You are on page 1of 6

Parametry pracy pompy i zjawisko kawitacji

1. Parametry pracy pompy
1.1. 1.2. 1.3. 1.4. Wysokości podnoszenia Wydajności Moce Sprawności

2. Kawitacja
2.1. Zjawisko kawitacji 2.2. Wpływ kawitacji na pracę pompy 2.3. Eksploatacyjne sposoby zapobiegania kawitacji

3. Literatura

Opracował: Bartosz Basiński

http://osp.jarek1986.isx.pl

Geometryczna wysokość tłoczenia (rys. a punktem najwyŜszego rzutu wody. Geometryczna wysokość podnoszenia (rys. mierzona w metrach. oznaczona literą H. Geometryczne wysokości: ssania. jak i manowakuometr po zatrzymaniu motopompy (przy załoŜeniu idealnej szczelności pompy i przewodów) wskazywałaby rzeczywiste odległości do lustra wody oraz Rys. zawirowaniami itp. Dzieje się tak dlatego. wyraŜona w metrach słupa pompowanej cieczy.1) to rzeczywista odległość pionowa między lustrem wody.1. W przypadku zatrzymania motopompy obie te wielkości zrównałyby się ze sobą. Ŝe zarówno manometr. a osią nasady ssawnej pompy. Teoretyczną wysokością podnoszenia pompy nazywamy sumę uŜytecznej wysokości podnoszenia i oporów hydraulicznych w pompie spowodowanych tarciem cieczy o ścianki kanałów przepływowych.1) to suma geometrycznej wysokości ssania i tłoczenia. wyraŜona w metrach słupa wody. 1) to rzeczywista pionowa odległość między osią nasady ssawnej pompy. Ŝe po zatrzymaniu całkowicie ustaje przepływ wody w liniach tłocznych i ssawnych. . wyraŜona w metrach słupa wody (m H2O). mierzona w metrach. Geometryczna wysokość ssania (rys. Manometryczna wysokość podnoszenia to suma manometrycznej wysokości ssania i tłoczenia (suma wskazań przyrządów pomiarowych). Po zatrzymaniu pracy pompy manometryczna wysokość ssania jest równa geometrycznej wysokości ssania. które jest wprost proporcjonalne do cięŜaru pompowanej cieczy. ze względu na brak oporów przepływu. tłoczenia i rzeczywistą podnoszenia wysokość na jaką pompa wtłoczyła wodę.1. w związku z tym znikają całkowicie opory tarcia. wyraŜona w metrach. Manometryczna wysokość tłoczenia to wysokość ciśnienia odczytana na manometrze podczas pracy motopompy. Wysokości podnoszenia Wysokość podnoszenia jest to róŜnica pomiędzy ciśnieniem na wlocie i na wylocie pompy. Parametry pracy pompy 1. 1. Wysokość podnoszenia nie zaleŜy od cięŜaru właściwego pompowanej cieczy w przeciwieństwie do ciśnienia mierzonego manometrem w MPa. Manometryczna wysokość ssania to wysokość ssania odczytana na wakuometrze podczas pracy pompy wyraŜona w m H2O. Oznacza to.

4. W pompach bezdławnicowych sprawność mechaniczna wynosi 1. przecieki przez dławice itp.92 do 0. Qth =Q + Qstr Qstr .00. Sprawność mechaniczna pompy waha się w granicach od 0. Wydajność nominalna pompy Qn jest to wydajność określona przez producenta i podana na tabliczce znamionowej. Sprawność hydrauliczna zleŜy od rodzaju pomp: dla pomp wyporowych przybiera wyŜsze wartości do 0.98 – zaleŜnie od wielkości i jakości wykonania pompy. Pw= Psηs ηs – sprawność silnika napędowego Moc uŜyteczna (efektywna) pompy Pu jest to moc zuŜyta na zwiększenie energii pompowanej cieczy.9-0.8 do 0. chłodzenie łoŜysk.98. Moce Moc na wale (sprzęgle) pompy Pw jest to moc pobierana przez pompę i określona przez bezpośredni pomiar momentu napędzającego pompę lub określana pośrednio przez pomiar mocy pobieranej przez silnik Ps . Wydajności Wydajność jest to ilość cieczy jaką moŜe dostarczyć pompa w jednostce czasu .2. mierzona w dm3/min lub m3/h.) 1. W dobrze skonstruowanej pompie Qopt pokrywa się z Qn . wydajność oznaczamy literą Q. dla pomp wirowych w granicach od 0. Przy poprawnej eksploatacji powinna występować zaleŜność Qr = Qn . Sprawności Sprawność objętościowa pompy ηv jest to stosunek wydajności rzeczywistej do wydajności teoretycznej. Wydajność teoretyczna pompy Qth jest to natęŜenie przepływu w pompie idealnie szczelnej i przy teoretycznej wysokości podnoszenia.łączne straty występujące w pompie (przepływ powrotny do wirnika. Rzeczywista wydajność pompy Qr (Q) jest to suma natęŜenia przepływu w przekroju króćca wylotowego i cieczy odprowadzanej (równieŜ przed króćcem tłocznym) na własne potrzeby pompy np. Wydajność nominalna występuje przy nominalnej wysokości podnoszenia i nominalnej prędkości obrotowej pompy.1. ZaleŜy teŜ od wielości pomp – dla większych ma większą wartość. dławic itp. Sprawność objętościowa waha się zazwyczaj w granicach 0. Sprawność mechaniczna pompy ηm jest to stosunek róŜnicy mocy na wale i mocy zuŜywanej na pokonanie oporów mechanicznych występujących w pompie do mocy na wale. 1.3.98 przy czym większe wartości odnoszą się do pomp większych.96. Sprawność hydrauliczna pompy ηh jest to stosunek uŜytecznej wysokości podnoszenia do wysokości teoretycznej. . Wydajność optymalna Qopt jest to wydajność występująca przy optymalnej sprawności pompy.

Oznakami kawitacji są: Hałas (nieregularne trzaski i szumy) Drgania kadłuba kanału przepływowego Wyraźne słyszalne odgłosy.6. a więc wyŜszym prędkościom cieczy. zawory. Następnie pęcherzyki porywane przez płynącą ciecz trafiają do obszaru wyŜszego ciśnienia. W miejscu znikania.). turbin wodnych oraz armatury (zasuwy. Przeciętne sprawności motopompy wynoszą od 0. odśrodkowej. zwęŜki itp.8.001 sekundy implodują. Nowoczesne pompy osiągają wartości wynoszące 0. jakby uderzenia Kawitacja występuje w kanałach przepływowych maszyn i urządzeń hydraulicznych. ∆ – implodowanie tych prędkości cieczy. pęcherzyków parowo-gazowych (rys.7 do 0. o – wyporowych kawitacja występuje powstawanie pęcherzyków paroworzadko. a więc na obszarze wlotowym wirnika. głownie pomp. w skutek miejscowego spadku ciśnienia poniŜej wartości krytycznej. Implozja pęcherzyków – powodująca niszczenie materiału – występuje w kanałach międzyłopatkowych wirnika lub na wewnętrznej stronie ścian bocznych. Ciecz napływająca z duŜą prędkością w miejsce pęcherzyków moŜe osiągnąć ciśnienie rzędu 350 MPa. Pęcherzyki znikają w sposób bardzo gwałtowny. W pompach pompie wirowej. Miejsca występowania kawitacji w przepływu cieczy). gdzie para się skrapla. bliskiej ciśnieniu parowania tej cieczy przy danej temperaturze. ze względu na małe gazowych. Powstawanie pęcherzyków. w czasie krótszym niŜ 0. . Kawitacja 2. Towarzyszy ona spadkowi ciśnienia.Sprawność całkowita pompy η jest to jest to stosunek mocy uŜytecznej pompy do mocy pobieranej przez pompę na wale. szczególnie o wyŜszych wartościach wyróŜnika szybkobieŜności nsQ (wraz ze wzrostem nsQ rośnie prędkość Rys.9. tuŜ przed lub na wlocie na łopatki. 2. przy ściance następuje charakterystyczne niszczenie materiału konstrukcyjnego pompy. 2) występuje w pompie na obszarze najniŜszego ciśnienia.1. Zjawisko kawitacji Kawitacja jest to proces tworzenia się pęcherzyków parowogazowych nasyconej cieczy. objawiające się w postaci kawern (wŜerów) i porów o głębokości dochodzącej nawet do kilkunastu milimetrów. 2. co ma miejsce głównie w pompach wirowych. Sprawność całkowitą moŜemy policzyć teŜ ze wzoru: η = ηvηhηm Całkowita sprawność pompie powinna być mniejsza od 0.

zmniejszając tarcie cieczy o ścianki przez powstałe pęcherzyki. 3. Nieprawidłowym zasileniem wirnika wynikającym ze złego kształtu kanału wlotowego.3). poboru mocy i sprawności (rys.2. . co wiąŜe się z nadmiernym wzrostem prędkości i spadkiem ciśnienia w przekroju ssawnym.3. Eksploatacyjne sposoby zapobiegania kawitacji Ustawienie pomp z zapewnieniem moŜliwie małej wysokości ssania lub duŜego napływu. Rys. Powstanie kawitacji związane jest z: DuŜą wysokością ssania. Zabezpieczenie przed wzrostem temperatury pompowanej cieczy – powodem wzrostu temperatury cieczy moŜe być praca w obiegu zamkniętym. implozje pęcherzyków wywołują drgania całej pompy a jednocześnie ciśnieniomierze na ssaniu i tłoczeniu wykazują nadmierne i nieregularne wahania. Charakterystyka pompy odśrodkowej w której wystąpiła kawitacja W trzecim stadium tzw. Według niektórych nawet zwiększa jej wydajność. nierówną powierzchnią kanału.2. DuŜa prędkością obrotową wirnika. 2. W drugim stadium. Zabezpieczenie przed nieprzewidzianym wzrostem prędkości obrotowej pompy. Dopuszczenie do obszaru powstawania pęcherzyków parowogazowych pewnej ilości powietrza. kawitacja nie ma większego wpływu na pracę pomp. gdy tworzą się pęcherzyki parowo-gazowe. Eksploatowanie w pobliŜu nominalnej wydajności – przy nadmiernym zwiększeniu jak i zmniejszeniu wydajności występuje kawitacja. Zapewnienie jak najmniejszych oporów w przewodzie ssawnym – powodem wzrostu oporów w przewodzie ssawnym moŜe być zanieczyszczenie smoka bądź kosza ssawnego. bardzo silnej kawitacji następuje załamanie się charakterystyk przepływu. Wpływ kawitacji na pracę pompy W pierwszym stadium. Przekroczenie nominalnej wydajności. towarzyszy temu spadek wysokości podnoszenia i sprawności pompy.

Tadeusz Derecki: Sprzęt poŜarniczy do podawania wody i pian gaśniczych. 3. WNT Warszawa 1984r. St. http://osp. tom II. Praca zbiorowa: Mały poradnik mechanika. Myśliwiec: Obsługa motopomp.isx.pl . 2. Literatura 1. Mazur. SGSP Warszawa 1999 r. T.3. IWZZ Warszawa 1987r.jarek1986.