You are on page 1of 49

Ir;

ve Dis Pol] tika Iliskisi A91S1ndal1_

rxtnct
,

DUN:YA SAVA~lND'A Tt)RK.!.VE'DE SIA,c} ~ S"OL AKIML,AR

StYASAL

HAYAT VB

As~~ Baskin ORAN

\

KONUNUN PLANI I~

-

otnts
1939 .. 1'945,DON,EMiNiN' SiVAS,AL, E,KONOMiK, VE T,OP,LtTMSAL HAYATINI ~ARTLANDlRAN 'ETKENLER A ,_

II ~

1:9 Dinamik Unsurlari
1~ :2 Tiirkiye'nin Toplumsal Yapisi YOnetici Tabaka (Biirokrasi lnm Yonetim sefesi , a) b) c) Genel Niteligi EI-~011omikAract ':'Devletcilik Siyasal Aracr ,::Tek Parti Fel ..

B~
...

D~9 Etken : Savas EKONOMi'K
VE TOP~LUMSAL
V6

III -

1939 ~1945 DONEMiNDE HIAYAT

A,

=

Toprak Agasmm .Gilt; lenmes i 1} 2)

Burjuvalasmasi

Burjuvazinin

]939 Parti Orgiitit D'egi~ikligi Savas E!{OnOlU.1si: MfIli Korunma Giiclenen Burjuvaziyle

Kanunu

~B

=

Biirokrasinin hk Vergisl Biirokrasinin
IY 2)

Catismasi: Var-

C

,=

Giiclerien Toprak A,g.amarly1a Catismasi:

Koy Enstitiilerl Kanunu 9ift~iyi T opraklandirma Kanunu

,"". Z2"8

I

IV -

1'93,9-1945 DONEMiN,DE
ABDoniim Noktasi
\,.

SIYA:S,AL, HAYA'T

,

Siyasal Hayat, Akrmlar, ve Burokrasi

1)
,2)

«En BUytik Tehlike» Brosiirii ve Nedeni
S~Ali-N,
,AtS1Z

ve -l944 Irkcihk ve Turaneihk DaKoymasi

valari
J'

C -- Burjuvazinin
-.. ~ .' -.- .' .- .... . .L;. _'.
I .

.Siyasal Iktidara Adayhgnu
l'

v ........... D"O"'';'N' nM,···-cl,~N···':D--'··E·' '1'9···3"'9' .. 1,9·..·,4~·5
A -. Sol Akim

S· I~Y""A· S·-",A'LI A·'·,K',IM,:LA· 'R·"
.~.. -.. '_" "._ . . .:_______.._ . _".

-

1)
2)
_. • . I·

Istanbul Cevresi : Tan
Ankara .'Qevresi: Yurt v'e' Diihya
." .....1 ,'. " ...

S'·"a.·g~· ll'm 'A:'k B' ............
II
I

1)

N'.

AtSlZ

.

Kolu

2)

Rella 08UZ Turkkan Kolu

i:' ,~

G

i: R i $
S;}111f

yapis) ve fikit duzeyi Ile dli~ politikasr arasmdaki jJi~ki Incelenecek olursa, birincinln ikinciyi kesi 1 bi ~ sekilde , etkiledigf, hatta belirledigi gortiliir.. Dlger bir deyimle, bir illkenin dlr$ politikasi ve uluslararasi alandaki eylernleri, a tilkedeki egemen smif ve bu smifm ideolojisi tarafmdan saptamr, Dis politika eylem .. Jeri, eg.e~nell simfm cikarlarma nygun o:il1r ve. 0 simfm ekonomik cikarlanca yarryacak antlasma ve ittifaklara, hatta savaslara girist .. Iir. Ttrrkiye'nin Kore ~Savasi'na loatrlmasi bunun en somut orne.g- ..
Bir U]ke:nin

dir~1
(1)

Bu durum az g'eli~mi$- iilkelerde en kati btr sekilde ~endlni gosterir, Geld~m.i~Ban demokrasilerinde ise smif f:arkllian uzun samandn- uygulanagelen sosyal po.tittka tedbirleriyle az cok torpUlenmi~, ve SQDlurulen smiflara da parlementoda temsil edilrne olanag; tanmarak. «. Utusal t;lk,ar»·a kaulmalari s,a~]anmaya ugra~'11mH~~t311\ tl dnrumda, B geli~.mii!J tilkelerin giri,~tikilleri uluslararasi eylemlerin ~yilkU az gellsmislerdeki yoksul snnfa 'bindirilmi$
tilkeniu' egemen

smmnm egemen olmayan smrfr da yararlanmaktadrr, Nitekim Fransa'nm K. Afrika' ctalti empet:,yalist politikasi Fransis Proleteryasrm da 'be slemis, bu }lO.~itikaYl Fransiz Sosyalist -Partisi .de desteklemistir, Gtihiimuzde A.,B.D: i~in' de dururn aymdir .. Viemam'da vurtlttllen savas yen": i~ sa.. ... ·
halan ac;rol~ til'. .

olmaktadrr, Orn,egiri. geli~mi:~ bir giri.~eceli emperyalist politikadan t\lkenin

X ulkesindeki btittln srmflarm crkarlarr ge' gek= ten birlesebilir, Orneghi b:ir dis saldmya karsr koymakta tilked"e'ki
.her snnfin cikan vardir, P:akat bu 'gi'b~'dizrumlar, drs po Itikarun tilkedeki egemen simfan cikarlarma g(jr,e s aptandig; savma halel getir~e?\ .. Bilakis Gnu destekler, ~oyle ti, ~gi\flUlen dll~ politikadan egemen olan simftan gay:ri baska simflarm da yararlanmafn .. i nci derecede k blrseydir, bir $onuc;tur. Drne,itin, yukarida ki 'orD}eklerdel egemen simf ulkeyi dU~tr1aD. saldmsma 'karst korumak is teyeoektir, zira harabola .. cak mal daha ~D~ kendisinindir, s,omii.rdugtl SIn ;',n deJiI. T·abii bu egemen snnf, Turk: Kurtulus Savasmda Batt AnadomuJd~aki bazt esrafm yaptlgl gibi mahni dU~mania anlasarak korumak yoluna gritrn~k istemezse, Fran-sa o-rnegin de' ise bur] uvazi emperyali st dis lHJ,1it' kasiIII Ulkes-inin proleteryasi i:~in yuriitmerni, J bilAkis k,e.ndrisi btl simfm da yararlanmasmdan bile karh ~lklnt$-J' bill sayede fedakarhk yapmadan iilkede sinif ca t1~maSllnl a,sgarlye indireb.flml;rtir Gfiniimiizde. UIusal Clkarm bu, tur kuU:anlh,.ma en b·e]ir:jUl omek. Vi" want SI8lVi,ldlt,.
, y

Bazi durumlarda,

I

r

'As. BaskIn dRAN

diizen-Dis politika iliskisinde durum boyle olmakla birlikte, krsa silreli olaganiistii devrelerde bill siirec; bir miiddet icin tersine donebilmekte, uluslararasr durum yani drs etken Iilkenin i~ dinamigille iisti..l'l'l duruma gelerek ulkenin simf yapisma, i~ politikasma ve

Ie;

fikir akimlarma ..kuvvetle etki yapabilmektedir ... arastrrrnamn amaei bu iliskiyi savas Ttirkiyesinde mek ve sozii edilen tersine isleyisi kamtlamaktrr.
'B;Lt

ineele ..

II ~ '1939 - 194,5 DONEMiNiN
- ,;"',",' A LUM""S" .~ HAYA",TIN'I. ,,' " ~. '. '

SlY'ASALt. E.KONOMiK, VE T'OP.. · QA' -" -L~' "'? " R--TU' '' ND- • IR~AN" ETKi:, E:N ER " -',' . :', - -'
t,

,

,

A-

t~.Dtnamfk Unsurlarr

-

1 ,--.. Tiirkiye'nin Toplumsal Yaptsi Bir ulkenin toplumsal yapisma, yani srmfsal durumunu, bu 81" n flarrn birbirlerine ve disartya karst tutumlarim bilmek, 0 tilkenin s iyasal ve dustmsel hayatim incelemede ell onde gelen unsurdur, 1939 - 1945 doneminin siyasal hayatim arastirabilmemiz icin, Kurtulus Savasim veren bunyenin toplumsal yaprsim.. bu yapmin o tarihe kadar gecirdigi evrimleri bilmek gerekir, anti-emperyalist ~ mucadelelerm ilki olan Turk Kurtulus S~va9.J.bir halk savasi .rrndtr? Yani halk tarafrndan baslanlrms, yonetilmis, sonuciandrrilrrns bir savas rnidir? Bu sorunun cevabr hayirdir, Kendisinin hl~bir eikar bul 11111adan, sirf egemen sirnflarin crkar art icin Ye111en. collerinden Kafkas karlarma kadar her savasta ileTl surulen Turk halki, bu kez Anavatan tehlikeye gi' ince haydi haydi savasacaknr, ve savasmistir, fakat Kurtulus Savasmm motoru Turk ~oyli.isii degildir, Son on iJ~inde cepheden cepheye kosrnaktan Y'llml~ 6]811 kro'yluyU cep~ he.ye yonelten tki toplurnsal gii<; vardir : Toprak A.,gasl ~ Ticaret Burjuvasi ve Biirokrasi. Birincisi topragi, dukkam elden gidecegi icin, ikincist ise 'Ulusal Bagtmsizhk' gibi birtakirn degerlere sahip oldugu icin ve olaylarda 0 cii olmayi, yasamim siirdiirmek icin ,gerekli saydigindan ihtilale onayak olmuslardir. Daha savas yrllarmda kuru an Birinci ",BLiyiil{ Millet Meclisi uY'e erinin toplumsal kokenlerine bir goz atmak, Kurtulus Savasmm Toprak Agasl~Ticaret B·U:r,J1.1VaSl bilestmi ve Biirckrasi tarafindan yapildigrm anlamak icin yeterlidir. Nitekim bu meclis '0/.0 60[ Biirokrat ve % 40 Esraftan mey[dana gelmistii .. ,2
C,a~.n1~zd.a gittikce

yaygmlasmakta bulunan

yu

~2) Frederick W~ Frey, Tttrkish Press, , 1965, s, 311 '

Political 'Elite, Cambridge,

,

Ivljass., .MIT

hizlandirtci etki 80~ konusudur .)} ile. Orne.uro rerseresun • Ierm '~l"k arrna l~. l' o1an cuzen xacmi }. . I' atta Birrokrasfain bile bir bakima dolayh olarak. veya grup me v ~]l.. lerken ...de ekonomik CIJ~ar ycklugunu telafi edebilmesl icin epey kuvvetli bir sekilde bulunmasi Biirokrasinin b:ir simf olarak ortaya eikmasma yet .aSl. (3).lk:-ar. GeTc~te..n cut olamaz.gu.].maz 0 Iara k d evrnm ~yapan top I" umsa 1 . siya.Agasi-Ttcaret Burjuvasi ve Burokrasi olarak sayrmstik ... d'. h.~ yapan b'··· b~"1 a1 · .lgl. '. sal iktidari sonucu bir ekonormk crkar sag'Ia.~ .gilniz gibi. • I Boylece iltizam duzeniyle kuvvetlenmeye baslayarak 1856 top .k o'.' De. 'Ii""""""'" y.buiunm..." j. ' r J"""'lbl.dan" Biirokrass de varhkh siruflarm .O'Dra".'. Burada dis etkenin.. K" urtuIus Savasi biiyiik ol~tlde htzlandirmistir. '". dolayisiyla burada ele ahnan donemin genel havasma..TV'RKIYE~DE SlYA.kmbir daj']I" 'JlI 'r '>- t =a . ' 2~ Yimetici Tabaka: [Biirokrasit'run. savas i~nde Saracoghi hiikumetinin rnemura aynt yardim yapmasi gibi.t he-ro.c_. k." gin 27 mayis'tan sonra ordunun maaslarmm artirrlmast glbi. ~. rak yasasiyla glicii tescil edilen ve yavas ticaret burjuvasma dorlbl~" 11 k » gasmin b b · 11 . Biirokraside «ekonomik cikar» kavrann rnevcut degildir.. 231 vrnm nunye ioyie uncav devri SQl1raS....raSIYI ve yonetim £..SAL HAYAT VB SAC . Zaten. uretimden pay almayi kastediyorum .netrne11Iigi dolayisiyla l)UyUtlconem kazanan Btirokrasi.g·orece..n Tiirkiye'de Bii: okrast."osa gems amamna e 1 ccrrormk ~]!.." '. kavrammr olus turan «ekonomik cikar birligi» ve «SI" mf bi inci» kavramlarmm ikist de miikemrnelen mevcut olmakla birlikte. B' . Bu durumda Turkiye Cumhurlyetinin siyasal ve dti~ijnsel hayatma.1 k devrnn curu 1 ak acr . inceledigimlz devrenin kosullarun olusturan un . 11 C • ~ 111-ce. iIo (2a) Burada «ekonomik C... surlarm basmda gelir. k arr onnayan 'lII.veya guy '. ~ meye b asiayan T oprak AU ':U aurjuvarasma 8'UPeC1111. eyecektir. Bu toplumsal glicte «simf bilmci.. Bu ikr unsurun birinci ... ' Turk Devrimini yapan toplurnsal gii~leri TOJpra1\_. sinde «sinrf.o..(~Ol" cuklarmdan gelrnektedir..SOL AKIMLAR . " . adi gecen toplumsal giicler egemen a lacaktir. a) Genel Nitelmgi Ybnetim Eelsejesi Ondok zuncu ytizyila varmcaya dek toprak miilkiyetinin olmad. 'ekonomik cikar' kavrammdan yoksun olusunun boslugunu doldurmak i~in. . 1". Ttirkiyenin toplumsal yapisindan S. bu toplumsal gti~ gercek anlamda bir S1mf saytlarnaz. .g gerekli olduguI)...... UlLlS-' lararasi durumun i~ poli tikaya yaptig.' ~ . m emek te :ll~" 3. bir Osmanh Imparatorlugunda tiret'im araclart 'yo. ~(.. . . iiyeleri arasmda s.dlgl soylenebilir.:' .. okuyup Btlrokrat olmak icin belirl] bir ekenomik gi1.

InG€Ierxen . top 1 .. .d.. bir 81ll1£ olmayan ve 'Y reti1n araclarmm miilkiyetine sahip bulunmayan Biirekrasi.lnhlen"' .i~ill<le'ki yeri ve ...l{tl\.... I d ki duzern .. ..6r'lelc.. ." ·b" tsurokrasmm b' . egemen smif olmasi do' 1 : b ~". arun sur d~ ':'\.. } " ~ 'I . :x..u araelara sahip bulunan ve giin gectikce giiclenen egemen smiflara karst kendi 9lkar1tl1 nasil koruyacak.1~J~ . glrl~. e bt assa cnkkat rekecektir .b u 1unmasma d narma b'~'+ k onem vermrs t' . b. toplumdakt do'm . ·-1-1-... "lJ.urnrenm en onem~.k" "avgasI~~~. .ger •"B"~ k surokrasi '. ~ i. 1 <.a... 1: .. kendisiyle ~ '. 'gin orne gill]" Turk Bitrokrasisinin ~lkt~ yen olan MU'ikiyemD mezun .. bu unan strut ararasi d dengeyi .H vermeyece 'k b aracda ik '.. .ye g.~ sozetmek gerekir. . aractan y'. b' d · UJ. . ekonomik olarak..umun 19' d lya 1ekrtrgmi.".egimi~ gi-b. . d sozu e. _3 '...al111 yararma 01makta: d"lrr E . . .mneye t. t""" M. c T" : u. T"8'-11 r... 1 xoruma sayesm de ll'~ tidarmi koruma OIguSUI1U hatirdan ~rl{arma~makgerekir.~e-" en yamn · . ~ i" k"ld !l{U " .'oztimlelni~tir ~Hicbif 'simfm fa:zla gii9Ie~6re~k iktidari bizza t ~le '1~" • .-. yamsma . 'ann l razsa ezil .. -"' .. mekted....' '.ro' < k... -'.. 1 k '"1' ugurcdla.e£ d evrimcnikten lIZal(. ~'1' da ." d' "."e rmyan Sl1Ur... k cevrim I'er degn de anca k' ya~1 va istemez «top Iuma ragmen» ve gercex d . '" '. ur . uretim Iliskileri11~e doku namiyan Iistyapi degi~iklikleri ~ek' illude olacaktir.esm d en k"' ~~l-s..gl hi devrede fs. guc..1 etrr.:a:falllann"a goruycruz.... ne d egemen 0 1" · '1' f .~ Ii kosulu olarak lilk·edeki SIDlf kavgasim daima asganide tutmak i~in Tek Parti ve Devletciligi inceletken de' g. ' rktan sonra yonetim f eise f.I nassa d 1" uev et~111gJ. Ikttdari iyice -Burjuvaziye }(aptlrdtgl -ve 27 MaY.liel. e:tl. 1 umu b'l<. 'Boyle hir amaci giiden -bir felsefe.:.. 1 urme ister .'unu·n en 'b-'e10ir.....' ilmts b 1 fl " "1' . l' · ... . JlJ.. 1.As~ BaskIn ORAN . paru tatrnin eden ve' aSI '4eg~'~. B'.· nmaya cahsac aktrr " ~ i I' r ". yukarr.in yasamsal onemi alan bu . lanmn birbirleriad cok tutmalarmda -ve bu 'ruh'un devam etmesi igin r..e.)e{ . ~.· I 'iu" • " 1Jl +. felsefesini ineelerken..t. -aimasma lZl. .I)L... '.Durum boyle olr ilea.' 1 ~ ro unu b'oy 1 ' .sorunu.ayret ~t.' __ y'.... l.. 'P k Pe ki '.ir - B' saye dB" nu..I ~]lkar~ yoluyl~' idame:-i bJayat ettirme. $.. snuflar arasindakt dengeyi her ne pahasma olursa olsun siirdiirrneye q..un.. Bu tabakamn yonetim. n: nrmemeye b~I'h ssa dikkat ''etmesi ge. devam ettirmek istiyorsa..al1~mak seklin. .-.. de .lllyUL_~ ' lr...~ f'azta k .1 di sun f 0 an B· Burjuvaziyi "....:~.ara ~:11.lsI~·bile geri al..I . butun Iey1 -Ien esas oaarask e.~yasa. rla ¥_:.surosk rasi.~' _:m..l '.ece sapta d-1:.'tl"dartm sf .. butiin bu araclarla topd'" 1 bi ~ O'Ll b icmnen di .-1I" . -'.'1 db"'" ecur .er ~ ~ ~ " a~ '. ar 'a kulturel alanda da Devrimleri icat edecek.1 a l_.. . U ' 4 ~ I' je \ -B-" . ..ll~g. I. ·..6yle kit Btirokrasl 'giiCUni1 ne burjuvamn 1 kuvve tlenmesine. ~ ~£I ... ..' .}.:.gemel1 1 gorecegnmz~ gn 'J B' ~ 1 ern .' Mi01k" yeJ. mesme izin verece k !?e'I\JL'e l' 1'1anmaya i cal isaea kcnr. siyasai I a1nnaa T 1" p.i ~h. Lo' . dog~ts] gere~gi olarak radikallikten ve ger . ~ .. !I Btirokrasinin Turkiye'nin toplumsal biinyesi .8madJ.]'4 'U..aca.:10. arrum ooy 1 . k k l ayisiyia k d' 1" b.". +.lliriln}esigereken sey olan.Sln.rasa.ae nerdren bilh '. yavaslatmaya yonelir ydnde olacaktir. i iJ... es onomuik a Ian d' nrev Ie t cingr.>. isaca k r """.. nasrl iktidarda kalmayi basaracakti ~'? Burokrasi 'k~endisi ic. . Burada Birrokrasinin Rii~tik Burjuva diye adlandnrabl. " i I.. b ga ou .r.' . i .r.. ner: B'· 19ls:rnn -.

sinda fiy%\tlar du~unce:~ Biirokrasi felsefe yoksunlugundan «halk» .g~su.ilk onem kazanmaktadir..yamayan BU I 0··k. SB·F Ma. ... . Bu '@11. Bunun partrsmasma gir... ortaya ~lltac'ea'kt]r~B1I ~eli~..~lertesinin egemen smifr. smif kcikeni gercegi: Biirokrat ziimrenin yabanciya karsi i~erdeki zengini tutmasi. . maYI~l o. ..kjl] durumu Dev.s. neden 1923 Izrnir Iktisat Kongresi toplanarak Iiberal btr ekonomi izlemeye gidilmistir? Bu sorunun cevabmi ancak Tiirkiy. .ir teh'like . .i eline ahp kalkmdirmak da amaclanrnaktadir. . yani Biirokrasinin temelde burjuvamn C'11(arla'flnl1 karst 911c".n de bir miktar burjuvalasmast olgusu lie birlesinee: Burekrasinin Burjuva smifmm 91k. _.2!~1.dogu:r:du:guntt.J.e~11in t@plumsal yaplsmhl gozoriifn_e alarak verebillriz. gene Burokrasinin smiflart dengede tutma yo~luyla i~tiidaTda kalina felsefesiyle' celi~mektedir. le·c. Iiy€.J. 19.~e·kyiizunden.30']Jaraal{i buna nn SOllQCU diinya piyasa .. .emli ~g.. ulmad .letciligi incelerken de gorecegiz. aneak kendi zum.egimiz rahat bit srmftan b) . toplumun ·.arillarlna dogrudan dogrllya karst C~k. hatta Cumhurtyetteu sonra kendisini. 1962. bu politlkadan biiylik zarar goren 'halk kitleIerinin bir burjuva partis.karlnln ge·regini y-e= rlne getirmeye baslanns ve liberal ekonomiye gidilmes] i~in haski ¥apTJi}l~tlr. 1 .' btl ekonoml pelitfkasnta neden Kurtulus Savasmm hemen ertesinde uygularnanus. Bu durum.ev.l olarak ortaya ~lI{'an Serbest Frrka'ya u In.ismeden once hdr sorun uzerinde dtisilnmemlz gerekir ~ A:ynl B·urakrasm. .... Bu sayede I halkm ho.rasi jfo.tdiigii yerd_E1' Burjuvaziyle cansaeaktir. -. s'~~68~ . ._ rasi. (4) Korkut Boratav.r rnasnn onleyeee'ktiri Burokrasi.a.alektigi Icabi gelisen Burjuvazinin 9likarlarllla uygun bir yonetim _bi~imi..'5·0)~ Ankara. BurjltvaZ]I~in· giiclenmesiniri kendisi icin ne denll ]j.~ derecede _ desteklemeleri ne kadar anla.$nutsuzltl~11'ia da care bulunmus olacaktrr ~ 1 1(1}( H ~ ._.aydlg~ toprak agalartll1 desteklemek icin bunlarm para etmiyen tiItinlerilli satm almaya baslarmsnr. .netitp felsefesini ekonomik alanda Devletciljk uygulamasmda gosterdi. Aynl zamanda bu xeni politika Ile iilkedeki ·.diy.t~Uik. (19. ancak bu olaydan sonra uyanmistir ~. mesinde Turk Devrtminin en agir bas-an sirufi olan toprak agalarrmn etkisi de bjj_yiikti1r~.. Biirokrat Yonetirn ciJik Felsefesinin Ekonomik Araci : Devlet- B'i:irok....nm tehdit edildigini go.4 Ayrlea bu politika de-g'i~ . Bu.. .. I. zaferden hemen sonra CJ. T'iirkiyede Devle.gelir )daglltIDlrl.· . ~.resinin cikarlari. KJurtrruq§ Sa~.l etkilemek ve bunahm 80r1U:CU bozulan ekonomiy. _.g:el~eJ{te oldugu ger~~egibiiy. 'Enstitus ii. • _ ..

.. istismar etrnemek baknmndan bundan da ayrihriz." 'I'" . gunun yoneucileri tarafmdan cesitli sekillerde yorumlannus ve uygulanrmsttr . =s Celiskilerle dolu bu tiir devletcilik anlayismm en ilginc ornekIerinden birini. Bunlardan kimisi. zaran yu"" selmisttr . mistir. B' .·siyasi bir Ifrrkanm cocuklariyiz».. harp sanayiine.. ternayiil ederken biz 18 inci asra donmeyecegiz.gl akla gelmektedir Vatan.. Istanbul. k 11 . 1967t s.90k.ztimleye ...234 As. savas icinde kar hadlerini serbest birakirken ticretleri dondurmustur. Devletciligin (5-) (6) (7) Kemal K.~ler-' dir. Biirokrat yonetim felsefesinin sozcusu olarak Devletciligi iilkenin ekonomik problemini 9Io.a. a 111me hizrnetlerine inhisar ctmektedir . .. F aegi IZ. AYln Tari'ht 110~108 (kasIID. 26~ Bugun «Ne sagcrYlz ne soleus ld . Turk k5yHlsilniin heyat seviyesi 1914·'ena .'" .. nemlerinde . iktisadi mezhebi devletcilik ·olan. Dtinya uluslart iginde ilk kez olarak e mperya .. Istanbul Matbaasi. bir nedeni de yoneticilerin icinde bulundugu psikolojik durumdur...... 6 . ne de Karl Marks'm ciragiz .gli vazihtrr. I kat. .. Ornegin 1942 Temmuzunda hasa gelerek savasm en siktntih do. Ialk Partisinin tiizu. Saracoglu'ntlll1 Rusya seyahatinden sonra kisisel bir vurgu da kazanan ve Rusya'ya karst olan geleneksel bir i$ekingenligin kendiliginden belirivermis bir anlatnru olarak clktl. ictimai dini halkc 11k VB. Baskin a.. I .in karsrn olarak 'Karl Marksm ~Jlkatlar:rP deyirnini kullanmaktadir. 14 Mart 1950. Devleteilik sahast aglr sanayie. Btl ayrikst durumdan yonetioiler hakh olarak gurur duymakta ve bununla birlikte disaridan gelecek etkilere karst-her ne kadar 'Garp Medeniyeti' ovgtileri s: I{ sik duyuluyorsa da. Ister istemez btl deyimin. .. j «l-IUSllS i Boyie diyen bir Birrokrasi. s.basbakanhk yap311 Siikrii Saracoglu ozel ve resmi ko. Biz sadece. enen bu sbzl d bl 1 dil cau k se kli:11d eki soy I" r ou sozterue ur ausus r I] 1(k ti cexme 11 dir S aracctedtr. ..~1. I"' . Biittin milletler devletcilige . TBMMJye verdigi bir soylevde zamarnn devlet ba'3 karu Cemil Sait Barlas'in agzmdan dinliyoruz : tesebbtisun gelismesi icin devletgiligin hudutlandml . nusmalarmda devletciligin ileri tipte btr sosyalizm oldugunu soyle .RAN I Dtinyamn 0 gimkil gi disine de paralel bir durum gosteren Dey Ietcilik. masi Iazim geldigi ileri siirtiltiyor.' oglu 'Adam Smitin talebele :il' so·zlini.1~pat1' Turk Demokrasi Tarihi'. Hiebir Z3man istismar yoluna gitrneyecegiz . cek O'Z be oz bir yol sayip bash basma bir amac olarak . duyarhkh bulunmaktadirlar.. Kendi amelemizi" iscimizi istismar ettirmemek icin devletciligi ortaya koyaca~» .garmtl. 81. .·1942)_. Iste bu Iki birbirine Zit etkinin teslrinde kalarak soylenen sozlerin en iyior"'_ neklerindenbir'ini gene Saracoglu'nun su sozlerinde bllll1YOPUZ: «Biz ne AdaJTI Smit'in talebcsi.·IZ k apita 1St d x~l~ sosyanste b enzenz.' Btl ifadeleri J. Gene Bilrokrasi. lizme karsi bir savas verilmis ve kazamlrrustar. ~I .

80..sebebi. Karpat." A S-:YAS.gortiniird·e egemen olmaya merakh psikolojisine -de uyan bu ekoncmi politikasi Ister istemez tilkenin S-1111f yapismda egernen clan og:elerin cikarina cahsacaktir.. kurdugu fabrikalarda toprak agalarmdan aldigt iirtmleri islemis.:r en gerekli bir zamanda. kredi ve doviz gibi kolaylik . " .AL RAYA'T VE S. Nitekim oyle olmus (it bir sekilde belirtrnek gerekirse Devletcilik.211. Bti~o~krat felsefede so. h. ileride gorece. I! . --__.__ dururuz» felsefesiyle SitIiip' giden bir Tek Parti rejirninin aym zarnanda biirokrasin in.do bsun d-_ amplr]~Ii 01 va «( e-ger d'O k trm .v· 'U.." ~~161 Borata v. _ >..!.' (9) Dogan A"VCIOglu~ Tiirkiyenill Dlizeni. Kisaca soyiemek gerekirse Turkrye'de Dev. 173.. C ~.: -'..(1- Aslrnda durumun muhasebesini yap. .zii edilen ~eli~lcidtr"un Zaten dogu~1 ~.TuRK_YB'D'E "\1' '.A..sf Aynca Devletcilik. Gln._-.IMLAR r ".!u. boylece.siiriimtinii garanti etrnis. '. . egemen suuflara yariyan bir devlet kapitalizmi olmustnr... U' ~ ~.::.:L +. ozel te~ebbtlsnn 'karllll ve . c. __~ '__ '1"" . 8 karrnarm ~tlr ~ 1'936 yihndan sonra gevsemesine ses '. .". letcilik.SOL A:K. llifl. Bilgi YaYlnev]~-196gj' s.." . Gene Karpat'a gore.. «Burjuvazi devletcilikten ancak kar etmistir. devletclligin bu ikinci gruhun Istedigi yonde islemis oldugunu goriiyoruz.. I I (11) . .ttgln11Z zaman. s.ergey'e~. .. Supra.'&. OJ .rr".e ag~amrsak Inki] 211 ". t _ c) Burokrat .'~ TI_'1"~-_.~ !0'U .!. b_ an all . l' . lar saglainl~" ayrtca iscilerin haklarim I<lS1P kaldirarak bunlarm insafsizca somtirUlebilmeleri iein uygun bir ortam hazirlaeustir.' Yonetim Felsefesinin Siyasal Araci : Tek Parti Genel Niteligi (8) (10) (12) • ']3·I"Io..-- "'e23. )" 1. _' . s. Ankara. t.gimiz Iisere savasla birlikte lyice palazlanacak olan agaJarlll' ticaret burjuvasma donusrneleri siirecini baslatnustir. Bunun .

. l{ii~ij_l{ sanat erbabi. srmflarm ci. AYI. nun. p gelen biiyiik hakika ttir.arp:w.akkadar giiclenmemis oldugu Turkiye'de birtiin smiflari ieine almaya '011em veren bir CHP dogal olarak kuvvetlf olacaktir. ki b .katte Avrupat manasiyla bir parti olmaktan ziyade Tiirk milletinin en genis ol~ude mernleket sumal rnilli.ur .ar .236 CffP'nin bu niteligJ tasnnasi. Demokrathk Turk t arfhinin derinl ikl erinden yu var Ian]. Tek Parti rnilletin ta kend isini temsil etrnek iddiasurdadtr.. ozler 811(' sik . 'T.asll.. . ve kooperatiif"~l lli 1ge1ra k 1an s'.ls ' ..AYID Tarihi. ve . ..gostermektedir : ~KCH. .'.) Yunus Nadi. .edeJki... J ]6 haziran 1945~.yl·•. I stedi ginliz sad ece Tur k Mill etinin bald miyetid ~_r».1942)jl Sf 32't .'~ It. Partinin geyesi srrnflar arasmda ahenkli i~'bjrligi tesis ederek. biraz dii~uniiliirs\e olagan . nm . ulk. 1 I . Nazi ve Komiinist Partileri ) uygundur.. ~ 14 Gorlildiigil gibi.t «Biz bize benzeriz» bahanesi burada da kendini gostermis.-m. Savasm baslang '9 yillarmda CHP tam anlarmyla tabu'dur. CHP"·' TO" ki mn k.p11dl no.1ktis adi ve siyas! sahalarda devletcilik ~ fertgilik (aUtl~lar ) b ah . OnU11 icinde Ciftt.. s..aC'Iga vurulmus olmaktadir.goziil~ll1el[tedir . I 00<0 139 (haziran 1945).ac. Cumhuriyet.. partinin sebeb-i hikmeti . Partinin btl niteligi dunyarun siyasal konjonktiiriine de (Fasist.~m.ename oas d . basbakan Saracoglu'ndan dinleyelim :' j.ye ozgii ve tum zflmreleri kapsayan bir kurulus olduga.r ~ Milles . 'a 1 a I k dar gemst.(apltos .. 27 mart 19]39." Partinin turn ulkeyi kapsadig her firsatta belirtilmekte..hesaplr yiiri1yecegiz~ Bizde imtiyazlar ve simflar asla mevcut olmadi.. asla olnnyacak ve ileride de olmamasr ieln de dairna dikkatli ..~·4 (mart 19:39).P hicbir stl]ifln 'menfaati icin kurulmus hir miiessese degildir. Tiirk Biirokrasisinin temel eliregi olan CHpJye verilen bu gorevin en ilg~n~ arrlat mum gene.d~r:' «CH'P demek Tti. •• Bu parti C P'dir lei. Burjuvazinin ayri btr siyasal gilt} olarak ortaya ~uk. 7U den' J Asrrn US Vakit. :1 I ~a:. r 1_ (13) (14) (1.gorii'lm.i...a. yamyor ~ Biz ne saraym. 91 'den.er1113yenin ne de smiflarm sultasim is tiYOFUZ. 11e s.. s.duJr. Partinin hangi 3i:ln..·kte. Tari:hlt no. Ierin soyledikleri ilginctir.}) karlarm n bagdast rrlmasi gerektiginden sozederken. Parti hakkinda gerek bizaat Parti cevre'l~r]n-. ruccar ve memur gibi Turk camiasmi teskil eden biitim zunirelerin kendilerine m'8:hS"L1S yerleri vardrr.(liger iiI [elerin tek partilerinden ayriksj bir durum . haki.e~gere k 11 ~ d di xse bas noa soylenen gey.. CHP'nill v'arIIgl tirrlii gerekcelerle hakh ~gosterilmce yoluna gidilmistir : {<.. s ·yasi ve ictirnai teskilatidir». l({ '•• u' lar arasm da bir rnenfaat g. bu da . lOS . r .. TeI~ Partili bir devlet kurmus olmam z bashca bu bUyiik hakikate da.AYID.in kurulmus oldugu konusunda yonetici . . Parti organmda ~o.

] la CH.lqir kusur dl.a istenebilmektedir. 3.. 18 diyerek muhalefet icin gerekli zemini hazar . _6:1.. ~ .UIlJ. tt1 b1 b ~..ii> J iii) Sabls Ktiltti..gU.memleketin siyaset ve fikir hayatmda demokrasi prensipleri daha genis 61~d'e hiik·tim sfrrecektir. 53~ ..eld~gjn'de gazetelerde Cumhurbaskam'mn yani kudretli Milll1 ~.15145 ..a. hu demeci basmda derhal desteklenrnektedir.a..k' . S8 d-ell. . Bizzat tn·on. fistya.. h~~ka bir g"d.. kumet partisinin karsismda bit parti b'uI1111D18. ~'Ursex menraat I·' .AG ~SOL AKIMLAR 2.SlYA·S.i demektir :» 16 .11~ me kteedi'l?.Ira.Art]K" bir muhalefet su yijz.ldlf)}·.ioi devrimci yasalarla iir!l~iitulell Burjuvazi.a hazrrlanmaktadrr ~ Y. s. demekrasi yolunda olan gelismesin ..Savasm S011Ul1a varildigmda durumda btr 1d_e'gi$~'klik 1~).ruz~ . .malc .haz:itan.salns ktimtft yapildignn . hfi~. 67 (hazlran 1939). yonetimi biszat ele almaya hazrrlanmaktadir. Btl sUregte Burjuvaal ozellikle. ~ . Osmanh gelen. \.' 1 gOllurmez.5 YUl g. :e d ve «menue. ·kt'l.udretli elinde clan millet idaresi..17 demekte.yonetimin sembelii olan 'Milli Sef'i 'yUceltlnek icin yoguD olarak .. ~ . ..3. a ab "I : urn '1 ~.. '" tI'DIn t -k 'I' 19l tarnsumaya basianrms ve .1 . tnoele-digimiz devrede Burokrat . no. Miilllete ve Devlete karst I~lk. Kisacasi srmf yaprsmdaki degislm olgunlasrms.ava~.y.·mas. bir de 1945 toprak reformu .. 1 I f 1S) Arm Tarl~i" no: 138 (rnayis 1945)1 S!..'T'URKiYBnB .'. bi . zamanlarmm ihtiyath tedbirlere liizum ..dlr basmda gormekten btkrms olan yoksul halktan yararlanacaktir. ziy¢. savasm srkmnlarmdan nasibtni bel bol alrms ve kendi's!Ili bill kadar sikmasma karsilrk fazla birsev veremernis olan bir partiyi ~I]lar. bir parfinin igind·e hareket serbestileri ne de olsa kist tlanan.AL HA'YAT VE S..rr ..gini geriiyQ'.::.tlrllgU ortaya anhmstir. de devam edecektir».7 Vie.. b 1 bu 'l{ez:u te.ef~i11 parti bas. 194.goruyott17..p1 ya 'yansrn1.etin ~k k erlI1e»~o knmrna .~. ~ "..degi11..~go8ert di.. bu dururn mantiksal bir sonuca ulas ... se kl"~.. rat. . ~Harp .egillni~ ve Tek Parti yonetlm:inin dogal sormcu olan bu (16) Kemal UnaC trlus.e' cikrrus.... Millt Sef'in bile btl simdiye dek ahsilmadik alan havaya kesinlikle engel olamtyacagi su ·'"t·" bi gercext r .ii)~ Tek Pariinin E~rimi . hiiltumet.e lylce .t .ICln d.g.'lenen ve bfUrok'. s.. (11) Tan1 3 kasrm .erdigi soylevle:rde: «Bizim tek eksigimiz.+ z' " ... tmldigmda CHP'ye muhalefet etmek. . AYln Tarihi.gasterelll darhklari kalktik~ca.. lamaktadrr...·P'nin. D 01 a vrsrvJ-. 'Gene Infinii ~(.rtirii1m:U clan Meclis/in de ulusun tiimilnii temsil ettigi varsayildrgindan.. ~ BUyu'k Millet Meelisinin k... kavnlIglndan cekilmesi bile a~Itktan agl8. k' ti demektir I. Tek Par .ii aym Yll icinde v. 1939."I' 'tTl e . C'H'I~ demek Tiir:~(.t{191nRlr me. 1... Gercek niyeti ne olursa olsun.

_'lg1mlz devrel11n. Ulkede demokrasi oldugundan mi sozedilecektir. daha halkcidir.d .238 As.45 donemmi etkileyen i9 etkenIerdir. bu donemin olaganiistii bir donem 01dugu ve siyasal hayatm atmosferinin daha cok dis etkenler tarafmdan olusturuldugu savi ..23) Aym Orner Inonu 1950 seeirninin yitirilmestnden hemen sonra bir cocugu arabasiyla ezmekten samk olarak mahkemeye verilecek ve bel" raat edene dek her yonden baski ve hakaretlei e ugrayacakttr. 45. 1939 a . no.. Vaymevi 1 1968s s.19) Beheet Kemal Caglar. Inonti'ntin bir so:yIevi mi oviilecektir. (22) . s.1939.dal1~ (21) Aym Tarihi.. lV' diye yazilmaktadir. latimlar kullamlmaktadir. dirger teme I' ta<~.I I 'l kul ". s. no. Halkm Sesi. no." i . . «Dun batan gimes. krsmmdaki tezde. tUtTI ic politika eylemleri savasa girmemek amacma gore ayarlanmakta. (Y~K.. s.. 3. Inonu. .6) a '" ~ - .. Ankara. Bu putlastrrma yalmz Milli Sef'in kisisine ~ smirh kalrnamakta. . Bilgl . savasm sonunda zayiflamisU' ~ . Gercekten. Soyle ki.45 Yd. ~B -Ill . <. . no. in cumhurbaskanmm g oglunun da akranlariyla brrIikte Tiirkkusu pilot hrovesi almasi dolayisiyla yapilan torende bizzat Meelis Baskani Abdiilhalik Renda «Orner Inonii.gtbi patetik an. diger Iilkelerden daha demokratiktir. alan Devletcilik v'e' Tek Parti gibi./. t\yrn Tarthi. .. iri Ince __di .d t ki ~·a. 36·.larl tlr~ i 1e. Karao smanoglu. . Giris . 1. Orne . 84 (kasim 1940).. \ -siyasal havat ve 1 ." .Jdapatlayan Ikinci Ddnya Savasi. Turkiye'nin katilmamasma ragmen bu iilkeyi cok biiyiik olciide etkilernistir.AYilnTarihl.zaferleri mi amlacakttr. Gene Orner Inonii'nun eski bir siruf arkadasmdan dinledigime gore son ders zilinin calmasindan once davranari lise mudi~rU sikmtidan krzarmis bir Om..goziimiize daha da dogal goziikmekteyse de ornegin devrin basimnda goze carpan ornekler Insam rahatsiz edici niteliktedir . '3 Ilktesrm 1940~ Aym Tarlhl.111S~Ll tu r e'.-lp'(l D -----D~~ Etken : Savas Buraya rlek anlatrlan i~ dinarnik unsurlan olan Ttirklye'nin 81nifsal Yapisr ve Bilrokrasirrin Yonetirn Felsefesi..del{ alan donemi meydana getiren ve 1939 ... Po li tika. «Turkiye Cumhuriyeti. (. .8'· (ekim 1940)~ s.. 1'1 .« Biz insan m illet olmus kiirsuden konusuyor» 1"9 seklinde siir er soylenmektedir. '107 (ekim 1~:42)~ 9.8. Ne mutlu ki Jnonii yuceliginde Seflerin yolunda yiiriiyoruz. Hava Kurtrmu'nun kanatlari seni daima serefle hatirlayacaktir» 22 demektedir. 66 (mavis 1939). ailesi iiye eri icin de uygulanabi rnektedir.. (. Baskin GRAN durum savasm getirdigi atmosfer icinde .ogal1 giinese cektigi telde.») - . bugiin d.. 538~ (20) ICaz{111 Nami Duru.011e siiriilmiistu.er'il1 paltosunu tutmaya kosmaktadir. I ~ .. - - - .

('!Q' "0. .nasil ozde~tuttugunu gormii$tli!k. 24 Bu iki onemli mevki.~50rde ortaya cikacak. Siyasal Hayat ve Akrmlan bu acidan etkilemesinin yaIII sira.9 Parti (j'rgi1. giitlerinin basma.. Biirokrasinin zaten radikallikten yok.k +"}' sre ism ... III· - 1939 ~ 1945.dikkat ederler. DONEMt!~rDE TUR. SiYASAL :E-IAYAT VE SAG SOL AKIMLAR = 239 Savasm. Devrimci partiler...' _ I i . Halbuki T€k Parti'nin teskilatimn karsi . Kurtulus SaV391 ile birlikte gelismesi hizlanan Ticaret Burjuvazisi. normal zamanlarm tersine isleyen bu etkinin '9QIC daha Ollemli bir yarudaha vardir. / v G~' ....(it ~.egi~ikl]giJ.'~' I.39. .. sun politikasmin bir savas ekonomisi kuramamasr yiiziinden buyuk bir hamle yaprnts. denetimi elinde bulundurrnak icin Parti ve DevIeti .TtJRKIYE~DE. normal olarak cok uzun zaman alacak alan gelismesini tamamlayarak daha sav~~ln sonuna varmadan iktidara oyn. inceIenmesi gerekir. " y temmuzunda bu durumu bozacak biro olayla karsrlasmaktayiz. :_. 1936 yihnda yapilan b Ir idegi:?iklikle bir les tirilmi ~}vali 1er ayrn zamanda parti il or.. -.degisiklik yajnlmis ve parti il baskanhk ..J. " a 'y.F ..V-:: If. ver ogurm ""uY'.. Part] Genel Sekreteri de Icisleri Bakanligma getiriln1i$ti~1939 d.. smiflan dengede tutma zorunda olusundan dolayi .llCi etkinm aksine Burokrasinin iradesi dismda elan bn etkinin sonucu 1.KiYEIDE T'Q·PLUMSAL HA:YAT ~~ Toprak Aga.ozelligi tutuculuk olan Biirokrasiyi denetimlerine almaya .'!i. IJ .i Burekraslnln. 1) 19a. Fakat 1939 ~ . .: ._. :Ienmesl EKONOMtK VIe.ama~ra baslamistrr._ .. .QI. Bu ozdeslik Burokrasinin iktidarrnm siirmesi icin vasarnsa] bit onem tasnnaktadir. . Bu tarihte parti orgutimde bir..slllm Burjuvalasmast ...~- Bu siirecte Savas olgusunun ne denli oneln!i oldugu ve digerlerm] golgede b'lra·ktlgl bundan sonraki beliimlerde daha yakindan I gorulecektir... larry la valilikler ayrilrnrstir.1i cozurnleyebilmek icin '()11Ce 1936':nl11. 110" J 68 (temmuz 1939)! s..' dngi f a k at y I b+" ui "'S' 0 cu d eo' e" Ii~ esme 01ana k. B.iri. ve. .!. patti iizerin. (24) Ayln Tarihl.tii Degi$iklid.. Burjuvaztnln Gu.&U digi Bur j uvaz i'ik tidarr Ie Ie alacaktir ~ f ' . bu tarihte savasm d. devrimci unsur DIan Esrafa dayanmasi yitzunden devrimcilik.. .

bir savas ekonomisi uygulayabilecek h'''k'"'' 1 irmek k getirmek .. Bir milyondan fazla gene adam silah altmdadir.. yerel Iiderlerin yani Esrafm. savas Til~'kiye1nin ekonomisi iizerinde cole derin etkiIer yapmaya baslarmstrr.. (26) Karaosmanoglu. su demekrir ki hir milyon kisi uretimden almip tuketi . groi gozu tmekte di11\ cerm TiirI<. Bu felsefeden hareket ettigimizde.. na katilmasim da kararlastirrmstir. timini . Acaba bu ayrl1191!1 nedeni. Bu. bu . U .. -lk bakista yaralari sarabileeek.. halk kithk korkusuyla lhtiyacmdan fazla ahp istif etmekte." Bu degisiklik. -t As...240 " .~ .rastlanan «spekiilasyon yaptirmayacagiz» . t1? bu kadarla Ida kalmamakta.) Savas Ekonemisi giinlerin gazetelerine bir goz attigtrmzda en 90k .esononusme grtmex zorumuceierm Iugu belirdi... da icin icin piyasayi ele gecirmeye calrsmaktadrr . orr urenm aza 1mrs.194'OJ a l(Milli Korunma Kanunu» d cikarildi.. Yakup Kadri'nin dedigl gibi Partinin halkla ilj~isinin bir stireden beri kesilmis olmasmdan ve b durumu diizeltmek Isteginden .krat yonetim felsefesinin. Y. yapngi git l':llr savas.laflandrr. k 'J ger u"lk I .211i ezet olarak. 1939 ayirmasmrn. Biiro. Demek lei y'ay. 18 Ocak . Baskin ORAl'\J. 1 de biirokrasinin kontro liinii artirmasim gerektirmistir.ottiiVU lntiydti?26 Her olaym rasyonel . .' eseri . • 1939 de"gj~iklig'ine gelince .yie bi diizen Iemeye gitmis olmasi miimkiindtir.ur. o Uluslararasi durumun i~ duzene yaptlgl bu etkiler sonucu. Lsene1 S k Sekreteri ~ R"ecep P e k ". ekonomik ZOTUQ uluklarm diktasim aramak gerekir. parti denetimini yeniden kazanmalarr seklinde yorumlanrnasi gere. mesi Bdrokrasinln Esraf yani Ticaret Burjr vazisi tizerinde dene .te diIT.rum·a\ SOll(U1 . . _u ··U~ d ev etci. d " m'u~t. Bu kanun. Dega 1 bi sonue !Qlara ktireti 1 trci c ~.. ..lOK1U~ .srklestrrruastdu-. 'I' " • J 2... en sivri simasi clan Peker'm dunyamn genel konjonkturunden de' esinlenerek bij.arada 1). . 1936 duzenle.0' siralarda Fasist Italya'yi ziyaret edip donmtts bulunan " G'" ) . 175~ AVC. Gercekten. .Nihayet .:' b '. yani Ticaret Burjuvazisi artt Toprak Agala~ rmin 1936 de yitirdikleri .'.gln bir sekilde spekiilasyon yapilmaktadir.k k P artr. s.gorunehilecek butiirt gerekcelerinin altmda toplumsa] ve. tiiketim artrms bulunmaktadir.. O· til ecei rna I rm"'ktan hf k"'~ uren.:3 r abors a.. 176. div ~ lb ~ b" 11 ~. bu devrenin ternel ekonomik mevzuatidir. nukumrer v (25) s. Birrokrasi bundah boyle Parti Genel Sekreterinin Devlet Bakam olarak Bakanlar Kurulu.ktigini gQrtirUz'~ Sanki bu ayrilmayr him:bakrma telafi etrnek istermiscesine.dikkatirnizi cekecek clan' ~:'ok sik .

(29) 1&1.!O' lenilmistir.... dev. nomiye uyacak bir dtizen getirdigi '~1~axl1~bilir~ Aslmda. Arrik sirnfsal farklar iyice . bu ara(2-7) Avcaoglu. de doludur.> 183~ EL . d· iik yapara k aID'·'ak . fakiri daha fakir kilmaktadir..tIr.i haklart son derece kisrrlanmakta.TORK-iYEtDE SiYASItL HAY-AT 'VB SAG~SOL AKIMLAR 241 metce saptanacak.tutmakla k6:ylUyU korurnak ve kamu tiiketimi icin tiriin biriktirmek amaciyla kurulmustur. kanunun neredeyse sosyalist bir eke . hdkumete sikt yonetim ilan etrne ve ·mli~k zaptetme gibi olaganiistii yetkiler de verilmektedir. ~Mec. ciftcinin yrkmn demek olacag. mallarirn satin alacak. • Bu sirada. TMO} tarim i1' :tinli fiyatlarrm ylil{sel{. Fakat bunun h.d~r s. tbi.· tedir.bugdayr iireticiden piyasarayicinden cok dti~tlk.4. 5 kurustan zorunlu mubayaa 'I ]' · :1'.'ent I' UCllZ .un11ere bakihnca. devlet tesebbitslere el koyabilecek.. tasrtlan cahsurabilecek. kanunozel tesebbtisii . cak ve az toprakli kayluyii toprak agasina ezdirecek bir hiikiim tasunaktadrr. maddeye gore. Ayrica. yatmmlari duzenliyecek. bir dururn ortaya 911{lnl~. hu hiikiirnlerin uygulamasmda cok yumusak davramlnus oldugunun ya . Burokrasinln tarrm uretimini arttr .. Ciinl<u biitiin endise Iirefimi artirmak ve leentlerle orduyu 'beslemek G1pu. s . Savasm getirdigi bir tiretimi artirma endisesi zengini daha zengin.0 _dOnU1TI arazi i~in bir ~ift okuz milli rnudafaa rniikellefiyetinden istisna edilmek . ekilen Iter . savas dolayisiyla pahalilasan pamugunu vb.':.belirlenmeye.. (2$) Boratav." Bu 41. Devlet kredi verecek. Ustelik i~c.iil{. Parti iizerfnde toprak agalarimn 11e den ietlcllili 'olduk . Bu arada tahil drsmdaki Iirtinlerden Toprak ..ye k'" 1~" l ·oy Jluy~ YU. kan garantiliyecektlr.. mak lcin asil tiriinii yetistiren buytik Jsletmelere dokunamarms 01masmm. Bunda. Arazisi 40 doniimden az olanlar biitiin .tad . i~g.. Olan gene fakir koyliiye olmustur. '221. ithalat yapttracak. aleyhinde alan.AgaSlg~ne k. 111 sira.liste soylenmistir." + Ustelik kanun tarim alanmda sosyal adaletle hie bagdasmaya .. iicretli calisma zorunlulugu getirilrnektedir. oktizlerini devlete ~ vermek zorundadirlar.' M'KK ile birlesince tahil yetistirenlerin 901.!S·2. Fakat maddenin kabul edilmis olrnast.blcii krthginr giderecektir.ar etmekte. rotti de vardir. bir fiyattan.e k rnr K 1 ·mex yiyecek . 0 zamanlar bunun kti~tiJ..uklimleri. lete satmaktadir.gu i~Jn TM01. Ianni gostermektedir. -1938 yihnda cikanlrms alan Toprak Mahsulleri Otisi (T·MO) kanunu yiirilrliiktedir. iiretim ve dagrtnru saghyacak..kayiran hill{ulnlerl." Bu h.

~liik . 19. 19'42~ . altm alabildigine vukselmtstir. Vazifelerinin yalmz kendi rnenfaat I erine Inhisar etmedigini onun fevldnde umurni menfaatin hakim oldugunu anlatmaya ealtsacagim. Fakat tedbtrler bir sonuc vermiyordu. getirildi. Adam. 1 ekim. Baskin 0RAN Ida egemen suuf iyiden iyiye evrilmeye baslanustrr.n balmumu 7'0 kurustan ~. rarnn en ktsa zamanda geri cekilmesl gerekmektedir. ugrasan basvekii Refik Saydarn' . Ornegin bugday l3~S kurustan.a. ·$>4' 8~ ~evket Siireyya A~de. 100 kurusa.. Cemal Nadir'in cizgileriyle siyasal edebiyata. r.isar ettirmek tesebbusture gecece<tB.ilrarak kendilerinden . C..242 As. II~ tstqrUbl1~J'.. rmstrr. bu sml11:fln .. (30) ~Yln Tarih'i~no. Nihayet durum. ek. 230~ Hiis eyln Avni [Sanda].genis devlet mubayaalarr. B.ugu kithk.alat tiiccanmn -~lltikarl miithistir ~ Bu durumu btr miktar da kendisi yaratan Btirokrasi icln alarm calmaya baslamistir arna ~o·k ge~ kalmmistrr. le dizginlenen fiyatlari serbest birakacagrm halka hissettirmesi ijzerine~ eldeki cihz stoklar birdenbire erlyiverdi. diger yandan istifcilik basla . Savasm dogLlrd. Meclisin kapams nutkunda tiiccarlara ve ihtikara siddetle huciun etmektedir. IOlLTh. 111 oliimiryle daha da kotiilesti. MK·I{ hukiimleri sanayi kuruluslarma el konabilecek hale . kadar diizeltmeye. Bu Teprak Agaslllll1 burjuvalasmasidir. Yurt ve Dfuty. devlet bilhassa askeri 11arc R1l1·a.»30 1942.a..~.Remzl Kitabevi..tlwlAtl Devlete inth. zeytinyagi 85 kurustan' 300 kuru~. 86 (ocak 194J). i. (31) (32) 1967IS.oylece bir yandan halkm paraya gilveni azahrken. mek karneye baglandi.'l1liir~ tkinc. yilt geldiginde ekenomik durum daha da zorlastr. boylesine bozulan bir' diizeni olanaksizhklar I icfnde elinden geldi~i. meden bu ba:bs& kapa tmryaeagim .n arada i gil11. Basvekil Saydam.Ort'LllU soyle.1dlgl ta kdi rde bundan evvel baska bir :v:e:s.ijg~ renrneye ugrasaeagim.. ~..mesilli mnazzam hizIandirrmstrr. Yakm zamanda btiyiik sehirlerimizdeki ithalat tacirlerini buraya -ca.geLi.i 1 He huznrunuzda arzettl ~ e giro gibi. Artrk Ticaret Burjuvasi olrnaya baslayan Toprak Agalarlnln yanmda bazi azrnlrklar muazzam zenginlesmistir ~ Dolasimdaki pa . Bunun sonucu olarak fiY'atlar alabora ·oIm·u$.~O kurusa frrlamistrr. Yeni basvekil Saracoglu'nun ticaret bakanhgma getirilen Izmir'In basanli Belediye Baskam Behcet UZ~U11 Ege Bolgestne giderek Saydam tarafindan 'binb:ir gii.. larm odenrnesinde b'liytik gUglilkIere ugramisnr. giren ..~~ Haciaga» tipi ekonomiye egemen olmustur ~ Kentlerde ise it:h. Tttrkiye'de. enflasyon ve .ikayetlerini dinleyecegim. ithalat tacirlerinden ~ikayetnn "oldu. no..." Bu durumda biitce dengesi kalmamis.

. C"at·l. rsun 1· ihti k· ieyip savas 1("\]11d'e vuzteree n11vonerm dUB· arm 1 -trkarI '[J"~'.CO'_ Herseyden Ol1... r1951]. bir vergi ZU1TI Y'01t1 bulmustur : Varhk Vergisi. no. Faik ~lk. . Savas..Ce soylemek gerekir ki.. 1) Savas yilztinden fiyatlarin yilkselmesi..s~ ~ Yaymevi. lZ. yani uluslararast durum . elestiricileri bile birlesmektedirler.. 23. Nebioglu s. Taribi.~y ~ i Artik Blirokrasi durumdan iyice endiselenrnistir. nin savastan ya rarlanarak gticilntl arnrmayi Iuzlandirmasm: n $'0nuclartdtr .n artrnast ~ 1939'da stoku olanlar 11 zengin~ '. g.anilstti bir verginin kacmilrnaz oldugunda hemen herkes. rak '901{ seslerin ytskselmesine sebep olmustur. Istanbul.geregl. ~1 · ~ I .ogmasi. Bu p8Tall111 piyasadan cekilmesi adedi ve I I emisyonun geregi. koyrnak suretiyle . A I . En onemli uygulayrcilarmdan bir i alan Istanbul Defterdarmm da belirttigi gibi ... larl11111 aglr vergiler ve zorunlu istikrazlarla absorbe edilmesi gerekmektedir.lTI 1942 tarihli soylevinde durumu ~·oyletel'in etmektedir : «Bularnk zarnam bir daha ele gecmez bir firsat sayan esk! batakci ciftlik agasI ve elinden gelse teneffus ettigirniz havayt ~ ticaret mali yap~aya yeltenen gOQ!u doymaz vurguncu tiiccar .. bUy-Uk bir millet! .te.. -._ Btirokraslnln Vergisi Gii~lenen Burjuvaztyle Btirckrasi duruma 'olaganlistii.~ s. Varhk Vergisi Faclasi.. VE SAG~SOL . yani devlete para . 35~3. Varltk Vergisi gibi ala . Uluslararasi durumun Varhk Vergisinin ortaya cikmasmda uzertnde durulup tartisrlmasi gereken bir etkisi daha vardtr ki Okte bunu 90yle belirtiyor ~ ~ • I (33) (34) AYln.. daha dogrusu yo 11-' temsizligl ve sona erdirilis seklindeki aeik haksizlrklar hakli ola...gene en onemli etken olarak karsirmza cikmaktadrr.maSl: Varltk B . btitttn hayatma n kiistah bir surette kundak sokm a va cahsrrnslardir ))33' . Tilt kiye' yi Varhk V e rgisine go ttiren nedenl er sunlardir :34 .. hatta en ama .. Cumhurbaskam In... ya- 3) Karaborsacilar .AKIMLAR 243 gelir vergisi de yoktur. Bunlar ozellikle azmhklardrr. G6·riiltiyor l<i nUl11ar hep icin icin gelismekte olan burjuvazi .t ~:.anti b-ile 1 Ek. rnernur maaslarirun artmlmasi. 2) Biit~e a~lglnl kapatmak icin basvurulan ratngi enflasycn. 108· (kasrm 1942). ~ . Fakat verginin almis yontemi. Buraya kadar bir S sorun yoktur .TORK1YE~DE stYASAL HAYAT.

gQ'nde. . .gl go'renier A~man.e~l' t11.Y son:. fakat BeJoglunda rnaa gazalatln kepenklerini yagla~ya11 bir yahudinin yaJ!CI diye smiflandmlarak ona gore vergilendirilrnesi.~7 Vergi gayri htimanist hir renk . 114~368 miikelleftan 465 milyon vergi ~a211lmJ1Sl kararl~t~tll1. das.~~t~li 'sonrasi . Hukiimetin Almanlara yaranmak iein ba~lbo~... Varhk VeT. zorla cahsnnhr ve iicretlerinin Na"fmsl borclarma Inahsup edi.m· dl~U1J11 'ufltl~ta parlakhginr ka!bettiit.eu bu ~elimsiz nebat 0 devirler .ma-11~{i lirokrat kadrob nun.l Nazi propagandasmm bas temasr .ar d'eger tave sin J!f4:lJl' rafr biairn bu F.av.rara&lnda azmhklar c.ye tas kirmaya '·.. blraI(tIg.~ meyva verml~t:tf\ 1"" '1. " " er " v de -g. I .ak.ol\: zmliklar arasmdan ctkmasidrr. mer'iyete konuldugu gilnlerde U-zq. Itirazt temyizi.~tetl iki. .r11 «Varhk As.~llua:ktadJ...g:inin konmasmdan 16' B.~. ra bit kanun Clkartllar. hafta i~in. ver." (35) (36) . jdeyebi~ ( leceklerdir.duygu sun d an' k urtBrlJt1. -]'. Sefaretlerin basktsi Saracoglunun '«Ar'ka.--.tahsile gidilir.gi tamamen takdiridtr. sllinmistir. . AlmIDl mektebinden su ig. old:clgu da ku~kri .. 'iZtl~jr~de ufacik aktar dUl~ka~ mndakl bir sUru rvir ZlVIF' arasmda bulunan i:ki kav_al]:oz ski. Mtikellef bunu i£te.ahsilat 31:f milyon 01.~ kalac rak ve bu arada azmhklarm haksrz karlarll1a kar~l' tepki duyarak bu kisilere daha fazla yiiklenmi~.fnin far k1nda itlUer» ~ss ~ j.r~1001~OOO lira bore Ile cahsma yerine yollanaular..{I ' ·acml.ce A~k"ale.4 2." Bir defaya mahsus alan verginin nasil sona 'erdiAi ise h'nton bunlarin uzerine t1:1Z brber eken niteliktedir.alc icin yapilan Tiirk9u telkinlerle "y'et~~en0 ~za. yer alir. gisin in. .go~tiirme~z . Ttirk insamm icinde bulundugu asagihk .ej. YI.1rol~'~ t. Fakat Kurulns S.dtr~ Gerci bun un bir nedeni savas ~enlgin~~ri~ nin en .z·etme:k gerekirse.de' ta..da nOlgrudan bir Alntan lle fa~iS't baski veya etki olmamistir. ben Osmanh Sadrazarm degilim» swilnii bosa ~llrarm19tlr. 15 giin icinde de. Vergiden iki kelimeyle sG.-. Hig kuskusuz verginin ortaya ~lkrnas"In.gUll icinde tarh edilir. bu l:5ort:u ancak <·:250yilda ...ltl~~ClI1glnetkisi altmda Q. (37) (38) (39) . odemezse.u.RAN Vergismi doguran sebepler arasmda Irk~111k da .lir~i6 Boyle. 15.. m~~1 nihayet odemniyen borclar ver. Bu arada yabanci wy~ruklular kurtulmustur. yoktur.oitu:nIul(t~.ae de . d.'ulan .g. . .de sekeri yiiziinden sekerci diye c zamanrn parasayla kendisinden binlerce lira talebedilen bir digerinin maeeralanm 0 gdnleri yasanusIardan her zaman dinlernek mtimkundiir.rile:rile. Baskm a..ne'v~uda da ge~ kalrms oIu~V-"tnuzudur.. I .

hatta sonralari Eskisehir Bankasim kurarak Ttirkiye'de toprak agahgmdan ticaret kapitalistligine ge9i .g:Un. 245 ~ Bu zamana kadar borcunu oldeyenler odemi.TQRKtYE.. 1 "-" It1.e gtit. mrs bulunmaktadir. Diger gat ~lna..dell de cesaretlenen toprak agalarmdan gelmistir . .. .z v'ekilb~d~n . C -: Biirokrasinin . f 1969tarihli kenusmadan. 1 rami oitulna·.kt hI 1 .. pancar ekecek .G. ustlelik bu smrh iyice karsisma al. alnus b ir 0gretmen cift€ gitmis ugra. . ~ 7· nisan 1940 'da kurulan ve UZLlU vadede fakat saglam bir sekilde kendi diizenlerine kars CJ1{a~ cak aydm k·5ylii yetistirmekte olan Koy Enstitiilerine Eskisehirli ag.gittil{~.Af HAYAT VE SAG-S'OL AKIMLA -. . kOl111SU olan ~>ift~iyi Topraklandirma Kanunu olaymda fse girisim can kay'gusuna dU~en Btrrokrasiden gelmistir. a ve k.. Savas icinde giiclenmesini tamamlarms Arka d a~Is r.D'.. Ozellikle bunun.] d"1.. bu islerde k(jyliiyu miikellef kilarsak dana hayirh olur.aSl. .s ..ot. b~fiyiik oI~Udlegii~lene:n ve ticaret burjt vasr alan toprak a.~ancak bir kisnnm . Zannettim ki bir aferin al~cagl...oy ermm a: -I aksiznga .nyor~ tarlasmm tasmi ayiklayacak.Savas ieinde. . ¥tlcel~e hiicum etmektedir.Kay Enstitideri . Kay Enstttuleri Kanunu'nda saldm. 19 mayis 1945 tarihli soylevindesi liberal ifade . Biirokrasi.la oldu. b Ir ~ift .ale~ye gO'lr:l{leri]mi~. l~iell.gok ge~ kalmrmstrr.. i-noni1J'ntin..atl"ms.agaiSlat~caret burj UJV. somut olarak temsil edenlerden birr haline gelen (39a) Sazak.A...ga~ar]liIe Btirokrasinin cansmasi iki onemli kanun dolayi·sly.~ .\fle A~$tos ...•.a Ernin Sazak'm aJ~zan~l~nsaldmya baslarrnst r~ Geni~. neden kacmmayi basarabilenler ise kurtulrnustur. . Bu adam amele tutsa olmaz. la ode. . . • {< i (39~)· . vergisini kanuna LJygUH olarak odeyen uzerindeki etkisi tahmin edilebilir. . 1 .... GUndiiz ~Ok..ii~enen' Toprak Ag\a1a:rlyla C. Maarif Ve·kili beyefendiye gider rica ederirn.. I -- ve tetikte beklemekte olan toprak .lel1en Burjuvaziyle yaptig·1 bu mticadeleden yenik ~lklnl~. . yerek Mil~i 1Bgitiln Bal<anl H..5deyebilenler A:~lc. Sazak Ige'~ itli vesilelerle enstitiilerin pratik '~all~nlalarln~ da baltalarnaktadir : J I'. Sonne olarak.$<a.. fakat ge-rii}e. Bunlardan birincisi clan. .k-I errrn soyie . topraklan icinde 4 tane tiren istasyonu bulunan. Kanunu . Meclis'te ornegin K10y Enstitiilerinde okutulan bir ttirktinun mrs11 ...Dr.cegi gib:i . gene "1"''' . '. 0 tarihe kadar t{irlU yollar ..Bkiiz.'DE SIYAS..atAnonim Sirketi'ni. da·ha 1923 yilrnda «Cumhuriyet tU. derim diye dtlsiindilm.

5.. 1_' d mr oereceye k JI cadar on 1enrnek istenmistir. Ashnda tasart tiimuyle radikal bir nitellk gostermemektedir. Meclisin 0. no. 1947 ytlmda kanunla o.. aldattlamiyacaknr .. letrneler cikartlmak Istenmistir.. 107. . me .].QZ ontinde bulundurulacak olursa bu' girisim akil almayacak birs eydir.gL1C· orta ogretim.. savas sonundaki simf yapisi g.. 1946'.d~a Yiicel Istifa zorunda kalrms. bu sayede 15 yII icmde ilkokul sorununun cozttmleneeegini soyliyen Inonii bu konuda egemen S111.... Kanunun belirtilen amaes topraga ihtiyaci olan koyliilere toprak ve gerec dagrtmaktir Boylece Btirokrasinin iktidarmi tehdit edeeek sekilde gelisen Toprak Agalarlna karsi ki1~ij. giinkii havasi ve tilkel1in .·~~ b Ul1Iar btirokrasinin bos bir samsmdan :ibarettir .• -. rin arkasmdan sehirlerde ve kasabalarda okulla n bedava yapildtgIn! bildikleri Icin koyliilerin kendi ol{"u11aITl11 yaparken devietin yardirmm urnmakta hakh olduklanrn soylemistir ~ Enstituler kuruldugu zaman .zq.. 138 (mayis 1945)" s.P. r Mf-mlel<. Bu soz erin san1imiyet.etill diizeni ve havasi btl durumdayken ... ~.. ekono .k kapitalist i~ . fla kisisel bir catisrnadan cekindigi ve basaracagmdan emin olmadigi icin destegini esirgeyince b" devrimci kurumlar bu saldmlar karstsmda fazla dayanmamis. aym y]l. resim ogretnienligine atanmis. Tabii'" b· . 1941 Ylil(selc Key Enstitiileri kapatilrms. Gene hurada Burokrasinin dengeyi saglama cabasim gorilyoruz. .eri.lmi~~verilen klasikler geri ahmp olgrenc. . t olagantistii bir ~abla'fila ikinci bir devirimci girisim baslatilmistrr.. yiik ortakci ctftliklerthedef alan ilimh ~'~r g(irij~ getirrnektedir». Taribi~.ogiitlell111i$. Burokrasi bu miicadeleden de yenik glkinl~tlr. s. . Toprak Agas. (42} tbid~.tiri..6 •j ~ Bu rnektep Beylikahir mektebidir... (41) AVCIOglu~..isimlerle vb. da yeni yonetmelikje enstitiller normal birer okul haline getirilmis. zira Sazak hernen bu. Meclise bir toprak reformu tasarisi gerlrihnistir. zaman nda da adlariyla birlikte tasfiye edilmislerdir. Bunu duyursam zurunda vicdamm rahat edecektirx w milletin hu.ift~iyi Topraklandirma Kanunu» konularak buyuk toprak sahiplerinin bos yere 'bir toprak reformu fobisi icine dirs. arkasmdan Ton. 111. « Diizenli isletme adryla kapitalist ciftlikleri koruyan ve daha ~oI( sahibinin basinda durmadigi bii.sizligi actkttr..il{ cikan SOZ konusu olunca 'boyle .ile:ril1 seviyelerine gore kitaplar okutmalari . sozle .." Tasarimn adi «C. .gretmell~n toprak edinmesi gti~le~." Diger bir deyimle. 239 . D.'utun f. 2c35~ (40) AYln. bi ..

.e I Yani niifusun YO..ukurova dan Cavit Oral ve Dogu' dan Seref Ulug' itasarimn amansiz dusmam kesildiler. . Orta Anadolu'dan Emin Sazak. Bedel.. s. kirac ilar veya tarim iscileri tarafmdan i~lenmek e.: 0" «Topraksiz veya az toprakh DIan ortakcilar. 3Sj Sr..48. «Ttirkiyede Toprak.16 olmakla..o~. . bulunan arazi. . vakif ve belediyelere ait topraklar .tigi yerde s abi b ine birakilmak 'sartiy le yuka rrda y aZI 11 ci~t~i ve iscilere dagmlmak suretiyle kamulastrrilrr. C. XXI. AS11 mal sahibi topraklarin iJginden Istedigi SO dOl1umii kendine ayirabilirdi.gun .ve 16. uygulanmasi key ve kasabalarda orta biiyilkliikte mttlklerin. Toprak Reformu ve IktisHdi Kalkln. n. uzun vadeliydi.mn ortadan kalkmasi demek olurdu».. ya... yani toprak sahipleri s:mf .~ 16).lSI da ahnabilecektir. «2000 doniimden buydk ciftlikler Tiirkiye'de toprak mulkiyerinin temelini teskil eder ve 200~2000 donliimltik kuciik mulklerin biiyuk '~o.. (Md . madde hiikumleri Islemez.." Ulkemizdeki ilk -ciddi toprak anketlerinin yaprldrgi 1952 Yl11n~ d'a koy..ma»'J Siyasal Bilgller Fakiiltesi Del"gisi. lugu topragin kit oldugu nufusun kesif bolgelerinde bulunur.igi 1945 yrlmda btl adaletsizligin bi miktar d 1 az ot ugu ] aotu"I ecn se bile.. Bu madde hukmunun uygulanmasmda 15-...g.kati ve ken d i s.. :i~te.-SOL AKIMLAR 247 ! Dagrtima tabi arazi bazine. onumtuk.(44) (45) 347. 1 (mart 1966) I s. 108+ Besir Hamitogullari. 17~ maddenin gercekten. En tinlu maddenin metni sudur ." d"" .TORKiYE'DE S. zengini ve aga . cileri clan Ban Anadolu'dan Adnan Menderes..: I 'V" J (43) Aydemir. 0 halde tasariyi nasil devrimci €llaral< niteliyebiliriz? Bir tek rnaddesinden 6tlirii....17. . Sahibi ie btl: akilacak arazi 15 donilmden a~ag:l olamaz.ok yiiksek bir rakkamdir.ki ~if:tlilcler de kamulastirrlacaktir.ailelerinin tarim nufusuna oram sadece % 1.Agalari smifmm muazzam gliSIU QIR dugu ger~egi oldugu gibi kalacaktir.'. a bolgede.~ Iiik : ni orta 'huyiikltikte.k b dil rn . £.ak reformuna tesebbiis edild." Topr.btl giiC1ii' simf 11 temsil .gun oldugu bolgede de devlet. 1. birlikte ell erinde bulundurduklari topraklarm biitiin i~le-n~"ntopraga oram % 60 gibi -t. 14l 15..iYASAL HAYAT V'E SAG.ece kti B'su topral k~ I' rtiyaci k ars 1 ctir.e~:. Geclci mevsim iscileri hakkn da bu hiikiim uygulanmazs. 39" madde geregince dagrtilmaya esas tutulan miktarm 3. d razia i .. dan ve 5000 doniimden buyiik cifrllklerden istimlak yolu ile e1de dil e.. Karpat . vakif ve belediyele re air topraklar ihtiyaci karsilamaz ise 2000 dontimden asa. gene 'I'oprak. liar ihti ] ramazsa 20'0" . gene r e f 1 d egisen "'11 ld ..ir -ana birsey olmayacak. Madde..

. . '"7 madde haric. 116. 111 soyledikleri 1 ise cok daha iIlgin. . • J." Iste bu agir baskilar SOllUCU tasari 11 .de biiyiik toprak mrilkiyeti yoktu. kendi sini acikca ortaya koymaktan ~ekinmel{te~ yakmlar ndan birini Meclise gtmdererek kendr agzmdan: «Reformda israr edin .u+8 . XVII. Boyle btr prensip kabul ediyoruz oirad r. delelerm babasi olan Hatipoglu -. bu amele i~i blittio koyle. ' As.ul DRAN Tasarr Menderes'in :sozcusti oldugu tarim komisyonunda ta. Arkadaslar. K.eni~ topraklar Iizerinde daralarak eski zarnan ev iktis adiya tma gotiirmektedir ~ Ialbuki bugirn TUrkiye miimkun olan kt vvetle cok ekmek..47 ¥ Emin Sazak. Amme bu p ren sip kabul edilinee yam ..~tirenieyiz ki.end.10~dlan[i Ayd.. 17.._haziran 1945'de kanunlastt. .l'den AYlD Tarthl. i «Bu.. Toprak kanunu Nas .olur. Birisi kumandan olur.kirnin ne oldugunu hemen belli etmlstir. madde 22 mart 1950 tarihinde hicbir oaemli d.int maresal yapalna . M. aksi olarak istiIlsal kaynaklari'TIL huzursuzluga stiruklemektedir )).ask.rin amele su apartmantn bilk odasrm istemek hakki olacaknr. Toprak reformu istemiyen parti benim partim degildir.. rnaresal . madde Meclise sevkedildi. ObUlii nefer olin 'Hepg. 138 (mayis 1945)r' s.ri ·altiist eder. Karpat. yonal Sosyalist Almanya'run Erhkof toprak ve isk~n kanunundan hemen hemen oldugu gibi aktarrlmis fikir ve hiikiimleri kapsiyordU~46 Menderes.»~ Nihayet bazilarma basktyla imzalatilan 312 irnzah bir onerge verilerek 17.. I \ Kanunun kabul edilmesinden birkac ay sonra butim bu miica .ereste g.aD1IU.or~ TiirIciye'. Tut'anak n\el~gis. 2.8" ' TBMM..i~ Donem '7~ (2...agltlna yaprI lamadan 5618 ~. ytz.maddenin gecmesi saglandi.g.~j. Il.gi. diye yaymaktadrr. bizi .. ye(46) (47") (48) (49) Tutanak Dergfsi. no. TB~I. s~ 8..ctir : i «Insanla In camurunu de. Bunun iizerine 17. Cavit Oral da maddenin aleyhrndeydi . ~ok yetistirmek ve cok ueuza maletmek ve boylece mernlekete Dol . ' zllerin isletmeye acilmamasmdan doguyordu. j3. 348~. Toprak yeteraizligitarrma elverisli ara . Donem 71. Gift~iler kendis ~llinisbeten kurtarrr.1. toprak kanununu destekledigini soyledi.. mamen dejenere edilip uygulanamaz duruma sokuldu... 's.doviz· getirrnek zaruretiyle karsi karsryadir Bu kanun tasarisi ise. Dpj'ni·.) dogmast icin gereken kivtlcnm cikarmis t turnesol kagildl gibi . Karpat.'aYllIl~ kanunla degistifilecektlr. C:~ XVIII s.. Sadece buradan devrimci nite1ig~ hakkmda bir fikir edinilebiln'.emirt s.tarirn bakanhgindan ayrilrms. s. Birtim bu ~'aboalarln arkasmda devrimcl tarrm 'bakan Hatiboglu'yu destekleyen Inontr'yti g6riiyorllz~ Y alruz.

n' mlmaanstir.. Ttirkiyenin smif yaptstmn en uygun .c:ftl~nltahmin etmemis ve Ilele bu olaym DP~nin kurulmasi icin gerekli basamaklarin S011Ul1(~.(51) iJJid.topra. okunlaytt~ .y~at.asker-sivil ?ty.sta.gii~ olup milli gelirdeki 'payt ·.~' j . nin zorunlu mifbaj!aaYl Sarac.dltl ziiln:r~ egemen . Aga 'iocuklarl .dab·a yii. . 192~) ve 3(J'~lariaa toprak itibarda degildir . BL111dan sonra egemenlik daha ida. olarak .t.) Mih~i Be1117~Tij.rkiye~de Karsi De'Vii1)1~.t~ill bttrasirrda .1r.~ Fakat Saracoglu 'nun basa geCtillg:i 1942 YIII dontim noktasr olrnus. olmaya ozenmektedirler m Bu . - tnonti btl denli muhalefetle ka. j l"Irl.ye Indirmesi ve 1944"'te tamamen kaldirmasi.l 10 misline ~lkml§.g'day fi..~o'kp0r~~ uhendis v."1.J.~rln btl denll gii¥1~11eceg~sa.eig)Ll zamamnda % SO.ya~l. Bu rnantsk bakirmndan sakat tutumun sebebi - nedin ? . 19.~linkii bir kere t~leT Dr.cagl ortatlashr. (50. iiretim dij9. fakat cok ~ .adlg]l topraklarda o gun sadeee 11 milyon yasamaktadir. Toprak Reformu yasasi.yak a#aSl Cavit Oral ielmi~tir~ Yani mucadeleyi la rt k. hizlr olarak ftg-alar:a gecer. bll. 4 subat 1969'" ~ .aZallm'l~t'lr@..-- .. toprak ag·a~ . tlikocu.rk Siyasal Tarihinde bambaska btr y~re 'sahiptis. TUI'k Soll\.~ ge~ kalmrstjr." 1919 dan sonra ise . Saydam11fi 01tunii ..~.e _toIl... insamn akhna ister istemez bir soru gelmektedir :.devir .h. aganlu burjuvalasma siirecini daha da hlz1andlrnu~tlr t r t.l. ~rgal. . 3) .azlandlr~ ~rna sorunu olarak goriilmLel(ted'ir~51 1'945 Cift~iyi Topraklandrrrna Kanunu Tti. Sonradan durumu farkeder etmez tepki gostermis.45 de ~lltarl gerelctird"igi icin devrirncidir 1) j au- . Toprak Mwh'Slulh~prlli Ofis [. ~n. Tfirkiye'nin smif yapl'slI1I ve .simflarm karsihkh .el~aIQa. suz bir zamamnda 'Meclis'e geririlmfstir.ks:elrtir. ~lkal'l gerektirmedigi icin 1945~edek .haberdar olmadlgl anlasilmaktaalf' . • 4) BugUn 33 milyonun.[l yeni rumdan Bitrckrasi ain tam...getlrtlmemtstl. ..r~. .ala~a.gli~ ve dururnlarrm apacik btr sekilde ortaya cikarmastir..k..r'oldukca iyi gittigl iG:rll' a·gam.1. Tarim sorunu :dal1a cok ~ift~iyi ci.S:bl oldugunu f arketm ern i~tir Smif yap ismm al d.2) Tasari.~r diye birsey yapilamamistrr..· . Biirokrasi... de ... .ar):nln daha az guglii oldugu savas thl eesirrde . Uygulanma olanagmjn smf"lr ola.

.kte agiriasan Matbuat Kanunu htlkilmleri sadece i~ polirika suclari ilzerine islernektedir ~ Bir gazete kapamrsa. Ak 1m.dirn anlasmasmdan sonra 18 haziranda Almanya ile krom sati~I haric tutulmak tizere ticaret anlasmasi y:apllmakta.2S0 .. '.Iar" ve··LIFO.:yIslyla ~ politikadaki bu kararsizlik Almanya'nm 9 Sovyetlere saldardigr haziran 1941 tarihine kadar -s(i:~mlt~tuf. Turkiye Sia\7a~ baslamadan once. Milli Korunma Kanunu'nun cikmasryla birli... au k · S·. Turl iye Carnhuriyetinin disa ilk baglanma 'belgesidir ~ .in Turkiye cok dikkatli olmak zorundadir. Hiikiimetin ne tarafa donecegini bilmemesi -yuztinden hicbir tarafi giicendirmemek icin basmdaki taraf ttl tan [dl~ poli tika yazilan...ill.bunun disinda tutmak icin gerekli tedbirleri almaya cahstr. Yonetici Biirokrasi. Alman ordulart ilerledikce endise artiyordu. As. savasm zaten eko . buna karsihk Turkiye sadece Muttefiklere olmak iizere 2 yil iein krom satmayi taahhiit ediyordu. Baskin ORAN ..-Iyasa. .Ingiltere-Fransa mali anlasmasi 'Itirkiyeye 25 milyon ster .. 2S mart 1941' de Sovyetlerle birlrkte yiirekleri ferahlatan bir bild iri yaymlanmakfa.Bu. Ocak 1940 Tiirkiye . olr~ negin bir bakan: n suistimalirrden bahsettigi it. Saracoglu misyonunun cabalari 1939 ekiminde Batt ve Sovyet dostluklarim bagdasttrma.· '·.ay·a ragmen. aksine savasa girmemelcle kendisinin btiytik prestij saglayacagim bildigi -icm cok dikkatll davranmaktadir. ve d·ola.E S·iYASAL I-IAYAT .ide erkilemektedir . arkasmdan 18 haziran 194·1l'de Almanlarla Dostluk ve Saldtrmazltk Pakti yapilrnaktadir . Kimin' kazanacagt belli clmadigt it." I - 4 Savasin bu ilk' r'Yl Iari drs politikada bir kararsrzhgm htikiim sti. I I I • I t' . . k.·ras·}.. Sonuc olarak drs politika Ister istemez bu.unB . kendini .r. sansiire ugramamakta..I I~ I • . ki gazeteler sik sik birkac gUnlligline kapanhnaktadrr. .aYl da buyiik ca~i..a51 yapildi Bunun arkasmdan imzalanan 8. nomisi k6tli dururnda olan iilkeyi yikacagmr.diigii yi lard r~ 8 ocak 1940'cla IIlgiliz ve Frans izlarla imzalanan yar. . I 'Hayat. Ustellk Almanya Sovyetler Birligi ile bir saldirmazhk pakti da yapmisn. DI~. Batr'ya bu ilk bagIal1m. diger Batih iilkelerinin aksine. ya yetmeyince 19 ekim 1939'da .. A. Savasa girmek istemedigi ve butiin 9abalar~nl bu youde harcadig icin her tarafa adiill vermek durumuna girmistir. . ling askeri kredi veriyor.Ingiliz-Fransiz-Tilrk Karsihkh Yardim A111a:. giinden yarrna degi~lneI(tedir~ Dss pclitikanm btl niteligi ig politi . ceza gormemektedir.~n kapanrnaktadrr. IV ~ 1939 -1945 DONEMiNDI.

du Mlnist~re.0L AK. l. IS~·~S4.IMLAR 251 dan sonra Tiirl~iy·e111Jnpolitikasi. en basta asr yer alryordu . 1946~ s.s 193. Orn@gin..l'encileldn TUrk irki ndan olm . Alman propagandasi Ttirkiye/deki Turanci akirn tizerinde biiyuk bir .. ve daima ·T'i1. Asker ve si vii ya tih okul.de (j:. des Affaires 'Etrangeres d'.L HAYAT 'tE SAt1. (52b) On altr yil sekiz aya earprmlan Parlov ve Kornilov adh Ruslar.e 1941-1943:' Turqule). zaten genellikle Alm. alan basm. Bu durumu «Siyasal Aknnlar» b"olumiipde incelernek Uzere brrakir ve sa. s. her yerde basarr kazanmakta alan Nazi Almanyasirnn dimaen suyunda ytiriiyecektir. sa rti . I' _ ~ . ~ Gene Almanya 0 siralarda btryuk basari kazanmakta oldugn icin.Allemagne .ibid~1! no ~ 1. Saracoglunun «Biz Tirrkiiz..eI~jsi geri cekilmistir . <r.ultlI( bir kan meselesi oldugu kadar ve laakal 0 kadar bir vicdan ve 'kultiir meselesidir».gln~ ru konuda g:e~ xamns 0 1an basim beklemekteyiz» denrnektedir. Oxford University 'Press. Tile' Mid..va~lnln Gizli Be:lgeIerit istanbul.011eticilerilln bu alandaki bazi sozlerini aktarirsak ortaya ilginc belgeler cikacaktrr..9~46." gibi sozleri zamamn en hizh Turancrlartyla yat'I~lrniteliktedir ~.'. BUt-Un bunlar go~tei'iyor ki.evri1mietir: iltlnCi Dtinya Sa..Nitekim bunlardan birinin sozlerini aktarmak. 1942 subatmda Von Papen'e yapilan . (Bravo scsleri ) Bizirn i. Sovyetler Rusya gtbi '.. Survey un Internatio-nal Aff~air...TORKEYE'DE SiYASA. 105· (agusros 1942" s. J s. lara almacak Q. " '- «. Drs pclitikadaki bu de:gi~iklik hemen 19 politikaya da yansiIDI$:.r·k~ii kalacagiz. ..suikast 'gJri$imin. 4iL Bu belgeler 'Tiirkv. 1944t 1 mayisa kadar (52a) Doenments Secrets . kamu oyunu iyice etkisi altma almaya baslannstir. 31~ .an yanhsr.. Turk'¥Uytiz.~8. Basbakan ~ilk:rii Saracogl u'nun milliyeteilik anlayismdaki 1]'" keilrk dozuna ancak 11itler' in nasyonalizrnindeki cerrnen lr'k<. (52a) i. 9 A!ttlstos 194:--4~de Atmanlarla Iliskilerin kesilmesinden bir hafta sonra serbest birakilrmslardar Bknz. PEnis.... bi .. Editions Paul Dupont. temmoz J1968~...eye .Q. .dev bir komsuyu kizdrrrnak pahasma. Nitekim 9 ' ekimde A~hlanya1ya krom satisi baslarmsnr.· 11 d 'k" I ze soz veri"1 makale Ieri.111g1 dozu denk gelebil irdi .Artik. .tkti dardaki.. dece y.[5 '(haziran 1943.dIe East in the War1· London. May Yaymlarr. Nitekim savastan sonra Sovyetlerm ele ge~irdigi gizli AIman belgeleri a ra smda ..ill Sovyet tebah saruklan yakalanarak mahkurn edilmistir . 19547 ..durumu aydmlatmaktcm yararh olacaktrr : .etki yapmr§tlI' . . (. Of (53) ( 54). 45~ AYI'D Tat'ihill no.0k en ruma k tci bu k . rrkei general Emir Erkilet'e yazrlan bir mektup da vardrr ~ 17' kasirn 1941 tarihli bu mektupta. 47. (La P'olftiqu!e Ane~and.52b) Bunun uzerine Sovyet Biiylik. .~in Turk(_. Alman Drsisleri Bakanhgi yetkiIileri icteki Nazi taraftari lrk~l basim beslemekte ve tesvik etmektedirler.

