STUDIJSKI CIKLUS I Studijski program: Ekologija Zimski semestar 2011.

PREDMET: Zaštita prirode

SEMINARSKI RAD
Ekološko-pravni pogled na vodne resurse

zakoni propisuju informisanje i učešće javnosti.UVOD U želji da našu zakonsku regulativu uskladi sa standardima koji važe u zemljama Evropske unije. Okvirna direktiva o vodama EU. ali se dugoročno isplati jer javnost snosi odgovornost za odluke. Takođe. Pored toga. Ovaj zakon stupio je na snagu osmog dana od dana objavljivanja u „Službenom glasniku Republike Srpske“. Upravo iz tog razloga je potrebno posvetiti što više pažnje edukaciji javnosti o vodama. godine. broj 50 od 31. 3 . navodi učešće javnosti kao ključan element u upravljanju vodama i u toku je usklađivanje propisa u novo zakonodavstvo o vodama u Republici Srpskoj. Analitički pogled na članove Zakona o vodama počećemo od člana 3. jer je ona dio nas i bez nje ne možemo opstati. oktobra 2009. Na osnovu navedenog zakona ministar za prostorno uređenje. maja 2006. Samo zajedničke akcije na lokalnom. godine). godine. regionalnom i globalnom nivou mogu osigurati održivi razvoj. maja 2006. Međutim. a obostrana korist. da štiti i poboljša stanje okoline na dobrobit sadašnjih i budućih generacija. ovaj zakon je izmijenjen Zakonom o izmjenama i dopunama Zakona o vodama („Službeni glasnik Republike Srpske“. Nažalost. manje je nezadovoljstvo. Po količinama tog prirodnog bogatstva naša država svrstava se u red bogatijih zemalja Evrope. Svaki pojedinac ima pravo na zdravu okolinu. maja 2006. kao i uključivanju javnosti u upravljanje vodama. ovog zakona. Ovim zakonom rečeno je da je voda opšte dobro. svijest o njenom značaju i očuvanju je u velikoj mjeri narušena. broj 92 od 16. godine. ličnu i društvenu. Narodna skupština Republike Srpske usvojila je Zakon o vodama na sjednici od 11. lakše ih prihvata. građevinarstvo i ekologiju Republike Srpske donosi ostale podzakonske akte koje uređuju oblast zaštite voda i vodnih područja u rokovima koji su propisani ovim zakonom. i da su vode pod posebnom zaštitom Republike Srpske. a isti je ukazom predsjednika Republike Srpske proglašen 23. nacionalnom. Značaj vode je neprocjenjiv. Učešće javnosti je težak i dugotrajan proces. te ima odgovornost. ali tijela javne vlasti to u praksi ili slabo ili uopšte ne primjenjuju.

U tački d) ovog člana se kaže da se za iskorišćenu količinu vode mora obezbijediti adekvatna ekonomska naknada. uključujući i troškove za zaštitu životne sredine i resursa. Ova norma se u praksi teško ili gotovo nikako ne primjenjuje. 4 . a da li je stvarno tako djeluje kao potpuno izlišno pitanje. na koje nema odgovora u ovom zakonu. kako korišćenje voda ne bi prevazišlo prirodno obnavljanje resursa. a ti prostori su određeni na način predviđen ovim zakonom. prema načelu “zagađivač plaća”. Postavlja se pitanje ko je do sada. shodno ekonomskoj analizi sprovedenoj prema Aneksu 3 Okvirne direktive o vodama EU i. Dalje. tako da se spriječi nepotrebno korišćenje voda i da korišćenje voda ne prevazilazi prirodno obnavljanje resursa. d) za iskorišćenu količinu vode mora se obezbijediti adekvatna ekonomska naknada od onoga koji koristi taj resurs. uključujući i troškove za zaštitu životne sredine i resursa. Ono što nije definisano ovim zakonom jeste činjenica da nije uređen način na koji se ova odredba da "zagađivač plaća" primjenjuje. Zakonodavac u članu 3. u istom članu tačka v) slijedeći istu logiku stoji da vode moraju biti korišćene na način koji osigurava funkcionalnost… Iz ovog proizilazi da vode moraju biti korišćene na taj način. g) osigurati povrat troškova od vodnih usluga. tačka b) kaže da se korišćenje i upravljanje vodama mora vršiti na racionalan i održiv način. shodno ekonomskoj analizi sprovedenoj prema Aneksu 3 Okvirne direktive o vodama EU i.Opšta načela Član 3. prema načelu “zagađivač plaća”. a ko će od dana stupanja na snagu ovog zakona određivati šta je adekvatna naknada? Da li onaj koji bi morao da sanira štete izazvane neadekvatnom mjerom ili neadekvatnim potezom u domenu zaštite voda? Na ovo pitanje ovaj zakon ne daje odgovor. b) korišćenje voda i upravljanje njima se vrši na racionalan i održiv način. v) vode moraju biti korišćene na način koji osigurava funkcionalnost prirodnih procesa akvatičnih ekosistema i kopnenih ekosistema i močvarnih područja. naročito. kaže se da se mora osigurati povrat od troškova od vodnih usluga. koja direktno zavise od voda. Dalje. (1) Upravljanje vodama mora biti zasnovano na sljedećim opštim načelima: a) voda nije komercijalni proizvod kao drugi proizvodi. braniti i tretirati kao takvo. naročito. po principu “korisnik plaća”. već nasljeđe koje se mora čuvati.

(3) Ovlašćenja upravljanja javnim vodnim dobrom u vlasništvu Republike Srpske vrše organi uprave. kad je u pitanju opšta upotreba. rijeke i potoci sa definisanim morfološkim. Na primjer. veoma je važna i kaznenopravna zaštita upotrebe i korišćenja javnih dobara. za obavljanje sportskog ribolova potrebno je odobrenje koje. (2) Javno vodno dobro definisano u stavu 1. Ustav Republike Srpske garantuje posebnu zaštitu javnih dobara. I konačno. Takva dobra se nalaze izvan vlasničkopravnog režima. ovog člana jeste dobro od opšteg interesa i u vlasništvu je Republike Srpske. geološkim i hidrološkim sadržajem. i da kao takvo i po svojoj prirodi traži poseban pravni režim kojem će biti podvrgnuto. izdaje opštinski ili gradski organ na čijoj se teritoriji prostire ribolovno područje. te kad je ono dato na korišćenje samo određenim subjektima. Javno dobro je neotuđivo i ne postoji mogućnost sticanja prava na javnom dobru. Pri takvim okolnostima posebnog 5 . te za njih vrijede posebna pravila kako bi se osigurala njihova trajnost i dostupnost svima. vodni ili hidrotehnički objekti. javne ceste. vazduh i dr. Ono što je interesantno u ovom članu jeste činjenica da je javno vodno dobro. ulice. koji su do dana stupanja na snagu ovog zakona bili upisani u zemljišnim knjigama. za područja koja nisu data na upravljanje pojedinim pravnim licima. U prvom slučaju. odnosno koji su na osnovu zakona postali državno vlasništvo. kao što su: zemljišne čestice. Primjeri za takva dobra su rijeke. Kod korištenja javnim dobrom treba razlikovati dvije vrste okolnosti: kad je javno dobro dato na opštu upotrebu svima. Različita je situacija ukoliko se javno dobro daje na korišćenje samo određenim subjektima posebnim aktom kojim se takvim subjektima utvrđuje pravo posebnog korišćenja javnim dobrom i određuju načini takvog korišćenja. takva dobra dobijaju karakter dobra u opštoj upotrebi. (1) Javno vodno dobro čine svi segmenti vodnog dobra. odnosno katastru nepokretnosti kao javno vodno dobro od opšteg interesa ili su definisani u drugim dokumentima javnog karaktera. u onom obimu i na način kako im je to ovim ili drugim zakonom ili drugim aktima nadležnog organa preneseno u nadležnost. Zaštita se osigurava posebnim mjerama. Bez takve opšte upotrebe nema dobra u opštoj upotrebi u pravnom smislu. radi zaštite osnivaju se i posebne službe.Javno vodno dobro Član 10. dobro od opšteg interesa. upravne organizacije ili nadležni subjekti sa javnim ovlašćenjima. a u ovom slučaju javnog vodnog dobra.

kanali i slično). Otprilike 2/3 zahvatanih voda je površinska. Potreba za vodom koja se koristi za navodnjavanje iskazuje se na osnovu klimatskih faktora. vode iz osnovnog vodnog kompleksa. zastupljeno u prirodnim vodotocima. ostale korisnike kojima se registruje i naplaćuje voda (komercijala) i javne potrebe (ustanove. škole. površinske i podzemne vode itd. rekreaciju i druge slične namjene. Kao izvorišta vode korišćeni su prirodni vodotoci. smatra se: a) zahvatanje. regionalni kanali za navodnjavanje ili višenamjenski hidrosistemi. vještačkim objektima (ribnjaci. kupanje. kao privredna grana. 6 . bolnice. organizacije.korišćenja radi se samo o posebnoj pogodnosti koju pojedini subjekti mogu imati u odnosu na korišćenje jednog javnog dobra. Površinske vode se koriste iz živog toka i iz akumulacije. g) korišćenje vode za plovidbu. v) korišćenje vode za uzgoj ribe. a 1/3 podzemna. jezerima. Naša zemlja je bogata vodom i treba voditi računa na koji način i u koje svrhe se koristi voda. sanitarne i tehnološke potrebe. Racionalno i ekonomično korišćenje voda Član 49. akumulacije. vode iz izdana u okviru neogenih naslaga i izdani pukotinske poroznosti. Ali. crpljenje i upotreba površinskih i podzemnih voda za različite namjene (snabdijevanje vodom za piće. podzemne vode i kanali detaljne kanalske mreže za odvodnjavanje. U skladu sa odredbama ovog zakona pod korišćenjem voda podrazumijeva se vodosnabdijevanje stanovništva. akumulacije i jezera. Član 48. Kao izvorišta koriste se podzemne i površinske vode. Ovim zakonom definisani su pojedini izrazi kao što su vode.). površine i svojstva zemljišta koje se navodnjava i strukture poljoprivredne proizvodnje. industrije koja zahtijeva visokokvalitetnu vodu ili je inkorporirana u gradsko tkivo. b) korišćenje vodnih snaga za proizvodnju električne energije i druge pogonske potrebe. Sistemi za navodnjavanje izgrađeni su pretežnim dijelom na zemljištima I i II klase po pogodnosti za navodnjavanje. d) korišćenje vode za sport. Pod korišćenjem voda. fontane itd. veličine. U Republici Srpskoj je ribarstvo. ta njihova posebna uživanja ne znače ujedno i isključenje drugih uživalaca u daljem korišćenju javnim dobrom prema njegovoj namjeni. navodnjavanje i drugo). domaćinstava. a od podzemnih voda koriste se najviše aluvijalne vode. u skladu sa odredbama ovog zakona. vode iz karsta.

Republika Srpska je bogata hidroenergetskim potencijalom. ZAKLJUČAK 7 . potrebno je voditi računa o racionalnom korišćenju vode što se i navodi u ovom članu. U svijetu je sve manje pitke vode. U našoj zemlji vodovodna mreža je u većini slučajeva veoma zastarjela. Svaki korisnik vode dužan je da koristi vodu na način i u obimu kojim se voda čuva od rasipanja i štetnih promjena njenih svojstava i ne ometa drugima zakonsko pravo korišćenja vode. u nekim slučajevima se ide i sa redukcijama vode. kao i koja količina potrošene vode bi se smatrala realno rasutom. tako da se i u najsušnijim periodima voda nemilice troši i za potrebe koje realno nisu neophodne. U ljetnom periodu. a u pojednim dijelovima svijeta ljudi nemaju pitke vode ni za osnovne potrebe. kada su temperature jako visoke. kao i porast temperature. ali s obzirom na sve veći broj stanovnika. Ali uglavnom. globalno zatopljenje i sve duže sušne periode. Voda je najdragocjeniji prirodni resurs. a u toku je i gradnja nove fabrike vode. Shvatajući problem u vodosnabdijevanju. tako da su gubici na vodovodnoj mreži veliki.(1) Svakome je dozvoljeno korišćenje voda pod uslovima određenim ovim zakonom. KFW banka odobrila je kreditna sredstva kojima će se vodovodna mreža u Gradu Banja Luka u potpunosti izmijeniti. Ono što nije definisano ovim članom je da nije navedeno šta podrazumijeva rasipanje vode. naše stanovništvo nema razvijenu svijest o smanjenju potrošnje i štednji vode. (2) Voda se mora koristiti racionalno i ekonomično. gradske vlasti apeluju na građane da smanje potrošnju vode.

uvođenje određenih standarda.Kao i u većini naših pravnih akata. Pravilnicima su trebale biti regulisane pojedine oblasti vezane za edukaciju. bilo bi poželjno da se ova oblast veoma značajna na zaštitu životne sredine kao i zdravlja ljudi rješava jedinstveno na svim nivoima. i ovdje takođe imamo slučaj da podzakonski akti od kojih zavisi primjena zakona kasne. LITERATURA 1. što bi dovelo do različitih rješenja. Republika Srpska je zemlja u tranziciji i još uvijek mnogi propisi nisu usklađeni sa propisima i standardima Evropske unije. pa i u zaštiti voda. Zakon o vodama („Službeni glasnik Republike Srpske“. broj 50/06) 8 . Imajući u vidu našu tendenciju ka uvođenju evropskih standarda u različitim oblastima.

Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o vodama („Službeni glasnik Republike Srpske“. broj 92/09) 9 .2.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful