»,=¸'ا ¸-=¸'ا -ا »

--
»'-و ª-=-و ª'' _'=و --=- '--,- _'= -ا _'-و
,א ¸ syא _ - t , t ¿ a - v _ ï tא ¿ . Ğא
Jumlah-Jumlah
Yang Tidak Mempunyai I’rab

Seperti pada perbincangan lepas, kita sedia maklum bahawa jumlah terbahagi kepada dua
iaitu:
A. Jumlah yang mempunyai I’rab dan,
B. Jumlah yang tidak mempunyai I’rab.
Sesuatu jumlah tidak mempunyai I’rab apabila menjadi salah satu dari 10 jumlah ini iaitu:

1) ﹸ ﻞ ﻤﹸ ﳉﺍ ﻲ` ﺘﻟﺍ ` ﻊﹶ ﻘ ﺗ ﹰ ﺔ` ﻴ ﺋﺍ ﺪ ﺘ` ﺑﺍ
Iaitu jumlah yang terletak pada awal ayat.

• Syarah.
Ertinya setiap jumlah yang terletak pada awal ayat tidak mempunyai I’rab, samada jumlah itu
jumlah ismiah atau jumlah fe’liah. Contohnya:
ﻣ ﺸ ` ﺼﻟﺍ ﻰ ﺪ ﹶ ﻘﻳ ﻥﺎ ﺑ ` ﻴ ﻦ َ ﻷﺍ ` ﺷ ﺠ ﹺ ﺭﺎ
ﹶ ﻘﻟﺍ ﻤ ` ﺮ ` ﻣ ﹺ ﻨ ` ﲑ ﻫ ﺬ ﻩ ﱠ ﻠﻟﺍ ` ﻴ ﹶ ﻠ ﹶ ﺔ
Seperti yang kita lihat, jumlah pertama ialah jumlah fe’liah dan jumlah kedua adalah jumlah
ismiah; dan kedua-duanya jumlah yang tidak mempunyai I’rab kerana ia terletak pada awal
jumlah (ibtidaiyyah).

2) ﹸ ﻞ ﻤﹸ ﳉﺍ ﻲ` ﺘﻟﺍ ` ﻊﹶ ﻘ ﺗ ﹰ ﺔ ﻴ ﻓﺎ ﻨﹾ ﺌ ﺘ` ﺳﺍ
Iaitu jumlah yang menyambung jumlah sebelumnya; yang menerangkan sebab jumlah tersebut.
Contohnya:
ﺳ ﻨ ﹾ ﺬ ﻫ ` ﺐ ﻓ ﹺ ﺭ ﻲ ` ﺣ ﹶ ﻠ ¸ ﺔ ﹶ ﻓ ﱠ ﻄﻟﺎ ﹾ ﻘ ` ﺲ ` ﻣ ` ﻌ ﺘ ﺪ ﹲ ﻝ
ﹸ ﻗ ﹾ ﻠ ﺖ ﺧ ` ﻴ ﹰ ﺍﺮ ﹶ ﻓ ﹺ ﻨ ` ﻌ ﻢ ﻣ ﹸ ﻗ ﺎ ﹾ ﻠ ﺖ
• Syarah.
Seperti dalam misal di atas, jumlah (ل--·- ¸-=''·) adalah isti’nafiah kerana ia menerangkan
sebab jumlah sebelumnya. Maksud ayat: ‘kita akan pergi berkelah kerana cuaca baik sekali.’
Maka jumlah (ل--·- ¸-=''·) menerangkan sebab jumlah sebelumnya.

3) ﹸ ﻞ ﻤﹸ ﳉﺍ ﻲ` ﺘﻟﺍ ` ﻊﹶ ﻘ ﺗ ﹰ ﺔ` ﻴ ﺿﺍ ﺮ ﺘ` ﻋ ﺍ
Iaitu jumlah yang terletak pada pertengahan ayat, selalunya berupa doa.
Contohnya:
ﹺ ﺇ ﱠ ﻥ ` ﺸﻟﺍ ` ﻴ ﺦ ` ﺒﻟﺍ ﻃﻮ ﻲ ﺭ ﺣ ﻤ ` ﻪ ُ ﷲﺍ ﺭ ` ﺟ ﹲ ﻞ ﺻ ﻟﺎ ` ﺢ
,Sesungguhnya Syeikh al Buti ‘moga2 Allah merahmaƟnya ’adalah lelaki yang soleh.,
ﻭ ﺻ ﹶ ﻞ ﹶ ﳊﺍ ` ﻤ ` ﺪ ِ ﷲ ﹶ ﺃ ﹺ ﺑ ﻣ ﻲ ﻦ ` ﺴﻟﺍ ﹶ ﻔ ﹺ ﺮ
(Telah kembali ‘segala puji bagi Allah’ ayahku dari permusafiran)
• Syarah.
Seperti yang kita lihat pada contoh pertama bahawa jumlah (-ا ª-=ر) adalah doa yang ditujukan
kepada (¸=,-'ا _,-'ا). Oleh itu jumlah-jumlah yang sebegini tidak mempunyai I’rab.