1. .iide 'yer alnnstrr.lJl~i.torn. . (.l'n(b mahiyeti ta'IY ~111 resmt ya Ylu. ~i·:·~.mlayan Mubdttin Nal .irk9iilugiimliz· bu vatanrn smtrlari icine girlni-s alan Ttlrklere ait ve m.unha. .~ ~.. . -s..il.yhall~ler vasrtasryla propaganda ytirtttmekte oidugurru aciklamaktadir.uytilc tehlike budur. Istemektedlr'ler.rul<Jelne.n Buyuk Tebli~e/_ Istanbul.' ..bunlar Turkiye'yi tehlikeli bir oyuna sokmak istemektedirler . Peyami Safa. Yaylacrk Matbaa.ll~ . T~:z. Ierdir.lar ve demecler genis c)}<.. ak~· sine en yetkili 'YOlletitiler~ Tiirltlul]{ ve "'milliyeWi1il{ hakl{. Ak:Ull B)a~lmevi. Bu durum siiriip giliel'k'en.o.. savasm basmdan.': meeleriyle.". u. nizamlara karst erkarak ITitlharip devletlerden birine tapmmaya varacak kadar sempati beslemektedirler.:' ~.lndak. _I ~ _'..)'".lJ. onum N k'" --'O-"'"O. mentoda S. t"':g 'l".Qzti sdilip bu denlf etkid€ 'bulunmasi Ilginctir ~ Aralarmda Mahmut Esat Bozkurt gfbi :~<. 'bunlar ~m~ naraln.' iiJ.s. 'if. glbi dergiler cikararak Ti1rl{~ye. · Brosiir hemen TBMM"de sij~ konusu edilmistir. .~'iuru Va N.sl~ '1968.. 1'~9 . kiye'nin fasizm kokan havasi birtlenbire degj_~tt Erlsman'a goxe Alrrkeihgmm kokusunu ta~lyan sage) fikirler Kernalizme cephe almakta.. ga. bilincli veya billndsiz. ord ulan Qy~..runhernen parle .leriD.•• • Alman .~d~I36 sayfahk ufak blr 'brostir cikti..Cl. B·.ra gor.L~ .I. zasiyla «En Buy·til\: Tehlike» ·. .~ .1 ~\ ".< SI"NO epey yagtln olarak Iaaliyef ." ~'!azara gOre btl cereyanlarm arkasmda tata» ve azeriler vardrr ve . o~. Bro~~ij.gal1~rni1've btl YO'll.g'ii miidafaa edenlere. kiraathane. :B~UI1UIl ~lk'f~'iY]a.a. Nabal Atsiz. " akimun ak .lku'" m-et so 1 .'y. 6 temmuz 1'SJ:43F. i~ politlkada genis ol~iid:e uvgulanmaya .leri.~ S. 2.eilen.. bantoglu) 1 Istanbul. rnecmua. TUrl{lu.l'~ ~Ij: »~. I - map.51) 'Tan.de telkin ve p:rOlpag:~.N~clen hu o~ Ttirkler memleketlerinde. 4'i ~}.i de.I.943 Temmuzunda F.w.'_-. Yusuf Ziya [Ortac}.a.llru1uri¥eti idaresi Tllra~nCl[lgl ve IrkgI]i~l..ekter vermekte ve bunlarm jubile.al~ tm dev~ini yasamakta (JImIl sa:g akuna mudahalede bulunmamis.SI 1 ) I «En B!uyillc Tehlike» B=r:o... 1.lLm. ~ .k. Orhan Seyfi [Orhon] bulunmakta.~ 1943. . Erkman im .~ _"' '. Bunlarm i.Tiiflc f~t~ist.~ cesaretlendirmis . Basit bir :b·rq~jj.~rdnr!>t~1 ~iy'rerel{:lriiltuinetin yem tutumunu ortaya koyrnakta acele.3~ p" E rkm an.el]ikle 1941 yrhndan beri Tup-. etmektedir.i . BakaIII «Biitiin 'Ti.~erde>kf ortaklarr arasmda General [Emir] Erkilet..:' ~IY .e IBn b. Bozkurt. (YaYJ.patsl'al1 Tiirkes. . yabancilara satilmis denebi(55) (56) 1944 Mi]li'yet~ilik 01a·Yl.. ...JIl. E. basari kazandik: 'J~"M H... ~u".giisteren ve Tiivkv diisiirice tarihinde . 'G"ok Boru.i savasa sii.Util"~.

giz]f sifre VB parolalari ele gecmis.i Hakkmda Istanbul Orfi lcilat:€ Komutanhgmin 11k Durusrnal arrna Ait Raporu : Son Tahkikat Karars». Ha'SUlJ. 11 6 . Faaliyet. Savasin basmdan beri 'si. a..emezdi» .61 J Tur k ¥ol"u.. no.no.43 taribinde Alnlanlar -Srtalin.. 23 'ki$i tntuklanrnistrr. <orrrk~ll~.emel·er.gormektedir. gizli t-e~ltimat kurarak rejim QleyLl]nd~ 's.knl}. tlO (eyliil 1945).iida{sij. 11o( temmuz 1943)" I .d1.rxk...ca'k+J (60) Tan..N~ Atsrz. vusturmaya ba~Ian..]0'- oen.a Turancilarm ~il'uhalc.irme·ktejtfakat mtidahale soyle dursun.ir milliyetci derginin An'kara'da ho~ gpriilmedigJni Ttirk~ti~er arasmda kirnse dli$iin.ad Q... len de bulunabilmekle bir likte.gr. ntsfz ZeJ~i Velidi. leri ve .a prensiplerden vazgecme derecesine varan bir reallstlik gosteren "Wefirsatlan cok iyi deger .~urb~a19. 1'944' mayismda Alrhanya'ya krom sa~ tl~l da durdurulrnustun Arkasmdan (18 mayis) resmi teblig bornba gibi patlaw. R. '~llar Turancrlar Mill} Birligm Me Ttirkiyenm Tehlikesidirler». Iendiren "}Jiitokras'i durumun farkma v~rlF varmaz iy ve dl~ politi . 1'9 mayis 1944 . Atay «Irk .mti~:tijr~ Bunun iizerine.midir? Nedeni aradigmnz d a. ve 1'944 f.O'.9~ t " : I" ' 10 .~119anlar hakkmdaki ko.f). I ~lh~t.L & j• . I ve (38) Y~nl ~bah.J 1'943-:AYln Tarlht...dlglndan suz'etme:ktedir. Parti organl Ulus'ta FjR.. Da1)'Cdart 19. B.in bir yeBjlgiye -ugTaml~j savasin kaderi tersine don.? Ferit Canseverle arkadaslarmm evlerinde belgeler bulunmus. Vatamrmzi bu yeni fesatlara kar-$I da .l~pr~s~Teb11g tahrikcilerin meydana cikanldigmdan. yonetici ~evr~lerden te$:vik bile .a... adli bla. Bu durum bizzat sageilar tarafmdan da belirtilmistir : (<'~.d\1~laFI bir sirada kuvvetli b.4.Almanlarm Sfalingrad Q!uiine geldik.il{ligjn nedeni nedir? 'Yjjlletici Burekrasinin tiirdenblre akimlarm ulkeye ve insanhga zararh olusuna karar verivermeleri . kudretle m.~ to ternmuz S. Turkkan ve Dr.. C~ I" no. savasm basmdan beri T-Urkiye~yi safva~ disi tutma 1{O'HUStl11d.lr.~ (..J? ve Turancrlar g..i:¥e eski turumu surdtmnek rsterne cesaretini gosterebl .gtl'tk 'v. .. kasrm yeniden ayarlamrstrr.3temmuzundeki bu ani ve derin qegi~.)J:~.~y~ztSl~fl..(2< Irkci ve Turanci CHPJ.ntinde l(es. prograrrilarr.liyotl)Y 58.den clamaz» diye ates pus ..a . artik devir degismistir i :2} S~ Ali ="'= . _g_e~ ne sava~la ilgili olcluguDll g:orti¥oruz~ Zira 2 subat 19. 2&:56"(Bill moan sonra Son T3Lb. kurmektedi«: Cu:m:hurba~~kanl'~nonu de 1'9 mayis soylevinde «Irk .fzlJ tertiplere ve te~l{Jllere basvurmuslardrr.. edecegiz» d1em_ekledir ~6Q Halbuki bu «fesatlar» pek de yeni degildir.\~ Turancslsk .ki1~at Kararr diye €lJula. <:LO't . s.. AYln Tarlliii ..

Dr.eden. m Iste bu evreden sonradir ki 18 mayista Resmi 'I'eblig. o. milli menfaatlere muhalif hareket etmek. {(. Btl arada. zayrflatmaya matuf propaganda yapmaktan suclu ve mevkuf» olarak 23 kisi mahkerneye verihnistir.te dort ay hapis ve 66 lira para cezasma carptirtlmistrr. Ie komunizmanm carpismasi davasrdrr.isi Reha O.tlr. (63a) (62) Turkes . tiste2. Universite o'g:reneisi Cihat Savasfer.. ~. 1944 nisanmda Ankara Adliye Binasi t.Davacmm kafasmda komiinlzma atesi 'v'ar.el(J ilni~ersite cJ. kuvvetle olasi dir: Burokrasi sag ve s:olu birbirine karst kullan .Ali" Orhun dergisinde kendisine «vatan haini» diyerek hakaret ettigi loin Nihat Atsrz'i mahkemeye ' vermistir. i.gl'enc. (63a) Mahkemeye verilen kisiler sunlardrr: Unlversite i)". edebiyat o'gretmeni Necdet Sancar.men ·Alp.avukat olarak da Ulus Gazetesinin ozel hukuk musavirini tutmuslardir [62 ki dogru olma81.gxe'ncisiFe. gayesi devletin Teskilat» Esasiye Kanunu Ile muayyet alan ana vasiflarma muhalif rnilli hissiyati sarsmaga.111h aamie yapmakta d ir». Atsiz Basbakan Saracoglu'na acik mektup yazll}CaS~ Alj. (63.. yedek astegmen Zek.. Dava g~rti urken. I As~ Baskm ORAN Ashnda durum boyle birdenbire alevlenmemistir... dava acttrip . d·" 1 k d lr.daha oncelerl Nihat Atsiz'i : « Bu dava iki imanin ca1jJl~maS.O ogr1encilerinin olusturdugu bir sage. hazrrhk evresi vardir.254 ...gelen blr-husustur. 42.."~Hli~iimeti devirmek h. Ulus'ta Atay : «Nizama diismanhk yanrmayrz» adli basmakalesiyle mahkemede gosteri yapan iiniversitelilere catmaktadir. Ttirke~'ill so)yledigitle gore.i Qzgiir... memur Hamza Sadi Ozb.i 0.."ye. tistegmen Fethi Tevet.li'· davasidir Bu dava mllliyetcilik ." .h-i .') T'aD.r]Ugilnden bakanhk emrinde Orhan Salk Gfjkyay.Altan. . . ~. Gosterdigi gerekce Atsiz'm Mustafa Kernal'e hakaret . cemiyet kurrnak. Sabahattin .gretmenH. met Tanyu. . lise. «D1aIlc'a. htikirmetin.ginden cikarilma Nihal AtSIZ.. 1<.9 mayis 1944'. . rnaktadir. . Aslmda bu kararm yaprlan baskrlar sonucu almmis 01dugu akla 90]{ yakm .ogun~ lugunu S·B. Htikumetin tepkisi serttir. Ankara Konservatuar nlJudti. 1'11al1. beledlye rnemuru Ismet Tturrtiirk. Sonne olarak Atsnz.. grup tarafmdan basildi.'~J diye canla basla savunan avukat "Hamit Sevket [Irice] birdenbire MaYIS-In sekizinde AtSIZ~l savunmaktan vazgectigini a~llklaml. memur Hik ..'~_Uive{ 1 kil: M'~ :11ffi_tlb atesi ~ sondurme k Ic: . vista da Inonu'niin soylevi patlarmstrr. yedek astegmen Nurullah Bartman. Bitt davarnn kokleri vicdanIarda ve kafalardadir.arslatl ITiirkes. Biiyiilt Millet Meclisinin manevi sahsiyetlerini tahkir.vuklar Gecesi» adlr brosiiriinu okuduktan sonra gozilntin acilrms olmasidir. s.guz Turkkan..jn bir de. 19 rna.. 27 nisan 19:44. Profesor Zeki Velidi Togan.

<· " . 4) Arka. v42 tbid~.. D[\ Fethi [Tevetoglu] 11 ay 20 giine.sl. betondan yapilrms ve 40 X 50' X 2'50 em.... halen bosta Yu. ievrrue so'1 ulara uyguianan ve T'·' m siyasi.I .t64'J (65) (66) (~7)- (16\~O Senel. ki CeTk.guz'OcaJ yedek astegmen Fazil Hisarcikh.~60 ~ Tan. 1 m antatngma gore. hem de usulden bozmuslardtr.6) Bos kagida imza attrrarak tehdit etmek: 7) Tutuklularr acik llglmll hircrelerde bulundurmak." Hukum giyenler temyiz ettiler. Dr.. 'Hasan Ferit Cansever. Alparslan [T(lrke. rencisi I\~uzaffer E ris ..el{le tehdit etmek . tutu 11 I n snuara tiirlU iskenceler yapilmaktadir ~ B-u. 3..3.. mart 1947 tarihki karari ile tum saruklarm beraatine karar verilmistir.. !smail Berkok) biri de Arap (Ge:n. rakilarak dava 2 no.. Fakat bu. s. nas t taneye ~aHUed·'Ien sam k.25--5 .. universdte a:gre n. U' •~ - .) Tiirkes. Ali Fuat Erden·) idi. iskenceler ozet olarak . Bda.~] 9 ay 10 gime. • ~Orfi Idare Mahkernesinin basmda da tam metin halinde yaymlanan 8:011 tahkikat karari <~sucluslart Anayasayi ilblal etmek ve giz. 1 .gli~. Cebbar ve Cemal de 11 ay hapse mahkum oldular. s.1-' l5.5. Nihal Atsiz 4 'YII3 ayhapis ve 3 yil siir. Tilrkes'In Ifadesine ~ g·or:e Yargttay yargiclarmdan biri Arnavut (Gen.gelli~liginde oldugu icin yatmak miimkiin olmamaktadir.fl'" ha o J d . d ! ca dana oncem ~ .. Kernal Alkan).. {lIte... yarglC adayi Sait Bilgio. s.. 18 MaVls' r9~4'te tutuklanmts bulunan saniklartn durusmalari . universite og. yiisbas. boyutundaki hiicrelere sokulmakta ve yaz sieagmda tepelerinde 3 tane 500 er mumluk ampul yakilarak prangaya vurulmaktadir ~ Beton oyuk ancak yarmr metre kare . Karar askeri yargitay tarafindan da onaylan- 1 . tutuklu bulunan samklar ise polis tarafmdan stirekli baski altmda bulundurularak tabanca Iizerine yemin edip gizli cemiyete girdiklerini itiraf etmeleri istenmektedir-P Sonradan hastalanarak 1:. «Safkan » olmayan yargtclar 1 110'~lu Sikr Ydnetim Mahkemesinin kararmt 23 Ekim 19'45 tarihinde hem esastan.1 . Zeki Velidi 10 yrla. cisl Cerna} ~O.. 79.. rnemur Saim Bayrak. e debi C : ltri~ . nyatina «Tabutluk. 29 Mart 1945'de sonuclandi.:Yl Cebbar .oly. A unces 'T..narmyla gecmis alan bir usul daha kullamlmakta'hr ... 65 1. Tutuklular. tbid~..da$larlUin dayak yemesini seyrettirmek 5) Oldurln. Bunun ilzerine samklar serbest br...~'" T-.~s~ .' Iedir: '1) A~ ve S1J1SU& birakrnak 2) Yikanrnaya izin' vermemek.1& Btl mahkemenin 31. s..lu Sikt Yonetim Mahkemesine gjtmi~tir. Ii dernek kurarak hdkiimeti devirmeye teseb bus etmekle suclamakta. giine. 28=29.~ 30..~f Kadtgil. (Son Tahkikat Ka ran ." AY.) Dayak atmak. 1. .ez (Gen. Mart 1945~ Tiirkes. ya:r.. tarih oJ~ retm eni Hiis eyin Narrnk Orhun.

Bu beraat karart.U l{'O~U d'aa h-ll.·a~ hsmaktadrr: «Cumhuriyet rejimi siyasi bir muessese olmak slf'atIY .as~I _iktidara sahip cikmaya hazl~la11iRa's'ldlri Sava~111son yilmda ozellikle ~ift\!iyi Topraklandirma Kanunu'ndan kuskulanan ve zaten yeterince palazlanarak tetikte bekleyen 'burjiwazi.:11tiiIe' Tiirk Htikiimetinin girmis 01dugu taahhiitlerin yerine getirilmesi icin hiirriyeti kisitlayan ted .unan gazetelerin kapanlmasma devarn edilrnekle birlil\:te~ it..Iu mahkemenin yargtclarmm . savastan yararlanarak ticaret ..l kabul edildiginde. J (70) AYID. .633~ j ... Buna k'ar~llik «Drsardas kisrmnm hacminin ayrn kaldigim g(irily·oruz.n Basin ve Yaym Umum Miidiir. eldeki delillerle beraat zor .{DI$.Ornegi. ..geJ]. Taribi" no.8"n Pransisco' da Batihlara !iio:yle sirin goriJl1nl:eye <. 464~65. etkiyr .Gazete ve diger yaymlarm ic politikaya ayirdiklarr siitunlarda buylik bir artts vardir . 1 + (69) 81. '(i i n ~ ibldt. kasindan emekliye ayrrldiklarrni ifade etmektedir.. 1947 Ylbn.. Ia modern demckrasinin yolu ilzerin~de azimle gelismektedir Anayasannz en ~leTi demokrat anayasalarla mukayese edilebtlir.. ~ I ¥ )r> ~ j r Bu hareketlenme. bir rahatlarna gtirUlll1eye baslarmsnr ... Inonu'nim 19 rnayis 1945 soylevinin liberal Iiavastndan cesaJ...gosterrne ba·kJ.. t uzere 1. faya ulasrmstir. . Son Tahkikat Karar» mn sahte belgelere dayanrnadig. s...tedir .~:tYln siyasi ve iktisadi olaylarmi <~1'gerde» ve't. de» kismi sa'Y'a~nnilk yillarmda sadece 20-:25 sayfa Iken savasm son 3 yilmda gittikce kabazsms.0.)115 '1945) s.. 138 (n18.7Q Nitekim Menderes «Birlesmis Milletler anayasasmin l. d Ltl d... ornegin rnayrs 1945"de 282· say .n1etln. I G ene su veya b.« ~r"Jer a me ~ _ 'h" ..ardal) olmak "'k" t. 5. . Survey .ab1." I Siyasal Iktidara Adal 'Ztgtnl Koymast ""11\. Ve baskalarmm [kini] de :~o'k geride blraklr. politikada nisbi bir dernokratlasma. I . Gene Ttirkes.mmdan ilginctir. ' 11 IJn'. 1 1\.e aClk bir ~ekildeJ dll~ politikanln icteki yargl organlarma van .15 1m h~ 1" d e -veren <1t A vm T ara 1 a: 1 < ergmm .ltigti t~raifun"dan her '.de. Nitekim Tiirk dele~ges'~ Hasan Sak?L S.a artik Nazilere ytlklenmek icin neden kalmarrns ~ -buna kat ~ihk Sovyetlerle iliskiler bozulmustur ~ Yoksa. a l'ey hi a e b'll.o...' .n ve gti~le]lell'b. 2 no.goz'ttkmel{.256 As~ Bask~Ul. Bunun nedeni biraz da savasrn tavsamasi ise .t~u.etIendigi kadar.burjuvehgma iyice adim atnns olan toprak agala.ncaya dek yaptig. 3 ~ Buriuvazinin 1 L·. olaylarm hareketlenmesidir. asil neden it._ .. ORAN' davanm ar- rmstir . ~. 0 strada Burokrasinin Birlesmis Milletler e girmek icin ugrasn asmdan da istifade edecektir. Bknz....urjuva simfinm yavas yavas siy.

~28:. no.ID vatandaslarm .I 1 I Gerci Biirokrasi bu gidise hosgortir bir tavir taktnmrstir.ek~enmekted·r~ Mu . s. ..kabuldnun ertesi giil1ii gorti~iildtt.) Esat Tekeli.. maddelerfnin degismesini -istedi. S011ra aa 2 arahkta partiden ·ayrIlln:f$tml"~ all 1 ~ Nihayet Inonii 1 kasirn 1945 tarihli sovlevinde tek eksikligin.I. tasartsi reddedilince once 27 ey 1ill'de mi let . Zekeriya Sertel. Ozellikle Tan \re'Vatan. Pratikte durum bu hale gelince tek partinin' varhg: teorik -olarak bile tar . ve-hiiktimete gazete kapatma yetkisini veren 501.. soyledi.. fakat ahsmadsgi btl rnuhalefet ve lnzh gidi~ onu korkutmakta ve tepki ..r . ." . 6 Kasun 1945 (73) AYlil Tarfhi. halefet 0 denli giiclenmi stir ki..l gerektigisni da bu havamn destekleyicisitlir: ." Bir taraftan vatandasm tenkit hakkmi kabul ederek mu .12I I I sirada 7 Haziran 1945 cle H." Arkasmdan ara seeimlerinde parti adaya gostenilmiyecegi.~~21ldlrl1mas. . Bayar ise.hapishanede c.. bu ideoloji baknmndan birlririne ZIt iki gazete i cis] de temelde cansan nedenlerle muhalefeti kuvvetle desteklemektedir. e HaI~ Partisinin karsrsmda bir muhalefet partisi bulunmamasi 01dU·guI1U. Arn] her an ikinci bir parti b. ikinci secrnenlerin istediklerlni secmekte serbest birakildiklari ogrenildi. Koral . Ulus...(~~* ileri surmustiir.(72) .TURKtYE~DE SiYASAh HAYAT VE SAL. Koprtilu ve Menderes imzalarim tasiyan dortlii bir takrir verildi. bir zamanlar tabu o]?U1 cumhurbaskarunm part] baskanlrgmdan cekilmesi bile Istenmektedir.. rine goz yummak.alk Partisi Meclis Grubuna Ba yar. Belkr de bu kanunun yarattigi havanin da etkisiyle takrir reddedildi.. tall bu karari elestirdiginde 0 da anldi. =: SOL AJ< MLAR 257 BaSIn birlerin ortadan . Koraltan. 4 kasim 19.. Boylece 1945 baharmda veri len vaatler inkar edilmis olmaktadir.. vekilligmden. ate taraftan dusiindtlklerimize uy mayan fikre sahip olduklari icin bir klS. gore gore tehlikeye atmaz». 21F25. Tan. 144 Ikasrm 1945'L s. (74. Basin Kanununun 17.tiriin1eleri"ner menfa 1arda suru mele .I 5. tisma konusu olmaktadir : «Tlirk demokrasisinde tek parti bjr sistern olarak kabul edilmis degildir». §9'd:aL1! (71) Karpat.a kalkarak kendlsini gi).il!~iin bazi kanunlarm degismesiyle deve mokrasi. ozgiirluk 1te birden fazla p'ar~i isteyen b'll takrir Ciftgiy'i Topraklandirma Kanunu'nun . I - . Fakat halkoyu d·a tak 'ircilerin yanmdadrr.5" ibid~. Menderes ve Kop...4.i i~il'I tevkif edllen hapse atiIan kimsel er mevcu t oldukca hie kimse ikinci bi r part i kurma y. sCizlerilnizin sarndmiyetine inanmamak demektir .rtilU bu 'ikincisinde actkca yazmca partiden anldtlar..z. Hiikiimet gih4 du~tinnl~dig. hali f partiler ku rmalari luzumundarr bahsederken. Parti tiiz{igi.

