‫  ا

ا  ا‬  
‫و  ا
     و   و و‬

Bab Uslub al Madah wa al Zam

‫أب اح وا ّم‬ 

Takrif:
1) Uslub al Madah:
"‫ء‬#%.‫ن !   اح وا‬#$‫ ا‬%& ' () ‫ب‬+,$‫" أ‬
“Sebuah uslub yang kita gunakan untuk memuji sesuatu atau menggambarkan keindahan
dan kebaikan perkara tersebut.”
Contohnya:

‫ﺪ‬ ‫ﺘ ﹺﻬ‬‫ﺠ‬
 ‫ﺐ ﺍ ﹸﳌ‬
 ‫ﻟ‬‫ﻢ ﺍﻟﻄﱠﺎ‬ ‫ﻌ‬ ‫ﹺﻧ‬

Ertinya: Sebaik-baik pelajar adalah yang berusaha bersungguh-sungguh.
2) Uslub al Zam:
"‫ء‬#DE‫وا‬

‫م‬G‫ح !   ا‬#BC$‫ ا‬%& ' () ‫ب‬+,$‫" أ‬

“Sebuah uslub yang kita gunakan untuk mengeji sesuatu atau menggambarkan keburukan
dan kekurangan perkara tersebut.”
Contohnya:

‫ﻮ ﹸﻝ‬‫ﺐ ﺍﻟ ﹶﻜﺴ‬
 ‫ﻟ‬‫ﺲ ﺍﻟﻄﱠﺎ‬
 ‫ﹺﺑﹾﺌ‬

Ertinya: Seteruk-teruk pelajar adalah yang pemalas.
----------

‫‪Rukun-rukun:‬‬

‫‬

‫‪Ada 3 rukun iaitu:‬‬
‫‪Feel‬‬
‫‪Fael‬‬
‫‪Al Makhsus bil Madah atau al Makhsus bil Zam, iaitu perkara atau individu yang‬‬
‫‪dipuji atau dihina.‬‬

‫‬‫‬‫‪-‬‬

‫‪Contohnya:‬‬

‫‪Feel‬‬

‫‪Fael‬‬

‫‪Al Makhsus‬‬

‫ﹺﻧ ‪‬ﻌ ‪‬ﻢ‬

‫ﺐ‬
‫ﺍﻟﻄﱠﺎ‪‬ﻟ ‪‬‬

‫ﺠ‪‬ﺘ ﹺﻬ ‪‬ﺪ‬
‫ﺍ ﹸﳌ ‪‬‬

‫ﺲ‬
‫ﹺﺑﹾﺌ ‪‬‬

‫ﺐ‬
‫ﺍﻟﻄﱠﺎ‪‬ﻟ ‪‬‬

‫ﺍﻟ ﹶﻜﺴ‪‬ﻮ ﹸﻝ‬
‫‪Contoh I’rab:‬‬

‫ﺠ‪‬ﺘ ﹺﻬ ‪‬ﺪ‬
‫ﺐ ﺍ ﹸﳌ ‪‬‬
‫ﹺﻧ ‪‬ﻌ ‪‬ﻢ ﺍﻟﻄﱠﺎ‪‬ﻟ ‪‬‬
‫ﹺﻧ ‪‬ﻌ ‪‬ﻢ‪ :‬ﻓﻌﻞ ﻣﺎﺿﻲ ﺟﺎﻣﺪ ﻣﺒﲏ ﻋﻠﻰ ﺍﻟﻔﺘﺢ‬
‫ﺐ‪ :‬ﻓﺎﻋﻞ ﻣﺮﻓﻮﻉ ﻭﻋﻼﻣﺔ ﺭﻓﻌﻪ ﺍﻟﻀﻤﺔ ﺍﻟﻈﺎﻫﺮﺓ ﻋﻠﻰ ﺁﺧﺮﻩ‬
‫ﺍﻟﻄﱠﺎ‪‬ﻟ ‪‬‬
‫ﺠ‪‬ﺘ ﹺﻬ ‪‬ﺪ‪ :‬ﻣﺒﺘﺪﺃ ﻣﺆﺧﺮ ﻣﺮﻓﻮﻉ ﻭﻋﻼﻣﺔ ﺭﻓﻌﻪ ﺍﻟﻀﻤﺔ ﺍﻟﻈﺎﻫﺮﺓ ﻋﻠﻰ ﺁﺧﺮﻩ‪ .‬ﻭﺍﳉﻤﻠﺔ ﻣﻦ ﺍﻟﻔﻌﻞ ﻭﺍﻟﻔﺎﻋﻞ ﰲ ﳏﻞ ﺭﻓﻊ ﺧﱪ‬
‫ﺍ ﹸﳌ ‪‬‬
‫ﻣﻘﺪﻡ‬
‫‪----------‬‬

1- Feel
Seperti yang kita lihat pada contoh lepas, feel yang selalu digunakan ialah ‘‫ﻢ‬
 ‫ﻌ‬ ‫’ﹺﻧ‬
untuk uslub al Madah dan ‘‫ﺲ‬
 ‫ ’ﹺﺑﹾﺌ‬untuk uslub al Zam. Selain itu, kita boleh juga
menggunakan feel ‘‫ا‬GBR’ untuk uslub al Madah dan ‘‫ا‬GBR

#

’ untuk uslub al Zam.

Contohnya:

‫ﺪ‬ ‫ﺘ ﹺﻬ‬‫ﺠ‬
 ‫ﺐ ﺍ ﹸﳌ‬
 ‫ﻟ‬‫ﺒﺬﹶﺍ ﺍﻟﻄﱠﺎ‬‫ﺣ‬
‫ﻮ ﹸﻝ‬‫ﺐ ﺍﻟ ﹶﻜﺴ‬
 ‫ﻟ‬‫ﺒﺬﹶﺍ ﺍﻟﻄﱠﺎ‬‫ﺣ‬ ‫ﺎ‬‫ﻣ‬
Feel (‫ﻢ‬
 ‫ﻌ‬ ‫ )ﹺﻧ‬dan (‫ﺲ‬
 ‫ )ﹺﺑﹾﺌ‬adalah jamid, ertinya tidak boleh ditasrifkan kepada feel
mudari’ atau amar. Walau bagaimanapun ia boleh dita’niskan yakni diperempuankan,
seperti:
Muannas

Muzakkar

‫ﺪ ﹸﺓ‬ ‫ﺘ ﹺﻬ‬‫ﺠ‬
 ‫ﺒ ﹸﺔ ﺍ ﹸﳌ‬‫ﻟ‬‫ﺖ ﺍﻟﻄﱠﺎ‬
 ‫ﻤ‬ ‫ﻌ‬ ‫ﹺﻧ‬

‫ﺪ‬ ‫ﺘ ﹺﻬ‬‫ﺠ‬
 ‫ﺐ ﺍ ﹸﳌ‬
 ‫ﻟ‬‫ﻢ ﺍﻟﻄﱠﺎ‬ ‫ﻌ‬ ‫ﹺﻧ‬
-----------

2-

Fael

‘‫ﻢ‬
 ‫ﻌ‬ ‫ ’ﹺﻧ‬dan ‘‫ﺲ‬
 ‫ ’ﹺﺑﹾﺌ‬adalah sejenis feel mengikut pendapat yang terkuat. Oleh itu setiap feel
mestilah mempunyai faelnya. Fael bagi kedua-duanya ada 4 jenis iaitu:
‫أ‬- Fael yang ada alif lam.
Contohnya:

‫ﺪ‬ ‫ﺘ ﹺﻬ‬‫ﺠ‬
 ‫ﺐ ﺍ ﹸﳌ‬
 ‫ﻟ‬‫ﻢ ﺍﻟﻄﱠﺎ‬ ‫ﻌ‬ ‫ﹺﻧ‬
‫ﻮ ﹸﻝ‬‫ﺐ ﺍﻟ ﹶﻜﺴ‬
 ‫ﻟ‬‫ﺲ ﺍﻟﻄﱠﺎ‬
 ‫ﹺﺑﹾﺌ‬
‫ب‬- Fael merupakan mudhaf.
Contohnya:

