Αριστοτέλης Πολιτικά

Κείμενο – σχόλια
**

**

**

16η ενότητα
(Γ1, 3-4/ 6 / 12)
Ο πολίτης ορίζεται από τη συμμετοχή στην πολιτική και
δικαστική εξουσία
Κείμενο - μετάφραση
Ὁ πολίτης οὐ τῷ οἰκεῖν που πολίτης ἐστίν (καὶ γὰρ μέτοικοι καὶ
δοῦλοι κοινωνοῦσι τῆς οἰκήσεως), οὐδ’ οἱ τῶν δικαίων μετέχοντες οὕτως
ὥστε καὶ δίκην ὑπέχειν καὶ δικάζεσθαι (τοῦτο γὰρ ὑπάρχει καὶ τοῖς ἀπὸ
συμβόλων κοινωνοῦσιν)· … πολίτης δ’ ἁπλῶς οὐδενὶ τῶν ἄλλων ὁρίζεται
μᾶλλον ἢ τῷ μετέχειν κρίσεως καὶ ἀρχῆς. … Τίς μὲν οὖν ἐστιν ὁ πολίτης,
ἐκ τούτων φανερόν· ᾧ γὰρ ἐξουσία κοινωνεῖν ἀρχῆς βουλευτικῆς καὶ
κριτικῆς, πολίτην ἤδη λέγομεν εἶναι ταύτης τῆς πόλεως, πόλιν δὲ τὸ
τοιούτων πλῆθος ἱκανὸν πρὸς αὐτάρκειαν ζωῆς, ὡς ἁπλῶς εἰπεῖν.
**

**

**

Ὁ πολίτης οὐ τῷ οἰκεῖν που πολίτης ἐστίν (καὶ γὰρ
μέτοικοι καὶ δοῦλοι κοινωνοῦσι τῆς οἰκήσεως), οὐδ’ οἱ τῶν
δικαίων μετέχοντες οὕτως ὥστε καὶ δίκην ὑπέχειν καὶ
δικάζεσθαι (τοῦτο γὰρ ὑπάρχει καὶ τοῖς ἀπὸ συμβόλων
κοινωνοῦσιν)· …
Ο πολίτης δεν είναι πολίτης με κριτήριο μόνο το ότι είναι εγκατεστημένος σε ένα
συγκεκριμένο τόπο (γιατί και οι μέτοικοι και δούλοι μοιράζονται με τους πολίτες έναν κοινό
τόπο)· ούτε πάλι είναι πολίτες αυτοί που (από όλα τα πολιτικά δικαιώματα) έχουν μόνο το
δικαίωμα να εμφανίζονται στα δικαστήρια και ως εναγόμενοι και ως ενάγοντες (γιατί το
δικαίωμα αυτό υπάρχει και σ’ αυτούς που το έχουν χάρη σε ειδικές συμφωνίες). …
**

**

**

… πολίτης δ’ ἁπλῶς οὐδενὶ τῶν ἄλλων ὁρίζεται μᾶλλον ἢ
τῷ μετέχειν κρίσεως καὶ ἀρχῆς. … Τίς μὲν οὖν ἐστιν ὁ πολίτης,
ἐκ τούτων φανερόν· ᾧ γὰρ ἐξουσία κοινωνεῖν ἀρχῆς
βουλευτικῆς καὶ κριτικῆς, πολίτην ἤδη λέγομεν εἶναι ταύτης
τῆς πόλεως, πόλιν δὲ τὸ τοιούτων πλῆθος ἱκανὸν πρὸς
αὐτάρκειαν ζωῆς, ὡς ἁπλῶς εἰπεῖν.
… Με το πιο αυστηρό νόημα της λέξης τίποτε άλλο δεν ορίζει τόσο τον πολίτη όσο η
συμμετοχή στις δικαστικές λειτουργίες και στα αξιώματα … . Τι είναι λοιπόν πολίτης γίνεται
1

** 2 ** ** . β) το δικαίωμα της παρουσίας του στα δικαστήρια 2) Τι ορίζει τον «πολίτη»: α) η συμμετοχή στις δικαστικές λειτουργίες. που είχαν συνάψει μεταξύ τους συμφωνίες εμπορικές και στρατιωτικές. Έτσι αποκλείει από τον ορισμό του πολίτη κριτήρια που. Σχολιασμός της 16ης ενότητας των Πολιτικών του Αριστοτέλη • 1) Δομή της 16ης ενότητας Τι δεν στοιχειοθετεί την έννοια «πολίτης»: α) η διαμονή του σε ένα συγκεκριμένο τόπο. κατοικούν στον ίδιο τόπο με τους πολίτες. β) η συμμετοχή στα πολιτικά αξιώματα 3) Τι είναι «πόλις»: αριθμός τέτοιων (ενεργών) πολιτών που εξασφαλίζουν την αυτάρκεια ** ** ** • Τα κριτήρια με τα οποία οριοθετείται η έννοια και η ιδιότητα του πολίτη α) Ποιος δεν είναι ο πολίτης Προσπαθώντας ο Αριστοτέλης να καθορίσει το περιεχόμενο της έννοιας «πολίτης» προσδιορίζει πρώτα τα κριτήρια με τα οποία δεν στοιχειοθετείται η έννοια της λέξης. κατά τον Αριστοτέλη. αρκετός ώστε να εξασφαλίζεται η αυτάρκεια στη ζωή τους. ενώ ως προς το δικαίωμα της παρουσίας στα δικαστήρια υποστηρίζει πως αυτό το δικαίωμα το έχουν και κάποιοι άλλοι με ειδικές συμφωνίες.φανερό από όλα αυτά· αυτός δηλαδή που έχει τη δυνατότητα να μετέχει στην πολιτική και δικαστική εξουσία λέμε τώρα πλέον ότι είναι πολίτης της συγκεκριμένης πόλης· πόλη είναι τότε. Στα τμήματα της ενότητα που δεν μεταφέρονται από το κείμενο του Αριστοτέλη (βλέπε αποσιωπητικά) αποκλείονται ως πολίτες τα παιδιά και οι γέροντες. που δεν είναι πολίτες. Δεν μπορεί δηλαδή. κατά τη γνώμη του. για να το πούμε με τον πιο γενικό τρόπο. ένας αριθμός τέτοιων ατόμων. δεν είναι ικανοποιητικά. Την άποψή του αυτή τη στηρίζει ο Αριστοτέλης στο γεγονός ότι τόσο οι μέτοικοι όσο και οι δούλοι. να θεωρείται κάποιος πολίτης μόνο και μόνο γιατί είναι εγκατεστημένος σε κάποιο τόπο ούτε γιατί από όλα τα πολιτικά δικαιώματα έχει μόνο το δικαίωμα να εμφανίζεται στα δικαστήρια ως εναγόμενος ή ενάγων. Σε άλλο χωρίο μάλιστα του έργου του ο Αριστοτέλης αναφέρει το παράδειγμα των Τυρρηνών και των Καρχηδονίων. αλλά παρ’ όλα αυτά δεν θεωρούνταν ότι ανήκαν στην ίδια πολιτική κοινωνία.

** • ** ** Τι είναι η «πόλις» Στην προηγούμενη (15η) ενότητα ο Αριστοτέλης ανέφερε πως η πόλη είναι ένα σύνολο που αποτελείται από πολλά μέρη. επομένως. Είναι φανερό πως η συμμετοχή του ατόμου ιδιαίτερα στις δικαστικές λειτουργίες είναι ουσιώδες στοιχείο για τον ορισμό του πολίτη. ώστε να εξασφαλίζεται η αυτάρκεια της πόλης. που συνδέεται άμεσα με το εὖ ζῆν των πολιτών.β) Τι ορίζει τον «πολίτη» Ο Αριστοτέλης. και β) να είναι τόσος ο αριθμός των πολιτών. προχώρησε και στον ορισμό της έννοιας «πόλις»: πόλη είναι ένας αριθμός ατόμων που μπορούν να συμμετέχουν στην πολιτική και τη δικαστική εξουσία. Για τον Πλάτωνα. μάλιστα. αφού απέκλεισε από τον ορισμό του πολίτη τα κριτήρια που δεν θεωρούσε ικανοποιητικά. που ισοδυναμεί με τη συμμετοχή σε όλες σχεδόν τις λειτουργίες της πόλης. κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η ιδιότητα του πολίτη οριοθετείται από τη συμμετοχή του στη βουλευτική και δικαστική αρχή («πολίτης δ’ ἁπλῶς οὐδενὶ τῶν ἄλλων ὁρίζεται μᾶλλον ἢ τῷ μετέχειν κρίσεως καὶ ἀρχῆς»). τόσος ώστε να εξασφαλίζεται η αυτάρκεια στη ζωή τους. που είναι αναγκαία για τον ορισμό της πόλης είναι: α) να αποτελείται από ενεργούς πολίτες που μπορούν να συμμετέχουν στην πολιτική και δικαστική εξουσία. αφού όρισε την έννοια «πολίτης». Τα στοιχεία. ** 3 ** ** . δηλαδή ένα «πλήθος πολιτών». Στην ενότητα αυτή. η μη συμμετοχή στις δικαστικές λειτουργίες ισοδυναμούσε με μη συμμετοχή στο σύνολο των λειτουργιών της πόλης.

Related Interests