4) ﹸ ﻞ ﻤﹸ ﳉﺍ ﻲ` ﺘﻟﺍ ﹰ ﺔ` ﻳﹺ ﺮ` ﻴِ ﺴﹾ ﻔ ﺗ ` ﻊﹶ ﻘ ﺗ
Iaitu jumlah yang menerangkan dan mensyarahkan jumlah sebelumnya. Selalunya ia
datang selepas perkataan (يأ) yang bermaksud iaitu/ataupun; yang digunakan untuk
menerangkan sesuatu.
Contohnya:
ﺍ ﱠ ﻃ ﹶ ﻠ ` ﻌ ` ﺖ ﻜﻟﺍ ﺘ ﺏﺎ ﹶ ﺃ ` ﻱ ﹶ ﻗ ﺮ ﹾ ﺃ ` ﺕ ﹾ ﻟﺍ ﹸ ﻘ ` ﺮ ﹶ ﻥﺁ
ﻧ ﹶ ﻈ ` ﺮ ` ﺕ ﹺ ﺇ ﹶ ﻟ ` ﻴ ﻪ ﺷ ﺰ ﹰ ﺍﺭ ﹶ ﺃ ` ﻱ ﹶ ﺃ ` ﺣ ﺘ ﹶ ﻘ ` ﺮ ` ﺗ ` ﻪ
• Syarah.
Jumlah (ن'¸-'ا أ¸·أ) adalah menerangkan maksud jumlah sebelumnya. Berkemungkinan
pembaca tidak mengetahui maksud (-·'=ا) atau (ب'-´'ا) yang dikehendaki penulis. Lalu penulis
menggunakan perkataan (يأ) untuk menerangkan maksudnya. Maka jumlah selepas (يأ) tidak
mempunyai I’rab.

5) ﹸ ﻞ ﻤﹸ ﳉﺍ ﻲ` ﺘﻟﺍ ` ﻊﹶ ﻘ ﺗ ﹰ ﺔﹶ ﻠ ﺻ ﹺ ﻝﻮ` ﺻ` ﻮ ﻤﹾ ﻠ ﻟ
Iaitu jumlah yang terletak selepas isim mausul seperti ( ي-'ا / ¸-'ا ).
Contohnya:
` ﺣﺍ ﺘ ﹺ ﺮ ﹺ ﻡ ﱠ ﻟﺍ ﺬ ﻦﻳ ﻳ ` ﺤ ﹶ ﻔ ﹸ ﻈ ﹶ ﻥﻮ ﹸ ﻘﻟﺍ ` ﺮ ﹶ ﻥﺁ
ﺟ َ ﺀﺎ ﱠ ﻄﻟﺍ ﻟﺎ ` ﺐ ﱠ ﻟﺍ ﺬ ﻱ ﻧ ﺠ ﺢ ﻓ ِ ﻹﺍ ﻲ ` ﻣ ﺘ ﺤ ﻥﺎ
• Syarah.
Isim isyarah ialah kata hubung, antaranya ialah: ( ي-'ا / ¸-'ا / نا-''ا / ن'-''ا / ¸,-'ا / ¸-`'او ¸-`ا / ¸- / '- ).
Kaedah menyebut bahawa tiap-tiap jumlah yang datang selepas isim mausul tidak mempunyai
I’rab. Oleh itu kedu-dua jumlah ( ﻳ ` ﺤ ﹶ ﻔ ﹸ ﻈ ﹶ ﻥﻮ ) dan ( ﻧ ﺠ ﺢ ) tidak ada I’rab kerana terletak selepas isim
mausul.

6) ﹸ ﻞ ﻤﹸ ﳉﺍ ﻲ` ﺘﻟﺍ ﹰ ﺎﺑﺍ ﻮ ﺟ ` ﻊﹶ ﻘ ﺗ ﹺ ﻢ ﺴﹶ ﻘﹾ ﻠ ﻟ
Iaitu jumlah yang merupakan Jumlah Jawab al Qasam.
Contohnya:
ِ ﷲﺍﻭ ﺳ ﻴ ` ﻨ ﺠ ` ﺢ ﹾ ﻟﺍ ` ﻤ ` ﺠ ﺘ ﹺ ﻬ ` ﺪ ﻓ ِ ﻹﺍ ﻲ ` ﻣ ﺘ ﺤ ﻥﺎ
ﻭ ِ ﷲﺍ ﹺ ﺇ ﱠ ﻥ ` ﻨﻟﺍ ` ﺤ ﻮ ` ﻣ ﻔ ` ﺪﻴ
• Syarah.
Jumlah (-+-=-'ا _=-,-) dan ( نإ ,=-'ا ) kedua-duanya adalah jumlah Jawab Qasam. Oleh itu
kedua-duanya tidak mempunyai I’rab.

7) ﹸ ﻞ ﻤﹸ ﳉﺍ ﻲ` ﺘﻟﺍ ﹰ ﺎﺑﺍ ﻮ ﺟ ` ﻊﹶ ﻘ ﺗ ¸ ﻁ` ﺮ ﺸ ﻟ ﹺ ﺮ` ﻴﹶ ﻏ ﹴ ﻡﹺ ﺯﺎ ﺟ
Iaitu jumlah yang merupakan Jumlah Jawab Syarat Ghair Jazim
• Syarah.
Iaitu tiap-tiap jumlah yang didahului oleh Huruf-huruf Syarat Ghair Jazim seperti:
( ﺎﻤﱠ ﻠﹸ ﻛ / ﻻﻮﻟ / ﻮﻟ / ﺎﻣﻮﻟ / ﺎ` ﻣﺃ / ﺍﺫﺇ / ﱠ ﳌ ﺎ )
Contohnya:
ﹶ ﻟ ` ﻮ ﹶ ﻻ ﹸ ﻘﻟﺍ ` ﺮ ﹸ ﻥﺁ ﹶ ﻟ ﻬ ﹶ ﻠ ﻚ ﹸ ﺔﻐﻠﻟﺍ ﻌﻟﺍ ﺮ ﹺ ﺑ ` ﻴ ﹸ ﺔ (Jika tanpa al Quran maka binasalah Bahasa Arab)
ﹶ ﻟ ` ﻮ ﹶ ﻻ ﺭ ` ﺳ ﹸ ﻝﻮ ِ ﷲﺍ ﹶ ﻟ ﻬ ﹶ ﻠ ﻚ ` ﻨﻟﺍ ` ﺱﺎ (Jika tanpa Rasulullah maka binasalah umat manusia)
ﹸ ﻛ ﱠ ﻠ ﻤ ﹶ ﻗ ﺎ ﺮ ﹾ ﺃ ` ﺕ ﹸ ﻘﻟﺍ ` ﺮ ﹶ ﻥﺁ ﺷ ﻌ ` ﺮ ` ﺕ ﹺ ﺑ ﻌ ﹶ ﻈ ﻤ ﺔ ِ ﷲﺍ (Setiap kali aku membaca al Quran aku dapat merasai
keagunganNya.)

8) ﹸ ﻞ ﻤﹸ ﳉﺍ ﻲ` ﺘﻟﺍ ﺎ ﺑﺍ ﻮ ﺟ ` ﻊﹶ ﻘ ﺗ ¸ ﻁ` ﺮ ﺸﹶ ﻟ ﹴ ﻡﹺ ﺯﺎ ﺟ ` ﻭﹶ ﺃ ¸ ﺔ ﻧﹺ ﺮ ﺘﹾ ﻘ` ﻣ ﺮ` ﻴﹶ ﻏ ِ ﺀﺎﹶ ﻔﹾ ﻟﺎﹺ ﺑ ﺔﹶ ﻄﹺ ﺑﺍ` ﺮﻟﺍ
Iaitu jumlah yang merupakan Jumlah Jawab Syarat Jazim atau Jumlah Yang Tidak Diiringi ‘fa’.
• Syarah.
Jumlah Syarat Jazim adalah jumlah yang dimulai oleh Huruf Syarat Jazim, seperti:
( ﻥﺇ / ﻦﻣ / ﺎﻣ / ﺎﻤﻬﻣ / ﱴﻣ ) dan lain-lain. Jumlah jawabnya tidak mempunyai I’rab.
Contohnya:
ﹺ ﺇ ﹾ ﻥ ﻳ ` ﺪ ` ﺭ ` ﺱ ﱠ ﻄﻟﺍ ﻟﺎ ` ﺐ ﻳ ` ﻨ ﺠ ` ﺢ
ﹺ ﺇ ﹾ ﻥ ﻳ ﹾ ﺄ ﹸ ﻛ ﹾ ﻞ ﺯ ` ﻳ ` ﺪ ﻳ ` ﺸ ﺒ ` ﻊ
Jumlah (_=-,) dan (_--,) adalah jumlah jawab syarat jazim, tidak mempunyai I’rab.
Seperti yang anda lihat, jumlah jawab ini tidak diiringi huruf ‘fa’. Jika jumlah jawab itu
diiringi ‘fa’ maka ia mempunyai I’rab. Sila rujuk nota yang lepas untuk keterangan lanjut.
Sila rujuk nota berkaitan al jawazim, yang mungkin membantu kefahaman pembaca:
hƩp://studyarab.blogspot.com/2011/04/al-jawazim-1.html
hƩp://studyarab.blogspot.com/2011/04/ringkasan-al-jawazim.html

9) ﹸ ﻞ ﻤﹸ ﳉﺍ ﻲ` ﺘﻟﺍ ` ﻊﹶ ﻘ ﺗ ﹰ ﺎﺑﺍ ﻮ ﺟ ﹺ ﺐﹶ ﻠﱠ ﻄﻠ ﻟ
Iaitu jumlah yang merupakan Jumlah Jawab Tolab (spt jawab feel amar).
• Syarah.
Tolab dari segi lughah ialah permintaan, sama ada berbentuk:
- Feel amar.
Cth: ﺍ ` ﺳ ﺘ ﻘ ` ﻢ ﺗ ` ﻨ ﺠ ` ﺢ ﹺ ﺇ ﹾ ﻗ ﺮ ﹾ ﺃ ﹸ ﻘﻟﺍ ` ﺮ ﹶ ﻥﺁ ﺗ ` ﺮ ﺑ ` ﺢ
- Feer mudhari’ yang di dahului huruf nahi (larangan).
Cth: ﹶ ﻻ ﺗ ﺘ ﺪ ` ﺧ ` ﻦ ﺗ ` ﺴ ﹶ ﻠ ` ﻢ ﹶ ﻻ ﺗ ﻨ ` ﻢ ﻓ ﹶ ﻔﻟﺍ ﻲ ` ﺼ ﹺ ﻞ ﺗ ﹸ ﻔ ` ﺰ

Jika kita lihat pada konteks ayat ( »---ا _=-- ), jumlah (_=--) adalah jumlah jawab
tolab feel amar; yang tidak mempunyai I’rab.


10) ﹸ ﻞ ﻤﹸ ﳉﺍ ﻲ` ﺘﻟﺍ ` ﻊﹶ ﻘ ﺗ ﹰ ﺔﹶ ﻓﻮﹸ ﻄ` ﻌ ﻣ ﻰﹶ ﻠ ﻋ ﹴ ﻞ ﻤ` ﺟ ﺎ ﻬﹶ ﻠ` ﺒﹶ ﻗ ﹶ ﻻ ﱠ ﻞ ﺤ ﻣ ﺎ ﻬﹶ ﻟ ﻦ ﻣ ﹺ ﺏﺍ ﺮ` ﻋِ ﻹﺍ
Iaitu setiap jumlah yang ma’tufah terhadap jumlah yang tiada I’rab, maka ia juga tiada I’rab.
• Syarah.
Jika sesuatu jumlah itu ma’tuf terhadap jumlah yang tiada I’rab, maka secara langsung jumlah
itu juga tudak mempunyai I’rab.
Contoh:
ﺗ ﹶ ﺜ ﹶ ﺋﺎ ﺐ ﱢ ﻄﻟﺍ ﹾ ﻔ ﹸ ﻞ ﹸ ﺛ ` ﻢ ﻧ ﻡﺎ
ﺟ َ ﺀﺎ ﹾ ﻟﺍ ` ﻤ ﻌ ﱢ ﻠ ` ﻢ ﹸ ﺛ ` ﻢ ﺑ ﺪ ﹶ ﺃ ` ﺪﻟﺍ ` ﺭ ﺱ
Jumlah (م'-) adalah ma’tufah kepada jumlah (--'`-) yang merupakan jumlah yang tiada
I’rab. Ini kerana jumlah itu terletak ibtidaiyyah atau pada permulaan ayat. Oleh itu secara
automatik jumlah (م'-)juga tiada I’rab.

با,-''- »'=أ -او
د-= ¸--و ª=-' .آ ¸· ª-=-و ª'' _'=و --=- '--,- ª-'= ¸,= _'= -ا _'-و -ا »'= ª·-و '-
_=ا¸-'ا :
١ - ¸='- =,'='ا ى-ه ةذ'--`' ف¸-'او ,=-'ا ضور ¸·
٢ - ª-·- دا,· ذ'--`' ª,-¸·'ا ª·''ا -=ا,· ¸='-
Ujang1230 @21
st
Dec 2011@ 1235am