‫ﺪ‬ ‫ﻤ‬ ‫ﺤ‬
 ‫ﻣ‬ ‫ﺼ ﹺﻞ‬
 ‫ﺲ ﺍﻟ ﹶﻔ‬
 ‫ﻴ‬‫ﺭﺋ‬ ‫ﻢ‬ ‫ﻌ‬ ‫ﹺﻧ‬
 ‫ﹺﺑﹾﺌ‬
‫ﺆ ﹶﻻ ِﺀ‬ ‫ﻫ‬ ‫ﻉ ﺍﻟ ﱠﻄ ﹺﺮﻳ ﹺﻖ‬
 ‫ﺲ ﹸﻗﻄﱠﺎ‬

‫‪- Fael merupakan dhamir mustatir, yang diterangkan dengan tamyiz nakirah selepasnya.‬ﺕ‬
‫‪Contohnya:‬‬

‫ﹺﻧ ‪‬ﻌ ‪‬ﻢ ‪‬ﺧﹸﻠﻘﹰﺎ ﺍ َﻷﻣﹶﺎ‪‬ﻧ ﹸﺔ‬
‫ﺏ‬
‫ﻼ ﺍﻟ ﹶﻜ ‪‬ﺬ ‪‬‬
‫ﺲ ‪‬ﻋ ‪‬ﻤ ﹰ‬
‫ﹺﺑﹾﺌ ‪‬‬
‫‪Contoh I’rab:‬‬

‫ﹺﻧ ‪‬ﻌ ‪‬ﻢ‪ :‬ﻓﻌﻞ ﻣﺎﺿﻲ ﺟﺎﻣﺪ ﻣﺒﲏ ﻋﻠﻰ ﺍﻟﻔﺘﺢ‪ .‬ﻭﺍﻟﻔﺎﻋﻞ ﺿﻤﲑ ﻣﺴﺘﺘﺮ ﻭﺟﻮﺑﺎ ﺗﻘﺪﻳﺮﻩ ﻫﻮ‪.‬‬
‫‪‬ﺧﹸﻠﻘﺎ‪ :‬ﲤﻴﻴﺰ ﻣﻨﺼﻮﺏ ﺑﺎﻟﻔﺘﺤﺔ ﺍﻟﻈﺎﻫﺮﺓ‪.‬‬
‫ﺍ َﻷﻣﹶﺎ‪‬ﻧ ﹸﺔ‪ :‬ﻣﺒﺘﺪﺃ ﻣﺮﻓﻮﻉ ﺑﺎﻟﻀﻤﺔ ﺍﻟﻈﺎﻫﺮﺓ‪.‬‬
‫‪- Fael merupakan isim mausul.‬ﺙ‬
‫)ﻣﺎ( ‪) untuk manusia dan‬ﻣﻦ( ‪Antara isim mausul atau kata hubung yang gunakan ialah‬‬
‫‪untuk selain manusia. Contohnya:‬‬

‫ﺠ ‪‬ﺢ ‪‬ﻓﻲ ﺍﻵ ‪‬ﺧ ‪‬ﺮ ‪‬ﺓ‬
‫ﹺﻧ ‪‬ﻌ ‪‬ﻢ ‪‬ﻣ ‪‬ﻦ ‪‬ﻳ‪‬ﻨ ‪‬‬
‫ﺲ ‪‬ﻣ ‪‬ﻦ ‪‬ﻳ ‪‬ﺪ ‪‬ﺧ ﹸﻞ ﺍﻟﻨ‪‬ﺎ ‪‬ﺭ‬
‫ﹺﺑﹾﺌ ‪‬‬
‫ﺖ ﻓ‪‬ﻲ ﺍ ﹶﳌ ﹾﻄ ‪‬ﻌ ﹺﻢ‬
‫ﹺﻧ ‪‬ﻌ ‪‬ﻢ ﻣ‪‬ﺎ ﹶﺃ ﹶﻛ ﹾﻠ ‪‬‬
‫‪Contoh I’rab:‬‬

