You are on page 1of 3

Zarzdzanie kolorem

Przygotowanie fotografii cyfrowej do druku na fotograficznej drukarce atramentowej


Zanim zaczniemy mwi o zarzdzaniu kolorem w fotografii cyfrowej zastanwmy si czym jest kolor. Moe dla wielu zabrzmi to dziwnie, ale kolor jest jedynie wraeniem psychicznym powstajcym w mzgu czowieka.
Wraenie to powstaje w skutek oddziaywania fal elektromagnetycznych z zakresu widma widzialnego emitowanych przez rdo wiata na przedmiot, ktry w zalenoci od materiau z jakiego jest wykonany odbija cz fal wietlnych, cz z nich pochaniajc. Odbita cz wiata trafia do oka obserwatora i pobudza zawarte w siatkwce oka komrki wiatoczue czopki i prciki. Te pierwsze odpowiedzialne s za rozrnianie barw, te drugie natomiast rejestruj zmiany natenia wiata. Warto te wspomnie e s trzy rodzaje czopobserwator. Zmiana jednego z elementw spowoduje zmian wraenia barwnego. Najbardziej niepewnym i zmiennym czynnikiem w tym ukadzie okazuje si w czynnik ludzki przecie kady widzi inaczej! W celu usystematyzowania zagadnie zwizanych z postrzeganiem koloru w 1931 roku zebraa si Midzynarodowa Komisja Owietleniowa (Commision Internationale LEclairage CIE), ktra okrelia metody opisu koloru dla standardowego obserwatora i wprowadzia w ycie termin przestrzeni barwnej. Kolor kadego piksela w pliku cyfrowym jest dokadnie opisany. W modelu RGB, caa gama kolorw tworzona jest za pomoc trzech skadowych barw czerwonej (Red), zielonej (Green) i niebieskiej (Blue). Jest to addytywny model mieszania barw, charakterystyczny dla urzdze wieccych (monitory, projektory). W subtraktywnym modelu CMYK, charakterystycznym dla urzdze drukujcych, barwy skadowe to cyjan (Cyan), purpura (Magenta), ta (Yellow) oraz uzupeniajca czarna (BlacK). Tak jak kady czowiek odbiera wraenia barwne w indywidualny sposb, tak kade urzdzenie zapisujce czy odwzorowujce obraz cyfrowy, robi to w specyficzny dla niego sposb. Co wicej, ograniczenia technologiczne oraz rnice konstrukcyjne poszczeglnych urzdze, przekadaj si na ich moliwoci w zakresie maksymalnej

kw, przy czym kade wraliwe s tylko na jeden konkretny zakres fal odpowiadajcych odpowiednio barwom czerwonej, zielonej i niebieskiej. Na powstanie wraenia barwy jakiego przedmiotu musz zoy si trzy elementy: wiato, przedmiot oraz

foto 113

warsztat

rozpitoci przestrzeni barwnej moliwej do odwzorowania, nazywanej gamutem.

Podstawowe przestrzenie barwne


LAB nazywana take CIE-Lab, to najwiksza z przestrzeni barwnych obejmujca wszystkie kolory z zakresu widzialnego spektrum wiata, tym samym obejmujca wikszo przestrzeni barwnych CMYK i RGB. Jest cakowicie niezalena od urzdze, po prostu jest dlatego jest ona wzorcem oraz punktem odniesienia dla wszelkich konwersji kolorystycznych, przeprowadzanych w wikszoci programw graficznych (w tym Adobe Photoshop). sRGB podstawowa przestrze RGB, dostpna w wikszoci urzdze zwizanych z fotografi cyfrow, takich jak aparaty cyfrowe (kompaktowe i lustrzanki), skanery,

monitory, projektory. Zalecana przy przygotowywaniu zdj do publikacji w Internecie (wikszo przegldarek internetowych obsuguje tylko sRGB). Wikszo cyfrowych minilabw take pracuje w sRGB. Mimo i powszechna, ma swoje ograniczenia. Obejmuje tylko okoo 35% widzialnego dla czowieka zakresu barw, brakuje w niej wielu nasyconych barw, szczeglnie zieleni i bkitw. Adobe RGB (1998) jak sama nazwa wskazuje, stworzona w 1998 r. przez Adobe Systems Inc., szybko staa si nowym standardem. Ta do dua przestrze RGB, obejmuje okoo 50% zakresu barw widzialnych. Stosowana w wyszej klasy aparatach cyfrowych (zaawansowane kompakty i lustrzanki). Poniewa Adobe RGB podobna jest do przestrzeni, ktr dysponuj nowoczesne monitory graficzne (np. EIZO CG222W) i fotograficzne drukarki atramentowe (np. EPSON Stylus Photo 2880), to

wanie ona jest zwykle wybierana przez zaawansowanych fotografw, lubicych mie pen kontrol nad kolorem w caym procesie obrazowania. ProPhoto RGB stworzona w firmie Kodak, ogromna przestrze obejmujca okoo 90% przestrzeni CIE-Lab i najprawdopodobniej wszystkie kolory jakie widzimy na co dzie. Ze wzgldu na ponadprzecitnie duy gamut, naley stosowa j wycznie w poczeniu z 16-bitow gbi koloru. Zalecana dla naprawd wymagajcych fotografw, ktrzy wiedz jak wykorzysta jej potencja. Jako ciekawostk naley wspomnie, e okoo 13% obszaru tej przestrzeni znajduje si poza zakresem barw widzialnych.

czenie przestrzeni A do przestrzeni poredniej, a z niej do przestrzeni B. 2. Profil urzdzenia, opisujcy w jaki sposb odzwierciedla ono barw w odniesieniu do przestrzeni referencyjnej. 3. Modu zarzdzania kolorem (Color Management Module CMM), interpretujcy profile barwne urzdze. CMM to silnik w ktrym przebiega cay proces konwersji, to od niego zaley dokadno i zgodno barw w obrazie po konwersji przestrzeni. W systemie Windows rol takiego silnika peni ICM. Na komputerach firmy Apple jest nim ColorSync. Adobe natomiast sto-

CMYK przestrze stosowana w poligrafii, w urzdzeniach drukujcych. Jej gamut zaleny jest od typu urzdzenia. W rnych czciach wiata obowizuj rne standardy CMYK (np. FOGRA, SWOP, GRACol). Uwaga: Drukarki atramentowe bazujc na tuszach CMYK, coraz czciej wyposaone s w dodatkowe tusze jasne (np. CcMmYK) lub innych kolorw (np. CMYKOG), dziki czemu posiadaj szerszy gamut i pozwalaj na reprodukcj barw spoza standardowej palety CMYK. W poczeniu ze sterownikiem drukarki, traktowane s czsto jako urzdzenia RGB.

ICC
W 1993 firmy Adobe, Apple, Kodak, Microsoft i kilka innych, zaoyy International Color Consortium (ICC) w celu stworzenia kompletnego, spjnego i uniwersalnego systemu zarzdzania barw, ktry obowizuje do dzi. Na system zarzdzania barw skadaj si trzy czci: 1. Niezalena referencyjna przestrze kolorw CIE LAB, penica rol poredniej przestrzeni kolorw (tzw. PCS Profile Connection Space). W konwersji kolorystycznej z przestrzeni A do przestrzeni B nastpuje tuma-

suje wasny silnik ACE, dostpny dla uytkownikw obu platform systemowych. Zarzdzanie kolorem w Photoshopie opiera si na trzech zasadach: 1. Kady plik musi mie profil. Bez spenienia tego warunku zarzdzanie kolorem nie moe by zastosowane. System zarzdzania barw radzi sobie wietnie z konwersj z jednej przestrzeni na drug. W przypadku braku profilu pliku, w najlepszym wypadku bdziemy mieli do czynienia z kolorystyczn rosyjsk ruletk. 2. Wszystkie konwersje kolorystyczne wymagaj dwch profili rdowego i docelowego. Photoshop przy kadej konwersji wywietli wyrane informacje o prze-

Porwnanie gamutw rnych urzdze

foto 114

foto 115

warsztat

strzeni rdowej oraz pozwoli wybra przestrze docelow. W zalenoci od potrzeb moemy take zmieni opcje konwersji. 3. Moliwa jest konwersja rzeczywista lub jej symulacja. Jest to o tyle wane, e kada konwersja kolorystyczna midzy przestrzeniami barwnymi powoduje nieodwracaln utrat pewnej czci informacji. Raz ucite kolory spoza gamutu podczas konwersji np. z przestrzeni Adobe RGB do CMYK przepadaj bezpowrotnie. Naley o tym pamita, w miar moliwoci korzysta z symulacji i unika rzeczywistych konwersji, a przynajmniej zostawi je na sam koniec. Uwaga: Korekcje barwne jak rwnie prba kolorw ma sens jedynie wtedy, gdy monitor na ktrym ich dokonujemy, zosta uprzednio waciwie skalibrowany i oprofilowany. Wszelkie korekcje, ktrym poddawane bdzie zdjcie na le ustawionym monitorze, mog zaowocowa nieprzewidzianymi rezultatami na odbitce lub wydruku.

niejsze bdzie wybranie domylnej przestrzeni RGB, gdy to wanie w niej bdzie przygotowywana wikszo cyfrowych zdj. Nie naley zapomina o zdefiniowaniu zasad zarzdzania kolorami. Gdy wczymy opcj pytania, przy braku lub niezgodnoci profili, to podczas otwierania kadego pliku, ktrego profil bdzie inny ni domylna przestrze robocza Photoshopa lub ktry w ogle nie bdzie posiada profilu, wywietli si komunikat umoliwiajcy podjcie decyzji dotyczcej przestrzeni barwnej pliku.

Ustawienia symulacji wydruku

Symulacja wydruku, tzw. Soft Proof

Ustawienia kolorw programu Adobe Photoshop


Aby mie pen kontrol nad kolorem w codziennej pracy ze zdjciami cyfrowymi naprawd warto zajrze do ustawie kolorw Photoshopa. Pierwsz rzecz jak naley zrobi, zaraz po jego zainstalowaniu jest wybranie kolorystycznych przestrzeni roboczych. Dla fotografw najistot-

Po skonfigurowaniu przestrzeni barwnej Photoshopa, przygotowaniu zdjcia i satysfakcjonujcemu przeprowadzeniu symulacji wydruku (soft proof) moemy przej do okna dialogowego drukowania, w ktrym przede wszystkim naley wczy pole zarzdzania kolorami. Kolejn czynnoci jest zaznaczenie opcji dokument, wskazujcej na profil rdowy i przekazanie obsugi kolorw w rce Photoshopa. Krok nastpny to wybranie profilu oraz ustawie konwersji kolorw. Jeli nie masz profilu dla papieru ktrego uywasz poszukaj na stronie producenta. Niektrzy z nich udostpniaj na swoich stronach www darmowe profile do swoich papierw (np. ILFORD,

HARMAN). Do profilu zawsze doczone s instrukcje opisujce jakich ustawie uy w Photoshopie. Teraz, kiedy ju przekazalimy zarzdzanie kolorem w rce Photoshopa, pozostaje jeszcze tylko wyczy je w drukarce. Opcja wyczenia CM w sterowniku bdzie wygldaa inaczej w zalenoci od producenta oraz modelu drukarki. Instrukcje konfiguracji sterownika oraz ustawienia papieru dostarczane s wraz z konkretnym profilem kolorystycznym dla danej konfiguracji drukarka papier. W ten sposb dotarlimy do miejsca w ktrym pozostaje wcisn przycisk Drukuj i po chwili oczekiwania delektowa si wydrukiem wykonanym od pocztku do koca zgodnie z zasadami zarzdzania kolorem. Szymon Aksienionek Medikon Polska Sp. z o.o.

foto 116