" I." Gercekten H. laylastiran bir etken de dis etkendir. Tanin gazetesinde 'in Hliseyin Cahit Yalciri'm «Kalkm Ey Ehli VErtan» .a1111 Pazarxmm sabahi Bugiin gazetesinde M. s.ol~'u~ler cikismdan 'S011ra <f. rllkardllig~l..5. Vatan. • Saldrri N~ Sadak ve n. 1. Hanrladrklarrm (~. ~~L Eygi"nin yazd'l.')' " IlJl (7:...C~ Yalcm'm ·bill yazrsmm '~lkl" smdan sonra -. Istendigi i. Ali'nin «La Turquie» Sill «Yeni Dilnya» ve ({A~C» kitabevi de ayni akibete ugradiIar.:'og.2. ralellik ilgi ~jel{icidir~' Karpat.D gazetesini ve Tanetlan komunistlikle sucluyor ve halk. Sadak: «Tirrk geneliginin heyecanh gosterisine diinya hayran kalmistirs demektedir . 1 I " I Savasm sonlarmda denlerine gelince ': Bunlarm girisilen bu demokraai - denemelermin ne- ru]ci onemli nedeni vardir :: 1) Drs diinya tarafrndan Ttirkiye uzerine yapilrnakta alan 'bas. Baskin ORAN g" sine sebep olmaktadrr. 3 ~ (78) Ak. Yalcm'in 0 yazisi Ile 19'69yrlmm ~xK.58 As.. hucumua muhalefete degil de srrf komtinlzme yapildigr gosterilmek. matbaanuzt yikmaya ~. yapmanm pels miimkiin clmadigim dti~~iiniirsek~hareketin tertip olup .90~1950').~~'n1gej1erii.hal1cl bize (Tan 've Vatan'a) karst kiskirtan bir yazisi vardr.. daha dogrusu i~i ko. Istanbul. halki tesvik etmek psk de' zor olmarrustir.agIriyordu.. Basnnevi yakihp yrkildiktan sonra S. 0 siralarda hukumetin haber'i ve izni olmadan gti'steri. Demek ki bu sabah yapilacak g05t. Yalcm gibi hiikiimete yakmliklartyla tarunan gazeteciler tarafmdan oviilmektedir. kilar ~ Burada Qzellil(le Amerika tarafrndan kendi duzenine uy. .c.rii~.yice Iizerine cekmtstir. 134. Tan da Sovyet yanhsi olarak tamndigmdan. Hele Tan azetesinin . Yaylacik matbaasr. 0 srralarda Montreux yiiziinden Sovyetl erle Turkiye'nin arasi bozuktur. 145 (arahk 1945. bashg.. 1968 s... . 268.).O.in Ru·~tulab:ilmi~tir~~'6 Niimayisciler dagilmadan o:nce CHP merkezi onunde toplanarak «sevg! tezahiiratmda» bulunmuslardir.olmadigi !{011USUllda bir fikre varmarmz mtimktindiir . ile .eri onceden hiikiunet tarafmdan hazrrlanmisn ve Huseyin Cahit'e boyle bir yazr yazmasi icin emir verilrnisti».gl yazi arasmdakl pa~ 1 i1.u.gun ~=-='=~--"""'I (75) Zekeriya Sertel.nlugun'u talebelerin olusturdugu bir' kalabahk 4 arahk giLtnti Tan matbaasina saldirdi.:: (77) Arm "larlhij' D.78 Tan olayrmn vukubulmasmda etkin olan.JerJ)c adh dergi . ..29ve 130'dan .. 'G.ve rnuhalefe('~ ~ ti en sivri ·bit sekilde savunan <~G@..am'1 7 aralik 19'45 'We Tanln 8 aralrk 1-945 Ibld. Ta. s.

MLAR SAG VB. rumetin gerecegi.. kaynayan Sl111f yaprsinm zorlamasidir. Cumhuriyetin kurulusundan beri icin icin gticlenmekte alan Toprak Agalan arnk Ticaret Burjuvazisine donusmusler. 0 zamamn 811"11£ yapismm a1m19 oldugu durum incelendigi taktirde ko .~ I usunce yer ~ en. Sovyetlerin . Saracoglunun bilrokrat 'hukumett dii ". . Bunlardan birincisi. Nitekim 1946 secimlerinden sonra Saracoglunun is. aslmda Tiirkiyenin simf ditzeyinden dogan bu '90. « daha demokratik» sozil ile solcu unsurlarin da sesinin duyulmasinl istedigi aciktir.k partililik egi 'imine ortaya cikmak icin ancak vesile olmustur. kurma ta. btl yedi Y'lIJ. bu -arada s01 akimm da 1925 tarihinde cikarilan Takrir . tifa etmesi sadece hastahk nedeniyle olmasa gerektir. ele alman fikir veya olayt su anda icmde bulundugumuz kosul ve duzeye gore degerlendirrne egilirnine kendimizi kaptirmamak lazimdrr. burada dogal olarak zaten faaliyetini 1936'da durdurmus alan .Jk devrede incelenecek alan 80~ akimi kendi OZ kosullari icinde dustinrnek gerekecektir. Artik ~ ~ ~ ekonomik iktidar. Siikun kanunuyla durduruldugu. !J" 2) Yukarrda s5zti edilen dis baski. .B"D' yardarm baslarmstir. Yalrnz 7 Ocak 1946'da dG. daha dogrusu yeraltina itilj digidir. Yalmz .AYAT VB SAG-SO' . sonuru d a nasnI bi hiikii ne tnr 'U..A SAVASIND!A TURKlYE'DE AKI.. butun siyasal Iaaliyetin. mast gereken bir-iki husus vardir . krsmen bu ili$l(i i~birliginel doniismiis ve bunlar .1 ayca anlasila bilecektir.Ayrica SSCB nin istekleri arasmda «daha demokratik bir hiikiimet. Ikinci olarak. siyasal iktidara el koyma sancrsi icindedir.Iebi de vardir.gan bebegin «boynuzlarm gosterebilmesi» i9i11. I . Burokrat diisuncenin en kati kanadrm ternsil eden Recep Peker ve arkadaslarrmn direnmesi yuzunden 1950. Bundan sonradir k1 savastan S011ra A.. Bir kivilcrm cikartmtsur ..de tutul .AKIMLAR 259 I bir duzen uygulatmak i~il1 yapilan eabalari saymahytz.savas yrllarirun yaratngr ve kendilerinin de ihtikar Ile korukledigi zorluklardan da yararlanarak halki kendi taraflarma almayi basarrn slardir. Yoksa demokrasi denemelerinin girisilmesinde -esas neden.Sovyetler hukirmeti dtlsiirmeye cahsmak icin yanhs zaman secmislerdir. Ucuncusil.TtJR'KlYE'DE S·tYASAL H.'ye kadar beklemek gerekecektir t IV - txrxct A- n{lNY. Birseyin degerlendirilmesi sirasmda sik srk dit~tiIen bir hataya. S:OlL Sol Abm Bu devrede Turkiyedeki sol akmn incelerken g6zontin. .

~ilerinkij"tiiler~tigi zamanlar. ' I ..' d ~..0'1 akim.~tmekted.' u . . uluslararasi dururn dolayistyla buluvermis olmasrdir. J Ikinci Dii devresindesol k}" r kinci Diinya Savasi . :" ~~. simsekleri Uzerine .> '-}3n:i Sovyet I er Bir IIG... ." ~1'1I 19""43' yrhn d.. gelisecek ortami .. Iisiyordu». eret yapmas kl at Jl. . h ~~ d . i.'.i ~~ ~fl/~ w-'.':'J' .. 1"" ozernx e ~...yet devrindeki . "b "a' ' taasm .l.mj~. KaY21B." - . karsrti alan sag .:gcl akim gelismeye baslaymca ve . dan b _"." 1 '!04 .r" Ik~~..jHl. I "~~Ci·1{"' ! I~ - Giicleri hakkinda bir fikir edinmek iGin sol ve s..ag akirm -kaba.evresinde sol akrm ik i r. zaten Ttirkiyenin kosullarma kendini uyduramamis .C" 1~~_ ." Savas ilerleyip ide S13.tii propagandayl silmeye.Lye.ok daha hafif Italdlg) gfJztimii2Le carpar. cekmistir... Basyazarr ve sahibinin de sonradan y'azdlgl gibi.mis ve ozeln \.an sonra T an' ~ ann-tasis t lrK'Cl 1"19.~m Igib} TUrkiiigtt goklere cikaran sloganIarr islemedigi ve Ttirkiyenin kosullar icinde olgnnlasamamas oldu . i~in butiin ({... '" ..r Almauyasi Ylkllml~ yerine fa§is~ bir \1\Lman.nemen S Sovyet'R'cusya ile ozc e9' sa·yl I.260 veraltma j.ii..s... r. lemekte.p. "'1"" btnunmamalstadrr. ca karsrlasnrdigirmzda.. <.." 11l"11" . mans arayt gO'Dlriil.." imda n JnlJ.evreden gelisrnel k tedir : istanbul ve Al1K.ren rna .arH cevreleri. J'_ 1-15 tanbul cevresi basltca. bunu verdigi hah.. rinciden farkr.irj... " '1 f .' ik konusunmu h a If' . pek az farklarla aN1n].1945 notasmdan sonra oldugu gibi..e .\!' a'k ·'·<V I .< ' na kalelerin eiktignn g()'riiyoru~ ~ U J]' '""" . btU 'l~L~e i ile i~i~J.. ki daha 'gok 1946 ve sonrasma r~stmar".-oisinin pi.·iW s (..bildigine. If' : . ~(~"' ran] sa\f~~ "[ boyunca Sovyetler Birligine karst yapilmis olan ko.'gl$i bi 'f "1~.':. Sertellerln t.~·. bu devrede birincisinln ikincisi kadar gti~. i ne .t .. D' poutrka k '. biiyiik komsumuz Soyetlere karst sevgi yaratmaya :~a . : Dd~1·11lTI1·'y.~ 1.. ~·tiolmadigr...lJrara]gl ~<~ Tan» gazetesi etrafmda toplanan solculardan olusmaktadir. Gazete savasm bas.6c.emTlati..erle:rle ve basyazilarryla beli.i 'qe lrk~ldJr~ tkisi de emperyalisttir.'k.. dtinya .olan sol akmnn 1925 den sonra kavrulmus olmasr.6 .. iI{isindfl) de gayes i b iryiik cermen Impara torlug.. "JL~ r···. savasin b .. larinda diger giinliik g:azetelerden pelt farkh degi~dir~Yonetici kaclrO'YU'1 cumhurbaskamm ovme teamdlime aykiri hareket . ' . mukayese edersek. Ayrica 8.. BUITun nedeni.etmernekte.".. .1iL kurmaktir lItil1.es~ d ise Tan.. nm o giinkti kosullarma uvgun olarak ala..k·· va ~'1'ko sull icin J" > de cahsmakta olan akima da ornekler v~rilerek genel niteligi hakkmda bir fikir edinilmesi amaci gudiilecektir. Alman milletinln tisti\n 'bit Irk olc1ugtt. bjuglinkiinU li eel:'eyanla I . 1- 1"til ~"'niil' C' !~" L~~Jjj. Me~1"uti.'.ya lkiidar mevkiiue ge9. gu rein ..~ .sag akmun ise. ornegin l~ mart .'.

oan t~yUz]eri}) diye sagcilarm kendi aralarmdaki cekisnreleri y. l.L. '" Ql~ji . l' ..oldug~unu belirtmektedir.b . (ekim ~94S)J s.p.errnrememe kt d~ ..:.'1.~arriri de 3. 81 .ti en k komtirusttn ..:1'~~ d exi :.e rnunasebet l~ I·d... ~ srivat . Ak.d~Jcten sonra gazetenin amacmi §oyle belirtmektedir : «Bis davamm acik koyrnusuzdur : Bizim bu memlekette tahakkukunu gonn:e'k istedigimiz ve ozlerntni Ce.. 1 'I .. o leri olnlaOlg) halde bir' lrl}Q. d..'.=~a'. Bu nesriyat icinde bdzim komtinisr oldugumuzu Isbat eden tek sanr te 'eb ilecek (1. .I': .5 .lr balnlmaya ha~1~nl~1.-I"ax. ra. agl {am~. Fak.elYQt'llZ}. 'b ~ gozie '.&'CB~ Turkiye Ittifaki .\: ~ .:)jl\. Orn.' I _ - (80) {81) Tan. 1'9L2-5 Paktrmn yenilenmiyecegin in.rt hiirriyetle if a de" e1tlgi de1 . I.a.lm'J 2 {. be call .k ]1{1 cost uuce arasin taxi Illl r l~'M .~in. -.~LlI. . ~jst propagandasim yogunlastirrms. TIl .t bunda aS11 etken.}_ '. a kovam n sozrcii ' ad -.i'kim 1~45~Ayib.f.. B.1~ bulunmaktadir.'"-'.~aribt.kti..s"". ! 8 .ej'nin Sovyetler Birligi ile arasi sogumaya basladiktan sonra her ne kadar' resmi aglzIar ve basin bu durumun ....rl11da..gazete 0 Ian V mr .'.~gili~S.. U2~ siiren yanlizhgm verdigi t ._J'_..n_'.. . ~ l~f '...1 no.savunucusu olmasrdrr.' h {otu...'.eri oozmayacagnn 1':" ua etmel te birbirleriyle yaris hal inde .'-: .gi. . . rmlamistrr. +· .I' --t'e-'I" T' an'm M-u. ctec ir l I - v .. d a__ ayul msaniart SaVlJ. '~1" 1.rye ~_ et Sertel a~lklamala.1 LnaS~j(t u tar?'.de birlestirrnek ve diil'oyay. He~AiI) d .' 'I .. '.ta n....U1.llnu sandiklarr' 'Tan ve Vatan'm nasil insanl kl l di 1 0'. ernegin 21-29 mayis 1944 tari. gazetesirnn nesrryanna gittncce d ana 1-~.iseler de..dlr.» 80 ~a~ete~e arasira Ankara cevresinden d.. .:._"~ ULlU 0'I'ma. kimse \..:)} '~!lye sorm'31{t a. Sal' ' C' 'B ~ d ~ .'In ist!etdiginl:n bit fl1.·a···· ." . «Tan'in .1glDI". yogunla~m.hleri a_'rasJnda ({Ken~di'Ag. Bu .".= .a ha. Yani Rooseveltin do..-11 l B' . . - Y - . bildirilmesi iizerine ]..Y-"-. ~ ~. 143.rn· lmak Iddias mda olmasidrr. lik 1 .r9tlr ki. d.'d'e1~·1..lhk davasiyla Karakurumdaki analarid ') van~_n:..:.:3.ne~f'iya~l ~ey'd.. Tiir-kiy._IJl. rl nnd 1" . sagcr bi gun.ava 1art srrasmca Tan anti. . -".adJr.>..~ i \: Vatan 1 . suciama 1 a1+9'. t 'I .. :2i.and. di bO:Srer-e.son '1arma d·..met]er Itop.a~mt. 1 k '1~ 1 T 3]1.gall muhalefetin ell sivri .resroi Qevrelerij.~ b mrza dona~ araSIl'. Ie..~a.a. Bu yiizden .$ Mart 1945' den itibarer.a"J}'diyerekten hir aeiklama yapmak zorunda kalrmstir..Sertel «Okuyucularunla A~lk bir K011U$.C ... c 1 d '. i' ~ 'iJ rur Ite" yem gazetesmm.. I r r k "91 ve.egin ~N'. T'"an. Hkirlermic' ayrt oldug.miz sey sadece ve sadece demokrasi.« T" .I}·d ux arma axi 1. .'U'\\ . TUrliiyeolll ernperyalist emel ...'_.1]' ~:.' P'lie' I· . bunlarda da «sosyalizmsle il'gili pek birsey bulunmarnaktadrr.. t:~'.u~tuy'a..€: yazilar yazrlmakta.3 'temmuz 19'43. Tan ~.. . "t. 've garph manasm_ da dernekrasidir. urancuarm.~~'~" iste onla 'i"'l 1i::l~'F7. . ~ ~ _. \!.+ 'U cO- '1\ .. ri 0 denli..·a.'45t ogru T· an ~a "yene.aYo3l . . '_~d~' 'S"e: --~..e ve basmda k riya.Qe"-"" dax ve . gerekse oznel kosullarm bulunmadigim soyie.e b l~k do. Ttirkiye'de komiinizm icin gerek nesnel. "iii _il· 'I .< """'. ar racoglu. '....iger Irk-Ian 'bir krta birligi i. 1'8" -'}"··c_.-.senedenberi DIU rnemlekerte filcirlerini hep acik yazilarla nesretmistir...lZlarln. 31l~ .ma]cta. iddi . a..U..

akalesi. yazilari btl turdendir.ne~lidir .. maya baslayan derginin sahibi ve nesriyat mudiirti' onceleri D~Behice Beran olup. IilIDun basmda da .·nJc... 4 Arahk 1945'de matbaa hiikiimet ta afmdan kisk rnlan.. mtizik.soylendigi gibi.43 sayrsmda ~lkan.inill yaymlarmdan daha kuvvetli yazilara rastlanmakla birlikte.ara c··'eVf. SUI1. Yurt ve Dimya'nm sayfalarinda. Muzaffer Serif'in «Fikir Hayatnmzda Geri Temayuler» adli In. . N~ Erken'in «Bir 'Milyarderin Oliirnil» bashkh ve 1929'bunahmmda biiyiik gilrtil~ tiiyle iflas eden unlil Amerikah bankaci Morgan'r ele alarak kapitaIizmi el·e~tiren._ Niyazi Berkes'in «Modern Ekenominin Tezatlart» adh kapitalizmi yeren bir yazrsi. kileri arasmda bulundugu bir' Ttirkiye' de~ 'her ne turde olursa all. . ve lrl(~ll!gl yeren « Irk ve Medeniyet» adh yazisr. biyoloji gibi cok ~e~itli ko(82) Tan. Orne. teknik. lar krrtldi.og{tnlugu.ey..j kapitalizmin. <{ J. Kasim 1944' den sonra Adnan Cerngil Nesriyat Mtidtirliigu P~N. . Bu olaydan sonra 'TaI\ bir daha crkamamisnr. Makina . t.nya 501. en azmdan hosgordlen -bit kaiabalik tarafmdan tahrlp edildi. bir fikri yaymak isteyen bir kisinin ilk once kendisine btl ola~ nagi saghyacak bir ortarm. . gene "de Istanbul ~e"res. 10~12ekim 1945 t.gin Dr. telikte bir sosyalizm bulamamaktayrz. Marx ve Engels gibi bilimsel .btl bo"". sanat.u. ~ Tan'm bu cabalarmmbir yarar olmarms olacak kit «Gorusler» dergisinin cikismdan sonra ve Bayar'm CHP"den istifasinm ertesi giintl. sonralarr 15 gUnliik ufak bir dergi cikarmaya baslam slardir.. ORAN I I". 2~ I . Ocak 1941'de 91k . IrkC. -"1 mokrasidir».sosyalizmin kurucularnnn adi bile bir kez OlSU11 gecmemektedir. kapitalistlerin elestirisidir. durmadan altisar ay uzatilan bir siki yone-: tim altmda bulunan ve gazete kapatman n htikiimetin normal yet . A 1.tllgrn. Hatta dergide cikan tii:rIii yazilarda... Yurtve Dunya» adh once ayhk...Baskin 't II. bugiin anladigamiz olctide ve ni. bir burjuva demokrasisi ortami yaratmaya cahsmasi normald r.. Yaprlan §. Dergide sagcilar arasi cekismeler. zira resmen sansur olmadigi halde.A:s.olustu '"dugu bir gurup.nu Amerika'da sosyoloji okumus ve ddniislerinde Dil ve Tarih Cografya Fakitltesine docent olarak atannns gene bilim ad amlarmm ..eSt~" Y urt vs···DU .." Bu sozlerin icten olusu akla yakmdir. Mediha Berkes'in Aralik . 9.~. sosyoloji. Adnan Cemgil'in 1 Ma 't 1944 sayismdaki «'Koyu Milliyeteilik Nedir?» adh makalesi. . Boratav da imtiyaz sahipligini alnnslardir. Ideoloji ve bilirn acismdan 1939-45 arasinda Tiirkiye'de so] akimm Ankara'da gelisen kolu cok daha 5.262 .

Sa. 3 Bugiiniin atrnosferi ve anlayisi icinde cok silik bir sol yaym alan Yurt ve Diinya.agala~ rma rakamlar vererek catan yazilarmdan Beethoven v'e Yunus Em".Icursu ertnden ati 1armyan I'ar IC1ne d pratik bl .1 Ile 'buna taban tabana ZIt bfir ima] yaratrms buIunmaktadrr ~ Yazida buniarm arasi bulunmaya. ~~.. sayiya yazdigi «Bergson'un Sosyal Fikirleri» gibi sagci ditsiincey! pur felsefe acismdan . «Koy» o zamanlar cok ilgin~ ve karanhk bir kavramd r~ Genellikle bir ideal.edilecektir. diinyanm dortbir tara·~ ""'I' d *..SAL HAY AT ve SAC.. .. Pertev Naili Boratav. B -.. bilimsel yazrlar. 0 ·giirikii toplumda buttin bunlarm epey ileri bir sol diisiince sayilmasi gerekir.U 'bIU]U11~cak. 1939. Zamanm baski yasalari.6y ve sehir hakkinda yazilar cikmakta. Btl . Makinelesmeye on em verilrnektedir.TQRKIYE'DE: SIVA. Niyazi ve Mediha Berkes) Adnan Cemgll. fasist atmosferi ve Ttirkiye'de solcularm daha once . H. m "'I" If sosyalizm sayrlabilir. yer almaktadir ~ siirler vb . de Sa.gOzlim y011. kay davasmm bir sehirlesrne davasi oldugu soylenmekte ve Yakup Kadri'nin «Yaban»r ele ahnmaktadir.. kiirstlleri lagv. Niyazi Berk.es~in Subat 1941 tarihli 2.~Liniil€ltigli. Hiiseyin Avni ~"an~ da ve Murvaffak Seref'tlr..3) Sanat bbltimtr.1945 devresin .0 . Fakat Yakup Kadri: «¥ab. 10 gtlnler gOzOniine getiri Idig.elestiren yazilardan. Burada ayl{tiler~ dergi ozetleri.. . Koyltlntin zaruret icinde oldugunu soylemenin komunistlik sayildigi ve k6yUn pasto-ral hir romantizm icinde dii. re ozel sayrlarma kadar cok degisik tiirde yazrlari kapsayan 'Yurt ve Diinya'nm plant sudur : 1) Olaylar ve yorumlari : Anti-fasist ve anti spritualist acidan kent. ik Jair d 1 kl f Ina naguacaxrar. .g AklID cok gii91iidiir~.g Alum Yukarida inceledigimiz Sol Aknmn akslne. Avni ~a11~ da'mn «Hangi Koyli] Zenginlesiyor» diye diizene ve toprak . yurt ve dimya olaylari ele almmaktadir.u -Cigretim tiyesi olan yazarlart Fakulteden anlacaklar.· S·OL AI(IMLAR 263 nularda yazilar cikmaktadrr.}ar gozonune a Immgmuav b k d jras I nu kaoart bIOIe 1.. devrinin en onemli solen dergisidir. gercek bir koy imajt verihneye calrsilmaktadir. bir cermet olarak diisiiniilur. Nitekim 1946'"dal<:i iinlU Dil ve Tarih Cografya Fakiiltesi olaylarmdan SODJra derginin bdyiik CO:gUlllug..in de' bu du . 2) Sosyolojinin cok agli" bastigr derginin iskeletini olusturur 4 bir k . Dergide en sik goriilen imzalar Behice Beran.en b.all)}..81m. K.. 'U '-i . dUd' ugra d l'kl arr b k.

Al1TI3n Drsisleri Bakanhgim oyle .to " de . Bugun arua d rgnrnz I ~ 311amaa v . 0. boylece Tttrklere bir nevi rtisvet Vel'TI1i. Arahk 1942 tarihinde Rib~ .f(1{'a~m Giz'H Belgeieri" s. Boylece..e . sovye tl erm ae goster igi..' ou ari b'OZlJ~{ an Tti ki 'd ki d ost llarumzrdeste k··].. rin ell yetkili yoneticilerinin sarfettikleri bazi sozler hatirlanacak olursa..•e aye Drsisterr• Bakanlrgt bu Turk-Mogoi devletd ytl~tind. iye d aa .nda <{T·Urk.emeik I~ln>}·e.. tr. s.en. takim demecleri sagcilart iyice cesaretlendirmistir. Ahnanya..lIt oya anl $.e clan sagel diisfiniisiin en uc noktasrm olusturan irkcihgi kendine resmi doktrin Se-'~111i~:bi Iilke olup dimyamn onemli bir Insrmm bu : ld a et k-ueme k. Ietler kurrnak istediklerine inanmislar. d . . bu sorun da aydmlanrms olur.oz konusudur....·264 rurnun hie de sasirtrcr olrnadrgi ortaya crkar..a~Mog·ol»dev.. stratejik .83 r . Q'r..mevki sahibi bu.. .ii{inci Diinya S. 1t5. "'S yenilmesinden .kurmak isteyen Alman Isgal Edllen Bo!geler Bakanhgiyla arilasmaz ... ur k" "..ate..}:. 1 ~..." Miittefiklere silah yolclugullu bh d N.... Olaganiistu bir durU111 vardir. Nihayet.rk .e b u dId ga an 'k en di ~ il di ou yo .U1'1kedeki en ufak hareketin hiikiimet denetiminde oldugu savas Ttirki . . ] " b ~ icare etmisttr 1" N azuerv b ~ 11 ui..__mokrasrmn ururunma d 1811.. ki Saracoglu'nun Tti. 'nan bir agizdan ~lkIP' crkrnadigi hir yana. rman D' 'II J>aiane e~ en T'" ki --urkiye. "_"" ~. mil k0 olan "llT".altin mar It yolladigrm bildirmekte ve btl p!ara'yl «en genis bir sekilde» harcamasirn ve bu harcamayi sonra kendisine raper etrnesini istemek te d ~ ~.neg-in ~.! ~. gim. bu eepheden emin olarak savasa devarn etmislerdir. ulkeyi politikasina egilimli. ..? olmanm rah·.gil~ir~ Ustelil{ bu etkilenme yalniz . sonra Turklerin Tlirltis:t8._ ~ ueigeierm dezost .lgl gibi.. b sonucunun Ist~gI uzerme ve «rnan d urum 1" ..icin Almanlarr kuskulandmnadan ta ...' mryon ': . gizli Alman belgelerinin de kanrtladigi gibi bol para dokerek beslemektedir. . l .dolayl yoldan olmamakta.A1' . bir duruma getirmeyi onemli goren Alman yoneticileri Tiirkiye f'~indeki sage! akimi. savasm btl ilk: ytllarmda adeta sadece 'Nazi Almanyasimn S'OZU gecmektedir...gJ cok yo·gltln bir etki s.. Ozellikle Saracoglu'nun air ... 'gene Sovyetlerin' yaynnlarms olduk· Ian bir belgeden aJ11a~11d.lye·. \ t re • . rafsiz kalmanm YOlUI1Ll bulmustur. Btl -sozlerin ina .."Jr.r _ . .. yesinde asm bir akim nasil gelisebilmis ve giiclenebilmistir? Dev . l~fll{leri cok eskiye men nir dil~tinc.lUI kurtarabilmis ~e. rum ve politikanm ic politika ve akimlara y·apt1. ortahgi sarnnstrr.zl'1err. Burada gene dl~ du.atllgl icinde. d b·. are d . b:" 1 ' . sonunda bu oyundan bikrms ve Pape a'e 12 eyliil 1942 tarihli telgrafmda Tiir k :Hiikiimetf 'l. ~ I' "" berrtrop P apen e. burada kendi Idaresini . Ribbentrop. Irga bi e diismiistur' .. . Diinya Savasi . Burokrasi savasa girrnernek ... 11. b. _:a..d'" '"...3~114~ .. " I I 4 (83) Documents Secrets .. ~iillik yanmm diger yoneticilerden ileri oldugu anlasilmaktadir. ..

. 1890 Y1IIO.rli1giine atanrmstir. san kacrrdig... . Alman -teblikesi.gan Ze!~i Velidi.ll. Iinde cok soguk davranmasmi yazrtusnr. rrkci ve Turanei 'blr ~ekilde gelismistir. K. Mucadelesine burada da devam etmek icin harekete gecmis.. Irk. t. 0·'. I 1 .il1 Kuran 'Vie tabanca .e. Sovyetlertn basarisi Iizerine 1917 Yll111da Ttirk.· yemJn edil ~I\ •.iye-ye gelmis ve Turk. ..~Turkkan bill ikilemenin basini cekenlerdir.. Tiirk sag akmrmm.rle~ip derhal Rusyaya taarruza gegmedjgi ve TUrk birligi11in kurulmasma hizmet edecek rarihi fir. uz..· .~ " I. 2'9(~ .~eo9'42 VTOe 1943 yillarmda birden . fakat h.zt= 1 r: I' _ I jL . ..le 01'" i~ll. in'.rmesa.e '.'U' a.i~tir~84 Savas p~tlaYlp da Almany'a~n'~nRusyaya saldirmasi ilzernre.k... .' 11 kap s·a _a -1 a~ u ~ eleme . '_a-j[ w>" de kolayca anlasilabiiir.A"S:4L HAyAt ·VE SAG . . .da Bas knxliatan cia 'do. .da 0 devirlerde Ttirkiyede irkoi ve Turanci akrm sadece bu kisilerin arkasmda gitmi~ deglldir.l" .digi j~in onceleri bu konuda titiz davranh11~1.~ I.. ~" ». Tfirkiye'de sag' aktm. ... s.· . .'. r 941 temmuzunda hUlttim..ofuleceii iizere. Tiirkistan bayragi..'.tJ. Atsiz ve R. 108. Htil~iimetin bu konuda nasil bit taVIr takmdigim gqre-cegiz. ulkeden '§. .Ok'. .a're1(et~eri 'stipheli gOrfrldilgtirt. (83a) Ibid~. yetJ{ililerinIn bir daha Tiirk~M'Qg.~. F' akat . karilmisnr..etmekten t.. 193.. Dana yakmdan Inceledigtmiade.LAi&. .ol halklarrrun sQ~tinu etmeleri ha. b~"~ . .d"en ~93'2 yrlmda.. .01' 1 "·... Zeki Velidt'ye gelince. (84) SoonTdtkikat· Karan.:m i!.ek liayaJi gudUlmektedir~ T·tit:l{iye~'de sag aktmm I 941 yrhna dek pek ortada gD~z'U.. TURK1YE'DE s'tY..in. . j £' -+1 :-.~c.. SOL AKIM. Tarihi p. b' .X'_.i .JtJ..]1.. (&1g) Fakat kazamlan za. man yeterlidir ve Naziler Stalingrad onune gelip durmuslardir.. Almanya ile bi. Dalla yakmdan incelenirken de g. '~ " '.sa:g akirnlara ancak Sovyet tehlikesi kalktrktan sonra.letih.IL d e rnezin a.. gularnaya uygun olarak . une genrnc rgrn'""'..' ..donemde Riza NUl""' I~Imili?t~r. ~ U..isd.end.- t ' . s.8 yilmda tekrar donrnlis. fasist uy. t bire J"" yogunlasmasi 'trten~ 'Ll 1-rslararasi d urum g~oz. n lnff t goren '1 ~'b erlna~111: da ge me kcreonr. kalkip da Ttirk~ye rahatlaymea.n eti ildi . AsIID.. tekrar ·g6tirilm. Tlirk ba"yra. yani 1914'dek'i Rusya seferinden sonra iziri vermistir. Irk yani kan esa51 iistun tutulmakta ve dis ulkelerdeki. babasi sayilmakta 116 bir Baskirt alan Zeki Ve]idi en cok hur.. Ornegin Riza Nur Ttirkcii.mez.kisjlerin arkasmdan g-eli~tigini ve olgunlastigi yillarda bashca iki kolda Ilerledigini goruyoruz: N. dIg1'._l erek zirilen "'iI!"llli '. btlytiI{ komsusu Sovyet Rusyayi tedirgin.. i<.a....Ha. ktirstistinun basi.ekin. · te ".aclarirn u In'A'4~d.. · asi.rl~. Tiirkiye.nlti.~.illllc ve Turancihk davasinm sanrk ve tamk ifadelerine dayanan iinIti ve cok onemli bir belge olan (S·eD Tahkikat kararr-nda buluyoruz ! t f"'! 1:"'i . I.~' ~ _".et aleyhine gizli bir dernek kurdu.. ozellikle Rusya'daki Ttirklerle bi:rlt}"~hl.

S.. 3l. . girdi.'mkarmaya bashyan Atsia once.As" Baskin ORAN Ttirkiye Rusya'dan gekin'di8J] icin faaliyete izin vermeyecek . Fa . sonra da Edime'ye atandr. 9. Kararda belirtildigi iizere : Atslz~In babasi Mehmet Nail isimlt bir zat. 3) Tesekkule daima eleman I '~ toplanacak. tir ~ Onun icin gizli cali silacakt lr'! ' 1) 2) Hiikiimet tarihin b·uyu]{ firsatlarim kacmyor. Sonra De. en son olarak da Bogaziei Iisesi edebiyat og~ retmenl ·rgjne. simf subaymm Cerkes ohnasmdan» kovuldu.. niz CSedilcliOkuluna. Malatya'ya.. 4)'.« Esasen kendi tarifine gore Turk diye ~(U~atm Ttirk oldugunu is. dedesinin babasi da bir donnie olan Cift<..ln-ca rrkirnn karisacagmdan . Kendi .32~ ( 86 ) ibidi\l 84' .. sansim hir de 1941 Tjirkiye sind e' denemektedrr..tlisiincie a:sis tall oldu. esirleri o-r..Togan.rip '~1 knk tan sonra Dartrlfununun Ttir:kiy a t ~11 sti.. . gruplariyla Iliskide o lara 1<: sage! akirnlarm durduruldugu 1'944 yihna kadar' sltrdurmiisttir. t .. Z l' Ve 1 d. akrmm yayilmasmda ~ok emegi gecmis bir sahtstir...l . manyaya giIlk I "'eQi -. mektup mudurtmun ArB' navut. 34'. . Mecmua» admda bir dergi <.orevinden hem de dergisinden oldu. • < Ni11Hl AtS1Z. Bu kez de Orhun'u . b pat edenlerdir» demesinin sebep ve Irikmeti ti~tincti batim olan 'Cift~iogll1 Ahmerten biraz yukarr 91k.ayri Ttirklerin birlesik harel<:etlerin. kat TtirkJlye~'dekj sag akrm derli topluluk aeismden basltca yukanIda. vasiyetnamesindeki kendi ifadesine gore <~:g. . dlI'}>~a6 Atsiz.A. Dava sirasmda ele gecen ve karisma hitaben yazdlg'l el ~~ZISI vasiyet-(85) tbid~I's.O~ Turkkan ve N.den.ioglLl ..-i. askeri 'I'ibbiye'nin 3. cikardrysa da hem g. onemli kisisi olup.Zeki Velidf.':.1faaliyetini R. hlikiimet ele gecirilecek.. dedesi Hiiseyin Efendi. GortildtigU gibi Orta Asya' da iktidar umudunu 19·17'de yitiren . akrmm en. . Birkac yere gl. En arada % AtSlZ.gtit emek icin . Dergisi kapatildi Hiikiimetin gazabmi iizerine cekmisti. I 1) Nihal AtsiZ I Son Tahkikat Kararmda kendisinden «Menfi ruhlus diye sozedilen Nihal Atsiz ]9[05 yihnda Istanbul'da dogdu.Ahmet'tir ... Alman zaferi miispet bir sekil ahnca. btl devrede doruguna ulasan sa. AtS1Z. adi gecen Iki liderin arkasmdan gitmistir.t ... smrfmdan resmi kayrtlara gore «serkeslikten dolayi».

Uyilk mevkilere I gecerse fe~ I (87) tbid~. hepsi ayril ~ mahdrr. An.ge.. Hele bunlar b. AKIMLAR .'.dahi vine.demek kan demektir.: ~'y-rn b el' Alparslan Tiirkes gecebilmis gorulmektedir : «'.::ye e .ag akimlara konusunda hi !lgi verilmekte ve {(S11g1u» diye bahsettigi samklarm kendi ifadelerini de.na y. aricte gidecek veri olmiyan Cerkezlerln aileleri dagrtilarak memleketin her tarafmda rntrteferrik htzmetlerde kuflamlmahdrr.azdlgl vasiyetnamerrin 3" sayfasmda ftkirlerlni ~oyle gelistirmektedir t ': «Millet . .~ C'1~ ':.'g. Onun i~:ln TUrk irkmdan gel. Buna gore.. n1IY .~. Bosnak. k amndan gelmiyen ineanlar .' edilen A~tSlZ'J. .SOL.trUR..Tiirkes 937~938 senesinde Nihal A.. . miyen insanlari TUr k tam rna 1 TUrk..akikat . lilt demek oldugunu ogre11m. Bizim memlekette tam bir suursuzluk var.. ~.... . . . Okullarda oglumuza yapila . AtSlZ fikirlerini kendi Ifadesiyle soyle ozetlemektedir : j «Irkcilik.) biitiin varhgm ile onlemelisin. cihanda sulh deyip rniskin miskin oturuyorlar sj" gibi ifadeleri yiizunden Son Tahkikat Kararinda kendisine btiytik yer ayrilan ve hu. .· bu toprakta dogmus..'. Turk.. Bizim sapsallar hala yurtta sulh. AtS1.. cum. enlara inanma. Cerkez.. oglu.267' namesinin 2. s~ 3. SAC ..s AtSlZ. d~1 .~·t ve gene kardesi Necdet Sancar' a hi taben y'azdlgl 1941 tarihli mektuptaki «Htikumetteki gevsekl ik veya rniskinligin derecesinl anlamak kabil degil. kapsamaktadir. mistir. .b"': bu bakimdat n sacece og.elidir. sudur. '...Z1\ gdlgede birakacak derecede rrkci . Arap vesair . tiirkgeden baska "1 bilmi 11 kimse 1 0. du subaylarmd a bir tek karis 1k irktan kahn amah." er 1 salar .I(tYE~DE SiYASAL rlAYAt 'V]~. s. dir». Tlirk olrnayanlar derhal Turkiye'den atrlmah ve . irkla karismis olanlar Tiirk degildirler.Onlari yabancilardan daha kotti bil.dslZ"111pencesine dti~mti~ ve siyasi faaliyetten tamamen uzak askeri camianm temiz havasmi bulandirmaya yelten . Karadenizde .. sayfasmdaki {( ek i:yi biliyorsun ki cumhuriyet rejimi P i~i11en ufak rahatnm bile feda etmem. 44.8 ( 8.irkryla alakalt memleketlerine gonderilmelidir. Devlet dairesinde ve 'Or. milerimizi batirmaya ·ba~ladl1ar. cak cumhuriyet propagandasnrm." Y 4 Irkci ve Turancilarm 1944 deki tilllil davalari siras nda basmda yayirnlanan Son 'I'ahkikat Karari adh cok onemli belgede 0 devrenin s.ye'ye en buyiik kotiiliik Tiirk kant tasimiyan ttirl<le~mi~ insanlardan gel mt~~'tir.~. ti~: batm Turk soyundan geldigini is-pat edene derler.. Turk irkmin Turkiyede hakirn olmasidrr..···.8) ibid ••. turanci vemenfi . Al'I avut. Oglum'uz nerede ve ne sekilde olursa olsi n cumhuriyetin pespaye . Turk'l.. .. ~ rc ide ~U'renC1 . zore .

lgormekte.» '89' r gecerse kendini itiliim. Aynl seyi avn ayrt sekillere birriiyerek birkac deta soyH.asl ge-rekti.larl karl~tlrl1acak olursa.6. Bunl arda.:riliyor)) adh iki citlik 90-. aayif we hastalarm eleneceg! savasa hazirlanmalr»..) Oercekten Atsiz bu dedigini uygulamis. cuk roman} yazmistrr.9. AtSlZ. J I (91) Son 'Tah_kj~a 'Km17a.a 3) Turandaki Tiirklerin Tiirkiye ile' birlestlrilerek biiyiik ~ir T'urk birligi kurulmasi zaruridir..m~l1.268 1 As. Romancik diye bir . .]]aF~.en «Orhun» lcoleksiyop... 90 .. . YUTZLII irkumzm be~igidir. gene Jcardesine gonderdigi bir' mektupta 'T. Orta Asya". (89) tb. (90a) G'El"geltt. W.i USCU]. herkese sorulan vee Tiirk rui. Iazrmdir.gi. .k ax l1tifus kahr. E s a sen millet icin h arp zaruri dir» . miitemadi telkinatta bulurirnah.da1cl Go.Mem le1$.ktilrJ]cierln yasammi ve ~in]ilerle' miicadelelenini eok renkli hir sekilde anla.erlll ~ olusturdugu ve aralarmda devrin \. Ieirnisi ~ktiltijri.td~~.Turkleriyle birI me~mek. Baskin ORAN I lakertir.i.zleri genel fasist kuramm savas hakkmdaki diisiinceleri ile ayn I' paralelde olup.nh1 en. «sana ogitdtim l~al~9·:m~ak .rllJ t ~" 3S~3. c. ~ogunltlgunu o_iretnlenlerin ve o~:rencil. rrrakale ile.o.soy Iemektedi r ~ Cevap verenlerin % ~nr i Irk un surunun lL en ond. Ozellikle birlncisi okuyani lTIUaZZEllD etki alt inda birakan bir e deb iya t sahes ezidir.'. inilyorHlTk Tilrkiyer.ini belirtmislerdir..rn.asilamak i~iri. sage:! dil~.a.anlatmaktadir: . Onun ~$oa:gIda'ki g. Bir vanden turancihk bir yandan rrkcihk yaparken bir yandan da gayri Ttirklerle isrihza etmellylz.ghli ~Ioyle.1h!teD.~nel-ek ~ll1aIl goz'.~ den karssrk irklari da SlkarlTs. - .y:en1 edeb nevi icadederek d·~l:r. Ikinci derecede yardurrcilarrrmz tal6.« Fa aliyeti AtS1Z ve Orhun rrrecrnualarmnr ne 1~a4a.?l bir bro~lir.1 ' 2) TUrk illerinin Gioruldiigii gibi AtSlZ~ hem kuramsal ve hem de pretik baknndan savas yanhsidir.tan «Bozkurtlarm Ollirpih) ve «Bozkurtlar Di.f anketler yapalrrn ve bunlarda genclere turancihk ve lrk~tb!a dair. 'birlcaCJLda hepsinin gerekli oIdugun u .· en onemli unsurunun Irk fikr! oldugunu ortaya koymaktadzr. Halen IS. 1) En a~agl ij~ ayd. mdz pto gramh elmahdir. Bu da T'iir1:riye~~ki sa..e atarak Ol1U N. ~u halde: -:. ~ sih'Ie. Bu.elen dU~iire]jJltl..lliyetgUi.yeJ. M1..gaklmlu. 35 . . kadar bir niifusla bugimkii dimyada t~tLlnti1amHz~·h~ 'Asy~a. Biz harpci milletiz. I (90. gelen unsurunun 'Devlet]rl~~Din~Kil~tiirJ d0rt]lisunden hanglsi elduguna .belnizdJ~! B ir ~eyl bir defa stlylemekle iktifa etmiyelim. sorulan sorular ve ahnan cevaplar vat"'od:[f~ Bu ~ner. b-t11~1a. hikaye ile.iitkiye de Turancihgm nasrl yaYl1ni. . k '_ ~ .'sualler sorahrn.lu rrkcilarmm da bulundugu lik.~· ".alt yarmki simrlarmj gosterir haritalari brosiire koya rm." lannnzla e~l.€ S'eIdH~.Clkarm.clair· bit soruyu cevapIandrrmakta.l? m~i.:m. ytz. ~ Turano 11~gJl.degil.eti.iinii~ siin en belillSJin simasr clan Nietzsche'nin «Insan.s.n basma oldiirmekten ceklnme.es~-ir oldugu rnalurrn . blrtakim enketler gorilliir..

Fatihe 1§.nOI ~12 1 Birl nci kanun t Ankara.k.srvASAL I~. 9 dir : I I yalmz blze saldmhrs a ha rbe de rlz d.ij. 10 yJJ sonra. Savas kotil birsey OIS.: «Biyol(l!ji baknnindan hayat bi.214~ {94) O.. rnesine de savaslarin sebep oldugu kati olarak isbat ediyor». 135. l1]ll g'. . Savas .lr. sczler savasin artik Almanya'mn aleyhine d'onmti~ oldugu bir zarnanda cikrmstrr.ciJlg.'l olarak '..~6 1 .r. J.a o.ell ovme·'kte~dir . s.rhun[f. ..~"1~~:' e ~. 'CLuaraltJ. Karan. ...uni.c...' . savas olacaktrr»..~' ulkenin :-1:. Biraa ikmalli var." ..' ~- l> Atslz'ln kendi adrm tasryan ilk dergisinde Y'R'Ylm!a. 1 .Z gibi dergilere yazdigi yazilarda savasi her YOlfl1d.. Fa sif ya. 1) .\'. Biz.~..nolmektan.bans degil. ~S.11etler savurahm. 'Cmaraltr ve AtS1.agcl akl. belki de kardesi San~·ar~a·'yazcl"igl 18 nisan 19'41 tarihli mektuptan alman su satizlardrr: {{ u sene benim israrrmla mektepte B kimse sirnfta kalmadr.:l. AtS~lZ.de hareket etrnektedirler..... den.kli. Ianacaklardrr .tti bir seyse. ~:Gmku ~saldtran ..olarak verilen bu belgede hem klasik fasist kuramm... sagcIlarl uluslararasr duruma l'a"gmen bir «tdeoloji l{lorlUgu<})n..QL AKlM. bovlece ~ n·.da feda edemeyecek kadar hodbin ... Tarih de hayatin milletler arasmdaki carpismalardan ibaret oldugunu ve medeniyetin ilerle . mID belli bash bUt-tin verilerine rastlamak mumkundur : " ../ TtJRKIYE ~DE .r savastrr.li bir.1 program lIgjI19tir~·A~aSld. Dikkat edilecek olursa bu. yilmr kutlamt-...e .' s. 32.l. I '1".I.j ..ekti dl es-n'.. hem de Turkiye'de guntimuzdeki irkci s.LAR .lgIDJn j.£UZ"ll1 bu konuda nasal d-li~Ul}dtigii Vie hareket ettigine ·ell ilginc ornek.ovdu . olmak« • .J gibi sozlerini hanrlatmakta .e ugrayaral{ .. gan YaYln~t. hala Tiirkiye'rrin Almanya yamnda savasa katilmasmi istemekte. zaytf 'v3i'11gItl ~y.~. 269 sava~m·ak~. SavasY _ J aleyh ta:rhgl tenperverlikten. Harp yuzunden geetiklerill] anlayarak harbe karst sernpati uyandrrmak icin boyle dtisiindiim ve yapnm .doguYor»+. SilO. .zet . .At. 35 35" F" Brkmen. Sagcl Dii.'ui1ll Krltik Tarihi. ~iiH cikarlanr aksi l." kendirii tUk'Ulet" 1.." ve Hitler'in «Hayat bir 'VarIIQJU beslenirken. zevke ve raha ta dij. . tan . bir bayrak altmda ~ . 1. . ~ sryanlar taarruz kabiliyetinden mahrumdur . vahm.BUttin Turliler bir devlet halinde.ok eldLtgu kuvvetlinin hayatidir. ulusal ~11\' r . top- (9:2) Adam [AIaettin].'_: . Do" 1943~ 110" 1(96) Son. . Hayat hitrneyen bit" mueadeledir» . rnilleti pasif kalmaya mahknm eder.~ ..953~te Istanbulu almarruzrn 500. (93) ibi.Turk. s. Citn)\. '-.tt~ihr]_ioes de yan~ lis tIT.AYAT VE.b. Tahkikat (95) «Turk 'Ge'flCligl NaSI] Yetismeli». 1968.E'tydl bugun Anadolu elimizde kalmazdr.lgrllll.Y4· .yolnlil1. s.t1F. ~ . Senel. Orhun.

9j Bunda Atsrz.. -E urICcan In ·':zun'Ullrlnenlye ~ b :. 19l111 SO'y eyere:k. AtSlZ ve Hamza Sadi O-zb.. .12. ve T·. hele Irki Koruma Kanunu dille bir kanun projesi hazirlayarak rnelez 'Tltrk cocuklarimn ii:9 yasmdan a~agl olanlarmi idarn etmeye kalkan Rehamn GlirciiIer hakkmdaki bu yazist kendisi hakkmdaki bir takim rivayetlere hak verdirecek mahiyette idi. ~ .lZID_J») yoniiniin geregi yerine getirilmektedir. 26 11lay18 1.1.. 1 ~ yii ~ '. '} (97) (98) (99) 'T. Turkkanm Giirctileri Turan irkmdan gosteren bir ya..II"'.l tizerine: «Asm irkcihk yapmaya kalkan. I' ibid~." 2) Turk turasma. oldugundan mektep' 5) Turkliigim milliyet. Bozkut. A's~ B'". bunlar ancak 97 Mirasa cerniyet de istarak edecektir .de11 sonra lider duruma gecen AtS1Z. 'O"R'AN J. 1 7) I I 8) Serbest doktorluk ve avukatlrk dev let mernuriyeti halini alacakttr. Turancilar arasmda epey bir aglrllga sahip alan ve Riza Nur~un . . Istanbul.baska (< I esap Boyle Vertllr» adh biro de' kitapcik crkarmis tll. 9) kalkacak.~9 diye celiskiye diismekle suclamak' d ta. ~. s~ . Ttirkkanla uzun stiren kavgalara da girismis. er Biiyiil~ isler ve btiy'Uk sermaye devletin elinde olacaktrr. izmtn «sosya 1~ .an. Ilmen milli gayeleri olacak ve ancak Tiirkli..':~.... .~. hars. 0' 8 dI mekte v'e .ik icin cahsan T'tlr k ]mIDI a Ia C81\:. dan .enze'. ~~ " i .. Ergenekon. ZIS. I ' 6) 111m. ve ahlakina zararli nesrlyat menedilecektlr. Arkada~ B asimevi 1943. 0 d·ev ' ..944.'.. ~t '.aliim:iln.~ . a~aW-da fikirleri Vie eylemleri daha yakmdan incelenecek olan Ttirkkan'a cevap vermek ve onu yermek icin yazdI8. ve 9~ mac d eter I e nasyonai. tekarniile mugayir hie bir miiessese Titr keli smirl armm icinde yasa ya1:111 yaca k trr ~ 3) Terbiye Ilminln ntisaade ettigi en kiiciik yastan itibaren Tiirk cocuklari Tiirkelinin yati mekteplerine girerek milli-askeri terbiyeyi alacaklardrr.r. lrk~111g1 kimiio v. sk ln.. Hesap Boyle Verfltr..270 as . 4) Sinema ve tiyatrolar halk mektepleri ler gibi kontrola tabi olacaklardir. ve Gol{ Baril dergilerini cikararak kendi basma bir aknn yli. ilrne.. G6rtildligij gibi program S011 derece otoriter bir diizeni ozle~.. riltmek cabasma giren R~O. 1 sosya I'·" '.1 yazrlar . rin Turancilari arasmda sik SII( gdrulen btr modamn..ek.

yerek Prof.negini vermektedir: «Reha Ttirk~iiltige cidden hizmet etmek istiyorsa ilk on. ».. I . 2 =:= Reha Q'guZ Ticrkkan Istanbul 192..102 A AtSIZ Atstz. tografi I da lconmustur . »2. Ilrkasmrl.'?' Fakat devirler artik 0. devir degildi ve Turanct nesriyatm susturulmast giin meselesiydi.. ((. btl davada 4 ay hapse ve 66 lira.2) Or-bun. un 'resrni rnakamlar tarafmdan tamamen 'normal karsilanmasi da ..00 Kitaba ayrica R~O. 1 mart i944~ (10.. ve daima T"iirk'gii kalacagiz.ASA1:t I-IAYAT'VB I SAG. para cezasina carptmldi. AtSlZ bu yazisrnda «Orhun' .illtiguilli belirtmek. Son Tahkikat Kararr'nda vertlen bilgiye gore lise onuncu siruftanberi Turancihkla ugrasma . dik .. 33~ {10m) Orhun.ce askerlik yapmaIII sonra Turkceye daha cok hakim olmah ve nihayet muhayyel ..dalJ. unlu 1944 Irkcihk ve Turancihk davasinm provasi alan Sabahattin Ali .}'> diye baslayarak komiinizmden ~il(ayet etmekte ve Sabahattin Ali'ye vatan haini di. s... Iuk bir kan meselesi oldugu kadar ve Iaaka] 0 kadar bir vicdan ve kiiltiir meselesidir». Sadettin Celal'i. hukumetin samimi Ttirl(s:. Bunlardan birmcisinde «Saym Basve . ya basladr.. Turandaki Tiirklerle Turkiyeyi bixlestirmek ve yalmz Turk irkmdan olusan btiyiik bir devlet kurmak.0 dogumlu alan 'I'iirkkan. Boratav'i ve Maarif Vekili H . Eski milletvekili Ahmet Cevat'r Pertev N. 15.. Bizim icin Turkcii . Turkccyuz..T"Oru(tYE~'DE StY. no.SOL AKIM'LA'R 271 I selere brrakmama modastnm imging bir 0 . Nitekim Atsiz'm 2 numarah acik mektubunda Sabahattin Ali 'ye hakaret etmesi.Nihal AtS1Z davasrrnn acilmasma sebep oldu.t 1944 yrlmda Basvekil Saracogluna hitaben Orhun'da i:lti tane acik' mektup yayimladt . bu acik mekt'ubu yaZ1YOrum.. Zaten bunun arkasindan asil biiyiik clava baslayacaktir. kit hem Turkcu. hem de Basvekil oldugunuz icin size.. solcu gostertlere. no. bakimmdan cok iyi old.!?e"> cereleri ve baska hayalleri terketrneli ve bilhassa rkcrhgr baskalaTIna brrakmalidir ~ Yoksa bu fizyonomi ile S katilmamis Turkluk iddia etmek Tlirl(~tilligiin dusmanlari eline s ~ lah vermektir ~.l1. bu amaca karst cikan ve Turk Irkindan olrmyanlarm elindeki hukiimeti devirerek ele almak maksadiyle smrf arkadaslari ile birlikte «Gurem» adh (moo) Ibid. · kati cekiyordu. diye basladtktan sonra soyle devam ediyordu ':. 'I'iirkiyede yazi hurriyeti oldugunu giistermek..Millet meclisinde 5 agustos 1942 gtinii verdiginiz nutukta «Biz Tiirkuz. ~ Yucel'i jurnal etmektedi . demistiniz». j . 1·6 1 nisan ·944. Tttrkkan'm Ermeniye oldukca benzeyen bir fa .

Dtisman ·tok·t onlarla ttg'rasnnz. harita ve ta banca iizerine ediliyordu.!!. Adna» ve saire.. At81z~Ea Tijrkkan~ln arasr al1Ia~~lId. _]'" tt . _AtSlZ gti-rdUm. Birligi'rrin» kurulmasizu saglayaoaktir. Nihal ue' sana tahsis ederek bir rdsale ClkarlyroT [Hesap Boyle Verilir]. Hasan Ferit Cansever 19J43 YI11 baslarmda iki grubun arasiru bulmak ve hirlestirmek ZQINlllllgURU duymuslardir.' -t::a Bozkurt da kapatihnca Tirrkkan Kitapseverler Kurumu'nu kurdu.n :)~'.gizli o~giit ayri bit" program yaparak hem Bozkurt' da hem Ide 'fc Ttirkc.. irkci milliyetcidir.-c..Ji tekrar kurdu .!~ii:o. Karan..1.l' rn ~'I!'''. _ !!S'-L Of'"'. fa ~' ':f"J\\. 0 kadar ki.2' ~ ~ r _ As~ BaSKIn OR-AN j gi:tli bir dernek kurdu.g1 «Erkenekons dergisi etrafma topladi. Dediklerime . t~te Pertev Boratav. nihayet Zeki V~e1iditHiiseyin Narruk Orkun ve.r. C'uH~ralt\Cl1am da O'..i. rn' •.gllla 19'ore Iiderlik kavgasmdan bozulmustur. D'ti~m\aJ11n eline firsat verdin .!.qll. "'!. s..) «Aziziul Oguz. tek millet.~ Turkkan'a 10-]-1943 tarihli mektubunda soyle yaziyor : . Btl J kurumu htikumet mudahale ederek Halkevlerine baglaymca. s. Irkimrrdan olrnayanlar yani millet icinde kan arar..'~ r. Ttirkkan bundan sonra giz2i faaliyete karar vererek Gtir~111. 5-44 ... R~·O.tiltig:e Dogru» adh kitabmda yayrmladi :: Ozetle = 1).:t.tl .. 4) Bu oluncaya kadar yabancs unsnrlara verilmeyecek idarede katiyyen yer 5) Tek bayrak. I .. Btl cekisme buvumus.105 d-B. .~.. Kan temizligi korunmalrdrr. Bu dergi hiikiimet tarafmdan kapanlinca Bozkurt'u ~ll{ardJi boliirniinde sozU· edildigl gibi. 1:04 R~O~Ttirkkan . Yemin iki daktilo sayfast olup Kuran.50. ( 1(3) ( 104) S0. Yurt ve Diinya~nIn ntishalarnn kesmeni rica ederim. llirk~l ve Turanci fikirlere Inanmak ve teskilatm teklif edecegi vazifeyi kabul etmek.'t r] 'Ii.J.. I~~ 50..bakmadm."'6.}' ..h Tahki ka t ibid. 2) 3) smir disma anlrrustir [atrlmalidir ] '" . tek devlet ilkesi : "{{Bilyiik Turk .. Yeni Tilrk~liltiI(. Fette miinakasayi T'o:!i lei durup dururken bu rneseleleri ~lkaranJ\ Ttirk~Uler:e kaei '$11- GIlJ:a~!f GIn I·.m· ala 1"" ~ -f'. Orgtite girmek i¢in ~unlal~gerekiycrdu : _ 1) Turk irkmdan olmak. birbrrlerine dergilerde ve kitaplarda hUctHl1 etmislerdir. ve dernegi 193·8 de yayimlamaya ba~Tha. ~) Yemin etmek...·tt.~'~ 1i"m.:. Zeki Velidi Togan...27. .ll ...

Gizli orgiit prograrmnda adi ~ge:cen {{.rk<.3 giimiis oktan ibaret olup Iizerinde.harekete gecmek icin bir kurultay anayasasi .'3. Iecektir.bilecegi...) Gaye i~il1yapjlmayacak i~ yoktur.~IMLAR 273 . ~~ Yeni Turk Birl. . ortaklasa va..1·0RKtYE'DE SlYASAL HAYA.gln zaferine kadar 'I'iirkliigii kurtanp yLtkseltm~lc vazifesirri kurultay iizerine almrstir. tartrsmalart strkunetle dinlemek zorundadir '" tarafmdan .Kurultaya iiye olmak i~in OZ Tiirk almak ve Tiirkliik icin yap. 2) - I her 1lirl{e esit hak veri . «Reforrne» ve (~Rasyo~1..tiltik.5) Vertlen karar onder ve Kurultay zedilen kanun sayihr ~ ~~~~ I ·6) Buradan Itfbaren devletin 'm.. Onder" o11emli meseleleri Kurultaya sunmak zorundadsr. a .• ·3. baslar. fed:&karllga hudut bulunmamak lazimdir ~ I .her iste en tistun kurul budur ..a.igi~1. 1_ Atsiz. 7) ..diizenle·di : 1) Turkiyede Turancihk ve lrlt~lll.rini karsilastrrdtgirmada -$U11~ larr soyleyebiliriz: Her ikisinde de Nazizm ve Fasizrn'den «terctime . .Btiyiik Ttivk Birligi»nin anayasasi ise soyle forrniile edilmistir : ... Rusyaya karsi icabmda . Bu oluncaya Kadar .l~yete btrakrlacaktrr.2. ve ~iirkkan kollarrmn illcele. I Tiirkkan .day'..utlakiyetciligi . .ayru zamanda Tiirkiye v~· haricteki Turanctlari da. ~ 3) 4) Onder.. Dinde Tti. .ZO. t taat 7) Irl(c.an lcak trr "lQ5 ..·).in armasi bir altm yay ve . • 1) Hersey kabi. Milletin: kuvvetli bir onderi vardir.T va SAG~SOL A.alize))edilmis bir p~.gl'" mk durumdan l~urtarlp~birlestirmek V·B.:!llk 'OI'ktisti elestirilemez .. ~tl .azl'" i1 harp tell ~~a'}.Dilde Tijrk~tililk~ 8) din. .Z1Iar ye:r almaktadir : ({ Yasarolz.

11!i~olmazsa ktsa devrede tutunabilrnek i<. bugiin herseyln soylenmernekle birlikte. V - r: SO"NU-"V t. 'I'urkkau'da daha \>O]\: onder yiiceltilmistir..ar" Giiniirmiztin sa. 1939-43 fasist akimrnm aksine. ptir doktrinde 1 uzaklasmamaya cahsarak ulkenin ortam ve verflerine uymaya cabaladiklarr ·soyleneb'ilir.r igr na . karrstmlmamistir Atsiz" da ise ~ok ilgin'~ ve onemlidir. ikineisi ise hi~ olrnazsa gortintiste eski yogunlugunu yitirmis bulunmaktadir.kisinde de vardir .. ikincisine ise Alman uygularnaaimn izlerini sezmek mumktindur. Yanl Ir!tCll ve dincidir. Her ikisinin de gittik ...~9111k i.J' •. ~ \.errn d' I ~:l.gel akirut kendi deyirniyle «milliyetci ve.uuru} islam . do kto rluk avukatlrk gibi rneslekleri devlet mernurlugu haline sokmakta. Ikisi de irk'a onem vermektedir. 'i. bugilnkiinim daha gercekci. . Sava.Ahlflk ve Faziletisdir..~~ Ttirkiye ._.. 196.~ t nceledigimiz 'u··.' '1) Bu arastirrnada ele alman devre. 16. Tirrkkan'da kan unsuruna daha 'gol{ onem verilnristir. ilkeler vardir.. · tkil ~ ten k orunamamis k· '9.agcl akimla karsrlastmldigmda. . bu temalarm a~agl yukart cldugu . Bugunun sag'clla:r-l..~arp. Bu bakimdan birincisinde Italyan.111n ay 1 b asara b"lTd·u~ h ld b f eras etm etki . L . Baskin ORAN edllme. sag akimm da kan irk gibi sloganlari hie olmazsa simdilik tortiilemesi veya ihmal et.gibi mevcut 01LtLIgU:nUt.274 As..ce ou u (106) Giiniuruizdeki lrk91~s.mt~ iilke modeli aramasi.. «mirasa cemiyet de Istirak edeeektir» diye hukum getirerek tniilkiyeti kuramsal olarak da olsa ktsrtlaIl1ak ta drr ~ 106 j 1 devredeki sol ve sag akimlart bugtinkulerle karsilasnrarak son bir . eylUl 1969) . (Yen'i Gazete. Burada hie olmazsa kuramsal bakrmdan bagdasmaz bulunan iki: karsit kavram trkcihk 'tie ummetcilik. AtSIZ~ btiyiik sermayeyi devlet tekeline almakta. :".BD·~nin 'al~gull" sadece din konusunda bir degisiklik oldugu gozumtize . ce.soz soylemek gerekirse.dolayisryla ilC politikaya etki yaptIgI blr don:emdi. 1(. Sloganlari : «'Tiirkliik Gurur ve ~. .. . yani nasyonalizm ve enternasyonalizm yanyana bulunmaktadir.. Atsiz'da daha cok devlet.i. birincisi.Almanya'mn yerini A... tamnmayacak kadar gelisrrnis ·\Ie yogunlasrms.kinci Diinya Savasma girmekten kal . Bin Reich» ·gibi. . . B'll scarp durumun sebebi. uluslararasr durum ve kqsullarm icteki smif yapisma.mem si bUI1U gostermektedir .ndinci olmanm veya goruJ):lne'nin zorunlu oldugunu anlarmslardrr.9 Turkiyesinde sol akimm bir az geli:. mukaddesateredir.tilkiyet sorunu Tiirkkan'da hie.OI1USltfla gelil1ce. « Bill folk. Din. baska deyimle daha oportilnist olmasrdir. Atsiz bundan hie sozetmemekte Turkkan acikca «reforme ve rasyonalize» edilmis bir dinden bahsetmektedir ~ M...

l~~Jallr ' _' Toprak Reformu ve Koy Enstituleri ile Toprak agalarll1IJ. bir ideolojidir. daha sonraki donemde Iktidardaki biir. esine bi axim d oguraca 1·· . / 1 . basa gecmlstir ~ 2) B'Ll donemde g:tidtilliei1. toprak agah.1 "'" kt k' .i .. ." juvazmm bioy 1 . Bu arada iilkedeki siyasal akimlar da dis etkilere ~ore gelisrnistir. hem de biirokrasi bu akima gene drs nedenler yiiztinden yesil l~lK yaknnstir. dtismtis.1946~50 doneminde ise bunun rersi olacak ve savas icinde giiclenen bur j uvazi {{ emokrasi» akirmm dogurarak basa .'.t.1 .ir l ..~. '.'.a1Ii.d a·" da'.' .~_ .. \.Lq . Turkiye' de bu akinnn ulusal degil. yo.i" n' B·~·okras ~ Sa: ~ SIr-In_ -. yagl ve vergiler sayesinde koyliiyli.11.'..TORKiYE'D'E SiYASAL HAYAT VB SAG.d.51:. bizzat bu sozcugim burjuvazi tarafindan kasten yanlis yorurnlanmasr ve Sosyalizm ile oZvde~ olarak tamtilmasiyla Sol akimm bugunii ve gelecegi bakimmdan buy'Uk bir engel dogurrnustur. lrdeki e·0 . yalmz burjuvasinin gelismesini Iuzlandrrmak bakimmdan degil. D ]ecektir ~ 1946.evrrc --:(1 .: as lit.•.ka'n biro ekonomi politikasi oldugunu gormiistiik.:\. . ayarlanmaktadir. y:e.~.okr3si.. ~.:'0'-emen " n ..-a's ill.'lr dQnemde. sa uar ith Lid . anti-klerikal politika ile din adamlarnn onceden yitirmis O~.. Ikinci bolilmde s-o:zu gecen delvlet~iligin egemen srmflar yararma <.ge. . Za ten j all darma da.. sgucu . ucretlerin dondurulmasr ve karlarrn serbest birakilmasi sayesinde yoksul halki kaybedince artrk tutunacak dah kalmamis.~..'-5 27- ve biittin arastrrma boyunca gOl'ul4iigti gihi savas.]~.<' . Her eylem buna gore'. B" S011ra. a devirdeki gliC1u sager akim iC smif yapisrmn bir belirtisi d..l-:clan ~><(.=SOL AI<IM'LAR. savas ..glndall ticaret burjuvazisine gecis ve ticaret burjuvazisinin kuvvetlenis surecini btiyiik ol~ilde hrzlandtrmistir. Varlrk Vergisi Ile Burjuvaziyi ilrktittip enflasyonla memuru.ur. d an sag"'" kim . Ozellikle savas SI. yoksul simflara birsey veremeden onlarm yasamma cesitli yonlerden kisrtlamalar getiren ve sikinnlar sokan devIetcilik. dis politikanan birtlin amaci savasa girmemektir .. diger snuf ve zumreleri biirokrasiye karst cikacak . _b U. e ideoloil disaridan _ edi ~ len.a degistirmesi ve sagcilari tutuklamasi. 3) Savas.a..." .elgildir" cunkti 1942=43 yillarmda bur· ..• .raSID.nil~· gisinden yani Alman tehlikesinin Tiirkiye uzerinden kalkmasrndan hemen ·S011r. . i~ smif yaprsi 5 onemlidir ve: dl~' iliskileri bu smif yapisi belirler ~ - <:11 ~ • r :!' +. Yani hem .. ' '.. r . 4) I . . Bunun dogal S011UCtl cia. ticaret burjuvazisi. 0 doneminde artik drs kosullar degil. Btirckrasinin savasa girmemek ama\ cim giiden bu tuturnu Nazilerin Subat 1943 Stalmgrad .' . '. uluslararasi diizenin bir sonucu oldugunu gosterir ell sornut kanrttir.$ ekil de e tkileye :relc de siire ci Inzl all dirrms nr.. ' .•. giiclenen yeni simfrn Demokrat Parti r sinin etrahnda bij tun Tilr kiye birlesmis tir ~ __ .