‫ﹺﻧ ‪‬ﻌ ‪‬ﻢ‪ :‬ﻓﻌﻞ ﻣﺎﺿﻲ ﺟﺎﻣﺪ ﻣﺒﲏ ﻋﻠﻰ ﺍﻟﻔﺘﺢ‬
‫‪‬ﻣ ‪‬ﻦ‪ :‬ﺍﺳﻢ ﻣﻮﺻﻮﻝ ﻣﺒﲏ ﻋﻠﻰ ﺍﻟﺴﻜﻮﻥ ﰲ ﳏﻞ ﺭﻓﻊ ﻓﺎﻋﻞ‬
‫ﺠ ‪‬ﺢ‪ :‬ﻓﻌﻞ ﻣﻀﺎﺭﻉ ﻣﺮﻓﻮﻉ ﺑﺎﻟﻀﻤﺔ‪ ،‬ﻭﺍﻟﻔﺎﻋﻞ ﺿﻤﲑ ﻣﺴﺘﺘﺮ ﺟﻮﺍﺯﺍ ﺗﻘﺪﻳﺮﻩ ﻫﻮ‪ .‬ﻭﺍﳉﻤﻠﺔ ﻣﻦ‬
‫‪‬ﻳ‪‬ﻨ ‪‬‬
‫ﺍﻟﻔﻌﻞ ﻭﺍﻟﻔﺎﻋﻞ ﺻﻠﺔ ﻣﻮﺻﻮﻝ ﻻ ﳏﻞ ﳍﺎ ﻣﻦ ﺍﻹﻋﺮﺍﺏ‪.‬‬
‫‪‬ﻓﻲ‪ :‬ﺣﺮﻑ ﺟﺮ‬
‫ﺍﻵ ‪‬ﺧ ‪‬ﺮ ‪‬ﺓ‪ :‬ﺍﺳﻢ ﳎﺮﻭﺭ ﺑﺎﻟﻜﺴﺮﺓ‬
‫‪-----------‬‬

3- Al Makhsus bil Madah dan al Makhsus bil Zam.
Iaitu isim yang diqasadkan untuk dipuji atau dikeji. Ia sentiasa dii’rabkan sebagai
mubtada’ dan jumlah fe’liah (YZ)) dan faelnya adalah khabar. Contohnya:

‫ﷲ‬
ُ ‫ﺐﺍ‬
 ‫ﳊﺒﹺﻴ‬
‫ﻢ ﺍ ﹶ‬ ‫ﻌ‬ ‫ﹺﻧ‬
‫ﷲ‬
ُ‫ﺍ‬

‫ﺐ‬
 ‫ﳊﺒﹺﻴ‬
‫ﺍﹶ‬

‫ﻣﺒﺘﺪﺃ ﻣﺆﺧﺮ‬

‫ ﻭﺍﳉﻤﻠﺔ ﻣﻦ ﺍﻟﻔﻌﻞ ﻭﺍﻟﻔﺎﻋﻞ ﰲ ﳏﻞ ﺭﻓﻊ ﺧﱪ ﻣﻘﺪﻡ‬،‫ﻓﺎﻋﻞ‬

‫ﻢ‬ ‫ﻌ‬ ‫ﹺﻧ‬
‫ﻓﻌﻞ‬

Selalunya al makhsus ini dilewatkan seperti dalam contoh-contoh yang lepas,
tetapi ia juga boleh diawalkan seperti:

‫ﺐ‬
 ‫ﳊﺒﹺﻴ‬
‫ﻢ ﺍ ﹶ‬ ‫ﻌ‬ ‫ﷲ ﹺﻧ‬
ُ‫ﺍ‬
Adapun jumlah yang menggunakan feel (‫ﺬﺍ‬
‫ﺒ ﹶ‬‫ﺣ‬ ) dan (‫ﺒ ﹶﺬﺍ‬‫ﺣ‬ ‫ﻣﺎ‬ ), makhsusnya tidak
boleh diawalkan. Contohnya:

‫ﻢ‬ ‫ﻟ‬‫ﻌﺎ‬ ‫ﺒ ﹶﺬﺍ ﺍﻟ‬‫ﺣ‬ ‫ﻣﺎ‬
Dan tidak boleh seseorang berkata:

‫ﺒ ﹶﺬﺍ‬‫ﺣ‬ ‫ﻣﺎ‬ ‫ﻢ‬ ‫ﻟ‬‫ﻌﺎ‬ ‫ﺍﻟ‬
-----------

Feel (‫ﺬﺍ‬
‫ﺒ ﹶ‬‫ﺣ‬ ) dan (‫ﺒ ﹶﺬﺍ‬‫ﺣ‬ ‫ﻣﺎ‬ )
Penggunaan feel ini sama seperti feel (‫ )ﻧﻌﻢ‬dan (‫)ﺑﺌﺲ‬. Faelnya adalah (‫)ﺫﺍ‬. Al Mahksus
padanya dii’rab sebagai mubtada’. Contohnya:

‫ﻕ‬
 ‫ﺪ‬ ‫ﺼ‬
 ‫ﺒ ﹶﺬﺍ ﺍﻟ‬‫ﺣ‬
‫ﻧ ﹸﺔ‬‫ﻴﺎ‬‫ﳋ‬
 ‫ﺒ ﹶﺬﺍ ﺍ‬‫ﺣ‬ ‫ﹶﻻ‬

‫‪Contoh I’rab:‬‬

‫ﻕ‬
‫ﺼ ‪‬ﺪ ‪‬‬
‫‪‬ﺣ‪‬ﺒﺬﹶﺍ ﺍﻟ ‪‬‬
‫ﺐ‪ :‬ﻓﻌﻞ ﻣﺎﺿﻲ ﺟﺎﻣﺪ ﻣﺒﲏ ﻋﻠﻰ ﺍﻟﻔﺘﺢ‪.‬‬
‫ﺣﺒﺬﺍ‪ :‬ﺣ ‪‬‬
‫ﺫﺍ‪ :‬ﺍﺳﻢ ﺇﺷﺎﺭﺓ ﻣﺒﲏ ﻋﻠﻰ ﺍﻟﺴﻜﻮﻥ ﰲ ﳏﻞ ﺭﻓﻊ ﻓﺎﻋﻞ‪ .‬ﻭﺍﳉﻤﻠﺔ ﻣﻦ ﺍﻟﻔﻌﻞ ﻭﺍﻟﻔﺎﻋﻞ ﰲ ﳏﻞ ﺭﻓﻊ ﺧﱪ‬
‫ﻣﻘﺪﻡ‪.‬‬
‫ﺍﻟﺼﺪﻕ‪ :‬ﻣﺒﺘﺪﺃ ﻣﺮﻓﻮﻉ ﺑﺎﻟﻀﻤﺔ ﺍﻟﻈﺎﻫﺮﺓ‪.‬‬
‫===========‬
‫ﻭﺻﻠﻰ ﺍﷲ ﻋﻠﻰ ﺳﻴﺪﻧﺎ ﳏﻤﺪ ﻋﺪﺩ ﻛﻤﺎﻝ ﺍﷲ ﻭﻛﻤﺎ ﻳﻠﻴﻖ ﺑﻜﻤﺎﻟﻪ‬
‫ﻭﻋﻠﻰ ﺁﻟﻪ ﻭﺻﺤﺒﻪ ﻭﺳﻠﻢ‬
‫ﻗﺪ ﰎﹼ ﺑﻌﻮﻥ ﺍﷲ‬
‫ﺍﳌﺮﺟﻌﺎﻥ ﺍﻷﺳﺎﺳﻴﺎﻥ‪:‬‬
‫• ﺍﻟﺘﻄﺒﻴﻖ ﺍﻟﻨﺤﻮﻱ ﻟﻠﺪﻛﺘﻮﺭ ﻋﺒﺪﻩ ﺍﻟﺮﺍﺟﺤﻲ‬
‫• ﻣﻠﺨﺺ ﻗﻮﺍﻋﺪ ﺍﻟﻠﻐﺔ ﺍﻟﻌﺮﺑﻴﺔ‬

‫‪Ujang1230@31-12-11@715am‬‬