Organik

Tanm

ORGANIK

TARIM

~----ESASLARI

i C i N D E· K i L E ~------~ R
. . BITKiSEL ORETiM TEKNIKLERi. TEKNIKLERI . . .. . KORUNMASI : HAYVANSAL ORETIM .. . .. . 31

ORGANiK TARIM VE ORGANIK TARIMA BA~LAMA

7I
10 11 11

ORGANIK ORONO TANIYALlM ORGANiK TARIM METODUYLA ORGANIK SEBZE YETI~TIRME ORGANIK MEYVE YETI~TIRME

16 27

I
I
I

1

ORGANIK TARLA TARIMI ORGANiK TARIMDA TOPRAK VERiMLiLiGiNiN VE ORGANIK GOBRELER ORGANIK TARIM METODUYLA

38
48 57

J

!

ORGANIK TARIMDA KANATLI YETI~TiRiCiLlGI... ORGANIK ARI YETI~TIRICiLlGI

I

3

CIFTCI SERISI-1"_-=-i...---------------EGITIM

ORGANIK

TARIM

ORGANiK TARIM VE ORGANiK TARIMA BA~LAMA ESASLARI
Organik tarim; hayvansal ve bitkisel Oretimi butun olarak tasarlayan, oncelikle isletrne icinden saqlanan girdileri kullanrnayi hedefleyen en son bilgi ve teknolojiden yararlanan bir Oretim tekniqidlr, Tohumdan topraqa, girdiden istemeye kadar belirli kurallan olan ve kontrol edilip sertifikalandmlan bir Oretim bicirnidtr. Kontrol ve Sertifikalandrrrna islemi Tarim ve Koyisleri Bakanliq: tarafmdan ilgili mevzuatlar cercevesinde cahsrna yetkisi verilen Yetkilendtrllrnls Kuruluslar tarafmdan yaptlrnaktadrr. Organik tarim, belli tekniklerle donanmis bir Oretim disiplinidir. Organik Oretimin ozelligi, her asarnasrmn kontrollO olmasi ve OrOnOnsertifikalandmlmasrdrr, Organik Tarim Kanun'u 03 Arahk 2004 tarihli ve 25659

91FT91 EGITIM SERISI

-1-

sayrh Resmi Gazete' de, ve bu Kanunun esaslanru uygulama belirleyen usul ve "Organik 10 YOsayrh

Tanrmn Esaslan ve Uygulanmasma lliskin Yonetrnelik" sayrh Resmi Gazete'de, ve 26322 Haziran 2005 tarihli ve 25841 netmelik degi~ikligi

17 Ekim
yayrrnlana-

2006 tarihli

Resmi Gazete'de

rak yururluge qirrnistir. Yetkilendirilmis basvuruda bulunan Kurulus, rnuteseb-

bisin organik tarim metoduyla uretirn yapip yaprnayacaqma karar verir. Uygun bulunan Yetrnutesebbls, basvurduqu

kilendirilmi~ Kurulus ile sozlesme yapar. Mutesebbis organik tanrn faaliyetini bireysel olarak yapabileceqi gibi,~bir proje dahilinde de yapabilir. Proje dahilinde yapar. ,sa, projenin sahibi qercek veya Wzel kisi, mutesebbis adma bir Yetkilen,dirilmi~nKurulu~ ile sozlesrne yapar. Mevzuat hukurnlerine gore, urunun quvence altma atmmasmdakl yondur. Kontrol ve sertifikasyon iki isletemel yontern, kontrol ve sertifikasmi ayru kurulus tarafmdan yapilabilecegi gibi ayn ayn kuruluslar taratmdan da yaprlabllir. Kontrol; organik ta-

Organik tarim, belli tekniklerle donanrms bir uretlm disiplinidir.

nrnrn, sozlesmeli tanrn seklinde yaprlmasi itibariyle uretimin basmdan so-

8

ORGANIK

TARIM

nuna kadar muntazam kayrtlar tutma, uretirn surecini gozlem altma alma, qozlern sonuclanru rapor etme, urunun organik niteligini laboratuar analizleri ile test etme ve denetlemelerdir. yonternlerlnl uygulayarak belgelenmesidir. Yetkilendirilrnis Sertifikasyon ise; butun kontrol elde edilen organik urunun geldigi asarnarun Kurulus taraftndan "Organik Tanm Mu-

tesebbis Sertifikasr" ve "Urun Sertitlkasr" verilir. Kontrol ve Sertifikasyon geleri ister: 1) Mute~ebbisin adi, adresi, T.C. kimlik numarasi ve vergi nurnarasiru iceren kimlik bilgi ve belgeleri, 2) lsletrnenin yeri ve konumu, 3) Kadastro calrsmast tarnarnlanrrus alanlarda tapu kaydi, tamamlanrnarrus alanlarda ise araziye ait kroki, 4) Muracaat edilen arazinin kullarurn hakkirun kendine ait olduquna dair bilgi ve belgeleri, 5) Gida isleyen i:;;yeri ise "Oahsrna Izni ve Grda Sicili Belgesi", "Uretim Izin Belgesi". Yetkilendlrilmis Kurulus, ureticiye ait yukandaki bilgileri deqerlendiKurulus uretici ile sozlesrne ya-

Kuruluslan ureticiden llu bilgi ve bel-

rerek bu isletrnenin organik tanm yapmaya uygun olup olrnadrqma karar verir. Sonuc olumlu ise; Yetkllendirilmis parak gegi:;; sureclni baslatir.

GECI~

SURECI

Yetkllendlrilmis Kurulus sozlesme yaptlgl; organik bitkisel, hayvansal ve su urunten uretimi yapan, orman ve dogal alanlardan urun toplayan rnutesebblsi gegi:;; surecine ahr. Bitkisel uretirnde organik tanrna baslanrnasmdan oniki ay sonra elde edilen urunler gegi:;; sureci urunu olarak degerlendirilir. Gecis sureci urunu, "Organik tanm gegi~ sureci urunudur" etiketiyle pazarlarur.

1
9

CIFTCI EGITIM SERISI ·1· KONTROL VE SERTIFIKASYON
Yett<llondlnlmiJ KUnJl"" BCS Ad ... 1
t.tiII\aIpqa Cad.Nc>2~1>moioOIu Natfldefellzmir

KURULU$LARI
M,UAdrwl

r...on 1
1$IBl')

Hum.,...

F,kI NUmiruI

0232·2390907

0232-2390606

~flIUflft.matMM6 ~

CERES

InOnO Cad.No.7OS

poigon-IZMIR

Yunus

Emre Apt.Kat1/'

0232-24rn22

0232-24nOO1

InloOul._t ••nur

CU

KozIITI DI<iI< Malo. KII<IuIul Cad. No, 8711 35040 BomoYo 1_1Ti>1Uye 184.Sok..No:60 Kat2 Daire:3 35040 801110.,o'''mlr Adnen Me_ .. BuIvan 33110 MERSIN 16Q.SoI<oI<No;1:)17 3!S()00 8omovat1zmlr Muol.fa Kemal cad.HaIiI Bey AplB Bioi< Dair.: 13 35040 Ilomovo-IZMIR
No:10012 Kat1 De(lIs ApI.

0232 343 2ti 513393787 0232-3434360
343556Q

0232-3393700

1IHl!fty~

ECOCERT-SA

0232-3433959

12JDa 11lt~1X.1QQWt ~
.kDtJtftAllrgptMm

EKO-TAR

3811

~ube; liml

Miih. Sitesi 4. Bik. 51fA ylldtz/ANKARA

0024-3254964 0312440 54 32 0232-3397606

0024-3271944 0312-4409557 0232-3397807

ETKO

~
IntnCY•• 1Jt t

ICEA

0232-34_

0232-3428454

""'" mlol'llotuGOm
Q[Q

INO ORSER

,1-

225.501<01<No,2512 A _

35040

Bomova

0232-3474705

0232-3474780

imQt,GiiaHtGGoUm
QI:

smon e_Ca<tiIeoI.
No:10 Kat2 No; 5

Comal_Sokak

0312-<438156Q

ANKARA

0312-<138 15 59

fXMfOI4lttlti!

ItlGbalmll1 G«Il oot1l

ORGANiK ORONO TANIYALIM
Organik urunleri satin alirken ve tUketirken asaqrda belirtilen hususlara dikkat edilmeli: a) Nihai urun etiketi uzerinde: 1) Orunun ad: ve sertifika statusu belirtilmelidir. 2) Urunun hasat YIIi, uretirn tarihi, kime ait olduqu ve bu Y6netmelige uygun olarak uretilrnis olduqu belirtilmelidir. 3) Yurt icinde pazarlanan organik urunlerin uzerinde, organik urun 10gosu kullarulrnahdrr. 4) Yetkllendlrilrnis ve logosu bulunmahdrr. kurulusun adi, kod nurnarasr, sertifika nurnarasi

'ORGANIK

TARIM

.1
5) OrOn icindeki maddeler, aqrrhklanrun azahs dOzenine gore liste halinde siralanmahdtr. 6)

Orunun mensei belirtilmelidir.

7) OrOnOn Oretim yeri, Oretim ve son kullanma tarihi belirtilmelidir. 8) Ithal edilrnis urunlerde Turkce etiket bilgilerl yer almahdrr. b) OrOn etiketinde organik kelimesinin kullarulmasr: ekolojik, biyolojik kelimelerinin kullarurruyla esdeqerdir. Organik Orun Logosu

11

CIFTC;I EGITIM SERlsl -1-

ORGANiK TARIM METODUYLA BiTKisEL ORETiM
ORGANIK SEBZE VETI~TIRME TEKNIKLERI

Organik sebze Liretiminde, toprak yaplslm en az seviyede bozan ve toprak yaplslmn korunmasmda faydall olan, hastallk ve zararll etkinligini kiran Liretim sistemleri tercih edilir.

Organik sebze uretiminde, toprak yaprsrrn en az seviyede runrnasmda etkinliqini krran bozan faydah uretim ve toprak yaprsmm koolan, hastallk ve zararh

sistemleri tercih edilir. Bu uretirn sistemleri sunlardir: - Cok yrllrk ekim nobeti,

- Urun siralarna teknigi, - Blrtikte-eszarnanh uretirn sistemi Ekim nobetlne nacak sebze all-

seclmlnde

,U noktala-

turunun

ra dikkat edilmelidir: - Toprak verlrnliliqini artrran (baklagil, sebze (domaturleri) ve asm besin toketen sebzeleri tes) nobete almak,

ORGANIK

TARIM

- Farkh kok sistemlerine nrnsak) uretrnek,

sahip turlere yer vermek, derin k6klu bitki-

den sonra (domates, ruyar) yuzlek k6klu bitkiler (pirasa, rnarul.soqan, sa-

- Benzer hastahk ve zararlilardan etkilenen sebze tUrlerinin arasmda yeterli zaman arahq: brrakrnak, - Su tOketimi fazla olan sebze tUrlerinden (Iahanagilier, vermek, - Yavas geli~en sebze tLirlerinden (domates, soqan, sanmsak) sonra, hrzh geli~en sebze tUrlerine (rspanak, salata grubu sebzeler, turp) yer vermek, patlrcan )

sonra, su tOketimi az olan sebze turlerine (soqan, sanmsak, bezelye) yer

CIFTCI EGITIM SERISI

-1-

- Kok kahntrsi ile topraqa fazla organik madde birakan sebze turlerinden (baklagil, soqan, kereviz) sonra, az kalrntt birakan sebze tUrlerine (Iahanagiller, salata grubu sebzeler, rspanak) yer vermek, - Ekim nobetinde yesll gObrelemeye yer vermek, - Yabanct otlara hassas turler ile yabanci etlan baskt altrna alan turlere arka arkaya yer vermek, - Sebze ekim nobetlerinde uygun kosullarda tahillara da yer vermektir. Cizelge 1: Sebzelerde on ve art bitki
TOr Ispanak Lahana Fasulye On Bltkl Patates, Bezelye, Fasulye, Havuc, Kamabahar, Lahana ve Salatalar Lahanalar dl~lndaki tOm sebze tiirleri Maydanoz, Havuc, Ispanak, Lahana, SoQan, Patates, Domates, K. pancar Domates, Patates, Lahana, $algam, SoQan, Ispanak, Turp, Salatalar Hiyar, Lahana, Kerevlz, $algam, Baklagil Kabakgil, Baklagil, Salatalar, Ispanak, Turp Art Bltkl Bezelye, Fasulye, Hiyar, Domates, Patates, SoQan, Lahana Dornates, Fasulye, Salata, Hiyar, Turp, Pirasa, Bezelye Bman sebze tarlen, en sansh sebze grubu lahanaglller Salata, Ispanak, Lahana, SoQan Ispanak, Havu~, Bezelye, Fasulye, Bakla, Kerevlz Ispanak, Havu~, Bezelye, Fasulye, Bakla, Kereviz

,

Hlyar, Kavun, Karpuz

Domates, Path can Biber

Cizelge 2: UrOn srralamast program ornegi Uretim Donem Sebze Familyalarl Seb~e Turlerl Erken Ilkbahar Lahanagiller Turp Salqam Vaz Pathcangiller 'Dornates Biber Patlican Sonbahar Kazayaglgiller Pancar Pazt Ispanak

ORGANIK

TARIM

Cizelge 3: Birlikte uretirn icln uygun sebze gruplan Sebze Familyasl Maydanozglller Kok Kerevizi Yaprak Kerevizi Havuc Maydanoz Rezene Lahanaglller Brokkoli Kamabahar Lahana Hardal Turp Kabakglller Hiyar (ask Ida)
Yazlrk Kabaklar

Sebze TOrleri

Sebzeler genel olarak tek ytlhk bitki tOrleridir (kuskonrnaz harlc), Oretim yaparken cok yrlhk bir ekim n6beti proqrarm uyqulanrnalrdrr. Ekim nobeti proqrarruru konulacak sebze turu, ureticinin yetistlrrne tekniqi bilgisi, secilen sebze.turunun toprak ve iklim istekleri, adaptasyon 6zelligi, pazarlama olanaklan g6z onune alinarak secilmelidir. Organik Sebze Uretim Materyali Organik sebze uretiminde kullarulacak tohum, fide ve coqalnrn rnateryalinin; genetik yaprst degi§tirilmemi§, hastalik ve zararlilara karst sentetik ilaclarla muamele qormernis olmasi gerekmektedir. Organik Sebze Uretiminde Hastahk ve Zararh Yonettml Organik sebze uretirninde hastalik ve zararh y6netimi;6ncelikle turel bnlemler, sonra biyolojik rnucadele, fiziksel kontrol ve en son asamada organik tanrnda kullarurruna izin verilen kimyasal rnetotlanrun rnucadele kombine kul-

edilerek uyqulanmasi ile

saqlarur.

Organik sebze uretiminde hastallk ve zararh yonetimi; oncelikle kUlturel onlemler, sonra biyolojik mucadele, fiziksel kontrol ve en son asamada organik tanmda kullammma izin verilen kimyasal mucadele metodlarmm kombine edilerek uyguianmasl lle saglamr.
15

r:
CIFTCI EGITIM SERISI -1-

I

KLilturel onlemler, oncelikle zararhlara dayarukli lastmlrnahdrr. Biyolojik mucadele, yasarna sansiru nakladrqt arttrrarak

saqhkh sebze uretirn materyali secirni Bitkiler yeterli ve dengeli uretim alanrndan uzak-

ile baslar, lkinci onemli nokta uretirn alaruna ada pte olrnus, hastalik ve cesit seclmi yaprlrnahdrr. beslenerek guglu krlmrnalr, hastalikh bitki artiklan

zararhlann dogal dusrnanlanrun

gogalma ve ko-

yaprlabilir. Bu nedenle, faydall zararlrlann

bitkilerin yok edilmemesi gerekir. zararhrun kultur bitkisine ulasrnasrru en-

Fiziksel kontrol, oncelikte

gellemektir. Ornegin, hryar uretlrn alanlannda problem olan krrrmzi orurncekler icin, tuzak bitki olarak patlrcan tiretlmi yapihr. yunku, patlican klr-

rruzt orurncekler taratmdan oncelikle tercih edilen bitkilerden birisidir. Patlicanlar krrrruzi orurncekler taratmdan tamamen istila edilince, sokulerek uretirn parselinden uzaklastmhp imha edilirler. Fidelikte yedekte bulunan pathcan fideleri getirilerek tekrar eskilerin yerine dikiler. Boylece ana urundeki krrrmzt orumcek zaran onemli olcude on len mil? olur. Kimyasal mucadele, tanm yonetrnetiqlnde lusuna darusrnak en son basvurulan kontrol sistemidir. Organik kullarurm ile Kuru-

kullarurruna izin verilen preperatlann

yaprhr, Kullarulacak preperat secimlnde oncelikle Yetkllendlrilmls faydalrdrr,

16

ORGANIK

TARIM

ORGANiK MEYVE YETi~TiRME TEKNiKLERi
ORGANIK MEYVE BAHCELERiNiN KURULMA ESASLARI
Organik meyve yeti~tiriciligi amaciyla bahce kurmada dikkate almmaSI

gerekli esaslar geleneksel

esaslarla benzerlik qosterir. Organik meyve

bahcelerinin kurulmasi asamasinda ele almmasi gereken taktorler: 1- Ekonomik Faktorler: Kurulacak meyve bahcesinde, pazarda talebi olan urunlerin 2- Ekolojik Faktorler; Meyve aqaclanrun bulunmaktadrr. yapi ve cevredlr Bitkilerin buyume ve geli~melerini etkileyen faktorler; degi~tirilemez buyurne ve qellsmelerini etkileyen bircok faktor ekonomik yonden avantajh olan ve

yetistiriciliqi yaprhr.

Meyvelerde ge~itliligi belirleyen en onernf taktor genetik

taktorler ve degi~tirilebilir faktorler olarak iki ayrr gruba ayrrlrrlar. Toprak derinllqi, ruzqar yonu ve siddeti gibi faktorler degi~tirilemez girerler. Bitki besin maddesi igerigi gibi taktorler degi~tirilebilir faktorlerdir. lIave bitki besin maddeleri ile bu olumsuzluklar giderilebilir ya da eli mine edilebilir. taktorler grubuna

17

;or

--_.

------

CIFTC;1 EGITIM SERISI ·1·

lkllrn Faktorleri ;
Meyve yetistiriciliqine etki eden iklim taktorterinin meyve aga91annln basansi bu-

bOyOme ve qelisrneleri yarunda , meyve tutumundan olqunlasrnaya kadar olan donem icindeki lslevlerinln bilinmesi orqanik yetlstlrlclllqln Ozerine onernli derecede etkilidir. Meyve bahcelerinin kurulrnasmda secilrnesi gerekmektedir.

yOk onern gosteren bu faktorlerin cok iyi bilinmesi, buna gore tur ve cesit Srcaklik, rstk, nem, rOzgar, toprak, yer ve yoMeyve tur ve ney gibi faktorler, iklim taktorleri arasmda yer almaktadir.

ceslt secimlnde bu Iaktorleri ve meyvenin ihtiyaci dikkate almmalrdrr.

FiDAN URETiM TEKNiKLERi;
Organik meyve yetistiriciliqlnde fidan Oretiminde organik tanmda kullarurnma izin verilmeyen bOyOmeyi dOzenleyici maddelerin kullarulrnarnaSl gereklidir. Bu nedenle tur ve cesitler ile kullarulan anaclara gore farkh Oretim teknikleri uyqularur. 1-Generatif Oretim Teknikleri: C;ogOr elde edilmesi arnaciyla to-

humlar cirnlendirillrler. C;imlendirilme asarnasmda cimlenmeyi uyartrci ve luzlandmci hicblr kimyasal yontern uygulanmaz. Bunun yerine clrnlenrneyi engelleyici maddelerin tohumdan uzaklastmlmasi buklanrun asmdmlrnast ve tohumlann dl§ kayaprhr. Tohumla Elde edilen goarnaciyla katlama uyqulamasi

90galtllan meyve tur ve cesitlerine ait tohumlar mekanik y6ntemle, suya daldirma ve suda bekletme yonternleri ile clrnlendlrlleblllr. gOrlere as: yapilarak istenilen tur ve cesidin 90galtlml yaprlabilir. Bir diger yontern de dikim yerine doqrudan tohum ekimi ve asrlarna ile fi-

Generatif Oretim Tekniklerinin
clmlendlrllme asamasmda ~imlenmeyi uyarnci ve hulandmct hleblr kimyasal

yontem uygulanmaz.

18

ORGANIK

TARIM

dan elde edilmesidir. Bu sekilde elde edilen meyve fidanlan daha dayarukhdrr. Tohumdan gogur elde edilmesi ve asrlarna sonucunda a§11Ibitki elde edilmesinin uzun zaman alrnasi bu yonternln olumsuz yonudur, 2-Vegetatif Oretim Teknikleri: Vegetatif uretirnde de generatif uretimde olduqu gibi koklendirmeyi tesvik edici ve kolaylastmci hormonlar yuksek olan fidan urekullaruimarnahdrr. Hicbir madde kullarulmadan, koklenrnesi

nar, incir gibi meyve tur ve cesitleri ile elma ve baz: Prunus anaclan gogaltllabilir. Yine daldirrna ile bazi uzurnsu meyveler ile krzrlcrk timi qerceklestlrilebilir. ANAC SECIMI Meyvecilikte kullanllan anaclar; gogur anaci ve klon anaci olarak iki gruba aynlirlar. Bahce tesisinde anac secirni, urun ya da cesit secirni kadar, hatta bazi durumlarda ahnrnts olunur. daha fazla onem kazarur. Anac secirni ile meyve yeti§tiriciligini strurlayan bazi Iaktorlere karst iyi ve etkili bir onlem

19

~---~----------------------------------------------------====
'CIFTCI EGITIM SERlsl -11- ~ogOr Ana~lan sistemi olusturduklan : yogur anaclan meyve tohumlanrun cimlendlrllicln ozellikle hem su stresinin baskm olduqu ve

mesi sonucunda elde edilirler. Bu sekilde elde edilen anaclar kazik kok hem de kok boqulrna riskinin fazla oldugu kosullara uyum gosterirler. 2- Klon Anaclan : Klan anaclan ise kolay koklenrne ozelligindeki kolay olusu yanmda farkll toprak ozelliklerine en belirgin avantajtarmdandrr. Ancak vegetatif

anaclann vegetatif y6ntemlerle uretilmesi ile elde edilirler. Klon anaclanrun, kitlesel uretimlerinin uyum qosterebilrnelen

anaclar toprak kokenli bazi hastahk ve zararhlara hassastrrlar.

URUN
yatrnasi,

I ~E~IT SE~IMI
ana hedef; agaclann erken meyveye donerninln

Organik meyve yetlstiriciliqinde

bir baska deyisle qencllk klslrllgl

krsalttlmasrdtr,

Mevcut kosullarda en yuksek verim almrnasr, uretirn maliyetlerini dUl?urucu ve islernleri kolaylastmct bir dikim yaprnaktrr. yel?it Secimini Etkileyen Faktorler ise verim, meyve iriligi, irilik, agac qelisrne kuweti ve zararillara qosterirler. ve hacim, olqunlasrna zarnaru, meyve kalitesi, hastallk dayarukhhktrr. Bu faktorler pazar isteklerine gore farklihk

Mevcut kosullarda en yuksek verim ahnmasi, iiretim maliyetlerini du~iiriicu ve lslemlerl koiayla~tlrlci bir dikim yapmaktlr ..

Verim ve meyve iriligi, geleneksel meyvecilikte 01dugu gibi, organik meyvecilikte de onernii bir yere sahiptir. Ancak, verimin rolu dayarukh, lokal cesitlerin ve hacim ise belirleyicidir. engelleyecek

kullarulma durumunda tartrsrlabllir. Agac gelil?me kuweti bahce tesisinde sira arahk ve mesafesininbelirlenmesinde Nemli bolqelerde gereginden cok _ srk dikim, havalanmay:

ORGANIK

TARIM

ve fungal hastallklara ortam hazirlayacaktrr. rurun zararli populasyonunun

Hasat ve olqunlasrna zamaMeyve tur ve cesitlerinin

yada aktivitesinin minimum oldugu donerne

gelirse Hay kullarurruna gerek kalmrnayacaktrr,

hastalik ve zararhlara dayarukh yada tolere edici olmalan da cok onernli bir taktordur. Meyve kalitesi ise degif?ken bir kavrarndrr. Kalite pazann, tuketicinin istedigi ozellik olarak tanrmlanabillr. lik bir kalite gostergesiyken Geleneksel meyvecilikte iriorganik meyvecilikte ise hicbir inorganik mad-

de kullarulrnadan elde edilmls kOyuk meyve kaliteli olarak adlandmlabilir. 1- Ticari Ce,itler Tam ve eksiksiz kulturel islernler gerektirirler. Bu cesltlerln ozelliklerinin tamrru yaprlirken, uygulanacak kulturel if?lemelere gore ahnacak sonuclar tarumlanmaktadtr. Aynca ticari cesitlerin belirli kosullara gore tabulunrnaktadrr. Bukosullarda yOksek verim rurnlanrms bir adaptasyonu

21

iFTCI EGITIM SERISI ·1·

verirler. Renk, irilik gibi albeni ozellikleri kendini qosterlr. Vine, belirlenen kosullarda belli hastalik ve zararhlara karst dayarukh yada tolerans qos- terirler. 2-Yerel (Lokal) Tipler I Ce~itler Yerel tip yada cesitler belirli bir yere lokalize olrnus, bir tur halk seleksiyonlandrr. Bunlar, optihiesoz

Meyve tur ve ge~itlerininhastallk ve zararillara dayanikll ya da tolerant olmalan da 90k onemll bir faktordur.
konusudur. Yani sadece bulunduklan

mum kulture! islern isterler, hatta bazi durumlarda rei bir adaptasyonlan bir uygulama yaprlmaz, Ye-

yoreye uyum qosterirler. Farkh bir Verim oldukca du~uk olup,

yorede ayru pertormanst qostermeyebilirler.

meyveler kucuktUr. Tat ve aroma bakrmmdan kendilerine has ustun ozellikleri vardrr. Bulunduklan yerlerde hastahk ve zararhlara karst dayaruklr-

drrlar.
BAHCE

resist
klasik meyvecilikte kullarulan kare,

Organik meyve yetistiriciliqinde, dikcortqen veya ucgen dibiri kullaasm yaolustukim sekillerinden taban suyundan, gl~lardan onlernek arnacryla

nrlabilir. Meyve aqaclanrun etkilenmelerini

rulan setlere ya da turnseklere dikim yaprlabilir. Dikim mesafeleri tur, cesit, anac, arazi yapisma bagli olarak

ORGANIK

TARIM

farkhhk g6sterir. Organik meyve yetistlricllinde

hastahk ve zararh riskini Bah-

en aza indirecek bir dikim mesafesinin uyqulanmasi gerekmektedir.

ce tesisi yapilacak yerde yuksek nemden kaynaklanan bir durum varsa; neme dayarukh bir ceslt yada tip seellrneli, yada yuksek rakrrnlara glkll" malt, g6vdenin yuksek kalacagl bir terbiye sistemi yabanci

Bah~e tesisinde kullamlacak fldan-

secilrneli, agag tag izdu§urnunun kesinlikle ot ya da bitkiler bakrrnm-

larm bir ya!}!! ve organik sertifikah olmasma ozen ·gosterilmelidir.
Yuksek nem Kayrsida Monilya,

dan temiz olrnasma ozen g6sterilmelidir.

Elmada Karaleke, Zeytinde Halkah leke hastaliklanna yol agar. Kararnursel Su zeytin cesidi halkah lekeye, Demir Elrnast Karalekeye, Batum Ozumu Kullerneye dayarukhdtr. Yine Kieffer Armudu ates yarukhqrna karst daha dayaruklrdrr. Soquk zaranrun olduqu yerlerde, yuksek g6vde olusturacak bir terbiye sekli, du~uk rakrrn veya meyilli arazi yada mikroklima alanlan bnerilir. Bahce tesisinde kullarulacak fidanlann bir yash ve organik sertifikah olmasma 6zen g6sterilmelidir. Daha bnceden organik olmayan ybntemlerle elde edilerek kurulrnus bahceterde, organik uretirn bakrmmdan engelleyici bir uygulama bulunmarnaktadrr,

KOLTORELI~LEMLER
Organik meyve yetlstiricillqinde kulturel islemlerin verim ve kaliteye bnleyici, turn olduqu kadar hastahk ve zararhlarla rnucadelede populasyonu kultUrel islernieri uyguladlglmlz

azaltrci ve tedavi edici blrcok 6nemi vardrr, Oneriler doqrultusunda

ticari cesiner gibi yerel cesitlere de gerek-

Ii uygulamalann yaprlrnasr, verim ve kaliteyi etkili bir sekilde arttrracaktrr.

23

C I FTC lEG

ITI M S.,:;E;:,RI:,;S,;,.I ,..,;-1",,-

"""",....,=====-===="'====="="_

1- Budama Organik meyve yetlstirlclllqlnde budarnarun en 6nemli fonksiyonu Organik mey-

vegetatif ve generatif dengeyi kurmak yarunda aqaclarda hastahkh ve zarar g6rmO~ bitki parcalanrun bahceden uzaklastmlrnasrdrr. rnaru ve budama teknlqidir. Budama zaman
I

vecilikte budamada g6z onunde almacak en 6nemli fakt6rler; budama zaiklim ve hasat zaman Ina bagll olarak degi~ir. Yapraqrru d6ken meyve tur ve cesitlerinde; erken hasat edilen cesitlerde hasattan hemen sonra yaptlacak yaz budamasi iyi sonuc verirken, geg hasat edilen meyve tur ve cesltlerinde yaz budamaSl tavsiye edilmez. KI~ budarnasr, dinlenme d6neminde yapiur. Yapraqrru d6kmeyen meyvelerde ise; kl~ soquklan riskinin olrnadiqr yerlerde hasattan hemen sonra, kl~ soquklanrnn etkili ve tehlikeli olduqu yerlerde gey ilkbaharda yapihr. Budama tekniqi bakrrrundan; turn budamalarda kahn dal kesimlerinde cok dipten yaprlacak kesimler enfeksiyonlara,

trr-

24

ORGANIK

TARIM

nak brrakmak da kurumalara yol acar, Ozeliikle kahn dal kesimlerinde budama sonrasr, kesim yerleri koruyucu maddelerle kapanlrnahdrr. 2- Toprak Yonetimi Meyve bahcslerinde toprak isleme: su ve bitki besin maddelerinin ailnunda aga~larla rekabete giren yabanci etlan elimine etmek, yagmur suyunun topraqa intiltrasyonunu topraqa kansrnasim arnrmak, organik materyalin ve gubrelerin arnac: ile yaprhr, aksaqlarnak, topraq. havalandrrmak

Ancak topraqm derin ve asm islenmesi ozellikle aga~ lzdusumundekt tit koklerin zarar gormesine neden olur.

Organik meyve yetlstirlctliqlnde su ve bitki besin maddelerinin ahrmnda aga«;larla rekabete giren yabanct otlar denildiginde, aga~ izdusurnunde bulunana yabanci otlar anlasrlmalrdrr. Bunlarla rnucadelede kesinlikle herbisit kutlannmarnahdrr. Bunun yerine mekanik yonternler, ekim nobeti ve male kullaruirnahdtr. Mekanik yontern olarak; rekabete giren yaban-

CI FTCI EGlrl
I CI

M SE_R.;.;:IS;.;.I_.1;... .........._...._

"~

~~

otlar makine ya da el ile elimine edilir. Organik meyve yetistlrlcitiqinde

acik toprak yonetimi, yan ortulO toprak yonetirni ve ortOlu toprak yonetlmi olmak uzere u9 farkll yontern uyqularur. 3- Sulama Sulama meyve tur ve cesltlerlnde verim artrsrru saqlar, vegetatif gelismeyi tesvik eder. Tomurcuklann dokumOnO azaltrr. Meyve iriliginde artrsa neden olur. Ancak ciceklenrne zaman olumsuz Sulama etkide teknikleri, bulunur. tur ve
I

ayrim ve qelismesinde etkilidir. Meyve

ceside gore degi~tigi gibi uygulanan toprak yonetirnl ybntemlerine gbre de fark-

Organik yeti~tiricilikte suyun kok bolgesinde birikerek kok ~urumelerine neden olmayacak dogru sulama ve dikim tekniklerinin ve sulama slkhgmm uygulanmasl gerekmektedir.
suyun kok bolqeslnde birikerek kbk ve

IIl1k gosterir. Organik yetlstlrlcillkte sulama slkllglnln

cururnelertne neden olrnayacaqt dogru sulama ve dikim tekniklerinin uyqutanmasi gerekmektedir.

4-Hasat ve Ambalaj Organik esaslara gore uretilrnls ve tescil edilmls urunler tekniqine uygun olarak hasat edilrneli, tOketiciye ulasana kadar hicbir kimyasal muameleye maruz brrakrlmarnahdrr. Ambalajlamada, urunu koruma yarunda albeni ve urunun ozelligini belirtrneye onern verilmelidir. Kullarulan ambalaj malzemeleri cevre dostu olrnah, kimyasal katkt igermemelidir. Ambalajlarna, ozeltikle lokal yada yerel urunler icin iyi bir pazarlama ve koruma' aracidrr.

26

ORGANIK

TARIM

ORGANiK TARLA TARIMI
ORGANIK TARLA BITKILERI

YETI~TIRICILIGI:

1- Organik yetistirtcilik yaptlacak bitkilerin en onemli hastahk ve zararhlanna gore plan lama yaprlrnahdrr. 2- Organik olarak yetistlrllecek bitkilerin ekolojileri jyi bilinmeli ve en ekonomik bir sekilde uretirnleri yaprlmahdrr. 3- Organik bitki yetistlricillqinde dollenernemekte, bitkilerin dollenrne biyolojileri iyi bilinorganik kuru fasulye

melidir. Orneqin; 28 °C'nin uzerindeki sicaklrklarda me donernindeki asm sicaklrklardan ru fasulye yetlstirilmelidir.

cicek acrnaya devam etmektedir. Bu durumda dollenkurtulmak lcin yuksek alanlarda ku-

27

CIFTCI E~ITIM SERISI ·1·

Uretim Alanmm Hazrrlanmasi Topraqm alt ust edilmeden kabartrlmas: ve havalandmtmast esastir. Bunun icin topragl dipten kabartan ve yl rtarak i~le· yen trrrruk, kazayaqr, dip kazan, yayli ve yaysrz clzer, dik rotovator gibi alet· ler kullarulrnahdrr. Topraktaki organizmalan organik

Topraktaki organik madde mlktanm ve mlkroorqanlzmalan arnrmak leln, uygun baklagil bitkileri yeti,tirilmeli, kompost, flndlk curufu kompostu, vs. gibi organik maddeler uygulanmalldlr.

madde rniktanru ve rnikroartirrnak icin, uygun baklagil bitkileri yetlstirllmell, kompost, Geazot/tosfmdlk curufu komposttu, vs. gibi organik maddeler uyqulanmahdrr. rektiqlnde ye~il gubreleme yapilarak, topraktaki azotlpotasyum, for ve azot/karbon dengesi kurulrnahdrr,

28

ORGANIK

TARIM

Tohumluk Se~imi Tohumlar, herhangi bir kimyasal madde ile muamele edilmemeli ve genetik yaprsi degil?tirilmemil? olmalrdir. Ayru zamanda, yorenin toprak ve iklim kosullanna uygun, murnkunse hastalik ve zararhlara dayarukh 01-

rnaudrr.

Bitki Besleme Organik tarla bitkileri yetlstlrilecek her tarla icln toprak ve yaprak analizi yaptmlmahdtr. Analizi yapilacak toprak ve yaprak ornekleri, uygun donemde ahnmahdrr. Bu analizler sonunda; Organik besin maddesi ihtiyaCI, tarla bitkisinin durumu ve toprakta allnabilir formda bulunan bitki besin

maddeleri tespit edilir. Hastallk ve Zararll Yonetimi Faydall boceklerln ve omurgall hayvanlann edilmesi de zararh yonetirninde ortarnlanmn muhafaza

bir stratejidir. Dana burnu problemi ha-

linde kulturel tedbir olarak, zararhnm gubreli ve steak topraklan sevme-

29

glFTgl EGITIM SERISI -1-

-

sinden

dolayt

tarlarun

uygun

yerlerine yaz sonuna dogru gGbre kGmelerinin btrakilarak ilkbahar baslannda burada bulunan

Ba~arlh bir organik uretlrnde

yabanci ot mucadelesi anahtar
rolundedlr.

yavru ve erginlerin oldurulmesi onerilir. Bunun yarusira topraqm iyi ve zarnarunda islenrnesiyle de zararhrun toprak altmda bulunan yumurta, yavru ve erginleri yok edilebilmektedir. Bakanhqrrruz Genel bir ifade ile hastalik ve zararh durumuna gore gerekirse organik Gretimde kullarulrnasma izin. verilen ve tarafmdan hazrrlanan "Organik Tarrrrun Esaslan ve Uygulanrnasma lliskin Yonetrnelik" te yer alan ilaclar kullarulmalrdrr. Basanh bir organik Gretimde yabanci ot mGcadelesi anahtar rolundedir. Bu ned en Ie yabanci ot mGcadelesi icin, bitki crkrsmdan hemen sonra ve bitki crkismdan 5 gGn sonra donerli capa ile sira aralan birer kez capatanmalrdrr, Organik kulturel islemin bir parcasi olarak buyuk yabanci otlar rnayis aymda elle temizlenmelidir. Hasat ve Hasat Sonras. lslemler Organik tarla bitkileri urunleri pazannda kalite ozellikle onernli oldugu icin hasat ve hasat sonrasi islemlere dikkat etmek gerekmektedir. Ian islernler organik olmayan tarla bitkileri yetistiriciliqindekiyle yabanci otlann uzaklastmlmasi ve daneye toprak kanstmlmamast Yapiayrudir. onern

Kullarulacak alet ve ekipmanlann temizliql onernlldir. Hasat oncesi yesil arz etmektedir. Bunun yarn srra tohumda catlamayt ve porsurneyi onlemek icln danenin hasat neminin %13-14 dGzeyinde olmasi onerilmektedir. Depolama Tarla bitkileri urunleri depoya konulmadan once kGflG ve porsurnus daneler uzaklastmlrnahdrr. tane srcakhqrru Daneler depolara temiz kaplar icersinde esit saqlarnak icin silrne sekilde konulrnalrdtr.

ORGANIK

TARIM

ORGANiK TARIMDA TOPRAK VERiMLiLiGiNiN KORUNMASI VE ORGANiK GOBRELER
Azotlu qubreler organik sistemde genellikle kullarulmaz, balrk unu ve bitki ekstraktlan bazi bahce bitkilerinde kncuk miktarlarda kullarulmaktadtr, Topraktaki fosforun ana kaynagl topraktaki kayac ve minerallerdir. Organik fosfor, hayvan qubreleri ve yesil qubrelerle saqlanabilir, maktadrr. Organik tanmda rutin kullarumda yararlanllabilir potasyum icin kabul ancak topraktan urunle kaldinlan fosforu karsrlarnak gogunlukla yeterli olarna-

edilen bir mineral kaynaq: yoktur. Musaade edilen kaynaklar; dusuk eriyebilirligi ve dusuk klor igerigine sahip olan potasyumlu kayaclar (Iagbenit, Adularian kaya potasyumu Ahrr gibi), odun kulu ve Kali Vinasse gibi bitki ekstraktlandrr. gubresinin kompost yaprrru esnasinda veya organik atrklann SIVI ekstraktlarla ya tozlannda yararlarulabillrllql muamelesinpotasyumunun artrnaktadir. Organik standartlar; oguti..ilmu~ kirec tasr, kullakabuklan gibi kirecleme materyallerinin de, kaya tozunun ilavesiyle ka-

Organik standartlar; ogutillmu§ kire~ tasr, tebeslr ve su hayvanlannm kabuklan gibi klrecleme materyallerinin kullammma izin verir.

tebesir ve su hayvanlarinm

rurruna izin verir. Kiregleme ile Kalsiyum temini yarunda, toprak asitligi uzerine olumlu etki yaprlrnaktadtr. Kalsiyum ozellikle bahce bitkilerinde onernli olup, noksanliqmda elmada aCI benek (civi), domateste cicek burnu guruklugu, karnabahar ve kerevizde gobek guruklugu problemleri ortaya cikar.

31

CIFTCI E~ITIM SERlsl "1_" _~=====........-

__,..==-~

Elementel kukurt uygulamasma organik standartlar izin vermektedir. Organik tanrn yapilan topraklarda elementel toz kukurt toprak tavmda iken sacihp topraqa kanstrrrnak suretiyle kullarulmaktadir.
Noksanhk Belirtilerine Gore Bazi Organik Giibrelerin Kullamnu
Toprakta GarGlen Ekslkllk Toprak Asltll!)1 80r Bltklde Garulen Bellttlsl Toprak yak asttse, P, Ca, Mg allnabill~llli duser, Fe, Cu, Mn toksisltesi gOrOleblllr Yavas bOyOme, zamklanma, meyve IClnde rnantartasma Kmmlzlmsl-kahverengl yepraklar, yapraklarda kenar kurumasi OUzeltme Vollar, - Aragonit - Dolomltlk klree te~1 -80r(%10) - 80r (%14,3) Jips (alkalin topraklar leln) Kirse ta~1 Kaya loslat Dolomitlk klree ta~1 (Aslt lopraklar ieln)

d

Kalslyum

8aklr

Yapraklar IIncan glbi kivnlma ve kuruma

- Baktr sOllat - Azotlu gObrelemenin azatturnasi - Demir selat (%) - Demir sOilat - Fosforlu gObrelemenln azaltumasr - Epsom tuzu (Alkalln topraklar i,in) - Dolomitik kiree ta~1 (Aslt topraklar iein) - Mangan sOilat - Dolomitik kirel' ta~1 (Asit topmklar il'in) Kan unu Pamuk eekirde!ji unu MISIr nlsastasr unu (10-0-0) TOy unu Derl unu pl-l'run yOkseltilmesi Kemik unu Kaya loslat Yarasa gObresi Deniz yosunu Gmnitunu Odun kulu Potasyum sOllat (0-0-52)

Demir

Damarlar arasi kloroz

Magnezyum Mangan Mollbden

Ait yapraklarda kloroz, klrmlzlya dOnme Once gene yapmklarda baslayan kloroz Sararml~ ve solgun yapraklar

Azot Aelk ye~1Iveya sanrnsi ye~1Iyapraklar

Fosfor

Yapraklar Once koyu ye~1Isonra k,rm,z, mor

Potasyum

Yaprak kenartannda kuru malar

Cinko

KOeOksan yapraklar

- C;:lnkosOlfat - C;:lnko~elat , Kaya fosfat - Jips - Elemental kOkOrt

KOkOrt

sanmsr yapraklar

32

ORGANIK

TARIM

r.

a

ORGANiK GOBRELER
AHIR GOBRESi
Ahrr gObresi, bir yandan topraqrn yaprsrm olumlu yonde etkilerken, diger yandan bitkiler icln gerekli besin elementlerini saqlayarak unln miktan uzerine olumlu etki yapar. Bu etkileri su sekilde srralayabillriz: t-Topraqrn su tutma kapasitesini artmr, 2-Suyun toprak yuzeyinde baqrmsrzca akmasma, buharlasrnasma

ve tanrna elverlsll topraklann tasimp qoturulrnesine engel olur. 3-Topragm kolay tava gelmesini saqlar. 4-Toprak isrstru bitki qelismesi igin uygun duruma getirir. 5-Topraklann s-Atur pl-l'si Ozerinde etkili olmaktadrr, yaprsi nedeniyle toprak havalanrnasma

gObresi, organik

olumlu etki yapar. ate yandan ahrr qubresinin toprakta parcalanrnasi sonucu olusan karbondioksit ve organik asitler, bitki besin elementlerini bitkiler lcin yarayrsh ~ekle sokarlar. 7-Ahlr gObresiyle topraqa fazla rniktarda mikroorganizma Ieee toprakta biyolojik degi~imlerin hrz: artar. verilir. Bay-

33

CIFTCI EGITIMSERISI -1-

Ahrr gubresinde bulunan bitki besin elementlerinin buyuk bir bolurru;
suda cozunebllir haldedir. Bitkiler lcin ahrr qubresindeki fosfor, kimyasal .gubrelerdeki fosfora gore c;:okdaha yararhdir. DENiz YOSUNLARI Deniz yosunu bir toprak iyilestirici olup, ekstraktlanrun sprey olarak kullarurm oldukca yayqmdir. yapraktan

Ic;:erdigi auxinler gibi buyurne qubre ola-

hormonlan ve mikro besin elementleri sayesinde verimde artis saqlarnaktadrr. Deniz yosunu ekstraktlan yaprak spreyleri yarunda rak da uygulanabilmektedir. HUMIK ASITLER Organik tanmda ham humik as it tuzu (Ieonardit) ve bunun %1 'Iik
SIVI

KOH cozeltisinden elde edilen ekstraktm kullarumma izin verilmektedir. t-Topraqrn yaprsrru lyilestirirler, 2-Kuc;:uk toprak parcalanru birlestlrerek topraqrn catlarnasrm, yuzeyden akrp gitmesini engeller, 3-Topragm artrnrlar, 4-Su tutma kapasitesini artrrdiqrndan kuraklrqa mukavemet saqlarlar, gev~ekligini artirarak havalanmasrru ve lslenebilirtiqini suyun

5-Toprak rengini iyilestirirler v_e daha cok gune~ enerjisi emilimini saqlarlar, 6-Toprak pl-l'stru duzenlerler, 7-Besinlerin ve suyun kokler tarafmdan almmasrru tesvik ederler,

8-Bitkiler icln cok onemli olan organik maddeleri ve mineralleri saglarlar,

ORGANIK

TARIM

9-Demir, cinko gibi iz elementlerin bitkiler taratrndan kulianllabilecek forma donrnelerlni saqlarlar, 1O-Topraktaki azotun bitkiler taratindan almabilmesini en yuksek duzeye cikanrlar, 11-Bitkilerdeki klorozun giderilmesine yardrm ederler, 12-Bitki enzimlerini uyanrlar, 13-Biyolojik surecte katalizor gorevi yaparlar, 14-Bitki koklerinin buyumesini desteklerler, 15-Kok hucre zarlanrun gec;:irgenligini artirarak, bitkilerin topraktan daha fazla besin maddesi alrnalanru saqlarlar, 16-Bitkilerde klorofil, seker ve amino asitlerin olusmasrru tesvik ederler, vitamin ve mineralierin rniktanrun artrnasrru saqlarlar ve fotosentezi artrnrlar. Genel olarak urun kalitesini artmrlar, YE$IL GOBRELEME Gubrelenecek tarlada bir YII yesil qubre bitkisi yetistirtlir. Boylece tarladan
0

YII baska bir urun kaldmlrnaz. Bu sistem ulkernizde nadasa brSonbaharda

rakilan tarlalar ic;:indu§unulebilir. bir baklagil, nadasm ikileme donemine kadar tarlada kalabilir. Bu donerne kadar bitki oldukca yuksek oranda kuru madde olustura-

krslrk olarak ekilebilecek

GObrelenecek tarlada bir YII ye~iIgubre bitkisi yeti~tirilir.
(tutulrnus)

bileceqi gibi yetistirilen baklagil bitkisi tarafmdan azotta fiske

edilmis olacaktrr. Orta Anadolu gibi kurak bir bolqede bu sistemle yetistirilecek baklagil bitkisinin Mayrs aymin sonuna kadar topraqa qornulmesi gereklidir.

35

CIFTCI EGlrlM SERlsl ·1·

Esas bitkinin geli~me suresi krsa olrnah ve bu bitki tarlayi oldukca cabuk terk etmelidir. Bu arnacla yetistirilecek en uygun bitki cavdardir. Cavdardan sonra srrasryla arpa ve krshk buqday daha uygundur.

,.......
~ Yesll gubre bitkilerinin

r

r
qornulrne i§ii farklr sekillerde

ORGANIK

TARIM

olabilmektedir.

Bunlar; doqrudan dogruya surrnek, bicildikten sonra surrnek ve merdane gegirildikten soma surrnek seklinde yapliabilmektedir.
Yesil gubrelemede
I

arnac, yesil gubre bitkileri vasitasiyla

topraqa

murnkun alan azami miktarda organik madde ve azot kazandrrrnaktrr, Cizelge 5: Yesil gubre bitkisi olarak yetistlrllebilecek Klfhk Baklagiller Tiiylii Fig Tiiysiiz Fig YabaniTiiylii Fig KlrmlzlO~gOI .Ak MOrdOmOk Arap Yoncasi Baklagil Olmayanlar Yazhk Baklagiller (Klfhk) Cavdar Bugday KI~hkYulaf KI§hkArpa Cim Yonea CaYlrGiilii
Tas Yoncast

uygun bitkiler Baklagil Olmayanlar (Yazhk) Yulaf Arpa Bugday SudanOtu Danlar G5k Dan KaraBugday

!i
I

Baralee SoyaFasulyesi JaponO~gGIQ Ge~TGyliiFasulye

I

SertYonea

KanadaYemBezelyesi Kolza
I

Mlslr

r

37

ORGANiK TARIM METODUYLA HAYVANSAL ORETiM
ORGANIK HAYVANSAL ORETiM i~LETMELERININ KURULMASI
Organik hayvansal uretirn yapmak isteyen rnutesebbls herhangi bir Yetkilendirilrnis mutesebbisten Kurulusa dilekce ile basvurur. Yetkilendlrilmis Kurulus istedigi <;:e~itlibilgi ve belgeler yardrrmyla basvurunun orKurulus organik uretirn yap-

ganik uretirn yapmaya uygun olup olrnadrqrna karar verir ve bunu Organik Tanm Komitesine bildirir. Yetkllendirilrnis rnasiru kabul ettigi ve sozlesme yaptlgl rnutesebbisi ge<;:i~surecine alir. Organik lstetrne lcln Hayvan Se~imi Organik hayvancrlrk isletrnelertnde, damrzhk veya verimine gore

hayvan secirni icin cevreye, iklim sartlanna ve hastallklara dayarukh hay-

____ -~~~---------=--J....--==
lezleri oncelikle dusunulrnelidir,

0 R G A N I K TAR I M

vanlar sacilrnelidir. Bu arnacla, bolqeye adapte olrnus yerli irklar ve meBolqeye uyum saqlayan yabanc: rrklar da kullanllabilir, fakat embriyo transferi sonucunda elde edilrnls hayvanlann kullanllmasl kesinlikle yasaktir. Organik bir suru otusturabilrnek icin, organik i~letmelerden hayvan qetiritebileceql gibi konvansiyonel isletrnelerden de Qizelge 6'da verildigi hayvan getirilebilir. Cizelge 6: Organik bir suru olusturabilmek icin konvansiyonel gibi belli bir yasm altmda clmasi kosulu ile

isletmelerden getirilecek hayvanlann yasi BOyUkba~ ve kii~iikba~ hayvanlar

Buzagi (dana besisinde) ve taylar
Kuzu ve oglak besisinde Kanatb kiimes hayvanlan Etlik civciv

en fazla.......... ......... 6 ayhk en fazla.... ............... 2 ayhk

en fazla ....................

3gUnliik

Yumurtaci pilic
Organik Tanrmn Esaslan ve Uygulanmasma

en fazla ..:................. 18 haftahk
lllskin Ybnetmelik, 2005

Organik surunun buyutulmesi veya surunun yenilenmesi icln organik olarak yetistiriien hayvanlann bulunarnarnast halinde, her YII yetiskin buyukba~ hayvanlann % 1 O'u, domuz ve kucukbas hayvanlann maksimum % 2D'si di~i olarak organik olmayan uretirn yerlerinden ahrup saqnk kontrollerinden gegirilerek suruye katrlabillr. Bu oranlar onernli olcude buyume yaprlrnast ve tur degi~ikligine gidilmesi gibi durumlarda Yetkilendirilmi~ Kurulus onayi ile % 4D'a crkanlabilir, Fakat surunun buyumesi cevre kirliligine yol acrnarnahdrr. Yani, hayvan sayrsma bagll olarak artan gubre miktan isletrnenin kullarulan tanrnsal alarunda nitrat kirliligine neden 01rnarnalrdrr. Hayvan sayrsi artnqinda mutesebbis depoladrqi gubreyi bas-

39

C I FTC lEG

ITI M .,;;5""ER 1""5",,,1 =="'"===~"=""=======----,,=="""" ... ,.,;"1=-

ka isletrnelerde degerlendirmelidir.

Aksi durumda Yetkllendlrllrnis

Kurulus

nitrat kirliligini onlernek arnacryla hayvan sayrsiru azalttrrabilir .

Ge~i!} Sureci
Organik hayvansal uretirne baslanrnasmdan, urunun organik olarak kabul edilmesine kadar qecen suredir ve hayvan to-

Ge~i~surecl urunun organik olarak kabul edilmesine kadar ge~ensuredlr,
Kurulus geci~ su-

ru (SI!;W, koyun, keel, tavuk gibi) ile yeti~tiriciligin verim yonune gore Qizelge Tde verildigi gibi degi~mektedir. Yetkilendiritmis recini yonetrnelik cercevesinde gerekli surenin yansmdan fazla olamaz. krsaltabilir veya uzatabilir ve bu durum

ORGANIK

TARIM

Cizelge 7: Hayvan tOru ve verim yonune gore ger;:i~ sureyleri
Bllyllkba~ ve kll~lIkba~ bayvanlar (SIg.r, koyun ve keel) - Slgtr eti Uretiminde 12 ay (Slit S1grrcWW isletmelerinden

siirUdenet amacli aynlacak hayvanlar i~in yasam suresinin 3/4'ii kadarj - Koyun ve keci eti uretiminde 6 ay

- Sigir, koyun ve keci siitii uretiminde Kanath kllmes bayvanlan (Tavuk) - Pili~ eti Uretiminde -Yumurta uretiminde

6 ay

(3 giinliiky~tan btiyiik)
olmamak kaydiyla

2.5 ay (10 hafta) 1.5 ay (6 hafta) lliskin Yonetmelik, 2005

Organik Tanrmn Esaslan ve Uygulanmasma

ORGANiK HAYVAN

YETI~TiRICiLiGi
urernenln dogal olrnast oncellklidir. Kurulus bilgisi dahi-

Organik hayvan yeti~tiriciliginde,

Suni tohumlama ise anlasma yapllan Yetkllendirilmls

linde izin verilirse yaprhr. Embriyo transferi kesinlikle yapilarnaz. Ovulasyonun kontrolu icln hormon vb. maddelerin kullarurm yasaktrr.

41

CIFTCI EGITIMSERlsl ·1· Barmak Bannaklar hayvanlara yeterli temiz hava ve gun 1~lgl saqlayarak, her tUrlu hava sartlanndan koruyacak sekilde insa edilmeli, kullarulan yapi materyalleri ve yetlstirrne ekipmanlan da hayvan ve insan sagllgma zarar Cizelge 8: Hayvan turleri icln onerilen bannak alan Ian
A, lillyllk ve kll~llk bas hayvantar
Hayvanlara Tur ve C;e~lt En Darruzhk YO besiyc ahnrrus SI~ ve tek tirnnkhlar Slit slglrlarl Darmzhk bogalar Koyun ve keciler ache domuzlar ve 40 gunluge kadar domuz [yavrulan
8Z

AYfilan Net Alan (I~ alan) M'/ba, 1.5 2.5 4.0 5.0 En z I m'1I00kg 6.0 10.0 1.5 koyun/keci 0.35 kuzu/oglak 7.5

Mera DIJlndaki Serbe.t Dolasrm AlaR! M'lba~ 1.1 1.9 3.0 3.7 En HZ 0.75 m' 1I00kg 4.5 30.0 2.5 kuzu/oglak basma 05 2.5 0.6 0.8 1.0 0.4 1.9 8,0

canh al!lrhk

100 kg'. kadur 200 kg'a kudar 350 kg'a kadar 350 kg' dan fazla

So kg'a kadar
Besiye ahnnus domuzlar Oomuz yavrulan Damizhk domuzlar 85 kg'a kadar 110 kg'. kadar 40 gun Iukten bUyUk ye 30 Kg'a kadar

0.8 1.1 1.3 0.6 2.5 disi 6.0 erkek

B, Kumes Hayvonlon
Hayvanlara Tnr Hayvan/Alan (adet/m'') 6,0 Aynlan Net Alao (I~ Alan) Folluk 8 tavuk icin I folluk tavuk basma Ztl cm folluk alaru Serbest DoI""m m'lbayvao 4,0 170KgN/ha/YII 4,0 Et ve Hint tavugu 4,50rdek 10,0 Hindi 15,0 Kaz tUm cecnler icin 170 Kg N I ha Zyrl 2.5 170KgNlbalYII Alam .

TUnek genisligi (cmlbayvan) 18,0

Yumurta tavugu

Besiye almrms kumes hayvanlan (Sabit Barmaklarda) Besiye ahnnns kumes hayvanlari (Tasinabilir ~annaklarda)

10,0 cnfazla21 Kg canh aguhkl m' 16,0 enfazla 30Kg canh aglfhklm'

20,0 yalmzca Hint tavugu iein

42

Organik Tanrnm Esaslan ve Uyqulanmasma

lliskin Yonetrnellk, 2005

ORGANIK

TARIM

vermemelidir. Bannaklarda Qizelge 8'de verildiqi gibi butun hayvan tUrleri icin bir iy alan ile korunakh ve g61gelikli bir dll? alan (gezinme alaru) ayrrlmalrdrr. Buyukbas hayvanlann baqh tutulmalan yasaktir. Ancak, emniyet ve hayvarun rahat etmesi gibi nedenlerden srrurh bir sure iyin hayvanlann baqlanrnasma Yetkilendirilmis Kurulus izin verir. Bannaklardaki

hayvan yogunlugu hayvan turunun davraruslanru engellememelidir. Baktrn Organik hayvan yetistlriciliqinde, tedbirlere hayvan sagllgmm korunrnasi icln, ve as: gibi her tUrlu hijyenik

veteriner hekim onerileri ile dezenfeksiyon

rnusaade edilir. Ancak, yeterli hijyenik kosullar saqlandrktan yararlarulrnahdrr (bitki-

sonra da, saqhk problemi cikarsa, hayvansal urunlerde kalmti birakmayan alternatif tedavi teknikleri ve preperatlanndan durumlarda sentetik ilac verilmesi gerekirse, sel ilaclar, probiyotikler, homeopatik, biyodinamik, akapunktur gibi). Acil kullarulan son ilac dozundan itibaren belli bir sure geymesi beklenir. Bu sure, organik yetlstlriclllk-

CIFT~I EGlrlM SERISI

·1·

te, konvansiyonel yetlstiriclllktekl re beurturnemls

uygulamanm iki katrdrr, herhangi bir SUhalinde

ise 48 saattir. A~I uygulamalan ve parazit tedavileri dr-

srnda bir YII icerisinde ikiden fazla, sentetik ilaclann kullarulrnast

urun organik olarak satilarnaz. Hayvanlann tasmmasi, hayvanlarda en az stresi olusturacak ve en krsa zamanda gergekle~tirilecek sekilde yaprlrnaII ve nakil srrasmda konvansiyonel sakinlestirici kullamlmarnaltdrr. Organik hayvanlar ile mumhayvanlann kesimi rnurnkunse ayn mezbahalarda,

kun degilse ayru mezbahalarda farkll zamanlarda yaprlrnahdrr.

ORGANiK

HAYVAN BESLEME

Su ve Vern Kalitesi, Miktarl ve Verilili $ekilleri Hayvanlann icrne suyu temiz olmahdrr, Yem kalitesi hayvan sagllglnl o_nemlide recede etkilediqinden, orga-

nik ruminat ( gevi~ getiren ) beslemesinde de, yeni doqan yavrular oncelikle bagl~lkllk sistemlerinin gUQlenmesi icin aglz sutunu, iskernbeleri geli~inceye kadar da ana sutu veya slit ikame yemi almahdir. Gene ruminantlar sutten kesildikten sonra da, besin madde ihtlyaclanna kar-

Organik hayvan beslemede kaba ve kesif yemler, organik ve ozellikle bitkisel kaynakh olmahdtr,
.

silayacak sekilde organik kaba ve kesif yemle beslenmelidir

Organik hayvan beslemede kaba ve kesif yemler, organik ve ozellikIe bitkisel kaynakll olrnah ve ureticiler bu yemleri rnurnkun olduqunca ken-

~IFT~I EGITIM

SERISI

-1-

I

di isletrnelerinden veya yakm isletrnelerden temin etmelidir. Organik isletmelerin ekonomik organik kaba yem temini bakrrnmdan cayrr ve mer'a alanlanna sahip olmasi da onernlidir. Organik bitkisel kaynakil yemler genetik modifiye edllmis olmadrklan, sentetik kimyasal gObre ve tanm ilaci kalmtrlan icerrnedikleri icin, hayvan ve insan sagilglnl tehdit etmemektedirler. silaj yemlerinin maddelerinden asamasinda hazirlanmastnda izin verilenler kullarulrnahdrr. Kaba yemlerden organik yardrrnci katkt organik Yoqun yemlerden sadece fermentasyona

protein' kaynagl olarak kullarulacak kOspeler, Oretimleri veya istenrneleri kimyasal ile muamele edilmls olmarnahdir. Organik hayvan beslemede, hayvansal kaynakil yem maddesi olarak sut ve sut urunleri ile balrk, diger deniz hayvanlan, bunlann urunler] ve yan urunleri kullarulabilir. Fakat, mezbaha yan urunleri ve kadavra unlanrun kullarurru yasaktir. KOmes hayvaru yetlstlricltiqlnde hayvansal kaynakil yem olarak, tercihan ayru hayvan gurubundan yumurta ve yumurta urunler' kulianliabilir. Organik Tanrnm Esaslan ve Uygulanmaslna lliskin Yonetrnelik' e gon, gegi~ sOrecindeki maddeleri Gecis vanlann icerebilir. surecindeki yeti~tirildigi temin

re, ortalama olarak rasyon formOlierinin kuru maddesinin % 30'una kada-

yem maddeleri hayisletrneden

ediliyorsa bu oran % 60'a kadar cikanlabilir.

(
viftQi yemlerini

ORGANIK

TARIM

~

j

yalruzca organik uretirnden saqlayamarnast yem maddelerinin

duru-

munda, konvansiyonel

srrurh oranda kullarulrnasrna

izin verilir. Her YII izin verilen konvansiyonel yem maddeleri oraru, gevii? getiren hayvanlarda izin verilen % 1O'dan 31/121200Tye kadar %5, diger hayvanlarda 31/12/2009'a niyle yapihr. Doqal afetler nedeniyle urettrninin azalmasi halinde, yern afet ise %20'lik oran; 31/12/200Tye kadar %15, 1/1/2008'den kaKurulusun izkadar olan d6nemde %10, 1/1/2010'dan 31/12/2011'e

dar olan d6nemde %5'dir. Bu uygulamalar Yetkltendirllrnls

b61gesinde krsa bir sure iQin Komitenin belirleyeceqi oranda konvansiyonel yem maddelerinin beslenmesinde verilebilir. Vem Katkl Maddeleri Organik beslemede hayvan izin kullarurruna

Organik beslernede rasyonlarda, yern katkr rnaddesi olarak ~e~itlirnakro ve mlkro elementler ile dogal kaynakll vitaminler kullamlabilir.

I

rasyonlarda, yem katkt maddesi olarak cesltli enzim, organik asitler, tahll kmntrlan, melas ve

makro ve mikro elementler ile dogal kaynakli vitaminler kullarulabilir. Probiyotik (mikroorganizma), tuzun kullamlmalanna dirilmektedir . Organik hayvan beslemede, organik bitkisel kaynakli yetnlere da izin verilmektedir. Organik beslemede izin verilisteler halinde bil-

I

len yem katkt maddelerinin tarnarm ilgili y6netmelikte

olan ihtiyacm fazlaligl, 6zellikle organik buyukbas ve kucukbas hayvansal uretim tsletmelerinde organik bitkisel uretirnin de yer almasirun 6nemIi olduqunu g6stermektedir.
I

47

\

CIFTCI EGITIM

ssars:

·1·

ORGANiK TARIMDA KANATLI

YETi~TiRiCiLiGi
Organik kanatli yetistiriciliqinde, kat edilir. Organik kanath yetistinciliqinde, organik tanrn metoduyla uretlrn yatur ve Irk seyiminde yerel kosullar g6z onune ahrur, dogal olarak hastahqa dayarukh tur ve Irk secirnlne dik-

pan isletrnelerden getirilen ve tamamen organik yemlerle beslenen, genetik yaprst degi~tirilmemi~, cevreye, iklim kosullanna ve hastaliklara da-

yarukh hayvanlar darmzhk olarak kullanrhr.
Yumurta uretirni icln pllicler 18 haftadan buyuk olamaz. Etlik pillcler geldikleri yiftlikten aynldiklannda Uy gunlukten buyuk 01-

rnarnahdrr.

I
)

.j

I

I

ORGANIK

TARIM

Kanath Hayvanlarm Baklml ve Barmaklar - Kurnesler sihhi bir yapi malzemesinden insa edilmeli, hayvanlar yem ve suva kolayca erisebilmelidirler. nalarm ismmast mall, landmlmasi Biyalmrru, ve havaiyi 01cok

binalara

iyi bir sekilde dogal hava ve 1~lk girebilmelidir. - Binalardaki hayvan sayisi hayvanlann rahatca ve dogal olarak durabilecekleri, kolayca yatabilecekleri, donebilecekleri, kendilerini temizleyebilecekleri, gerinme ve kanat cirpma gibi turn dogal hareketleri yapabilecekleri yeterli buyuklukte yer saqlayacak sekilde olmalidrr. - Kanatillar dogal otlaklarda yetistirilrnelidir ve kafeslerde tutulamazlar. Su kanatlilan iklim sartlannm elverdiqi zamanlarda akarsulara, qolet veya qollere erlsebilmelidlrler. - Kurneslerin asgari uc;:tebiri duz yap Ida olmah ve sap-saman, talas, kum veya krsa elm gibi maddelerle kaph olmahdrr, zeminin buyuk bir krs-

rnt drskt toplanrnasma elverisli olmahdrr.
- Kurneste yeterli tUnek bulunrnah, tavuk sayisma gore giri~/C;:lkl~delikleri olrnah ve bu delikler kumesin her 100 m2si ic;:inasgari 4 m toplam uzunluqa sahip olmahdrr.

49

elFTel EGlrlM SERISI -1'- Her kanatlt bannaq: asaqrdakiterden fazla hayvan banndrrmamalrdrr.

Yetlstirllen her kanatll gurubu arasmdakl surede binalar sagllk

4800 adet pllic, 3000 adet yumurta tavuqu, 5200 adet afrika tavuqu, 4000 adet di~i Muscovy veya Pekin ordegi, 3200 adet erkek Muscovy veya Pekin

nedenleriyle hayvanlardan
bosaltilmahdir,

ordegi veya diger ordekler, 2500 adet etlik horozu, kaz veya hindi - Eflik pilicler igin toplam kullantlabilir kumes alaru 1600 rrr'yi asrnamaltdtr. - Her bir yetistirrne donerni arasmdaki surede, binalar sagltk nedenleriyle hayvanlardan edilmelidir. bosaltrlrnahdrr. Bu sure icerisinde binalar ve tesisat temizlenmeli ve dezenfekte

Kanath hayvanlarm saghgl ve veteriner mudahalesi
1) Organik kanatlt yetistirtciltqinde, genetik yaprsi hayvanlann degi~tirileve

mez ve genetik yaprsi degi~tirilmi~ organizmalar organik tanrn bunlardan urefilrnis urunler metoduna orgauygun olmadiqmdan, lantlamaz.

nik hayvansal uretirnde kulAntibiyotikler, ve diger koksidiyostatikler

50

ORGANIK

TARIM

buyumeye yardrrnci suni maddeler ve baska amaclar icin hormonlann veya benzer maddelerin kullarulmasi yasaktir. 2) Gaga kesme, kanatlan yolma gibi yonternler uygulanmaz. Organik veteriner siplere dir, 1- Tedaviye kanath kimyasal tUru bilesimli annan ilac llac tarrmda uygula-

malar! a~agldaki prenuygun olmah-

uzerinde

uygulamalan yerine, bitki ahntrlan ve bitki 6zleri gibi bitkisel ilaclar, bitki, hayvan rulmahdtr. 2- Yukanda bahsedilen maddelerin kullarurrurun hastallkla veya yaralanmayla rnucadelede yetersiz kalrnasi veya hayvarun aCI gekmemesi lcin tedavinin gerekli olduqu durumlarda veteriner sorurnluluqunda sal bileslrnll ilaclar veya antibiyotikler kullarulabilir. 3- Onleyici tedavi olarak kimyasal bilesirnli veteriner ilaclan veya antibiyotiklerin kullarulrnast yasaktir. 4- Uretim biriminin bulunduqu belirli bir alanda bir hastaliqm ortaya crkmasi halinde, bagl§lkllk saqlayan veteriner ilaclan kullarulabilir. 5- Veteriner ilaclan kullarulacaq: zaman konulan teshis, rnudahale kimyaveya mineral kaynakll maddeler kulla-

51

I

CIFTCI EGlrlM SERISI ·1·
y6ntemi, tedavi surest ve iiacm yasal kesilme suresi ile birlikte acikca kayrt edilmelidir. 6- Sir hayvana normal kosullarda verilen veteriner ilaclanrun son uygulandlgl rih ile bu hayvanlardan taorganik urun elde kullarulan urun tipi

edilme tarihi arasmdaki sure ilacm tarurnlanrrus kesilme suresinin iki katt olacak veya kesilme suresi bellrtllmemis saat olacakttr. 7- A~I uygulamalan, parazit tedavisi, bir hayvana veya hayvan gruuyqulanmasi halinde, soz konuuyhallerde 48

buna bir YII icerisinde ikiden fazla veya azami ug kez kimyasal blleslrnli veteriner ilaclanrun veya antibiyotiklerin su hayvanlar veya bu hayvanlardan elde edilen urunler yonetmeliqe ahrurlar. 8- Yumurta uretlrninde, 5 gun icerisinde sentetik ilac verilmls ise or-

gun olarak organik uretilmis urtln sitatryla satrlarnazlar ve gegi~ surecine

ganik urun olarak satrlarnaz. 9- Kanatillarda yumurttarnayi ve yumurta sansrru artmci yada kalite duzenleyici sentetik maddeler ile dogal olmayan y6ntemler kullarulamaz. Kanatll isletmelerindeki binalann, ekiprnarun temizlenmesi ve dezen-

fekte edilmesi arnaciyla izin verilen urunler: Sabun, su ve buhar, kirec kayrnaqr, hipoklorit (6rnegin carnasrr suyu),kostik lin, sodyum karbonat. kirec, sonrnernis kirec, sodyum soda, oksijenli su, dogal bitki oz-

leri, sitrik, parasitik asit, formik, laktik, oksalik ve asetik asit, alkol, forma-

ORGANIK

TARIM

Organik Kanath Uretiminde Vem Temini ve Hayvan Besleme 1- Yem kullarurrundaki arnac, uretimin azami duzeye crkanlrnasmdan cok, hayvanlann muhtelif geli~im evrelerindeki beslenme ihtlyaclan karsrlarurken kaliteli uretlrnin saqlanmasrdrr. 2- Hayvanlar organik olarak uretilrnls yemler ile beslenmelidir. 3- Hayvanlar, tercihen yetistlrlldlklen buna imkan clrnamasi lidirler. 4- Ortalama olarak rasyon forrnullerinin % 30'una kadan gec;:i1?ures cindeki maddeleri icerebilir. Donusurndekl yem maddeleri ayru isletrneden geliyorsa bu oran % 60'a crkanlabllir. isletrneden saqlanan yemlerle, kurallanna uygun hareket

halinde Y6netmelik

eden diger birimlerden veya isletrnelerden sag Ianan yemlerle beslenme-

53

91 FTCI

EG ITI M,,;;S;,;:E,;,;,R;,::;IS.,:....I ==:l,...------.....,........._ ....... __...... ,....;.1;,..,. _. _...........,.... -

5- Qiftgi yemlerini yalruzca organik uretimden saqlayamarnast munda, konvansiyonel yem maddelerinin izin verilir. Her YII izin verilen konvansiyonel %20'lik oran; 31/12/200Tye kadar olan donernde %10, 01/01/2010'dan

duru-

siruru oranda kullarulmasma yem maddeleri oraru olan 31/12/2009'a kadar olan do31/12/2011'e

kadar %15, 01/01/2008'den

nemde %5'dir. Bu uygulamalar Yetkilendirilrnis

Kurulusun izniyle yaprlrr.

6- Kanatll rasyonlanna kaba yem, taze veya kuru ot veya silaj eklenmelidir. 7- Antibiyotikler, mesinde kullarulmaz, 8- Sentetik yem katki maddeleri, sentetik amino asitler, yem islerneye mahsus yardrrnct malar kullarularnaz. 9- Mezbaha artrklan (et-kemik unu, kan unu, et unu vb.), heksan gibi solventler. veya diger kimyasallarla ekstrakte edilrnls yagll tohum kuspeieri, ure, hayvan gubresi kanath beslenmesinde kullarularnaz. maddeler ve genetik deqisimden gegirilmil? organizkoksidiyostatlar,

uac maddeleri, sentetik buyutuctl-

ler veya buyumeyi veya uretimi qelistlren diger maddeler kanath beslen-

Organik Kanatli Yetil?tiriciliginde Uretim Modelleri 1- Organik Kanatli Yetlstlrlclllnde Serbest Uretim Modeli

Serbest uretirn tavuklann yapay ortamdan uzak olacak sekilde banndmlrnasi ve acrk alanda otlattlrnasr seklinde tarumlanrnaktadrr. Gecici bir kurneste veya agllda banndmlan tavuklann hasat sonrasi tarlada kalan daneleri topladrq: veya tarlada bulunan zararlilan temizledigi bilinen bir uygulama olarak qozukrnektedir. Yetlstirlcller tarafmdan yasarnalarina izin verilmeyen kabuklu ve zararh bocekleri ortadan kaldiran ve doqal olarak biyolojik rnucadele yapan tavuklar ozellikle giftligin karma ekonomisine katkida bulunrnaktadrrlar.

ORGANIK

TARIM

Eger serbest broyler yetistirlciliqi yapilacaksa kullarulacak hayvanlann buna uygun olrnas: gerekmektedir. Onerilen suru bOyOklOgO bir ku-

meste 200 adet broyler olrnasma karsm izin verilen sayt 500 adede kadar ctkrnaktadir. Eger organik serbest broyler Oretimi sertiflkah olarak yapilacaksa gOnlOk yasta civciv almak gerekmektedir. Hangi yolla olursa 01sun hicbir sekilde enfeksiyonlara karsi asrlarnaya ve herhangi bir veteri-

ner uyqularnasma izin verilmemeli, kayrtlar dOzenli ve yeterli olacak sekilde tutulrnalrdrr. Dogal olarak otlatilan sofrallk tavuklar 12 haftahk yasta kesime ham duruma gelecektir. Bu zaman sonunda canh aglrllklan yaklasrk olarak 1.8-2.3 kg arasinda degi§mektedir. rebilirler. Serbest ebatlannda, iestlrilebilen yumurta romorklara kafesler tavukyerTicari organik tavuk Oreticileri tavuk-

Ian kendi giftliklerinde kesip isleyebillr veya lisansh kesimhanelere qonde-

gulugu modelinde, 0.5 x 0.3 m yapila-

Otlatma modelinde, gUnlUk olarak yer degi,tirilebilen hareketli kafesler lnsa edllmlstlr.

rak 100-200 tavukluk bir haraketli bannaklar olusturulrnakta ve rornorklar yardrrmyla havarun uygun olduqu durumlarda 3-4 gOnde bir yer deqistlrllerek tavuklar otlatrlrnaktadrr. Bu bOyOklOkteki bir haraketli bannak, 50 donurne ihtiyac duymakta ve 1 ay sonra tekrar ayrn yere donulebilrnektedir. Gece konaklarnast mobil icertsinde olmakta ve soquk havalarda yatakllk serilmektedir. Otlatmaya ilaveten tavuklara dane olarak rrusrr, buqday ile soya ve istiridye kabugu serbest secrneli olarak verilmektedir.

55

Bu modelde

emek

az, maliyet du~uktur. Gagalama ve yumurta yeme daha az tespit edilrnistir. Otlatma sime modeline gore gore yumurta sanst rengi mevdalgalanma yapmaz, ancak bu model yrrtrcrlara kars: daha hassastrr. Krsm hareket durdurulmaktadi r. 2- Organik Yetlstiricilinda Modeli Otlatma lebilen modelinde, kafesler Kanatli Otlatma

gunluk olarak yer degi~tirihareketli insa edllrnistir. Her bir kafeste 50 tavuk bulunur ve folluklar kafeslere asilrrustrr. Otlatmaya ilaveten yem Wketiminin en az % 30' u kadar karma yem tavuklara verilmektedir.

3- Organik Kanatli Yetlstlrlchlnde Yan Yogun Oretim Modeli
Bu uretirn modelinde 500 tavukluk bannaklar bolrneye aynlrrus 90 metrekarelik olarak karma yem verilmektedir. insa edilmekte ve 4 ve ilave

bir gezinme alan I olusturulmaktadrr,

Havarun uygun olduqu gunlerde sira ile otlatma yapumaktadir

56

ORGANIK

TARIM

ORGANiK ARI

YETi~TiRiCiLiGi
kovanlann ozellikisien-

Ancilrk urunlerlnin organik olarak nitelendirilmesi;

lerine, c;:evrekalitesine, ancruk urunlerlnln ozenle elde edilmesine,

mesi ve depotanrnast kosuilanna baglldlr. Bir an i~letmesinin, ayru bolqede birc;:ok ancihk birimini isletrnesi durumunda butun birimlerin organik ancrlrk uretiminin kosutlanna uygun olrnasi gerekmektedir. Organik ancilrkta dikkate

allnacak ozetlikler: 1- Gecis donerni, 2- Anlann orijini, 3- An kolonilerinin bulundugu b61ge, 4- Besleme, 5- Hastallklara karst all nan tedbir ve rnucadeleler,

Arlcalak urunlerinin organik uretlm olarak nitelendirilmesi; kovanlarm Qzelliklerine, ~evre . kalitesine, ancihk urunlerinin ozenle elde edilmesine, iflenmesi ve depotanmasi kOfuliarma baghdlr.

6- Kovanlann ve diger ancruk malzemelerinin ozellikterl.
~Iangl~ tarihi olarak uygun olmayan girdiluin son kullanma tarihleri dikkate ahMir. Tonmsol uretim yapdmayan alanlarda ge~i~ suresi uygulanmaz.

1 YII

Geleneksel ancihk

Organik cricihk

L~::;r;i~ suresinde uretilen urun organlK urun snvrlmc;

57

CIFTCI

EGlrlM

S:..:E:.:.R:..:.IS:..:I~-.......1.-•..:..1_.

~_~~

cecrs SURECI:
uygulanmaz.

Geleneksel ancihktan organik ancrhqa geyi~ surebutun petekler organik bal

si 1 (bir) yrldir. Ancak tanrnsal uretirn yapilmayan alanlarda geyi~ suresi Gecis suresinde kovanlardaki mumundan yapilrrus olmahdrr, ARILARIN ORIJINI Organik ancrlrk uretirninde kutlarulacak an rrkr, uretirn yaprlacak cevreye uyumlu olmalrdrr. An kolonisi, organik olarak uretirn yapilan isletrnelerden suni ogul olarak veya geleneksel lsletmelerden cercevelere aktarma sureti ile elde. edilir. organik petekli

I I

1

I
I

Kolonilerin yenilenmesi amac: ile, %10 orarunda ana an ve erkek an organik olmayan birimlerden almabilir. Bu durumda qecim sureci uygulanmaz. Ana anlarin kanatlanrun kesilmesi yasaktir.Ana tedir. anlann yenilenmesi esnasmda eski ana anrun oldurulmesine y6netmelikte izin verilmek-

ORGANIK

TARIM

ORGANIK ARICILIK SAHASI Organik an yeti§tiriciligi yapilacak alan, asgari ucus yan capt 3 km. olmak kosuluyla 1 YII onceden kontrol altrna ahrur ve harita Ozerinde yeri belirtilir. Kovanlann yertestirildlqi yerde, yeterli nektar, polen ve temiz su kaynagl bulunmalrdrr, Organik ancrlrk yapilacak alanda kimyasal mOcadele yontemleri kullarulmarnaltdrr. Karantina tedbirleri uygulanan alanlarda organik ancihk yapilamaz. ARILARIN BESLENMESI Anlarrn yasarrurun yapay beslenmeye bag II oldugu durumlarda yapay besleme, son OrOnhasadmdan sonra baslarularak, mOteakip nektar akrrmndan 15 gOn onceslne kadar yaprlabilir. Yaprlan besleme ile ilgili kovan siciline, kullarulan OrOnOntipi, tarihi, rniktan ve besleme yapilan kovan numaralan kaydedilmelidir. $eker, pekmez, sut, melas, glikoz, ve diger konvansiyonel ler kesinlikle kullanrlmamahdrr. madde-

~eker, pekmez, sut, melas, glikoz ve diger konvansiyonel maddeler kesinlikle kullarutrnamahdrr.

ORGAN:i:K ARICIUKT A BESLEME ZAMANI

Son

OrOn
hasadl
BESLEME

9 I FTC I EG ITI M ~S,=.E;:,;RI;,;S,;",I =~_-.......,.,...... ",;-1=-

__"..-.,...~

_

KOVANLARIN VE OIGER ARICILIK MALZEMELERIN bZELLlKLERI

Kovanlar, aqactan veya diger dogal malzemelerden yaprlrnahdrr. Kovanlarda kimyasal boya yerine propolis, balmumu, bitki yaglan gibi dogal urunler kultarulmahdrr. Kovana verilecek yeni petekli cerceve i9in temel petek, organik uretirn yapan birimlerden saqlanmahdrr. Kabartrlrrus petekleri guve zararusmdan

Ambalajlar; cam, tahtadan uretilmif malzemeler, ozel uretilmif uygun organik kaplama maddelerinden yapllmalldlr.

korumak i9in defne yapragl kuliarulrnah, gerekiyorsa 50guk hava depolannda bekletilmelidir. Ambalajlar; cam, tahtadan uretllmis maize me-

ler, 6zel uretilmi~ uygun organik kaplama maddelerinden yaprlmahcrr.

I
1

ORGANIK

TARIM

ORGANIK ARICILIKTA HASTALlKLARLA Hastallklarm Onlenmesi lcln; Dayanlkll Irk ve hatlar secilrnell,

MOCADELE

ana anlar duzenli olarak yenilen-

meli, kovandaki petekli cerceveler duzenf olarak yenilenmeli kovanlardaki erkek yavru anlar kontrol edilmell, Kovanlarda yeterli miktarda polen ve bal brrakrlrnah, an sagllgl icin kovanlar sistematik olarak denetlenmeli, ler, duzenli olarak organik y6ntemlerle anliklarda kullarulan malzemedezenfekte edilmeli, klrlenrnis

maddeler veya kaynaklar zararsiz bir sekitde imha edilmelidir . Varroa Mucadelesinde :

a- Organik k6kenli formik asit, laktik asit, asetik asit, oksalik asit, mentol, timol, okaliptol veya kafur kullarulablllr. b- Biyolojik y6ntem olarak erkek an g6zlu cerceveler Y6netmelik vermektedir. Kovanlann dezenfeksiyonu, pururnuz ile yakilarak yaprlir. Ancihkta kullarulan kovarun ekiprnanm, temizlenmesi edilmekullarulabilir. izin

bu amacla erkek an g6zlu peteklerin imha edilmesine

ve dezenfekte potasyum

si amaciyla kaynar su, ve sodyum kirec, (camasabunu, su ve buhar, kirec kayrnaqr, sonrnernis . yum hipoklorit kirec, sod-

srr suyu), kostik soda, 61

"I

CIFTCI EGITIM SERlsl

-1-

kostik potas, oksijenli

SU,

dogal bitki ozleri, sitrik, parasitik, formik,

laktik,

oksalik ve asetik asit, alkol,

formol, ve sodyum karbonat kullarulabilir.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful