukurydzy genety-
cznie modykowanej jest zakazana od
1997 roku, a obrót importowaną paszą
zawierającą organizmy genetycznie
modykowane został zakazany w 2007
roku.
43
W maju 2008 roku Austria pod
presją Komisji Europejskiej musiała
znieść zakaz obrotu produktami
genetycznie modykowanymi, ale
utrzymała zakaz uprawy kukurydzy
MON 810.
44
W Austrii zakazana jest
także uprawa genetycznie modykowanego ziemniaka Am-
ora.
45
Duże sieci supermarketów dobrowolnie zobowiązują
się nie sprzedawać produktów z komponentami GMO.
Austriaccy producenci mogą używać etykiet zapewniających,
że mięso pochodzi od zwierząt karmionych paszą wolną od
GMO.
46

Bułgaria zakazała uprawy genetycznie modykowanej kuku-
rydzy rmy Monsanto w lutym 2010 roku.
47

Francja zakazała kultywacji kukurydzy MON810 w 2008
roku, ale EFSA zakwestionowała zakaz ze względu na brak
jego naukowego uzasadnienia.
48
Pomimo tej ewaluacji rząd
Francji postanowił utrzymać zakaz w mocy. W marcu 2011
roku Europejski Trybunał Sprawiedliwości wydał niewiążącą
opinię, że zakaz ten jest nielegalny, wskazując tym samym
na prawdopodobieństwo przegranej Francji, jeśli ta sprawa
zostanie mu przedłożona. Jednak coraz więcej przetwórców
we Francji odcina się od produktów genetycznie mody-
kowanych.
49
W 2010 roku Carrefour największa sieć
sprzedaży produktów spożywczych w Europie stworzyła linię
produktów wolnych od GMO w swoich francuskich sklepach.
Linia obejmuje także produkty zwierzęce i daje gwarancje, że
zwierzęta nie były karmione paszami z GMO.
50

W Niemczech zakaz uprawy kukurydzy MON810 wszedł
w życie w 2009 roku. Chociaż Europejski Urząd do
spraw Bezpieczeństwa Żywności uznał, że zakaz ten jest
niewystarczająco uzasadniony naukowo Ministerstwo
Rolnictwa w Niemczech utrzymało go.
51
W październiku
2008 roku Campina— jedna z największych rm mleczar-
skich na świecie — stworzyła linie produktów pochodzących
od zwierząt, które nigdy nie były karmione paszami
zawierającymi GMO, co przyczyniło się 10-procentowego
wzrostu sprzedaży produktów Campina w 2009 roku.
52

Grecja zakazała kultywacji kukurydzy MON810 w 2005 roku
i nadal utrzymuje ten zakaz pomimo presji ze strony Komisji
Europejskiej.
53

Wprowadzony na Węgrzech w początkowych miesiącach
2005 roku zakaz upraw kukurydzy MON 810 obowiązuje
nadal pomimo kilku prób jego zniesienia przez Komisję
Europejską.
54
Uprawa ziemniaka Amora jest również zaka-
zana na Węgrzech.
55

Włochy nie zakazały ocjalnie upraw GMO, ale gdy posz-
czególne regiony tego kraju negocjowały przepisy i regulacje
dotyczące współwystępowania upraw konwencjonalnych
i upraw GMO zaowocowało to de facto zakazem takich
upraw. W maju 2010 roku regionalni szefowie resortów
rolnych we Włoszech wezwali ministra rolnictwa do
implementacji ocjalnego zakazu upraw genetycznie mody-
kowanej kukurydzy i ziemniaka.
56

Luxemburg zakazał uprawy kukurydzy MON810 w 2009
roku, a ziemniaka Amora w 2010 roku.
57

Polska zabrania obrotu nasionami genetycznie mody-
kowanymi i wprowadziła całkowity zakaz pasz
zawierających GMO w 2006 roku.
58
Zakaz ten miał wejść
w życie w 2008 roku, ale na skutek działania lobby hodowców
z farm przemysłowych jego wprowadzenie odroczono do
1 stycznia 2013 roku.
59
Komisja zakwestionowała zakaz
w marcu 2011 i skierowała sprawę przeciwko Polsce do
Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości za niedopełnianie
wymogów wyznaczonych przez prawo unijne.
60

Rumunia, gdzie przed przystąpieniem do Unii genetycznie
modykowana soja była uprawiana bez jakiejkolwiek kontroli
ze strony organów rządowych, stała się krajem wolnym od
GMO w 2007 roku.
61
Odwrót od decyzj| o ku|tywacj|
roNj||n transgen|cznych na poz|om|e
paljstw cz|onkowsk|ch
Nowa propozycja Komisji Europejskiej dotycząca oddania
decyzji o uprawach GMO krajom członkowskim nie wydaje
się zyskiwać szerokiej akceptacji. W krajach, gdzie nie ma
zakazów upraw, rolnicy mogą uprawiać rośliny genetycznie
modykowane, jeśli przestrzegają przepisów dotyczących
współwystępowania, co ma w założeniu zapewnić od-
dzielenie upraw konwencjonalnych od genetycznie mody-
kowanych i zapobiec kontaminacji oraz problemów z
oznakowaniem produktów GMO.
62
Unia Europejska pot-
wierdza, że współwystępowanie upraw genetycznie mody-
kowanych z innymi może prowadzić do zanieczyszczenia
upraw ekologicznych i konwencjonalnych, co wiąże się z
ekonomicznymi stratami dla producentów, podczas gdy
sprawa odpowiedzialności prawnej za kontaminację pozostaje
niejasna.
63
Komisja Europejska pierwotnie starała się wymóc
na krajach członkowskich pewne ustępstwa dotyczące autory-
zacji nowych produktów GMO w zamian za prawo do zakazu
upraw genetycznie modykowanych. Oferta ta dawała krajom
członkowskich prawo do zakazu upraw w obrębie ich granic
w zamian za pozytywne głosy w sprawie poszczególnych
autoryzacji produktów GMO w Unii Europejskiej.
64
Tekst
dotyczący ustępstw został usunięty z dokumentów unijnych
po pojawieniu się nieprzychylnych opinii prawnych i reak-
cjach ze strony społeczeństwa obywatelskiego.
65

Można nawet mówić o znaczącej debacie dotyczącej praw-
nych aspektów konsekwencji wprowadzenia w życie nowej
propozycji Komisji o przeniesieniu ciężaru decyzji o GMO na
kraje członkowskie. Zachodzi bowiem możliwość, że wtedy
państwa członkowskie mogą stać się stronami w procesach
prawnych wytoczonych przez rmy biotechnologiczne za
stosowanie zakazów.
66
Przywódcy niektórych państw człon-
kowskich kwestionują tę propozycję jako naruszającą zasady
wolnego rynku i międzynarodowego prawa handlowego.
67

Przyp|sy:
1 Europa-European Commission.“EU Register of Genetically Modied
Food and Feed.” 2011. See http://ec.europa.eu/food/dyna/ gm_register/
index_en.cfm.
2 Ibid.
3 Komisja Europejska, Agriculture in the EU: Statistical and Economic
Information Report 2010. 2011 at 43, 381; Clive, James. International
Service for the Acquisition of Agri-biotech (ISAAA). Executive Sum-
mary of Global Status of Commercialized Biotech/ GM Crops: 2010.
Brief 42. 2010 at 3, 7.
4 Komisja Europejska, Decyzja Komisji z dnia 22 kwietnia 1998 dotyczą-
ca wprowadzenia do obrotu zmodykowanej genetycznie kukurydzy
(Zea mays L. line MON 810)w zastosowaniu dyrektywy Rady 90/220/
EWG. 98/294/WE, tekst dostępny na stronie Ministerstwa Środowiska
RP; http://gmo.mos.gov.pl/decyzje/98_294_WE.pdf
5 Clive (2010) at 7; Clive, James. ISAAA. Executive Summary of Global
Status of Commercialized Biotech/GM Crops: 2008. Brief 39. 2008 at
11.
6 EuropaBio. “2010 Biotech crop cultivation gures for Europe and
beyond.” 2010 s. 2-3.
7 Ivanova, Irina. “Bulgaria parliament bans GMO crops to soothe fears.”
Reuters, 18 marca 2010; Le Coq, Christopher and Julien Toyer. “EU
court ocial: French ban on GMO maize illegal.” Reuters, 22 marca
2011.
8 Komisja Europejska, Decyzja Komisji z dnia 2 marca 2010 zezwalająca
na wprowadzenie na rynek na mocy rozporządzenia (WE)nr 1829/2003
Parlamentu Europejskiego i Rady paszy produkowanej z genetycznie
modykowanego ziemniaka EH92-527-1 (BPS-252 71-9) i przypad-
kowego lub technicznie nieuniknionego występowania ziemniaka w
produktach żywnościowych i innych produktach paszowych, 2010/136/
EU, Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej, 4 marca 2010
9 Wielaard, Robert. “EU: Leave GMO food decisions for governments.”
Bloomberg Businessweek, 13 lipca 2010; Surman, Wil-liam. ¨EU battle
over GM potato continues.” Farmers Guardian, 21 września 2010; Par-
lament Europejski i Rada, Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady
2001/18/WE z dnia 12 marca 2001 w sprawie zamierzonego uwalniania
do środowiska organizmów zmodykowanych genetycznie i uchylająca
dyrektywę Rady 90/220/EWG, Artykuł 4.2, Dokument dostępny na
stronie: http://ec.europa.eu/health/les/eudralex/vol-1/dir_2001_18/
dir_2001_18_pl.pdf
10 BASF Plant Science. “Cause of starch potato comingling identied.”
[Nota prasowa], 24 września 2010.
11 Ibid.
12 “BASF Cultivation of Amora Potatoes To Be Lower in 2011.” Dow
Jones Newswire, 31 stycznia 2011.
13 Parlament Europejski i Rada, Dyrektywa 2001/18/EC (2001) at L 106/1.
14 Ibid. at L 106/2.
15 Ibid. at L 106/5; Parlament Europejski i Rada, Rozporządzenie(WE)
NR 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia
2002 ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego,
powołujące Europejski Urząd ds. bezpieczeństwa żywności oraz
ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności, Dziennik
Urzędowy Wspólnot Europejskich, 1 lutego 2002
16 Parlament Europejski i Rada, Rozporządzenie (WE) nr 1829/2003
Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 września 2003 r. w sprawie
genetycznie zmodykowanej żywności i paszy, Dziennik Urzędowy Unii
Europejskiej, 18 października 2003.
17 Ibid., Artykuł 12.2.
18 Ibid. at L 268/2-268/3.
19 Ibid. at L 268/2-268/3; “GMO-free strong trend.” ARGE Gentechnik-
frei. [nota informacyjna], 28 kwietnia 2011. Dostęp 4 sierpnia 2011.
Strona: http://www.gentechnikfrei.at/start.asp?b=79&ID=424; “Logo
‘GM’: More Transparency in the grocery shopping.” German Federal
Ministry of Food, Agriculture and Consumer Protection (BMELV).
Dostęp 4 sierpnia 2011. Strona: http://www.bmelv.de/cln_172/
SharedDocs/Standardartikel/Ernaehrung/SichereLe-bensmittel/
Kennzeichnung/OhneGentechnikKennzeichnung.html
&usg=ALkJrhgRhrODtVvQXXPxoaUKUAh-C1nD4A
20 Pew Global Attitudes Project. “Broad opposition to genetically modied
foods.” Publikacja 20 czerwca 2003.
21 Parlament Europejski i Rada, Rozporządzenie (WE) NR 1829/2003 Par-
lamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 września 2003 roku w sprawie
genetycznie zmodykowanej żywności i paszy, Dziennik Urzędowy Unii
Europejskiej, 18 października 2003
22 Greenpeace. “EFSA’s risk assessment on GMOs: Case studies and les-
sons learnt.” Maj 2006 Strona: EurActiv. “EU wants to put GMO dispute
to an end.” 13 lipca 2010; Seralini, Gilles-Eric. “Important scientic
insuciencies and associated risks in health assessment of agricultural
GMOs. Who is responsible?” Prezentacja w Brukseli podczas semina-
rium p.t. “e risk evaluation of GMOs: a debate between EFSA and
non-EFSA scientists”, 12 stycznia 2011 at 2, s. 23-24; Europejska Rada
Ministrow, Genetically Modied Organisms- Council conclusions.
5 grudnia 2008 at 3.
23 Parlament Europejski i Rada. Rozporządzenie (WE) NR 1829/2003
Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 września 2003 roku w spra-
wie genetycznie zmodykowanej żywności i paszy, Dziennik Urzędowy
Unii Europejskiej, 18 października 2003. U.S. Department of Agricul- U.S. Department of Agricul-
ture, Foreign Agricultural Service. “EU-27: Biotechnology-Plants and
Animals” Annual Report. Czerwiec 2010 at 7.
24 Parlament Europejski i Rada, Rozporządzenie (WE) NR 1829/2003 Par-
lamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 września 2003 roku w sprawie
genetycznie zmodykowanej żywności i paszy, Dziennik Urzędowy Unii
Europejskiej, 18 października 2003, Rada Europejska, Decyzja Rady z
dnia 28 czerwca 1999 ustanawiająca warunki wykonywania uprawnień
wykonawczych przyznanych Komisji (1999/468/WE),Artykuł 5, Dzien-
nik Urzędowy Unii Europejskiej, 28 czerwca 1999
25 Rada Europejska, Decyzja Rady z dnia 28 czerwca 1999 ustanawiająca
warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji
(1999/468/WE), Artykuł 5 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej, 28
czerwca 1999
26 Rada Europejska, Decyzja Rady z dnia 28 czerwca 1999 ustanawiająca
warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji
(1999/468/WE), Artykuł 5 Parlament Europejski i Rada, “Position of
the European Parliament adopted at rst reading on 16 December 2010
with a view to the adoption of Regulation (EU) No .../2010 of the Euro-
pean Parliament and of the Council laying down the rules and general
principles concerning mechanisms for control by Member States of
the Commission’s exercise of implementing powers.” 16 grudnia 2010
at Annex, Part III; Europa-European Commission. “How does the EU
work?” Dostęp 29 lipca 2011. Strona: http://europa.eu/abc/12lessons/
lesson_4/index_en.htm
27 Coghlan, Andy. “EU to Permit new GM crops.” New Scientist, 17
października 2002; European Council of Environmental Ministers.
Declarations Regarding the Proposal to Amend Directive 90/220/
EEC on Genetically Modied Organisms, 2194th Council Meeting
(C/99/203), 24-25 czerwca 1999 at 19.
28 European Council of Environmental Ministers. (1999) at 19-20.
29 World Trade Organisation. European Communities – Measures Aect-
ing the Approval and Marketing of Biotech Products.” Report z panelu.
WT/DS291/R, WT/DS292/R, WT/DS293/R. 29 września 2006 at 1068.
30 Ibid. at 1069.
31 WTO. “European Communities-Measures Aecting the Approval and
Marketing of Biotech Products: Notication of a Mutually Agreed Solu-
tion.” WT/DS293/41. 23 marca 2010; WTO. “European Communities-
Measures Aecting the Approval and Marketing of Biotech Products:
Notication of a Mutually Agreed Solution.” WT/DS292/40. 17 lipca
2009; WTO. “European Communities-Measures Aecting the Approval
and Marketing of Biotech Products: Status Report by the European
Union Addendum.” WT/ DS291/37/Add.39. 11 kwietnia 2011.
32 Oce of the U.S. Trade Representative (USTR). “2010 Report on Sani-
tary and Phytosanitary Measures.” 2010 at 20.
33 Ibid.
34 “Change in EU regulation ends zero tolerance GM feed policy.” Farmers
Guardian, 1 lipca 2011.
35 EuropaBio. “MEPs urge Commission to rethink tolerance on GM in
feed imports.” Weekly Newsletter. 14-18 lutego 2011; Copa-Cogeca.
“Copa-Cogeca urges member states to nd solution to low level pres-
ence of GMOs not yet authorised in feed, otherwise more EU farmers
out of business.” [Nota prasowa], 7 lutego 2011.
36 Komisja Europejska, Rozporządzenie Komisji (UE) NR 619/2011 z dnia
24 czerwca 2011 ustalające metody pobierania próbek i dokonywania
analiz do celów urzędowej kontroli paszy pod katem występowania
materiału genetycznie zmodykowanego, dla którego procedura
wydawania zezwolenia jest w toku lub dla którego zezwolenie wygasło,
Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej, 25 czerwca 2011, L 166/11.
37 Farmers Guardian. 1 lipca 2011; National Farmers Union (United King-
dom). “New rules on trace GM in feed.” [Nota informacyjna], 23 lutego
2011.
38 GMO-free Europe. “List of GMO-free regions.” Wrzesien 2010. Strona:
http://www.gmo-free-regions.org/leadmin/les/gmo-free-regions/
full_list/List_GMO-free_regions_Europe_update_September_2010.pdf
39 Co-Extra. (Institut National de la Recherche Agronomique). “Upper
Austria may not prohibit the general use of gene technology.” 2006.
Strona: http://www.coextra.eu/country_reports/ news947_en.html
40 Parlament Europejski i Rada, Dyrektywa Parlamentu Europejskiego
i Rady 2001/18/WE z dnia 12 marca 2001 w sprawie zamierzonego
uwalniania do środowiska organizmów zmodykowanych genetycznie
i uchylająca dyrektywę Rady 90/220/EWG, Artykuł 23, Dokument
dostępny na stronie: http://ec.europa.eu/health/les/eudralex/vol-1/
dir_2001_18/dir_2001_18_pl.pdf
41 Europa-European Commission. “Rules on GMOs in the EU- Ban on
GMOs Cultivation.” Available at http://ec.europa.eu/food/food/ bio-
technology/gmo_ban_cultivation_en.htm; Ivanova (2010).
42 Kovalyova, Svetlana. “Italy regions push minister for ocial GM ban.”
Reuters, 30 września 2010.
43 Henard et al. (2010) at 9.
44 USTR (2010) at 46.
45 Henard et al. (2010) at 8; Wielaard (2010).
46 Co-Extra. “Still No GMO Cultivation in Austria.”, 17 czerwca 2008;
ARGE Gentecnik-frei (2001).
47 Ivanova (2010).
48 European Food Safety Authority (EFSA). “Request from the European
Commission related to the safeguard clause invoked by France on
maize MON810 according to Article 23 of Directive 2001/18/EC and
the emergency measure according to Article 34 of Regulation (EC)
1829/2003.” Summary of opinion. 29 października 2009
49. Le Coq and Toyer (2011)
50 Carrefour. Annual Activity and Sustainability Report. 2009 at i; Carre-
four. “Carrefour’s new ‘Reared without GMOs’ labeling gives custom-
ers the option of knowing what they are eating.” [Nota prasowa], 25
października 2010.
51 USTR (2010) at 47.
52 FrieslandCampina. Annual Report 2010. 2010 at 12; FrieslandCampina.
“Landliebe switches to traditional feed ‘ohne Gentechnik’ for its basic
milk products.”, Dostęp 16 czerwca 2010. Dost5 maja 2011. Dokument
na stronie: http://www.frieslandcampina.com/english/news-and-press/
news/corporate-news/2010-06-16-landliebe-stellt-basismilchproduk-
te-um-auf-ohne-gentechnik.aspx
53 USTR (2010) at 47.
54 Ibid.
55 Wielaard (2010).
56 Kovalyova (2010).
57 USTR (2010) at 47; Wielaard (2010).
58 “EU GMO proposals draw widespread criticism.” EurActiv, 13
lipca 2010; Europa- European Commission. “GM feed ban: Com-
mission takes Poland to the EU Court of Justice.” [Nota prasowa].
(IP11/292),14 marca 2011.
59 “Polska zaskarżona. Za zakaz paszy GMO.” www.money.pl, 14 marca
2011
60 Ibid.
61 Henard et al. (2010) at 4.
62 Komisja Europejska “Report from the Commission to the Council and
the European Parliament on the coexistence of genetically modied
crops with conventional and organic farming.”2009 at 6, 8.
63 Ibid. at 4-5.
64 Komisja Europejska, Explanatory Memorandum. Proposal for a Euro-
pean Parliament and Council Regulation modifying Directive 2001/18/
EC as regards the possibility for the Member States to prohibit, restrict
or impede the cultivation of GMOs in their territory (Doc. SANCO/
/2010). 2010 at 3.
65 Komisja Europejska, Proposal for a Regulation of the European Parlia-
ment and of the Council amending Directive 2001/18/EC asregards the
possibility for the Member States to restrict or prohibit the cultivation
of GMOs in their territory. 13 lipca 2010 at 4-5; European Council.
Opinion of the Legal Service. Proposal for a Regulation of the Euro-
pean Parliament and of the Council amending Directive 2001/18/EC
as regards the possibility for the Member States to restrict or prohibit
the cultivation of GMOs in their territory (legal basis, possible national
measures, GATT issues), 5 listopada 2010; Phillips, Leigh. “GM crop
ban may be lied inEU.” Guardian, 12 lipca 2010.
66 EurActiv, 13 lipca 2010.
67 omson, Roddy. “States rip apart EU bid to x GM crops mess.”Agence
France-Presse, 14 października 2010.
Food & Water Europe ís u progrum oí lood & \uter \utch, lnc., u non-proít
consumer NGO based in Washington, D.C., working to ensure clean water and
safe food in Europe and around the world. We challenge the corporate control
and abuse of our food and water resources by empowering people to take action
and transforming the public consciousness about what we eat and drink.

Copyright © November 2011 by Food & Water Europe. All rights reserved.
This issue brief can be viewed or downloaded at www.foodandwaterwatch.org.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful