Héi nghÞ khoa häc toµn quèc lÇn thø nhÊt vÒ Sù cè c«ng tr×nh vµ c¸c nguyªn nh©n

suy tho¸i vµ H háng c¸c c«ng tr×nh di tÝch
TS. TrÇn B¸ ViÖt TS. TrÇn Minh §øc ViÖn KHCN X©y dùng Tãm t¾t: Bµi b¸o ®· tæng kÕt mét sè d¹ng suy tho¸i, h háng mang

tÝnh ®Æc thï cña c¸c c«ng tr×nh di tÝch ë Cè §« HuÕ, ®ång thêi ®a ra c¸c nguyªn nh©n h háng vµ t×m ra nguyªn nh©n h háng chÝnh vµ trùc tiÕp, tõ ®ã ®Ò xuÊt c¸c gi¶i ph¸p kh¾c phôc, trong ®ã lu ý gi¶i ph¸p chñ yÕu. C¸c kÕt qu¶ tæng kÕt mang tÝnh ®Æc thï cña sù lµm viÖc di tÝch trong ®iÒu kiÖn khÝ hËu hai mïa kh«, mïa ma khu vùc Thõa Thiªn HuÕ. 1. Më ®Çu Trong 10 n¨m qua, chóng t«i ®· thùc hiÖn kh¶o s¸t ®¸nh gi¸ thiÕt kÕ vµ trïng tu nhiÒu lo¹i h×nh c«ng tr×nh di tÝch lÞch sö cña níc ta. Díi ®©y sÏ thèng kª nh÷ng h háng , nguyªn nh©n vµ c¸c gi¶i ph¸p kh¾c phôc ®· ®îc sö dông trªn thùc tÕ vµ cho kÕt qu¶ tèt. C¸c c«ng tr×nh di tÝch ë ViÖt Nam, ®Æc biÖt lµ Cè §« HuÕ cã ®Æc thï lµ n»m trong ®iÒu kiÖn khÝ hËu nãng Èm, nhÊt lµ ë HuÕ víi hai mïa râ rÖt lµ mïa kh« vµ mïa ma. Vµo mïa ma, HuÕ cßn ngËp lôt, lµm t×nh tr¹ng c¬ lý ®Êt nÒn thay ®æi lín, ®ång thêi lµ nh÷ng ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho sù ph¸t triÓn cña nÊm mèc, mèi mät, lµm ph¸ huû c¸c di tÝch kiÕn tróc gç. 2. C¸c suy tho¸i h háng ®iÓn h×nh, nguyªn nh©n vµ c¸c gi¶i ph¸p kh¾c phôc ë ®©y cÇn x¸c ®Þnh râ néi dung: + Suy tho¸i c«ng tr×nh vµ c¸c kÕt cÊu: Díi t¸c ®éng cña m«i trêng, t¶i träng vµ c¸c ®iÒu kiÖn lµm viÖc kh¸c, c¸c kÕt cÊu vµ c«ng tr×nh kh«ng cßn lµm viÖc trong nh÷ng ®iÒu kiÖn dù kiÕn ban ®Çu, cã thÓ dÉn tíi nguy c¬ h háng vµ sôp ®æ c«ng tr×nh. + H háng kÕt cÊu hoÆc c«ng tr×nh lµ hiÖn tîng c¸c kÕt cÊu c«ng tr×nh kh«ng cã kh¶ n¨ng lµm viÖc b×nh thêng theo dù kiÕn, lµm ¶nh hëng nghiªm träng ®Õn kh¶ n¨ng tån t¹i cña kÕt cÊu hoÆc c«ng tr×nh.

. hÊp h¬i. ngãi lîp v÷a gÉy m¸i . . mèi mät . bê quyÕt kh«ng ®óng. M¸i c¸c c«ng tr×nh di tÝch bÞ thÊm dét. s©u 6m.Kh«ng cã liªn kÕt .§ôc ch©n rång víi bê m¸i.Xö lý chèng mèi mät.KiÓm tra tr×nh tù kü thuËt.Dïng cäc khoan nhåi lµm têng cõ.Kh«ng cã biÖn ph¸p ng¨n Èm. mïn ca vµo bông cét cã c¸c lâi gç ®én.Lò lµm tr«i líp c¸t nÒn nh©n t¹o do vì bê kÌ lµm gÉy mãng. do môc mät . kÕt cÊu. nÒn mãng mµ ®· kh«ng ®îc quan t©m. . . lµm cho c«ng tr×nh kh«ng thÓ sö dông tiÕp tôc hoÆc sôp ®æ.Ng¨n Èm ch©n cét. (1996-2001) Nguyªn nh©n .X©y l¹i ch¾c ch¾n têng kÌ. rui. HiÖn tîng 2. mèc. m¸i.NÑp ch©n rång b»ng thÐp gãc víi chÊt g¾n kÕt lµ keo epoxy. . .GÇy bê nãc. . Rång tr«i tôt 550mm cã kh¶ n¨ng bÞ . . §ång thêi ®Ò xuÊt c¸c gi¶i ph¸p kh¾c phôc. .4. lç méng. 2.ChuyÓn tõ bê nãc trªn kÕt cÊu gç sang bê nãc trªn kÕt cÊu BTCT mµ kh«ng cã ®iÒu chØnh thiÕt kÕ. chÊt lîng gç.Phôc chÕ toµn bé cæng thµnh. Trïng tu phôc håi 1997-1998. . .B¶o qu¶n thêng xuyªn.Xö lý b¬m keo ®én.Lµm l¹i ®Õ mãng b»ng BTCT kÕt hîp víi c¸c neo BTCT trªn têng g¹ch.Lîp kh«ng tèt . mèi mät .Chèng môc Èm mÆt trªn do Èm.Kh«ng cã biÖn ph¸p chèng nÊm mèc.æn ®Þnh vµo neo gi÷ t¹m thêi t¹i vÞ trÝ b»ng c¸c neo thÐp vµ t¨ng ®¬.+ Sù cè c«ng tr×nh di tÝch lµ hiÖn tîng h háng kÕt cÊu hoÆc c«ng tr×nh mét c¸ch ®ét biÕn sau mét thêi gian bÞ tÝch luü suy tho¸i g©y h háng. v÷a gÇy. 2. nøt vßm vµ sËp ®æ toµn bé c«ng tr×nh. . Sù cè tr«i tôt rång m¸i L¨ng Kh¶i §Þnh. rui do tõ biÕn g©y nøt gÉy. thËm chÝ lµ sù cè c«ng tr×nh di tÝch do suy tho¸i vËt liÖu.KiÓm tra chÊt lîng lîp. tiªu t©m. H háng c¸c ch©n cét gç do môc.3.Gi¶m t¶i m¸i.BÞ nÊm. . kh¾c phôc kÞp thêi. . C¸c gi¶i ph¸p kh¾c phôc .Thay ®æi tiÕt diÖn chÞu lùc. . Sù cè sËp ®æ cöa Qu¶ng §øc (1953). .Vâng ®ßn tay. h háng c¸c lç méng (1996-2001) 2.2. Trong bµi nµy chóng t«i muèn nãi tíi h háng. Cã thÓ kÓ ra ®©y nh÷ng h háng vµ sù cè ®iÓn h×nh ë c¸c c«ng tr×nh thuéc quÇn thÓ di tÝch Cè §« HuÕ.T¹o líp chèng thÊm mÒm ë c¸c vÞ trÝ cã t¶i träng tËp trung hoÆc m«men ©m.Vâng ®ßn tay. nÊm mèc. . . . liªn kÕt.1.

Buéc ngãi ®en vµo hÖ lati nµy. 2. NhËn xÐt vµ kÕt luËn  Ph¶i hiÓu râ rµng hµnh vi kÕt cÊu vµ c«ng tr×nh trong qu¸ tr×nh x©y dùng vµ sù tån t¹i cña nã víi c¸c ®iÒu kiÖn m«i trêng.6. .M¸i qu¸ nãng. . . ®Çu ngãi bÞ kiÒm trong xi m¨ng ¨n mßn lµm mñn môc. H háng m¸i L¨ng Kh¶i §Þnh: M¸i BTCT lîp ngãi Ardoire: Trêi n¾ng. Ngãi ®îc treo tù do.ChuyÓn con s¬n thµnh thanh treo. H háng c«ng tr×nh HiÓn L©m C¸c C«ng tr×nh KC gç cao 15m víi 4 cét gç dµi 12m (cã nhiÒu h háng ë c«ng tr×nh nµy.Rång qu¸ lín (cao 2. . NhÊt lµ c¸c biÓu hiÖn cña kÕt cÊu vµ c«ng tr×nh trªn nh÷ng chÊt liÖu cô thÓ trong ®iÒu kiÖn m«i trêng cô thÓ ë HuÕ. M¸i ngãi kh«ng thÓ chuyÓn vÞ. nghiªng.lËt ®æ bÊt cø lóc nµo. .40.T¹o hÖ neo chïm trªn m¸i BTCT ®Ó ®ñ søc têi kÐo rång vÒ vÞ trÝ ban ®Çu. . c¸c lç neo bÞ môc.Thay mãc treo b»ng t¨ng ®¬ ch×m ®Ó neo. 2. . lµm nøt b¶n m¸i BTCT .Sai trong söa ch÷a: lµm c¸c mãc treo. kh«ng khe co gi·n. .Ngãi ®en ®îc g¾n cè ®Þnh mét ®Çu vµo líp v÷a xi m¨ng.Neo ch©n rång b»ng c¸c neo thÐp v÷a neo cêng ®é cao.Gia cêng lç méng.Gia cêng ch©n bu l«ng neo ®Çu neo.5.Do suy tho¸i vËt liÖu: gç môc. kh«ng bÞ NaOH trong xi m¨ng ¨n mßn. nhiÖt ®é ngãi lªn 70-750C. 3. biÕn d¹ng nhiÖt. . . n»m trªn ®é dèc cña hai m¸i lµ 350 vµ 600 (Gãc nghiªng qu¸ lín) . cã thÓ chuyÓn vÞ. X¶m keo PU ®Ó chèng thÊm. ®Çu méng. Trïng tu 1996 . .ChØ huy kÐo rång ®ång thêi ®¶m b¶o sù æn ®Þnh.Thay vÞ trÝ neo ë ®Çu cét b»ng ®ai neo. Trïng tu (1995-1996) gi÷a Rång vµ bê nãc. . song ë ®©y chØ nªu lªn h háng ë hÖ con s¬n. kh«ng cho phÐp lËt.Sai trong tÝnh to¸n thiÕt kÕ con s¬n ( qu¸ t¶i).7m. Trïng tu (1997-1998) * PhÇn in ®Ëm (g¹ch díi) lµ nguyªn nh©n chñ yÕu g©y h háng di tÝch.35m). . D¸n phñ líp chèng thÊm b»ng s¬n BTCS . réng: 0.Lµm hÖ lati b»ng thÐp m¹ trªn m¸i. Vµ phÇn nµy lµ gi¶i ph¸p chñ yÕu kh¾c phôc nguyªn nh©n h háng.Gi÷ l¹i c¸c vÕt nøt lµm khe co gi·n nhiÖt.

Víi c«ng tr×nh di tÝch yªu cÇu ph¶i ®¸p øng lµ thiÕt kÕ gia cêng ph¶i khuÊt lÊp. giã. ®ång thêi kh«ng lµm ¶nh hëng ®Õn tÝnh nguyªn gèc vµ ch©n x¸c cña di tÝch. sù cÈn thËn vµ tr¸ch nhiÖm cao lµ ®iÒu kh«ng thÓ thiÕu ®Ó gi¶i quyÕt c¸c h háng. rót kinh nghiÖm ®Ó t×m ra c¸c nguyªn nh©n chÝnh. ph©n tÝch. nguyªn nh©n chñ yÕu. ph¶i an toµn tuyÖt ®èi cho di tÝch vµ lao ®éng. Kh«ng cho phÐp sai háng. sù cè c¸c c«ng tr×nh di tÝch. Trªn c¬ së ®ã ®Ó tÝnh to¸n. . ph¶i cã tuæi thä t¬ng ®¬ng tuæi thä dù tÝnh cho ®ît trïng tu ®ã cña di tÝch. mµu s¾c. kh«ng ®îc phÐp gia t¶i hoÆc t¸c ®éng thªm vµo di tÝch. níc. nhÊt lµ c¸c di tÝch h háng nÆng cÇn ®Æc biÖt lu ý chèng ®ì b¶o tån t¹i chç di tÝch.  Tãm l¹i ph¶i xem xÐt h háng. phô. NÕu cßn b¨n kho¨n. Lu ý c¸c t¶i träng bªn ngoµi nh ma. kiÕn tróc cña di tÝch. tæ chøc thi c«ng víi kÕt qu¶ ph¶i ch¾c ch¾n100%. Ph¶i cã biÖn ph¸p chèng ®ì ®Ó kh¾c phôc c¸c ¶nh hëng trªn.  Trong qu¸ tr×nh lËp biÖn ph¸p thi c«ng trïng tu di tÝch. kh«ng ¶nh hëng ®Õn h×nh d¸ng. sù cè di tÝch cô thÓ kh«ng cã mét h×nh mÉu nµo. Xem xÐt toµn diÖn vµ hÖ thèng. ph¶i xem xÐt ®iÒu chØnh l¹i ph¬ng ¸n vµ biÖn ph¸p thi c«ng cho tíi khi ®¹t ®îc kÕt qu¶ ch¾c ch¾n.  §Ò xuÊt biÖn ph¸p thùc hiÖn. Kinh nghiÖm.  §Ò xuÊt gi¶i ph¸p ®Ó gi¶i quyÕt c¸c nguyªn nh©n trªn. nguyªn nh©n l©u dµi vµ nguyªn nh©n cô thÓ.

H×nh 1. Chi tiÕt con s¬n HiÓn L©m C¸c ℵ Cét bÞ tiªu t©m ℑ KhoÐt bá phÇn môc ℑ §ãng lâi gç h×nh n¸t t¹o tiÕt diÖn h×nh c«n trô. B¬m compozit m¹t c­a c«n trô t­¬ng øng vµo phÇn lç rçng cña th©n gç thËt ch¾c. Khoan b¬m keo ªp«xy lÊp ®Çy xung quanh th©n cét Lâi gç h×nh c«n trô t­¬ng øng b»ng gç t­ ¬ng ®­¬ng hoÆc tèt h¬n H×nh 2. Chi tiÕt xö lý tiªu t©m gç .

H×nh 3. MÆt c¾t cöa Qu¶ng §øc . MÆt c¾t ngang chÝnh cung Diªn Thä H×nh 4.