GR Dünyay her geçen gün daha çok etkisi alt na küreselle me, dünyan n tek bir mekân olarak alg

lanabilecek ölçüde s k p küçülmesi anlam na gelen bir süreci ifade etmektedir. Küreselle menin etkisinin en çok görüldü ü alanlardan biri de kentler olarak kar m za ç kmaktad r. Küreselle me, kenti etkilemesinin ötesinde kentin anlam n ve yap s n tamamen de i tirmi tir. Küreselle me sürecinde, kentler art k, hem küresel ekonominin be i i olarak hem de sosyal ve kültürel aç dan dünyaya yön vermektedir. Küreselle me, ülkeler aras ndaki fiziksel ve ekonomik s n rlar önemsizle tirerek, ülkelerin ekonomik egemenliklerini törpülerken, küresel ekonomik sistemin temel birimlerini giderek kentler olu turmaktad r. Kentler ilk ortaya ç kt klar tarihten itibaren büyük bir de i im geçirmi lerdir. Bu tarihsel geli im süreci içinde kentler, site, polis, komün ve kent devletleri gibi adlar al rken, kent kavram ile beraber uygarl k da büyük bir dönü üm ya am t r. lk ça larda kurulan site devletleri (kent devletleri) demokrasinin hayata geçirildi i kurumlar olarak bugünkü demokrasinin ilham kayna olmu tur. Kentlerin dönü ümü ile insano lunun dönü ümü içice ve birbirini besleyen süreçler olmu ; kentler tarih boyunca kültür ve uygarl klar n do du u, geli ti i ve çe itli uygarl klar da bu varl ile etkileyen yerle im mekânlar ndan öte özellikler ta yan merkezler olmu tur. Günümüzde kentler insanl k tarihinde önemli bir dönü üme daha katk da bulunmaktad r. çinde bulundu umuz küreselle me sürecinin ta y c s ve belirleyicisi, dünya üzerindeki kentsel yerle imlerdir. Bu süreçte kentler önemli i levler yüklenmektedir. Özellikle büyük kentler bu süreçte önemli de i im ve dönü üm mekânlar haline gelmi tir. Kapitalizm, bir toplumsal sistem olarak farkl geli me dönemlerinden geçerek günümüze kadar varl n sürdürmü ve neo-liberal yap lanma bu sürecin son geli me halkas n olu turmu tur. Neo-liberal yap lanma bir geli me dönemi olarak toplumsal sistemde birçok farkl özelliklere sahip oldu u için bir de i im ve dönü üm sürecini yans tmaktad r. iktisadi, toplumsal, siyasi, kültürel birçok alanda etkili olmas n n yan s ra, kentsel mekân n yap lanmas nda da belirleyici bir geli me dönemi olmu tur. Toplumun ve geli me döneminin genel yap s n yans tan ve ayna görevi gören kentsel mekân, neo-liberal yap lanmay da yans tarak, kapitalist geli menin temel öznelerinden birini olu turmaktad r.

1

Yüzy l Avrupas ¶n n analizini yapan Karl Polanyi. uluslararas . alt n standard ve uluslararas güç dengesinin hep bu kurum çerçevesinde ekillendi ini belirtmektedir. makro-ekonomik politikalara yön vererek siyasal. alt n standard serbest piyasa ekonomisini uluslararas alanda uygulanmas içindi. Sanayi Devrimi sonras K ta Avrupa¶s nda filizlenen endüstriyel kapitalizmin geli imi esnas nda üretim sistemlerinde iki büyük dönü üm gözlenmi tir. vs. kültürel. Bu dönü ümler sonucunda farkl ekonomik. Kendileri de. siyasal ve toplumsal konfigürasyonu olan iki dönem ortaya ç km t r[1]. Üretim sistemlerinde ya anan de i iklikler yoktan var olan geli meler de ildir: Bunlar içinde yer ald klar dönemin toplumsal. sosyal. 2 . kültürel yap lar n yeniden yap lanmas nda etkili olmaktad rlar. bu dönemdeki en temel kurum olarak serbest piyasa ekonomisini i aret etmekte ve döneme hakim olan liberal devlet. ÜRET M S STEMLER : FORD ST DÖNEM 19. Salt üretim sürecine ait mikroekonomik bir kavram gibi gözükmekle birlikte. siyasal. Küreselle menin iyi anla labilmesi için kapitalist sistemin dolay s yla kapitalist sistem içerisinde olu an dönü ümlerle diyalektik bir ili kisi olan üretim sistemlerinin anla lmas gerekir. gibi birçok geli meye bakarak küreselle meyi sanki 90¶l y llarda birden bire kar m za ç kan bir olgu olarak tan mlamaktad r. Polanyi¶ye göre µliberal devlet serbest piyasa ekonomisinin bir ürünüydü.[3] Bu dönemde. çokuluslu irketlerin yayg nla mas . eme i uzun çal ma saatleri ve dü ük ücretlerle çal t rmaktan ba ka herhangi bir üretim sisteminin kullan ld n söylemek mümkün de ildir. çok daha geni aç l mlar olan bir kavramd r.KAP TAL ZM N GEL M VE KÜRESELLE ME Küreselle me. yeni ileti im teknolojilerinin geli mesi. ço u küreselle me analizi uluslararas bir finans a n n olu mas . Her eyin serbest piyasa ekonomisi mant nda yürütüldü ü bir dönemde üretim ekli de bu etkile imden sakl kalamazd : Liberal devletin sa lad me ru zeminde µmaksimum karl l k için eme i sömürmek¶ üretimin temel ilkesiydi. uluslararas güç dengesi de dünyan n dört bir yan nda yayg nla an serbest piyasa anlay n n korunmas na yönelikti¶[2]. neo-liberal ekonomik politikalar n dünyan n dört bir yan na yay lmas . ayn türden bir etkile im süreciyle. ekonomik. maksimum karl l k için. Üretim sistemlerinden kastedilen üretim sürecinde kullan lan yöntem ve tekniklerin tümüdür. vs. artlar n ve dinamiklerin kar l kl etkile imi sonucunda olu urlar.

¶nde. standart mallar n üretimine yönelik özel bir teknik ve i bölümünü kapsayan bir üretim konfigürasyonuydu[6]. Keynesçi modele göre bu pozitif döngüyle yakalanacak kalk nma hamlesi devletin sosyal i levlerini de yerine getirmesini sa layacakt . Bu model Fordizm¶in pozitif döngüsüne dayanmaktayd : kitlesel üretim sürecinde ölçek ekonomilerine ba l olarak artan verimlilik. yeniden artan üretkenlik ve bu ekilde sürüp giden bir döngü. II. Bu üretim sistemi salt mikro-ekonomik aç dan ele al nd nda. Fordizm¶in ilk sistematik kullan m A. talebin daha da artmas yla daha da artan karlar.Bu vah i kapitalist üretim sistemi 20. al gücünün yükselmesiyle artan talep. Bu çerçevede ücret art lar verimlili e endekslenmi .[7] Yap s gere i µulusalc ¶ olan Fordizm¶in popülaritesi Sava sonras artlarda Avrupa¶da da artm t . vergilendirmeyle sosyal hizmetlere a rl k verilmi . Yar kalifiye ve uzman isçi kullanan bu üretim sistemi. Mikro-ekonomik seviyede bir uygulama olan Fordizm¶i merkez alarak yap lanan John Maynard Keynes¶in ekonomik modeli Avrupa genelinde uygulanmaya ba land .[9] Ancak. buna ra men Fordizm çerçevesinde yap lanan makro-ekonomik politikalar gündeme gelmi ve Polanyi¶nin kitab na ad n verdi i µBüyük Dönü üm¶[10] gerçekle mi tir: Avrupa¶da sosyal politikalara ve devletin ekonomideki yeri ve müdahalesine geçmi e oranla daha fazla önem veren Keynesçi ekonomik politikalar yayg nla maya ba lam t r. Avrupa ülkelerini içe dönük. karlar n adilane payla lmas yla artan al gücü. Fordist olmayan di er sektörlerde de paralel ücret art lar sa lanm . Sava sonras nda hem uluslararas ticaret olanaklar n n çok k s tl olmas . hem de sava la peri an olmu ekonomik yap n n tekrar kurulmas gere i. gerçekle mi ve bu üretim sisteminden yüksek verim elde edilmi ti. -montaj bantlar gibi. dünya Sava s ras nda büyük s çrama kaydeden silah ve savunma sanayiinde. Bu yeni üretim sisteminin ismi 1914 y l nda mekanik montaj band ilk defa fabrikas nda kullan ma sokan Henry Ford¶la özde le ti: Fordizm[5].özel mekanik sistemler ve makineler kullanarak ölçek ekonomisi prensibiyle kitlesel üretim yapmaktayd . lginçtir ki bir mikro-ekonomik uygulama olarak Fordizm Sava sonras nda Avrupa¶da çok belli ba l sektörler d nda yayg n olmam t r. korumac yeni bir alternatife yönlendirdi. daha fazla yat r m. O dönemin uluslararas artlar böyle bir yayg nla maya müsaitti[8]: S n rs z uluslararas ticaretin dünyaya bar getirece ini savunan sermaye destekli liberal tez sava larda ödenen a r faturalarla çürümü ve ulusal ekonominin önemi anla lm t . tekelci bir rekabet 3 . Sava lar Avrupa ülkelerinin ekonomik altyap s n çökertmi ve yeniden yap lanmay sa layacak ekonomik kalk nma hamleleri ve korumac ekonomik politikalar kaç n lmaz k lm t .B. Yüzy la girildi inde yerini yeni bir sisteme b rakmaya ba lam t r[4].D. ve bütün bunlara ek olarak sosyal politikalar yönünden alternatif bir bak aç s sa layan sosyalist modelin albenisi art yordu. sendikalarla isletmeler aras nda toplu pazarl k yap lmas sa lanm . artan verimliliklerle yükselen karlar.

[12] Üretici aç s ndan bak ld nda.[15] Post-Fordizm.ortam olu turulmu . KÜRESELLE MEYE G DEN YOL: POST-FORD ZM Bu geli meler sonucunda kitlesel üretimden temelinde yap lanan Fordizmden µesnek üretim¶e. 60¶larin ortalar nda ba layan bu enflasyonist bask lara. verimlilik dü meye. yani her an de i ebilen talep durumuna göre üretim yapmaya imkan tan yan yeni bir üretim sistemi olan Post-Fordizm¶e geçildi. karl l k pe inde. Basta A. büyük firmalar söz konusu mallara kitlesel talebin oldu u yeni uluslararas pazarlara yöneltti. Hizmet sektöründe büyük bir patlama ya and .D.. mikro-elektronik ve bilgisayar teknolojilerinde ya anan ilerlemelere paralel olarak geli tirilen[16] ve ayn ürün band nda olan ancak farkl nitelik ve niceliklerde üretime imkan tan yan esnek mekanik sistemleri kullan yordu. ngiltere. ki bunlar tekelci bir ortamda ön plana ç km büyük firmalard . temel olarak tüketimin dü mesi sonucu ekonomilerin büyüme h z nda göreceli olarak dü ü ya anmaya ba lad [14]. sendikal hareketlerle güçlenen isçi bask s . Sermayenin karl l k motivasyonu ile gerçekle tirdi i Fordizm¶den Post-Fordizm¶e geçi süreci. Refah döneminde oturtulmu sosyal hizmetlerin kar lanmas bütçelere büyük yük getirmeye ve ekonomiler üzerinde enflasyonist bir bask yaratmaya ba lad . Ancak 1960¶li y llarla birlikte kitlesel üretime yönelik Fordist model bir çok aç dan çok maliyetli olmaya ba lam t . [13] K saca sermaye için. yeni bir yönteme ba vurmaya mecburdu. enflasyon ve i sizlik oranlar artmaya ba lad . standart mallar n tüketiminde ya anan doygunluk (kitlesel talebin azalmas ). Avrupa genelinde. Japonya. devlet kitlesel tüketimi sa layacak istihdam ve destekleme politikalar na gitmi tir[11]. Sermaye. geli mi ülkelerin ekonomik yap lar n da yeniden ekillendirdi. Nitelikli ama Fordizm¶e oranla daha az say da i gücü gerektirmekteydi. Bu noktadan sonra ücret art lar ile verimlilik art lar aras nda paralellik bozulmaya. organizasyonlar n n de i ime u ramas ve esnek üretim ve yönetim tekniklerinin uygulanmaya ba lanmas ile i verenlerin üretimdeki inisiyatifleri artarak emek piyasas ko ullar isçi aleyhine geli ti. bir de 70¶li y llarda ya anan petrol krizlerinin etkisi eklendi. Fransa ve Almanya merkezli büyük firmalar n az geli mi ve geli mekte olan ülkelerin 4 . emek maliyetleri çok dü ük olan Üçüncü Dünya ülkeleriyle zorla an rekabet ortam gibi faktörler verimlili i daha do rusu karl l dü ürmü tü.B. Fordist yo un üretim sistemleri yenilikçi karakterlerini kaybetmi ti. monoton üretim sürecinde dü en kalite. Yerli piyasalarda çe itlilik arz eden mallara yönelik artan talep sonucunda kendilerine faaliyet alan aç lan orta ve küçük ölçekli firmalar ço almaya ba lad . Standart mallar n azalan tüketimi. µÇokuluslu Keynescilik¶[17] olarak adland r lan bu strateji sonucunda büyük firmalar faaliyet alanlar n az geli mi veya geli mekte olan ülkelerin yerel sermaye gruplar yla kurduklar ortakl klar vas tas yla dünyan n dört bir yan na yayd lar.

te bugün geldi imiz nokta bu. sanat.. ngiltere¶de Margeret Teacher ve Almanya¶da Helmut Kohl¶un liderliklerini yapt klar neo-liberalizm temsilcisi sa c partiler i ba na geldiler. Çokuluslu irketler hem say ca artt lar.. bu ülkelerdeki µucuz¶ eme e ula lmas için yeni imkanlar do urdu. hiçbir ki i ve kurumun müdahalesi olmadan. odit ve dan manl k gibi hizmetlerin dünya çap nda yayg nla arak uluslararas ticaretin yay lma h z ve iç uyumu sa land . ak lc seçimler yaparak kendi menfaatlerini maksimize eder. Yap s gere i ulusal olan Fordizm çerçevesinde yap lanan Keynesçi iktisat politikalar n n ba ar s z olmas sonucunda. ba ta eme e yönelik politikalar olmak üzere bütün sosyal politikalar gev etmeye ba lad lar. Verimlili i artt rma amac yla geli tirilen i letme. McDonalds ve Coca-Cola gibi çokuluslu firmalar ve CNN. Çokuluslu irketler (ki daha sonra uluslara r bir karakter kazand lar) sadece pazarlar n geni letmek için de il. Bu liderler. hem de faaliyet alanlar n µKüre¶nin her yan na geni lettiler. ellerinde bulunan güç araçlar n kullanarak neo-liberal iktisat politikalar n n ve neo-liberal ideolojinin yerkürenin tüm noktalar na yay lmas n ve gerekirse dayat lmas n kendilerine misyon edindiler. uluslararas c neo-liberal iktisat kuram gündeme geldi. ayni zamanda ucuz emek için de yay lmac bir strateji izlediler. Bu kuram µklasik dönem¶de hakim olan ve Adam Smith. Toplumu olu turan her bireyin do as nda olan bu özelli ini kullanmas yla rekabetçi piyasa artlar na ula l r. Temel varsay m insan n tarihüstü bir do as oldu udur: Birey. ki isel faydalar n toplam olarak görülen sosyal fayda için de optimum çözümdür. MTV gibi medya tekelleri vas tas yla kültür. Yukar daki analiz küreselle meyi daha iyi anlamam z sa layacak temel aksiyomlar vermektedir: 5 . Rekabetçi piyasa artlar . yeni olu an uluslararas rekabet ko ullar n bahane ederek. µGörünmeyen el¶ rekabetçi piyasa ko ullar içerisinde optimum dengeyi sa lar[18]. e lence ve tüketim alanlar nda yeknesak ve dolay s yla küresel formlar olu tu. sermaye gruplar n n lehine. Dünyan n birçok yerinde is ba na gelen neo-liberal görü ün temsilcisi hükümetler. Artan s n rlar ötesi ticaret hacmi uluslararas bir finans a n n olu mas n sa lad .piyasalar na giri i. normal artlarda. Leon Walras ve Alfred Marshall¶ n temellerini att klar klasik iktisat kuram n n epistemolojik temelleri üzerine kurulmu tur. 80¶li y llarla birlikte neo-liberal görü siyaset sahnesinde yerini almaya ba lad : Amerika¶da Ronald Reagan. ktisadi yap da ya anan dönü üm ve bu dönü ümü destekleyen kuram n popülaritesini artt rmas siyasal geli melerle de e güdümlü gidiyordu. Kamu politikalar nda teknik/faydac ak lc l k çerçevesinde devletin ekonomik alandaki konumu yeniden yap land ve özelle tirme uygulamas -dünya çap nda. Neo-liberal stratejistler amaçlar nda çok ba ar l oldular ve bugün küreselle meyle özde tutulan geli meler bir biri ard na olu maya ba lad .h zla yay ld .

Bir ba ka deyi le. toplumsal yap lanma. sosyal. Bunlar. kendisinden önce var olan evrede[39] ya anan ekonomik. tar msal üretimi destekleme dahil. biri ekonomik biri de siyasal olmak üzere iki boyut vard r. esnekle tirme. Bir evreden bir evreye temelli toplumsal. Serbestle me. daha çok üretim sistemindeki de i imi vurgulamaktad r. Post-Fordizm çerçevesinde küresel üretim sistemleri. siyasal. çevre. düzenleme d b rakma (deregülasyon) ve esnekle tirme (postfordizm) olarak kar m za ç kmaktad r (Do an. siyasal ve kültürel s k malar sonucunda ya anan genel krizi takiben ve o krizin dinamikleriyle olu mu tur. Bat l kültürel de erler.Kapitalist sistemin içerisinde çe itli evreler oldu u. ulusal ve uluslararas ölçekte µserbest pazar ekonomisi¶. Bu konfigürasyonun ekillenmesinde µsermaye¶ birinci dereceden etkili olmu tur. Her evrenin farkl üretim sistemi. 2002:16). sermayenin hareket yetene ini art ran bir geli me olarak sermayenin özgürle mesi olarak de erlendirilmekte. karlar azaltabilecek her türlü düzenlemesini ortadan kald rma eklinde de erlendirilirken. ekonomik s k malar sonucunda geçildi i. (neo)liberal devlet anlay . Neo-liberal söylemde. serbestle me (liberalizasyon). Birinci boyutta Neo-liberal yap lanman n üzerine yükseldi i sacaya niteli inde üç politika bulunmaktad r. Her evrenin konfigürasyonunun ekillenmesinde sermaye ve emek s n flar ndan birinin a rl kl olarak etkili oldu u. Küreselle meye hakim olan neo-liberal ideolojinin. Kan m zca bu sorunun cevapland r labilmesi için küreselle me ile neoliberal ideolojinin aras ndaki ili kinin tespit edilmesi gerekmektedir. özelle tirme ba ta olmak üzere. düzenleme d b rakma. de erler sistemi. k saca neo-liberalizm. devlet türünden olu an özel konfigürasyonu oldu u. yap s n ve hedeflerini söyleminden tespit etmek mümkündür. tüketim tarz . Fordist üretim tarz n n kat l klar n n 6 . Bu aksiyomlar nda bak ld nda: Küreselle me sanayi devriminden bu yana süreklilik arz eden kapitalist sistemin 70¶li y llarda ba layan ve halen süren bir iç evresidir. Küreselle me olarak adland r lan bu kapitalist evre yoktan var olmam t r. Kendisine özel bir konfigürasyonu vard r. küreselle mede neyin bir önceki döneme göre farkl oldu udur. ucuz konut.[19] NEOL BERAL ZM N YAPISI VE KÜRESELLE ME Bu a amada ara t r lmas gereken ikinci temel konu kendi içinde bütünlük arz eden bir dönem olarak kabul edilen küreselle meyi özel yapan olgu veya olgular n tespit edilmesidir. sa l k e itim.

Neo-liberal söyleme göre ekonomik liberalizm µdemokrasinin tesisi ve sa lamla t r lmas ¶n beraberinde getirmektedir. Amac ise µküresel piyasa disiplinini sa lamak¶[25] ve Naom Chomsky¶nin µWashington Konsensüsü¶[26] olarak adland rd neo-liberal ekonomik politikalar n dünyan n dört bir yan na yay lmas d r. Böylece ideoloji topluma mal edilerek gerçek sahipleri gizlenmektedir.[20] Yukar da k saca özetlenen neo-liberal söylemin ekonomik ve politik boyutlar birbirleriyle ba lant l ancak iki ayr alanm gibi tan mlamas ve bu ay r m yaparak kendisini µiki boyutlu¶ göstermesi neo-liberal ideolojinin gerçek yap s n gizlemektedir. Bu çerçevede bak ld nda neo-liberalizm µküresel kapitalizmin gereklerine göre toplumlar yeniden yap land rmaya ve sosyal ili kileri buna göre düzenlenmeye çal an bir proje¶dir[22]. Neo-liberal söyleme göre piyasa mekanizmas prensibiyle kontrol d nda -ve olumlu yönde. gezegenin do al kaynaklar n n tekelci kullan m . kinci boyut ise µdemokrasi¶ çerçevesinde yap lanan siyasal dü ünceden olu maktad r. Do al olarak sorulacak soru bu tekellere kimlerin sahip oldu udur. bir ba ka deyi le µneo-liberalizm küreselle tirmi ¶ tir. liderli inde Geli mi 7¶ler (G7) taraf ndan¶ IMF. Amin¶in µdünya finans pazarlar n n denetimi¶ olarak adland rd mekanizmaya µküresel ekonominin denetimi¶ demek daha do ru olsa gerekir. Bu projenin -rakipsiz. kitlesel yok etme silahlar üzerinde tekel.geli ti i iddia edilen küresel ekonomi. eme in örgütlenmesinde ve piyasa ko ullar nda esnekli e dayanan bir üretim sistemini ifade etmektedir (Do an. Dünya Bankas ve Dünya Ticaret Örgütü vas tas yla yürütülmektedir.hegemonyas küreselle meyi kapitalizmin di er iç evrelerinden farkl k lmaktad r: Neo-liberalizm µküresel¶ boyutta bir hegemonya kurmu tur. Bu amaç. Neo-liberal ideoloji çok boyutlu de il tek boyutludur. Bu 5 tekel bir bütün olarak al nd nda neo-liberal ideolojinin nas l bu denli güçlü bir hegemonya kurabildi i anla lmaktad r. gerçekte s k bir denetim mekanizmas na sahiptir[24] . medya ve ileti im tekelleri. her ideoloji gibi bir bütündür. Neo-liberal ideolojinin. kendisini destekleyen grubun. IMF ve Dünya Ticaret Örgütünün olu turdu u µüç ayakl denetim mekanizmas ¶ ulusal ekonomilerin G7¶nin istedi i yönde yap lanmas n sa lamaktad r[27].B. Samir Amin¶e göre µneo-liberalizmin hegemonyas ¶ 5 temel µtekel¶ sayesinde sa lanmaktad r[23]: Dünya finans pazarlar n n denetimi.D. 2002:16-30). Bu mekanizma µA. belli bir amac vard r. kendisini iki boyutlu göstermesinin temel nedeni de bu ideolojinin toplumun genel menfaati için oldu una dair bir kan yaratmakt r. yani µuluslara r sermaye s n f ¶n n[21] hayat görü ünün yayg nla mas ve menfaatlerinin gerçekle mesidir. Bu çerçevede bu tekellerden herhangi birisine göz atmak. demokrasi söylemiyle. teknolojik tekel. tekellerin sahipleri konusunda ayd nlat c olacakt r. Bundan dolay esnekle me. bu kat l n esnekle tirilmesi gereklili i vurgulanm t r. Dünya Bankas .1970¶lerdeki krizin ba l ca sebeplerinden oldu u belirtilip. Dünya Bankas ¶n n temel i levi ulusal ekonomilerin küresel 7 . üretim süreçlerinde.

Küresel ekonomik sistemin temel birimleri kentler olmu ve ülkeler güçlerini kentlerden almay ba arm lard r. Ayr ca uluslara r irketler arac l yla sermayenin geli mekte ve az geli mi ülkelere sokulmas n destekleyen bir aktör görevini üslenmi tir[28]. 8 . yar may devam ettiremeyen kentler ise h zl bir dü ü e geçmi lerdir. kentler aras nda e itsizlik ve adaletsizlik boy göstermektedir. kendilerine ait her tür tarihi. Dünya kapitalizminde uluslararas ölçekte yeni bir i bölümü gündeme gelmi tir[31]. kentler aras ndaki rekabeti de h zland rm t r. parçalanma ortadad r. bu yar may devam ettirebilen kentler olup ön plana ç karken. Kentler aras ndaki hiyerar ide konumsal ve ekonomik aç lardan üst noktada bulunan kentler dünya düzeyinde gerçekle en bir kontrol sürecinde i lev görmektedir. kamu harcamalar n ve dolay s yla sosyal hizmetleri k smaya. küresel ileti im. ülkelerin birbirleriyle rekabeti kentleri arac l yla ortaya ç kmaya ba lam t r. IMF. bu ba lamda üretim etkinlikleriyle dünya pazarlar aras nda arac l k eden bir dizi kent. Farkl l klar n art rarak sermayeyi çekebilen kentler. yani yükselirken. bunu ba aramayan ülkeler ise geri plana itilmi lerdir. ekonomik. dünya haritas ndaki yerlerini daha belirgin hale getirmek amac yla. d borcu olan 100¶den fazla ülkeyi µYap sal Uyum Programlar ¶ ile ulusal ekonomilerini uluslararas serbest ticarete ve finans aktivitelerine açmaya.ekonomiye entegrasyonunu sa lamakt r. sermayeyi çekmeyi ba aran ülkelerin. Ayn ekilde. ticaret ve üretim a lar içinde birbirleriyle ili kilenmi tir. Yönetim. Bu amaçla ihracata yönelik büyümeyi tek alternatifmi gibi göstermektedir. Sektörel istihdam yap lar . devleti ekonomik alandan tamamiyle silmek için özelle tirme yapmaya zorlamaktad r. kentsel politik süreçlerin. politik ve kültürel anlamda birbirleriyle yar malar gere ini a lam t r. Küreselle me ile birlikte kentlerdeki farkl la ma. isçi-i veren ili kilerini piyasa mekanizmas na b rakmak amac yla devleti hakemlik konumundan çekmeye. [29] KÜRESELLE ME SÜREC NDE KENTTE DE ENLER Küreselle en dünya. mekansal da l mlar bu küresel i lev çerçevesinde anla labilmektedir[30]. denetim ve karar merkezlerinin etki alan geni lemi . ba ar s nda rol oynayan kentler ön plana ç karken. kapitalist ili kiler dünyan n en uç kö esine kadar yay lm t r. Kentler. de eri pazarlama yoluna gitmi lerdir. bunu ba aramayan ülkeler ve kentler d lanm lard r. Küreselle menin h z kazanmas yla. Sermayeyi kendine çekmeyi ba aran ülkeler ön plana ç karken. Bu durumda dile getirilmesi gereken ba ka önemli bir nokta ise. Kentlere yeni roller vermi . Günümüzde. 1995 y l nda kurulan Dünya Ticaret Örgütü ise ulusal ticaret politikalar n yapt r mlar sayesinde denetim alt na almak ve uluslararas bankalar ve uluslara r irketler lehine s n rlar ötesi ticareti düzenlemektedir. ulusal politik süreçten özerkle mesidir. Bu nedenle de. G7¶nin istekleri do rultusunda ekillendirmektedir. turistik. Ulusal kalk nman n temeli de kentlerin kalk nmas na ba lanm t r. Bu üç kurum küresel ekonomiyi kontrolü alt nda tutarak. nüfuslar . vb.

lüks al -veri merkezlerine ve gökdelenlere dönü türülmektedir. k rsal alan yok olacak. çok katl geçitlere. kent ya ant s ve tüketim al kanl klar sürekli de i im içindedir. günümüzde toplumlar n bugünkü ya amlar n tehdit eder bir geli me süreci içindedir. kentsel toprak de erlerinin yükselmesi. kent mekanlar . kent hizmetleri. otoyollara. Küreselle me sürecinde kentte de i enler ve ya anan geli meler. Küreselle me ile merkez ülkelere y lm olan sermayenin dünya ölçe inde hareket etmesiyle. XX. kentsel mekanda da dönü ümlere neden olmaktad r. Modern kentle menin bir ürünü olarak de erlendirilen gökdelenler ise küreselle menin kent mekan na olan etkisinin bir göstergesidir.Uygarl n do u u olarak kabul edilen kentler. kent merkezlerinde. yüzy l n ba lar nda gökdelenler ve çok katl binalar New York¶un ayr lmaz bir parças olarak 9 . Küreselle me ile kentteki zengin-yoksul ayr m . 2000¶li y llar n ba nda ise. Kentler küreselle menin getirdi i yeni roller çerçevesinde çok yönlü ve h zl bir dönü üm süreci geçirmekteyken di er yandan küresel sermayenin ak h z da kentlerde ya anan dönü ümlere neden olan ve bunlar h zland ran faktörler olarak öne ç kmaktad r. sosyalist olsun bütün ülkeler. kent merkezinden uzakta gecekondu türü yap la m alanlarda veya kent merkezlerinde eski konut bölgelerinde ya arken. Yoksul kesim. y y y Kentin fiziksel mekan . Nüfusu 100 bini a an kentlerde.ba l klar alt nda incelenecektir. Geli mi olsun. kent yönetiminden ba layarak. gelir da l m ndaki dengesizlik ve insan n do ay denetim alt na alma iste inin bir göstergesi olarak de erlendirilebilir[35]. Kentin Fiziksel Mekan Küreselle me. kapitalist olsun. sermayenin bir yere toplanmas . XX. Günümüz kapitalist kentlerinde gökdelenler. Kentle me. Örne in. rant tesislerine dönü türülmek istenen baz kent parçalar kentsel dönü üm projeleri ad alt nda otellere. Kentin mekansal olarak büyüme özellikleri bu h zla devam ederse. geli mekte olsun.2 milyar ki inin kentlerde ya ayaca hesaplanmaktad r[33]. vars l kesim kent merkezinden uzakta yepyeni kent parçalar nda ya amaktad r. Son dönemlerde ise. kentle me. kentle me olay n n sorunlar yla kar kar ya kalm lard r[32]. Kent yönetim sistemi ve Kent ya ant s . betonla ma ve do al ya am kaynaklar n n yok olu u giderek h zlanacakt r[34]. 1800 y l nda dünya nüfusunun sadece %1. bu oran 1970¶te %22¶ye yükselmi tir. etkisini kentin fiziksel mekan nda da göstermektedir. uygun mekanlara do ru kayd r lmas süreci ba lam t r. yeryüzünde 3.7¶si ya arken. yüzy l n ay rt edici özelliklerinden biri olmu tur. Bugünün kentlerinde.

kentler yerel özgünlüklerini ve kent kimliklerini kaybetmektedirler. Bu nedenle de. Böylece. yap la mada dikkat edilmesi gereken kentsel ve çevresel de erlere zarar vermemektir. yerel yönetimleri daha kolay yönlendirmesidir. kamusal hizmetler de piyasa i lerine dönü türülmektedir. yerini ki isel ç kar ili kilerine b rakmas . kamu hizmetlerinin özel sektöre devredilmesi gündeme gelmi tir. Kent Yönetimi 1980¶li y llarda. Buna ba l olarak da. Küreselle en dünyada kentler toplumlar n ekonomik kalk nmalar nda temel birimler haline gelmi tir[36]. 1870 ve 1972 y llar aras nda en yüksek binalar n New York¶ta bulundu u bilinmektedir. 1980¶ler sonras nda ise ³en yüksek´ yap y yapma tutkusu Uzak Do uya ve hatta Çin¶e bile s çram t r. Kentlerin fiziksel mekan nda olan de i iklikler kentin özgün yap s na zarar vermeden. Ulus-devlet egemenli ine dayal anlay de i mi . gökdelenler kentlerin yeni simgeleri haline gelmi tir. e itim ve sa l k alan nda e itsizliklerin ve adaletsizliklerin ortaya ç kmas na neden olmaktad r. sermaye sahiplerinin ve çok uluslu irketlerin ç karlar n n ön planda tutuldu u farkl bir kamu yarar anlay ortaya ç km t r[38]. neo-liberal politikalar n etkisiyle devletin ekonomiye müdahalesi sorgulanmaya ba lanm t r. Kamu yarar kural n n.h zla yükselmeye ba lam t r.[37] Bireylerin. uluslararas sermaye kurulu lar n n devleti çevirim d b rakarak. Bunun nedeni. egemenli in bölgesel ve yerel yönetimlerle payla lmas yoluna gidilmi tir. sömürgele me h zland r larak. kamu kurulu lar birer ticari i letme ve yurtta lar birer mü teri gibi de erlendirilirken. K saca. Di er yandan da. demokratikle me süreci yava lat lmak istenmektedir. kentlerin birbirlerine benzemeleri sonucunu do urmaktad r. özel sektörlerin. uluslararas finans kurumlar n n politikalar ve yapt r mlar alm t r. Hizmetin yerine getirilmesi sürecinde özel sektöre havale edilmesi ve i letme yönetiminde kullan lan yönetim teknikleri ve performans de erlendirme yöntemlerinin yerel yönetimlerde de kullan lmas yönünde bir de i im ya anmaktad r. Ancak ranta dönük yo un yap la ma kentsel ve çevresel de erleri hiçe saymaktad r[35]. yerini. Kentlerdeki sürdürülebilirlik ancak bu ekilde sa lanabilir. Devletin sermaye kar s nda tek erk olma durumu zay flam t r. Toplumsal yap da ortaya ç kan e itsizlikler sosyal bar ve demokrasiyi tehdit eder boyuta ula maktad r. 10 . özellikle. Bunun sonucu olarak da. kentlerin ço unda görülen benzer yap la ma e ilimleri. Bunlar n yan s ra. Devletin küçültülmesi ile kamusal alan n da küçültülmesi ve kamu hizmeti anlay n n de i erek. eski doku ile uyumlu bir biçimde tasarlanmas gerekmektedir. devletin küçültülmesi sav ileri sürülerek.

yerel halk n oylar yla seçilmi yöneticilerin hem ehrilerine kar sorumluluk ba n da zay flatacakt r. anayasalarca ulusal kimli e sahip olmayan yerel birimlere tan nm bulunan yar özerk ya da özerk 11 . Çünkü. Küreselle menin paralelinde de i en ili kiler. Bu tart malara geçmeden önce. siyasal bir tak m yetkilerle donat lmalar da yerinden yönetim kavram na i aret etmektedir[44]. Hizmetler belediye taraf ndan sunuldu unda. Siyasal yerinden yönetim daha çok federal devletlerde. Merkezi yönetim giderek i levini yitirmekte ve yerel yönetimler ön plana ç kmaya ba lamaktad r. kentlere ve bölgelere devretmi tir. özel firmalar n daha dü ük kalitede mal ve hizmetleri daha yüksek maliyete sunarak ve çal anlara daha dü ük ücret vererek kar amac nda oldu u ileri sürülmektedir[39]. Türkçe¶ye yetki geni li i olarak çevrilen ³delegation´ ve ³deconcentration´ kavramlar . yine yasalar n belirledi i. yerel vergi ödeyicilerine kar sorumludurlar ve sunulacak hizmetler yerel halka ve kamuoyuna kar sorumlu olmayan özel firmalara devredilmemelidir. Yerel yönetim birimleri. Yerel hizmetlerin yürütülmesi görevini alan firman n kar elde etmeye yönelmesinin ba ka yans malar da vard r. merkezdeki kurulu lar n. Yerel birimler. kendi adlar na kullanmak üzere devretmeleri olarak tan mlanmaktad r[43]. Yasalar uyar nca olu turulmu yönetim organlar n n. belli i levleri yerine getirmelerine yetecek bir ya da daha çok yetkiyi. Demokratik sistemin temel kural . belediye hizmetleri özel firmalarca daha iyi yerine getirilerek. farkl anlamlar ta maktad r. Di er bir görü de ise.Bir görü e göre. Bu sorumlulu u zay flatan herhangi bir tutum veya olay yerel yönetimlerde demokrasinin ana felsefesiyle ba da maz[41]. yerinden yönetim kavram na aç kl k getirmek yararl olacakt r. hizmetin kalitesini göz önüne almayacak ekilde. dünya sisteminde bölge ve kentlerin yerel birimler oldu u söylemi giderek a rl k kazanmaktad r[42]. zaten bunun sonucunun da do acak olan tamir gereksinimiyle ve mal ve hizmet üretim teknolojisi ve hizmetin sonuçlar yla ilgili bir sorumluluk olmayaca n da bilirler[40]. kendi özerkliklerini koruyarak dünya sistem içinde söz sahibi olmaya çal rken. Yerel mal ve hizmetlerin özel sektöre devredilmesi. yerel mal ve hizmetlere bak aç lar n da de i tirmektedir. Siyasal ve yönetsel olarak ay rabilece imiz yerinden yönetim kavram . Ekonomik konuda karar verici olan ulus devlet bir tak m yetkilerini ekonomik aç dan ana birim olan yerel birimlere. küreselle me ve yerellik gibi iki farkl olguyu yan yana getirmi tir. ya da merkeze b rak lm olanlardan ba ka i levleri görebilmeleri için tüzel. seçilmi temsilcilerin vergi ödeyicilere ve vatanda lara kar sorumlu olmalar d r. yerel halk bu hizmetlerden kimlerin sorumlu oldu unu ve ikayetlerini kimlere yönlendireceklerini bilmek durumundad rlar. kullan lan malzeme ve i gücünden k s nt ya gidilirse. merkezden (özekten) uzakta bulunan kurulu lar n. mal ve hizmetlerin maliyetleri azalacakt r. Özel yüklenicilerin belediye hizmetlerinin sürdürülmesi ve geli mesi için uzun dönemli planlama yükümlülüklerinin olmay .

sat yöntemi. belediye. Bölgeselle tirme yerel yönetim niteli i ta yan yerel birimlere daha fazla kaynak aktar lmas n ve bu birimlerin güçlendirilmesini anlat r[51]. Kamu hizmetlerinde özelle tirme ve desentralizasyona gidilmesi yerel yönetimlerin gerek yetki gerek kaynak kullan m yönünden daha özerk daha güçlü bir konuma yükseltilmesi için önemli f rsatlar ortaya ç karm t r[48]. imtiyaz yöntemi[49]. yasama ve yarg ya ili kin yetkileri özekte toplayan yönetim biçimidir[45]. Yerel hizmetlerde özelle tirme uygulamalar olarak. di er yandan. yap-i let devret modeli. Hem artan demokratikle me e ilimlerinin kar lanmas . Bölgselle tirme. üretimde esneklik ve yeni i bölümü. yerelle me ve bölgelle tirme do rultusundaki geli meyi s n rlay c de il. kamusal i görülerin halka en yak n olan. Küreselle me tart malar ile önem kazanan di er kavramlar ise bölgeselle tirme ve yerelle me. Küreselle me. mahalle gibi yönetsel örgütler eliyle yerine getirilmesi ilkesini anlatmaktad r[52]. ticaret ve sermaye ak kanl n art rmak gerçekleri ile h zlan rken. hem de artan küresel rekabette etkin çal abilecek hizmet birimleri olarak öne ç kan yerel yönetimler. ulus devletin s n rlar n a mak. Bu ba lamda. Bu görü ler bölgeselle tirme kavram için de geçerlidir. yerel ve bölgesel birimleri ön plana ç karm t r. fiyatland rma yöntemi ve yasal kurumsal serbetle me kullan lmaktad r[50]. ulus. yönetsel yerinden yönetim yerel yönetimlere yaln z yürütmeye ili kin yetkileri veren. 12 . Küreselle me süreci ile e zamanl ya anan bölgeselle tirme ve yerelle me süreçleri yerel yönetimleri ve üstlendikleri misyonu yeniden gündeme getirmi tir55. Yeryüzünde ya anan h zl kentle me ve nüfus art nedeniyle merkezin yükünün artt n . bunlar n d ndaki tüm yetkileri özel kesime ya da yerel ve bölgesel birimlere devredilmektedir[46]. yerel özelliklerin ve yerelle menin yeni üretim yap lar n n ortaya ç kmas na yol açm t r[47].statüye dayanmas na kar n. irketle me yöntemi. özendirici etkiler yapmaktad r. küresel sermayenin yerel yönetimleri amac na ula mak için bir araç olarak kulland n savunanlar da vard r[53]. Yerelle me ise. küresel sermayenin ç karlar n destekleyen ve ulus devleti zay flatan yerel birimlerin yarat lmas na destek verdi i de dü ünülmektedir[54]. devletin yetkileri d politika ve savunma ile s n rlanmakta. Küreselle me ile birlikte ortaya ç kan. bölgeleraras dengesizli i gidermede çözüm yolu olarak savunulurken. bu yükü hafifletmek ve devletin görevlerini daha etkin bir ekilde yerine getirebilmesi için yetkilerin yerel birimler ve özel kesimle payla mas n kaç n lmaz gören görü ün yan s ra. sermayenin ak kanl n n desteklenmesi. ihale yöntemi.devletin gelece inin tart ld bir ortamda yeni beklentilerin eklendi i alternatif birimler olarak de erlendirilmektedir. K saca küreselle me.

Oysa. küreselle me süreçlerinin yo un olarak ya and yeni dünya düzeninde ulus devletler modern dönemlere ait anlamlar n ve fonksiyonlar n yitirmeye ba lam lard r. kentsel geli me yetkilerini özel sektöre ve yabanc sermayeye aktarmaktad r. ulus devletin me ruiyeti sorgulan rken. Böylece. borç veren kurulu lar. bu yar a kat lmaya. halk n ödedi i ücretler belediye maliyesine katk sa lamamakla birlikte. ulus devletleri kapsayan dünya ekonomisine mevcut düzenlemelerin geçerlili inin de s n rl oldu unu göstermektedir. d borçlanma e ilimlerinde art lar görülmektedir. Özellikle. istihdam olanaklar daralmakta. yerel yönetimlerin altyap yat r mlar na finansman gibi parasal konularda. Küreselle me ile birlikte. Çok Tarafl Yat r m Anla mas (MAI) ve Uluslararas Tahkim gibi tüzel araçlar. Kar n en yükse e ç karabilmek için malolu u azaltarak. özelle tirme çerçevesinde sunmak istedi i yabanc kredi olanaklar n kullan rken toplum ç karlar n koruyacak önlemler al nmas gerekmektedir. ekonomik aç dan ana birim olan yerel birimler. çok uluslu irketler girmektedir.5¶e yükselmi tir93.Küresel süreçlerden nas l bir ülke farkl bir ekilde etkileniyorsa ve yerel yönetimler de ülkelerin içinde bulundu u artlarla ba lant l olarak etkilenmekte. devletin yerinden yönetim siyasetini kendi iç dinamiklerine göre belirlemesidir57. ücretler azalmakta ve çal ma ko ular kötüle mektedir. Bu nedenle. Kent Ya ant s 13 . kentler ve bölgeler önem kazanmaktad r61. Küreselle menin esas etkisi. Özetle.04 iken. çok aktörlü (ortakl ) yönetim. taraflararas i birli i. Buna ba l olarak. çevre de erleri ve kentsel altyap üzerinde görülmektedir60. sisteme eklenmeye çal maktad rlar56. mal ve i görülere fiyat biçilerek. Önemli olan bölgelerin anlam n n ve i levinin abart lmamas . Yakla k toplam d borçlar içinde yerel yönetimlerin d borçlanma pay 1982¶de %0. Karar verme sürecinde özel sektörün önem kazanmas . yöneti im (governance) gibi söylemler ortaya at lmaktad r. sat de erini yüksek belirlemek. dolara dayal fiyatland rma ko ulu sunmaktad r58. Borçlar daha çok büyük ehir belediyelerince. Çünkü. hizmetlerin kentta a malolu ederi yükselmekte. daha uzun çal t rarak ve daha az ücret ödeyerek yapt rmak e ilimi a r basmaktad r59. yerel halk ile yerel organlar aras na. sermayenin önündeki tüzel engelleri kald rman n araçlar d r. Ayr ca. borç veren kurulu lar n amaçlar na uygun olarak yap lmaktad r. ayn i i daha az say da i gücü kullanarak. küreselle menin. 1995¶de %4. Önceki dönemde geli menin sürdürülmesini sa layan ulus devletin art k baz ekonomik konularda karar verici olmad n gösterirken. Küreselle me ile birlikte yerel yönetim anlay giderek de i ikli e u rayarak yerel kamu hizmeti alan ndan uzakla arak. kent hizmetleri kalitesi. kentlerin kimlikleri. özel bankalardan ve devletlerden al nmaktad r.

yüz yüze sohbet etmek yerine elektronik posta sisteminin kullan lmas . tek tip kültürün yayg nla mas nda rol oynayan en etkin güçlerdendir. örne in Türkistan mutfa ndan seçim yaparak otantik müzik dinleyen. Bu yeni toplumda.Küreselle me ile birlikte de i en ekonomik ili kiler. bireyler aras ndaki ili kinin temel mekan olan kentler önemli rol oynamaktad r. Kültürel küreselle menin bir di er yüzü de heterojenli e vurgu yapmaktad r. göç olgusunun h zlanmas ve medya etkisiyle gerçekle en kültürel etkilerin s n r tan madan her yere ula mas küreselle meyi heterojen bir süreç olarak de erlendirmektedir64. etkile imlerle ayn l kler artmaktad r. imaj üretiminde. ayn tarz giyim. XIX. statü de i kenlerinin farkl la mas nda. gruplar benze mektedir. Bu geli meler bask n kültürün. ço u kentler için sömürüyü yasalla t rma yöntemi olan ³pazar ekonomisi´ ve onun uygulama arac konumundaki ³tüketim felsefesi´ yayg nla maktad r62 Küreselle me. Ülkeler aras co rafi uzakl k ne kadar olursa olsun. gerçeklik duygusunun k r lmas nda etkili oldu u ortadad r66. Yüzy l gençli i birbiriyle benzer tarzda giyinmeye ba lam . sineman n yerini VCD ya da DVD¶nin almas . kent ya ant s nda da birbirine benzer bireyler yaratmaktad r. dinlenmeye kadar birçok alanda ³tek tiple me´ ya anmaktad r65. dünyan n ayr cal kl bir kesimini kapsarken. ayn tarz müzik dinleyen toplumlar olu turmaktad r. Pizza Hut) günlük ya am n bir parças haline gelmi tir. ak amlar yerel mutfaktan. toplumlar aras ndaki farklar giderek azalmakta. Bugün küreselle me. Bir yandan büyük kentlerde ³yuppie´ tarz sabahlar ³cornflakes´ yiyerek kahvalt eden ve ³reggae´ dinleyen. Olu an tek tip kültür ise. Küreselle me tüketim toplumlar olu tururken. Yemekten. kurumlar. Yerel mutfa n yerini alan ³fast-food´ restoranlar (Mc Donalds. giyime. dünya insanlar aras ndaki kültürel sembollerin takas n n h zlanarak. Radyonun yerini televizyonun almas . ö le yeme ini Mc Donalds¶da geçi tiren. Küreselle me dünyay küresel bir köy haline getirmekte. yerel kültürler aleyhine yay lmas 14 . kot devrimi her yan sarm t r. Küresel gücün bat merkezli olmaktan ç karak bat d na kaymas . Japon arabas na binen gruplar olu maktad r. vars l ve yoksul kesim aras ndaki uçurumu da derinle tiriken. e lenceden. Burger King. yerel-ulusal kültürlerin de i imesine neden olmaktad r63. Küreselle me ile birlikte yayg nla an tek tip kültür. Paris parfümü kullanan. ayn tarz ya am modeli benimsenmektedir. ulusal ve yerel de erlerin önemini kaybetmesine neden olmaktad r. insanlar kapal mekan içinde yaln z kalmaya mahkum etmektedir. ayn tarz beslenme. bu ³köy´ de tüketim kal plar . Medyan n. Televizyon ve internet. Kentucy Fried Chicken.

kamu hizmetlerini i letme mant ile yürütmektedirler. ekonomik gereklilik ad na sunulmaktad r. Daha çok yabanc sermayeyi kendine çekmeye çal an belediyeler. önemli ölçüde yap sal ve çevresel bozulmalar ortaya ç kmaktad r. Dünya kenti statüsü. Bu tek tür yap la ma küreselle en kentlerin yeni simgeleri haline gelmi tir. Dünya kenti olma ad na her kente büyük i merkezleri veya gökdelenler in a edilmektedir.sonucunu kar m za getirmektedir. - - - - - - 15 . geleneksel belediyecilik anlay nda da de i imler ya anmakta. yemek yeme al kanl klar . plaza. de i en tüketim kal plar küreselle menin kent ya ant s na etkisini ispatlamaktad r. Yap lan hizmet kentlinin yarar na olmaktan çok. k sa sürede amaca ula mak iste iyle ulusal kaynaklar yerli ve yabanc sermayenin hizmetine sunulmaktad r. bir tarafta zengin kesim olu urken. i ve al veri merkezleri in a etmeye öncelik vermektedirler. Küreselle menin etkisiyle kentler yabanc sermayeyi kendilerine çekebilmek için yüksek yap la maya önem vererek. küresel temaslar olan yeni kültürler ortaya ç kmaktad r67. SONUÇ Küreselle me süreci ve bu süreçte kentlerde ya anan de i ikliklere ili kin de erlendirme ve sonuçlar m z a a da verilmektedir: Küreselle me sürecinde yerel yönetimler s n rs zca art r lan iç ve d borçlanma ile kar m za ç kmaktad r. tüketim merkezi haline gelmektedirler. Küreselle menin tek tip toplum ve tek tip kentler yaratma projesine kar projeler geli tirilmelidir. Sunulan hizmetler birer kamu hizmeti olmaktan çok piyasa hizmeti olarak de erlendirilmekte. Küreselle me sürecinde. dünyadaki kentsel mekanlar ve kent ya ant s ayn la maktad r. Kent ya ant s nda bir örnekle me ya anmakta. Tüm bunlar n yan s ra. mutfak. Küreselle me sürecinde çevre de erleri hiçe say larak. Tarihsel kökleri olmayan ama. Bu nedenle. kullan lan dildeki yozla ma. tek tiple me yarat lmaktad r. tüm kentlilere e it düzeyde bir yarar sa lamamakta. dünya kentleri söylemi ile. Küreselle me sürecinde artan e itsizlikler kent mekan na da yans makta. di er yandan yoksul kesim ortaya ç kmaktad r. ekonomik büyüme sürdükçe. Bir örnek kent olu turan bu tek tip yap la malar. kentleri kendi kimliklerinden uzakla t rmaktad r. giyim ve müzik kültürlerindeki de i imler. Dünya kenti statüsü kazanman n önemli bir sosyal maliyet boyutu vard r. belediyeler kamu hizmetini sunma görevini özel sektöre ve yabanc sermayeye aktarmaktad rlar. vatanda kavram n n yerini ise mü teri kavram almaktad r. Kentler üretim merkezi olmaktan çok.

. gecekonduda oturanlara kar )? Art k kentler tüketim üzerinden kuruluyor. nas l sonuçlar do urmakta? AVM¶ler aras nda da kullan c lar n s n f aidiyeti aç s ndan ciddi farkl l klar var: AVM¶ler tek bir kategori olarak görülmekten ç karak.yildiz. kent çeperindeki steril kapal /kap l ya da aç k sitelerin insanlar ve ili kilerini nas l etkiledi ine bak lmal : insanlar yaln zla yorlar m (örn. (Çev.- - - - Yeni kent tan mlar na gerek var: Modernitenin kent tan m bize göre de ildir. 16 . µküresel kent¶ µdünya kenti¶ gibi kavramlar Bat l ülkelerin tekelinden kurtar lmal . K sacas . düzenli i lerin giderek azalmas n n sonuçlar na bak lmal d r.htm [2] K. µkentle bütünle me¶ söylemi elitist duru undan kurtar lmal . hatta intihar vakalar art yor mu)? µÖteki¶ne. uzla mac bir ortam n yarat lmas na çaba gösterilmeli. özellikle gençler için. aralar ndaki farkl l klar ara t r lmal . kendi milli kültürümüze göre yeniden yorumlamal y z.edu. Bu çerçevede Al veri merkezleri (AVM) ara t r lmal : bu ortamdaki sosyalle me. kimin kentli oldu u tart mas n n ötesine geçilerek µkenti sahiplenme¶nin siyasal ve toplumsal alt yap s n n olu turulmas na çaba gösterilmeli: ara t rmalar ile farkl grup/s n flar n birbirleriyle ilgili alg lar ara t r larak. Polanyi.stratejik.tr/makale4. ve böylece o kentin toplumsal yap s anla lmaya çal lmal . gündelik hayat n sosyolojisi nas l de i ti sorusuna cevap aranmal . Neoliberal ekonomi ve küreselle me dinamikleri alt nda ortaya ç kan Kentsel Dönü üm Projelerinin. µKentlilik¶ kavram n n ideolojik durumu sorgulanmal . Büyük Dönü üm. (2007). Neoliberal politikalar kentler d nda da uygulanabilir olmal d r. Artan yoksulluk ve i sizli in. Artan mobilite dolay s yla kentsel nüfusa kar n yeni göç tan mlamalar yap lmal . Ay e Bu ra) stanbul: leti im Yay nlar . kentli olma/olamama söyleminin ötesine geçilmeli: modernist hegemonyan n d na ç k lma olana olan ve µfarkl l k¶ n de er kazand günümüzde kimin köylü. depresyon. farkl olana kar µkorku¶ art yor mu (örn. KAYNAKÇA [1] Burak ÜLMAN http://www.. Kentlerdeki demografik yap ve mekansal de i ikliklerin incelenmesi ve gereken çözümlerin üretilmesi yönünde ara t rmalar yap lmal d r.

(Çev. Büyük Dönü üm. [6] Jessop. (2007). (Çev. Uluslar n Zenginli i. Bülent Duru ve Ayten Alkan) 20. Polanyi. Post-Fordizm ve Küreselle me Ekseninde Kapitalist Devlet. Büyük Dönü üm. Ankara: Sol Yay nlar [17] Castells. A. [12] Jessop. Post-Fordizm ve Küreselle me Ekseninde Kapitalist Devlet. R. Le Corbusier. Asuman Erendil) Ankara: Bilim ve Sanat Yay nlar .Yüzy l Kenti içinde Ankara. (2002).. (2007).stratejik. Polanyi. stanbul: Sarmal Yay nevi. Post-Fordizm ve Küreselle me Ekseninde Kapitalist Devlet. (Çev. Adam. Frank Lloyd.htm [20] Fishman. Engels. Ay e Bu ra) stanbul: leti im Yay nlar . 1. ve Çev. (2005). Ay e Bu ra) stanbul: leti im Yay nlar . Büyük Dönü üm. Polanyi. B. S n f.tr/makale4. B. (2005). B. (2005). stanbul: Sarmal Yay nevi. Ay e Bu ra) stanbul: leti im Yay nlar . Komünist Parti Manifestosu. ve Çev. [4] K. Post-Fordizm ve Küreselle me Ekseninde Kapitalist Devlet. (Der. Küreselle me Ça nda Kapitalizm. B. [8] Jessop.Yunus ve M. H. 1. [10] K.. Ebenezer Howard.. (2002). Betül Yarar ve Alev Özkazanç) stanbul: ileti im Yay nlar . Gramsci. 17 . Bülent Duru ve Ayten Alkan) 20. 1999 [23] S. imge Kitabevi. [5] A. Le Corbusier. Ebenezer Howard. (Çev. Betül Yarar ve Alev Özkazanç) stanbul: ileti im Yay nlar . (2007). (Çev. [18] Smith. B. Betül Yarar ve Alev Özkazanç) stanbul: ileti im Yay nlar . Frank Lloyd. Alan Yay nc l k. Küreselle me Ça nda Kapitalizm. Post-Fordizm ve Küreselle me Ekseninde Kapitalist Devlet. B.yildiz.). 20. Amin. (1982). [21] Fishman. [14] Jessop. Amin. 1999 [24] Portelli.Yüzy lda Kent Ütopyalar .Bak rc (çev.[3] K. B. Betül Yarar ve Alev Özkazanç) stanbul: ileti im Yay nlar . [13] Jessop. (Çev. stanbul.Yüzy l Kenti içinde Ankara. Kent. Hapishane Defterleri: Felsefe ve Politika Sorunlar . (Çev. (Çev. Post-Fordizm ve Küreselle me Ekseninde Kapitalist Devlet.edu. (Çev. Ay e Bu ra) stanbul: leti im Yay nlar . (2007). Post-Fordizm ve Küreselle me Ekseninde Kapitalist Devlet. (2005). bask . Büyük Dönü üm. (Çev. [9] Jessop. [11] Jessop. B. imge Kitabevi. (2005). Cilt:1. (Çev.. [22] S. [15] K.Yüzy lda Kent Ütopyalar . [7] Jessop. M. (Çev. Gramsci ve Tarihsel Blok. Marx ve F. Post-Fordizm ve Küreselle me Ekseninde Kapitalist Devlet. (Çev. (2005). bask . (2005). (2005). (1997). (Çev. R. Betül Yarar ve Alev Özkazanç) stanbul: ileti im Yay nlar . 20. Kenan Somer) Ankara: Sava Yay nlar . Betül Yarar ve Alev Özkazanç) stanbul: ileti im Yay nlar . [16] K.iktidar. Betül Yarar ve Alev Özkazanç) stanbul: ileti im Yay nlar . Betül Yarar ve Alev Özkazanç) stanbul: ileti im Yay nlar . Polanyi. [19] Burak ÜLMAN http://www. (Der.

Konya. 45 Erayd n. Yerel ve Kentsel Politikalar. 43 Falay. E. (2006). AÜSBF. 2. ³Yerel Yönetimlerde Özelle tirmeye ili kin Sorunlar´. Ankara: imge Kitabevi. L. ³Yerel Yönetimlerde Özelle tirmeye ili kin Sorunlar´.). Ru en. 2003. 8.s. 1 (Ocak 1998). [34] Ertan. C. Konya. Tart ma Metinleri. [33] Kele . 8. [26] Co kun Recai. Ça da Yerel Yönetimler. Amin. Bask . M. Bask . 39 Ökmen. 7.Yüzy l Kenti içinde (ss. S. imge Kitabevi. Ru en. Ankara. Rana A. bas m. ³Gökdelenler ve Kent´. Aktif Çukurçay r ve Ayse Tekel (ed. [31] Ç nar. 2001 [36] Bülent. Ru en. Ankara. C. Ankara. imge Kitabevi. 44 Falay. Haydar ve Topal.Yerelle me Dinamikleri ve Bir insan Hakk Olarak Yerel Haklar´. Kent. 1 (Ocak 1998). Çizgi Kitabevi. Bursa.Yerelle me ve i levleri Farkl la an Kentler´. Ru en. Kentle me Politikas . Mülkiyeliler Birli i Yay nlar . Ankara. 2003. 18 . 6. S. C. Nihat. 2004. 2004. Ça da Yerel Yönetimler. 7. 2001. Bask . 41 Kele . Kentle me Politikas . Kentle me Politikas . Duru. No:12. 1999 [35] Bülent. Aral k 1998 [32] Kele . Bir Yasam Biçimi Olarak Kentlile me. Küreselle me Sürecinde Türkiye Ekonomisi. Ayda. No: 25. 1998. No: 25. ve di erleri (der. 38 Akyaz . 2004.[25] Wirth. Bask . Ankara. ³Yeni Küresel Ekonomik Sistem ve Ulusal Kalk nmada Kentlerin Önemi´. Kentle me Politikas . Kimlik ve Küreselle me. Mülkiyeliler Birli i Yay nlar . Küreselle me Ça nda Kapitalizm [29] Yeldan. [30] Aslano lu. Ankara. Aktif Çukurçay r ve Ayse Tekel (ed. 1 (Ocak 1998). Ru en. imge Kitabevi. (Der. imge Kitabevi. Yerel ve Kentsel Politikalar. Asa Kitabevi. 2004. 8. Birol. S.). Mülkiyeliler Birli i Yay nlar No:25. ve Çev. 2004. Mustafa ³Globalle me.. stanbul: ileti im Yay nlar . 7. Ankara. Duru. ³Gökdelenler ve Kent´. Tayfun. 46 Kele . Mustafa ³Globalle me. N. Kentle me Politikas . 8. Kadir. (2002). ³Dünya Kenti ve Toplumsal Kutupla ma ( stanbul Dünya Kenti Olmal m ?). Cevat Geray¶a Arma an. Çagdas Yerel Yönetimler. 8. Çizgi Kitabevi. ³Çevre Hakk Üzerine Dü ünceler´. 40 Kele . imge Kitabevi. Demirer G. Nihat. Küreselle me: Türkiye Eksenli Analizler. Ve Kirlendi Dünya. M. Küreselle me Ça nda Kapitalizm [28] S. 2001 [37] Ökmen. 42 Falay. Öteki Yay nevi.). Cevat Geray¶a Armagan. ³Yerel Yönetimlerde Özelle tirmeye ili kin Sorunlar´. 77±107). Ça da Yerel Yönetimler. ³Küreselle me. S. Cevat Geray¶a Arma an. C. Nihat. 1763. Bülent Duru ve Ayten Alkan) 20. stanbul: Beta Yay nlar [27] S. Ankara. Amin. Ankara. Bask .Yerelle me Dinamikleri ve Bir insan Hakk Olarak Yerel Haklar´. 4 (Ekim 1997).

1998. 8. 1998 56 Birgül A. Asa Kitabevi. 49 Kele . ³Yerinden Yönetim: Avrupa Birli i¶nde Bölgeler Ulus Devlete Kar Avrupa Birli i Perspektifinde Türkiye. Ayda. Mustafa ³Globalle me. ³Kentle me. 8. 1999 64 Ökmen. Toplu Konut.06. Ve Kirlendi Dünya. Mustafa ³Globalle me. Kent. Ankara. 1993 54 Sadun Emrealp. ³Yerinden Yönetim: Avrupa Birli i¶nde Bölgeler Ulus Devlete Kar 51 Erayd n. Bursa. Drew Horgan.Yerelle me Dinamikleri ve Bir insan Hakk Olarak Yerel Haklar´ 65 Aslano lu. 63 Ethem Toruno lu. Drew Horgan. XXVIII.Yerelle me Dinamikleri ve Bir insan Hakk Olarak Yerel Haklar´ 53 Sadun Emrealp. Ankara. 62 Erayd n.Yerelle me ve i levleri Farkl la an Kentler´ 52 Ökmen./tr/2002/07/12/yorumlar/yorum. 67 Aslano lu. ³Yerinden Yönetim: Avrupa Birli i¶nde Bölgeler Ulus Devlete Kar Avrupa Birli i Perspektifinde Türkiye. 2004. 59 Ökmen. 2004. Göksel N. Bask . Belediyelerde Alternatif Hizmet Sunma Yöntemleri. Bask . Dokuz Eylül Üniversitesi Yay nlar .zaman.>>. 2.UILA. Mülkiye. Demirer ve Di erleri (der. C.EMME.<< www. Kentle me Politikas . ³Küreselle me ve Yerelle me´. Güler. ³Küreselle me. Kimlik ve Küreselle me. ³Kültürel Globalle eme´. 61 Kele . Kentle me Politikas . 2004.Yerelle me ve i levleri Farkl la an Kentler´.EMME. (K 2004). Ça da Yerel Yönetimler (Temmuz 1997) 57 Ökmen. Bas m. Mustafa ³Globalle me. Toplu Konut. 50 Ay egül Mengi. Bursa. Ankara. stanbul. Kimlik ve Küreselle me. 2004. Kent. Mustafa ³Globalle me. Ru en. imge Kitabevi. Bask . Ankara. 19 .. Mülkiye.Yerelle me Dinamikleri ve Bir insan Hakk Olarak Yerel Haklar´ 58 Ay egül Mengi. 1998.Yerelle me Dinamikleri ve Bir insan Hakk Olarak Yerel Haklar´ 60 Kele . 66 Ali Ya ar Sar bay. C. imge Kitabevi. Kentle me Politikas . XXVIII. Bask . ³Küreselle me.47 Kele . 8. Ayda. 8.2htm. Yerel Yönetimler. zmir. Asa Kitabevi.Çevre Sorunlar Ve Kentsel Ya am Kalitesi´. Rana A.).. Ankara. Rana A.UILA. imge Kitabevi. imge Kitabevi. Ru en. (K 2004) m ?´. m ?´ m ?´.com. 1993 55 Zerrin Toprak.2005). 48 Ay egül Mengi. (02. Belediyelerde Alternatif Hizmet Sunma Yöntemleri. Öteki Yay nevi. Kentle me Politikas . Ru en. Ru en. stanbul.